ერაყი. სახელი ომარი, სუნიტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. მაისი, 2022

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო EUAA [ყოფილი ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი EASO] 2019 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ მედია რესურსი „Niqash“ 2015 წლის დეკემბერში გავრცელებულ ინფრომაციაში წერდა დიალის პროვინციაში ზოგიერთი სუნიტი არაბის მხრიდან სახელის შეცვლის ფაქტების შესახებ. სტატიის მიხედვით, სუნიტ მამაკაცებს შიიტური სამხედრო დაჯგუფებების [Militias] ეშინოდათ. მთავრობის წარმომადგენელი აცხადებდა, რომ ორი თვის განმავლობაში, სახელის შეცვლის 150-200 განცხადება იყო დაწერილი. 2015 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ სტატიაში საავტორო სვეტის მწერალი ალი ჰუსეინი, მედია საშუალებასთან „Al-Monitor“ საუბარში ამბობდა, რომ სახელის შეცვლის ფენომენი ფარტდ გავრცელდა სუნიტური უმრავლესობით დასახლებული ქალაქი მოსულის დაკავების შემდეგ. ჰუსეინი ასევე ამბობდა, რომ სახელს უმეტესად იცვლიდნენ სუნიტი მამაკაცები, ვისაც ერქვა ომარი, აბუ ბაქრი და ოსმანი. 2015 წლის აპრილის სტატიაში მედია საშუალება „The Guardian“ წერდა, რომ ამოცნობადი სუნიტური სახელები, შესაძლოა, შიიტური დაჯგუფებებისა და ერაყელი სამხედროებისთვის ეჭვის გაჩენის საბაბი გამხდარიყო საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე. მთავრობის წარმომადგენლის თქმით, ძირითადად, სუნიტური სახელი „ომარ“ იცვლებოდა სახელზე „ამმარ“. სხვები თავიანთ მოქალაქეობის ბარათში გვარს შლიდნენ. 2014 წლის ივლისში საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ წერდა, რომ შიიტი მამაკაცის მიმართ დაჯგუფების AAH მხრიდან ადგილი ჰქონდა შევიწროვებას და არასათანადო მოპყრობას. წყაროს მტკიცებით, აღნიშნული მამაკაცი ეგონათ სუნიტი და მას „ომარის არმიის“ წევრობას აბრალებდნენ.[1]

აღსანიშნავია, რომ იგივე წყარო განახლებულ ანგარიშში, რომელიც გამოქვეყნებულია 2022 წლის იანვარში, აღარაფერს წერს სუნიტური სახელის „ომარ“ შესახებ. აღნიშნული სახელის მქონე პირთა მიმართ არსებული დამოკიდებულების შესახებ არაფერია ნათქვამი, ასევე, სხვა ორგანიზაციებისა და სახელმწიფო ინსტიტუტების უახლეს ანგარიშებში.

[1] ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო EUAA [ყოფილი ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი EASO]; წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაცია – ერაყი: სამიზნე ჯგუფები; გამოქვეყნებულია 2019 წლის მარტში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 3 მაისს]

ნიგერია. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება კანოს შტატში. მაისი, 2022

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი [ყოფილი ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი EASO] 2021 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიაში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ წერს, რომ ისევე როგორც ნიგერიის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონის სხვა შტატებში, კანოს შტატშიც ხშირად აქვს ადგილი მსხვილფეხა პირუტყვთან, მიწასთან და რესურსებთან დაკავშირებულ კონფლიქტებს. ფერმერებსა და მწყემსებს შორის კონფლიქტი განსაკუთრებით გამწვავდა კოვიდ პანდემიის დროს. კანოს შტატში კონფლიქტის ძირითადი მონაწილეები არიან დაუდგენელი შეიარაღებული ჯგუფები და აჯანყებულები. პირუტყვის გატაცებით, ძირითადად, დიდი, კარგად შეიარაღებული კრიმინალური ჯგუფები არიან დაკავებულნი, რომლებიც ფალგორის ტყეში ბინადრობენ.

კანოს შტატში, ისევე როგორც ჩრდილოეთის სხვა 11 შტატში, 2000 წლიდან შარიათის კანონები მოქმედებს, რომელიც მხოლოდ მუსლიმებისთვისაა შემოღებული. ზოგადად, ნიგერიის სასამართლოს მიმართ ნდობა დაბალია, ამიტომ ხანდახან არა მუსლიმებიც მიმართავენ შარიათის სასამართლოებს, რადგან ეს უკანასკნელნი უფრო მოქნილები და სწრაფები არიან და უფრო ნაკლებად სავარაუდოა კორუფციის რისკი.

წყაროების შეფასებით, შტატის პოლიცია სათანადოდ ვერ რეაგირებს მოძალადე ჯგუფების ქმედებებზე, რასაც სხვადასხვა წყაროს შეფასებით, ის ფაქტიც უწყობს ხელს, რომ პოლიტიკური ელიტა თავად ამარაგებს ახალგაზრდების ჯგუფებს იარაღით, რათა ისინი შემდეგ საკუთარი პოლიტიკური ინტერესების შესაბამისად გამოიყენოს. ნიგერიის არმია ზრდის საკუთარ წარმომადგენლობას რეგიონში და ცდილობს ფალგორის ტყე მუდმივ საწვრთნელ სივრცედ აქციოს; ფალგორის ტყეში უკვე სამი საოპერაციო ბაზა ფუნქციონირებს.

წყაროების ინფორმაციით, შტატის ხელისუფლება, ასევე, ცდილობს ფერმერებსა და მწყემსებს შორის კონფლიქტის შემცირებას. 2020 წლის თებერვალში შტატის ხელისუფლებამ სასოფლო-სამეურნეო პროექტი დაიწყო, რომელიც მიზნად ისახავს პასტორალური საზოგადოების განვითარებას, ფერმათა პროდუქტიულობის ზრდას და უსაფრთხოების მხრივ არსებული გამოწვევების შემცირებას.

აბუჯა-კადუნა-კანოს გზა ცნობილია გატაცებების შემთხვევებით და ასევე საფრთხის შემცველი შემთხვევების მაღალი მაჩვენებლით. 2017 – 2020 წლებში აღნიშნულ გზაზე 5 ათასამდე ინციდენტი დაფიქსირდა. აღნიშნული მარშრუტი, განსაკუთრებით კადუნას გზატკეცილი, მძიმე მდგომარეობაშია, რასაც კარგად იყენებენ შეიარაღებული ჯგუფები თავდასხმებისა და გატაცებებისთვის. წყაროების ცნობით, კანოში ინფრასტრუქტურის მასშტაბური ნგრევის ან დაზიანების შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა.[1]

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო 2021 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელო პრინციპებში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ კანოს შტატი 44 ადგილობრივი ტერიტორიული ორგანოსგან შედგება. შტატის დედაქალაქია კანო. 2016 წლისთვის, შტატის მოსახლეობა, სავარაუდოდ, 13 მილიონს შეადგენდა.

ACLED მონაცემთა ბაზის ინფორმაციით, 2020 წლის განმავლობაში, კანოს შტატში დაფიქსირდა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული 12 ინციდენტი [2 ბრძოლა, მშვიდობიან მოსახლეობაზე ძალადობის 7 და არეულობის 3 ფაქტი]. საშუალოდ, კვირაში, კანოს შტატში ადგილი ჰქონდა 0.2 ინციდენტს. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ინციდენტებს ადგილი ჰქონდა კანოს შტატის 44-დან 6 ადმინისტრაციულ ერთეულში. მათგან ყველაზე მეტი ინციდენტი [4] ქალაქ კანოში დაფიქსირდა. ნახსენები ინციდენტების შედეგად 6 ადამიანი დაიღუპა. სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 100 ათას მოსახლეზე 1-ზე ნაკლები იყო.

2021 წლის იანვარი-აპრილის პერიოდში კანოს შტატში უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული 3 ინციდენტი დაფიქსირდა [მშვიდობიან მოსახლეობაზე ძალადობის 1 და არეულობების 2 ფაქტი]. საშუალოდ, კვირაში, კანოს შტატში ფიქსირდებოდა 0.2 ინციდენტი. აღნიშნული ინციდენტების შედეგად 1 ადამიანი დაიღუპა.

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო ანგარიშში წერს, რომ ხელმისაწვდომი ინფორმაციით და სხვადასხვა ინდიკატორის გათვალისწინებით, შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ ზოგადად, კანოს შტატში არ ფიქსირდებდა განურჩეველი ძალადობა ისეთი ხარისხით, რომ ადგილი ჰქონდეს მაკვალიფიცირებელი დირექტივის 15(c) მუხლით დადგენილი ზიანის რეალურ რისკს.[2]

[1] ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო EUAA [ყოფილი ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი EASO]; უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ნიგერიაში; გამოქვეყნებულია 2021 წლის ივნისში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 3 მაისს]

[2] ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო; სახელმძღვანელო პრინციპები ნიგერიის შესახებ; გამოქვეყნებულია 2021 წლის ოქტომბერში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 3 მაისს]

ირანი. სექსუალური ძალადობა, გაუპატიურება და გათვალისწინებული სასჯელის ზომები. მაისი, 2022

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ გაუპატიურება უკანონო ქმედებაა და ირანის კანონმდებლობით ძალიან მკაცრად ისჯება; სასჯელის ზომა, შესაძლებელია, სიკვდილით დასჯაც იყოს. მიუხედავად ამისა, გაუპატიურება ირანში კვლავ პრობლემად რჩება. ქვეყნის კანონმდებლობით, ქორწინებაში მყოფი წყვილს შორის სექსუალური კავშირი ნებაყოფლობითადაა მიჩნეული, ამიტომ ირანის კანონმდებლობა, დაქორწინებულ წყვილს შორის, შესაძლო იძულებით სექსუალურ კავშირსაც არ ცნობს გაუპატიურებად, მათ შორის იძულებითი ქორწინების შემთხვევაშიც. გაუპატიურების მსხვერპლები, როგორც წესი, გაუპატიურების ფაქტის შესახებ დუმილს ამჯობინებენ, რადგან ეშინიათ, როგორც შურისძიების, ასევე საზოგადოების მხრიდან რეპრესიებისა და გარიყვის. წყაროების შეფასებით, გაუპატიურების შემთხვევების 80% შეუტყობინებლად რჩება. ირანის კანონმდებლობით, დანაშაულის გაუპატიურებად დაკვალიფიცირებისა და დანაშაულის დადასტურებისთვის საჭიროა 4 მუსლიმი მამაკაცის ჩვენება ან სამი მუსლიმი მამაკაცისა და ორი ქალის ან ორი მამაკაცისა და ოთხი ქალის ჩვენება. გაუპატიურების შესახებ ცრუ ჩვენებაში დადანაშაულებული ქალიც და კაციც 80 შოლტით ისჯება.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის სისხლის სამართლის კოდექსი დანაშაულად მიიჩნევს ყველანაირ სექსუალურ კავშირს ქორწინების მიღმა.[2]

