სუდანი. ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკა. დეკემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/18 წლების ანგარიშში სუდანის შესახებ წერს, რომ უსაფრთხოების ძალები თვითნებურად აკავებენ და აპატიმრებენ ოპოზიციური პარტიების წევრებს, ადამიანის უფლებათა დამცველებს, სტუდენტებს და პოლიტიკურ აქტივისტებს. გამოხატვისა და მშვიდობიანი შეკრების უფლებები ქვეყანაში თვითნებურად იზღუდება. უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული კუთხით არსებული ვითარება კვლავ მძიმეა დარფურში, ლურჯი ნილოსისა და სამხრეთ კორდოფანის შტატებში, სადაც ადგილი აქვს საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებათა სამართლის ნორმების დარღვევებს.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში სუდანს არა თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს. თავისუფლების, პოლიტიკური უფლებებისა და სამოქალაქო თავისუფლებების ხარისხი 7-7 ქულითაა შეფასებული (შეფასების სისტემაში 1 ყველაზე უკეთესი, ხოლო 7 ყველაზე უარესი შეფასებაა). ანგარიშში ნათქვამია, რომ სუდანის პოლიტიკურ სისტემაში დომინირებს ავტორიტარული პრეზიდენტი ომარ ალ-ბაშირი და მისი ეროვნული კონგრესის პარტია, რომელიც ძალაუფლების შენარჩუნებისთვის იყენებს რეპრესიულ მეთოდებს. რეჟიმი ძალადობს, მათ შორის მშვიდობიან მოსახლეობაზე, იმ რეგიონული, რელიგიური თუ ეთნიკური ჯგუფების მიმართ, ვინც არ იზიარებს მის ნაციონალისტურ ხედვას. სამოქალაქო საზოგადოება მკაცრი შეზღუდვების ქვეშაა. რელიგიური უფლებების პატივისცემა არ ხდება და მედია მკაცრად კონტროლდება.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში სუდანის შესახებ წერს, რომ მთავრობა რეპრესიული მეთოდებით ზღუდავს ფუნდამენტურ სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებებს, რელიგიის თავისუფლებას და უგულებელყოფს საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლით დადგენილ ვალდებულებებს მშვიდობიანი მოსახლეობის დაცვის კუთხით. დარფურში, ლურჯი ნილოსისა და სამხრეთ კორდოფანის შტატებში სუდანის სწრაფი მხარდაჭერის ძალები და მთავრობასთან ასოცირებული სხვა ძალები იერიშებს ახორციელებენ მშვიდობიან მოსახლეობაზე. პასუხისგებაში არ იქნენ მიცემულნი დამნაშავეები, რომელთაც ან კონფლიქტის დროს ჩაიდინეს სერიოზული დანაშაული ან უხეშად დაარღვიეს ადამიანის უფლებები. ხელისუფლებამ სისხლის სამართლებრივი დევნა დაიწყო ჟურნალისტებისა და აქტივისტების წინააღმდეგ და მოახდინა გაზეთების კონფისკაცია.[3]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში სუდანში ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებული პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ სუდანი არის რესპუბლიკა, სადაც ძალაუფლება კონცენტრირებულია ავტორიტარული პრეზიდენტის ომარ ჰასან ალ-ბაშირის ხელში. მისი ეროვნული კონგრესის პარტია 28 წლის განმავლობაში თითქმის აბსოლუტურ პოლიტიკურ კონტროლს აწესებს. სუდანში ბოლო საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნები 2015 წელს ჩატარდა. ძირითადმა ოპოზიციურმა პარტიებმა არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადა. ბოიკოტის მიზეზი გახდა მტრული დამოკიდებულების შეცვლის, ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის „ეროვნული დიალოგისა“ და რეფორმების და სამშვიდობო პროცესის წარმართვისთვის დისკუსიის დაწყების შესახებ ოპოზიციის მოთხოვნების ხელისუფლების მხრიდან უგულებელყოფა. ხელისუფლების კონტროლირებადი საარჩევნო კომისიის ინფორმაციით არჩევნებზე აქტივობამ 46% შეადგინა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ აქტივობა გაცილებით დაბალი იყო. საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, ალ-ბაშირმა ამომრჩეველთა ხმები 94% მიიღო.

სამოქალაქო ხელისუფლება დროდადრო ვერ ახერხებს ეფექტური კონტროლი დააწესოს უსაფრთხოების ძალებზე. რიგი შეიარაღებული ელემენტები ღიად არ ახდენენ საკუთარი თავის იდენტიფიცირებას, რის გამოც ძნელი დასადგენია თუ კონტროლის ქვეშ ოპერირებენ. ადამიანის უფლებების ყველაზე მნიშვნელოვან დარღვევებს წარმოადგენს თვითნებური მკვლელობები, წამება, ცემა, გაუპატიურება და სხვა არა ადამიანური მოპყრობა და სასჯელი პატიმრებისა და დაკავებულების მიმართ. ადგილი აქვს უსაფრთხოების ძალების მიერ თვითნებური დაკავებების ფაქტებს. საპატიმრო დაწესებულებებში მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში პირობებია. იზღუდება გამოხატვის პრესის, შეკრების, რელიგიის და გადაადგილების თავისუფლება. ხშირად ხურავენ არასამთავრობო ორგანიზაციებს. ქალთა მიმართ ძალადობის, მათ შორის გაუპატიურებისა და სასქესო ორგანოების დასახიჩრების შემთხვევებისას იშვიათია დამნაშავეთა პასუხისგებაში მიცემის ფაქტები. ადგილი აქვს ადამიანებით ვაჭრობასა და ბავშვების სამხედრო მოქმედებებში ჩართვას. ერთსქესიანთა ქორწინება სისხლის სამართლის დანაშაულია და მკაცრ სასჯელს ითვალისწინებს. მთავრობა არ იძიებს ეროვნული დაზვერვის, უსაფრთხოების ძალების, სამხედროების მხრიდან ადამიანის უფლებების დარღვევებს. დაუსჯელობა ხელისუფლების ყველა შტოში სერიოზულ პრობლემად რჩება.

შიდა კონფლიქტის ზონებში, როგორიცაა დარფური, ლურჯი ნილოსისა და სამხრეთ კორდოფანის შტატები, უსაფრთხოების ძალები, შეიარაღებული დაჯგუფებები და ამბოხებულები კლავენ, აუპატიურებენ და აწამებენ მშვიდობიან მოსახლეობას.[4]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Sudan, 22 February 2018, available at:

[accessed 18 December 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Sudan, 27 August 2018, available at:

[accessed 18 December 2018]

[3] Human Rights Watch, World Report 2018 – Sudan, 18 January 2018, available at:

[accessed 18 December 2018]

[4] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Sudan, 20 April 2018

 (accessed on 18 December 2018)

ინდოეთი. სიკჰების მდგომარეობა პენჯაბის შტატში. დეკემბერი, 2018

სიქჰიზმის მიმდევარი პირების მდგომარეობა პენჯაბის შტატში – კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო 2015 წელს გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში სახელწოდებით „ინდოეთი : სიკჰების მიმართ დამოკიდებულება პენჯაბში (2013-2015)“ წერს, რომ სიკჰები ინდოეთის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 2 პროცენტს შეადგენენ, რაც დაახლოებით 16 მილიონი ადამიანია. მათი 80 % ცხოვრობს პენჯაბის შტატში და, შესაბამისად, წარმოადგენენ შტატის უმრავლესობას.[1] ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, სიკჰები შეადგენენ პენჯაბის მთლიანი მოსახლეობის 54 პროცენტს.[2]

რაც შეეხება უშუალოდ სიკჰიზმის მიმდევარი პირების მდგომარეობას, კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭოს ზემოხსენებული ანგარიშის მიხედვით, სიკჰი პირები, რომლებიც „მხარს უჭერენ სიკჰების დამოუკიდებელ სახელმწიფოს ან ხალისტანს“; უპირისპირდებიან რელიგიურ საკითხებში მთავრობას ან „დერას“-ის (ჰინდუს, სიკჰ, მუსლიმ ან ქრისტიან მორწმუნეთა ჯგუფები, რომლებიც კონკრეტული სულიერი გურუს სწავლებებით ხელმძღვანელობენ) წევრებს, ასევე, სიკჰი პირები, რომლების მიმართაც არსებობს ეჭვი, რომ „სიმპათიით არიან განწყობილები შეიარაღებული პირების მიმართ“ (“militant sympathizers”), ექვემდებარებიან თვალთვალს, მონიტორინგს და, ზოგიერთ შემთხვევაში – დაკავებებსა და წამებას.  კვლევითი დირექტორატი გაესაუბრა კანადაში „მსოფლიოს სიკჰთა ორგანიზაციის“ (WSO) წარმომადგენელს, რომელმაც განაცხადა, რომ „მართალია, პენჯაბში ფართოდ გავრცელებული ძალადობა  აღარ არის  იმ მასშტაბის, როგორიც ფიქსირდებოდა 1980-1995 წლებში, მაგრამ ინდოეთის სიკჰი მოსახლეობა კვლავ განიცდის ზეწოლას, დევნას, დაპატიმრებებსა და წამებას, რაც გამოწვეულია მათი პოლიტიკური თუ რელიგიური შეხედულებებით“.

კვლევით დირექტორატთან საუბრისას, ოჰაიოს შტატის ქალაქ ჰირამის კოლეჯის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ასისტენტ პროფესორმა, რომელსაც მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი და სტატია აქვს დაწერილი ინდოეთში სიკჰიზმის შესახებ, განაცხადა, რომ „2013-2015 წლების მდგომარეობით, არ არსებობს რაიმე კონკრეტული მტკიცებულება იმისა, რომ პენჯაბში ადგილი აქვს სიკჰი პირების მიმართ სისტემატური ან ფართოდ გავრცელებული ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობის ფაქტებს“.

„მსოფლიოს სიკჰთა ორგანიზაციის“ (WSO) წარმომადგენელმა ასევე განაცხადა, რომ სიკჰები საფრთხეს განიცდიან „დერას“-ის ან  ფანატიკოსთა სხვა რელიგიური კულტების მხრიდან. წყაროთა ცნობით, დერასის წევრებს გააჩნიათ ძლიერი კავშირები და გავლენა პენჯაბში მოქმედ პოლიტიკოსთა რიგებსა და პოლიტიკურ პარტიებში, განსაკუთრებით კი, წინასაარჩევნო პერიოდში, როდესაც კულტის ხელმძღვანელობას შეუძლია საკუთარ მიმდევართა კონკრეტული კანდიდატის სასარგებლოდ მობილიზება. WSO წარმომადგენლის განცხადებით, „ის სიკჰები, რომლებიც დაუპირისპირდნენ „დერასის“ წევრთა აქტივობებს, დაექვემდებარნენ ზეწოლასა და კანონის მიღმა მოპყრობას პოლიტიკური გავლენის   ქვეშ მყოფი პოლიციელების მხრიდან.“ იმავე წყაროს მტკიცებით, „იმ სიკჰებს, რომლებიც აქტიურად უპირისპირდებიან „დერასს“, უთვალთვალებენ და  ხშირად, როდესაც არსებობს საპროტესტო დემონსტრაციების გამართვის ეჭვი, პრევენციული მიზნით დროებით აკავებენ “. ამას გარდა, იყო შემთხვევები, როდესაც აღნიშნული ტიპის სიკჰი პირები კონტრ-ტერორისტული ბრალდებებით იყვნენ დაკავაბულნი.

