დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-30 ნოემბერი, 2018

ნიგერის რესპუბლიკაში შეიარაღებულმა დაჯგუფებამ 15 გოგო გაიტაცა – ინციდენტი ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ნიგერიის საზღვართან ახლოს, დიფას რეგიონის ქალაქ ტოუმოურში მოხდა. ერთერთი ვერსიით, გოგოები დაახლოებით 50-კაციანმა შეიარაღებულმა დაჯგუფებამ გაიტაცა და ქალაქის ცენტრიდან 9 კილომეტრის დაშორებით მდებარე სოფელში გადამალა. 22 ნოემბერს, სავარაუდოდ ბოკო ჰარამის მებრძოლებმა ფრანგულ კომპანიაში დასაქმებული 8 ადამიანი მოკლეს.[1]

სირიის კრიზისი – სირიის ქალაქ ალეპოში მომწამვლელი ქლორის ჭურვებით 100 ადამიანზე მეტი დაზარალდა. აკრძალული იარაღის გამოყენების შედეგად 9 ადამიანი დაიღუპა. ქიმიური იარაღის გამოყენებაში სირიამ და რუსეთმა ამბოხებულები დაადანაშაულეს. გაეროს ცნობით, სირიაში ომის დაწყებიდან დღემდე ქიმიური იარაღი 30-ჯერ გამოიყენეს.[2]

სირიის პრეზიდენტმა ბაშარ ასადმა თანამდებობიდან 9 მინისტრი გადააყენა. თანამდებობები დატოვეს შსს, განათლების, უმაღლესი განათლების, წყლის რესურსების, ვაჭრობის, მშენებლობის, მრეწველობის, კავშირგაბმულობისა და ტურიზმის მინისტრებმა. ცნობილია, რომ შს მინისტრის პოსტს ბრიგადის გენერალი მუჰამედ ჰალედ რაჰმონი დაიკავებს. როტაციის მიზეზები უცნობია.[3]

ვითარება ავღანეთში – აშშ-ში ავღანეთის ელჩად ქალი დაინიშნა. ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც შეერთებულ შტატებში ავღანეთის ელჩად ქალი დაინიშნა. როია რაჰმანი ავღანეთში გამოცდილ დიპლომატად ითვლება. ის ადრე დიპლომატიურ მისიას ინდონეზიაში ასრულებდა. მისი წინამორბედი ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურში დანიშნეს.[4]

ფაჰარის პროვინციაში თალიბანი პოლიციელთა კოლონას დაესხა თავს. ინციდენტის შედეგად 20 სამართალდამცველი დაიღუპა. პროვინციის საბჭოს წევრის თქმით, ოთხი პოლიციელი, მათ შორის ფაჰარის პოლიციის უფროსის მოადგილე დაიჭრა.[5]

ქაბულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ქალაქ ღაზნისთან მომხდარი აფეთქების შედეგად სამი ამერიკელი სამხედრო დაიღუპა. ინციდენტის შედეგად ასევე დაშავდა სამი ამერიკელი სამხედრო და ერთი სამოქალაქო კონტრაქტით მყოფი ამერიკელი.[6]

ჰელმანდის პროვინციაში თალიბების პოზიციებზე ავია იერიში განხორციელდა. იერიშის შედეგად 16 თალიბი მებრძოლი დაიღუპა. ინციდენტს 16 მშვიდობიანი მოქალაქეც ემსხვერპლა. გავრცელებული ცნობით, დაღუპულთა შორის ქალები და ბავშვებიც არიან.[7]

ქაბულში შეიარაღებული პირები ბრიტანეთის უსაფრთხოების სამსახურის კერძო კომპანიას დაესხნენ თავს. ინციდენტის შედეგად სულ მცირე 10 ადამიანი დაიღუპა და 19 დაშავდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო. შეიარაღებულ თავდასხმამდე ცოტა ხნით ადრე აფეთქება მოხდა. ავტომობილში დამონტაჟებული ბომბი უსაფრთხოების სამსახურის ბრიტანული კომპანიის „G4S“ შენობასთან მოხდა. აფეთქება იმდენად ძლიერი იყო, რომ ახლომდებარე მაღაზიები, საცხოვრებელი სახლები და ქარხნები დააზიანა. ამის შემდეგ კი კომპანიის შენობაში რამდენიმე შეიარაღებული პირი შეიჭრა და ცეცხლი გახსნა.[8]

სომალიში ტერორისტულ თავდასხმას 10 ადამიანი ემსხვერპლა – შემთხვევა ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, მუდუგის რეგიონის ქალაქ გალკაიოში მოხდა. ალ-შაბაბის წევრებმა დანაღმული ავტომობილი სუფიზმის მიმდევართა ბანაკთან ააფეთქეს. დაღუპულთა შორის არიან სასულიერო პირები, მოზარდები და ქალები. ტერორისტული დაჯგუფება ალ-შაბაბი სომალიში თავდასხმებს ხშირად აწყობს; თუმცა, 2010 წლის შემდეგ დაჯგუფებამ ქვეყნის ძირითად ქალაქებზე კონტროლი დაკარგა. ალ-შაბაბის კონტროლი ამჟამად ვრცელდება მუდუგის რეგიონის მცირე დასახლებებზე, მაგრამ არა ქალაქ გალკაიოზე.[9]

იემენის კრიზისი – გაეროს მხარდაჭერილი იემენის სამშვიდობო მოლაპარაკებები სავარაუდოდ მომავალ კვირას შვედეთში გაიმართება. გაერო ცდილობს მხარეებს შორის მოლაპარაკებების რეჟიმი აღადგინოს. მოლაპარაკებები ამ თემაზე ბოლოს ჟენევაში სექტემბერში უნდა გამართულიყო, მაგრამ პროცესი ჩაიშალა. იემენში შეიარაღებული კონფლიქტი 2014 წლიდან მიმდინარეობს.[10]

ვითარება უკრაინაში – უკრაინის პრეზიდენტმა პეტრო პოროშენკომ საომარი მდგომარეობის გამოცხადებას მხარი დაუჭირა. უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში სრული სამხედრო მზადყოფნა გამოცხადდა. უკრაინის რადამ ქვეყნის გარკვეულ რეგიონებში საომარი მდგომარეობის გამოცხადებას მხარი დაუჭირა. კერძოდ, საუბარია იმ ოლქებზე, რომლებიც რუსეთსა და დნესტრისპირეთის არაღიარებულ რესპუბლიკებს ესაზღვრება. სამხედრო მდგომარეობა 30 დღით გამოცხადდა. პარლამენტის მიღებულ დოკუმენტში წერია, რომ საპრეზიდენტო არჩევნები არ გადაიდება და 2019 წლის 31 მარტს ჩატარდება.

25 ნოემბერს რუსეთის ფედერალური უსაფრთხოების სამსახურის სასაზღვრო კონტროლის კატარღებმა  ქერჩის სრუტეში უკრაინულ ხომალდებს ცეცხლი გაუხსნეს, დაიჭრა ერთი ადამიანი. უკრაინის სამხედრო საზღვაო ძალების გიურზას კლასის დაჯავშნული ხომალდები ქერჩის სრუტისკენ დილით გადაადგილდებოდნენ. მათი მისია დანარჩენი სამი უკრაინული ხომალდის გამაგრება იყო, რომლებიც იმავე მიმართულებით დილის შვიდ საათზე გავიდნენ. რუსეთმა ეს საზღვრის დარღვევად და პროვოკაციად შეაფასა. უკრაინული მხარე ირწმუნება, რომ საარტილერიო კატერები – „ბორდიანსკი“ და „ნიკოპოლი“, ასევე საბუქსირე გემი „იანი კაპუ“ ოდესის პორტიდან მარიუპოლში გეგმურად გადადიოდნენ, რის შესახებაც წინასწარ იყო ცნობილი. რუსულმა გემმა კი ბუქსირი დააზიანა. უკრაინის საგარეო უწყებაში აცხადებენ, რომ რუსეთმა გაეროს საზღვაო წესი დაარღვია. ქერჩის სრუტე სამოქალაქო გემებისთვის უსაფრთხოების მიზნით დაიკეტა.[11]

[1] Reuters; Armed men kidnap 15 girls in southeastern Niger; 24 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-niger-kidnapping/armed-men-kidnap-15-girls-in-southeastern-niger-mayor-idUSKCN1NT09O?il=0

[2] Reuters; Scores poisoned in Aleppo gas attack, Syria and Russian blames rebels; By Ellen Francis; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-aleppo/more-than-100-injured-in-aleppo-in-insurgent-gas-attack-syrian-state-media-idUSKCN1NU0AM?il=0

[3] Syrian Arab News Agency; President al-Asad issues decree on Cabinet reshuffle; 26 November, 2018; available at: https://sana.sy/en/?p=152109&fbclid=IwAR2wp0mA2I2bdMxNjRp7mUT4TS60RcRo7GhCCYEBEpGBLg7yT4EQVozj-eY

[4] 1 TV News; Afghanistan appoints first female ambassador to US; 24 November, 2018; available at: http://www.1tvnews.af/en/news/afghanistan/36541-afghanistan-appoints-first-female-ambassador-to-us

[5] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის თავდასხმას სულ ცოტა 20 პოლიციელი ემსხვერპლა; 26 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/86975/avganetshi-talibanis-tavdaskhmas-sul-tsota-20-politsieli-emskhverpla

[6] Fox News; 3 US service members killed in Afghanistan roadside bomb blast; deadliest incident this year; By Lucas Tomlinson, Ryan Gaydos; 28 November, 2018; available at: https://www.foxnews.com/world/3-us-service-members-killed-in-afghanistan-roadside-bomb-blast-officials-say

[7] Pajhwor Afghan News; 32 killed, half of them civilians, in Helmand airstrike; By Zainullah Stanikzai; 28 November, 2018; available at: https://www.pajhwok.com/en/2018/11/28/32-killed-half-them-civilians-helmand-airstrike

[8] Euronews; Kabul: Taliban attack on British security compound kills at least 10; By Darin Graham; 29 November, 2018; available at: https://www.euronews.com/2018/11/29/kabul-taliban-attack-on-british-security-compound-kills-at-least-10

[9] Al Jazeera; Somalia: Sufi scholar, followers killed in al-Shabab attack; 26 November, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/11/somalia-sufi-scholar-followers-killed-al-shabab-attack-181126053348923.html

[10] Reuters; Prospects grow for Yemen talks in Sweden next week; By Mohammed Ghobari; 29 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemens-peace-talks-to-start-in-sweden-next-week-british-envoy-idUSKCN1NY0UB?il=0

[11] იმედის ახალი ამბები; პოროშენკომ საომარი მდგომარეობის გამოცხადებას მხარი დაუჭირა; 26 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/86954/poroshenkom-saomari-mdgomareobis-gamotskhadebas-mkhari-dauchira

უკრაინაში არმიის სრული სამხედრო მზადყოფნა გამოცხადდა; 26 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/86965/ukrainashi-armiis-sruli-samkhedro-mzadkopna-gamotskhadda

უკრაინის რადამ რუსეთთან მოსაზღვრე რეგიონებში საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა; 26 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/87113/ukrainis-radam-rusettan-mosazgvre-regionebshi-saomari-mdgomareoba-gamoatskhada

ირანი. სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან თავის არიდება. ნოემბერი, 2018

კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შესახებ 2014 წლის სპეციალურ ანგარიშში წერს, რომ ქვეყანაში სამხედრო სამსახური სავალდებულოა 18-დან 40 წლამდე ასაკის მამაკაცებისთვის. წყაროები მიუთითებენ, რომ სამხედრო სამსახურის ვადა განისაზღვრება 18-დან 24 თვემდე და განსხვავდება გეოგრაფიული ლოკაციების მიხედვით. მედია საშუალება BBC-ის ინფორმაციით, ირანის შეიარაღებული ძალების შტაბის ადამიანური რესურსების დეპარტამენტის ხელმძღვანელის მოადგილემ – გენერალმა მუსა კამალიმ განაცხადა, რომ „სავალდებულო სამხედრო სამსახურის ხანგრძლივობა შეადგენს 18 თვეს საომარ და უსაფრთოების კუთხით არასტაბილურ რეგიონებში, 19 თვეს ცუდი ამინდისა და არასათანადო პირობების მქონე რეგიონებში, 21 თვეს სხვა ლოკაციებზე, ხოლო 24 თვეს – სამთავრობო ოფისებში“.

სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან პირი გამოირიცხება, თუ:

  1. ის არის ოჯახში ერთადერთი ვაჟი და მისი მამა არის 65 წელს გადაცილებული;
  2. ის არის მშობლის, არასრულწლოვნის, ავადმყოფი ბებია-ბაბუის ან ავადმყოფი დედ-მამიშვილის ერთადერთი მეურვე;
  3. თუ მან თავი გამოიჩინა „განსაკუთრებული მეცნიერული მიღწევებით“

ამას გარდა, არსებობს გამორიცხვა სამედიცინო ჩვენების საფუძელზე, რომლის მიხედვითაც, პირები, რომლებიც ფიზიკური თუ გონებრივი დაავადების ან კონდიციის გამო ვერ იმსახურებენ სამხედრო ძალებში, დროებით ან მუდმივად გამორიცხული არიან სამხედრო სამსახურიდან. აღსანიშნავია, რომ პირებს, რომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობა არ არის ბოლომდე დამაკმაყოფილებელი, თუმცა მისაღებია ოფისებში სამუშაოდ, ევალდებულებათ, რომ  სავალდებულო სამხედრო სამსახური არა-საბრძოლო პირობებში, სამხედრო ოფისებში მოიხადონ.

წყაროების მიხედვით, ხშირად ადგილი აქვს შემთხვევებს, როდესაც სექსუალური უმცირესობის წარმომადგენლები გამორიცხულნი არიან სავალდებულო სამხედრო სამსახურიდან. შესაბამისი კანონი „მორალურ ან სექსუალურ გადახვევას, მაგალითად, ტრანსსექსუალიზმს“ სამედიცინო ჩვენების საფუძველზე სამხედრო სამსახურისგან გამორიცხვის ერთ-ერთ საფუძვლად მიიჩნევს.

ქვეყნის კანონმდებლობა არ ითავლისწინებს ალტერნატიულ სავალდებულო სამსახურს.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო საქმეთა ოფისი ირანში სამხედრო სამსახურის შესახებ 2016 წლის სპეციალურ ანგარიშში წერს, რომ არ არსებობს საფუძველი იმის ვარაუდისა, რომ სავალდებულო სამხედრო სამსახურზე უარის თქმა ირანის მთავრობის მხრიდან აღქმული იქნება, როგორც პოლიტიკური დაუმორჩილებლობა. იმ შემთვევაში, თუ ირანში დაბრუნებული პირი დაექვემდებარება სასჯელს, ეს სავარაუდოდ იქნება სისხლისსამართლებრივი სასჯელი დეზერტირობის ან სამხედრო სამსახურისგან თავის არიდებისთვის. სასჯელის ზომა განპირობებული იქნება პირის საქმის კონკრეტული გარემოებებით.

ანგარიშის მიხედვით, ზოგადად, ირანში ახალწვეულთა პირობები საკმაოდ ცუდია, მათ აქვთ დაბალი ანაზღაურება, ცუდი საცხოვრებელი პირობები და არასაკმარისი კვებითი უზრუნველყოფა. არის შემთხვევები, როდესაც ახალწვეულზე ძალადობენ და შეურაცხყოფას აყენებენ რელიგიის გამო, რაც ზოგჯერ თვითდასახიჩრებით ან სუიციდით სრულდება. თუმცა, ზოგადად, ის პირობები და მოპყრობა, რომელსაც ირანში ახალწვეული ექვემდებარება, არ არის იმდენად მკაცრი, რომ ის გაუტოლდეს სერიოზული ზიანის რეალურ რისკს.

რაც შეეხება სასჯელს, რომელიც პირს სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან თავის არიდებისთვის შეიძლება დაეკისროს, ანგარიშის მიხედვით, თავის არიდება წარმოადგენს სისხლისსამართლებრივ დანაშაულს. „შეირაღებული ძალების სისხლისამართლებრივი კანონი“ -ის 40-ე მუხლის მიხედვით, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან თავის არიდება ისჯება 6 თვიდან 2 წლამდე თავისუფლების აღკვეთით ან სამხედრო სამსახურის გაგრძელებით.

2009 წელს დანიის იმიგრაციის სამსახურის და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს ფაქტების მოძიების მისიამ შესაბამის ანგარიშში დაწერა, რომ

„პირს, რომელმაც თავი აარიდა სავალდებულო სამხედრო სამსახურს, ქვეყანაში დაბრუნების შემთვევაში, მოუწევს მისი გაგრძელება, თუ ის 40 წლამდეა. 40 წელს ზემოთ პირებს არ მოეთხოვებათ სამხედრო სამსახურის მოხდა. თუ პირმა ჩაიდინა დეზერტირობა ან თავი აარიდა სამხედრო სამსახურს და ირანში 40 წელს მიღწევის შემდეგ დაბრუნდა, მას დააკისრებენ ფულად ჯარიმას ან/და, შესაძლებელია, რომ დააპატიმრონ კიდეც. ამ საკითხს მოსამართლე წყვეტს. ადგილობრივი ადვოკატის ინფორმაციით, სამხედრო სამართლის მიხედვით, პირს, რომელსაც ევალდებულებოდა 20 თვით სამხედრო სამსახური და მან თავი აარიდა მას, სამსახურის ხანრგძლივობა გაეზრდება 24-26 თვემდე.“

ნიდერლანდების საგარეო საქმეთა სამინისტრო 2013 წლის ზოგად ანგარიშში უთითებს, რომ „პირებს, რომლებიც თავს აარიდებენ სამხედრო სამსახურს 3 თვით მშვიდობიანობის პერიოდში ან 15 დღით ომისას, მოუწევთ რეგულარული ვადის გარდა, კიდევ 3 დამატებითი თვით იმსახურონ. თუ ახალწვეული 3 თვეზე მეტია, რაც არ ჩანს (15 დღეზე მეტი ომიანობის დროს), ზემოხსენებული 3 დამატებითი თვე ორმაგდება და ხდება 6 თვე. უფრო ხანრგძილივი პერიოდით თავის არიდების შემთვევაში (1 წელი და ზემოთ მშვიდობიანობის პერიოდში, ან 2 თვე და ზემოთ ომისას), შესაძლებელია, პირის წინააღმდეგ სამხედრო სასამართლოში სისხლისსამართლებრივი საქმე აღიძრას. სამხედრო სამსახურისგან თავის ამრიდებლები რისკის ქვეშ დგებიან, რომ დაკარგონ სოციალური და სამოქალაქო უფლებები, მათ შორის, უფლება მიიღონ განათლება, მუშაობის უფლება და საკუთარი ბიზნესის ფლობის უფლება.

იმავე წყაროს ინფორმაციით, „უცნობია, თუ რამდენად ახორციელებს ირანის მთავრობა დეზერტირებისა და სამხედრო სამსახურისგან თავის ამრიდებლების აქტიური ძებნისა და გასამართლების პოლიტიკას პრაქტიკაში“.

IHRDC-ის ცნობით, „იმ შემთვევაში, თუ პირი არ მოიხდის სამხედრო სამსახურს და არ არსებობს მისი სამსახურისგან გამორიცხვის პირობები, მასზე არ გაიცემა მართვის მოწმობა, მისი პასპორტი გაუქმდება და სპეციალური ნებართვის გარეშე, მას აეკრძალება ქვეყნის დატოვება“.

Iran Pulse-ის მიხედვით, „სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან თავის ამრიდებლებს, ასევე, გამორიცხულ პირებს, არ აქვთ საშუალება, დასაქმდნენ სახელმწიფო სამსახურში და, როგორც წესი, მათ არც სხვა მაღალანაზღაურებად სამუშაო ადგილზე აიყვნენ. [2]

[1] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Iran: Military service, including recruitment age, length of service, reasons for exemption, the possibility of performing a replacement service and the treatment of people who refuse military service by authorities; whether there are sanctions against conscientious objectors, 28 March 2014, IRN104809.E, available at:

[accessed 26 November 2018]

[2] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iran: Military service, 24 October 2016, Version 1.0, available at:

[accessed 26 November 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ნოემბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – ქაბულში, ქორწინების სასახლესთან მომხდარი აფეთქების შედეგად 40-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, 60-ზე მეტმა კი სხეულის დაზიანებები მიიღო. გავრცელებული ინფორმაციით, შენობაში სასულიერო პირების შეკრება იმართებოდა, რა დროსაც ტერორისტმა თავი აიფეთქა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[1]

ხოსტის პროვინციაში, სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზე მდებარე მეჩეთში მომხდარი აფეთქების შედეგად 26 ადამიანი დაიღუპა და 50-მდე დაშავდა. აფეთქება, სავარაუდოდ, თვითმკვლელმა ტერორისტმა მოაწყო.[2]

აშშ-ის გაერთიანებული შტაბის უფროსის, გენერალ ჯოზეფ დანფორდის თქმით, ავღანეთში თალიბანი არ მარცხდება და ომის დასასრულებლად სამხედრო გადაწყვეტა არ არსებობს. მისი თქმით, აშშ, ნატო და მოკავშირეები მუშაობენ პოლიტიკური და ეკონომიკური ზეწოლის მობილიზაციაზე, რომ თალიბანს ომის დასასრულებლად სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ჩართვა აიძულონ.[3]

ერაყში აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა – ქალაქ ტიკრიტში დანაღმული ავტომობილი აფეთქდა. ინციდენტის შედეგად 5 ადამიანი დაიღუპა, 16 კი დაშავდა. მსგავსი შემთხვევები ქალაქში იშვიათობაა. განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც 201 წელს ქვეყანაში ისლამური სახელმწიფო დამარცხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

იემენის კრიზისი – იემენში, ბოლო სამი წლის განმავლობაში, 5 წლამდე ასაკის, დაახლოებით, 85 ათასი ბავშვი შიმშილით გარდაიცვალა. კვლევა ორგანიზაციამ „Save the Children“ ჩაატარა. ჰუმანიტარული ორგანიზაციები მასობრივი შიმშილის ერთერთ მიზეზად სტრატეგიული მნიშვნელობის ადგილების ბლოკადას ასახელებენ.[5]

ამბოხებულმა შიიტმა ჰუსიტებმა სარაკეტო თავდასხმების შეწყვეტის შესახებ განაცხადეს. თავდასხმების შეწყვეტის მიზანია, არაბულ ქვეყნებს აგრესიის და ბლოკადის გაგრძელების გამართლება შეეზღუდოთ. ამბოხებულების თქმით, ისინი მზად არიან სამართლიანი მშვიდობისთვის იმუშაონ. იემენში სამხედრო კონფლიქტი 2014 წლიდან მიმდინარეობს.[6]

ევროსასამართლომ სელაჰატინ დემირთაში გაამართლა – სასამართლომ მისი გახანგრძლივებული წინასწარი პატიმრობა უკანონოდ სცნო და თურქეთს მისი წინასწარი პატიმრობის დასრულებისკენ მოუწოდა. პრო-ქურთული პარტიის ლიდერი დემირთაში 2014 წელს ტერორიზმის მხარდაჭერის ბრალდებით დააკავეს. 2017 წლის იანვარში პროკურატურამ მისთვის 142-წლიანი პატიმრობა მოითხოვა. 2016 წლის ნოემბერში თურქეთის პროკურატურის მოთხოვნით, სახალხო დემოკრატიული პარტიის კიდევ 15 დეპუტატი დააპატიმრეს. მათ ბრალად სდებენ ქურთისტანის მუშათა პარტიასთან კავშირს.[7]