ირანის სისხლის სამართლის კოდექსით, გაუპატიურება მოხსენიებულია როგორც [zena-e ba onf va ekrah] „გარყვნილება ძალით და იძულებით“ და „ზენა“ დანაშაულთა [აღნიშნული კატეგორიის დანაშაულისთვის შეიძლება სიკვდილით დასჯის განაჩენის გამოყენება] კატეგორიას მიეკუთვნება. 82-ე მუხლის მიხედვით, ასაკისა და ოჯახური სტატუსის მიუხედავად, „ზენა“ დანაშულისთვის [სექსუალური კავშირი ქორწინების მიღმა] დამნაშავე სიკვდილით ისჯება შემდეგი გარემოებებისას: ზენა ინცესტის თანხლებით (სისხლით ნათესავები, რომელთა დაქორწინება რელიგიური კანონმდებლობით დაუშვებელია); ზენა დედინაცვალთან (ამ შემთხვევაში მამაკაცი ისჯება სიკვდილით, დედინაცვალი კი ჩაქოლვით); ზენა არა-მუსლიმ მამაკაცთან (მამაკაცი ისჯება სიკვდილით; ქალი 100 შოლტით თუ დასაქორწინებელია და სიკვდილით თუ დაქორწინებულია); [zena-e ba onf va ekrah] გარყვნილება ძალით და იძულებით [გაუპატიურება] ქორწინების მიღმა (გაუპატიურების ჩამდენი ისჯება სიკვდილით). ირანის სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით, ქმედება გაუპატიურებად კვალიფიცირდება, როდესაც ჩადენილია ქორწინების მიღმა და ახლავს ძალისა და იძულების ელემენტი. ამასთან, აღსანიშნავია ისიც, რომ ირანის სისხლის სამართლის კოდექსით, ქორწინების მიღმა ნებაყოფლობითი სექსუალური კავშირიც დასჯადი ქმედებაა. მთავრობა ცდილობს სექსუალური ცხოვრების კონტროლს და სექსუალური კავშირს მხოლოდ დაქორწინებული წყვილის საქმედ მიიჩნევს; ამიტომ, მკაცრად სჯის ნებისმიერ ქმედებას, რომელიც ამ ნორმიდან გადახვევად ჩაითვლება.[3]

[1] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარების შესახებ ირანში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 12 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

[2] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“; ყოველწლიური ანგარიში პოლიტიკური უფლებებისა და სამოქალაქო თავისუფლებების შესახებ ირანში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 28 თებერვალს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

[3] საერთაშორისო მიდგომები გაუპატიურების მიმართ; ავტორები: ნიკოლ ვესტმარლანდი და გიტანჯალი განგოლი; ბეჭდური ვერსია გამოცემულია 2011 წელს; ონლაინ გამოქვეყნებულია 2012 წლის მარტში „Policy Press Scholarship Online“ მიერ; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://policypress.universitypressscholarship.com/view/10.1332/policypress/9781847426208.001.0001/upso-9781847426208-chapter-7 [ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

ერაყი. ათეისტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. მაისი, 2022

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო EUAA 2022 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ქვეყანაში დაბალი სოციალური შემწყნარებლობლობაა ათეიზმის მიმართ და არა-რელიგიური ხალხი აწყდება მნიშვნელოვან სოციალურ მარგინალიზაციას და სტიგმას; ამასთან, ღია კონვერტაციები სკმაოდ იშვითია, რაც დაკავშირებულია ასეთი ხალხის საზოგადოებისგან გარიყვის პრაქტიკასთან. საერთაშორისო ორგანიზაცია „Humanist International“ წერს, რომ 2020 წლის პირველ ნახევარში დახმარების თხოვნის 45 წერილი მიიღო, რომელთა 7% ერაყის მოქალაქეებიდან მოდიოდა. ისინი საუბრობდნენ შევიწროვებაზე, გარიყვასა და დასაქმების კუთხით სირთულეებზე.

წყაროები 2020 წლის მაისში საუბრობდნენ, რომ კონსერვატული სუნიტი სასულიერო პირები აქტიურად ავითარებდნენ კონსპირაციის თეორიებს და კოვიდ პანდემიის გამომწვევად ათეისტებს ასახელებდნენ. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ პანდემია იყო ღვთიური სასჯელი ურწმუნოებისთვის. 2021 წლის მაისში წყაროები წერდნენ, რომ როგორც პოლიტიკოსები, ასევე სასულიერო პირები ერთხმად აცხადებდნენ ათეისტებს სახელმწიფოს მტრებად და ღმერთის მოღალატეებად; ვინც განადგურებით ემუქრება ტრადიციებს და საზოგადოების დესტაბილიზაციას ცდილობს. პოლიტიკოსებიც და სასულიერო პირებიც ათეისტების დასჯის მოწოდებებს ავრცელებდნენ. ერაყში მრავლადაა ათეისტების ფორუმები და ინტერნეტ გვერდები და ყველა მათგანი მალავს წევრთა სიას. ჯგუფები, რომლებიც ვირტუალურად ან პირადად იკრიბებიან, ამას გასაიდუმლოებულად აკეთებენ, რადგან თვალთვალის ეშინიათ.

ერაყის 2005 წლის კონსტიტუცია ისლამს სახელმწიფო რელიგიად აცხადებს და ამბობს, რომ არცერთი კანონი უნდა ეწინააღმდეგებოდეს ისლამის დადგენილ დებულებებს. მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუცია აწესებს რწმენის თავისუფლებას, უზენაესი კანონი არ ასახელებს სხვა რელიგიების მიმდევრებს და ათეისტებს. კონსტიტუციის მიხედვით, ისლამი ოფიციალური რელიგია და კანონმდებლობის წყაროა; და კონსტიტუცია არის ერაყის ხალხის უმრავლესობის ისლამური იდენტობის გარანტი და ადგენს რელიგიური რწმენის და პრაქტიკის თავისუფლებას ყველა პირისთვის, როგორებიც არიან ქრისტიანები, იეზიდები და მანდეან საბეანები.

წყაროების ინფორმაციით, მართალია, ათეიზმი არ არის აკრძალული კანონმდებლობით, ათეისტებს ასამართლებენ ღვთისგმობის და სხვა მსგავსი ბრალდებებით. წყაროების შეფასებით, არა-რელიგიური პირები, შეიძლება, დაექვემდებარონ სისხლის სამართლის კოდექსის 372-ე მუხლით [ეხება რელიგიასთან დაკავშირებულ დანაშაულებებს] გასამართლებას, რადგან სამართლებრივი დებულებები არაა მკაფიო და სასამართლოში ინტერპრეტაციის თავისუფლებაა. საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ წერს, რომ ღვთისგმობის კანონი იშვიათად გამოიყენება; თუმცა, ზოგადად, სასამართლო განიცდის კორუფციის, პოლიტიკური ზეწოლის, ტომების ძალებისა და რელიგიური ინტერესების გავლენებს.

2021 წლის ოქტომბერში სასამართლოს უზენაესმა საბჭომ გამოსცა ორდერი, რომელიც გასცემდა სოციალური მედიის მონიტორინგის ნებართვას, რათა უზრუნველყოფილი ყოფილიყო სისხლის სამართლის კოდექსისა და კონსტიტუციის დაცვა. აღნიშნული მოიცავდა სოციალური მედიის ისეთი გვერდების მონიტორინგს, რომელიც ეწევა ათეიზმის პროპაგანდას, ეწინააღმდეგება ისლამის პრინციპებს და მიიჩნევა საფრთხედ ეროვნული ღირებულებებისთვის. „Review of Nationalities“ 2021 წლის მაისში გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ ერაყში მოქმედებენ „სპეციალური ინსტიტუტები“, ვინც ეძებს და აპატიმრებს ხალხს, რომლებიც არ ეთანხმებიან სახელმწიფოს კურსს. სტატიის მიხედვით, სამოქალაქო კანონმდებლობა არ აწესებს სასჯელს ათეიზმისთვის; მაგრამ ისლამური კანონით [ღვთისგან] განდგომა სიკვდილით ისჯება. ასეთი შიშის გამო, ათეისტები თავიანთ შეხედულებებს საიდუმლოდ ინახავენ და იქცევიან მორწმუნეებივით [მაგალითად, ქალები, თავიანთი ნების საწინააღმდეგოდ, საჯარო სივრცეებში ჰიჯაბს ატარებენ].[1]

[1] ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო EUAA; ერაყი – სამიზნე ჯგუფები; გამოქვეყნებულია 2022 წლის იანვარში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

ირანი. ბიბლიის თარგმნა-გავრცელების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. მაისი, 2022

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2020 წელი] წერს, რომ ქრისტიანული არასამთავრობო ორგანიზაციების ინფორმაციით, ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში კვლავ გრძელდება მთავრობის მხრიდან შეზღუდვები რელიგიური მასალის გამოცემაზე; მათ შორის, გრძელდება ქრისტიანობის შესახებ ადრე ხელმისაწვდომი წიგნების კონფიკაცია; თუმცა მთავრობის მხრიდან სანქცირებული ნათარგმნი ბიბლია, გავრცელებული ინფრომაციით, კვლავ ხელმისაწვდომია. სამთავრობო პირები ხშირად ახდენენ ბიბლიისა და სხვა არა-შიიტური რელიგიური ლიტერატურის კონფისკაციას და ზეწოლას ახდენენ საგამომცემლო სახლებზე, რომლებიც არასანქცირებულ არა-მუსლიმურ რელიგიურ მასალას ბეჭდავენ, რათა შეზღუდონ მსგავსი საქმიანობა.

ანგარიშის მიხედვით, ირანში აღიარებული რელიგიური უმცირესობები [გარდა სუნიტი მუსლიმებისა] უფლებამოსილნი არიან კერძო სკოლები იქონიონ. განათლების სამინისტრო ზედამხედველობს აღნიშნულ სკოლებს და აწესებს კონკრეტულ სასწავლო [კურიკულუმი] მოთხოვნებს. სამინისტრომ უნდა დაამოწმოს ყველა სასწავლო წიგნი, მათ შორის რელიგიური ტექსტიც. აღნიშნულ სკოლებს შეუძლიათ თავიანთი რელიგია ასწავლონ ნებისმიერ ენაზე, გარდა სპასრულისა; თუმცა ხელისუფლებამ ეს ტექსტიც უნდა დაამტკიცოს. უმცირესობები ვალდებულნი არიან, ტექსტის ოფიციალური გადახედვისთვის, სპარსულად თარგმნის საფასური გადაიხადონ. ქრისტიანი ლიდერების ინფრომაციით, ხელისუფლება ხურავს ეკლესიებს თუ გაიგებს, რომ იქ ნათლავენ კონვერტირებულებს ან რელიგიურ მსახურებას აღასრულებენ სპარსულად.[1]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფლება“ 2022 წლის 15 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ირანელმა მათემატიკოსმა და ფილოსოფიის ლექტორმა [Kaave Lajevardi] უარი თქვა ჯილდოს მიღებაზე, რომელიც მისთვის წლის წიგნისთვის უნდა გადაეცათ. კაავე ლაჯევარდიმ ჯილდო [ერთობლივად] დაიმსახურა ჯონ ლოკის წიგნის თარგმნისთვის. მისი თქმით, ის ფაქტი, რომ მისი ნათარგმნი წიგნი ცენზურის ობიექტი არ გახდა, არ ნიშნავს იმსა, რომ ის ვერ ხედავს ცენზურის დომინანტობას საგამომცემლო კუთხით და იმას თუ როგორ ირღვევა სამოქალაქო უფლებები ავტორებისთვის, გამომცემლებისა და მთარგმნელებისთვის. სტატიის მიხედვით, ნებისმიერი შემოქმედებითი ან კულტურული ნამუშევრის გამოქვეყნება, მათ შორის წიგნებისა და ფილმებისაც, შესაძლებელია მხოლოდ სამთავრობო ინსტიტუტების შესაბამისი ნებართვის საფუძველზე.[2]

განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებზე ხელმისაწვდომი ინფრომაციის მიხედვით, ირანში ბიბლიისა თუ სხვა რელიგიური [არა-შიიტური] ლიტერატურის სპარსულად თარგმნა და გავრცელება აკრძალულია. ირანის ხელისუფლება აღნიშნულ ქმედებას ქადაგებად [პროზელიტიზმი] მიიჩნევს. დამატებითი ინფორმაციისთვის ქადაგების მიმართ სახელმწიფოს მხრიდან არსებული დამოკიდებულების შესახებ, იხილეთ განყოფილების მიერ მომზადებული დოკუმენტი – „ირანი. კონვერტირებულ ქრისტიანთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. აპრილი, 2022“.