რაც შეეხება სიკჰთა მიმართ მთავრობის დამოკიდებულებას, ანგარიშის მიხედვით, მიუხედავად მასობრივი დემონსტრაციებისა, რომელთა მონაწილეების მთავარი მოთხოვნა იყო დამნაშავეების დასჯა, 1984 წელს განხორციელებული სიკჰთა მკველობების ასობით სისხლისამართლებრივი საქმე დღემდე დახურულია. მიუხედავად იმისა, რომ მთავრობმა რამდენჯერმა დააკომპლექტა სპეციალური კომისიები, რომელთა მიზანიც 1984 წლის მოვლენების გამოძიება იყო, „არ გადადგმულა არც ერთი ნაბიჯი, რომ დაესაჯათ დამნაშავეები ან   მათ მიმართსისხლისამართლებრივი დევნა მაინც დაეწყოთ“. WSO წარმომადგენლის განცხადებით ადგილი აქვს „სავარაუდოდ ტერორისტი“ სიკჰი პირების „რეგულარული“ დაკავების ფაქტებს და, რომ აღნიშნული ქმედება გამოიყენება, როგორც „მეთოდი, რათა იძალადონ პოლიტიკურ ოპონენტებზე“.[3]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ინდოეთში რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ 14 აპრილს პენჯაბის მთავრობამ დააკომპლექტა საგამოძიებო კომისია, რომელსაც დაევალა გამოეძიებინა 2015 წელს პოლიციის მიერ სიკჰების მასობრივი დემონსტრაციისას ცეცლსასროლი იარაღის გამოყენება, რომელსაც 2 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 80 – დაშავდა. სიკჰები აპროტესტებდნენ უცნობი პირის მიერ მათი წმინდა წიგნის შეურაცხყოფის ფაქტს. 28 ივნისს ახალმა კომისიამ მიიღო რეკომენდაცია, სისხლისსამართლებრივი დევნა დაეწყოთ პოლიციის იმ წარმომადგენელთა მიმართ, რომლებმაც განახორციელეს გასროლები ბრძანების გარეშე და, ასევე, 2 დაღუპული პირის ოჯახების 2.5 მილიონი რუპიით კომპენსაცია.

პრესის ინფორმაციით, უზენაესმა სასამართლომ შექმნა სპეციალური საგამოძიებო კომისია, რათა გამოეძიებინა დელისა და პენჯაბში 1984 წელს მომხდარი, ანტი-სიკჰური მასობრივი არეულობების 186 შემთხვევა.[4]

ა.შ.შ. რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია ინდოეთის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ინდოეთში რელიგიურ უმცირესობათა მდგომარეობა უკანასკნელი ათწლეულის განმავლობაში გაუარესდა, რაც განპირობებული არის ჰინდუსი ნაცტიონალისუტური ჯგუფების ქმედებებით, გაემიჯნათ არა-ჰინდუსი და დაბალ კასტაში მყოფი ჰინდუსი პირები. შედეგად, აღნიშნული ქმედებების მსხვერპლს წარმოადგენდნენ მუსლიმები, ქრისტიანები, სიკჰები, ჯაინები და დალიტი ჰინდუსები.

ანგარიშის მიხედვით, ორმა სამთავრობო ორგანომ – უმცირესობათა ეროვნულმა კომისიამ და შინაგან საქმეთა სამინისტრომ სათანადო ქმედებები გადადგეს რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელთა უსაფრთხოების, განათლების და დასაქმების კუთხით. მათ, ასევე, ნაბიჯები გადადგეს, რათა გამოეძიებინათ მუსლიმ, ქრისტიან, სიკჰ და ბუდისტ უმცირესობებზე განხორციელებული მუქარის შემთხვევები.[5]

თავშესაფრის მაძიებელ პირთა წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ სხვა დამატებითი ინფორმაცია, ინდოეთის პენჯაბის შტატში სიკჰიზმის მიმდევარი პირების ზოგადი მდგომარეობის შესახებ, საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების, ასევე, წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის წყაროდ აღიარებული სახელმწიფო უწყებების უკანასკნელი წლების ანგარიშებში არ მოიძებნა.

სიქჰიზმის მიმდევარ პირებს, რომლებიც მხარს უჭერენ მოძრაობა “ხალისტანს”, ექმნებათ თუ არა საფრთხე ჰინდუს მიმდევრებისგან?

კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო 2015 წელს გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში სახელწოდებით „ინდოეთი : სიკჰების მიმართ დამოკიდებულება პენჯაბში (2013-2015)“ წერს, რომ კვლევითი დირექტორატი აღნიშნულ საკითხზე გაესაუბრა კალიფორნიის უნივერსიტეტის გლობალური და საერთაშორისო სწავლებების ცენტრის დირექტორს, რომელსაც სამხრეთ აზიაში რელიგიურ და პოლიტიკურ საკითხებზე 300-მდე სტატია და 20 წიგნი აქვს დაწერილი. მან განაცხადა, რომ „წარსულში, ნებისმიერი სიკჰი, რომელიც მხარს უჭერდა ხალისტანის სეპარატისტულ მოძრაობას, ექვემდებარებოდა თვალთვალსა და დაკავებებს. ბევრი მათგანის განცხადებით, პოლიცია მათ მიმართ ძალადობასაც მიმართავდა“. WSO წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ სიკჰი პირები, რომლებიც „მხარს უჭერენ სიკჰების დამოუკიდებელ სახელმწიფოს ან ხალისტანს, ექვემდებარებიან სერიოზულ უფლებადარღვევებს“.

ასისტენტ პროფესორმა კვლევით დირექტორატს განუცხადა, რომ „თუ მთავრობა მიიჩნევს, რომ სიკჰი ეთნონაციონალისტების კონკრეტულმა დაგეგმილმა დემონსტრაციამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას საჯარო წესრიგს, მან შეიძლება „პრევენციულ დაკავებას“ დაუქვემდებაროს პარტიების ლიდერები და აქტივისტები“. იმავე წყარომ განაცხადა, რომ აღნიშნული პრევენციული დაკავების დროს აქტივისტების მიმართ, როგორც წესი, არ გამოიყენება ფიზიკური ძალადობა. თუმცა, ზოგიერთ შემთვევაში, მათ წინააღმდეგ შეიძლება აღიძრას სისხლისსამართლებრივი საქმე „სეპარატისტული იდეების მოწოდების ან პროვოკაციული სიტყვით გამოსვლებისთვის“. WSO წარმომადგენელმაც ასევე განაცხადა, რომ ხალისტანის მხარდამჭერების „ხშირად“ აკავებენ მშვიდობიანი დემონსტრაციების დროს „პრევენციული“ მიზნით. ხოლო სიკჰი ნაციონალისტური პარტიების ლიდერები და მუშაკები „რუტინულად“ ექვემდებარებიან დაკავებას პრევენციული მიზნით.

ასისტენტ პროფესორის ინფორმაციით, „ის სიკჰი ეთნონაციონალისტები, რომელნიც მთავრობის მიერ აღქმულნი არიან, როგორც საფრთხე ხელისუფლების სტაბილურობისთვის, ექვემდებარებიან არასათანადო მოპყრობას პოლიციის მხრიდან ან სისხლისსამართლებრივი ბრალის წარდგენის გზით. ხოლო, ისინი, ვინც ღიად უპირისპირდებიან მმართველ აკალი დალის პარტიას, ექვემდებარებიან პირადი შეურაცხყოფის სხვადასხვანაირფორმას“.

ასისტენტ პროფესორმა დამატებით განაცხადა, რომ „2012 წლის სექტემბერში დააკავეს პოლიტიკური –  „პარტია აკალი დალ (Panch Pardhani)“ პრეზიდენტი – კულვირ სინგჰ ბარაპინდი. მას ბრალი დასდეს ამბოხისკენ მოწოდებისა და იარაღის უკანონი ფლობისთვის. რამდენიმე წყაროს ინფორმაციით, დაკავების პერიოდში აღნიშნული პირი დაექვემდებარა „წამებას“ ელექტრული შოკის გამოყენებით. მას შემდეგ, რაც ბარაპინდის ადვოკატმა მოითხოვა სამედიცინო შემოწმების ჩატარება, სასამართლომ მართალია გასცა ბრძანება, ჩაეტარებინათ შესაბამისი შემოწმებები, თუმცა აღნიშნული პროცედურები არ ჩატარებულა. წყაროთა ინფორმაციით, საბოლოოდ ბარაპინდის ყველა ბრალდება მოეხსნა და ის 2 წლის შემდეგ გაათავისუფლეს. ასისტენტ პროფესორმა განაცხადა, რომ საზოგადოების მიერ ფართოდ არის აღქმული, თუმცა არა ფაქტებით დადასტურებული, რომ ბარაპინდის დაკავების რეალური მიზეზი იყო მის მიერ სიკჰურ მედია საშუალებების მეშვეობით მმართველი „აკალი დალ (Badali)“ პარტიის კრიტიკა.[6]

 

[1] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, India: Treatment of Sikhs in Punjab (2013-April 2015), 12 May 2015, IND105132.E, available at: https://www.refworld.org/docid/556465344.html [accessed 13 December 2018]

[2] United States Department of State, “2017 Report on International Religious Freedom – India”; available at

[accessed 14 December 2018]

[3] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, India: Treatment of Sikhs in Punjab (2013-April 2015), 12 May 2015, IND105132.E, available at: https://www.refworld.org/docid/556465344.html [accessed 17 December 2018]

[4] United States Department of State, “2017 Report on International Religious Freedom – India”; available at

[accessed 17 December 2018]

[5] United States Commission on International Religious Freedom – India 2018, available at

[accessed 17 December 2018]

[6] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, India: Treatment of Sikhs in Punjab (2013-April 2015), 12 May 2015, IND105132.E, available at: https://www.refworld.org/docid/556465344.html [accessed 13 December 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 დეკემბერი, 2018

ეგვიპტეში კოპტებზე თავდასხმაში ეჭვმიტანილი 2 ტერორისტი პოლიციამ მოკლა – კოპტებზე თავდასხმის შემდეგ ტერორისტები უდაბნოში მიიმალნენ, სადაც მათ პოლიციამ მიაგნო. სპეცოპერაციისას სამართალდამცველებმა დიდი რაოდენობით იარაღი და ასაფეთქებელი ნივთიერება ამოიღეს. მანამდე, პოლიციასთან შეტაკებისას, ტერაქტში ეჭვმიტანილი 19 ისლამისტი მეომარი დაიღუპა.[1]

