ერაყი. ქ. მოსულში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა. აგვისტო, 2019

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისის (EASO) ერაყის შესახებ 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ვრცელ ანგარიშში აღწერს ქვეყნის კონკრეტულ რეგიონებში უსაფრთხოების კუთხით არსებულ სიტუაციას და პრობლემებს. ანგარიშის მიხედვით, ქ. მოსული „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრებმა 2014 წელს დაიკავეს და მისი უკან დაბრუნება 2017 წლამდე ვერ მოხერხდა. ტერიტორიაზე კონტროლის კუთხით, მოწინავე მდგომარეობა უჭირას ერაყის კონტრ-ტერორისტულ სამსახურს. რეგიონში ასევე აქტიურია „პოპულარული მობილიზაციის ფრონტი“ და ერაყის უსაფრთხოების ძალები. 2019 წლის მდგომარეობით, აღნიშნული ტერორისტული ორგანიზაცია არ აკონტროლებს ნინევას პროვინციის არც ერთ ნაწილს, თუმცა, დროგამოშვებით, ცდილობს, მოიპოვოს კონტროლი მოსულის მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო დასახლებებზე. ამას გარდა, გავრცელებული ცნობებით, ISIS-ს გააჩნია კონკრეტული სამოქმედო ქსელი უშუალოდ ქალაქ მოსულსა და მიმდებარე დასახლებებში, რომლის მეშვეობითად აწარმოებს თავდასხმებს.

2017 და 2018 წლებში, სამოქალაქო დანაკარგების კუთხით, ერაყის პროვინციებიდან ყველაზე მძიმე მდგომარეობა სწორედ ნინევაში იყო. წლის განმავლობაში ადგილი ჰქონდა 200-ზე მეტ ინციდენტს, ხოლო ყოველ 100 000 მოსახლეზე 46.5 გარდაცვლილი ფიქსირდებოდა, რაც საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელია.

2018 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, დაბრუნებული დევნილების კუთხით,  ნინევა ერაყში პირველ ადგილს იკავება. IOM-ის მონაცემებით, წლის განმავლობაში, რეგიონში ჯამში 1 614 150 დევნილი დაბრუნდა.[1]

ჟურნალისტი და ბლოგერი ჯოელ უინგი, საკუთარ ბლოგზე განთავსებულ, 2019 წლის 1 ივლისს გამოქვეყნებულ სტატიაში აჯამებს წინა თვეში ერაყში უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაციას, მომხდარი ინციდენტების რაოდენობასა და დანაკარგების სტატისტიკას. სტატიაში, ასევე, მოცემულია 2018 წლის 1 იანვრიდან 2019 წლის ივნისის ბოლოს ჩათვლით მომხდარი უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების სტატისტიკა, რომლის მიხედვითაც, წინა წელთან შედარებით, 2019 წელს შემთხვევათა რაოდენობამ მნიშვნელოვნად იკლო. მეტიც, 2019 წლის მარტში ერაყში ინციდენტთა ისტორიულად მინიმალური რაოდენობა – 59 დაფიქსირდა. მართალია, მაისის თვეში შეინიშნებოდა მცირე მატება, რაც განპირობებეული იყო ე.წ. ისლამური სახელმწიფოს თავდასხმების გააქტიურებით, თუმცა, ივნისის მდგომარეობით ინციდენტთა რაოდენობამ კვლავ იკლო და თვის ბოლოს არსებული მაჩვენებლით, მხოლოდ 93-ს შეადგენდა. [2]

რაც შეეხება უშუალოდ ქალაქ მოსულს, გამომდინარე იქიდან, რომ ზემოხსენებული ქალაქი მდებარეობს ერაყის ჩრდილოეთით მდებარე ნინევას პროვინციაში, სადაც „ისლამური სახელმწიფო“ ჯერ კიდევ აქტიურია, ბუნებრივია, ერაყის სამხრეთ პროვინციებთან შედარებით, უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაცია მოსულში შედარებით არასტაბილურია. თუმცა, უკანასკნელ პერიოდში შეინიშნება სიტუაციის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება. მაგალითად, 2019 წლის ივნისის პერიოდში ნინევას პროვინციაში დაფიქსირდა მხოლოდ 10 უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტი. მათ შორის 4 ეხებოდა გადამწვარ ფერმებს, ხოლო 2 – ქალაქ მოსულში ომის შემდეგ დატოვებული ნაღმების გააქტიურებას. რაც შეეხება ამ პერიოდში სამოქალაქო დანაკარგების მხრივ სიტუაციას, სახეზე იყო 46 დანაკარგი, აქედან 24 გარდაცვლილი, ხოლო 22 – დაშავებული. აქვე, მოცემულია სტატისტიკური დაფა, რომელიც 2018-2019 წლებში, უშუალოდ ნინევას პროვინციაში მომხდარ უსაფრთხოების კუთხით შემთხვევებს ასახავს. როგორც დინამიკიდან ჩანს, 2018 წლის აპრილიდან მოყოლებული, ნინევაში საშუალოდ 10-20 ინციდენტი ფიქსირდება.[3]