[1] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი; ყოველწლიური ანგარიში რელიგიის თავისუფლების შესახებ ირანში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 12 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

[2] მედია საშუალება „რადიო თავისუფლება“; ირანელმა მთარგმნელმა, „არარაციონალური ცენზურის“ მიმართ პროტესტის ნიშნად, ჯილდოზე უარი თქვა; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 15 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

მსოფლიო. ინფორმაცია რელიგიური მიმდინარეობა Non-Denominational შესახებ. მაისი, 2022

ტერმინი პროტესტანტი [Protestant] და არა-კონფესიური [Non-Denominational], ორივე გაიგივებულია ქრისტიანობასთან. ხანდახან ტერმინები აღწერენ ეკლესიებს, ხან კი ხალხს. ტერმინი „პროტესტანტი“ გამოხატავს ქრისტიანობის ისტორიული სამი განშტოებიდან ერთერთს [დანარჩენი ორი არის კათოლიციზმი და მართლმადიდებლობა]. ტერმინი „არა-კონფესიური“ აღწერს კონკრეტულ ეკლესიებს, რომლებიც თავისი არსით პროტესტანტები არიან, მაგრამ არ არიან გაიგივებული პროტესტანტიზმის რომელიმე სხვა კონფესიასთან [Denomination].

არა-კონფესიური ეკლესიები შედარებით ახალი ფენომენია ქრისტიანობაში. ისინი რამდენიმე საუკუნის წინ, პროტესტანტულ ტრადიციებში ჩაისახა. არა-კონფესიური ეკლესიების უდიდესი უმრავლესობა დღეს განასახიერებს პროტესტანტულ რწმენას და პრაქტიკას. ბევრის აზრით, არა-კოფესიური მოძღაობა ვერ წარმოიშობოდა კათოლიციზმსა თუ მართლმადიდებლობაში, რადგან აღნიშნული ორი მიმდინარეობის ტრადიციები ცენტრალიზებულ მმართველობით სტრუქტურაზეა აგებული, რასაც პროტესტანტიზმი არ აღიარებს. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მომენტია ის რეალობა, რომ არა-კონფესიური ეკლესიები შეიქმნა ქვეყნებში, რომლებიც ჩემპიონები არიან რელიგიის თავისუფლების კუთხით. ხალხს არ აქვს საშუალება, სხვაგვარად მოწყობილ ქვეყნებში ახალი რელიგიები შვას.

არა-კონფესიური ეკლესიების პასტორები თუ წევრები არაა აუცილებელი, ეწინააღმდეგებოდნენ პროტესტანტიზმის ისტორიულ თეოლოგიურ პრინციპებს. უფრო მეტად, ისინი იმედგაცრუებულნი არიან პროტესტანტიზმის ძირითადი კონფესიების ბიუროკრატიით და მიისწრაფვიან ლიბერალური და პროგრესული ხედვისკენ.

არა-კონფესიური ეკლესიების რიცხვმა მეოცე საუკუნის მეორე ნახევრიდან იმატა, თუმცა მოძრაობა მეცხრამეტე საუკუნეში ჩაისახა. არა-კონფესიურ ეკლესიებს არ აქვთ ფორმალური კავშირი პროტესტანტიზმის ისტორიულ მიმდინარეობებთან [ლუთერანიზმი, პრესბიტერიანიზმი, მეთოდიზმი, ბაპტისტური და სხვა]. არ არსებობს არა-კონფესიური ეკლესიების ერთადერთი დამფუძნებელი. ბიბლიის გარდა, არა-კონფესიური ეკლესიებისთვის, მნიშვნელოვანია ძირითადად იგივე ნაშრომები, რაც კონსერვატული ევანგელისტებისთვის. დოქტრინული აქცენტები სხვადასხვა ეკლესიისთვის სხვადასხვაა. ასეთ ეკლესიებში შეიძლება იყოს ნებისმიერი დოქტრინა, რომელიც დამახასიათებელია სხვა პროტესტანტური ტრადიციისთვის. არა-კონფესიური ეკლესიები, ძირითადად, კრებითი პრინციპების მიმდევარია; თუმცა, ზოგიერთ ეკლესიას პასტორი ან უხუცესი ხელმძღვანელობს. არავის აქვს რეგიონული ან პროვინციული მმართველობითი ორგანიზაცია. პასტორთა უმეტესობა ბიბლიის სასწავლო კურსებს ან სემინარებს ესწრებოდა. არა-კონფესიური ეკლესიების უდიდესი უმრავლესობა თეოლოგიურად და სოციალურად კონსერვატულია.

არა-კონფესიური ეკლესიების უმრავლესობა წყლით ნათლობის პრაქტიკის მიმდევარია. ძირითადად, აღნიშნული ეკლესიები მისდევენ „მორწმუნეთა მონათვლის“ პრაქტიკას და არა დაბადებით ნათლობის პრაქტიკას. აღნიშნული პრაქტიკის ფესვები ახალ აღთქმის სწავლებებიდან მომდინარეობს.

არა-კონფესიური ეკლესიები ზოგადად ევანგელისტური და კონსერვატულია. მათი შთაგონება და საღვთო წერილი ხშირად მათივე დოქტრინული განცხადებების ნაწილია. აღნიშნული ეკლესიები ტრინიტარულია [სამება]. არა-კონფესიური ეკლესიები აღიარებენ პროტესტანტიზმის ისტორიულ ხედვას ქრისტეს პიროვნებისა და საქმიანობის შესახებ – ქრისტე 100%-ით ღმერთია და 100%-ით ადამიანია; ის უბიწოდ იშვა, იცხოვრა უცოდველად და გარდაიცვალა ცოდვების საპატიებლად; და ფიზიკურად აღდგა მესამე დღეს.

არა-კონფესიური ეკლესიებისთვის ხსნა შეიძლება იყოს კალვინური ან სომხური გააზრებით, მაგრამ არა ლუთერანული. ზოგიერთი ეკლესია ხსნას ხედავს როგორც კალვინურ, ასევე სომხურ ხედვაში. აღნიშნული ეკლესიებს სწამთ ქრისტეს მეორედ მოსვლა. ზოგადად, არა-კონფესიურ ქრისტიანულ ეკლესიებს სწამთ, რომ ბიბლია არის მთავარი ავტორიტეტი და სწორედ ბიბლია განსაზღვრავს სწავლების, თაყვანისცემის და საეკლესიო ცხოვრების სხვა ასპექტებს.[1] [2]

[1] ინტერნეტ რესურსი „ქრისტიანობა – ხშირად დასმული კითხვები“; პროტესტანტიზმი და არა-კონფესიური: რა განსხვავებაა?; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://christianityfaq.com/protestant-vs-non-denominational-comparison/ [ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

[2] ინტერნეტ რესურსი Grace Church; არა-კონფესიური ეკლესიის განმარტება; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://graceplano.church/about/non-denominational-churches-explained/ [ნანახია 2022 წლის 2 მაისს]

ერაყი. ინფორმაცია ქრისტიანების მდგომარეობის შესახებ. მაისი, 2022.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2020 წელი] ერაყში რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერია, რომ ერაყის ქურთისტანის რეგიონში 11 დარეგისტრირებული ევანგელისტურ ქრისტიანული და სხვა პროტესტანტული ეკლესია, მათ შორის ერთ-ერთი ბაპტისტური (Baptist Church of the Good Shepherd).

აშშ-ის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ქრისტიანების, უმრავლესობა (67 %) ქალდეანურ-კათოლიკურ ეკლესიას მიეკუთვნება; 20 % – აღმოსავლეთის ასირიულ ეკლესიას, ხოლო დანარჩენი ნაწილდება სხვადასხვა ქრისტიანულ დენომინაციებზე.[1]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებში არ იძებნება სხვა ინფორმაცია ერაყში ბაფტისტების ან მათი მდგომარეობის შესახებ.

ერაყში ქრისტიანების მდგომარეობა

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტოს მიერ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყში რისკ ჯგუფების შესახებ წერია, რომ სადამ ჰუსეინის მმართველობის დროს, ერაყში დაახლოებით 1 500 000 ქრისტიანი ცხოვრობდა და მათი უმრავლესობა დაცვით და ერაყის მუსლიმ მოსახლეობასთან თითქმის გათანაბრებული უფლებებით სარგებლობდა. 2003 წელს, ერაყში აშშ-ის სამხედრო ინტერვენციის შემდგომ,  ქრისტიანთა მდგომარეობა გაუარესდა, ისინი განიცდიდნენ დევნასა და დისკრიმინაციას.

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ აშშ-ის ერაყში სამხედრო ინტერვენციის შემდეგ 1100-ზე მეტი ქრისტიანი გახდა ტერორიზმისა და სექტანტური ძალადობის მსხვერპლი.

2013 წელს ისლამური სახელმწიფოს მიერ ნინევის დაბლობის ოკუპაციამ ქრისტიანი მოსახლეობს მასიური გასვლა გამოიწვია, რის შედეგადაც ნინევის დაბლობის რეგიონი ქრისტიანებისაგან დაიცალა. 2017 წელს, ისლამური სახელმწიფოს მარცხის შემდეგ, დევნილმა ქრისტიანებმა დაიწყეს საკუთარ სახლებში დაბრუნება, მაგრამ ნელი ტემპით, რადგან ტერიტორიას შიიტი პოლიციელები აკონტროლებდნენ.

ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს 2021 წლის 22 სექტემბრის მონაცემებით, ქრისტიანები  ერაყის მოსახლეობის 1%-ს წარმოადგენდნენ. ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტოს ანგარიშში წერია, რომ ქრისტიანული თემი ოფიციალურად მოიცავს 14 ოფიციალურად აღიარებულ სექტას, რომელთაგანაც გამორჩეულია ქალდეველები და ასირიელები.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის 2020 წლის ანგარიშში, ერაყში რელიგიური თავისუფლების შესახებ წერია, რომ ქალდეველები, ერაყში ყველაზე მრავალრიცხოვანი ქრისტიანული ჯგუფია, ისინი წარმოადგენენ ერაყში მცხოვრები ქრისტიანული მოსახლეობის 80%-ს. რაც შეეხება ასირიელებს, ისინი, დეპარტამენტის მონაცემებით, ერაყში მცხოვრები ქრისტიანების 20 %-ს წარმოადგენენ.

ერაყის ქრისტიანთა ფონდის 2021  წლის 20 აპრილის მონაცემების თანახმად, სირიელები ერაყში განეკუთვნებიან სირიულ კათოლიკურ ან სირიულ მართმადიდებლურ ეკლესიას და საუბრობენ არამეულ დიალექტზე. ისტორიულად სირიელები ბინადრობდნენ ბაღდადში, მოსულში და სხვა პატარა ქალაქებში, რომლებიც  ნინევის დაბლობზე მდებარეობს. ნინევის დაბლობზე ისლამური სახელმწიფოს შეჭრამდე, 2014 წელს, 50 000 ერაყელი ქრისტიანი (ქრისტიანების 10%) ცხოვრობდა.