სომხეთში რიგგარეშე საპარლამენტო არჩევნები გაიმართა – სომხეთის საარჩევნო კომისიის ოფიციალური საბოლოო მონაცემებით, არჩევნები ნიკოლ პაშინიანის ალიანსმა „ჩემი ნაბიჯი“ მოიგო. პრემიერის კოალიციამ ხმების 70%-ზე მეტი მიიღო და 101-ადგილიან პარლამენტში 88 მანდატი დაისაკუთრა. პაშინიანის განცხადებით, არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, მისი ბლოკი დაწყებულ რეფორმებს გააგრძელებს. მეორე ადგილზე ბიზნესმენ გაგიკ ცარუკიანის „აყვავებული სომხეთი“ გავიდა, რომელმაც ხმების 8%-ზე მეტი მიიღო და 26 მანდატი დაისაკუთრა. პარტიამ წინა არჩევნებთან შედარებით, 5 მანდატით ნაკლები მიიღო. მესამე ადგილზე პრო-დასავლური „ნათელი სომხეთი“ გავიდა – პაშინიანის ყოფილი მოკავშირის ედმონ მარუკიანის პარტიამ ხმების 6%-ზე მეტი მიიღო და პარლამენტში 18 დეპუტატით იქნება წარმოდგენილი. სხვა ვერცერთმა პარტიამ ვერ შეძლო 5%-იანი ბარიერის გადალახვა, მათ შორის პარლამენტს მიღმა დარჩა წლების განმავლობაში მმართველი რესპუბლიკური პარტია და პაშინიანის კიდევ ერთი მოწინააღმდეგე „დაშნაკების“ პარტია.[2] [3]

არჩევნებში ამომრჩეველთა თითქმის 49%-მა მიიღო მონაწილეობა. დამკვირვებლებმა სომხეთის ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები დადებითად შეაფასეს. მათი თქმით, დაცული იყო ფუნდამენტური თავისუფლებები და არჩევნები ხასიათდებოდა საზოგადოების მაღალი ნდობით. საერთაშორისო დამკვირვებლების თქმით, არჩევნების ჩატარდა ფართოდ კონკურენტულ გარემოში. ისინი ხელისუფლებას მოუწოდებენ ხალხის ნდობის გამართლებისა და შემდგომი საარჩევნო რეფორმებისკენ.[4]

ერაყში ისლამურ სახელმწიფოზე გამარჯვების წლისთავი აღნიშნეს – ტერორისტული დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს დამარცხების შემდეგ, 2017 წელს, 10 დეკემბერი ქვეყანაში ოფიციალურ დღესასწაულად გამოაცხადეს. ბაღდადში გამართულ ღონისძიებას ერაყის პრემიერ მინისტრი ადელ აბდელ მაჰდი მთავრობისა და შეიარაღებული ძალების წარმომადგენლებთან ერთად დაესწრო.[5]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას ვირუსით ინფიცირებულთა რაოდენობა გაიზარდა – ბოლო მონაცემებით, ქვეყანაში ფატალური ვირუსით 500-მდე ადამიანია დაავადებული. ებოლამ უკვე იმსხვერპლა 290 ადამიანი. ვირუსი დასავლეთ აფრიკაში 2015 წელს გავრცელდა.[6]

ავღანეთში ტერაქტს ბავშვებიც ემსხვერპლნენ – მორიგი ტერაქტის სამიზნე ამჯერად ქაბულის გარეუბანი იყო. დანაღმული ავტომანქანა უსაფრთხოების ძალების კოლონის ჩავლისას აფეთქდა. ტერაქტის შედეგად 12 ადამიანი, მათ შორის 2 ქალი და 2 ბავშვი ემსხვერპლა. დაღუპულებს შორის 4 სამხედროა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება თალიბანმა აიღო.[7]

თურქეთის სირიაში ახალ სპეცოპერაციას იწყებს – სირიის საზღვართან სამხედრო ტექნიკისა და სპეციალური დანიშნულების შენაერთების კონცენტრაცია უკვე დაწყებულია. გავრცელებული ინფორმაციით, სამხედრო კოლონა ჰატაის პროვინციისკენ მიემართება. თურქეთის პრეზიდენტის რეფ ტაიპ ერდოღანის თქმით, ეს ნაბიჯი სირიაში სიტუაციის პოლიტიკური გზით დარეგულირებას შეუწყობს ხელს. მისივე თქმით, ტერორისტული დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო სირიელებს საფრთხეს ვეღარ შეუქმნის.[8]

იემენის კრიზისი – იემენში დაპირისპირებულმა მხარეებმა საპორტო ქალაქ ჰოდეიდაში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებას მიაღწიეს. გაეროს მხარდაჭერილი სამშვიდობო მოლაპარაკებები შვედეთში გაიმართა. მიზანი თითქმის ოთხწლიანი სამოქალაქო ომის დასრულება იყო. გაერო სექტემბერშიც შეეცადა მსგავსი მოლაპარაკებების გამართვას ჟენევაში, თუმცა უშედეგოდ. იემენში სამხედრო კონფლიქტი 2014 წელს დაიწყო. თითქმის 4-წლიანი ომის შედეგად იემენში 10,000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, რის გამოც არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთით მდებარე სახელმწიფო ჰუმანიტარული კატასტროფის წინაშე აღმოჩნდა.[9]

[1] Press TV; Egyptian police kill two suspects in November attack on Coptic Christians; 8 December; available at: https://www.presstv.com/Detail/2018/12/08/582369/Egypt-Minya-terror-attack-Minya-Coptic-Christians

[2] Radio Free Europe / Radio Liberty; Armenian Election Commission confirms landslide victory for Pashinian’s Bloc; 16 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/armenian-election-commission-confirms-landslide-victory-for-pashinian-s-bloc/29658943.html [accessed 14 December 2018]

[3] Radio Free Europe / Radio Liberty; Pashinian alliance scores “Revolutionary Majority” in landslide Armenian win; 10 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/armenian-elections-pashinian-my-step-sarkisian-hhk/29645721.html [accessed 14 December 2018]

[4] Radio Free Europe / Radio Liberty; Monitors hail Armenian vote, call for further electoral reforms; 10 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/monitors-hail-armenia-s-snap-polls-call-for-further-electoral-reforms/29647816.html [14 December 2018]

[5] The Wall Street Journal; Iraq marks anniversary of ISIS defeat amid public discontent; By Ghassan Adnan and Isabel Coles; 10 December, 2018; available at: https://www.wsj.com/articles/iraq-marks-anniversary-of-isis-defeat-amid-discontent-over-corruption-governance-1544452820

[6] Express News; Ebola outbreal latest: Thousands of aid workers vaccinated amid epidemic fears; By Tom Nellist; 11 December, 2018; available at: https://www.express.co.uk/news/world/1057482/ebola-outbreak-latest-aid-workers-vaccinations-south-sudan-rwanda-uganda-who

[7] TOLO News; Blast targets security forces convoy in Kabul; 12 killed; 11 December, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/blast-targets-security-forces-convoy-kabul?fbclid=IwAR3jfQHtGyUUgb_y8IqxXdtESEIAjNgOYcSA7Ciz2qyiWKHBwNYSGXk2V68

[8] Reuters; Turkey to launch operation against US-backed Kurds in Syria in few days; By Ezgi Erkoyun; 12 December, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-turkey/turkey-will-start-operation-east-of-euphrates-in-syria-in-a-few-days-erdogan-says-idUSKBN1OB18J

[9] BBC; Yemen war: Truce for lifeline port city of Hudaydah; 13 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46555059

სომხეთი. 2018 წლის ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები. დეკემბერი, 2018

2018 წლის 9 დეკემბერს სომხეთში ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები გაიმართა. ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების გამართვა საჭირო გახდა მას შემდეგ, რაც ერთგვარი პოლიტიკური ჩიხი შეიქმნა სომხეთის პოლიტიკურ რეალობაში. 2018 წლის აპრილსა და მაისში საპროტესტო აქციების შემდეგ, სომხეთში მშვიდობიანი გზით შეიცვალა მმართველობა და ოპოზიციის ლიდერი ნიკოლ პაშინიანი ქვეყნის პრემიერ მინისტრი გახდა. მიუხედავად ამისა, ქვეყნის პარლამენტში მანდატების უმრავლესობას ყოფილი მართველი რესპუბლიკური პარტია ფლობდა. 2018 წლის 16 ოქტომბერს ნიკოლ პაშინიანმა პრემიერის პოსტი დატოვა, რადგან წინასწარი მოლაპარაკებების შედეგად გადაწყდა, რომ ოპოზიცია არ დაუჭერდა მხარს ახალი პრემიერის არჩევას კანონით დადგენილი 2 კვირის ვადაში. აღნიშნული შეთანხმება მემორანდუმითაც იქნა გამყარებული, რომელიც ოპოზიციურ პოლიტიკურ პარტიასთან „აყვავებული სომხეთი“ დაიდო. ნიკოლ პაშინიანს გადადგომამდე იმის პირობაც ჰქონდა მიღებული, რომ არცერთი პარტია პრემიერობის კანდიდატს არ წამოაყენებდა. პოლიტიკურმა პარტიებმა შეთანხმება შეასრულეს და სომხეთის პარლამენტმა ორი კვირის განმავლობაში ახალი პრემიერი არ აირჩია, რაც გახდა ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების დანიშვნის საფუძველი. სომხეთის კონსტიტუციით, პარლამენტის დათხოვნა და ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების დანიშვნა შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეროვნული კრება ორი კვირის განმავლობაში ორჯერ ვერ შეძლებს პრემიერის არჩევას. გადადგომის შემდეგ პაშინიანის პრემიერის პოსტზე წარდგენა ტაქტიკური ნაბიჯი იყო, რათა ფორმალური პროცედურის დაცვა მომხდარიყო.[1] [2] [3]

სომხეთის საარჩევნო კომისიის ოფიციალური საბოლოო მონაცემებით, არჩევნები ნიკოლ პაშინიანის ალიანსმა „ჩემი ნაბიჯი“ მოიგო. პრემიერის კოალიციამ ხმების 70%-ზე მეტი მიიღო და 101-ადგილიან პარლამენტში 88 მანდატი დაისაკუთრა. პაშინიანის განცხადებით, არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, მისი ბლოკი დაწყებულ რეფორმებს გააგრძელებს. მეორე ადგილზე ბიზნესმენ გაგიკ ცარუკიანის „აყვავებული სომხეთი“ გავიდა, რომელმაც ხმების 8%-ზე მეტი მიიღო და 26 მანდატი დაისაკუთრა. პარტიამ წინა არჩევნებთან შედარებით, 5 მანდატით ნაკლები მიიღო. მესამე ადგილზე პრო-დასავლური „ნათელი სომხეთი“ გავიდა – პაშინიანის ყოფილი მოკავშირის ედმონ მარუკიანის პარტიამ ხმების 6%-ზე მეტი მიიღო და პარლამენტში 18 დეპუტატით იქნება წარმოდგენილი. სხვა ვერცერთმა პარტიამ ვერ შეძლო 5%-იანი ბარიერის გადალახვა, მათ შორის პარლამენტს მიღმა დარჩა წლების განმავლობაში მმართველი რესპუბლიკური პარტია და პაშინიანის კიდევ ერთი მოწინააღმდეგე „დაშნაკების“ პარტია.[4] [5]