სამხრეთ სუდანში 16 წლის გოგო სოციალური ქსელის „Facebook“ გამოყენებით, აუქციონის წესით გაყიდეს და გაათხოვეს გოგოს „შესასყიდად“ მისი ფოტოები და საწყისი ფასი ქსელში 25 ოქტომბერს განათავსეს. ინფორმაცია სოციალურმა ქსელმა 9 ნოემბერს წაშალა; ამ დროს გოგო უკვე „გაყიდული“ იყო. მოზარდით ვაჭრობაში 5 კაცი იყო ჩართული, მათ შორის სამხრეთ სუდანის მთავრობის მაღალჩინოსანი. კაცმა შვილის გაყიდვის შემდეგ 500 ძროხა, სამი მანქანა და 10 ათასი აშშ დოლარი მიიღო. ორგანიზაციები სოციალურ ქსელს უმოქმედობაში ადანაშაულებენ.[8]

საუდის არაბეთში ქალებს ტაქსის მძღოლად მუშაობის უფლება მისცეს – ქვეყნის ტრანსპორტის სააგენტოს განცხადებით, ტაქსის ქალი მძღოლები მგზავრების აყვანას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეძლებენ თუ მათ შორის თუნდაც ერთი ზრდასრული ქალი იქნება. გარდა ამისა, მათ ეკრძალებათ წინა სალონში მამრობითი სქესის მგზავრი ჩაისვან.[9]

თურქეთში 74 სამხედრო მოსამსახურეს სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს – გადაწყვეტილება ანკარის სასამართლომ მიიღო. მათ ბრალად ედებათ 2016 წლის სამხედრო გადატრიალების მცდელობაში. 2016 წელს არშემდგარი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ თურქეთში 50 ათასზე მეტი ადამიანი დააპატიმრეს, სახელმწიფო უწყებებიდან კი 160 ათასზე მეტი ადამიანი დაითხოვეს.[10]

პაკისტანში ბაზრის ტერიტორიაზე მომხდარ აფეთქებას 15 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტი ხაიბერ-პახტუნხვას პროვინციის ქალაქ კალაიაში მოხდა. დაშავდა 20 ადამიანი. პარალელურად, ქალაქ კარაჩიში მდებარე ჩინეთის საკონსულოს შეიარაღებული პირები დაესხნენ თავს. დაიღუპა ორი პოლიციელი და სამი თავდამსხმელი. კარაჩიში მომხდარზე პასუხისმგებლობა სეპარატისტულ-გამათავისუფლებელმა ბალოჩისტანის არმიამ აიღო. ბაზარში მომხდარ აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[11]

[1] BBC; Kabul suicide bomber kills dozens at gathering of clerics; 20 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46273612

[2] Reuters; Suicide blast at Afghanistan mosque kills at least 26 gathered to pray; 23 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-blast/at-least-26-killed-in-a-blast-in-mosque-in-afghanistan-officials-idUSKCN1NS12A?fbclid=IwAR0tXHxxxzLeF6f3pO7G7gei9sKfLIsKLHV7HxyiDSI2JHFVAlG6lkRaxBQ

[3] იმედის ახალი ამბები; აშშ-ის გაერთიანებული შტაბის უფროსი: ავღანეთში თალიბანის დამარცხება ვერ ხერხდება; 18 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/85936/ashshis-gaertianebuli-shtabis-uprosi-avganetshi-talibanis-damartskheba-ver-kherkhdeba

[4] Euronews; Car bomb blast kills five in Iraq’s Tikrit; 18 November, 2018; available at: https://www.euronews.com/2018/11/18/car-bomb-blast-kills-two-in-iraqs-tikrit-police-medics

[5] BBC; Yemen crisis: 85,000 children dead from malnutrition; 21 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46261983

[6] BBC; Yemen war: Houthis halting drone and missile strikes; 19 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46256874

[7] Al Jazeera; European court urges Turkey to free Kurdish politician Demirtash; 20 November, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/11/european-court-orders-release-kurdish-politician-demirtas-181120093432466.html

[8] CNN; Facebook under fire for posts on auction of child bride; By Bianca Britton; 23 November, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/11/20/africa/south-sudan-child-bride-facebook-auction-intl/index.html

[9] Saudi Gazette; Saudi women start driving family taxis; 21 November, 2018; available at: http://saudigazette.com.sa/article/548605/SAUDI-ARABIA/Saudi-women-start-driving-family-taxis

[10] Reuters; Turkey sentences 74 to life in prison in post-coup case; 21 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-security-coup/turkey-sentences-74-to-life-in-prison-in-post-coup-case-anadolu-idUSKCN1NQ1Z9

[11] Reuters; Blast at market in northwest Pakistan kills at least 25; By Jibran Ahmad; 23 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-pakistan-blast-market/blast-at-market-in-northwest-pakistan-kills-at-least-25-idUSKCN1NS0JF?il=0

პაკისტანი. თალიბანის აქტივობა პეშავარის რეგიონში. ნოემბერი. 2018

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი პაკისტანში მოქმედი ტერორისტული ორგანიზაციების შესახებ 2018 წლის სექტემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ „ტეჰრიკ-ე თალიბან პაკისტანი“ (Tehrik-e Taliban Pakistan) ასევე ცნობილი, როგორც „პაკისტანური თალიბანი“; “ტეჰრეეკ-ე თალიბანი” ან TTP, არის პაკისტანისა და ავღანეთის ტეროტორიაზე მოქმედი ტერორისტული დაჯგუფება, რომელიც შეიქმნა 2007 წელს, რათა წინააღმდეგობა გაეწია პაკისტანის მთავრობის სამხედრო ქმედებებისთვის “ფედერალურ ადმინისტრირებას დაქვემდებარებულ ტომობრივ ტერიტორიაზე“ (Federally Administered Tribal Areas (FATA) – ნახევრად ავტონომიური ტერიტორიული ერთეული პაკისტანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში). დაჯგუფების პირველი ლიდერი იყო აწ. გარდაცვლილი ბაიტულაჰ მეჰსუდი. უკანასკნელ ხანებში, ტეჰრიკ-ე თალიბანს  2018 წელს მის გარდაცვალებამდე, ხელმძღვანელობდა მულლაჰ ფაზლულაჰჰი.

TTP-ს მიზანია, გააძევოს პაკისტანის მთავრობა „FATA“-ს რეგიონიდან და, ასევე, „კჰიბერ პაკჰტუნკვას“ (Khyber Pakhtunkwa) პროვინციის ნაწილიდან და დაამყაროს შარიათზე დაფუძვნებული რეჟიმი. ამ მიზნის მისაღწევად, ორგანიზაცია მიმართავს ტერორისტულ თავდასხმების მეთოდებს პაკისტანის სახელმწიფოსა და სამხედრო ძალებზე.

დაარსებიდან მოყოლებული, TTP-მ განახორციელა და პასუხისმგებლობა აიღო როგორც პაკისტანის, ასევე – ა.შ.შ. წინააღმდეგ მიმართულ მრავალ ტერორისტულ აქტზე. მათ შორის, აღსანიშნავია, 2009 წელს ავღანეთში, კჰოსტის რეგიონში მდებარე ა.შ.შ. სამხედრო ბაზაზე თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმა, რასაც 7 ა.შ.შ. მოქალაქის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ამას გარდა, 2010 წლის აპრილში პეშავარის რეგიონში ა.შ.შ. საკონსულოზე ასევე თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმა, რომლის შედეგად 6 პაკისტანელი სამოქალაქო პირი დაიღუპა.

კონკრეტულად პეშავარის რეგიონში TTP-ს მიერ განხორციელებული ტერორისტული ქმედებებიდან აღსანიშნავია 2014 წელს ერთ-ერთ ადგილობრივ საჯარო სკოლაზე განხორციელებული ალყა, რასაც 145 ადამიანის (აქედან 132 – ბავშვი) სიცოცხლე ემსხვერპლა; 2015 წელს პეშავართან ახლოს მდებარე შიიტური მეჩეთი აფეთქების შემთხვევა; ასევე, 2016 წლის დეკემბერში, პეშავარის პოლიციის კონტრტერორიზმის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის მოადგილის სატრანსპორტო საშუალებაზე განხორციელებული თავდასხმა, რაც აღნიშნული პირის სიკვდილით დასრულდა, ხოლო მისი ვაჟი – მძიმედ დაშავდა. 2017 წლის დეკემბერში, TTP-ს წევრები, რომლებიც ქალებად იყვნენ გადაცმული, თავს დაესხნენ პეშავარის რაიონში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელს, რასაც 9 პირის სიცოცხლე (მათ შორის, თავდამსხმელების) ემსხვერპლა.[1]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) პაკისტანში უსაფრთხოების კუთხისთ არსებული მდგომარეობის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ Tehrik-e Taliban, ანუ, თალიბანის პაკისტანური მოძრაობა არის ქვეყანაში მოქმედი ყველაზე დიდი ტერორისტული ორგანიზაცია. 2014 წლის 14 დეკემბერს, ჯგუფის 9 წევრმა ცეცხლი გახსნა პეშავარის რეგიონში მდებარე სამხედრო საჯარო სკოლაში. შემთვევას 145 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, მათ შორის – 132 არასრულწლოვანი იყო (ძირითადად, სამხედრო მოსამსახურეების შვილები).

2014 წლის 25 დეკემბერს, ყოფილა პრემიერ მინისტრმა ნავაზ შარიფმა გამოაცხადა 20 პუნქტიანი ერვონული სამოქმედო გეგმა  (National Action Plan – NAP), რათა აღეკვეთათ ტერორისტული თავდასხმები. გეგმის თანახმად, დაფუძვნდებოდა სპეციალური „სამხედრო სასამართლოები“, რათა დაეჩქარებინათ ტერორიზმში ეჭვმიტანილი პირების საქმეთა განხილვა; გაგრძელდებოდა სიკვდილით დასჯაზე გამოცხადებული მორატორიუმის ვადა; შეიქმნებოდა 5000 პირით დამოკმპლექტებული კონტრტერორისტული ჯგუფი; სამოქალაქო შეიარაღებული პირებს აეკრძალებოდათ საქმიანობა. ამას გარდა, პაკისტანის სამხედრო ძალები გააგრძელებდნენ “ფედერალურ ადმინისტრირებას დაქვემდებარებულ ტომობრივ ტერიტორიაზე“(FATA) სამხედრო ქმედებებს.

2015-2016 წლების მანძილზე, მიმდინარეობდა სამხედრო კამპანია სახელწოდებით „ზარბ-ე-აზბ“. სამხედრო ქმედებათა სამიზნეს წარმოადგენდა FATA-ში მოქმედი არაერთი ტერორისტული ორგანიზაცია.