“Reuters”-ის მიერ 2021 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში  წერია, რომ სომეხი მართლმადიდებლები და სომეხი კათოლიკეები სომხეთიდან 1915-1923 წლებში ოტომანების მიერ განხორციელებული სომეხთა გენოციდის შემდგომ ჩამოვიდნენ. ისინი ერაყში მცხოვრები ქრისტიანების, დაახლოებით, 3%-ს შეადგენენ.

„Freedom House”-ის  2021 წლის მარტში გამოქვეყნებულ სტატიაში, ერაყის შესახებ წერია, რომ 329 წევრისგან შემდგარ ერაყის პარლამენტში, რელიგიურ უმცირესობებს 9 ადგილი ეთმობათ, საიდანაც 5 ადგილი განკუთვნილია ქრისტიანი წევრებისათვის. დანარჩენი კი ქურთებისთვის, იეზიდებისთვის, შაბაქებისთვის და მანდეელებისთვის.

ევროკავშირის სააგენტოს ანგარიშში აღნიშნულია ისიც, რომ 2020 წლის 16 დეკემბერს ერაყის პარლამენტმა კენჭისყრის საფუძველზე ქრისტიანული შობა ეროვნულ დღესასწაულად გამოაცხადა. მანამდე, შობის დღესასწაული სახალხო დღესასწაულად არ იყო აღიარებული.

ანგარიშის მიხედვით, 2021 წლის 3 ივნისს ერაყის პრეზიდენტმა, ბაჰრამ სალეჰმა, ოფიციალური შეხვედრის დროს განაცხადა, რომ იძულებით გადაადგილებულ ქრისტიანებს უნდა მიეცეთ სახლში დაბრუნების საშუალება. პრეზიდენტმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ყველაფერი უნდა გაკეთდეს იმისათვის, რომ ქრისტიანებს მიეცეთ საშუალება მონაწილეობა მიიღონ ქვეყნის პოლიტიკურ, სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში.

ნინევის პოლიციის განცხადების თანახმად, 2020 წელს 50-ზე მეტი იძულებით გადაადგილებული ქრისტიანი ოჯახი დაუბრუნდა საკუთარ სახლებს, ხოლო ამავე წლის ნოემბერში კი კიდევ 200 იძულებით გადაადგილებული ქრისტიანი დაუბრუნდა საკუთარ ოჯახს.

ანგარიშის თანახმად ერაყის ქურთისტანის რეგიონში (KRI) ქრისტიანობა აღიარებული 8 რელიგიიდან ერთ-ერთია, რომელიც სახელმწიფოს მხრიდან იღებს დახმარებას სასულიერო პირების ხელფასებისა და ინფრასტრუქტურის ხარჯებისათვის. ერაყის ქურთისტანში ამოქმედებული კანონი რელიგიური უმცირესობების უფლებების დაცვის შესახებ, წარმოადგენს გარანტიას, ქრისტიანებისთვის და სხვა რელიგიური უმცირესობებისთვის, რომ მათი რელიგიური უფლებები დაცული იქნება ქურთისტანის რეგიონში, სადაც მოსახლეობის უმრავლესობას მუსლიმები წარმოადგენენ.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში  ერაყში რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერია, რომ ერაყის ქურთისტანში (KRI) ფუნქციონირებს 49 სკოლა, სადაც სასწავლო ენას  წარმოადგენს დიალექტი, რომელზეც ქრისტიანთა უმრავლესობა საუბრობს.

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო ქრისტიანებთან დაკავშირებით წერს, რომ 2017 წელს მოსულისა და ნინევის გათავისუფლების შემდგომ, მთავრობასთან დაახლოებულმა სახალხო მობილიზაციის ძალებმა (PMU) უკანონო ეკონომიკური სარგებლის მიღებისა და დემოგრაფიული ცვლილებების აღკვეთის მიზნით, ხელი შეუშალეს იძულებით გადაადგილებული ქრისტიანების საკუთარ სახლებში დაბრუნებას. ქრისტიანები აღმოჩდნენ დისკრიმინაციის პირისპირ. შიიტურმა ძალებმა დაიკავეს  ქრისტიანთა საცხოვრებელი და სასოფლო-სამეურნეო მიწები.

PMU-ს 50-ე ბრიგადა იყო  მთავარი მიზეზი იმისა, რის გამოც ასურეთის ქალაქ ტალ კაიფიდან დევნილი ქრისტიანები უარს ამბობდნენ სახლში დაბრუნებაზე. ტალ კაიფი PMU-ს 50-ე ბრიგადის კონტროლს ექვემდებარება. მიუხედავად იმისა, რომ 50-ე ბრიგადა თავს ქრისტიანულ ძალებად აცხადებს,  ის ძირითადად, შიიტი არაბებისა და შებაქების გაერთიანებას წარმოადგენს. ანგარიშის თანახმად სახალხო მობილიზაციის ქვედანაყოფების 50-ე ბრიგადა ეწევა ქრისტიანთა დისკრიმინაციას. კერძოდ,  ქრისტიანები უძრავი ქონების შესყიდვის დროს ვალდებულები არიან მოიპოვონ არაკანონიერი ნებართვა შიიტური ძალებისგან, მათთვის ქრთამის მიცემის გზით.

შებაქებით დომინირებული PMU-ს 30-ე ბრიგადა გამოირჩევა ქრისტიანების მიმართ ძალადობით. 2020 წლის ივლისში ქალაქ ბარტელას საგუშაგოზე, შებაქები თავს დაესხნენ ორ ქრისტიანს, ძალით გადმოიყვანეს  ისინი მანქანიდან და სცემეს. აგრეთვე, 30-ე ბრიგადამ ნინევის პროვინციაში რელიგიური მოტივით 1000 ადამიანი დააკავა. დაფიქსირდა 30-ე და 50-ე ბრიგადების მიერ თვითნებური დაკავებებისა და გატაცების ფაქტები.

სირიის კათოლიკური ეკლესიის წარმომადგენლის, ბენჰამ ბენოკას თქმით, ბარტელას რაიონში, 2020 წლის თებერვალში ასა’იბ აჰლ ალ-ჰაკმა გამოიყენა ცრუ ბრალდება ქრისტიანი ოჯახების წინააღმდეგ სისხლისსამართლებრივი დევნის დასაწყებად.

“Middle East Monitor”-ის მიერ 2020 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში ერაყში ქრისტიანების მდგომარეობის შესახებ წერია, რომ რამდენიმე მედიასაშუალების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, 2020 წელს თავს დაესხნენ ქრისტიანებისა და იეზიდების საკუთრებაში მყოფ ალკოჰოლურ მაღაზიებს. ერაყელი ქრისტიანები ამტკიცებდნენ, რომ მფლობელების დაშინების მიზნით, მაღაზიას თავს შიიტი ირანელები დაესხნენ.

2020 წელს ქალაქ ტალ კაიფში მცხოვრები ქრისტიანების განცხადებით ისინი ერაყის უსაფრთხოების ძალების (ISF)  მხრიდან ექვემდებარებოდნენ  ჩხრეკას, გადაადგილების შეზღუდვას, კომპენსაციის გარეშე საცხოვრებლის დაკავებას და ა.შ.

ერაყის პარლამენტში ქრისტიანთა ერთ-ერთმა წარმომადგენელმა 2020 წელს აღნიშნა, რომ მიუხედავად ისლამური სახელმწიფო დამარცხებისა, მაინც გრძელდება ორგანიზაციის მიერ ქრისტიანების დევნა, თვითნებური დაპატიმრება და გატაცება.

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო ანგარიშში წერს, რომ ისლამისტი ექსტრემისტების არსებობა აისახება, ქრისტიანების მიმართ განხორციელებული ძალადობის შემთხვევების რაოდენობაზე, რომელიც 2020 წელს გაიზარდა.

2020 წელს ინტერვიუში ქალდეის კათოლიკური ეკლესიის მეთაურმა განაცხადა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანები არ განიცდიან საზოგადოებისგან პირდაპირ ზეწოლას ისინი  მაინც ექვემდებარებიან „ყოველდღიურ დისკრიმინაციას“, რადგან რჩებიან სახელმწიფო ინსტიტუტების მიღმა. სასულიერო პირმა დასძინა, ისიც, რომ ქრისტიანები საზოგადოების მხრიდან განიცდიან ზეწოლას, რომელიც მათ აიძულებს უარი თქვან იმ დღესასწაულთა აღნიშვნაზე, რომელიც გადაფარავს ისეთ ისლამურ დღესასწაულებს როგორებიცაა, რამადანი ან შურა. გარდა ამისა, ცნობილია ქრისტიანი ქალების შევიწროების ფაქტები ჰიჯაბის გარეშე გადაადგილების გამო.

„Modern diplomacy”-ის 2021 გამოქვეყნებული სტატიის თანახმად, ერაყის ქურთისტანის რეგიონში (KRI) თურქეთსა და ერაყელ ქურთებს შორის კონფლიქტის მიმდინარეობის გამო საფრთხეში იყვნენ საზღვრის მახლობლად მდებარე ქრისტიანულ სოფლები.

კონვერტირებული ქრისტიანების მდგომარეობა ერაყში და ერაყის ქურთისტანში (KRI)

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის 2020 წლის ანგარიშში ერაყში რელიგიური თავისუფლების შესახებ წერია, რომ ერაყის პერსონალური კანონი კრძალავს ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირებას. მიუხედავად იმისა, რომ ერაყის კონსტიტუციით გარანტირებულია რელიგიური თავისუფლება, ეროვნული კანონმდებლობა განაგრძობს არა მუსლიმი საზოგადოების რელიგიური უფლებების შეზღუდვას, მათ შორის ქრისტიანების  უფლებების.

ანგარიშში წერია ისიც, რომ ერთი კონვერტირებული მუსლიმი მშობელი ჰყავს, ითვლება  მუსლიმად, იმ შემთხვევაშიც, როცა „ბავშვი გაუპატიურების ნაყოფია“. გარდა ამისა, ქრისტიანი ოჯახები, რომლებიც ქრისტიანობას საჯაროდ არ მისდევენ, ვალდებულნი არიან ბავშვები დაარეგისტრირონ მუსლიმებად, რათა ჰქონდეთ სახელმწიფო სერვისებზე წვდომა.