არჩევნებში ამომრჩეველთა თითქმის 49%-მა მიიღო მონაწილეობა. დამკვირვებლებმა სომხეთის ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები დადებითად შეაფასეს. მათი თქმით, დაცული იყო ფუნდამენტური თავისუფლებები და არჩევნები ხასიათდებოდა საზოგადოების მაღალი ნდობით. საერთაშორისო დამკვირვებლების თქმით, არჩევნების ჩატარდა ფართოდ კონკურენტულ გარემოში. ისინი ხელისუფლებას მოუწოდებენ ხალხის ნდობის გამართლებისა და შემდგომი საარჩევნო რეფორმებისკენ.[6]

„ნათელი სომხეთის“ ლიდერმა არჩევნების დღესვე გამართა ბრიფინგი და აღიარა არჩევნების შედეგები. მან მადლობა გადაუხადა ამომრჩეველს და თქვა, რომ რევოლუცია დასრულდა და ახლა იწყება სისტემური და ინსტიტუციური რეფორმები, რა დროსაც პარლამენტს სჭირდება ძალა თავისი კონცეპტუალური მიდგომების განსახორციელებლად. მარუკიანმა „აყვავებული სომხეთის“ შესახებაც ისაუბრა და თქვა, რომ თანამედროვე სომხეთში ხელისუფლება და ბიზნესი არ არის განცალკევებული. „ჩვენ ყველამ ვიცით, რომ ეს ძალა [პარტია „აყვავებული სომხეთი“] არ იქნება რეალური ოპოზიცია. მე ვამტკიცებ, რომ „ნათელ სომხეთს“ აქვს იმის რესურსი, რომ იყოს რეალური ოპოზიცია პარლამენტში. ჩვენ წინააღმდეგ დიდი რესურსი დაიხარჯა და დიდ პროპაგანდას ჰქონდა ადგილი და ამან დიდი გავლენა იქონია შედეგებზე; თუმცა ჩვენ გვაქვს ის, რაც გვაქვს. მე დარწმუნებული ვარ, რომ მომხდარიყო ბიზნესისა და პოლიტიკის განცალკევება, რა დაპირებაც გაცემულიც იყო, პარლამენტში მეორე ძალა ჩვენ ვიქნებოდით“, – განაცხადა ედმონ მარუკიანმა.[7]

„აყვავებული სომხეთის“ ლიდერმა გაგიკ ცარუკიანმა განაცხადა, რომ ის და მისი პარტია დარჩება ხალხის დამცველად და გააკეთებს ყველაფერს, რომ პარლამენტმა ხალხის ინტერესების შესაბამისად იმუშაოს. მისი თქმით, ახლა მისი პარტია ოფიციალურად მეორე ძალაა პარლამენტში და ის დარჩება თავისი იდეოლოგიის ერთგული. ცარუკიანმა მიულოცა არჩევნების სხვა გამარჯვებულებს – პაშინიანსა და მარუკიანს და პირობა დადო, რომ მათთან ერთად იმუშავებს სომხეთის ინტერესებისთვის.[8]

[1] France 24; Armenian PM Pashinyan to resign for early election; 10 October, 2018; available at: https://www.france24.com/en/20181010-exclusive-armenia-pm-pashinyan-resign-early-election [accessed 14 December 2018]

[2] Republic Radio of Armenia; Armenia to hold snap parliamentary elections in December; By Siranush Ghazanchyan; 02 October, 2018; available at: http://old.armradio.am/en/2018/10/02/armenia-to-hold-snap-parliamentary-elections-in-december/ [accessed 14 December 2018]

[3] News AM; Armenian PM announces resignation; 16 October, 2018; available at: https://news.am/eng/news/476064.html [accessed 14 December 2018]

[4] Radio Free Europe / Radio Liberty; Armenian Election Commission confirms landslide victory for Pashinian’s Bloc; 16 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/armenian-election-commission-confirms-landslide-victory-for-pashinian-s-bloc/29658943.html [accessed 14 December 2018]

[5] Radio Free Europe / Radio Liberty; Pashinian alliance scores “Revolutionary Majority” in landslide Armenian win; 10 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/armenian-elections-pashinian-my-step-sarkisian-hhk/29645721.html [accessed 14 December 2018]

[6] Radio Free Europe / Radio Liberty; Monitors hail Armenian vote, call for further electoral reforms; 10 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/monitors-hail-armenia-s-snap-polls-call-for-further-electoral-reforms/29647816.html [14 December 2018]

[7] EVN Report; Parliamentary election 2018: Live updates; 9 December, 2018; available at: https://www.evnreport.com/elections/parliamentary-election-2018-live-updates [14 December 2018]

[8] HECT; Gagik Tsarukyan declares his party remains the “people’s defender”; 10 December, 2018; available at: https://hetq.am/en/article/99133 [accessed 14 December 2018]

ბელარუსი. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. დეკემბერი, 2018

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ბელარუსის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ ბელარუსი არის ავტორიტარული ტიპის სახელმწიფო, სადაც საარჩევნო პროცესები მმართველი ძალის მიერ იმართება, ხოლო სამოქალაქო თავისუფლებების კუთხით მდგომარეობა მინიმალურია. გასული წლების განმავლობაში, მთავრობის მიერ ნებადართული იქნა განსხვავებული აზრის გამოხატვა (შეზღუდულად), რაც იმით იყო განპირობებული, რომ მეზობელ უკრაინაში ომი მიმდინარეობს, რეგიონში ვითარება დაძაბულია და ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობა უბიძგებს მთავრობას, ევროპულ კავშირთან და შეერთებულ შტატებთან ურთიერთოებები დაალაგოს.

შესაბამისად, ბელარუსში პოლიტიკური უფლებების კუთხით  რეიტინგი  მცირედით გაუმჯობესდა (7-დან 6 ბალამდე, სადაც 1 ბალი ყველაზე მეტად თავისუფალს აღნიშნავს, ხოლო 7 – ყველაზე ნაკლებად თავისუფალს). აღნიშნული გაუმჯობესება განპირობებული იყო სამთავრობო სააგენტოების ახალი ინიციატივით, გაესაჯაროვებინათ ოფიციალური ინფორმაცია ონლაინ გვერდებზე.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch ბელარუსის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს ქვეყანაში 2017 წელს განვითარებული მოვლენების შესახებ. ანგარიშის მიხედვით, მიმდინარე წელს მთავრობა აგრძელებდა სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ მიმართულ შეზღუდვებისა და სადამსჯელო ღონისძიებათა კამპანიას. შესაბამისმა სამსახურებმა განახორციელეს ყველაზე დიდი დაკავებათა და დაპატიმრებების ტალღა 2010 წლის შემდეგ, რომლის ძირითადი ობიექტები მშვიდობიანი პროტესტანტები იყვნენ. პირველად 10 წლის განმავლობაში, ოფიციალური რეგისტრაციის საშუალება მიეცა ოპოზიციურ პოლიტიკურ მოძრაობას, თუმცა მოქმედი კანონმდებლობა დღემდე არ აძლევს უფლებადამცველ ჯგუფებს რეგისტრაციისა და თავისუფალი ოპერირების საშუალებას. ამას გარდა, 2000 წლიდან მოყოლებეული, ქვეყანაში არ დარეგისტრირებულ არც ერთი ახალი პოლიტიკური პარტია.

ბელარუსი არის ერთადერთი ევროპული ქვეყანა, სადაც კვლავ გამოიყენება სიკვდილით დასჯა და 2017 წელს მთავრობას მისი გაუქმების კუთხით ნაბიჯები არ გადაუდგამს.

მიუხედავად უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობისა, ევროპული ქვეყნები და ინსტიტუტები განაგრძობენ ბელარუსთან ურთიერთობების გაღრმავებას.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International ბელარუსის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017-2018 წლები) წერს, რომ თებერვლიდან აპრილამდე პერიოდში, სამთავრობო ძალებმა ძალადობრივი გზით დაშალეს რამდენიმე საპროტესტო დემონსტრაცია, რომლის მონაწილეების პრეზიდენტის 2015 წლის ბრძანებით შემოღებულ „უმუშევრობის გადასახადს“ (გადასახადი, რომლის გადახდაც ეკისრებათ უმუშევარ პირებს) აპროტესტებდნენ. მარტში, „უცხოური ფინანსების დახმარებით მასობრივი არეულობის დაგეგმვის“ ბრალდებით დააკავეს 35 პირი და მიანიშნეს, რომ აღნიშნული დაკავებები კავშირში იყო დემონსტრაციებთან. დაკავებები ფართოდ იქნება გაშუქებული ტელე-მედიის მიერ. ივლისის მდგომარეობით, ყველა დაკავებული გათავისუფლებული იყო.

მთავრობა კვლავაც არ აღიარებდა ბელარუსში გაეროს ადამიანის უფლებათა სპეციალური რეპორტიორის მანდატს. ამას გარდა, საერთაშორისო დაცვის მაძიებელი რამდენიმე პირი დაბრუნებულ იქნა ისეთ ქვეყნებში, სადაც არსებობდა წამებისა და სხვა, არაადამიანური თუ დამამცირებელი მოპყრობის რისკი. მოქმედებდა მკაცრი საკანონმდებლო შეზღუდვები მედია საშუალებების, არასამთავრობო ორგანიზაციების, პოლიტიკური პარტიებისა და საჯარო შეკრებების მიმართ. მიმდინარე წელს ერთი პირი სიკვდილით იქნა დასჯილი, ხოლო სხვა 4 პირს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა.[3]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ბელარუსში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ ბელარუსი არის ავტორიტარული სახელმწიფო, სადაც მოქალაქეებს არ აქვთ საშუალება, აირჩიონ მთავრობა თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების საშუალებით. 1994 წელს პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ, ალექსანდრ ლუკაშენკომ საკუთარ გავლენას დაუქვემდებარა ყველა სახელისუფლებო ინსტიტუცია და სხვადასსხვა მეთოდის, მათ შორის – გაყალბებული არჩევნებისა და თვითნებური ბრძანებების, მეშვეობით, ეწინააღმდეგებოდა კანონის უზენაესობას ქვეყანაში. მას შემდეგ ჩატარებული ყველა საპრეზიდენტო არჩევნები შორს იდგა საერთაშორისო სტანდარტებისგან.

სამოქალაქო სამსახურები, განსაკუთრებით კი – პრეზიდენტი ლუკაშენკო, ინარჩუნებდნენ ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე.

ადამიანის უფლებათა კუთხით ყველაზე მნიშვნელოვანი დარღვევები იყო: წამება; სიცოცხლისთვის საშიში პირობები ციხეებში; თვითნებური დაპატიმრებები და დაკავებები; „სამართლიანი სასამართლოს“ უფლების შეზღუდვა, გამომდინარე სასამართლო პროცესებეში აღმასრულებელი ხელისუფლების ჩარევისგან; ჩარევა ადამიანის პირად ცხოვრებაში; მნიშვნელოვანი ჩარევა გამოხატვის თავისუფლების და პრესის უფლებების კუთხით, მათ შორის – მთავრობის მაღალჩინოსნების დეფამაციის (განზრახი ან უსაფუძვლო ზიანის მიყენება სხვა პირის სახელისა და რეპუტაციისათვის) სისხლის სამართლებრივი წესით დასჯის შემოღება; ჟურნალისტების მიმართ ძალადობა და მათი დაკავებები; შეკრებისა და მანიფესტაციის თავისუფლების მკაცრი შეზღუდვები; შეზღუდვები გადაადგილების თავისუფლების კუთხით, განსაკუთრებით – ყოფილი პოლიტიკური პატიმრების შემთხვევაში.