2018 წლის ივნისში, „სკაიპის“ საშუალებით მიცემული ინტერვიუში „ვუდრო უილსონის მკვლევართა საერთაშორისო ცენტრის“ ექსპერტმა მაიკლ კუგელმანმა განაცხადა, რომ პაკისტანში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა დღითიდღე უმჯობესდება. მან,ასევე, აღნიშნა, რომ იკლო ტერორისტული თავდასხმების შემთხვევების რაოდენობამაც. კუგელმანის თქმით, ამის მიზეზია პაკისტანის სამხედრო ძალების გაძლიერებული კონტრტერორისტული ქმედებები. თუმცა, შეიარაღებული ჯგუფების თავდასხმების „ნიადაგი“ ჯერ კიდევ არსებობს, რაც ნაწილობრივ განპირობებული ავღანეთ-პაკისტანის საზღვრის სიმყიფით. ანგარიშის მიხედვით, მანამ, სანამ არ შემუშავდება საზღვრების მართვის ეფექტური და ძლიერი სტრატეგია, ავღანეთში მოქმედი ტერორისტული ჯგუფები გააგრძელებენ პაკისტანში თავდასმხების განხორციელებას. „პაკისტანის სამშვიდობო კვლევათა ინსტიტუტის“ (PIPS) დირექტორმა და ანალიტიკოსმა მოჰამმად ამირ რანამ ივნისში, სკაიპის საშუალებით მიცემული ინტერვიუსას განაცხადა, რომ „უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება უმჯობესდება, თუმცა მთავრობისთვის გამოწვევა იქნება 25 ივლისში საერთო არჩევნებამდე და არჩევნების მიმდიანრეობისას იმავე დონის უსაფრთხოების შენარჩუნება“.[2]

მედია საშუალება CNN 2018 წლის 11 ივლისს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ პაკისტანის თალიბანმა პასუხისიმგებლობა აიღო პეშავარში 10 ივლისს,  წინასაარჩევნო აქციის მიმდინარეობისას განხორციელებულ თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმაზე. შემთხვევის შედეგად 20 პირი გარდაიცვალა, მათ შორის იყო ავამის ნაციონალური პარტიის საარჩევნო კანდიდატი ჰაროომ ბილოური. პაშავარის ცენტრალური საავადმყოფოს სპიკერის განცხადებით, შემთხვევის შედეგად ასევე, დაშავდა 63 პირი.[3]

[1] United States Department of State, Country Reports on Terrorism 2017 – Foreign Terrorist Organizations: Tehrik-e Taliban Pakistan, 19 September 2018, available at:

[accessed 22 November 2018]

[2] EASO Country of Origin Information Report Pakistan Security Situation – October 2018, available at

[accessed 22 November 2018]

[3] CNN – article “Pakistani Taliban claims responsibility for deadly election suicide attack” July 11 2018, available at https://edition.cnn.com/2018/07/11/asia/pakistan-peshawar-taliban-suicide-attack-intl/index.html [accessed 22 November 2018]

ირანი. პრეზიდენტ აჰმადინეჯადის დროინდელი მაღალჩინოსნების მდგომარეობა. ნოემბერი, 2018

მედია საშუალება „რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება“ (RFERL)  2018 წლის 12 სექტემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ირანის ყოფილი პრეზიდენტის, მაჰმუდ აჰმადინეჯადის დროინდელ ვიცე-პრეზიდენტს, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსს და პრეზიდენტის უფროს თანაშემწეს – ესფანდიარ რაჰიმ მაშაეის 6.5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. მაშაეის მსჯავრი დაედო რამდენიმე ბრალდების, მათ შორის, ეროვნული უსაფრთხოებისთვის საფრთხის შექმნის საფუძველზე.

აჰმადინეჯადის ასისტენტს პრესისა და მედიის საკითხებში – ალი აკბარ ჯავანფეკრს, იმავე საქმის საფუძველზე, 4.5 წლით პატიმრობა მიესაჯა. ყოფილმა პრეზიდენტმა უკანასკნელ ხანებში ბევრჯერ გააკრიტიკა ირანის სასამართლო სისტემა მასთან დაახლოებული პირების და მხარდამჭერების დაპატიმრებების გამო, მათ შორის – მაშაეის დაპატიმრების გამო, რომელიც მარტში დააკავეს.

გასული წლის დეკემბერში, ჰამიდ ბაგჰაეის – პრეზიდენტ აჰმადინეჯადის ახლო გარემოცვის წევრსა და ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტს, 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. მას მსჯავრი კორუფციის ბრალდებით დასდეს.[1]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება“ (RFERL)  2018 წლის17 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს ესფანდიარ რაჰიმ მაშაეის დაკავების შესახებ და ასევე უთითებს, რომ უკანასკნელ ხანებში, ყოფილი პრეზიდენტი მაჰმუდ აჰმადინეჯადის რამდენიმე მოკავშირე იქნა დაპატიმრებული საჯარო ფინანსების მითვისების ბრალდებით.

აჰმადინეჯადმა სასამართლო სისტემა ბრალი დასდო „დიქტატურაში“ და განაცხადა – „მაშაეის დაპატიმრება კონსტუტიციის დარღვევაა ….. ეს ადასტურებს, რომ სამართლო სისტემაში აუცილებელია ფუნდამენტალური რეფორმის გატარება“.[2]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება“ (RFERL) 2018 წლის 6 თებერვლის სტატიაში წერს, რომ ირანის ყოფილმა პრეზიდენტმა მაჰმუდ აჰმადინეჯადმა გამოაქვეყნა საჯარო მიმართვა, რომელშიც ბრალს დებს ირანის სასამართლო სისტემას „ირანელი ხალხის ჩაგვრაში“.

მიმართვის საფუძველი გახდა გავრცელებული ცნობები იმის შესახებ, რომ დაკავებული იქნა აჰმადინეჯადის მხარდამჭერი 8 მედია აქტივსიტი. აღნიშნული პირების დაკავების მიზეზი იმ დროისთვის დაუდგენელი იყო. გავრცელებული ცნობით, რამდენიმე მათგანი უკვე გაათავისუფლეს გირაოს საფუძველზე – წერს RFERL.[3]

თავშესაფრის მაძიებელ პირთა წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ სხვა დამატებითი ინფორმაცია საკითხზე, ფიქსირდება თუ არა ადამიანის უფლებათა დარღვევების და მასობრივი დაპატიმრებების შემთხვევები იმ მაღალჩინოსნების მიმართ რომლებიც მაჰმუდ აჰმადინეჯადის პრეზიდენტობის დროს იყვნენ პრეზიდენტის ადმინისტრაციის თანამდებობის პირები, საერთაშორისო უფლებადამცველი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ავტორიტეტული სახელმწიფო უწყებების ანგარიშებში, ასევე, პრესის წყაროებში არ მოიძებნა.

[1] Radio Free Europe/Radio Liberty, Former Iranian vice president sentenced to prison for ‘threatening national security’, 12 September 2018, available at:

[accessed 22 November 2018]

[2] Radio Free Europe/Radio Liberty, Iran arrests close ally of ex-president Ahmadinejad, 17 March 2018, available at:

[accessed 22 November 2018]

[3] Radio Free Europe/Radio Liberty, Ahmadinejad criticizes Iran’s judiciary after arrests of supporters, 6 February 2018, available at:

[accessed 22 November 2018]

პაკისტანი. შიიტი მუსლიმების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2018

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Minority Rights Group International პაკისტანში შიიტთა და ჰაზარას უმცირესებათა შესახებ 2018 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში წერს, რომ შიიტები პაკისტანის მთლიანი მუსლიმური პოპულაციის 15 პროცენტს შეადგენენ. მიუხედავად იმისა, რომ შიიტები, როგორც მუსლიმები არ არიან შებოჭილი იმ კონკრეტული შეზღუდვებით, რომლებიც სხვა რელიგიური ჯგუფების მიმართ არსებობს, ისინი სუნიტი ექსტრემისტების მიერ მაინც „მწვალებლებად“ არიან აღქმულნი. შედეგად, მათი მხრიდან  შიიტური უმცირესობის წარმომადგენლები შეიძლება დაექვემდებარონ ზოგადად მტრულ დამოკიდებულებასა და საჯარო მოწოდებებს  მათი მკვლელობის შესახებ.

უკანასკნელი წლების განმავლობაში, შეიარაღებული ჯგუფების მიერ შიიტ მუსლიმებზე თავდასხმები განსაკუთრებით სისხლიანი გახდა. ტერორისტული ორგანიზაციების მიერ განხორციელებული დაბომბვების სამიზნეს, ხშირად, წარმოადგენდა სოციალური შეკრებები და შიიტებით გადატვირტული ლოკაციები. თავდასხმის ობიექტს, ასევე, წარმოადგენდა შიიტთა სალოცავი ადგილები.

მიუხედავად იმისა, რომ შიიტებზე ძალადობრივი თავდასხმები ქვეყანაში ზოგადი უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაციის გაუარესების ფონზე გაიზარდა, კონკრეტულად შიიტებზე თავდასხმები, როგორც წესი, გამორჩეულია და მოტივირებულია პოლიტიკური ან სამხედრო მიზეზით, ან უბრალოდ განურჩეველი თავდასხმით სამოქალაქო პირებზე. თავდასხმები, ასევე, ხორციელდება შიიტი მომლოცველების მიმართ, მაშინ როდესაც ისინი წმინდა ადგილების მოსალოცად მიემართებიან ირანში და როდესაც უკან ბრუნდებიან ირანიდან პაკისტანში, პაკისტანი-ირანის დამაკავშირებელი 700 კმ სიგრძის ავტობანის გავლით.

შიიტები ასევე, ექვემდებარებიან სიძულვილის ენას სხვადასხვა ფორმის გამოვლინებით, რომელთაგან ყველაზე გავრცელებულია მეჩეთებში, სკოლებსა თუ სოციალურ ქსელებში განხორციელებული კამპანიები. აღნიშნული კამპანიის ფარგლებში, მათ ღიად უწოდებენ „მწვალებლებს“ ან „ერეტიკოსებს“ და სუნიტებს მოუწოდებენ მათ მოსაკლავად.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House პაკისტანის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ 2017 წელს რელიგიური ნიშნის მიხედვით ძალადობის მაჩვენებელი საგრძნობლად გაიზარდა. აღნიშნული ნიშნის გამო თავდასხმების შედეგად გარდაიცვალა 231 პირი, რომელთა უმრავლესობაც შიიტი მუსლიმი იყო. ზემოხსენებული მაჩვენებელი 2016 წელს 137-ს უდრიდა.

ორგანიზაცია პაკისტანში გამოხატვის თავისუფლების კუთხით არსებულ სიტუაციას შესაბამის შკალაზე მაქსიმუმი 4 ბალიდან 2 ბალით აფასებს. ზოგადად, პაკისტანელებს აქვთ თავისუფლება, გამოხატონ და დააფიქსირონ საკუთარი აზრი მრავალ საკითხზე, მათ შორის – ონლაინ საშუალებებით. თუმცა, ბოლოხანს სამართალდამცავმა ორგანოებმა წამოიწყეს კამპანია ინტერნეტ სივრცეში განთავსებული „ღვთისმგმობი“ მასალის წინააღმდეგ. მაგალითად, 2017 წლის ივნისში კონკრეტული შიიტი მამაკაცი გახდა პირველი პირი, რომელსაც სოციალური ქსელის მეშვეობით გავრცელებული „ღვთისმგმობი“ პოსტის გამო, სიკვდილით დასჯა მიესაჯა.[2]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) პაკისტანში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2018 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ რელიგიური ნიშნით მოტივირებული ძალადობის ინციდენტებმა 2017 წელს, წინა წელთან შედარებით, საგრძნობლად იკლო. „პაკისტანის მშვიდობის კვლევათა ინსტიტუტის“ (PIPS) ინფორმაციით, შემთხვევების რაოდენობა 41 %-ით, ხოლო დაშავებულ პირთა რაოდენობა კი – 29 %-ით შემცირდა. უმრავლეს შემთხვევებში, დამნაშავეებს წარმოადგენდნენ სუნიტური შეიარაღებული ჯგუფები, ხოლო რაც შეეხება ძალადობის ობიექტს, ყველაზე ხშირად მსხვერპლს შიიტი მუსლიმები წარმოადგენდნენ.[3]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი პაკისტანში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ პოლიციის წარმომადგენლები, ხშირად, ვერ ახერხებდნენ დაეცვათ უმცირესობის (აჰმადიები, შიიტები, ქრისტიანები, ა.შ.) წარმომადგენლები შეიარაღებული ჯგუფების მხრიდან თავდასხმისგან. შიიტური ორგანიზაციები, ასევე, აცხადებდნენ, რომ მთავრობა ვერ უზრუნველყოფდა ირანში და ბალოჩისტანში მიმავალი მომლოცველების ადეკვატურ დაცვას. ამას გარდა, სასამართლოები დისკრიმინაციული მიდგომით იყენებდნენ „ღვთისგმობის“ შესახებ კანონებს ქრისტიანებთან, აჰმადიებთან, შიიტებთან და სხვა რელიგიურ უმცირესობებთან მიმართებით.

საზოგადოების მხრიდან მომავალი ძალადობა კვლავ რჩებოდა პრობლემად, რაც ძირითადად განპირობებული იყო რელიგიური შეუწყნარებლობით. ვრცელდებოდა ცნობები ხალხის ბრბოს მიერ რელიგიურ უმცირესობათა წარმომადგენლებზე (მათ შორის, შიიტები) თავდასხმის შესახებ.[4]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი პაკისტანში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ წლის განმავლობაში, როგორც ადგილობრივი, ისე – ა.შ.შ. მთავრობების მიერ აკრძალული ექსტრემისტული ჯგუფები, ასევე, დაუდგენელი შეიარაღებული ჯგუფები, სავარაუდოდ რელიგიური მოტივით, თავს ესხმოდნენ რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლებს (შიიტებს, ქრიტიანებს, ჰაზარა მუსლიმებს და ა.შ.).