“Open Doors”-ის მიერ გამოქვეყნებული სტატიის თანახმად, ისლამიდან კონვერტირებული ქრისტიანები, შესაძლოა დისკრიმინაციის მსხვერპლნი აღმოჩნდნენ არა მხოლოდ საზოგადოების, არამედ ოჯახის მხრიდანაც. წყაროს თანახმად, ისლამიდან კონვერტირებულმა ქრისტიანმა, შესაძლოა, დაკარგოს მემკვიდრეობის ან ქორწინების უფლება.[2]

[1] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი – ანგარიში რელიგიის თავისუფლების შესახებ – ერაყი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 12 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/iraq/ [ნანახია 2022 წლის 19 აპრილს]

[2] ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო – ანგარიში რისკ ჯგუფების შესახებ – ერაყი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის იანვარში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 19 აპრილს]

ირანი. ალკოჰოლის, ტატუს და წვეულებების მიმართ დამოკიდებულება. თებერვალი, 2022

ალკოჰოლის მოხმარება – საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კანონმდებლობა ისეთ ქმედებებს, როგორიცაა, მაგალითად, „წინასწარმეტყველის შეურაცხყოფა“, „განდომა“, ერთი სქესის წარმომადგენელთა სექსუალური კავშირი, ალკოჰოლის დალევა და ნარკოტიკულ ნივთიერებებთან დაკავშირებული ზოგიერთი არაძალადობრივი დანაშაული, განიხილავს დანაშაულებად, რომელთათვისაც, შეიძლება, განაჩენი იყოს სიკვდილით დასჯა. კანონი, ასევე, აწესებს [დასჯის არაადამიანურ მეთოდს] გაროზგვას 100-ზე მეტი სახის დანაშაულისთვის, მათ შორის „საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევისთვის“ [აღნიშნული ბრალდება ხშირად გამოიყენება დემონსტრაციებში მონაწილე პირთა გასაროზგად].[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „ARC Foundation“ 2022 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ 2017 წლის 13 აპრილს ბასიჯების გასამხედროებულმა ძალებმა რეიდი მოაწყვეს ახალგაზრდა მამაკაცების თავშეყრაზე, ბაგჰ-ე ბაჰადორანში, ისპაჰანში. დაახლოებით 30 მამაკცი დააპატიმრეს და დასტგერდის ციხეში გადაიყვნაეს. ისპაჰანის სასამართლომ მათ მსჯავრი დასდო „სოდომიასა და ფსიქტოროპული და ალკოჰოლური საშუალებების მოხმარებისთვის“.[2]

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის ცენტრი „Landinfo“ 2021 წლის დეკემბერში გამქოვეყნებულ ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ირანის პოლიცია პასუხისმგებელია ყველა სახის ჩვეულებრივი დანაშაულის [მათ შორის ალკოჰოლის დალევა, ქურდობა, თავდასხმა, ქრთამი და ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაული] გამოვლენასა და რეაგირებაზე.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, ირანის სისხლის სამართლის კოდექსის მეორე წიგნი [217 – 288 მუხლები] ეხება დანაშაულებს, რომელთათვის სასჯელის ზომად გათვალისწინებულია ე.წ. „ჰადი“ [Hadd]. „ჰადის“ სასჯელი ითვალისწინებს სიკვდილით დასჯას, ჩაქოლვას, გაროზგვას, ამპუტაციას, სამუდამო პატიმრობას. სასჯელის ტიპი ისლამური კანონებითაა განსაზღვრული და მიიჩნევა ღმერთის დადგენილად; აქედან გამომდინარე, აღნიშნულის შეცვლის ან პატიების უფლება მოსამართლეს არ აქვს. „ჰადით“ დასჯადი დანაშაულებია გარყვნილება, სოდომია, ლექსბიანობა, პროსტიტუცია, სოდომიას ცრუ ბრალდება, წინასწარმეტყველის ცილისწამება, ძარცვა/ყაჩაღობა, ღმერთის წინააღმდეგ ომი (moharebeh), დედამიწაზე კორუფციის გავრცელება (efsad fe-l-arz) და ალკოჰოლის მოხმარება.

ანგარიშის მიხედვით, ალკოჰოლის მოხმარება სხვადასხვა ჭრილში განიხილება და სხვადასხვა ფორმით ისჯება. მაგალითად, ალკოჰოლის მოხმარება, ასევე, ნახსენებია ე.წ. „Ta’zir“ დანაშაულებში [დანაშაულები, რომელთა სასჯელი მოსამართლის დისკრეციაა]. ექსპერტების შეფასებით, პრაქტიკაში, ირანული სასამართლოები იშვიათად სჯიან პირებს საზღვარგარეთ ჩადენილი დანაშაულისთვის. განაჩენის აღსრულება სასჯელის ტიპზეა დამოკიდებული; მაგალითად, გაროზგვა ალკოჰოლის მოხმარებისთვის, მსჯავრის დადების დღესვე აღსრულდება, რადგან მსჯავრდებულები ხშირად სარგებლობენ გასაჩივრების უფლებით. ალკოჰოლის მოხმარება, ასევე, მორალის ჭრილშიც განიხილება და 701-ე მუხლით ამორალურ ქმედებად განისაზღვრება. დანაშულის გამოვლენაზე პასუხისმგებელი მორალის პოლიციაა და საქმეებს სისხლის სამართლის მეორე სასამართლო განიხილავს. სასჯელის ზომად 2-დან 6 თვემდე პატიმრობა და დამატებით 80 როზგია განსაზღვრული.[3]

აშშ-ის კონგრესის კვლევითი ჯგუფი [Congressional Research Service] 2021 წლის 29 ივლისს მომზადებულ ანგარიშში ირანის შიდა პოლიტიკის შესახებ წერს, რომ ბასიჯები ხშირად აპატიმრებენ ქალებს, რომლებიც არღვევენ რეჟიმის დადგენილ საჯარო ჩაცმის წესს და რეიდებს აწყობენ დასავლური სტილის წვეულებებზე, სადაც ხდება ალკოჰოლით გამასპინძლება [რაც ირანში უკანონო ქმედებაა]. ამავე ანგარიშის მიხედვით, 2016 წლის ივლისში დააპატიმრეს ირანისა და აშშ-ის მოქალაქე და მისი ცოლი. მათ 2018 წლის იანვარში 27 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს საკუთარ სახლში ალკოჰოლით გამასპინძლებისთვის. ისინი, იმავე წელს, გირაოს სანაცვლოდ გაათვისუფლეს.[4]

გაეროს გენერალური მდივნის სპეციალური წარმომადგენელი ჯავიად რეჰმანი ირანში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული მდგომარეობის შეფასებისას, 2021 წლის 16 ივლისს წერს, რომ ბევრია მაგალითი, რომელიც აჩვენებს თუ რამდენად ფართო სპექტრისთვის შეიძლება გამოიყენოს ირანმა სიკვდილით დასჯის განაჩენი. ანგარიშის მიხედვით, გავრცელებული ცნობებით, 2020 წლის 9 ივლისს, მაშჰადში ერთი პირი დასაჯეს სიკვდილით ალკოჰოლის მოხმარების გამო მეექვსე ჯერზე გასამართლების შემდეგ. სპეციალური წარმომადგენელი შეშფოთებას გამოხატავდა კიდევ ერთი მამაკაცის გამო, რომელსაც, პოტენციურად, ასევე ემუქრებოდა სიკვდილით დასჯა ალკოჰოლის მოხმარების გამო, რადგან ბრალდების მხარემ 2021 წლის ივნისში სასჯელის სახით სწორედ სიკვდილით დასჯის შუამდგომლობით მიმართა თეირანის სასამართლოს.[5]

გაეროს სპეციალური წარმომადგენლის ანგარიშში ნახსენები სიკვდილით დასჯის შემთხვევის შესახებ წერს, ასევე, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტიც. 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნათქვამია, რომ 2020 წლის 9 ივლისს, მაშჰადის ცენტრალურ ციხეში სიკვდილით დასაჯეს მამაკაცი [სოციალური მედიის მომხმარებლების დახმარებით მოხდა მისი მორტეზა ჯამალად იდენტიფიცირება], რომელიც ალკოჰოლის მოხმარებისთვის იყო დაპატიმრებული. მისი ადვოკატის თქმით, იგივე დანაშულისთვის მას ადრეც ჰქონდა მსჯავრი დადებული. ირანის ისლამური სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით, ალკოჰოლის მოხმარება „ღმერთის წინააღმდეგ დანაშაულია“ და საწყისი სასჯელის ფორმად, როგორც წესი, გაროზგვა გამოიყენება. ამასთან, კოდექსის 179-ე მუხლი ადგენს, რომ სასჯელი შეიძლება იყოს სიკვდილით დასჯა [ალკოჰოლის მოხამრების გამო] სამჯერ დაპატიმრების შემდეგ.[6]

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის 2018 წლის ინფორმაციით, ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში სრული აკრძალვა ადევს ალკოჰოლის მოხმარებას. ნულოვანი ტოლერანტობის პოლიტიკა მოქმედებს ავტომანქანის მართვისას ალკოჰოლური ზემოქმედების ქვეშ ყოფნის შემთხვევებზე და ეროვნული მთავრობის მხრიდან მხარდაჭერილი და წახალისებულია საზოაგდოების მოქმედება და ნებისმიერი სახის სამეთვალყურეო სისტემის ფუნქციონირება ალკოჰოლის მოხმარების წინააღმდეგ.[7]

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ, 2018 წელს, ირანის ისლამური რესპუბლიკა 189 ქვეყანას შორის მეცხრე პოზიციაზე დაასახელა ალკოჰოლის მოხმარების მიხედვით. ორგანიზაციის მონაცემებით, 15 წელს ზევით ასაკის მოსახლეობა, ვინც რეგულარულად სვამს ალკოჰოლს, 2016 წლის განმავლობაში მოიხმარდა საშუალოდ 28.4 ლიტრ სუფთა ალკოჰოლს. იგივე მაჩვენებელი 2010 წელს 6 ლიტრი იყო. ირანის ხელისუფლება ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანზიაციის მონაცემების საპასუხოდ განაცხადა, რომ ქვეყნის მოსახლეობის 96%-ს არასდროს მიუღია ალკოჰოლი. მედია საშუალება „IranWire“ 2021 წლის ოქტომბრის სტატიაში წერს, რომ კვლევის [რომელიც 2000 მონაწილეს შორის ჩატარდა] შედეგებით, მოსახლეობის 52% ალკოჰოლს არ სვამს, 24% ალკოჰოლს „ხანდახან“ სვამს, 9% ალკოჰოლს მოიხმარს ყოველკვირეულად და 6% ყოველდღიურად. სტატიაში ნათქვამია, რომ მოსახლეობის მეოთხედი სახლში დამზადებულ ალკოჰოლურ საშუალებებს მოიხმარს.[8]

მედია საშუალება „ABC News“ 2020 წლის 28 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ დაბინძურებული ალკოჰოლის მოხმარების გამო, ირანშ ასობით ადამიანი დაიღუპა. კორონა ვირუსის გავრცელების შემდეგ, ირანში თავი იჩინა ალკოჰოლით ინტოქსიკაციის პრობლემამ, რამაც ასობით ადამიანი შეიწირა. გავრცელებული ინფორმაციით, ზოგიერთ ირანელს ეგონა, რომ ალკოჰოლით კორონა ვირუსის პრევენციას ან მკურნალობას შეძლებდა. ერთერთი საავადმყოფოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსი აცხადებდა, რომ თავდაპირველად ისინი ფიქრობდნენ, რომ მოსახლეობის ნაწილი ცრუ ინფორმაციის მსხვერპლი გახდა და რომ ისინი შეცდომაში შეიყვანა გავრცელებულმა მცადრა მოსაზრებამ [რომ ალკოჰოლი კურნავდა კორონა ვირუსს]; თუმცა, შემდეგ გაირკვა, რომ უმეტეს შემთვევაში საქმე ეხებოდათ ალკოჰოლის რეგულარულ მომხმარებლებს, რომლებიც ალკოჰოლს ე.წ „ბუტლეგერებისგან“ იღებდნენ. ეპიდემიის პირობებში კი მათ მეთანოლზე დაფუძნებული ალკოჰოლის მოხმარება მოუწიათ.