სამოქალაქო უფლებები კვლავაც ფართოდ იყო შეზღუდული, იმ ფონზე, როდესაც მთავრობა ვერ ახერხებდა დაეყენებინა პასუხისმგებლობის საკითხი პოლიტიკურად მოტივირებული პირთა გაუჩინარებების საქმეებთან მიმართებით. ხელისუფლების ყველა განშტოებაში სახეზე იყო კორუფცია; ვრცელდებოდა ბრალდებები იმის შესახებ, რომ ქალებს აიძულებდნენ მიემართათ აბორტისთვის; ამას გარდა, აკრძალული იყო დამოუკიდებელი პროფესიული კავშირები.[4]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Belarus, 1 August 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5b7bcca14.html [accessed 12 December 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Belarus, 18 January 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5a61ee9ba.html [accessed 12 December 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Belarus, 22 February 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5a9939484.html [accessed 13 December 2018]

[4] United States Department of State – BELARUS 2017 HUMAN RIGHTS REPORT, available at

[accessed 12 December 2018]

ეგვიპტე. რელიგიათაშორისი ქორწინება; სახელმწიფო დაცვის ხელმისაწვდომობა. დეკემბერი, 2018

ეგვიპტის კანონმდებლობა ქორწინებისა და პირადი სტატუსების შესახებ ძირითადად შეესაბამება პიროვნების რელიგიურ ჯგუფს. მაგალითად, მუსლიმი ქალი კანონიერად ვერ გაჰყვება ცოლად არა მუსლიმ მამაკაცს. თუ მუსლიმი ქალი არა მუსლიმ მამაკაცს არაოფიციალურად გაჰყვება ცოლად, ის სერიოზული სოციალური შევიწროვების ობიექტი შეიძლება გახდეს. ისლამური რელიგიური კანონების მთავრობისეული ინტერპრეტაციით, ასეთ ქორწინებაში გაჩენილი ბავშვები შესაძლებელია განთავსდნენ მუსლიმი მამაკაცი მეურვის დაცვის ქვეშ.[1]

ეგვიპტეში არაადეკვატურია ქალების დაცვა სექსუალური და გენდერზე დაფუძნებული ძალადობისგან; ასევე, დისკრიმინაციისგან კანონმდებლობასა და პრაქტიკაში – კერძოდ პირადი სტატუსის შესახებ კანონები, რომლებიც არეგულირებენ განქორწინებას.[2] ქალები კვლავ განიცდიან დისკრიმინაციას განქორწინების, ბავშვზე მეურვეობის უფლებისა და მემკვიდრეობის საკითხებში.[3]

ეგვიპტის პირადი სტატუსის შესახებ კანონის მიხედვით, ქვეყანაში რელიგია ამოსავალია იდენტობისთვის. სამი აღიარებული რელიგიური ინსტიტუცია განსაზღვრავს პირადი სტატუსის საკითხებს, როგორიცაა მათ შორის ქორწინება, განქორწინება და მემკვიდრეობა. მუსლიმების შემთხვევაში პირად სტატუსთან დაკავშირებული საკითხები შარიათის კანონებით რეგულირდება და ეს კანონები აღიარებულია სასამართლოს მიერ. ქრისტიანებსა და იუდეველებთან მიმართებაში პირად სტატუსთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება მათი რელიგიური დოქტრინების შესაბამისად, რაც ადმინისტრაციული გადაწყვეტილების შესაბამის ძალას ატარებს ეგვიპტის სასამართლოში.

ეგვიპტე კონსერვატული ქვეყანაა და ქორწინების გარეშე ურთიერთობა არაა მიღებული არც ურბანულ სივრცეში და არც პერიფერიებზე. სახელმწიფო მუსლიმების ქორწინების ადმინისტრირებას შარიათის კანონების შესაბამისად ახდენს; ქრისტიანებისა და იუდეველების შემთხვევაში, შესაბამისი რელიგიური ინსტიტუციების ნებართვაა საჭირო, ვიდრე სახელმწიფო ქორწინებას დაარეგისტრირებს. საბოლოოდ, ყველა ქორწინება უნდა დარეგისტრირდეს იუსტიციის სამინისტროში, რომელიც ქორწინების ოფიციალურ მოწმობას გასცემს.

შარიათის კანონის თანახმად, მუსლიმ კაცს არა მუსლიმი ქალი შეუძლია ისე შეირთოს ცოლად, რომ ეს უკანასკნელი არ კონვერტირდეს ისლამზე; მუსლიმი ქალი კი ვერ გაჰყვება ცოლად არა მუსლიმ კაცს თუ ეს უკანასკნელი არ კონვერტირდება ისლამზე. ეგვიპტეში სამოქალაქო ქორწინება არ არსებობს და ყველა რელიგიური ინსტიტუცია ამის წინააღმდეგია. საზღვარგარეთ დაქორწინების შემთხვევაში, წყვილი ეგვიპტეში აღიარებას მოიპოვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ქორწინება იქნება პერსონალური სტატუსის შესახებ კანონმდებლობით დადგენილ სტანდარტების შესაბამისი. მაგალითად, თუ მუსლიმი ქალი ცოლად გაჰყვება არა მუსლიმ კაცს საზღვარგარეთ, ეგვიპტეში ქორწინების აღიარება არ მოხდება.[4]

ეგვიპტეში არ არსებობს კონკრეტული საკანონმდებლო ნორმა, რომელიც რელიგიათაშორის ქორწინებას აკრძალავს; თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ ეგვიპტეში ისლამი წარმოადგენს კანონმდებლობის ძირითად საფუძველს, ქვეყნის 2014 წლის კონსტიტუციის მეორე მუხლი ადგენს, რომ ოჯახთან დაკავშირებული საკითხები ისლამური კანონების მიხედვით წყდება. დარ ალ იფტა ალ მასრიას (ეგვიპტის ოფიციალური რელიგიური უწყება, რომელსაც შეუძლია რელიგიური დადგენილებების – ფატვას გამოცემა) ფატვა ადგენს, რომ მუსლიმი მამაკაცისთვის, გარკვეულ პირობებში, დასაშვებია არა მუსლიმი ქალის ცოლად შერთვა. ამავე ფატვის მიხედვით, არა მუსლიმ კაცს ეკრძალება მუსლიმი ქალის ცოლად შერთვა, რადგან არა მუსლიმი კაცი პატივს არ სცემს მუსლიმი ქალის რწმენას.[5] მუსლიმური ქვეყნების უმრავლესობაში, მათ შორის ეგვიპტეში, შერეული ქორწინება ხშირად ხდება ე.წ. ღირსების აღდგენის მიზნით ჩადენილი მკვლელობის საბაბი, რადგან მუსლიმი ოჯახის წევრები და მეზობლები არ პატიობენ თავიანთ ქალ ნათესავებს ასეთ კავშირებს.[6]

მედია საშუალება BBC 2014 წლის 24 ნოემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ რელიგიათაშორისი ქორწინება ეგვიპტეში მიუღებელია; წყვილები მზად უნდა იყვნენ, რომ მათ მძიმე საფასურის გადახდა მოუწევთ. რელიგია უკიდურესად მგრძნობიარე თემაა და ბევრი ქრისტიანი და მუსლიმი უარს აცხადებს მიიღოს ის ხალხი, ვინც ტოვებს თავიანთ კონგრეგაციას. რელიგიური ლიდერები რელიგიათაშორის ქორწინებას აღიქვამენ სხვა რელიგიის წარმომადგენლის გადაბირების მცდელობად. მათი მტკიცებით, სხვადასხვა კონფესიის წარმომადგენელთა შორის ქორწინება კულტურულად მიუღებელია ეგვიპტის სოფლებში. 2013 წელს ერთი მუსლიმი კაცი დაიღუპა და 5 დაშავდა მენიას პროვინციის სოფლად მომხდარი ინციდენტისას. ამავე ინციდენტისას, 5 ქრისტიანის სახლი დაწვეს. ჩხუბის მიზეზი გახდა მუსლიმ ქალსა და მის ქრისტიან მეზობელ კაცს შორის ურთიერთობა.[7]

ეგვიპტელი მწერალი აჰმედ ატალაჰი, რომელიც რელიგიური ნიშნით მომხდარ დაპირისპირებებს იკვლევს, ამბობს, რომ „როდესაც ქრისტიანი ქალი მუსლიმ კაცთან ქორწინების დარეგისტრირებას ცდილობს, ოფიციალური პირები მას სთხოვენ ეკლესიის მიერ გაცემულ წერილობით თანხმობას. ეგვიპტის ეკლესია უარს ამბობს ქრისტიანულ მიმდინარეობს შორის ქორწინებაზე თანხმობაზე, რომ აღარაფერი ვთქვათ სხვადასხვა რელიგიებს შორის ურთიერთობაზე“.

მთავრობა აღიარებს მხოლოდ ქრისტიანების, იუდეველებისა და მუსლიმების ქორწინებას. შარიათის მიხედვით, არა მუსლიმი კაცი უნდა კონვერტირდეს ისლამზე რათა შეირთოს მუსლიმი ქალი. არა მუსლიმ ქალს (ქრისტიანს ან იუდეველს) არ მოეთხოვება კონვერტაცია იმისთვის, რომ მუსლიმ კაცზე გათხოვდეს. თუ არა მუსლიმი ქალი კონვერტირდება ისლამზე და მისი ქმარი (თუ ის არა მუსლიმია) უარს იტყვის კონვერტაციაზე, ქალი უნდა გაშორდეს მას. ასეთ შემთხვევაში, ბავშვზე მეურვეობის უფლება დედას ერგება.