სამოქალაქო საზოგადოებრივი ჯგუფები გამოხატავდნენ შეშფოთებას იმაზე, რომ მთავრობა ხშირად სათანადოდ არ ერეოდა და ვერ იცავდა რელიგიურ უმცირესობებს საზოგადოებისგან მომავალი ძალადობისგან, ასევე, იმ საკითხზე, რომ პოლიცია ხშირ შემთვევებში ვერ ახერხებდა დამნაშავეთა დაპატიმრებას. ამის საპირისპიროდ, არასამთავრობო ორგანიზაციები და მედია საშუალებები წერდნენ, რომ ზოგიერთი შემთხვევის დროს, პოლიციის ჩარევამ უზრუნველყო რელიგიურად მოტივირებული ძალადობის თავიდან აცილება.

პრესის ინფორმაციით, ოქტომბერში სინდჰის პროვინციაში, ერთ-ერთმა ადგილობრივმა შიიტურმა ორგანიზაციამ ქალაქ კარაჩიში წამოიწყო საპროტესტო კამპანია, რათა გაეპროტესტებინა შიიტი აქტივისტების მთავრობის მიერ დაკავებისა და „გაუჩინარებების“ ფაქტები. საპასუხოდ, სინჰის პროვინციის მთავარმა მინისტრმა უარყო ყველანაირი ბრალდება.

შიიტებისთვის რელიგიურად უმნიშვნელოვანესი ისლამური თვის – მუჰარანის დროს, ფედერალურმა და მუნიციპალურმა მთავრობებმა გადაადგილება შეუზღუდეს დაუდგენელი რაოდენობის მოძღვარს. გავრცელებული ცნობით, მთავრობის სამიზნეს წარმოადგენდნენ ის პირები, რომლებიც ცნობილნი იყვნენ რელიგიური შუღლის გაღვივების შემთხვევებით და ამ ნაბიჯით, მთავრობა ცდილობდა, არ დაეშვა სიტუაციის ესკალაცია. პროვინციულმა მთავრობებმა, შიიტური „აშურა“ დღესასწაულის დროს, შიიტი მომლოცველების დასაცავად ქვეყნის მასშტაბით ასობით ათასი პოლიციელი გამოყვეს. დამკვირვებელთა ცნობით, დღესასწაულმა წინა წლებთან შედარებით, გაცილებით მშვიდობიანად ჩაიარა.

ექსტრემისტული ჯგუფები განაგრძობდნენ რელიგიური ნიშნით მოტივირებულ თავდასხმებს შიიტურ სალოცავ ადგილებზე, შეკრებებსა თუ შიიტ რელიგიურ ლიდერებზე, რასაც წლის განმავლობაში 112 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა.[5]

კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო პაკისტანში შიიტი მუსლიმების მდგომარეობის შესახებ 2014 წელს გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2010-2013 წლები) წერს, რომ შიიტები განიცდიან შეიარაღებული ექსტრემისტული ჯგუფების მხრიდან თავდასხმებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით. რამდენიმე წყაროს ცნობით, სამთავრობო ქმედებები, რომ თავიდან აერიდებინათ აღნიშნული შემთხვევები და სათანადოდ დაეცვათ უმცირესობის წარმომადგენლები, არ იყო საკმარისი. ანგარიშის მიხედვით, ამის მიზეზია პოლიტიკური ნების არარსებობა. „პაკისტანის მთავრობას ზოგადად არ გაუკეთებია ბევრი, არ იღებს პასუხისმგებლობას და არც სურს, რომ იმოქმედოს აღნიშნულ დანაშაულებთან მიმართებით“ – განაცხადა „ჯინას ინსტიტუტის“ წარმომადგენლმა. “ადამიანის უფლებათა აზიური კომისიის” (AHRC) მიხედვით, პაკისტანის მთავრობამ, უმრავლეს შემთხვევებში „ან უარი განაცხადა მათ დაცვაზე ან ვერ უზრუნველყო შიიტური მუსლიმების დაცვა“.

ამის საპირისპიროდ, მედია საშუალებები წერდნენ, რომ რიგ შემთხვევებში, რელიგიური დაძაბულობის დროს, მთავრობამ პოლიციის მხარდაჭერით უზრუნველყო პირთა უსაფრთხოება.

რაც შეეხება სიტუაციას პოლიციისა და სასამართლოს ქმედებების კუთხით, ანგარიშში ნათქვამია, რომ მთავრობა არ მოქმედებს ძლიერი სექტანტური ორგანიზაციების წინააღმდეგ, შესაბამისად, ვერც სასამართლო და პოლიციის წარმომადგენლები ბედავენ მათ წინააღმდეგ მოქმედებას. „ჯინას ინსტიტუტის“ წარმომადგენლის განცხადებით „არანაირი კონრეტული ნაბიჯები არ გადადგმულა, რომ გამოეძიებიანთ შიიტებზე განხორციელებული თავდასხმები“. AHRC მიხედვით, „არ არსებობს შიიტების მკვლელობის ერთი კონრეტული საქმე, რომელიც სათანადოდ იქნა გამოძიებული. არავის პასუხისმგებლობა არ დამდგარა, რადგან პროკურორებსა და მოსამართლეებს ეშინიათ ექსტრემისტული ჯგუფების წარმომადგენლების დასჯის“. ჯინას ინსიტუტის წარმომადგენლის ინფორმაციით, „არავინ არ დაუპატიმრებიათ ან გაუსამართლებით შიიტების კანონგარეშე მკვლელობისთვის. არსებობს სპეციალური ანტი-ტერორისტული სასამართლოები, თუმცა ისინი რელიგიურად მოტივირებული მკვლელობის საქმეებს იშვიათად განიხილავენ“.[6]

[1] Minority Rights Group International, World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Pakistan : Shi’a and Hazaras, June 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Pakistan, 28 May 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[3] EASO, “Country of Origin Information Report Pakistan Security Situation” October 2018, available at

[accessed 21 November 2018]

[4] United States Department of State, “PAKISTAN 2017 HUMAN RIGHTS REPORT”, available at

[accessed 21 November 2018]

[5] United States Department of State, “PAKISTAN 2017 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT”, available at 

[accessed 21 November 2018]

[6] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Pakistan: How Shia Muslims differ from Sunnis; treatment of Shias, particularly in Lahore and Multan; government response to violence against Shia Muslims (2010-December 2013), 9 January 2014, PAK104713.E , available at:

[accessed 21 November 2018]

კოტ დივუარი. ადამიანის უფლებების დაცვა; გბაგბოს მხარდამჭერთა მდგომარეობა. ნოემბერი, 2018

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ კოტ დ’ივუარი დემოკრატიული რესპუბლიკაა, რომელიც იმართება თავისუფლად არჩეული მთავრობის მიერ. საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნებში, რომელიც 2016 წლის დეკემბერში გაიმართა, მმართველმა სამთავრობო კოალიციამ 66 მანდატი მოიპოვა. მთავარმა ოპოზიციურმა პარტიამ, რომელმაც 2011 წლის არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადა, ასევე მიიღო მანდატები. არჩევნების ჩატარდა მშვიდობიანად და მიჩნეული იქნა როგორც გამჭვირვალე. 2015 წელს ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელიც დიდი უპირატესობით მოიგო ალასანე ოუატარამ. საერთაშორისო და ადგილობრივმა დამკვირვებლებმა არჩევნები შეაფასეს როგორც თავისუფალი და სამართლიანი. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ სამოქალაქო ხელისუფლება ვერ ახორციელებს უსაფრთხოების ძალების ეფექტურ კონტროლს.

ადამიანის უფლებების მთავარ დარღვევებს წარმოადგენს ძალის გადამეტება უსაფრთხოების ძალების მხრიდან, პატიმართა და დაკავებულთა მიმართ ძალის ბოროტად გამოყენება და ასევე, მთავრობის უუნარობა დაიცვას კანონის უზენაესობა. ქვეყნის უსაფრთხოების ძალებისა და ჟანდარმერიის მხრიდან ადგილი აქვს თვითნებურ დაკავებებს. საპატიმრო პირობები ქვეყანაში მძიმე და რიგ შემთხვევებში სიცოცხლისთვის საშიშია. სასამართლო არა ეფექტურია და განიცდის დამოუკიდებლობის ნაკლებობას. მთავრობა რიგ შემთხვევებში ზღუდავს პრესისა და შეკრების თავისუფლებას. სამთავრობო კორუფცია გავრცელებულია. ადგილი აქვს ქალთა და ბავშვთა მიმართ სექსუალურ ძალადობას, რომლის წინააღმდეგ ბრძოლაშიც მთავრობა არა ეფექტურია. მთავრობა იშვიათად დგამს ნაბიჯებს, რათა გაასამართლოს დამნაშავეები უსაფრთხოების ძალებსა ან თავად მთავრობაში; დაუსჯელობა დიდი პრობლემაა. ზოგიერთი მაღალი დონის პირი, სავარაუდოდ, პასუხისმგებელია 2010-11 წლების ძალადობაში და მიუხედავად ამისა, ინარჩუნებს თავის თანამდებობას უსაფრთხოების ძალებში; ზოგიერთი მათგანი დააწინაურეს კიდეც.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა განაგრძობს სისხლიანი პოლიტიკური კრიზისიდან გამოსვლას. პრეზიდენტმა ალასანე ოუატარამ იანვარში დაამტკიცა ახალი კონსტიტუცია და შემოიღო ვიცე პრეზიდენტის პოსტი და მეორე საკანონმდებლო პალატა, რომლის ერთ მესამედს ნიშნავს პრეზიდენტი. ანგარიშში წერია, რომ 2017 წელს კვლავ გრძელდებოდა თვითნებური დაკავებები, დაკავებულთა მიმართ არა სატანადო მოპყრობა და უკანონო მკვლელობები უსაფრთხოების ძალების მიერ. ამასთან, იშვიათი იყო დანაშაულების გამოძიებისა და დამნაშავეების დასჯის შემთხვევები. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად მედია მუშაობდა თავისუფლად, ცრუ ინფორმაციის გავრცელების წინააღმდეგ არსებული კანონმდებლობის გამოყენება ხდებოდა ჟურნალისტების უსამართლოდ დაკავებისა და რიგი ოპოზიციური გაზეთების მუშაობის შეფერხებისთვის.

ძალიან ნელა მიმდინარეობდა სამართლიანობის აღდგენის პროცესი 2010-11 წლებში დაზარალებული ხალხისთვის. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო განაგრძობს გბაგბოსა და მისი დროინდელი ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრის (რომელიც ამავე დროს გბაგბოს მხარდამჭერი შეიარაღებული დაჯგუფების მეთაური იყო) ჩარლზ ბლი გუდის გასამართლებას. სასამართლო, ასევე, იძიებს ოუატარას მომხრე ძალების მიერ ჩადენილ დანაშაულებს. გბაგბოს ათობით მხარდამჭერი, რომლებიც არჩევნების შემდეგ კრიზისსა და ძალადობასთან კავშირის გამო დააპატიმრეს, კვლავ რჩებიან გახანგრძლივებულ წინასწარ პატიმრობაში.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლის ანგარიშში კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ ყოფილი პრეზიდენტის ლორან გბაგბოს დაახლოებით 200 მხარდამჭერი ელოდება სასამართლო პროცესს. მათ ბრალად ედებათ 2010 და 2011 წლებში, არჩევნების შემდეგ ძალადობებში მონაწილეობა. მსგავსი ბრალდებით დაკავებული ორი პირი – ასი ჯინ კოუაჩი და ბონფის ტოდე 2017 წელს საპატიმროში გარდაიცვალნენ. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ გამოუძიებელი დარჩა მკვლელობების საქმე, რომელთაც ადგილი ჰქონდა დემობილიზებულ სამხედროებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის შეტაკებებს. იზღუდებოდა მოქალაქეთა გამოხატვის, შეკრებისა და მშვიდობიანი გაერთიანების უფლებები; ზოგიერთი საპროტესტო აქციის გამართვა აიკრძალა. ყოფილი პრეზიდენტის ცოლი სიმონე გბაგბო, რომელიც ბრალდებული იყო კაცობრიობის წინააღმდეგ და ომის დანაშაულებში, უდანაშაულოდ ცნეს. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლომ გაასამართლა ლორენ გბაგბო და ჩარლზ ბლი გუდი.[3]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა განაგრძობს 2011 წელს დასრულებული ფართომასშტაბიანი კონფლიქტის შემდგომ რეაბილიტაციას. 2017 წელს გაეროს სამშვიდობო ძალების გასვლის შემდეგ, ქვეყანაში ადგილი ჰქონდა დაუმორჩილებლობას და არასტაბილურობას სამხედრო ძალებში და იზრდებოდა პოლიტიკური დაძაბულობა მმართველი კოალიციის შიგნით. ძალადობრივი კონფლიქტის გამომწვევი ზოგიერთი მიზეზი კვლავ აქტუალურია ქვეყანაში, მათ შორის ეთნიკური და რეგიონული დაძაბულობა, კამათი მიწების თაობაზე, კორუფცია და დაუსჯელობა.