ირანში კორონა ვირუსის პირველი შემთხვევის დაფიქსირების შემდეგ [სტატიის გამოქვეყნების მომენტამდე] ალკოჰოლური ინტოკსიკაციის 2 ათასზე მეტი შემთხვევა იყო დაფიქსირებული; ალკოჰოლური ინტოქსიკაციის შედეგად ირანში 244 ადამიანი გარდაიცვალა. ირანში ალკოჰოლის მოხმარება აკრძალულია და ალკოჰოლის მოხმარების მსურველები სასურველ სასმელს შავ ბაზარზე ეძებენ. შავ ბაზარზე კი თავად დილერებმაც ბევრი არაფერი იციან შეთავაზებული პროდუქციის წარმომავლობაზე.[9]

ტატუ – მედია საშუალება „Aljazeera“ 2021 წლის 8 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ირანელი ახალგაზრდობა ტატუზე არსებულ ტაბუს ეწინააღმდეგება. ტატუ არტისტები ირანში იმედოვნებენ, რომ მათი შემოქმედება ხელისუფლების თვალში მეტ ლეგიტიმაციას მიიღებს და ტატუს მიმართ სტიგმა ნაკლები იქნება. სტატიაში ნათქვამია, რომ ირანულ კანონმდებლობაში არ არის კონკრეტული ჩანაწერი ტატუს შესახებ, შესაბამისად, ტატუს შექმნა ოფიციალურად არ მიიჩნევა დანაშაულებრივ ქმედებად. ცნობილი შიიტი სასულიერო პირები და უზენაესი ლიდერიც ამბობენ, რომ ტატუ არ არის „ჰარამი“ ან აკრძალული ისლამური კანონებით, ვიდრე ისინი არ ასახავენ „უხამს“ გამოსახულებას. მიუხედავად ამისა, ტატუს, ზოგადად, არ მიესალმება ხელისუფლება და მას დასავლურ ფენომენად მიიჩნევს და ამიტომ სახელმწიფო ტელევიზიები ხაზგასმით აჩვენებენ ისეთ დამნაშავეებს, რომელთაც ტატუ აქვთ. ტატუს ქონა, ასევე, შეიძლება ხელშემშლელი ფაქტორი იყოს მართვის მოწმობის აღებისას; რადგან სხეულზე არსებული საცნობი ნიშნები შეიძლება მენტალური პრობლემის ნიშნად იქნეს აღქმული. მიუხედავად შეზღუდვებისა და არსებული სტიგმისა, ტატუ სულ უფრო პოპულარული ხდება ირანში, განსაკუთრებით 30 წლამდე ასაკის ხალხში, რომელთა რაოდენობა ირანში ათობით მილიონია.[10]

მედია საშუალება „Deutsche Welle“ 2019 წლის 8 მარტს გამოქვეყნებულ რეპორტაჟში წერს, რომ რეპრესიული რეჟიმის ირანში ქალებს შორის სულ უფრო პოპულარული ხდება წინააღმდეგობის ფარული ფორმა – სხეულის მოხატვა, განსაკუთრებით კი ტატუ. ირანში ტატუს შექმნა უკანონო ქმედება არაა, მაგრამ ნამდვილად იწვევს უკმაყოფილებას, ამიტომ ტატუ არტისტები ცდილობენ, თავიანთი საქმიანობა საიდუმლოდ შეინახონ.[11]

მედია საშუალება „The Guardian“ 2019 წლის თებერვალში გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ტატუ არტისტებს ირანში რეგულარულად აპატიმრებენ და სჯიან ჯარიმებით, გაროზგვით და პატიმრობითაც კი. მიუხედავად იმისა, რომ ტატუ არ არის აკრძალული არც სამოქალაქო კანონებით და არც შიიტური ისლამით, ხელისუფლება მკაცრად უარყოფს მას, როგორც დასავლურ ფენომენს, რომელიც საზიანოა ირანელთა ღირებულებებისთვის. ზოგიერთ საჯარო ადგილას, მაგალითად საცურაო აუზზე, გაკრუნია გაფრთხილება, რომ არ მიესალმებიან ტატუს მქონე პირებს. მიუხედავად ამისა, სხეულის მოხატვა სულ უფრო პოპულარული ხდება ახალგაზრდა ირანელებში და კაფეებს ხშირად სტუმრობს ხალხი ხილული ტატუებით. ტატუ, ასევე, ძალიან პოპულარულია ქალებს შორის და თეირანში ბევრი ქალი ტატუ არტისტი ემსახურება კლიენტებს.[12]

წვეულებები – მედია საშუალება „The Indian Express“ 2016 წლის 15 დეკემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ირანის ხელისუფლებამ დაშალა წვეულება და ალკოჰოლის მოხმარების გამო 120 პირი დააპატიმრა. სტატიის მიხედვით, ალკოჰოლის დალევა ირანის მკაცრი ისლამური სწავლებებით უკანონო ქმედებაა,მაგრამ ალკოჰოლის მოხმარება ქვეყანაში მაინც ფართოდაა გავრცელებული.

ირანის ნახევრად-ოფიციალური ახალი ამბების სააგენტო „ISNA“ წერდა, რომ ხელისუფლებამ 120 პირი თეირანის ერთერთ კაფეში გამართული კერძო წვეულების დროს დააკავა. თეირანის პროკურორი აბბას ჯაფარი დოლატაბადის თქმით, წვეულებაზე 15 ბოთლი ალკოჰოლური სასმელი აღმოაჩინეს, ხოლო 15 ადამიანი ალკოჰოლური თრობის ქვეშ იმყოფებოდა. მისი თქმით, აღნიშნული კაფე დაიკეტა. დოლატაბადის თქმით, საერთო ჯამში შერეული გენდერულ წვეულებაზე დამსწრე 120 პირი დააპატიმრეს, მათ შორის ორი ე.წ. „მიწისქვეშა მომღერალი“ [underground singers].[13]

მედია საშუალება „BBC“ 2017 წლის 22 დეკემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ ირანის მორალის პოლიციამ „მზებუდობის“ წვეულებები დაშალა და 230 პირი დააპატიმრა. წელიწადის ყველაზე მოკლე დღე ირანში ტრადიციულად აღინიშნება. თეირანის მორალის პოლიციის უფროსი კოლ ზულფიკარ ბარფარის თქმით, წვეულების მონაწილეები სვამდნენ ალკოჰოლს და ცეკვავდნენ შერეული გენდერულ წვეულებაზე. სტატიაში ნათქვამია, რომ ალკოჰოლის დალევა ირანში 80 როზგით ისჯება, თუმცა აღნიშნული ქმედების ჩამდენთ, ბოლო წლებში, უფრო ხშირად ჯარიმით სჯიან. პოლიციის განცხადებით, 140 პირი ლავასანის რაიონში მდებარე ბაღში დააპატიმრეს, ხოლო 90 პირი წვეულებას ფერმანიეჰის ჩრდილოეთ რაიონში ესწრებოდა. ორი მომღერალი, რომელიც ღონისძიებებზე გამოდიოდა, ასევე, დააპატიმრეს; გარდა ამისა, პოლიციამ ალკოჰოლური სასმელისა და ნარკოტიკული საშუალებების კონფისკაცია მოახდინა.[14]

მედია საშუალება „The New York Times“ 2018 წლის 2 ივნისს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ რადგან ტაბუ ირღვევა, ირანელები სულ უფრო ხშირად ერთობიან წვეულებებზე. სტატიაში აღწერილია თეირანში გამართული ქორწილი, სადაც სმოკინგებში გამოწყობილი მამაკაცები და სადღესასწაულო კაბებში გამოწყობილი ქალები საყვარელი სიმღერის [გადასახლებაში მცხოვრები ირანელი მომღერალი ენდის პოპ სიმღერა „The Pretty Ones Have to Dance“] ფონზე ცეკვავენ. სტატიის ავტორის თქმით, ადგილმდებარეობის გარდა, არაფერი მიანიშნებს, რომ ეს დასავლური საქორწინო წვეულება არაა. რეალურად, წვეულების მონაწილეები ისლამური რესპუბლიკის მინიმუმ 6 ფუნდამენტურ კანონს არღვევენ – სქესთა შერევა, ქალები თავსაბურავის გარეშე, ცეკვა, პოპ მუსიკის დაკვრა და ალკოჰოლის მოხმარება [არყით გაჟღენთილი სასმელი წყლის ბოთლებში]. სხვა ეპოქაში ყველა აღნიშნული ქმედებება გაროზგვით ან პატიმრობით ისჯებოდა; ორი მათგანი [ქალები თავსაბურავის გარეშე და ალკოჰოლი] ახლაც ისჯება. მართალია, ასეთი წვეულებები კვლავ კანონგარეშეა და ხანდახან პოლიცია საქმეში ერევა ხოლმე, შერეული ქორწილები ირანში უკვე დიდ ინდუსტრიად იქცა და ბევრი ადგილი მასპინძლობს ქორწილებს თითქმის ყოველ ღამე.

35 წლის ასალ ხალიპური, რომელიც 6 წელია მოდის ღონისძიებებს აორგანიზებს, იხსენებს, რომ თავიდან დიდ რისკზე წავიდა. იმ დღეებში პოლიცია შემთხვევითი წესით რეიდს ახორციელებდა მაღაზიებში, სადაც „შეუსაბამო“ ტანსაცმელს ყიდდნენ. ხალიპურის თქმით, იმ დროს მოდის ღონისძიებები უბრალოდ არ არსებობდა. ირანელები ყოველთვის ახერხებდნენ შემოქმედებითი გზებით გვერდი აეარათ შეზღუდვებისთვის. ამჟამად, ირანელი ქალებისთვის ღია ქურთუკების ტარება დიდი სირთულე აღარაა. მიუხედავად იმისა, რომ მორალის პოლიცია განაგრძობს ქუჩების მონიტორინგს და პერიოდულად თვითნებურად აპატიმრებს ქალებს „შეუსაბამო“ ჩაცმულობისთვის, სახელმწიფომ ნელ-ნელა დათმო თითქმის ყველა წესი და შეზღუდვა, გარდა თავსაბურავის და შორტებისა. ხალიპურის ერთერთ უკანასკნელ ღონისძიებაზე, რომლის სპონსორიც BMW იყო, ახალგაზრდა ქალები ათვალიერებდნენ თაროებს, რომლებიც სავსე იყო ადგილობრივი მოდის დიზაინერების ნამუშევრებით.

სტატიის მიხედვით, თეირანის ერთერთ კაფეში, სადაც სამი წლის წინ მხოლოდ ინსტრუმენტული მუსიკა იყო დასაშვები, ცნობილი დასავლელი თანამედროვე შემსრულებლის [Dua LIPA] სიმღერებს უკრავდნენ. ახალგაზრდები, მაკბუქებით და თეთრი ყურსასმენებით, ისხდნენ მაგიდებთან და ლატეს მიირთმევდნენ. პოლიცია ხშირად აკვირდება ასეთ ადგილებს, მორალური ნორმების დამრღვევთა გამოსავლენად, თუმცა, ახლა ეს დარღვევები უკვე მხოლოდ კოცნასა და ხელის ჩაკიდებას გულისხმობს.