კანონმდებლობა, რომელიც არეგულირებს ქორწინებისა და პირადი სტატუსის სხვა საკითხებს, ძირითადად, ესადაგება პირის რელიგიურ ჯგუფს. მაგალითად, მუსლიმი ქალი კანონიერად ვერ დაქორწინდება არა მუსლიმ კაცზე. თუ ის ასე მოიქცევა არაოფიციალურად, საზოგადოების მხრიდან სერიოზული შევიწროვებისა და ძალადობის მსხვერპლი გახდება. ისლამური რელიგიური კანონების მთავრობისეული ინტერპრეტაციით, ასეთ ქორწინებაში გაჩენილი ბავშვები მუსლიმი მამაკაცის მეურვეობის ქვეშ განთავსდებიან.[8]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ ანგარიშში წერს, რომ ეგვიპტეში, 2015 წლის 18 ნოემბერს, მუსლიმმა ბიძებმა და ბიძაშვილებმა მოკლეს 26 წლის გოგო, რომელიც ქრისტიანობაზე კონვერტირდა და ქრისტიან კაცზე დაქორწინდა. მოკლული გოგოს მამამ, რომელიც ცდილობდა, მაგრამ ვერ შეძლო შვილის დაცვა, პოლიციას მიმართა. პოლიციამ მომხდართან დაკავშირებით გამოძიება დაიწყო. პრესაში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, უსაფრთხოების სამსახურის მაღალი თანამდებობის პირებს, მსხვერპლის ოჯახსა და მისი ქრისტიანი ქმრის ოჯახს შორის შესარიგებელი შეხვედრა შედგა, რათა აეცილებინათ შემდგომი კონფესიათაშორისი ძალადობა სოფელში. მსხვერპლის ოჯახმა ქრისტიან ქმარსა და მის ოჯახს სოფლის სამუდამოდ დატოვება მოსთხოვა.[9]

მედია საშუალება „Deutsche Welle“ 2016 წლის 26 მაისს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ მინიას პროვინციაში მუსლიმთა ბრბომ დაწვა ქრისტიანთა სახლები და ქრისტიანი ქალი გაშიშვლებული ატარა ქუჩებში. მიზეზი გახდა გავრცელებული ჭორი, რომ ქრისტიანი ქალის შვილს ჰქონდა ურთიერთობა მუსლიმ ქალთან. სტატიაში ნათქვამია, რომ პოლიციას სათანადო რეაგირება არ მოუხდენია და შემთხვევის ადგილას თავდასხმის დაწყებიდან ორი საათის შემდეგ მივიდა. საბოლოოდ, მომხდარის გამო 5 პირი დააკავეს და პროკურატურამ კიდევ 18 პირის დაკავების ორდერი გასცა. ასევე, ათმა პარლამენტარმა ინციდენტთან დაკავშირებით შინაგან საქმეთა მინისტრის გამოკითხვა მოითხოვა. ქრისტიანმა სასულიერო პირმა მედიასთან ინტერვიუში განაცხადა, რომ ხალხის რეაქცია არ იქნებოდა ასეთი ძალადობრივი თუ ურთიერთობა მუსლიმ კაცსა და ქრისტიან ქალს შორის იქნებოდა.[10]

[1] United States Department of State, 2015 Country Reports on Human Rights Practices – Egypt, 13 April 2016, available at:

[accessed 14 December 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Egypt, 22 February 2017, available at:

[accessed 14 June 2017]

[3] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 14 June 2017]

[4] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 20 June 2017, v 3.0, available at:

[accessed 3 April 2018]

[5] The Law Library of Congress; Prohibition of Interfaith Marriage; September, 2015; available at:

[accessed 16 November 2018]

[6] Wiley Online Library; Interfaith Marriage for Muslim Women; By Johanna Marie Buisson; 7 August, 2017; available at: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/cros.12211 [accessed 14 December 2018]

[7] BBC; Egypt: The forbidden love of interfaith romances; By Ali Gamal; 24 November, 2014; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29932094 [accessed 16 November 2018]

[8] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 20 June 2017, v 3.0, available at:

[accessed 16 November 2018]

[9] United States Department of State, 2015 Report on International Religious Freedom – Egypt, 10 August 2016, available at:

[accessed 16 November 2018]

[10] Deutsche Welle; Muslim mob burns Christian homes in Egypt over interfaith relationship; By Darko Janevic; 26 May, 2016; available at: https://www.dw.com/en/muslim-mob-burns-christian-homes-in-egypt-over-interfaith-relationship/a-19284932 [accessed 16 November 2018]

ბანგლადეში. კანონმდებლობა რელიგიათაშორისი ქორწინების შესახებ. დეკემბერი, 2018

ბანგლადეშის კონსტიტუცია ქვეყნის სახელმწიფო რელიგიად აწესებს ისლამს, თუმცა, ამავდროულად, ადგენს სეკულარიზმის პრინციპებს. კონსტიტუციით აკრძალულია რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია და დადგენილია თანასწორობა ყველა რელიგიისთვის.[1] ქორწინების საკითხი ბანგლადეშში არ რეგულირდება კონსტიტუციით. ქორწინების, განქორწინებისა და შვილად აყვანის საკითხები რეგულირდება სპეციალური აქტებით, რომლებიც სხვადასხვა რელიგიის მიმდევართათვის სხვადასხვაა – ქორწინების მუსლიმური აქტი, 1974; ქორწინების ინდუისტური აქტი, 1956; ქორწინების ქრისტიანული აქტი, 1872 და ქორწინების სპეციალური აქტი, 1872. ქორწინების სპეციალური აქტი არეგულირებს შერეულ ქორწინებებს.[2]

ქორწინების სპეციალური აქტის მეორე მუხლით დადგენილია, რომ აღნიშნული აქტით ქორწინება შეუძლიათ იმ პირებს, რომლებიც არ არიან ქრისტიანობის, იუდაიზმის, ინდუიზმის, ისლამის, ბუდიზმის ან პარსის (ზოროასტრიზმის ჯგუფი) აღმსარებლები. ქორწინებისთვის მხარეები უნდა აკმაყოფილებდნენ გარკვეულ პირობებს – არცერთ მხარეს, ქორწინების მომენტისთვის, არ უნდა ჰყავდეს ცოცხალი ქმარი ან ცოლი; მამაკაცი მიღწეული უნდა იყოს 18 წლის და ქალი 14 წლის ასაკს, გრეგორიანული კალენდრით; რომელიმე მხარე თუ არ არის მიღწეული 21 წლის ასაკს, უნდა ჰქონდეს მამის ან მეურვის თანხმობა; ამასთან, მხარეები არ უნდა იყვნენ სისხლით ნათესავები.[3] აქედან გამომდინარე, მუსლიმი და ქრისტიანი ქორწინების სპეციალური აქტით ვერ დაქორწინდებიან თუ ისინი უარს არ იტყვიან თავიანთ რწმენაზე.[4]

მუსლიმ მამაკაცს შეიძლება ჰყავდეს ოთხი ცოლი, თუმცა ქორწინებისთვის მას სჭირდება უკვე არსებული ცოლების წერილობითი ნებართვა.[5] შარიათის კანონების თანახმად, მუსლიმ მამაკაცს შეუძლია დაქორწინდეს ქრისტიან ქალზე, თუმცა ამისთვის ქალი უნდა კონვერტირდეს ისლამზე. რელიგიათაშორისი ქორწინების ისლამური პრინციპები ეფუძნება ყურანს, რომელიც ადგენს, რომ არ შეიძლება ქორწინება კერპთაყვანისმცემელზე, ვიდრე ის არ იწამებს ალაჰს. აქედან გამომდინარე, რელიგიათაშორისი ქორწინება მუსლიმსა და არა მუსლიმს შორის კანონიერი იქნება თუ არა მუსლიმი კონვერტირდება. ამ შემთხვევაში წყვილს შეეძლება დაქორწინდეს ქორწინების მუსლიმური აქტის შესაბამისად.

ბანგლადეშში, მიუხედავად იმისა, რომ შერეული ქორწინების რიცხვის ზრდის მაჩვენებელი მაღალი არ არის, ასეთი ქორწინებების რაოდენობა უმნიშვნელო სულაც არაა. შერეული ქორწინება სპეციფიკურად, მაგრამ მაინც აღიარებულია კანონმდებლობით და მიღებულია საზოგადოებაში. შერეული წყვილები შეიძლება წააწყდნენ პრობლემებს, მაგრამ არა რელიგიასთან მიმართებაში. სუნიტი და შიიტი, განათლებული და გაუნათლებელი, მდიდარი და ღარიბი – ასეთი ქორწინებები შეიძლება წააწყდნენ წინააღმდეგობას, მაგრამ ეს წინააღმდეგობა იწყება ოჯახებში. თუ ოჯახი მიიღებს ქორწინებას, ასევე მოიქცევა საზოგადოებაც. ასეთ წინააღმდეგობებს ადგილი აქვს უფრო მეტად სოფლად, ვიდრე ქალაქებში, სადაც შერეული ქორწინებები უფრო ხშირია. თუმცა, შერეულ ურთიერთობას მოაქვს სერიოზული პრობლემები დაბალი სოციალურ-ეკონომიკური კლასის ხალხში. შერეულ ქორწინებაში მყოფი პირები, ხანდახან, მაგრამ არა ყოველთვის, აწყდებიან არა ძალადობრივი შევიწროვების სხვადასხვა ფორმებს ოჯახებისა და თანატოლებისგან. როგორც წესი, ასეთი დამოკიდებულება დამახასიათებელია დაბალი განათლების დონის მქონე საზოგადოებაში, საცხოვრებელი ადგილის მიუხედავად. მთავრობა ამ საკითხში არ ერევა და არც აქვს რაიმე პოლიტიკა აღნიშნულ საკითხში ან ჩარევის ან შერიგების კუთხით.[6]

[1] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Bangladesh, 29 May 2018

 (accessed on 13 December 2018)

[2] International Journal of Education, Culture and Society; Interreligious Marriage in Bangladesh: From Human Rights Perspective; Volume 1, Issue 2, October 2016, Pages 44-51; available at: http://article.sciencepublishinggroup.com/html/10.11648.j.ijecs.20160102.13.html [accessed 13 December, 2018]

[3] Bangladesh Legislation; The Special Marriage Act, 1872; Section 2 – Conditions upon which marriages under Act may be celebrated; 18 July, 1872; available at: http://bdlaws.minlaw.gov.bd/sections_detail.php?id=25&sections_id=124 [accessed 13 December 2018]

[4] Australia: Refugee Review Tribunal, Bangladesh: 1. Can a Christian marry a Muslim in Bangladesh (possibly under the Special Marriage Act No. 3 of 1872)? 2. Do Christians in such marriages suffer discrimination by society; the state; or their marriage partner? 3. Are women, particularly Christian women, who are married to Muslim men in Bangladesh, and who are subjected to personal abuse by their husbands, protected by the State? 4. Will the Bangladesh authorities intervene or interfere in a marital dispute? 5. What are the laws in relation to divorce in Bangladesh for a Muslim man? Does he have to have his then wife’s consent to the divorce?, 25 October 2005, BGD17577, available at:

[accessed 13 December 2018]

[5] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Bangladesh, 29 May 2018

 (accessed on 13 December 2018)

[6] International Journal of Education, Culture and Society; Interreligious Marriage in Bangladesh: From Human Rights Perspective; Volume 1, Issue 2, October 2016, Pages 44-51; available at: http://article.sciencepublishinggroup.com/html/10.11648.j.ijecs.20160102.13.html [accessed 13 December, 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 დეკემბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – ჩრდილოეთ ავღანეთში, დარესუფის რაიონის სოფელ სამანგანიდან თალიბანის წევრებმა სულ მცირე 40 მშვიდობიანი მოქალაქე გაიტაცეს. პროვინციის პოლიციის წარმომადგენლის თქმით, მათ გასათავისუფლებლად სპეცოპერაცია მიმდინარეობს. გზას, სადაც მოქალაქეები მძევლებად აიყვანეს, მოქალაქეებს სატვირთო ავტომობილებით ადგილობრივი საბადოებიდან ქვანახშირი გადააქვთ და სხვადასხვა ქალაქში ადგილობრივ ბაზრებზე ყიდიან. სწორედ ამ ადამიანების ნაწილი აიყვანეს თალიბებმა მძევლად და მძღოლებს მოქალაქეების უსაფრთხოების სანაცვლოდ საფასურის გადახდა მოსთხოვეს. ტერორისტულ დაჯგუფებას მომხდარზე ოფიციალური განცხადება არ გაუვრცელებია.[1]