ყოფილი პრეზიდენტის ლორან გბაგბოს პარტია „Ivorian Popular Front FPI“ კვლავ ინარჩუნებს ადგილებს პარლამენტში, თუმცა პარტია დეზორგანიზებული და სუსტია, მისი წევრები ორ ფრთად არიან გაყოფილნი. პირველი ნაწილი მკაცრი პოზიციისა და ყველა არჩევნების ბოიკოტირების მომხრეა, ვიდრე არ გაათავისუფლებენ გბაგბოს, რომელიც საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს პატიმრობაში რჩება, სადაც მას ბრალად ედება დანაშაული კაცობრიობის წინააღმდეგ. მეორე ნაწილი უფრო კომპრომისულია და მხარს უჭერს აფი ნ’გუესანს, ვინც გბაგბოს დროს პრემიერ მინისტრი იყო. 2015 წლის შემდეგ, ზოგიერთი პოლიტიკური პატიმრის გამოშვების, რიგი პარტიზანების საბანკო ანგარიშების განბლოკვის და ზოგიერთი გაქცეული წევრის დაბრუნების შემდეგ, პარტია „Ivorian Popular Front FPI“ შედარებით გაძლიერდა.[4]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევის ცენტრი „Country of origin research and information CORI“ 2016 წლის 17 აგვისტოს აქვეყნებს ანგარიშს კოტ დ’ივუარში გბაგბოს მხარდამჭერების მიმართ არსებული დამოკიდებულების შესახებ. ორგანიზაციასთან ინტერვიუში პროფესორი ბენჯამინ ლოურენსი ამბობს, რომ გბაგბოს მხარდამჭერები კვლავ წარმოადგენენ სამთავრობო აგენტების სამიზნეებს. მისი თქმით, რისკის ქვეშ მყოფთა შორის ზოგიერთი არის გბაგბოს მხარდამჭერი, მაგრამ არ არის FPI პარტიის წევრი; ისინი კოტ დ’ივუარის სტუდენტური ფედერაციის წევრები არიან; ეს არის სტუდენტური, ახალგაზრდული ფრთა, რომელიც უნივერსიტეტის კამპუსში არის აქტიური, ძირითადად აბიჯანში.

ანგარიშში საუბარია დაკავებებისა და დაპატიმრებების შესახებ, რომლებიც დაკავშირებულია გბაგბოს მხარდამჭერებთან ან FPI პარტიასთან. 2015 წლის 4 მაისს ქალაქ მამას FPI პარტიის კონგრესის პრეზიდენტი და ერთერთი კომიტეტის ხელმძღვანელი დააპატიმრეს მამაში FPI პარტიის შეხვედრის ორგანიზებისთვის; აღნიშნული შეხვედრის გამართვაზე არ იყო ნებართვა გაცემული. ფრანგული გამოცემა „Le Monde“ 2016 წლის იანვარში წერს, რომ 2014 წლის იანვრიდან 2015 წლის დეკემბრამდე პერიოდში FPI-ის მხარდამჭერი 32 პირი დააპატიმრეს. აღნიშნული დაპატიმრებები მოჰყვა გრაბოსა და დასავლეთ კოტ დ’ივუარში სამხედრო პოსტებზე თავდასხმას. იგივე გამოცემა მოგვიანებით წერს, რომ ოპოზიციის ნებართვის გარეშე ჩატარებულ დემონსტრაციაში მონაწილეობის გამო 31 პირი დააპატიმრეს და იგივე ბრალდებით, კიდევ 27 დააკავეს. 2015 წლის ივლისში პრო-გბაგბოსეული გაზეთის ჟურნალისტი ჯოზეფ გნანუა ტიტია პრეზიდენტის წინააღმდეგ ცრუ ინფორმაციის გავრცელების ბრალდებით დააკავეს და მოათავსეს წინასწარი დაკავების იზოლატორში. 2015 წლის ივნისსა და სექტემბერში შეტაკებები მოხდა მმართველი პარტიისა და ოპოზიციის აქტივისტებს შორის. ოპოზიციის აქტივისტებს შორის ძირითადად იყვნენ გბაგბოს მხარდამჭერები. ინციდენტების შედეგად მინიმუმ სამი პირი დაიღუპა და ათობით დაშავდა. ანგარიშში ასევე საუბარია ოპოზიციური ძალების აქტივისტებისა და მხარდამჭერების დაკავებების, დაპატიმრებებისა და დემონსტრაციების აკრძალვების სხვა ფაქტების შესახებაც.

ანგარიშში მოყვანილი სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, კოტ დ’ივუარში პოლიტიკური ნიშნით 100-დან 500-მდე პირი იმყოფება საპატიმრო დაწესებულებებში. 2015 წლის ივლისში IRIN News წერს, რომ ქვეყანაში 700-მდე პოლიტიკური პატიმარია. 2016 წლის თებერვალში გბაგბოს ცოლს სიმონე გბაგბოს ქვეყნის უსაფრთხოების ხელყოფისა და საზოგადოებრივი წესრიგის წინააღმდეგ ჩადენილი ქმედებების გამო 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. არჩვენების შემდგომ ძალადობაში ბრალდებულებს სხვადასხვა ვადით (3-დან 35 წლამდე) პატიმრობა მიუსაჯეს. ანგარიშში ასევე საუბარია ცუდ საპატიმრო პირობებზე, რომლის წინააღმდეგაც გბაგბოს მხარდამჭერმა პატიმრებმა არაერთხელ გამოცხადეს შიმშილობა. ორგანიზაციასთან ინტერვიუში ადვოკატი და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენელი სუზანე დომინიკ დჯადჯა ამბობს, რომ მათ არ აქვთ ინფორმაცია არა სახელმწიფო აქტორების შესახებ, რომლებიც ჩართულნი იქნებოდნენ FPI პარტიის მხარდამჭერების მიმართ არასათანადო მოპყრობაში.[5]

[1] US Department of State; Bureau of Democracy, Human Rights and Labor; 2017 Country Reports on Human Rights Practices; Cote d’Ivoire; April 20, 2018; available at: https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2017/af/276991.htm [accessed 20 November 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Côte d’Ivoire, 18 January 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Côte d’Ivoire, 22 February 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[4] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Côte d’Ivoire, 28 March 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[5] Country of Origin Research and Information (CORI), The treatment of Ivorian Popular Front (FPI)/Gbagbo supporters in Côte d’Ivoire by both state and non-state actors; incidents of arrests and/or violence against FPI/Gbagbo supporters in Côte d’Ivoire; the willingness and ability of the State to protect FPI/Gbagbo supporters in Côte d’Ivoire, 17 August 2016, available at:

[accessed 20 November 2018]

სირია. სუნიტი მუსლიმების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2018

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი სირიაში რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2017 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ  სირიაში არ არსებობს სახელმწიფო რელიგია, ხოლო თავად სახელმწიფო პატივს სცემს რელიგიის თავისუფლებას და  ყველას აძლევს საშუალებას, შეასრულონ თავიანთი რელიგიური რიტუალები, თუ ეს საფრთხეს არ უქმნის საჯარო წესრიგს.  „ისლამური საძმოს“ და სხვა „სალაფისტური“ (სუნიზმის ფუნდამენტალური ინტერპრეტაცია) ჯგუფების წევრობა კანონით აკრძალულია და სხვადასხვა სახის სასჯელს  ითვალისწინებს (მათ შორის, პატიმრობა და სიკვდილით დასჯა). რელიგიური დემოგრაფიის კუთხით მდგომარეობა შემდეგია: ქვეყანაში დარჩენილი მოსახლეობის დაახლოებით 74 % არის სუნიტი მუსლიმი,  სხვა მუსლიმური ჯგუფები – ალავიტები, ისმაილიტები და შიიტები შეადგენენ მოსახლეობის 13 პროცენტს, ხოლო დრუზეები – 3 პროცენტს. ამას გარდა, ქვეყნის გარეთ იძულებით გადაადგილებულია 5.48 მილიონი ადამიანი, რომელთა უმრავლესობა არის სუნიტი მუსლიმი. ა.შ.შ. მთავრობის გათვლებით, სირიის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 10 პროცენტს შეადგენენ ქრისტიანები, თუმცა, გავრცელებული ცნობებით, მიმდინარე სამოქალაქო ომის ფონზე, მათმა დიდმა ნაწილმა დატოვა ქვეყანა.

მრავალი მედია წყაროს ცნობით, სირიაში მთავრობისა და მასზე დაქვემდებარებული შიიტური შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან, ძირითადად სუნიტური ოპოზიციური ჯგუფების მიმართ ხორციელდებოდა მკვლელობის, დაპატიმრებისა და ფიზიკური შეურაცხყოფის ფაქტები. გამომდინარე იქიდან, რომ სირიის მთავრობის მიერ ფუნდამენტალურ ისლამთან ასოცირებული ტერორიზმი გაიგივებულია სუნიტ მოსახლეობასთან, მთავრობა ოპოზიციის მიერ კონტროლირებადი ქალაქებისა და ტერიტორიების წინააღმდეგ ბრძოლისას, იყენებდა ალყის, დაბომბვებისა და, მათ შორის, ქიმიური იარაღით თავდასხმის მეთოდებს, რასაც მძიმე დანაკარგები მოჰყვა ძირითადად სუნიტ მოსახლეობაში.

სხვადასხვა საერთაშორისო, სამთავრობო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციების ცნობით, ტერორისტული ჯგუფების (ე.წ. ისლამური სახელმწიფო, ალ-ქაიდასთან ასოცირებული ადგილობრივი ორგანიზაცია „hayat tahrir al-sham“ (HTS) ) სამიზნეებს წარმოადგენდნენ როგორც ალავიტები, შიიტები და ქრისტიანები, ასევე – გარკვეული შემთხვევების დროს – სხვა სუნიტი მუსლიმები. მათ მიმართ ადგილი ჰქონდა მკვლელობების, გატაცებების, დაპატიმრებებისა და ფიზიკური თავდასხმების ფაქტებს.

ქალაქებში, სოფლებსა და სხვადასხვა დასახლებებში, მოსახლეობა სეგრეგირებულია რელიგიური ნიშნით. თუ ადრე სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლები ერთად სახლობდნენ, ახლა უბნები დაყოფილია ერთის მხრივ, სუნიტური უმრავლესობის უბნებად, ხოლო მეორეს მხრივ – სხვა რელიგიური უმცირესეობების (ალავიტები, შიიტები,…) დასახლებებად.

გავრცელებული ცნობებით, ალავიტებით დაკომპლექტებული მთავრობის მიერ ოპოციზიური თუ ტერორისტული ჯგუფების წინააღმდეგ ომს ყველაზე მძიმე დანაკარგები სუნიტ მოსახლეობაში მოჰყვა. სხვადასხვა სამოქალაქო აქტივისტისა და თუ ჟურნალისტის ინფორმაციით, მთავრობა აგრძელებდა კანონგარეშე მკვლელობებსა და დაკავებებს. ამას გარდა, ვრცელდებოდა ცნობები სამთავრობო ძალების მიერ სუნიტი პირების იძულებით გაუჩინარებების, ასევე, სამთავრობო ციხეებში მათი მასობრივი და სისტემიზებური მკვლელობების შესახებ. ასევე, მთავრობასთან ასოცირებეული სხვადასხვა შეიარაღებული ჯგუფები იძულებით ასახლებდნენ სუნიტ მოსახლეობას და შემდგომ, იკავებდნენ მათ საცხოვრებელს. გავრცელებული ინფორმაციით, რეჟიმი ამ გზით ცდილობდა, შეეცვალა დემოგრაფიული მდგომარება და სუნიტურ დასახლებებში ჩაესახლებინა არა-სუნიტი მოსახლეობა, რომელიც მათ მიერ აღქმული იყო, როგორც რეჟიმის მხარდამჭერი.

დამოუკიდებელი საერთაშორისო კომისიის მიხედვით, სამოქალაქო დანაკარგებისა და დაკავებულთა რაოდენობის მიხედვით, ყველაზე დიდი წილი სუნიტ მოსახლეობაზე მოდის. გაეროს და პრესის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, მთავრობამ განაახლა სამოქალაქო პირების წინააღმდეგ ქიმიური იარაღის გამოყენება. ამ კუთხით, აღსანიშნავია აპრილში, ძირითადად სუნიტებით დასახლებული იდლიბის დაბომბვა, რასაც სულ მცირე 83 ადამიანის სიცოხლე ემსხვერპლა.

ასევე, მძიმეა სიტუაცია ციხეებში. გავრცელებული ცნობებით, წამებას დაქვემდებარებული და სიკვდილით დასჯილი პატიმრების უმრავლესობა იყო სუნიტი მუსლიმი. ანალიტიკოსების ვარაუდით, ეს გამოწვეული იყო იმით, რომ მთავრობას სჯეროდა, რომ ისინი იყვნენ ოპოზიციური ჯგუფების წევრები ან მხარდამჭერები.

ზოგიერთი ოპოზიციური და ტერორისტული ჯგუფი ღიად აცხადებდა, რომ იყო სუნიტური და ამ გზით ცდილობდა სუნიტურ მოსახლეობაში მხარდაჭერის მოპოვებას, რითაც მთავრობის მიერ ოპოზიციის წინაღმდეგ ბრძოლას რელიგიური ნიშნის ელემენტს უმატებდა. ამის საპასუხოდ, მთავრობამ საკუთარი თავი „მოინათლა“, როგორც სუნიტი ტერორისტებისგან რელიგიური უმცირესობების დამცველი და ამ გზით ცდილობდა მათი მხარდამჭერის მოპოვება.

არასამთავრობო ორგანიზაციების ცნობით, ადგილი ჰქონდა სამოქალაქო პირების უკანონო დაკავებების სულ მცირე 6500 ფაქტს. უმრავლეს შემთვევაში, დაკავებულ პირებს სუნიტი არაბები წარმოადგენდნენ.

მთავრობა აგძელებდა სუნიტების მიმართ საჯაროდ დამუქრებას, აფრთხილებდა რა მათ, რომ თავი შეეკავებინათ უცხოელ თანამორწმუნეებთან კომუნიკაციისგან და ამგვარ ქმედებას აიგივებდა, როგორც ოპოზიციის პოლიტიკურ ან სამხედრო ქმედებად.[1]

ა.შ.შ. რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია სირიის შესახებ 2018 წლის 25 აპრილს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ მთავრობა აგრძელებდა სუნიტური დასახლებების დეპოპულიზაციას (მოსახლეობისგან დაცლა). მიმდინარე წელს, ასევე, მკვეთრად გაიზარდა სუნიტების მიმართ რელიგიური ნიშნით ძალადობა, რაც ძირითადად განპირობებული იყო „სირიის ადგილობრივი თავდაცვის ძალების“ მიერ ჩადენილი ქმედებებით. აღნიშნული შეიარაღებული ჯგუფი ფინანსდება ირანის მიერ და ინტეგრირებულია სირიის შეიარაღებულ ძალებში.

ანგარიშის მიხედვით, ალავიტებით დაკომპლექტებული მთავრობა ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე აგრძელებდა სუნიტურ მოსახლეობაზე თავდასხმებს. გაეროს მიერ შექმნილი წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების სამსახურის (COI) მიხედვით, სირიაში მთლიანი სამოქალაქო დანაკარგების უმრავლესობა სუნიტებზე მოდიოდა. ასევე, სამთავრობო ძალების ძირითადად სუნიტებით დასახლებული ქალაქებისთვის ბრძოლისას იყენებდნენ ალყას, როგორც ომის მეთოდს. ამას გარდა, სუნიტ მოსახლეობას უკრძალავდნენ  იგივე რელიგიის წარმომადგენელ უცხოელებთან კომუნიკაციას.[2]

[1] United States Department of State – “SYRIA 2017 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT”, available at

[accessed 19 November 2018]

[2] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018 – Tier 1: USCIRF-recommended Countries of Particular Concern (CPC) – Syria, 25 April 2018, available at:

[accessed 19 November 2018]

ეგვიპტე. მუსლიმთა საძმოს წევრთა მდგომარეობა. ნოემბერი, 2018

„Human Rights Watch“ 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტოს ოფიცრები რუტინულად აწამებდნენ და აუჩინარებდნენ რამდენიმე ნიშნით ეჭვმიტანილებს. ასეთი მოპყრობის მსხვერპლი დაკავებულების დიდი ნაწილის მიმართ ბრალდება მუსლიმი საძმოს წევრობა იყო. მუსლიმთა საძმო 2013 წელს მთავრობამ ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოაცხადა, მაგრამ ის რჩებოდა ქვეყნის უდიდეს ოპოზიციურ მოძრაობად.[1]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ მთავრობა სისტემატურად დევნის ოპოზიციურ პარტიებს და პოლიტიკურ მოძრაობებს. მუსლიმთა საძმოს წევრთა და მხარდამჭერთა დიდი რაოდენობა, მათ შორის მაღალი რანგის პირები თითქმის სრული შემადგენლობით, დააპატიმრეს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ; დაკავებები გაგრძელდა 2016 წელსაც. საძმოს ზოგიერთი წევრი გაურკვეველ ვითარებაში მოკლეს პოლიციასთან შეტაკებისას. სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციების მონაცემებით, 2016 წლისთვის 40 ათასამდე ადამიანი დააკავეს პოლიტიკური მოტივებით; მათი უმრავლესობა მუსლიმ საძმოსთან დადასტურებული ან სავარაუდო კავშირის გამო.[2]

„Amnesty International“ 2016/2017 წლების ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის შინაგან საქმეთა სამინისტრო პერიოდულად ავრცელებდა ინფორმაციას უსაფრთხოების ძალების მიერ რეიდებისას ეჭვმიტანილების, მათ შორის მუსლიმთა საძმოს წევრების და შეიარაღებული დაჯგუფებების სავარაუდო წევრების, მოკვლის შესახებ. მთავრობის კრიტიკოსები და ოპონენტები ხშირად ხდებიან თვითნებური დაკავებისა და დაპატიმრების მსხვერპლნი მუსლიმთა საძმოს ან 6 აპრილის მოძრაობისადმი კუთვნილების ბრალდებით.[3]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2017 წლის 26 ივლისს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ მუსლიმთა საძმო ეგვიპტის მიერ ტერორისტულ ორგანიზაციადაა აღიარებული და მისი წევრები შესაძლოა გასამართლდნენ ქვეყნის სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით. ბევრი მაღალი და საშუალო რგოლის ლიდერები და წევრები დააპატიმრეს და მიუსაჯეს ხანგრძლივი ვადით პატიმრობა და რიგ შემთხვევებში სიკვდილით დასჯაც. უსაფრთხოების სამსახურმა ათასობით წევრი და მხარდამჭერი დააპატიმრა, ძირითადად დემონსტრაციებისას. ზოგიერთი წევრი და მხარდამჭერი დემონსტრაციების მსვლელობისას დაშავდა და ზოგიერთი დაიღუპა კიდეც.

მაღალი პროფილის პირები, რომლებიც პოლიტიკურად აქტიურები იყვნენ ან იქცევდნენ ხელისუფლების ყურადღებას, ძირითადად დემონსტრაციებისას, სავარაუდოდ, იქნებიან დაკავებულნი ან დაპატიმრებულნი, რა დროსაც მათ მიმართ არასათანადო მოპყრობის და არაპროპორციული სასჯელის რისკი არსებობს, რაც უტოლდება დევნას ან სერიოზულ ზიანს. ასევე, დევნის ან სერიოზული რისკის ქვეშ არიან ის პირები, ვინც არ არიან წევრები, მაგრამ არიან მაღალი პროფილის მქონე მხარდამჭერები, მაგალითად ჟურნალისტები.

ამავე დოკუმენტში ნათქვამია, რომ მუსლიმთა საძმოს დაბალი რანგის, აპოლიტიკური ან არა აქტიური წევრები და მხარდამჭერები, ასევე, მხარდამჭერებად მიჩნეული პირები, ძირითადად არ არიან სამიზნეები და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ დევნის რისკის ქვეშ აღმოჩნდნენ.[4]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ პრეზიდენტმა სისიმ, რომელიც იმ დროს თავდაცვის მინისტრი და შეიარაღებული ძალების მეთაური იყო, სამხედრო გადატრიალების გზით, 2013 წელს ძალაუფლება ხელში აიღო და არჩეული პრეზიდენტი, მუსლიმთა საძმოს თავისუფლებისა და სამართლიანობის პარტიის წევრი მოჰამედ მორსი თანამდებობიდან გადააყენა. სამხედროებმა დროებითი მთავრობა ჩამოაყალიბეს და 2014 წლის იანვარში, მკაცრად კონტროლირებად გარემოში, რეფერენდუმის გზით მიიღეს ახალი კონსტიტუცია და იმავე წელს საპრეზიდენტო არჩევნები ჩაატარეს. ბევრმა ოპოზიციურმა პარტიამ, მათ შორის მუსლიმთა საძმომ არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადა. 2013 წელს მუსლიმთა საძმო ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოაცხადეს. მომდევნო წლებში ორგანიზაციის ბევრი წევრის მიმართ სისხლის სამართლის საქმეები აღიძრა. ძირითად სამიზნეებს მუსლიმთა საძმოს სავარაუდო წევრები იყვნენ. გამოტანილი განაჩენები მძიმე იყო, ხშირ შემთხვევაში სამუდამო პატიმრობები. თუმცა მოგვიანებით ბევრი საქმე გადაიხედა და სასჯელები შემცირდა, რიგ შემთხვევებში დადგა გამამართლებელი განაჩენები.[5]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ უსაფრთხოების ძალები განაგრძობდნენ ასობით პირის დაკავებას მათი მუსლიმთა საძმოს სავარაუდო წევრობის საფუძველზე. ისინი აჰყავდათ სახლებში, სამუშაო ადგილებიდან და იყო შემთხვევა, როდესაც პირი კურორტზე ყოფნისას დაიჭირეს. ციხის ადმინისტრაცია სჯიდა პოლიტიკური მოტივით დაპატიმრებულ პირებს კარცერში მოთავსებით და გახანგრძლივებული წინასწარი პატიმრობით. მუსლიმთა საძმოს სპიკერი ჯეჰად ელ-ჰადადი რჩება მკაცრი რეჟიმის ციხეში წინასწარ პატიმრობაში 2013 წლის 17 სექტემბერს მისი დაკავების მომენტიდან. ბევრი პატიმარი დაიღუპა, რადგან ციხის ადმინისტრაციამ მათი ჰოსპიტალებში გადაყვანა არ ისურვა. მუსლიმთა საძმოს ყოფილი ლიდერი მაჰდი აკეფი ციხეში გარდაიცვალა სიმსივნით.[6]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ უსაფრთხოების ძალები აპატიმრებდნენ ასობით დისიდენტს და მათ ძირითად სამიზნეს კანონგარეშედ გამოცხადებული მუსლიმთა საძმოს წევრები წარმოადგენდნენ. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტო თვითნებურად აკავებდა, აუჩინარებდა და აწამებდა ხალხს. იყო კანონგარეშე მკვლელობების ფაქტები. ხელისუფლებამ ასობით პირი შეიყვანა ტერორისტთა სიაში და შესაბამისი პროცესის გარეშე ჩამოართვა მათ აქტივები.[7]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) ეგვიპტეში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ ვრცელდებოდა ინფორმაციები მთავრობის ქმედებების შესახებ ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოცხადებული მუსლიმთა საძმოს და მასთან ასოცირებული პირების წინააღმდეგ. 2017 წლის სექტემბერს მთავრობამ განაცხადა 78 ეკლესიის აღდგენის შესახებ – ეკლესიები 2013 წლებს მუსლიმთა საძმოს მხარდამჭერების მიერ იქნა დაზიანებული. სახელმწიფო დაფინანსებით, ლიბიაში ისლამურ სახელმწიფოსთან დაკავშირებული დაჯგუფების მიერ მოკლული 20 კოპტის სახელობის ეკლესია აშენდა  ეგვიპტეში, პროვინცია მინიას ერთერთ სოფელში.[8]