მაისში მოსულში ტერორისტებმა 2 ბომბის აფეთქება მოახერხეს, რომლებიც მოტოციკლებზე იყო მიმაგრებული. სტატიის მიხედვით, ISIS კვლავ აქტიურია ქ. მოსულში, განსაკუთრებით კი – მის სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილებში.[4]

წყაროს ინფორმაციით, აპრილში უშუალოდ მოსულში თავდასხმები არ აღინიშნებოდა.[5] 2018 წლის მარტის თვეში, 2008 წლიდან მოყოლებული, ერაყში ინციდენტთა ისტორიულად მინიმალური რაოდენობა – 59 დაფიქსირდა. ამას გარდა, ასევე მინიმალური იყო შედეგად გამოწვეული დანაკარგები. თუმცა, აღნიშნულ ინციდენტთაგან ერთ-ერთი იყო ქ. მოსულში მანქანის აფეთქება (ბოლო 5 თვის განმავლობაში მესამე ასეთი შემთხვევა), ასევე, ISIS-ის წევრების თავდასხმა ქალაქზე. დანაკარგების კუთხითაც, პირველ ადგილზე ნინევას პროვინცია იყო – 109 გარდაცვლილი და 53 დაშავებული პირით.[6]

თებერვლის თვეში ნინევას პროვინცია და მოსული კვლავ შეტაკებების შედარებით აქტიური კერა იყო. ჯამში დაფიქსირდა 20 ინციდენტი, რომლებშიც შედიოდა მანქანაზე მიმაგრებული ბომბი ქ. მოსულში, ასევე, 4 სროლების შემთხვევა, მოსულის სამხრეთით და დასავლეთით. ჯამში დაიღუპა 147 ადამიანი, ხოლო 31 დაშავდა.[7]

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისი აქვეყნებს რუქას, რადაც ასახულია მოგზაურობის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებული რჩევები. რუქაზე წითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ საერთოდ არ იმოგზაურონ; ხოლო  ყვითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ იმოგზაურონ მხოლოდ განსაკუთრებული აუცილებლობის შემთხვევაში; ქ. მოსული, რომელიც ერაყის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს, ხვდება წითელ ზონაში.[8]

[1] EASO – “Country Guidance: Iraq Guidance note and common analysis’; published June 2019; available at

[accessed 31 July 2019]

[2] Blog MusingsonIraq – “Violence Dips During Islamic State’s Latest Offensive”; published 1 July 2019; available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2019/07/violence-dips-during-islamic-states.html [accessed 30 July 2019]

[3] Blog MusingsonIraq – “Violence Dips During Islamic State’s Latest Offensive”; published 1 July 2019; available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2019/07/violence-dips-during-islamic-states.html [accessed 30 July 2019]

[4] Blog MusingsonIraq – “Islamic State’s Revenge Of The Levant Campaign In Full Swing”; published 5 June 2019; available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2019/06/islamic-states-revenge-of-levant.html  [accessed 31 July 2019]

[5] Blog MusingsonIraq – “Islamic State Announces New Offensive But Amounts To Little So Fa”; published 3 May 2019; available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2019/05/islamic-state-announces-new-offensive.html [accessed 31 July 2019]

[6] Blog MusingsonIraq – “Iraq Saw Lowest Violence Ever March 2019”; published 3 April 2019; available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2019/04/iraq-saw-lowest-violence-ever-march-2019.html [accessed 1 August 2019]

[7] Blog MusingsonIraq – “Islamic State Might Be Coming Out Of Its Winter Hibernation In Iraq’; published 4 March 2019; available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2019/03/islamic-state-might-be-coming-out-of.html [accessed 1 August 2019]

[8] UK Foreign and Commonwealth Office – Travel Advice Iraq; published 18 July 2019; available at https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/iraq [accessed 1 August 2019]