აშშ-ის საჰაერო იერიშებს თალიბანის ერთერთი მეთაური მულაჰ აბდულ მანა ახუნდი ემსხვერპლა. ის ჰელმანდის პროვინციაში თალიბანის ხელმძღვანელი იყო. დაჯგუფების წევრების თქმით, მისი გარდაცვალება დიდი დანაკლისია, მაგრამ ეს მათ ვერ შეაჩერებს. ავღანეთის შს მინისტრის თქმით, ახუნდის დაღუპვა თალიბებს მნიშვნელოვნად დაასუსტებს.[2]

დასავლეთ ჰერათის პროვინციაში თალიბანის მებრძოლებმა 14 ავღანელი ჯარისკაცი მოკლეს და 21 ტყვედ აიყვანეს. თალიბანის წევრებსა და ავღანელ ჯარისკაცებს შორის ბრძოლა 6 საათს გრძელდებოდა. თალიბანის ერთერთმა წარმომადგენელმა დატყვევებული სამხედროების ვიდეო „ტვიტერზე“ გამოაქვეყნა.[3]

ნოემბერში ავღანეთში შეიარაღებულ თავდასხმებს 300-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. თავდასხმის მთავარი სამიზნეები დედაქალაქი ქაბული, ჰელმანდისა და ღაზნის პროვინციები იყო.[4]

ირანის სასამართლომ ჟურნალისტ ქალს 13 წლით პატიმრობა მიუსაჯა – ირანის რევოლუციურმა სასმართლომ 12 წლითა და 9 თვით პატიმრობა მიუსაჯა ჟურნალისტ ქალ ჰენგამეჰ შაჰიდის უშიშროებასთან დაკავშირებული ბრალდებების საფუძველზე. რეფორმების მომხრე ჟურნალისტს განაჩენის გასაჩივრების უფლება აქვს. პატიმრობის შეფარდების გარდა, მას აუკრძალეს პოლიტიკური ჯგუფების წევრობა, მედიაში მუშაობა და ქვეყნიდან გამგზავრება. 43 წლის შაჰიდი ივნისში დააკავეს. მანამდე ის დაპატიმრებული იყო 2009 და 2017 წლებში. ბოლო წლებში ირანში ბევრი ჟურნალისტი და აქტივისტი დააკავეს უშიშროებასთან დაკავშირებული აბსტრაქტული ბრალდებების საფუძველზე. მედიის თავისუფლების დამცველი ორგანიზაციის, „რეპორტიორები საზღვრების გარეშე“ შეფასებით, ირანს 164-ე ადგილი ერგო მსოფლიოში პრესის თავისუფლების 2018 წლის რეიტინგით.[5]

სამხრეთ სუდანში 12 დღეში 150-ზე მეტი ქალი გააუპატიურეს – სამხრეთ სუდანში, ქალაქ ბენტიუში 12 დღის განმავლობაში 150-ზე მეტი ქალი და გოგო გააუპატიურეს. ქვეყნის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქში ბოლო დღეების განმავლობაში, შეიარაღებული კაცები გადაადგილდებიან. ადგილობრივები ძალადობაში სწორედ მათ ადანაშაულებენ. მათივე მტკიცებით, დამნაშავეთა ნაწილს უნიფორმები ეცვა. გაერო მოუწოდებს ადგილობრივ ხელისუფლებას, იპოვოს და დასაჯოს დამნაშავეები. არასამთავრობო საერთაშორისო ორგანიზაციის, „ექიმები საზღვრების გარეშე“ ინფორმაციით, ქალებისა და გოგოების დიდი ნაწილი მაშინ გააუპატიურეს, როცა ისინი ჰუმანიტარული დახმარების ცენტრებისკენ მიდიოდნენ. სამხრეთ სუდანში 2013 წლიდან ომია. ხუთი წლის განმავლობაში გაერომ გაუპატიურების ასობით შემთხვევა აღრიცხა. მხოლოდ 2018 წლის პირველ ნახევარში ორგანიზაციას 2 300-ზე მეტი შემთხვევის შესახებ აცნობეს. მათგან საქმეთა 20% ბავშვებზე სექსუალურ ძალადობას ეხებოდა.[6]

რუსეთმა აზოვის ზღვისპირა უკრაინულ პორტებს ბლოკადა მოუხსნა – ოფიციალურმა მოსკოვმა ქერჩის სრუტეში უკრაინულ სავაჭრო გემებს გავლის უფლება მისცა. 25 ნოემბრის შემდეგ, ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ქერჩის სრუტეში უკრაინულმა გემებმა ცურვა შეძლეს. ქერჩის სრუტეში 3 უკრაინული ხომალდის დაკავებასთან დაკავშირებით უკრაინა გაეროს საერთაშორისო სასამართლოსთვის სარჩელს ამზადებს.[7]

იემენში 5 000 ტყვეს გაათავისუფლებენ – იემენის სამოქალაქო ომის მონაწილეები გაეროს შუამავლობით დაწყებულ მშვიდობიან მოლაპარაკებებზე ტყვეების გათავისუფლებაზე შეთანხმდნენ. მოლაპარაკებები შვედეთის დედაქალაქში გაიმართა. წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ცნობით, არანაკლებ 5000 სამხედრო გათავისუფლდება. იემენში სამხედრო კონფლიქტი 2014 წელს დაიწყო. თითქმის 4-წლიანი ომის შედეგად იემენში 10,000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთით მდებარე სახელმწიფო ჰუმანიტარული კატასტროფის წინაშეა.[8]

[1] TOLO News; Taliban abducts 40 passengers in Samangan; By Sayed Arif Musavi; 02 December, 2018; available at: https://www.tolonews.com/index.php/afghanistan/taliban-abducts-40-passengers-samangan

[2] BBC; Jey Afghanistan Taliban commander killed in US air strike; 02 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46418776

[3] Al Jazeera; Afghan soldiers killed in coordinated Taliban attack in Herat; 07 December, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/12/afghan-soldiers-killed-coordinated-taliban-attack-herat-181207082508638.html

[4] Daily Sabah; Hundreds killed in November attacks in Afghanistan; 02 December, 2018; available at: https://www.dailysabah.com/asia/2018/12/03/hundreds-killed-in-november-attacks-in-afghanistan

[5] იმედის ახალი ამბები; ირანელ ჟურნალისტ ქალს 13-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს; 3 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/87945/iranel-jurnalist-qals-13tsliani-patimroba-miusajes

[6] Al Jazeera; South Sudan: UN says over 150 women, girls raped in 12 days; 4 December, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/12/south-sudan-150-women-girls-raped-12-days-181204074727376.html

[7] იმედის ახალი ამბები; უკრაინელი მინისტრი: რუსეთმა ქერჩის სრუტეში უკრაინულ სავაჭრო გემებს გასვლის უფლება მისცა; 4 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/88244/ukraineli-ministri-rusetma-qerchis-sruteshi-ukrainul-savachro-gemebs-gasvlis-upleba-mistsa

[8] იმედის ახალი ამბები; იემენში 5000 ტყვეს გაათავისუფლებენ; 6 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/88528/iemenshi-5-000-tkves-gaatavisupleben

ეგვიპტე. კოპტი ქრისტიანების გატაცებები. დეკემბერი, 2018

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2016 წელი) წერს, რომ არასამთავრობო ორგანიზაცია “International Christian Concern” მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, ეგვიპტეში ფიქსირდება ქრისტიანთა გატაცების ფაქტები. სამიზნე ჯგუფს, როგორც წესი, ქალები და ბავშვები წარმოადგენენ.

პრესაში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, მიმდინარე წლის 5 აპრილს, უცნობმა პირებმა მინიის პროვინციის სოფელ მანშეიეთ მანბალის სკოლის მიმდებარე ტერიტორიიდან გაიტაცეს 13 წლის ქრისტიანი ბიჭი. ის დატყვევებული ყავდათ 12 დღის განმავლობაში და მხოლოდ მას შემდეგ გაათავისუფლეს, რაც მისმა ოჯახმა გამოსასყიდის სახით გადაიხადა 300 000 ეგვიპტური ფუნტი (16 700 ა.შ.შ. დოლარი). 25 აპრილს, სამართალდამცავებმა დააკავეს 3 გამტაცებელი და ოჯახს გამოსასყიდი თანხა დაუბრუნეს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია “International Christian Concern” მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, 12 მაისს მუსლიმმა მამაკაცმა გაიტაცა 16 წლის ქრისტიანი გოგონა მინიის პროვინციის ქალაქ ბანი მაზარიდან და ოჯახისაგან გამოსასყიდად მოითხოვა 250 000 ეგვიპტური ფუნტი (13 900 ა.შ.შ. დოლარი). გატაცებიდან ორი კვირის თავზე, მას შემდეგ, რაც ოჯახმა კატეგორიულად მოითხოვა ადგილობრივი პოლიციის წარმომადგენლებისგან სავარაუდო ეჭვმიტანილის დაკავება, სამართალდამცავებმა რეიდი განახორციელეს მამაკაცის საცხოვრებელზე, რის შედეგადაც გაათავისუფლეს ახალგაზრდა გოგონა, ხოლო მამაკაცი – დააკავეს.

ამას გარდა, ვრცელდებოდა ცნობები, რომ პოლიცია ახორციელებდა გატაცებული ქრისტიანების გათავისუფლების წარმატებულ ოპერაციებს. თუმცა, აქტივისტების განცხადებით, სამართალდამაცავების მხრიდან რეაგირება ყოველთვის არ იყო დროული და ქმედითი.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ  ქვეყნის მასშტაბით გატაცებების სამიზნეს წარმოადგენდნენ როგორც მუსლიმები, ასევე – ქრისტიანები, წყაროთა ინფორმაციით, ადგილი ჰქონდა ფაქტებს, როდესაც პოლიციის წარმომადგენლებმა სათანადო დახმარება ვერ გაუწიეს იმ მშობლებს, რომელთა არასრულწლოვანი ქალიშვილებიც გატაცებულნი იყვნენ მუსლიმი მამაკაცების მიერ. ერთ-ერთი შემხთვევისას გოგონას მშობლებმა ამოიცნეს გამტაცებელი და პოლიციას მისი საცხოვრელის მისამართიც მიაწოდეს, თუმცა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლებმა არაფერი მოიმოქმედეს. ერთ-ერთი აქტივისტის ინფორმაციით, ხშირია ისეთი შემთხვევები, როდესაც ქრისტიანი მშობლები უარს აცხადებენ სასამართლოში ჩივილზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სასამართლოს უფლება აქვს, გამოძიების დასრულებამდე არასრულწლოვანი გოგონა მოათავსოს ობოლთა თავშესაფარში, რაც შეიძლება მის სრულწლოვნებამდეც (18 წლის ასაკის მიღწევა) გაგრძელდეს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია World Watch Monitor გაავრცელა ინტერვიუ მამაკაცთან, რომელიც იყო ყოფილი მუსლიმი და რომელიც არწმუნებდა ქრისტიან გოგონებს, რომ მასთან ერთად „გაპარულიყვნენ“ (ქორწინების მიზნით ფარულად გაქცევა). მამაკაცის განცხადებით, თითოეული ასეთი გოგონას შემთვევაში, ის იღებდა გარკვეული რაოდენობის თანხას „სალაფისტური მოძრაობებისგან“, რომელთა მიზანი იყო „ისლამის გაძლიერება და ქრისტიანობის დასუსტება“.[2]

ა.შ.შ. რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია ეგვიპტის შესახებ 2018 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ ფიქსირდებოდა თანხის გამოძალვის მიზნით ქრისტიანების გატაცების ფაქტები, განსაკუთრებით – ზემო ეგვიპტეში.[3]

[1] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Egypt, 15 August 2017, available at:

[accessed 4 December 2018]

[2] United States Department of State, 2017 Report on International Religious Freedom – Egypt, available at:

[accessed 4 December 2018]

[3] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018 – Tier 2 – Egypt, 25 April 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5b278ed30.html [accessed 4 December 2018]

კონგო დრ. სამართალდამცავი სისტემის ეფექტურობა; 25 თებერვლის მარში. დეკემბერი, 2018

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამართალდამცავი სისტემის ეფექტურობა – კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მთავრობაში, უსაფრთხოების ძალებსა და მინერალების მოპოვების მრეწველობაში არსებული ფართომასშტაბიანი კორუფცია კვლავ ახდენს მთავრობისა და საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებისკენ მიმართული ძალისხმევის პარალიზებას. სამთავრობო თანამდებობებზე დანიშვნა ხშირად ნეპოტიზმის პრინციპებით ხდება. ანგარიშვალდებულების მექანიზმი სუსტია და დაუსჯელობა კვლავ წარმოადგენს პრობლემას. ციხეებში არსებული პირობები სიცოცხლისთვის საშიშია და წინასწარი პატიმრობის ხანგრძლივი ვადა დამკვიდრებული პრაქტიკაა. უსაფრთხოების ძალები აწამებენ პატიმრებს. სამოქალაქო ხელისუფლება ვერ ახორციელებს უსაფრთხოების ძალების ეფექტიან კონტროლს.[1]

პრეზიდენტმა კაბილამ, მეორე საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის შემდეგ, უარი თქვა ძალაუფლების დათმობაზე, რასაც 2016 წლის ბოლოს მთელი ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციები მოჰყვა. 2016 წლის 19-22 დეკემბრის პერიოდში, დემონსტრაციებზე უსაფრთხოების ძალებმა ჯამში მინიმუმ 62 ადამიანი მოკლეს. საერთო ჯამში, საპროტესტო აქციებზე 2015-2016 წლებში უსაფრთხოების ძალებმა 171 ადამიანი მოკლეს. 2017 წლის განმავლობაში მთავრობის წარმომადგენლები და უსაფრთხოების ძალები სისტემატურად კრძალავდნენ ოპოზიციის დემონსტრაციებს, ხურავდნენ მედია საშუალებებს და ზღუდავდნენ ოპოზიციის ლიდერების თავისუფალ გადაადგილებას. დააპატიმრეს 300-ზე მეტი ოპოზიციური ლიდერი და მხარდამჭერი, ჟურნალისტი და ადამიანის უფლებათა დამცველი აქტივისტი. მათი უმრავლესობა მოგვიანებით გაათავისუფლეს. ბევრი მათგანი განთავსებული ჰყავდათ საიდუმლო დაკავების დაწესებულებაში ყოველგვარი ბრალდების გარეშე და მათ აკრძალული ჰქონდათ ოჯახთან და ადვოკატთან კონტაქტი.

2017 წლის აგვისტოდან 2017 წლის სექტემბრამდე პერიოდში 5 ათასამდე ადამიანი დაიღუპა ქვეყნის სამხრეთ მდებარე კასაის რეგიონში მიმდინარე ძალადობის შედეგად, რომელშიც ჩართულნი იყვნენ კონგოს უსაფრთხოების ძალები, მთავრობის მიერ მხარდაჭერილი დაჯგუფებები და ადგილობრივი შეიარაღებული ჯგუფები. იერიში მიიტანეს და დაანგრიეს დაახლოებით 600 სკოლა და თითქმის მილიონნახევარი ადამიანი იძულებული გახდა, დაეტოვებინა საკუთარი სახლები, მათ შორის 30 ათასი ანგოლაში გაიქცა. აღმოაჩინეს დაახლოებით 90 მასობრივი საფლავი, სადაც ძირითადად სამოქალაქო პირებისა და მეომრების გვამები იყო, რომლებიც სამთავრობო ძალების მიერ სავარაუდო მეომრებისა და მათი მხარდამჭერების წინააღმდეგ გადამეტებული ძალის გამოყენების შედეგად დაიხოცნენ.[2]

კონგოს ეროვნული პოლიცია შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაქვემდებარებაში მოქმედებს და მისი მთავარი პასუხისმგებლობაა საჯარო წესრიგის უზრუნველყოფა და კანონის აღსრულება. ეროვნული პოლიციის შემადგენლობაშია სწრაფი რეაგირების პოლიცია და ინტეგრირებული ჯგუფი. დაზვერვის ეროვნული სააგენტო პასუხისმგებელი შიგა და გარე დაზვერვაზე. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალები და სამხედრო სადაზვერვო სამსახური მოქმედებს თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში და პასუხისმგებელია გარე უსაფრთხოებაზე, მაგრამ, ასევე, მონაწილეობს შიგა უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში.

სახელმწიფო უსაფრთხოების ძალები არა დისციპლინირებული და კორუმპირებულია. ეროვნული პოლიცია და შეიარაღებული ძალები სისტემატურად ეწევიან მოქალაქეებისგან ფულის გამოძალვას და აკისრებენ მათ სხვადასხვა სახის სახდელებს. ისინი აწესებენ საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებს „გადასახადების“ ამოსაღებად და ხშირად ართმევენ ხალხს საკვებს და ფულს და აპატიმრებენ მათ, ვინც ვერ ახერხებს ქრთამის გადახდას. მიუხედავად იმისა, რომ სამხედრო სასამართლომ ადამიანის უფლებების დარღვევების გამო ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის რამდენიმე თანამშრომელს სასჯელი დააკისრა, დაუსჯელობა მაინც რჩება სერიოზულ პრობლემად. გაეროს ანგარიშის თანახმად, 2017 წლის იანვრიდან ივნისამდე პერიოდში მთავრობამ პასუხისგებაში მისცა 77 სამხედრო 28 პოლიციელი, რომელთა მიერ ჩადენილი დანაშაული იყო ადამიანის უფლებების დარღვევა. მაისში სამხედრო სასამართლომ დააპატიმრა და დაიწო სისხლის სამართლებრივი დევნა 4 პოლიციელის მიმართ. ისინი ქრთამის სანაცვლოდ, გაეროს ექსპერტის მკვლელობის საქმეზე დაპატიმრებულ პირებს, გაქცევაში დახმარებას სთავაზობდნენ.[3]

2018 წლის 25 თებერვლის მარში – კონგოს კათოლიკური ეკლესიას წამყვანი როლი აქვს იმ ძალისხმევაში, რომელიც მიმართულია იმისკენ, რომ ქვეყნის პრეზიდენტმა ჯოზეფ კაბილამ, რომელმაც ორივე საპრეზიდენტო ვადა ამოწურა, დათმოს ძალაუფლება და ჩაატაროს არჩევნები. კათოლიკური ეკლესიის სასულიერო პირების მიერ მოეწყო არაერთი დემონსტრაცია, რომელთაც საბოლოოდ ძალადობა და მსხვერპლი მოჰყვა, თუმცა დემონსტრანტების თქმით, საპროტესტო აქციები არ შეწყდება.[4]

კათოლიკური ეკლესიის ორგანიზებით 2018 წლის 25 თებერვალს, დედაქალაქ კინშასაში მოეწყო მთავრობის საწინააღმდეგო მარში. საპროტესტო აქცია გაიმართა კინშასას ხელისუფლების ნებართვის არ ქონის მიუხედავად. დემონსტრანტების მიზანს წარმოადგენდა კაბილას იძულება, დატოვოს პრეზიდენტის პოსტი. ეკლესიის პროტესტს მხარი დაუჭირა ასევე მუსლიმურმა საზოგადოებამ. ეკლესიის მიერ ორგანიზებული საპროტესტო აქცია გაიმართა ასევე 2017 წლის 31 დეკემბერს, როდესაც უსაფრთხოების ძალებმა გამოიყენეს ცრემლსადენი გაზი და საბრძოლო ეკიპირება დემონსტრანტების წინააღმდეგ. მათ სცემეს აქციის მონაწილეებს. საბოლოოდ 8 ადამიანი დაიღუპა და ათობით დაშავდა. მსხვერპლით დასრულდა 25 თებერვლის მარშიც. უსაფრთხოების ძალებმა სასიკვდილოდ დაჭრეს ერთერთი დემონსტრანტი; ასევე, დაშავდა პრეზიდენტის წინააღმდეგ ეკლესიის მიერ ორგანიზებული მარშის კიდევ ორი მონაწილე. კათოლიკური და ევანგელისტური ეკლესიის მიმდევრები მთელი ქვეყნიდან აპირებდნენ კვირის ლოცვის შემდეგ ქუჩებში გამოსვლას, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა ალყა შემოარტყეს კინშასას ძირითად ეკლესიებს და გადაკეტეს ქუჩები, რითიც დემონსტრანტებს შეკრების საშუალება არ მისცეს.[5] [6]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Congo, Democratic Republic of (Kinshasa), 28 March 2018, available at:

[accessed 4 December 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Democratic Republic of Congo, 18 January 2018, available at:

[accessed 4 December 2018]

[3] US Department of State; Bureau of Democracy, Human Rights and Labor; 2017 Country Reports on Human Rights Practices; 20 April, 2018; available at: https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2017/af/276987.htm [accessed 4 December 2018]

[4] Voice of America; Catholic church plays leading role in Congo protests; By Anita Powell; 27 March, 2018; available at: https://www.voanews.com/a/4317704.html [accessed 4 December 2018]

[5] Africa News; DRC: Catholic church presses on with planned Sunday march; By Victor Muisyo; 20 January, 2018; available at: http://www.africanews.com/2018/01/20/drc-catholic-church-presses-on-with-planned-sunday-march// [accessed 4 December 2018]

[6] Africa News; DR Congo police kill protester in church-led march against Kabila; 25 February, 2018; available at: http://www.africanews.com/2018/02/25/dr-congo-pollice-kill-protester-in-church-led-march-against-kabila// [accessed 4 December 2018]