მედია საშუალება „Al Jazeera“ 2018 წლის 9 სექტემბერს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ ეგვიპტეში მუსლიმთა საძმოს 75 წევრს სიკვდილით დასჯიან; სტატიის მიხედვით, მათ შორის არიან საძმოს ლიდერები, ესამ ელ ერიანი და მუჰამედ ბელთაგი. ისინი 2013 წელს დააპატიმრეს. მუსლიმთა საძმოს წევრებს ბრალი ხუთი წლის წინ ეგვიპტეში საპროტესტო გამოსვლებისას, მკვლელობებსა და ძალადობაში დასდეს. ცნობილ ფოტოგრაფს მაჰმუდ აბოუ ზეიდს (მეტსახელად Shawkan) ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ის 2013 წელს ეგვიპტის უსაფრთხოების ძალებმა საპროტესტო აქციების ძალადობრივი მეთოდებით დარბევის გაშუქების გამო დააკავეს. ერთი თვის წინ ეგვიპტის სასამართლომ მუსლიმთა საძმოს ხუთ ლიდერს, მათ შორის 75 წლის მუჰამედ ბადის, სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა.[9]

იგივე წყარო 2018 წლის 30 სექტემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ შესაძლოა, მუსლიმთა საძმოს ლიდერს მუჰამედ ბადის სამუდამო პატიმრობა სხვა სასჯელით შეუცვალონ; ეგვიპტის სასამართლო თანახმაა, განმეორებით განიხილოს მუსლიმთა საძმოს ლიდერის, მუჰამედ ბადის საქმე და შესაძლოა, მას სამუდამო პატიმრობა სხვა სასჯელით შეუცვალონ. სასამართლო ბადისა და საძმოს სხვა წევრების საქმეებს 7 ოქტომბრიდან განიხილავს. უცნობია, რატომ გადაწყვიტეს საქმეების ხელახალი გამოძიება, თუმცა ეგვიპტის კანონმდებლობით, სასჯელი შეიძლება შეიცვალოს, თუ ახალი მტკიცებულებები გამოიკვეთება. აგვისტოში ეგვიპტის სასამართლომ მუსლიმთა საძმოს ხუთ ლიდერს, მათ შორის 75 წლის მუჰამედ ბადის, სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. მათ ბრალი ხუთი წლის წინ ეგვიპტეში საპროტესტო გამოსვლებისას, მკვლელობებსა და ძალადობაში დასდეს. საძმოს ყველაზე ცნობილი სულიერი ლიდერი, მუჰამედ ბადი 2013 წლის აგვისტოში, საკუთარ ბინაში დააპატიმრეს.[10]

[1] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 29 December 2017]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Egypt, 15 April 2017, available at:

[accessed 29 December 2017]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Egypt, 22 February 2017, available at:

[accessed 29 December 2017]

[4] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Muslim Brotherhood , 26 July 2017, v 3.0, available at:

[accessed 29 December 2017]

[5] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Egypt, 16 February 2018, available at:

[accessed 19 November 2018]

[6] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Egypt, 22 February 2018, available at:

[accessed 19 November 2018]

[7] Human Rights Watch, World Report 2018 – Egypt, 18 January 2018, available at:

[accessed 19 November 2018]

[8] US Department of State; Bureau of Democracy, Human Rights and labor; 2017 Report in International Religious Freedom; May 29, 2018; available at: https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2017/nea/280980.htm [accessed 19 November , 2018]

[9] Aljazeera; Egypt sentences 75 to death over Rabaa protests; 9 September, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/09/egypt-sentences-75-death-rabaa-protests-180908092058638.html

[10] Al Jazeera; Egypt court orders retrial of Muslim Brotherhood’s Mohamed Badie; 30 September, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/09/egypt-court-orders-retrial-muslim-brotherhood-mohamed-badie-180930144849347.html

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ნოემბერი, 2018

იდლიბის ბუფერულ ზონაში ასადის სამთავრობო ძალებმა ოპოზიციური ძალების 22 მებრძოლი მოკლეს – ბრძოლა მას შემდეგ დაიწყო, რაც ასადის რეჟიმის მხარდამჭერები ჰამას პროვინციის ჩრდილოეთით შეიჭრნენ. ამ ტერიტორიას აქამდე დაჯგუფება ჯაიშ ალ-იზა მართავდა.[1]

თურქეთში ჟურნალისტი ერდოღანის შეურაცხყოფისთვის გაასამართლეს – ჰუსნი მაჰალის 4 წლით და 1 თვით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. ჟურნალისტმა თურქეთი სირიაში ტერორისტების მხარდაჭერაში დაადანაშაულა, რისთვისაც მას 1 წელი და 8 თვე მიუსაჯეს. სასჯელის დანარჩენი ჟურნალისტს ქვეყნის ლიდერის კრიტიკისა და შეურაცხყოფისთვის მიუსაჯეს.[2]

ტერაქტი სომალიში – მოგადიშუში სამი ავტომობილის აფეთქებას 52 ადამიანი ემსხვერპლა. დაშავებულია 100-მდე პირი, მათ შორის ჟურნალისტებიც არიან. აფეთქება სასტუმროსთან „Sahafi“ ახლოს მოხდა, რომელიც სომალის საგამოძიებო დეპარტამენტთან ახლოს მდებარეობს. თავდასხმისას პოლიციელებმა ხუთი ტერორისტი მოკლეს. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა ალ-შაბააბმა აიღო.[3]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას უკვე 200-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა – ვაქცინაციის პროგრამა ჯერჯერობით მხოლოდ 25 ათას ადამიანს შეეხო. სამედიცინო ჯგუფები, რომელთაც ვაქცინაცია უნდა ჩაატარონ, ხშირად ამბოხებულთა თავდასხმის სამიზნეები ხდებიან.[4]

ვითარება ავღანეთში – აფეთქების შედეგად კოჰსანის ოლქის გუბერნატორი ჰაჯი ამირ ჰაფბალა დაიღუპა. აფეთქება მისივე ოფისში მოხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[5]

ქაბულში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა, რასაც სულ მცირე ექვსი ადამიანი შეეწირა, რვა კი დაშავდა. შემთხვევა აქციის დროს მოხდა. ადამიანები ქვეყანაში უსაფრთხო გარემოს არ არსებობას და თალიბების მიერ შიიტებზე თავდასხმებს აპროტესტებდნენ. პოლიციის ინფორმაციით, თვითმკვლელი ხალხმრავალ ადგილამდე არ მიუშვეს, თორემ მსხვერპლი უფრო დიდი იქნებოდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ისლამურმა სახელმწიფო აიღო.[6]

თალიბანის თავდასხმებმა ავღანეთის დასავლეთ პროვინციაში, მთლიანობაში, სულ მცირე 30 ავღანელი ჯარისკაცი იმსხვერპლა. ინფორმაცია ქვეყნის ძალოვანმა სტრუქტურამ გაავრცელა.[7]

თვითაღიარებულ დონეცკსა და ლუგანსკში არჩევნები გაიმართა – უკრაინის აღმოსავლეთში, დონეცკის და ლუგანსკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკების მეთაურების არჩევნებში ლიდერობენ დენის პუშილინი და ლეონიდ პასეჩნიკი – ამის შესახებ რუსული საინფორმაციო სააგენტოები წერენ თვითგამოცხადებული რესპუბლიკების ე.წ. საარჩევნო კომისიებზე დაყრდნობით. უკრაინის მიერ უკანონოდ გამოცხადებული არჩევნების წინასწარი შედეგებით, დონეცკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელს, პუშილინს ხმა მისცა 61,5%-მა და ლუგანსკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელს, პასეჩნიკს 63%-მა. უკრაინის პროკურატურამ კენჭისყრის ორგანიზატორთა წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღძრა ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის ხელყოფის მუხლით, რომელიც სამუდამო პატიმრობას ითვალისწინებს. დონეცკის და ლუგანსკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკებში არჩევნების ჩატარება დაგმეს ევროკავშირმა, ნატომ და აშშ-მა.

ომი დონბასში 2014 წელს დაიწყო. მხარეებს შორის, საერთაშორისო შუამავლების მონაწილეობით, 2014 წლის სექტემბერში ხელი მოეწერა მინსკის შეთანხმებას ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. მოგვიანებით, 2017 წელს ხელი მოეწერა კიდევ ერთ შეთანხმებას, რომელიც, თავდაპირველი ჩანაფიქრით, დეკემბრის ბოლოს უნდა ამოქმედებულიყო. თუმცა, დღემდე ორივე მხარე ერთმანეთს ადანაშაულებს ცეცხლის განახლებაში. აღმოსავლეთ უკრაინაში მთავრობის ჯარებსა და სეპარატისტებს შორის კონფლიქტმა 2014 წლის შემდეგ 10300-ზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა და ასობით ათასი ადამიანი აქცია დევნილებად.[8]

[1] Daily Sabah; Assad regime attack kills 23 opposition forces in Syria’s Idlib buffer zone; 09 November, 2018; available at: https://www.dailysabah.com/syrian-crisis/2018/11/09/assad-regime-attack-kills-23-opposition-forces-in-syrias-idlib-buffer-zone-monitor

[2] SANA – Syrian Arab News Agency; Turkish court hands down prison sentences for SANA correspondents in Turkey; 08 November, 2018; available at: https://www.sana.sy/en/?p=150621

[3] CNN; Death toll in Mogadishu car bombing rises to 52; By Omar Nor and Bukola Adebayo; 12 November, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/11/12/africa/mogadishu-bomb-death-toll-intl/index.html

[4] BBC; DR Congo Ebola outbreak worst in country’s history; 11 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-46167340

[5] იმედის ახალია ამბები; ავღანეთში აფეთქებისას გუბერნატორი დაიღუპა; 10 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/84915/avganetshi-apetqebisas-gubernatori-daigupa

[6] Fox News; ISIS claims responsibility for suicide attack in Afghanistan; By Kitty Logan; 13 November, 2018; available at: https://www.foxnews.com/world/isis-claims-responsibility-for-bomb-attack-in-afghanistan

[7] Reuters; Taliban attacks in western Afghanistan kill at least 30 security forces; 15 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/taliban-attacks-in-western-afghanistan-kill-at-least-30-security-forces-idUSKCN1NK10E?il=0

[8] იმედის ახალია ამბები; დონბასისა და ლუგანსკის თვითგამოცხადებულ რესპუბლიკებში ე.წ. არჩევნების წინასწარი შედეგები გამოქვეყნდა; 12 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/85101/donbasisa-da-luganskis-tvitgamotskhadebul-respublikebshi-ets-archevnebis-tsinastsari-shedegebi-gamoqveknda