სოციოლოგი ჰოჯა კალაში ამბობს, რომ ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე ჭიდილმა საზოგადოებასა და სახელმწიფოს შორის, ბევრი დაღალა. ხალხი კმაყოფილია, რათქმა უნდა, იმ უფლებებით, რაც სახელმწიფოს გამოსტაცა, მაგრამ რა მნიშვნელობა აქვს ამ უფლების ქონას, თუ მაინც შეიძლება დაგაპატიმრონ შერეულ საქორწინო წვეულებაზე?! „ჩვენ მუდმივ რეჟიმში ვიცვლებით, მაგრამ მმართველ ძალას არ აქვს ხედვა, როგორც მართონ ქვეყანა; მათ არ აქვთ გეგმა, როგორც უპასუხონ საზოგადოების მოთხოვნებს. ერთი ნათელია, ეს კონფლიქტი ცვალებად საზოგადოებასა და ხისტ კანონებს შორის, დიდხანს ვეღარ გაგრძელდება“. სოციოლოგიის პროფესორი და რეფორმისტი პოლიტიკოსი ჰამიდრეზა ჯალაიპურის თქმით, მეტად უნდა იაქტიურონ და იბრძოლონ ახალი კანონებისთვის. მისი თქმით, ნანობს, რომ ხელიდან გაუშვეს შანსი, ცვლილებები კანონში ასახულიყო – „ჩვენ უბრალოდ ვერ შევძელით ეს ყველაფერი ფურცელზე გადაგვეტანა“.[15]

მედია საშუალება „AP News“ 2021 წლის 4 მაისს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ ირანის ხელისუფლებამ შერეული გენდერული წვეულება დაშალა და 16 პირი დააკავა. შემთხვევა ხორასან რაზავის პროვინციაში მოხდა. ადგილობრივი პროკურორის თქმით, ქალაქ გოლმაკანში, გოლბაჰარის ვილაზე დააკავეს 16 პირი, რომლებიც წვეულებაზე ცეკვავდნენ. მისივე თქმით, ისინი მოიხმარდნენ ალკოჰოლს და შეურაცხყოფდნენ ისლამს წმინდა რამადანის დროს.[16]

ელექტრონული მუსიკა – მედია საშუალება „The Guardian“ 2019 წლის 25 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ 10 წლის წინ, ირანის ხელისუფლება ელეტრონულ მუსიკას ავიწროვებდა და ზღუდავდა, ახლა კი ეს უცნაური, ხშირად დასჯადი ჟღერადობა თავის გზას პოულობს. ირანი არის ქვეყანა, სადაც მუსიკა პოლიტიკურად და კულტურულად აკრძალულად ითვლება და ამიტომ შემსრულებლებმა, ვისაც საკუთარი შემოქმედების ხალხისთვის გაცნობა სურთ, ირანის კულტურისა და ისლამური სწავლების სამინისტროსგან ნებართვა უნდა აიღონ; ან ისინი დაპატიმრების რისკის წინაშე აყენებენ თავს. მაგრამ ახლა, მეოცნებე მუსიკალური საზოგადოებას შეუძლია ღიად გააზიაროს თავისი უცნაური შემოქმედება. აღნიშნული მიმართულებით პირველი ნაბიჯები ახლა უკვე კარგად ცნობილმა ატა ებტეკარმა, იგივე სოტემ [„ბგერა“ სპარსულიდან] გადადგა. მისი ბოლო ალბომი „Sacred Horror in Design“, რომელიც 2017 წელს გამოიცა, ფართო აღიარება მოიპოვა თავისი ელეტრონული და კლასიკური ირანული მუსიკის სინთეზისთვის. ახლა ატრისტი ახალ ელეტროაკუსტიკურ ალბომზე [Parallel Persia] მუშაობს.

ატა ებტეკარის პირველი მცდელობა [2000-იან წლებში], ირანის ელექტრონული მუსიკა ქვეყნის გარეთ გაეტანა, უშედეგო აღმოჩნდა – „ექსპერიმენტულ ელექტრონულ მუსიკას ახალგაზრდობა იმ დროს უბრალოდ ჯერ არ ქმნიდა“. ის 2013 წელს დაბრუნდა და აღმოაჩნა, რომ რაღაცები შეიცვალა. ირანის ხელისუფლების მარწუხები მუსიკაზე შესუსტდა და რამდენიმე ექსპერიმენტული პროდიუსერი უკვე აქტიურობდა. 2015 წელს მან, თანამოაზრეებთან ერთად, დაარსა „SET Festival“, სადაც ირანელებს აუდიოვიზუალური წარმოდგენის ყურება და ელექტრონულ მუსიკაზე ცეკვა შეეძლოთ. მართალია ამას ბევრი ძნელად მოსაპოვებელი სამთავრობო ნებართვა დასჭირდა, მაგრამ ამჟამად ფესტივალი ლეგალურია; მეტიც, ის ყოველ წელს ანშლაგით ტარდება.[17]

მედია რესურსი „Shondaland“ 2020 წლის 15 დეკემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბევრისთვის ეს მოულოდნელია, ირანში საკმაოდ განვითარებულია ჰიპ-ჰოპ, რეპ და ელექტრონული მუსიკა. ირანის ელექტრონული მუსიკის პლატფორმა „Deep House Tehran“ ფარავს საზოგადოების ისტორიებს. პლატფორმის დამფუძნებელია თეირანში მოღვაწე DJ, პროდიუსერი და ხმის არტისტი ნესა აზადიკჰაჰი. მისი თქმით, ისინი ხელს უწყობენ ირანელ არტისტებს და ასევე თანამშრომლობენ ბევრ კარგ შემსრულებელთან მსოფლიოში.

თავად აზადიკჰაჰს, საჯარო წარმოდგენების გამართვისას, არასდროს შექმნია პოლიტიკური პრობლემა, რადგან მისი წარმოდგენები ყოველთვის ისეთ ადგილებში იმართება, რომელთაც მსგავსი ღონისძებების გამართვის ნებართვა აქვთ [მაგალითად ხელოვნების გალერიები]; თუმცა, მისივე თქმით, ირანში წარმდგარიყო საზოგადოების წინაშე როგორ ქალი დიჯეი, ადვილი არ ყოფილა. თუმცა, როგორც თავადვე ამბობს, ბოლო სამი წლის განმავლობაში, ქალმა დიჯეებმა პოპულარობა მოიპოვეს და ახლა აუდიტორია უფრო ნორმალურად ხვდება ამ ფაქტს, თუმცა სამუშაო კიდევ ბევრია. აზადიკჰაჰის თქმით, ტექნოლოგიების დახმარებით, ირანელ ელექტრონული მუსიკის ატრისტებს ექნებათ მეტი შესაძლებლობა, ჟანრში თავიანთი შემოქმედებითობა შეიტანონ.[18]

[1] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ ირანში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 13 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[2] საერთაშორისო ორგანიზაცია „ARC Foundation“; EASO-ის კითხვაზე პასუხების კომენტარი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის იანვარში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[3] ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის ცენტრი „Landinfo“; წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაცია – ირანი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის დეკემბერში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[4] აშშ-ის კონგრესის კვლევითი ჯგუფი „Congressional Research Service“; ირანი: შიდა პოლიტიკა და აშშ-ის პოლიტიკა და ვარიანტები; განახლებულია 2021 წლის 29 ივლისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[5] გაეროს გენერალური ასამბლეა; სპეციალური წარმომადგენლის ანგარიში ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 16 ივლისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[6] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ ირანში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 12 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[7] ჯანმრთელობის მსფოლიო ორგანიზაცია; ირანის ისლამური რესპუბლიკა; გამოქვეყნებულია 2018 წელს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[8] მედია საშუალება „IranWire“; კვლევამ აჩვენა, რომ ირანის მოსახლეობის მეოთხედი სახლში დამზადებულ ალკოლურ საშუალებებს სვამს; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 22 ოქტომბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://iranwire.com/en/features/10618 [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[9] მედია საშუალება „ABC News“; კორონა ვირუსთან ბრძოლის პარალელურად, ირანი ალკოჰოლის კრიზისსაც ებრძვის; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 28 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://abcnews.go.com/Health/iran-confronts-deadly-alcohol-crisis-midst-dealing-coronavirus/story?id=69842613 [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[10] მედია საშუალება „Aljazeera“; ახალგზარდა ირანელები ეწინააღმდეგებიან ტატუზე არსებულ ტაბუს; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 8 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.aljazeera.com/news/2021/3/8/dangerous-irans-tattoo-artists#:~:text=There%20are%20no%20specific%20laws,not%20officially%20considered%20criminal%20activity.&text=A%20number%20of%20prominent%20Shia,they%20depict%20%E2%80%9Cobscene%E2%80%9D%20imagery. [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[11] მედია საშუალება „Deutsche Welle“; ირანში ქალი საიდუმლოდ იკეთებს ტატუს; გამოქვეყნებულია 2019 წლის 8 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.dw.com/en/women-get-tattooed-in-iran-in-secret/av-47825790 [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[12] მედია საშუალება „The Guardian“; ჩუმი წინააღმდეგობა: თეირანის დამალული ტატუ სტუდიები; გამოქვეყნებულია 2019 წლის 4 თებერვალს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.theguardian.com/cities/2019/feb/04/a-silent-act-of-resistance-the-hidden-tattoo-studios-of-tehran [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[13] მედია საშუალება „The Indian Express“; ირანის ხელისუფლებამ წვეულება დაშალა და 120 პირი ალკოჰოლის დალევისთვის დააპატიმრა; გამოქვეყნებულია 2016 წლის 15 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://indianexpress.com/article/world/iran-authorities-break-up-a-party-arrest-120-for-drinking-alcohol-4427336/ [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალი]

[14] მედია საშუალება „BBC“; ირანის მორალის პოლიციამ მზებუდობის წვეულება დაშალა და 230 პირი დააპატიმრა; გამოქვეყნებულია 2017 წლის 22 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-42459544 [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[15] მედია საშუალება „The New York Times“; გამოქვეყნებულია 2018 წლის 2 ივნისს; სტატიის ავტორი: ტომას ერდბრინკი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.nytimes.com/2018/06/02/world/middleeast/iran-taboos-parties-alcohol.html [ნანახია 2022 წლის 15 თებერვალს]

[16] მედია საშუალება „AP News“; ირანის ხელისუფლებამ შერეული გენდერული წვეულება დაშალა და 16 პირი დააპატიმრა; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 4 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://apnews.com/article/middle-east-iran-arrests-religion-7a4aca05d45afa8daf1ab30fabf0f252 [ნანახია 2022 წლის 15 თებერვალს]

[17] მედია საშუალება „The Guardian“; ირანის ელექტრონული მუსიკის მიწისქვეშეთში; გამოქვეყნებულია 2019 წელს 25 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.theguardian.com/music/2019/mar/25/inside-the-iranian-electronic-underground-ata-ebtekar-set-festival-mahdyar [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

[18] მედია პორტალი „Shondaland“; რას გვეუბნება სპარსული მიწისქვეშა მუსიკა ირანის შესახებ; სტატიის ავტორი: ნიკი შობერი; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 15 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.shondaland.com/inspire/a34946112/what-persian-underground-music-tells-us-about-iran/ [ნანახია 2022 წლის 14 თებერვალს]

ირანი. უსაფრთხოება და ადამიანის უფლებების დაცვის ზოგადი პრაქტიკა. თებერვალი, 2022

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება განაგრძობს მშვიდობიანი დემონსტრანტების, ადამიანის უფლებების დამცველებისა და დისიდენტების დარბევას; ადამიანის უფლებების დამრღვევები კი დაუსჯელები რჩებიან. ეკონომიკური მდგომარეობა მერყევია, რაშიც დიდი წვლილი შეაქვს აშშ-ის მიერ დაწესებულ სანქციებს. ქვეყნის ეკონომიკურ მდგომარეობაზე დიდი გავლენა მოახდინა კოვიდ პანდემიამაც; ქვეყანაში გაიზარდა სიღარიბე და მილიონობით ირანელისთვის საცხოვრებელი პირობები გაუარესდა.

ირანის ხელისუფლება მკაცრად ზღუდავს შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლების უფლებას. უკანასკნელი სამი წლის განმავლობაში უსაფრთხოების ძალები გადამეტებული და უკანონო ძალის [მათ შორის ლეტალური] გამოყენებით პასუხობდნენ საპროტესტო აქციებს, რომლებიც, ძირითადად, ეკონომიკური საკითხების გამო იწყებოდა და აპატიმრებდნენ ათასობით დემონსტრანტს. ხელისუფლება განაგრძობს ადამიანის უფლებადამცველთა შევიწროვებას; მათ დაპატიმრებებსა და სამართლებრივ პასუხისგებაში მიცემას. ირანი კვლავ რჩება მსოფლიოში ერთერთ მოწინავე პოზიციებზე სიკვდილით დასჯის განაჩენების აღსრულების მაჩვენებლით; უფლებადამცველთა ინფორმაციით, 2021 წელს [8 ნოემბრამდე], ირანში სიკვდილით დასაჯეს მინიმუმ 254 ადამიანი, რომელთაგან მინიმუმ 7 ტერორიზმთან დაკავშირებული ბრალდებებით. ირანული სასამართლო, განსაკუთრებით რევოლუციური სასამართლოები, შორსაა აღიარებული სტანდარტებისგან; სასამართლო პროცესი არ მიმდინარეობს სამართლიანად და სასამართლო უპრობლემოდ იყენებს მტკიცებულებებად აღიარებით ჩვენებებს, რომლებიც, როგორც წესი, წამებისა და არაადამიანური მოპყრობის პირობებშია მოპოვებული.

ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში ქალები, რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობები, ზოგადად, კვლავ დისკრიმინაციული მოპყრობის ობიექტები არიან. ერთი სქესის წარმომადგენელთა შორის სექსუალური კავშირი დასჯადია; მამაკაცების შემთხვევაში, შესაძლოა, სიკვდილითაც კი. ირანში დაშვებულია, და ხელისუფლება ასუბსიდირებს კიდეც, სქესის შეცვლის ოპერაცია ტრანსგენდერი პირებისთვის.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ირანის ხელისუფლება კვლავ განაგრძობს რეპრესიულ ქმედებებს საკუთარი ხალხის წინააღმდეგ. ქვეყნის უსაფრთხოების და დაზვერვის სამსახურები, ირანის სასამართლო ხელისუფლებასთან ერთად, მკაცრად დევნიან განსხვავებულ აზრს; მათ შორის, იყენებენ გადამეტებულ და მომაკვდინებელ ძალას დემონსტრანტების წინააღმდეგ; ასევე, ვრცელდება ინფორმაციები დაკავების ცენტრებში ძალადობისა და წამების შესახებ. პრეზიდენტი როუჰანი და მისი ადმინისტრაცია, რიგ შემთხვევებში, ცდილობენ შეეწინააღმდეგონ მსგავს ადამიანის უფლებების დარღვევებს უსაფრთხოების სამსახურის მხრიდან, თუმცა ირანის უზენაესი ლიდერი აიათოლა ჰამენეი მსგავს ქმედებებს მწვანე შუქს უნთებს. შეერთებული შტატების მიერ დაწესებული ფართო სანქციები დიდ ნეგატიურ გავლენას ახდენს ქვეყნის ეკონომიკაზე, რაც ასევე აისახება ირანელებისთვის სასიცოცხლო მნიშვნელობის მედიკამენტებზე წვდომაზე.

გასული წლების განმავლობაში, ირანის ხელისუფლება ძალიან მკაცრად პასუხობდა ქვეყნის მასშტაბით მიმდინარე ფართომასშტაბიან საპროტესტო აქციებს, რაც გამოიხატებოდა გადამეტებული და სასიკვდილო ძალის გამოყენებასა და ათასობით დემონსტრანტის დაპატიმრებაში. განსხვავებული აზრის, აქტივისტებისა და ადამიანის უფლებების დამცველთა სისხლისსამართლებრივი დევნის მიზნით, სასამართლო და დაზვერვის სამსახური კვლავ იყენებს სხვადასხვა ფართო მნიშვნელობის მუხლს, როგორიცაა მაგალითად, „პროპაგანდა ქვეყნის წინააღმდეგ“, „შეკრება ეროვნული უსაფრთხოების ინტერესების საწინააღმდეგოდ მოქმედებისთვის“, „უზენაესი ლიდერის შეურაცხყოფა“ და „ეროვნული ინტერესების შემლახავი ჯგუფის დაფუძნება ან წევრობა“.

ირანი კვლავ წამყვან პოზიციებზეა სასიკვდილო განაჩენის აღსრულების მაჩვენებლით. 2020 წლის 19 ნოემბრის მდგომარეობით, ოფიციალური მონაცემებით, ირანის ხელისუფლებამ სიკვდილით დასაჯა 23 ადამიანი; მათ შორის იყო 4 პირი, რომელთაც ბრალი ედებოდათ ისეთი ბუნდოვანი მუხლებით, როგორიცაა „ღმერთის წინააღმდეგ მტრობა (მოჰარებეჰ)“, „კორუფციის გავრცელება დედამიწაზე (ისფად ფილ არზ)“ და „შეიარაღებული ამბოხი“ (ბაგჰი). ასევე, სიკვდილით დასჯილთა შორის იყო ორი ადამიანი, რომელთაც ბრალად ედებოდათ ჯაშუშობა. ირანული სასამართლოები და განსაკუთრებით, რევოლუციური სასამართლოები, რეგულარულად არღვევენ სამართლიანი სასამართლოს ხელმისაწვდომობის უფლებას და დასაშვებად ცნობენ აღიარებით ჩვენებებს, რომლებიც გავრცელებული ცნობებით, წამებისა და სხვა არადამიანური მოპყრობის გზითაა მიღებული.

ქალები ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში კვლავ აწყდებიან დისკრიმინაციას ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა ქორწინება, განქორწინება, მემკვიდრეობა და შვილებთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებები. ერთსქესიანთა კავშირი ქალებისთვის გაროზგვით ისჯება; მამაკაცები კი შესაძლოა სიკვდილითაც დაისაჯონ. მთავრობა, ასევე, დისკრიმინაციულ პოლიტიკას ატარებს რელიგიური უმცირესობების მიმართ, მათ შორის სუნიტი მუსლიმების მიმართ. ხელისუფლება ზღუდავს კულტურულ და პოლიტიკურ ქმდებებს ქვეყნის ეთნიკურად აზერბაიჯანულ, ქურთულ, არაბ და ბალოჩ უმცირესობებში.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2020 წელი] ირანის შესახებ წერს, რომ ქვეყანაში ადამიანის უფლებების დარღვევის მნიშვნელოვან ფაქტებს შორისაა, მათ შორის, უკანონო და თვითნებური მკვლელობები, ძალიან ხშირად მკვლელობები ისეთი დანაშაულისთვის, რომელიც საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, არ მიიჩნევა განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულად; ამასთან, აღნიშნული ხდება სამართლიანი სასამართლოს გარეშე და ხშირად არასრულწლოვნების მიმართაც; ასევე, იძულებით გაუჩინარებები და წამება სამთავრობო აგენტების მხრიდან, ისევე როგორც თვითნებური დაკავებებისა და პატიმრობის სისტემატური გამოყენება; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; პოლიტიკური ნიშნით დაკავება/დაპატიმრებები; სერიოზული პრობლემები სასამართლოს დამოუკიდებლობის კუთხით; უკანონო ჩარევა პირად ცხოვრებაში; აზრისა და გამოხატვის თავისუფლების, ასევე მედიის თავისუფლების შეზღუდვა; სერიოზული შეზღუდვები რელიგიის თავისუფლების კუთხით და სხვა უფლებადარღვევები. ხელისუფლება არ დგამს ქმედით ნაბიჯებს ადამიანის უფლებათა დამრღვევი ოფიციალური პირების დასჯისთვის.[3]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2021 წელს გამქოვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2020 წელი] ირანის შესახებ წერს, რომ მართალია, ქვეყანაში ტარდება არჩევნები, მაგრამ ის ფორმალური ხასიათისაა, რადგან სიტუაციას სრულად აკონტროლებს სასულიერი ხელისუფლება, რომელიც არჩევითი ორგანო არაა და რომელიც არ უშვებს არჩევნებზე კანდიდატებს, ვინც შეუფერებლად მიაჩინათ სასულიერო ძალაუფლებისთვის. სრული ძალაუფლება უზენაესი ლიდერის აიათოლა ალი ხამენეის და მის დაქვემდებარებაში მყოფი არა არჩევითი ორგანოების ხელშია კონცენტრირებული. ეს ინსტიტუტები, მათ შორის უსაფრთხოების ძალები და სასამართლო, საკვანძო როლს თამაშობს განსხვავებული აზრის რეპრესიებსა და სამოქალაქო თავისუფლებების შეზღუდვისას.[4]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2020 წელი] ირანის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება მკაცრად ზღუდავს გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებას და უსაფრთხოების ძალები იყენებენ გადამეტებულ ძალას პროტესტის ჩასახშობად. ხელისუფლება კვლავ თვითნებურად აპატიმრებს ასობით დემონსტრანტს, განსხვავებული აზრის მქონე მოქალაქეებს და ადამიანის უფლებათა აქტივისტებს. ქალები, ისევე როგორც ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობები აწყდებიან დისკრიმინაციულ მოპყრობას და ხშირად ძალადობასაც.[5]

საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლისა და ადამიანის უფლებების ჟენევის აკადემიის პროექტის „კანონის უზენაესობა შეიარაღებულ კონფლიქტებში“ (RULAC) მიხედვით, ირანის ისლამური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ადგილი არ აქვს არც საერთაშორისო ხასიათის შეიარაღებულ კონფლიქტს, არც სამხედრო ოკუპაციას და არც არა-საერთაშორისო ხასიათის შეიარაღებულ კონფლიქტს.[6]

[1] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარების შესახებ ირანში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 13 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 11 თებერვალს]

[2] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარების შესახებ ირანში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 13 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 10 იანვარს]

[3] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ ირანში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 30 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 10 იანვარს]

[4] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ ირანში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 3 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 10 იანვარს]

[5] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ ირანში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 7 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 10 იანვარს]

[6] ადამიანის უფლებათა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ჟენევის აკადემია; პროექტი „კანონის უზენაესობა შეიარაღებულ კონფლიქტებში“ RULAC; ირანის ისლამური რესპუბლიკა; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.rulac.org/browse/map [ნანახია 2022 წლის 11 თებერვალს]

სირია. უსაფრთხოება და ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკა. თებერვალი, 2022

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაცია და სახელმძღვანელო პრინციპები. ქვეყანაში არსებული ვითარება უსაფრთხოების კუთხით. განურჩეველი ძალადობის შეფასება რეგიონების მიხედვით. სხვადასხვა აქტორის მხრიდან დევნის რისკის წინაშე მყოფი ჯგუფები. სავალდებულო სამხედრო სამსახური. დამასკოში არსებული სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა და უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება.