ავღანეთი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ნენგაჰარსა და ქაბულში. ოქტომბერი, 2018

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარეობა ნენგარჰარის პროვინციაში – მედია საშუალება „BBC“ 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის შედეგებში, რომლის საანგარიშო პერიოდს 2017 წლის აგვისტო-ნოემბერი წარმოადგენს, წერს, რომ  ტერორისტული ორგანიზაცია თალიბანის აქტივობის მაჩვენებელი არის „მაღალი“ (სულ მცირე 2 თავდასხმა კვირაში) – ნენგარჰარის რეგიონის დასავლეთში მდებარე ჰისარაკის, შერზადის, ხოგიიანისა და ცენტრში მდებარე ბატიკოტის დასახლებებში.

2014 წლიდან მოყოლებული, იზრდებოდა ცნობები ისლამური სახელმწიფოს გახშირებულ მოქმედებებზე პროვინციის განაპირა დასახლებებში, მათ შორის – აჩინის დასახლებაში.  მიუხედავად ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების და საერთაშორისო მოკავშირეების ერთობლივი სამხედრო ოპერაციებისა, „ერაყისა და ლევანტ-ხორეშანის ისლამური სახელმწიფოს – ISKP“ (რომელიც წარმოადგენს ისლამური სახელმწიფოს ავღანეთში მოქმედ განშტოებას) წევრებმა განახორციელეს რამდენიმე თავდასხმა როგორც სამოქალაქო, ისე სამხედრო სამიზნეების წინააღმდეგ.

ნენგარჰარში, თალიბანი და ISKP ერთმანეთს უპირისპირდებიან ადგილობრივი საბადოების და ტერიტორიის კონტროლისთვის, განსაკუთრებით კი, ტორა ბორას რეგიონის ხელში ჩასაგდებად, რომელიც პაკისტანში და პაკისტანიდან კონტრაბანდის ცენტრს წარმოადგენს. 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის იანვრის პერიოდში, ნენგარჰარის რეგიონში დაფიქსირდა ISKP-ის წევრების მიერ განხორციელებული სამოქალაქო მოსახლეობაზე ძალადობის, შეიარაღებულ ძალებთან დაპირისპირებისა და ზოგადი ძალადობის არაერთი ფაქტი. ამას გარდა, ასევე აღსანიშნავია, რომ თალიბანისა და ISKP მებრძოლების ნაწილი შეუერთდა 2018 წლის იანვარში ნენგაჰრარის რეგიონში მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკებებს.

რეგიონში რეგულარულად მიმდინარეობს სამთავრობო სამხედრო ოპერაციები, რომელიც ზოგჯერ მოიცავს საავიაციო დაბომბვებსაც. მაგალითად, 2018 წლის იანვარში ISKP-ის წინააღმდეგ სპეც-ოპერაციები (მათ შორის, ავია-დარტყმები) განხორციელდა ჰესკა მენასა და დეჰ ბალას დასახლებებში.

2017 წლის განმავლობაში, გაეროს ავღანეთის დახმარების მისიამ (UNAMA) აღრიცხა 862 სამოქალაქო დანაკარგი ნენგარჰარის პროვინციაში, რაც 1 პროცენტით უფრო მაღალი მაჩვენებელია 2016 წელთან შედარებით. ზოგადად, დანაკარგების კუთხით, ქალაქ ქაბულისა და ჰელმანდის პროვინციის შემდეგ, ეს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია მთელი ავღანეთის მასშტაბით. მსხვერპლის უმრავლესობა შედეგად მოჰყვა შეიარაღებულ დაპირისპირებებს, თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით (IED) თავდასხმებსა  და განზრახ მკვლელობებს. ასევე, დაფიქსირდა თვითმკვლელი ტერორისტების მიერ  IED-ების გამოყენებით თავის აფეთქების შემთხვევები.

გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) ნენგარჰარის პროვინციას მიიჩნევს, როგორც „ერთერთ ყველაზე კონფლიქტურ რეგიონს“ ავღანეთში. 3 ძირითადი ინდიკატორის – უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების; სამოქალაქო დანაკარგების და კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შემთხვევების ანალიზით შედგენილი რუკის მიხედვით, პროვინციის ცენტრსა და სამხრეთში მდებარე  დასახლებებს – აჩინი, დეჰ ბალა, ფაჩიერაგამი, ხოგიიანი და ჩაპარჰარი, UNOCHA მიიჩნევს, როგორც ყველაზე საშიშ ლოკაციებს. ნანგარჰარი ასევე მიჩნეულია, როგორც ერთერთი იმ ოთხი რეგიონიდან, სადაც „განსაკუთრებით მაღალი დაცვის საჭიროების მქონე“ პირები იმყოფებიან, მათ შორის, იძულებით გადაადგილებული პირები; ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად დაზარალებულები; ადგილობრივი თემის მოწყვლადი წევრები და ა.შ.

რაც შეეხება უსაფრთხოების კუთხით შემთხვევების რაოდენობის სტატისტიკას, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით, მედია წყაროების მიხედვით, ნენგარჰარის პროვინციაში, ჯამში, დაფიქსირდა 740 ინციდენტი. თალიბანი და ISKP აგრძელებდნენ ტერიტორიის კონტროლთან დაკავშირებულ დაპირისპირებას, მაგალითად, ოქტომბერსა და ნოემბერში, ხოგიიანის დასახლებაში აღნიშნულ ჯგუფებს შორის შეიარაღებული შეტაკებების შედეგად, იძულებით გადაადგილდა 10 000-მდე ადამიანი, ხოლო რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე ორმხრივ სროლას შეეწირა. ამას გარდა, ორივე ზემოხსენებული ჯგუფის წინააღმდეგ აქტიურად მიმდინარეობდა სახმედრო კამპანიები ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებისა და საერთაშორისო მოკავშირეების მხრიდან.

ტერიტორიაზე კონტროლის ცვლილებისას, ფიქსირდებოდა სამოქალაქო პირების წამების ფაქტები, წინამორბედების დახმარების მოტივით. მაგალითად, 2018 წლის იანვარში ჰესკა მენა/დეჰ ბალას დასახლებაში მცხოვრებმა პირებმა განაცხადეს, რომ ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების მიერ ISKP-ს წინააღმდეგ განხორციელებული ოპერაციის დროს, დაიღუპა რამდენიმე სამოქალაქო პირი, მათ შორის – ქალები და ბავშვები. 2018 წლის მარტში, კვლავ გავრცელდა ცნობები ჩაპარჰარის დასახლებაში ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების სამხედრო ოპერაციების შედეგად სამოქალაქო დანაკარგების შესახებ.

ასევე, ადგილი ჰქონდა კონკრეტული პირების მკვლელობის ფაქტებს. მაგალითად, 2017 წლის ნოემბერში, მთავრობის მხარდაჭერის ბრალდებით ხოგიიანის პროვინციაში თალიბანის წევრებმა მოკლეს ადგილობრივი იმამი. მსგავსი შემთხვევა დაფიქსირდა ჩაპარჰარის დასახლებაშიც, სადაც  ISKP-ს წევრებმა იმავე ბრალდებით მოლა მოკლეს.

ნენგარჰარის რეგიონი არის იმ პროვინციათა შორის, სადაც მაღალია ომის შემდეგ დატოვებული გამოუყენებელი ბომბებისა თუ სხვა სახის ნაღმების აფეთქების შედეგად გამოწვეული სამოქალაქო დანაკარგები. ასევე, მაღალია იძულებით გადაადგილების მაჩვენებველიც – 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის მარტის ჩათვლით, ჯამში 128 781 პირმა მიატოვა სახლ-კარი.

ამას გარდა, 2018 წლის იანვარში რეგიონის დედაქალაქ – ჯალალაბადში მოხდა მასშტაბური თავდასხმა საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის „Save the Children“ ოფისზე, რომელსაც 5 ადამიანის სიცოცხლე (მათ შორის  –  4 ოფისის პერსონალი) ემსხვერპლა, ხოლო 21 დაშავდა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ISKP-მ აიღო.[1]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარეობა ქ. ქაბულში – ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) ავღანეთში უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2018 წლის მაისის ანგარიშში წერს, რომ ქალაქ ქაბულში მოქმედებენ როგორც ტერორისტული ორგანიზაცია თალიბანი, ასევე  – ისლამური სახელმწიფოს ადგილობრივი დაჯგუფება – „ერაყისა და ლევანტ-ხორეშანის ისლამური სახელმწიფო – ISKP“. მათ გარდა, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ქალაქში თავდასხმებს ასევე აწყობს დაჯგუფება ჰაქქანის ქსელი (Haqqani Network). 2017 წლის განმავლობაში, ISKP-მ ქაბულში ჯამში 14 მაშტაბურ თვითმკვლელ და სხვა ტიპის კომპლექსურ თავდასხმაზე აიღო პასუხისმგებლობა.

სამთავრობო უსაფრთხოების ძალები რეგულარულად ახორციელებენ სპეც-ოპერაციებს დედაქალაქის სხვადასხვა უბანში. ახალი უსაფრთხოების გეგმის მიხედვით, ისინი ასევე უფლებამოსილი არიან, გაჩხრიკონ სახლები. სიტუაციის გაუმჯობესების მიზნით, ქაბულში მოეწყო ე.წ. „მწვანე ზონა“, რომლის გარშემოც განლაგებულია 90-მდე საკონტროლო პუნქტი (Checkpoint). აღნიშნული ზონა ძირითადად ფარავს ქალაქის ცენტრს, სადაც განლაგებულია მნიშვნელოვანი სამთავრობო შენობები და უცხო ქვეყნების საელჩოები.

2017 წლის განმავლობაში, გაეროს ავღანეთის დახმარების მისიამ (UNAMA) ქაბულის პროვინციაში (ქალაქ ქაბულის ჩათვლით) აღრიცხა 1831 სამოქალაქო დანაკარგი, აქედან 479 გარდაიცვალა, ხოლო 1352 –  დაშავდა. სტატისტიკურად, წინა 2016 წელთან შედარებით, ეს 4 პროცენტით გაზრდილი მაჩვენებელია. 2017 წლის აღნიშნული მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი იყო მთელი ქვეყნის მასშტაბით და ჯამური სამოქალაქო დანაკარგების 16 პროცენტს წარმოადგენდა. დანაკარგების უმრავლესობა გამოწვეული იყო ქალაქ ქაბულში კომპლექსური ტერორისტული თავდასხმების, არა-თვითმკვლელი თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით (IED) თავდასხმებისა და განზრახი მკვლელობების შედეგად. ამას გარდა, აღსანიშნავია თავდასხმები შიიტ სამოქალაქო მოსახლეობაზე, რომელთაგანაც თითქმის ყველა შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა ISKP-მ აიღო. 2018 წლის იანვრის მონაცემებით, მხოლოდ ქალაქ ქაბულში თავდასხმებს, კიდევ სულ მცირე 174 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ასევე, ხშირი იყო შეიარაღებული თავდასხმები ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებზე, როგორც თალიბანის, ასევე ISKP-ს მხრიდან. მაგალითად, 2017 წლის ოქტომბერში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა ქაბულის სამხედრო აკადემიის შესასვლელთან იმ დროს, როდესაც იქ  მინი-ავტობუსით კადეტები შედიოდნენ. შედეგად, სულ მცირე 15 კადეტი დაიღუპა. შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო. იგივე სამხედრო აკადემია მორიგი თავდასხმის მსხვერპლი გახდა 2018 წლის იანვარში, როდესაც შენობაში 5 შეიარაღებული პირი შეიჭრა. ინციდენტს 11 კადეტის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ამჯერად ISKP-მ აიღო.

გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისის (UNOCHA) მიერ ქაბულის რეგიონი, მათ შორის – ქალაქი ქაბული, მიჩნეული იყო, როგორც „ერთერთი ყველაზე კონფლიქტური ლოკაცია“.

3 ძირითადი ინდიკატორის – უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების; სამოქალაქო დანაკარგების და კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შემთხვევების ანალიზით შედგენილი „კონფლიქტის შედეგად ძალადობის რუკის“ მიხედვით, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) ქაბულის დასახლებათა უმრავლესობას განათავსებს ყველაზე დაბალ კატეგორიაში. მხოლოდ ორი დასახლება – პანგჰმანი დასავლეთში და სურობის პროვინცია დასავლეთში, მიიჩნევა, როგორც საშუალო დონის საფრთხის კატეგორიაში მყოფი. ქაბული ასევე მიჩნეულია, როგორც ერთ-ერთი იმ ოთხი რეგიონიდან, სადაც „განსაკუთრებით მაღალი დაცვის საჭიროების მქონე“ პირები იმყოფებიან, მათ შორის, იძულებით გადაადგილებული პირები; ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად დაზარალებულები; ადგილობრივი თემის მოწყვლადი წევრები და ა.შ.

რაც შეეხება უსაფრთხოებით კუთხით შემთხვევების რაოდენობის სტატისტიკას, მედია წყაროების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით,  ქაბულში სულ 388 ტერორისტული ინციდენტი მოხდა. ამ კუთხით ყველაზე აქტიური სურობის დასახლება იყო, სადაც „BBC“-ის 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის მიხედვით, თალიბანის საშუალო აქტიურობა ფიქსირდება (სულ მცირე სამი თავდასხმა თვეში). გაეროს უსაფრთხოების და უშიშროების დეპარტამენტის (UNDSS) მიხედვით, ასევე კჰაკ-ე ჯაბბარის პროვინცია უსაფრთხოების კუთხით იმავე დონეზეა, როგორზეც სურობისა და პანგჰმანის დასახლებები.

ქალაქ ქაბულში ასევე ფიქსირდება მზარდი კრიმინალი, რაც გამოიხატება ჯგუფურ ძალადობაში, გატაცებებში, ქურდობისა და მკვლელობის ფაქტებში. 2017 წლის ბოლოს, მთავრობის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ამ კუთხით სიტუაციას გააუმჯობესებდნენ უკანანო იარაღებისა და მანქანების ჩამორთმევის გზით. 2018 წლის თებერვალში მთავრობის მიერ გავრცელდა ოფიციალური ინფორმაცია, რომ კრიმინალის დონე 40 პროცენტით შემცირდა. თუმცა, პრესის მიერ გამოკითხული მოქალაქეები საწინააღმდეგო აზრს აფიქსირებდნენ და ამბობდნენ, რომ მთავრობის მიერ განხორციელებლ ღონისძიებებს თითქმის არ ჰქონდა პოზიტიური ეფექტი და კრიმინალი კვლავ განაგრძობდა ზრდას.

რაც შეეხება მიმდინარე კონფლიქტის შედეგად პირების იძულებითი გადაადგილების მაჩვენებელს, UNOCHA-მ 2017 წლის 1 იანვრიდან 2018 წლის 26 მარტის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდში, აღრიცხა 353 იძულებით გადაადგილებული პირი, რომელთაგან 343 ზემოხსენებული სურობის დასახლებიდან იყო.[2]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 18 October 2018]

[2] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 19 October 2018]

ავღანეთი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ჰერათში. აგვისტო, 2018

მედია საშუალება „BBC“ 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის შედეგებში, რომლის საანგარიშო პერიოდს 2017 წლის აგვისტო-ნოემბერი წარმოადგენს, წერს, რომ ჰერათის (Herat) პროვინციაში, შინდანდსა (Shindand) და გულრანის (Gulran) რაიონში თალიბანს საშუალო აქტივობა და წარმომადგენლობა ჰყავს (აღნიშნულ რაიონებში თვის განმავლობაში მინიმუმ 3 იერიში ფიქსირდება) და დაბალი აქტივობა და წარმომადგენლობა კუშკის (Kushk), კუშკ კუნას (Kushk Kuna), გორიანის (Ghoryan), გუზარას (Guzara), ადრასკანისა (Adraskan) და ჩიშტი-შარიფის (Chist-I Sharif) რაიონებში (აღნიშნულ რაიონებში თვის განმავლობაში მინიმუმ 1 იერიში ფიქსირდება). სხვადასხვა წყარო ამტკიცებს, რომ ჰერათის პროვინციაში ირანი აფინანსებს და წვრთნის თალიბანის მებრძოლებს.

2017 წლის ოქტომბერში თალიბანის ერთმანეთის მოწინააღმდეგე ორი ჯგუფის შეტაკების შედეგად, შინდანდის რაიონში ათობით ადამიანი დაიღუპა ორივე მხარეს. ნანგარჰარისა (Nangarhar) და ქაბულის (Kabul) პროვინციების გარეთ, ჰერათის პროვინცია იყო პირველი, სადაც მომხდარ იერიშზე პასუხისმგებლობა აიღო ისლამურმა სახელმწიფომ. 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის იანვრის ჩათვლით პერიოდში ადგილი ჰქონდა ისლამურ სახელმწიფოსთან დაკავშირებულ ინციდენტებს – ძალადობის აქტებს სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ.

2017 წლის ნოემბერში, ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა, შინდანდის პროვინციაში 10-დღიანი სამხედრო ოპერაცია ჩაატარეს. 2017 წლის დეკემბერში, საერთაშორისო ჰუმანიტარული მისიების ინფორმაციით, შინდანდის პროვინციაში შეინიშნებოდა საერთაშორისო და ავღანური ძალების ოპერაციების ზრდა ამბოხებულების წინააღმდეგ, რასაც ბევრი მეამბოხის მკვლელობა მოჰყვა. ხოლო, მას შემდეგ, რაც ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა რეგიონი დატოვეს ამბოხებულმა ჯგუფებმა კვლავ ერთმანეთში დაიწყეს ბრძოლა.

2017 წლის ოქტომბერში, ჩიშტი-შარიფში თალიბანის შეკრება დაბომბეს, რასაც დაჯგუფების ასობით წევრი ემსხვერპლა. თუმცა, გლუკმა განაცხადა, რომ საჰაერო იერიშისას თალიბანის არცერთი წევრი არ დაღუპულა. კიდევ ერთი საჰაერო იერიშისა და დაპირისპირებების შედეგად თალიბანის 8 წევრი დაიღუპა ჩისტი-შარიფში. ჰერათის პროვინციაში იმყოფება იტალიის შეიარაღებული ძალების დანაყოფი, რომელიც ეხმარება ავღანეთის შეიარაღებულ ძალებს დასავლეთ ავღანეთში.

2017 წელს ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიამ (UNAMA) 495 შემთხვევა აღწერა, როდესაც სამოქალაქო პირი დაშავდა ან დაიღუპა (238 პირი დაიღუპა და 257 დაშავდა). ეროვნულ დონეზე ტენდენციის გათვალისწინებით, ეს იყო 37%-იანი ზრდა 2016 წელთან შედარებით. ჰერათის პროვინციაში მოქალაქეების სიკვდილს იწვევს ხელნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობები, თვითმკვლელი ტერორისტებისა და კომპლექსური იერიშები; ასევე, მიზნობრივი თავდასხმები. მიუხედავად იმისა, რომ ბრძოლა გახშირდა 2017 წელს, გაცილებით ნაკლები მსხვერპლი მოჰყვა მიწაზე დაპირისპირებას – აღნიშნული მაჩვენებელი 2016 წელთან შედარებით 58%-ით შემცირდა (2017 წელს დაიღუპა 38 და დაშავდა 49 პირი). უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების, სამოქალაქო მსხვერპლის და კონფლიქტთან დაკავშირებული გადაადგილების ფაქტორების გათვალისწინებით, ჰერათის პროვინციაში ყველაზე მაღალ კატეგორიაში შინდანდს, ხოლო ქვედა კატეგორიაში ადრასკანს აყენებენ.

UNOCHA ჰერათის პროვინციას დაცვის მაღალი საჭიროების მქონედ მიიჩნევს და წერს, რომ ახალი დევნილები, ბუნებრივი კატასტროფების შედეგად დაზარალებული ხალხი, დაბრუნებულები, ლტოლვილები და მოწყვლადი პირები მასპინძელ საზოგადოებაში ძალიან ახლოს ცხოვრობენ კონფლიქტის შედეგად დარჩენილ ფეთქებად რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან.

ჰერათის პროვინცია, რომელიც მიწის ნაღმების კუთხით ითვლებოდა სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი რისკის მქონე პროვინციად, სრულად განეიტრალებულად გამოცხადდა. პროვინციის 14 რაიონი 16-დან, ბოლო 10 წლის განმავლობაში ჩატარებული სამუშაოების შედეგად, სრულად უსაფრთხოდაა გამოცხადებული. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მძიმე სიტუაციის გამო, რაც ამბოხებულების აქტივობებითაა გამოწვეული, განაღმვითი სამუშაოები ვერ ტარდება გულრანისა და შინდანდის რაიონებში.

2017 წელს გაიზარდა მსხვერპლის რაოდენობა ისლამური სახელმწიფოს მხრიდან, რომელთაც ერთ კომპლექსურ იერიშსა და ორ დისტანციური მართვით აფეთქებაზე აიღეს პასუხისმგებლობა. 2018 წლის მარტში, ჰერათის პროვინციაში მეჩეთზე განხორციელებულ თავდასხმაზე, ასევე, მათ აიღეს პასუხისმგებლობა.

2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით, ჰერათის პროვინციაში ამბოხებულებთან დაკავშირებულ 125 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი.[1]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 10 August 2018]

ავღანეთი. ამერიკელებთან მომუშავე პირების მდგომარეობა. აგვისტო, 2018

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისის (EASO) მიერ ავღანეთის შესახებ 2018 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში „სახელმძღვანელო შენიშვნები და საერთო ანალიზი“ საუბარია სხვადასხვა რისკ ჯგუფის, მათ შორის იმ ინდივიდების შესახებ, რომლებიც ასოცირებულნი არიან ავღანეთში დისლოცირებულ უცხოელ მებრძოლებთან, მაგალითად, იგულისხმებიან თარჯიმნები, დაცვის თანამშრომლები, სამოქალაქო კონტრაქტორები, ადმინისტრატორები და ლოგისტიკის მიმართულებით მომუშავე პირები.

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოკლე შეჯამება

პერსონალი, ვინც უცხოეთის სამხედრო ძალებთან მუშაობს, კონკრეტულად კი თარჯიმნები და დაცვის თანამშრომლები, თალიბანის მხრიდან პრიორიტეტულ სამიზნეებად მოიაზრებიან. თალიბანი ასევე აიძულებს ადგილობრივ მოსახლეობას, რომ განდევნონ გარკვეული ოჯახები, რომლებიც განიხილებიან რომ საერთაშორისო ძალებთან თანამშრომლობენ. ინდივიდები, რომლებიც უშუალოდ ხელფასს არ იღებენ უცხოური ძალების მხრიდან, მაგრამ გარკვეულწილად მხარდამჭერ საქმიანობას ეწევიან, არ წარმოადგენენ სისტემატური თავდასხმის სამიზნეებს, თუმცა მათზე თავდასხმას მაინც აქვს ადგილი.

რისკის ანალიზი

აღნიშნული კატეგორიის პირთა მიმართ შეიძლება ჰქონდეს ადგილი დევნის ფაქტს (მკვლელობას). თუმცა, აღნიშნული პროფილის მქონე ყველა პირი შეიძლება არ დაექვემდებაროს იმ დონის რისკს, რომელზე დაყრდნობითაც დადგინდება დევნის საფუძვლიანი შიშის არსებობა. თარჯიმნები და დაცვის თანამშრომლები განიხილებიან პრიორიტეტულ სამიზნეებად და დევნის საფუძვლიანი შიშიც დასაბუთებული იქნება. აღნიშნული პროფილის ქვეშ მოაზრებული სხვა პირების მდგომარეობის ინდივიდუალური შეფასებებით უნდა დადგინდეს ესა თუ ის პირი დაექვემდებარება თუ არა დევნას სხვადასხვა რისკ-ფაქტორის გათვალისწინებით, მაგალითად შესაფასებელია: განმცხადებლის კონკრეტული როლი, უცხოურ ჯარებს უწევს თუ არა ანაზღაურებად სამსახურს, მისი წარმოშობის ადგილი მიეკუთვნება თუ არა სადავო ტერიტორიებს, ან ამბოხებულები იმყოფებიან თუ არა აღნიშნულ ტერიტორიებზე და ა.შ. აღნიშნული პროფილის მქონე პირთა ოჯახის წევრებიც ასევე შეიძლება დაექვემდებარონ მოპყრობის იმ რისკს, რაც შეიძლება დევნის შემცველი იყოს.

ინდივიდები, რომლებიც „პრო-დასავლელებად“ აღიქმებიან

აღნიშნული პროფილი მოიცავს იმ პირებს, რომლებიც „პრო-დასავლელებად“ აღიქმებიან,  ისინი თავიანთი ქცევით, გარეგნული მახასიათებლებით ან აზრის გამოხატვის მიხედვით, არა ავღანელებად მოიაზრებიან. ამ ჯგუფში შეიძლება იგულისხმებოდნენ ის პირებიც, რომლებიც დასავლეთის ქვეყნებში გარკვეული პერიოდის გატარების შემდეგ ავღანეთში დაბრუნდნენ.

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოკლე შეჯამება

ზოგადად, შეიძლება ითქვას, რომ ავღანელები რომელთა იდენტობაც დასავლური ღირებულებების მატარებელია, შესაძლებელია ამბოხებული ჯგუფების სამიზნეები გახდნენ, ისინი შეიძლება მიჩნეულები იყვნენ როგორც არა მუსლიმები, ან მთავრობის მომხრები, ან შესაძლებელია აღიქმებოდნენ ჯაშუშებად.

რაც შეეხება საზოგადოებას, უნდა მოხდეს განსხვავება დამოკიდებულებებს შორის ერთი მხრივ მამაკაცთა, ხოლო, მეორე მხრივ ქალთა მიმართ. ავღანელი ქალები და ბავშვები, რომლებიც მიჩვეულები არიან იმ თავისუფლებებსა და დამოუკიდებლობას, რაც დასავლეთში არსებობს, აწყდებიან გარკვეულ პრობლემებს ავღანეთის სოციალურ შეზღუდვებთან ადაპტაციის პროცესში. ქალები შეიძლება „პრო-დასავლელებად“ მიიჩნიონ, იმ შემთხვევაში თუ ის სახლს გარეთ მუშაობს ან უმაღლესი განათლება აქვს მიღებული. ქალები, რომლებიც „პრო-დასავლელებად“ აღიქმებიან, შესაძლოა, მიიჩნიონ კულტურული, სოციალური, და რელიგიური ნორმების მოწინააღმდეგეებად და შესაძლოა ოჯახის წევრების, საზოგადოების კონსერვატიული ნაწილის ან ამბოხებულთა მხრიდან ძალადობის სამიზნე გახდნენ.

რაც შეეხება მამაკაცებს, საზოგადოების დამოკიდებულებები „პრო-დასავლურ“ ინდივიდებთან მიმართებაში სხვადასხვაგვარია. „დასავლური მიმართულების აღების“ ძალიან მცირე რაოდენობის შემთხვევებია დაფიქსირებული. საზოგადოების გარკვეული ნაწილი, განსაკუთრებით ქალაქებში (მაგალითად ქაბულში), დასავლური ღირებულებებისთვის ღიაა, ნაწილი კი, განსაკუთრებით სოფლად ან კონსერვატიულ გარემოში მისი მოწინააღმდეგეები არიან.

რისკის ანალიზი

აღნიშნული პროფილის მქონე ინდივიდების მიმართ ქმედებები, კერძოდ კი ქალთა მიმართ, შესაძლოა მოიცავდეს დევნას (ძალადობას ოჯახის წევრების, საზოგადოების კონსერვატიული ნაწილის და ამბოხებულთა მხრიდან). აღნიშნული პროფილის მქონე ყველა პირი არ ექვემდებარება იმ დონის რისკს, რომელიც საკმარისი იქნებოდა დევნის საფუძვლიანი შიშის დასადგენად. აღნიშნული პროფილის ქვეშ მოაზრებული პირების ინდივიდუალური შეფასებებით უნდა დადგინდეს ესა თუ ის პირი დაექვემდებარება თუ არა დევნას სხვადასხვა რისკ-ფაქტორის გათვალისწინებით, მაგალითად: გენდერის (რისკი მაღალია ქალებთან მიმართებით), განმცხადებლის ქცევის, წარმოშობის ადგილის, კონსერვატიული გარემოს, ოჯახის მხრიდან ტრადიციული გენდერული როლის აღქმის, ასაკის (შეიძლება რთული იყოს ბავშვებისთვის ავღანეთის სოციალური შეზღუდვებთან შეჩვევა) მიხედვით.

ზოგადად, დევნის რისკი იმ მამაკაცთა მიმართ, რომელთაც „პრო-დასავლელებად“ მიიჩნევენ,  მინიმალურია და დამოკიდებულია სპეციფიკურ ინდივიდუალურ გარემოებებზე.

კავშირი დევნის მიზეზთან

არსებული ინფორმაცია ცხადს ხდის, რომ ზემოთ აღნიშნული პროფილის მქონე პირების ინდივიდუალური გარემოებები უნდა იქნას შესწავლილი იმის დასადგენად დასაბუთებული იქნება თუ არა კავშირი დევნის მიზეზთან. ცალკეულ შემთხვევებში, შეიძლება დადგინდეს კავშირი რელიგიასთან და/ან პოლიტიკურ შეხედულებებთან, ან გარკვეული სოციალური ჯგუფისადმი კუთვნილებასთან  (მაგალითად, „პრო-დასავლელი“ ქალები შეიძლება განიხილებოდეს, როგორც სოციალური ჯგუფი).[1]

[1] European Asylum Support Office:Country Guidance: Afghanistan- Guidance note and common analysis; June 2018

[accessed August 2, 2018]

ავღანეთი. ბალუჩების მიმართ დამოკიდებულება. ივლისი, 2018

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Minority Rights Group International“ ავღანეთში ბალუჩების შესახებ წერს, რომ ისინი ავღანეთის მოსახლეობის დაახლოებით 2 პროცენტს წარმოადგენენ. ბალუჩები, ძირითადად, სახლობენ ქვეყნის სამხრეთში მდებარე ჰელმანდის და ჩრდილო-დასავლეთში მდებარე ფარიაბის პროვინციებში. მათი ძირითადი რელიგიური მიმდინარეობაა სუნიტური ისლამი.

ავღანეთის კონსტიტუცია ბალუჩებს აღიარებს, როგორც „ეროვნულ“ ეთნიკურ უმცირესობას. შესაბამისად, მათ გააჩნიათ ყველა იმ ძირითად უფლებაზე წვდომა, რომელიც გააჩნიათ ადგილობრივ ავღანელ მოქალაქეებს. მიუხედავად ამისა, ბალუჩი ლიდერები პროტესტს გამოთქვამენ იმის თაობაზე, რომ ავღანეთის მთავრობა არ იცავს მათ უფლებას, ჰქონდეთ საკუთარი ენა და, რომ მათ შვილებს არ აქვთ შესაძლებლობა, მიიღონ განათლება მშობლიურ ენაზე.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი საკუთარ 2013 წლის ანგარიშში ავღანეთის შესახებ წერს, რომ ბალუჩები, ავღანეთში, ძირითადად 4 პროვინციაში სახლობენ, ესენია: ჰელმანდი, ნიმრუზი, ფარაჰი და კანდაჰარი. „ბევრ სახელმწიფო სერვისზე, მათ შორის, განათლებაზე წვდომა ბალუჩებისთვის შეზღუდულია, ბალუჩ ბავშვთა საკმაოდ დაბალი რაოდენობა დადის საშუალო სკოლაში, ხოლო უმაღლეს სასწავლებელში სწავლის გაგრძელების მსურველთა რაოდენობა კიდევ უფრო მცირეა. გამომდინარე იქედან, რომ მათმა უმრავლესობამ არ იცის წერა-კითხვა, სავარაუდოა, რომ ისინი დასაქმებულნი იქნებიან დაბალი სტატუსისა და ანაზღაურების მქონე სამსახურებში“.[2]

რაც შეეხება კანდაჰარის რეგიონს და ქალაქ სპინ ბოლდაკს, ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში ავღანეთში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ წერს, რომ კანდაჰარის რეგიონში ხშირია შეიარაღებული დაპირისპირებები, სამთავრობო ძალებსა და ტერორისტულ ორგანიზაცია თალიბანს შორის. 2017 წელს, წინა წლებთან შედარებით, სამოქალაქო მოსახლეობაში მსხვერპლმა მნიშვნელოვნად,  25 %-ით იკლო,  თუმცა,  მაინც, სახეზე იყო 25 დაღუპული და 167 დაშავებული. ინციდენტების უმრავლესობა მოდიოდა ძირითადად აფეთქებებზე, სროლებზე, თვითმკვლელ ტერორისტებზე და ა.შ. ამას გარდა, გასულ წელს, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისის (UNOCHA) ცნობით, დაახლოებით 60 000 ბავშვს არ მიეცა წვდომა პოლიოს საწინააღმდეგო აცრაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ დაჯგუფებებმა უარი განაცხადეს მათი კონტროლის ქვეშ მყოფ ტერიტორიაზე სამედიცინო ჯგუფების შეშვებაზე. ასევე, აღსანიშნავია, რომ კანდაჰარი რიგით მეორე ყველაზე დიდი რეგიონია ოპიუმის ყაყაჩოს კულტივირების მაჩვენებლებით.[3]

რაც შეეხება უშუალოდ ქალაქ სპინ ბოლდაკს, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისის (UNOCHA) შვილობილი ორგანიზაცია – „Reliefweb“ 2018 წლის 17 იანვრის ანგარიშში წერდა, რომ ის მდებარეობს ავღანეთისა და პაკისტანის საზღვარზე და წარმოადგენს ერთგვარ სასაზღვრო პუნქტს, საიდანაც პაკისტანის მხარე იძულებით აბრუნებს ავღანელ ლტოლვილებს. გასულ წელს, მაგალითად, სპინ ბოლდაკში დაადეპორტეს 1494 პირი.[4]

მსოფლიოს წამყვანი საერთაშორისო არასამთავრობო და სამთავრობო ორგანიზაციების ანგარიშებში არ იძებნება ინფორმაცია ავღანეთში და კანდაჰარის რეგიონში, ბალუჩი მოსახლეობის მიმართ მასობრივი შევიწროების, თავდასხმების, ძალადობის ან სხვა უფლებათა დარღვევის შესახებ.

[1] Minority Rights Group International, Afghanistan – Baluchis, available at http://minorityrights.org/minorities/baluchis/ [accessed June 2 2018]

[2] United Kingdom: Home Office, Country of Origin Information Report – Afghanistan, 8 May 2013, available at: http://www.refworld.org/docid/512de6902.html [accessed 2 July 2018]

[3] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at: http://www.refworld.org/docid/5b3be4ad4.html [accessed 2 July 2018]

[4] ReliefWeb, article “AFGHANISTAN Forced returnees: Nangarhar, Kandahar, Kabul” 17.01.2018, available at

[accessed 2 July 2018]

ავღანეთი. ქაბულში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. ნოემბერი, 2017

ქალაქი ქაბული, 14 სხვა რაიონთან ერთად, ქაბულის პროვინციის ცალკე რაიონია. გამომდინარე იქიდან, რომ ქაბულში თავმოყრილია სამთავრობო შენობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, დიპლომატიური წარმომადგენლობები, საერთაშორისო და ადგილობრივი უსაფრთხოების ძალები, ქალაქს, ავღანეთის სხვა პროვინციებთან და რაიონებთან შედარებით, განსხვავებული სახის უსაფრთხოება აქვს.

ქაბული გაცილებით უფრო დიდი და მზარდი ქალაქია ავღანეთში. დაბრუნებული მოსახლეობის, იძულებით გადაადგილებული პირებისა და ეკონომიკური მიგრანტების რიცხვი სწრაფი ტემპით გაიზარდა ქაბულში. გაეროს ჰუმანიტარული კოორდინაციის ოფისის (UN OCHA) 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, ქაბულის მოსახლეობა 3,678,034 პირს შეადგენდა. სხვა მონაცემებით კი, მოსახლეობის რიცხვი 7 მილიონამდეც ადის. ქაბულის პროვინციის სამი მეოთხედი ქალაქ ქაბულში ცხოვრობს.

ქალაქი ქაბული იყოფა 17 რაიონად, რომლებიც მოიხსენიება 1-17 რაიონებად. UN OCHA-ს მიერ 2016 წლის 4 იანვარს გამოქვეყნებული რუკის მიხედვით, ქალაქში 22 პოლიციის რაიონია მითითებული.

ქაბული ეთნიკურად მრავალფეროვანი ქალაქია, სადაც თითქმის ყველა ეთნიკური ჯგუფია წარმოდგენილი. პაშტუნები, ტაჯიკები, ჰაზარები, უზბეკები, თურქმენები, ბალუჩები, სიქები და ინდუსები, ყველა ერთ ქალაქში ცხოვრობს, თუმცა რომელიმე ჯგუფი გამოკვეთილად დომინანტური არ არის. რამდენადაც ადამიანები საცხოვრებლად ირჩევენ იმ ადგილებს, სადაც ნათესავები ყავთ, ან მათი ეთნიკური ჯგუფის უმრავლესობაა წარმოდგენილი, სხვადასხვა რაიონები ასოცირდება ამა თუ იმ ეთნიკურ ჯგუფთან.

ქ. ქაბულში არსებული კონფლიქტი და მასში მონაწილე მხარეები

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (UNHCR) 2016 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელო პრინციპებში აღნიშნავს, რომ ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა (ANSF), ზოგადად, დაამტკიცა, რომ აქვს უნარი, დაიცვას პროვინციის დედაქალაქები და ძირითადი ურბანული ცენტრები. გამონაკლისს წარმოადგენდა, 2015 წლის სექტემბერში, თალიბანის მიერ ყუნდუზის დროებითი დაკავება. მიუხედავად ამისა, ქაბულში ძალადობას რეგულარული ხასიათი აქვს, რომელთა ძირითადი სახეობებია „მაღალი რანგის პირებზე თავდასხმები“, „კომპლექსური თავდასხმები“ ან „თვითმკვლელ ტერორისტთა თავდასხმები“. ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიის (UNAMA) განმარტებით, კომპლექსურ თავდასხმებში მოიაზრება მიზანმიმართული და კოორდინირებული თავდასხმები, რომელიც მოიცავს თვითმკვლელ მოწყობილობას, სადაც ერთზე მეტი თავდამსხმელია და ერთზე მეტი სახეობის მოწყობილობა. კომპლექსური თავდასხმის მოდელი თითქმის ყოველთვის ერთნაირია: ასაფეთქებელი მოწყობილობა, ხშირ შემთხვევაში ბომბი, მოთავსებულია ავტომობილში, რომელიც აფეთქების შემდეგ ქმნის შესასვლელს, რომლის გავლით ამბოხებულები  შერბიან ტერიტორიაზე და ANSF-თან აწარმოებენ ცეცხლსასროლი იარაღით შეტევას, რომელიც ხშირად ერთ საათამდე გრძელდება.

აღნიშნული თავდასხმების სამიზნეებს, ავღანეთის ხელისუფლებისა და უსაფრთხოების ძალების გარდა, წარმოადგენენ მაღალი რანგის საერთაშორისო ინსტიტუტები, როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო, მათ შორის დიპლომატიური პერსონალი და დასავლური არასამთავრობო ორგანიზაციები.

2015 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისამდე, ქალაქ ქაბულში ადგილი ჰქონდა 151 ინციდენტს. აღნიშნული ინციდენტები მოიცავდა შემდეგ სახეობებს:

ინდივიდებზე მიზანმიმართული თავდასხმები 21
შეიარაღებული დაპირისპირებები და საჰაერო თავდასხმები 18
აფეთქებები 50
უსაფრთხოების დამყარება 31
კონფლიქტთან კავშირში არ მქონე თავდასხმები 28
სხვა ინციდენტები 3
ინციდენტების საერთო რაოდენობა 151  [1]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების მიმოხილვა

2016 წლის განმავლობაში და 2017 წლის დასაწყისშიც უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარება კვლავ გაუარესებული იყო. გაეროს მონაცემებით, ადგილი ჰქონდა 23,712 ინციდენტს, რაც 2015 წელთან შედარებით, 5%-ით გაზრდილი მაჩვენებელია, ხოლო წლის მანძილზე დაფიქსირებულ ინციდენტებს შორის კი ყველაზე  მაღალი, რაც UNAMA-ს ოდესმე აღურიცხავს.[2]

2016 წლის მანძილზე, ავღანეთის რვა პროვინციიდან ხუთში გაიზარდა მსხვერპლის მაჩვენებელი. შეიარაღებულმა კონფლიქტმა ძირითადად დააზარალა ქვეყნის სამხრეთი რეგიონი. ცენტრალური რეგიონი კი რიგით მეორე იყო, სადაც ყველაზე მეტი მსხვერპლი დაფიქსირდა – სულ 2,348 სამოქალაქო მსხვერპლი (534 გარდაცვლილი და 1,814 დაჭრილი) – 2015 წელთან შედარებით, აღნიშნული წარმოადგენდა 34%-იან ზრდას, რაც განპირობებული იყო ქალაქ ქაბულში განხორციელებული თვითმკვლელი ტერორისტებისა და კომპლექსური თავდასხმების შედეგად. [3]

მთლიანობაში, 2017 წლის 1 იანვრიდან 30 სექტემბრამდე პერიოდში, UNAMA-მ დააფიქსირა 8,019 სამოქალაქო მსხვერპლი (2,640 გარდაცვლილი და 5,379 დაჭრილი). აღნიშნული მაჩვენებელი, სამოქალაქო მსხვერპლის კუთხით, 2016 წლის იმავე პერიოდის მონაცემებთან შედარებით, 6%-ით ნაკლები იყო. სამოქალაქო პირების სიკვდილიანობა 1%-ით გაიზარდა, ხოლო დაჭრილი მოქალაქეების რიცხვი კი 9%-ით შემცირდა. UNAMA მიესალმება დაჭრილთა რაოდენობის შემცირებას, თუმცა აღნიშნავს, რომ სიკვდილიანობის მაჩვენებელი კვლავ მაღალია.

UNAMA-ს მიხედვით, მხარეებს შორის არსებული დაპირისპირების შედეგად გამოწვეული სამოქალაქო მსხვერპლის რაოდენობა, 2016 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით, 15%-ით შემცირდა.[4]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში

2017 წლის ოქტომბერი

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, სულ მცირე ოთხი ადამიანი გარდაიცვალა და 13 დაიჭრა ქაბულის ცენტრალურ ნაწილში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად. მედია საშუალება  BBC-თან საუბარში ქაბულის პოლიციის სპიკერმა განაცხადა, რომ თვითმკვლელი ტერორისტი დაახლოებით 12 ან 13 წლის მოზარდი იყო. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ე. წ. ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[5]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმის დროს, სულ მცირე 15 სამხედრო კადეტი გარდაიცვალა.  სხვადასხვა მეამბოხე დაჯგუფების თავდასხმების შედეგად, ერთი კვირის განმავლობაში, 200-მდე პირი გარდაიცვალა. თავდაცვის სამინისტროს სპიკერის, დავლათ ვაზირის, განცხადებით, მარშალ ფაჰიმის სამხედრო აკადემიის კართან მომხდარი აფეთქების შედეგად, კიდევ ოთხი კადეტი დაიჭრა, როდესაც ისინი მიკროავტობუსით ტოვებდნენ ტერიტორიას. თვითმკვლელი ტერორისტი ფეხით მოსიარულე იყო. აღნიშნული თავდასხმა საკუთარ თავზე თალიბანმა აიღო.[6]

20 ოქტომბრის თავდასხმების სამიზნეს წარმოადგენდა დედაქალაქ ქაბულში არსებული შიიტური მეჩეთი და ღურის პროვინციის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე სუნიტური მეჩეთი. ავღანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპიკერის განცხადებით, ქაბულის თავდასხმას სულ მცირე 56 ადამიანი შეეწირა, ხოლო დედაქალაქის დაშთ-ე-ბარჩის რაიონის ნაწილში მდებარე იმამ ზამანის მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად, დაშავდა სულ მცირე 55 მლოცველი. ქაბულში განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ექსტრემისტულმა დაჯგუფება ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[7]

2017 წლის სექტემბერი

 ქაბულში, აშურას დღესასწაულის დადგომამდე, შიიტურ მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად გარდაიცვალა სულ მცირე ხუთი და დაშავდა 20 ადამიანი. ქაბულის პოლიციის კრიმინალური საგამოძიებო სამსახურის დირექტორის განცხადებით, თავდამსხმელი მწყემსის ფორმაში იყო გადაცმული, რათა მეჩეთს მიახლოებოდა. თავდასხმის უკან ე. წ. ისლამური სახელმწიფო დგას.[8]

ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში აშშ-ს მიერ ამბოხებულების წინააღმდეგ საჰაერო თავდასხმისას სარაკეტო მოწყობილობის მწყობრიდან გამოსვლის შედეგად მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ. თავდასხმა ავღანელი არმიის მხარდასაჭერად ხორციელდებოდა, რათა ერთობლივად შეეტიათ მეამბოხეებისთვის. უცნობია, თუ რამდენი მოქალაქეა გარდაცვლილი ან დაჭრილი.[9]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, 24 სექტემბერს, სულ მცირე სამი მოქალქე დაიჭრა, როდესაც თვითმკვლელი ტერორისტი მანქანით დაესხა თავს ქაბულში, ნატოს საერთაშორისო მისიაში მონაწილე დანიის სამხედრო კოლონას. თალიბანის სპიკერის განცხადებით, აღნიშნული თავდასხმა თალიბანის მებრძოლმა განახორციელა, რომელის შედეგადაც 16-მდე აშშ-ს ჯარისკაცი იქნა მოკლული ან დაჭრილი.[10]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში, თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად, რომელიც კრიკეტის სტადიონზე შესვლას ცდილობდა, სულ მცირე სამი ადამიანი გარდაიცვალა. პოლიციის თქმით, ქაბულის კრიკეტის საერთაშორისო სტადიონთან მომხდარი 13 სექტემბრის აფეთქების შედეგად, ასევე დაშავდა სულ მცირე შვიდი ადამიანი.[11]

2017 წლის აგვისტო

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულის ცენტრში მდებარე ბანკთან თავი აიფეთქა თვითმკვლელმა ტერორისტმა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 5 და დაიჭრა 8 ადამიანი. აღნიშნულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო, რომლის განცხადებითაც, მათ სამიზნეს ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების თანამშრომლები წარმოადგენდნენ, რომლებსაც ხელფასები უნდა აეღოთ ბანკში.[12]

მეჩეთის ლიდერების განცხადებით, თვითმკვლელი ტერორისტები და შეიარაღებული პირები, რომელთაგან ზოგიერთი პოლიციის უნიფორმაში იყო გადაცმული, პარასკევის ლოცვისას თავს დაესხნენ ქაბულში მდებარე მეჩეთს, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 40 და დაიჭრა 100-ზე მეტი პირი. მსხვერპლთა უმრავლესობა მეჩეთის მეორე სართულზე ჩაკეტილი ქალები იყვნენ.[13]

გადაადგილება

ქალაქი ქაბული მიმზიდველი რჩება დიდი რაოდენობით იძულებით გადაადგილებული პირებისთვის. 2016 წლის პირველი მეოთხედის მონაცემებით, 3,000 ოჯახმა  მოითხოვა დახმარება. 2016 წლის პირველი სამი თვის განმავლობაში 2,800 იძულებით გადაადგილებული პირი იქნა რეგისტრირებული ქაბულში.

ქაბულში, იძულებით გადაადგილებულ პირთა საერთო რიცხვი უცნობია. დევნილი მოსახლეობის განსხვავებული კატეგორიები არსებობს: ისინი, ვინც გამოექცნენ შეიარაღებულ კონფლიქტს და უსაფრთხოების კუთხით არსებულ ვითარებას; სამშობლოში დაბრუნებულები, რომლებიც ვერ უბრუნდებიან თავიანთ წარმოშობის რაიონებს და ცხოვრობენ მეორადი გადაადგილების პირობებში და ისინი, ვინც გამოექცნენ ბუნებრივ კატასტროფას და მომთაბარეები, როგორებიც არიან კუჩი და ჯოგი. სამშობლოში დაბრუნებულთა 40% არ ან ვერ უბრუნდება თავისი წარმოშობის ადგილს. იძულებით გადაადგილებული პირები ქალაქის მოსახლეობისგან განცალკევებით არ ცხოვრობენ, არამედ, ხშირ შემთხვევაში, სხვა მოწყვლად ჯგუფებთან ერთად ცხოვრობენ, როგორებიც არიან ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა, სამშობლოში დაბრუნებულები და ეკონომიკური მიგრანტები.

ავღანეთში არსებული კონფლიქტის შედეგად იძულებით გადაადგილებულ პირებს, ქალაქ ქაბულში მეზობელი ქვეყნებიდან დაბრუნებული ლტოლვილების დიდი ნაკადიც დაემატა, რამაც ქალაქში არსებული სერვისები შეზღუდა. ამასთანავე, უკანასკნელ წლებში, შემცირდა არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან არსებული ჰუმანიტარული დახმარებებიც.[14]

ავღანეთში კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შესახებ OCHA-ს მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2017 წლის 19 ნოემბრის მონაცემებით,

ფაქტობრივი გადაადგილება, 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, შეადგენდა 343,958 პირს, რომელთაც კონფლიქტის შედეგად დატოვეს საცხოვრებელი სახლები. ანგარიშში ქაბული მოხსენიებული არ არის, როგორც კონფლიქტის შედეგად დევნილების წარმოშობის პროვინცია, არამედ მოხსენიებულია მხოლოდ, როგორც სხვა პროვინციებიდან დევნილთა მიმღები პროვინცია. 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, 6,205 პირი გადაადგილდა ქაბულში. იძულებით გადაადგილებულ პირებს მიაჩნიათ, რომ უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში უკეთესია. შესაბამისად, აღნიშნულის გამო გადაადგილდებიან დედაქალაქში.[15]

[1]EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[2] UNGA – UN General Assembly, The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security, 3 March 2017, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[3] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Annual Report 2016 on Protection of Civilians in Armed Conflict, Kabul, Afghanistan February 2017, p. 10-12 available at:

(accessed 24 November, 2017)

[4] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Quarterly Report on the Protection of Civilians in Armed Conflict: 1 January to 30 September 2017, p. 1-4, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[5] BBC – Kabul Green Zone attacked by suicide bomber, 31 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41819850 (accessed 24 November, 2017)

[6] BBC – Military cadets killed in Kabul minibus suicide bombing, 21 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41708357 (accessed 24 November, 2017)

[7] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least 72 Dead After Two Attacks On Mosques in Afghanistan, 20 October 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/348066/479738_en.html (accessed 24 November, 2017)

[8] BBC – Suicide ‘shepherd’ bomber kills several people near Kabul mosque, 29 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41445289 (accessed 24 November, 2017)

[9] BBC – Kabul air strike: US attack causes civilian casualties, 27 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41422498 (accessed 24 November, 2017)

[10] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Three Civilians Wounded By Kabul Suicide Attack On Danish Military Convoy, 24 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346979/478515_en.html (accessed 24 November, 2017)

[11] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least Three Killed In Suicide Blast Outside Kabul Cricket Stadium, 13 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346596/478004_en.html (accessed 24 November, 2017)

[12] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Suicide Bombing Kills Five At Bank In Kabul, 29 August 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/345875/477168_en.html (accessed 24 November, 2017)

[13] REUTERS – Afghanistan’s Shi’ites call for protection after latest mosque attack, 26 august 2017, available at: http://news.trust.org/item/20170826094946-qqwqk/ (accessed 24 November, 2017)

[14] EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[15] OCHA – Afghanistan: Conflict Induced Displacement (as of 19 November 2017) actual displacement between 1 January 2017 and 14 November 2017, available at: https://www.humanitarianresponse.info/en/operations/afghanistan/idps (accessed 24 November, 2017)

ავღანეთი – ჰერათის პროვინციაში არსებული ვითარება – ოქტომბერი, 2017

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) ავღანეთის შესახებ 2016 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ჰერათი ავღანეთის ერთერთი ყველაზე დიდი პროვინციაა და ქვეყნის დასავლეთით მდებარეობს. პროვინციას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ბადგჰისის (Badghis) პროვინცია და თურქმენეთი, ფარაჰის (Farah) პროვინცია – სამხრეთით, აღმოსავლეთით – გჰორის (Ghor) პროვინცია და ირანის ისლამური რესპუბლიკა დასავლეთით. ჰერათის პროვინცია შედგება 16 რაიონისგან: არდასკანი (Adraskan), ჩისტე შარიფი (Chiste Sharif), ფარსი (Farsi), გჰორიანი (Ghoryan), გულრანი (Gulran), გუზარა (Guzara), ჰერათი (Herat), ინჯილი (Injil), კარუხი (Karukh), კოჰსანი (Kohsan), კუშკი (Kushk), კუშკე კოჰნა (Kushke Kohna), ობე (Obe), პაშტუნ ზარგჰუნი (Pashtun Zarghun), შინდანდი (Shindand), ზინდა ჯანი (Zinda Jan). პროვინციის დედაქალაქია ჰერათი, რომლის მოსახლეობაა დაახლოებით 477,452; პროვინციის მოსახლეობაა დაახლოებით 1,890,202. ჰერათის პროვინციაში უმრავლესობა პაშტუნია. ქალაქ ჰერათში ტაჯიკური დომინირების ანკლავებია და მნიშვნელოვანი რაოდენობითაა წარმოდგენილი ჰაზარასა და აიმაქის უმცირესობები.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ ჰერათის პროვინციის ყველაზე არასტაბილური რაიონია შინდანდი, რომელიც ქალაქ ჰერათიდან 130 კილომეტრის მოშორებით მდებარეობს. რაიონის მოსახლეობა დაახლოებით 800 ათასია. შინდანდი ავღანეთის უმსხვილესი რაიონია, მაგრამ დაფინანსებას სხვა რაიონების მსგავსად იღებს. შინდანდზე მთელი ჰერათის პროვინციის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების მესამედი მოდის. უკანასკნელ წლებში უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარება შეირყა პროვინციის სხვა რაიონებშიც. პროვინციაში მდებარეობს საბჭოთა კავშირის მიერ აშენებული სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი სამხედრო საჰაერო ბაზა, რომელიც შემდეგ განაახლა შეერთებულმა შტატებმა, ძირითადად განიხილება ერთერთ დასაყრდენად ირანთან კონფრონტაციის შემთხვევაში. ამჟამად ბაზაზე ავღანელ პილოტებს წვრთნიან. შინდანდი ისტორიულად წარმოადგენს ოპიუმის რაიონს. აქ ასევე მოქმედებს ორი მნიშვნელოვანი გზა: წრიული გზა, რომელიც აკავშირებს ჰერათს და ყანდაჰარს, საიდანაც მეორე გზა მიდის ფარაჰისკენ.

2015 წლის 1-ელი სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისის ჩათვლით პროვინციაში დაფიქსირდა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული 496 ინციდენტი.

კონკრეტული პირებისკენ მიმართული ძალადობა  95
შეიარაღებული კონფრონტაცია და საჰაერო იერიშები  197
აფეთქებები  41
უსაფრთხოების ორგანოები  144
კონფლიქტთან კავშირის არ მქონე ინციდენტები  15
სხვა სახის ინციდენტები  4
ჯამი  496

ინციდენტების რაოდენობა პროვინციების მიხედვით:

შინდანდი 154
ჰერათი 68
გუზარა 38
გულრანი 25
გჰორიანი 23
ობე 23
ადრასკანი 22
კუშკი 19
პაშტუნ ზარგჰუნი 19
ინჯილი 18
კუშკე კოჰნა 18
ჩისტე შარიფი 16
კოჰსანი 16
კარუხი 15
ზინდა ჯანი 12
ფარსი 9
ხაკე საფედი 1

ქალაქ ჰერათს თავს აფარებს ბევრი იძულებით გადაადგილებული პირი როგორც მეზობელი რაიონებიდან, ასევე მეზობელი პროვინციებიდან. გლუკის ინფორმაციით, ჰერათში ძირითადად ბადგჰისიდან, კუნდუზიდან, გჰორიდან და ფარიაბიდან გადმოდიან.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისის მიერ ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 31 ივნისის ჩათვლით პერიოდში ჰერათის პროვინციაში 107 ადამიანი დაიღუპა და 108 დაშავდა. აღიშნული მაჩვენებელი გასული წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14%-ით მეტია.[2]

ჰერათის პროვინციაში აღნიშნული მსხვერპლი ძირითადად გამოიწვია მეჩეთზე აგვისტოში განხორციელებულმა თავდასხმამ. გაეროს გენერალური მდივანი 2017 წლის 15 სექტემბერს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ავღანეთში უსაფრთხოების მხრივ არსებული მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ რამდენიმე სერიოზულ ინციდენტს ჰქონდა ადგილი საანგარიშო პერიოდში, მათ შორისაა 1-ელ აგვისტოს შიიტურ მეჩეთზე განხორციელებული თავდასხმა, რის შედეგადაც 90 ადამიანზე მეტი დაიღუპა; აღნიშნულმა ინციდენტმა ფართო უკმაყოფილება გამოიწვია როგორც ავღანურ, ასევე საერთაშორისო საზოგადოებაში. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ უმეტესობა დოკუმენტირებულ შემთხვევებში ზიანდებოდნენ შიიტები.[3]

გაეროს ახალი ამბების სამსახურის ინფორმაციით, 28 ქალი და ბავშვი შეეწირა და დამატებით 16 დაშავდა ავღანეთში 2017 წლის აგვისტოს ბოლოს განხორციელებული საჰაერო იერიშების დროს. გაეროს მხარდაჭერის მისიამ ავღანეთში მოუწოდა ხელისუფლებას, რომ ინციდენტები დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად გამოიძიოს და მსხვერპლებზე შესაბამისი კომპენსაცია გასცეს. ინციდენტებს ადგილი ჰქონდა ჰერათისა და ლოგარის პროვინციებში.[4]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ გაეროს მონაცემების მიხედვით, ავღანეთში დაბრუნებულთა რაოდენობა ჯამში 85%-ით მეტია 2016 წელს, ვიდრე იყო 2015 წელს. დასავლეთის ქვეყნებიდან დაბრუნებულთა სამი ძირითადი დანიშნულების ადგილია ჰერათი, ქაბული და ბალხი (მაზარ ე-შარიფი). ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ მაზარ ე-შარიფის მსგავსად, ჰერათში უფრო დაბალია ადამიანებს შორის მსხვერპლის რაოდენობა, ვიდრე დანარჩენ ავღანეთში. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ისაუბრა ურბანული გადაადგილების ტენდენციაზე და ხაზი გაუსვა პოზიტიურ პროგრესს ჰერათსა და მაზარ ე-შარიფში, სადაც პროექტებით დაცულია მიწის მფლობელობა თუ დასაქმების უფლებები, საცხოვრისის, საარსებო სერვისებისა და შემოსავლის წყაროების მიწოდება.[5]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ჰერათი ავღანეთის მთავარი სავაჭრო ჰაბია და აქვს მჭიდრო კავშირები ირანთან და თურქმენეთთან. გამომდინარე იქიდან, რომ ქვეყნის ეკონომიკა განიცდის სტაგნაციას, სავარაუდოა ვაჭრობის მკვეთრი ვარდნა, რაც ნეგატიურად აისახება დასაქმებასა და სერვისებზე ჰერათში. ჰერათში კარგადაა განვითარებული მცირე და საშუალო ბიზნესი, ძირითადად ხელნაკეთი ნივთების, ხალიჩებისა და აბრეშუმის სფეროში. პროვინციას ასევე აქვს წარმოება, მათ შორის ფეხსაცმელების ფაბრიკა, მობილური ტელეფონებისა და მაცივრების ქარხნები. 2001 წლიდან მოყოლებული ჰერათმა მოიზიდა უფრო მეტი კერძო ინვესტიცია, ვიდრე რომელიმე სხვა ავღანურმა ქალაქმა.

ჰერათის ეკონომიკა განიცდის უსაფრთხოებასთან და პოლიტიკურ გაურკვევლობასთან დაკავშირებული პრობლემების გავლენას. კერძო ინვესტიციების რაოდენობამ ქალაქ ჰერათში იკლო, განსაკუთრებით სამშენებლო სფეროში, რასაც ქალაქში დაუმთავრებელი შენობების მოხშირება მოწმობს. ადგილი აქვს დისკრიმინაციას და ნეპოტიზმს ჰერათში ანაზღაურებად დასაქმებაზე ხელმისაწვდომობის კუთხით. პროპორციულობა ქალთა დასაქმების კუთხით, ჰერათში გაცილებით მაღალია, ვიდრე ავღანეთის სხვა ურბანულ საზოგადოებაში. ქალებს ხელი მიუწვდებათ დასაქმებაზე სამკერვალოებში, სოფლის მეურნეობის კოოპერატივებში, ქარგვისა და სილამაზის ცენტრებში. ვრცელდება ცნობები ქალთა შევიწროვებაზე სამსახურებში, განსაკუთრებით ქალაქ ჰერათში.

ქალაქ ჰერათში წერა-კითხვის ცოდნის საერთო მაჩვენებელი 62.8%-ია (70.1% მამაკაცებში და 55.4% ქალებში). ასევე, ჰერათს აქვს უმაღლესი მაჩვენებელი დაწყებითი (78%), საშუალო (42%) და მაღალი კლასის (28.8%) სასკოლო დასწრების მხრივ. ასევე, მაღალია დასწრების მაჩვენებელი უმაღლესი განათლების მიმართულებით (12.9%). ჰერათში იზრდება კერძო განათლების პრაქტიკა. 2015 წელს დაახლოებით 30 ათასი სტუდენტი შევიდა კერძო სკოლაში, სადაც წლიური გადასახადი 1500 ამერიკულ დოლარამდეა. კერძო სკოლები მიმზიდველია უკეთესი პირობებით და სწავლის უფრო მაღალი ხარისხით. 2015 წელს 30 ათასი სტუდენტი, მათ შორის 5 ათასი ქალი დადიოდა ჰერათის მადრასაში (ისლამური რელიგიური სკოლა). ჰერათში მოქმედებს ერთი სახელმწიფო და 7 კერძო უნივერსიტეტი. სახელმწიფო უნივერსიტეტს ადანაშაულებდნენ კორუფციაში და პოლიტიკურ ჩარევაში მისაღებ გამოცდებთან დაკავშირებით.

მაზარ ე-შარიფსა და ჰერათში ფუნქციონირებს ჯანდაცვის ობიექტების ქსელი – კლინიკები, ჰოსპიტალები და მობილური კლინიკები. ქსელი ჯერ კიდევ ვითარდება. 2017 წლის იანვარში ჯანდაცვის სამინისტრომ ჰერათში 14 ახალი ჯანდაცვის ობიექტის მშენებლობა დაიწყო, მათ შორის  ხელოვნური კიდურების სახელოსნო და დამხმარე მოწყობილობები ჰერათის რეგიონული ჰოსპიტალისთვის, ჰერათის რეგიონული სისხლის ბანკი და სამშობიარო ჰოსპიტალი. ჰერათი სარგებლობს უფრო ადვილი ხელმისაწვდომობით ჯანდაცვის ობიექტებზე, ვიდრე სხვა ქალაქები.

ჰერათის პროვინცია ეთნიკურად ჰეტეროგენულია. ქალაქ ჰერათში პოლიციის პირადი შემადგენლობის რაოდენობის, მათ შორის ეთნიკური და გენდერული გადანაწილების შესახებ ინფორმაცია არაა ხელმისაწვდომი. ქალაქი 16 ადმინისტრაციულ ერთეულადაა დაყოფილი. ქალაქის თითოეულ ურბანულ რაიონს საკუთარი პოლიციის განყოფილება აქვს. ქალაქ ჰერათში პოლიციელების უფრო დიდი რაოდენობაა კონცენტრირებული ვიდრე პროვინციულ ნაწილში. ავღანური საინფორმაციო სააგენტო 2017 წლის თებერვალში წერდა, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა იყო უკმაყოფილო უსაფრთხოებისა და სასამართლო ინსტიტუციების სისუსტით ქალაქ ჰერათში, რაც მოტივირებული იყო 2016 წლის მარტიდან 2017 წლის მარტამდე პერიოდში მკვლელობების გახშირებით. უსაფრთხოება ქალაქსა და ქალაქის გარეთ მერყევია. დაუცველი მდგომარეობა ქალაქ ჰერათში თავისი ბუნებით კრიმინალურია და მოიცავს ისეთ ინციდენტებს, როგორიცაა გატაცებები, მკვლელობები და ძარცვა. ადგილობრივი სამოქალაქო საზოგადოება აღნიშნავს, რომ ჰერათში ახლა ყველაზე მეტად გატაცების ან მათი შვილის გამოსასყიდის მიზნით გატაცების ეშინიათ. ასევე, მზარდი ტენდენცია იგრძნობოდა რელიგიური ლიდერებისა და პოლიტიკოსების მკვლელობის მხრივ.[6]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Afghanistan: Security Situation, November 2016, available at:

[accessed 20 October 2017]

[2] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Afghanistan: Security and humanitarian situation, August 2017, v 4.0, available at:

[accessed 20 October 2017]

[3] UN Secretary-General (UNSG), The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security , 15 September 2017, A/72/392–S/2017/783, available at:

[accessed 20 October 2017]

[4] UN News Service, Afghanistan: UN mission confirms at least 44 civilians killed, injured in latest airstrikes, 1 September 2017, available at:

[accessed 20 October 2017]

[5] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Afghanistan: Security and humanitarian situation, August 2017, v 4.0, available at:

[accessed 20 October 2017

[6] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report Afghanistan: Key socio-economic indicators, state protection, and mobility in Kabul City, Mazar-e Sharif, and Herat City, August 2017, available at:

[accessed 20 October 2017]

ავღანეთი – ქალთა უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – აპრილი, 2017

ქალები განსაზღვრული ბიოგრაფიით, ან განსაკუთრებულ შემთხვევებშიქალების წინააღმდეგ სექსუალური და გენდერული ძალადობა ფართოდ გავრცელებულია ავღანეთში. მსგავსი ძალადობა მოიცავს იძულებით ქორწინებას, ბავშვთა ქორწინებას, „ღირსების გამო მკვლელობებს“, გატაცებას, გაუპატიურებას, იძულებით აბორტს და ოჯახურ ძალადობას.

სახელისუფლებო ორგანოები ოჯახური ძალადობის საჩივრების არსებობის შემთხვევაში მიმართავს დავის გადაწყვეტის ტრადიციულ მექანიზმს. ოჯახურ ძალადობაში, ან იძულებით ქორწინებაში ბრალდებული მამაკაცები, თითქმის ყოველთვის, დაუსჯელნი რჩებიან. ქალი პოლიციელები, სამსახურში, მამაკაცი კოლეგების მხრიდან არიან სექსუალური ძალადობის რისკის ქვეშ. ისინი, აგრეთვე, ძალადობრივი თავდასხმის საფრთხის ქვეშ არიან ანტი-სამთავრობო ელემენტების მხრიდან.

ქალები, რომლებიც მიეკუთვნებიან შემდეგ კატეგორიებს, საჭიროებენ საერთაშორისო დაცვას:

ა) გადარჩენილები და სექსუალური – გენდერული ძალადობის საფრთხის ქვეშ მყოფნი;

ბ) გადარჩენილები და მავნე ტრადიციული პრაქტიკის რისკის ქვეშ მყოფნი;

გ) ქალები, რომლებიც აღიქმებიან სოციალური მორალის მოწინააღმდეგეებად.

ქალები და მამაკაცები, რომლებიც აღიქმებიან სოციალური მორალის მოწინააღმდეგეებად

სახელმწიფოს მცდელობის მიუხედავად, წაახალისოს გენდერული თანასწორობა, ქალები განიცდიან გავრცელებულ სოციალურ, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ დისკრიმინაციას საზოგადოებაში არსებული სტერეოტიპების გამო. „მორალური დანაშაულის“ (ქორწინებაზე უარის თქმა, თანმხლები პირის გარეშე არასათანადოდ სიარული, ქორწინების გარეშე სქესობრივი კავშირი, ოჯახური ძალადობისას სახლიდან გაქცევა) ბრალდებით ხდება უამრავი ქალისა და გოგონას დაპატიმრება. „მორალურმა დანაშაულმა“ შესაძლოა გამოიწვიოს „ღირსების გამო მკვლელობა“. მსგავსი შემთხვევებისას, ხელისუფლება  ქალების დაკავებას მიიჩნევს, როგორც მათი დაცვის მექანიზმს.

მამაკაცები, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან წესებს, შესაძლოა დადგნენ არასათანადო მოპყრობის რისკის ქვეშ, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როცა საქმე ეხება ქორწინების გარეშე სქესობრივ კავშირს.[1]

ქალთა და გოგონათა წინააღმდეგ მიმართული ძალადობა

“Amnesty International”- ის 2017 წლის ანგარიშში, რომელიც ეხება  2016 წელს ავღანეთში განვითარებულ მოვლენებს, აღნიშნულია, რომ ავღანეთის სასამართლო სისტემში 2016 წლის პირველი 8 თვის მანძილზე, ქალთა და გოგონათა წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის 3,700 შემთხვევა დარეგისტრირდა.  ავღანეთის ადამიანის უფლებათა დაცვის დამოუკიდებელი კომისია იუწყებოდა, რომ  2016 წლის პირველი 6 თვის მანძილზე ძალადობის ათასობით შემთხვევა დაფიქსირდა, რაც მოიცავდა ცემის, მკვლელობის და მჟავით თავდასხმის ფაქტებს.

იანვარში, მამაკაცმა 22 წლის ცოლს მოაჭრა ცხვირი. აღნიშნული ინციდენტი დაგმო მთელმა ავღანეთმა, მათ შორის თალიბანის წარმომადგენელმაც.

ივლისში, 14 წლის ორსულ გოგოს ქმარმა და ქმრის დედამ ცეცხლი წაუკიდეს, რაც მიზნად ისახავდა გოგოს მამის დასჯას, რომელიც ქმრის დეიდაშვილთან ერთად გაიქცა. გოგო ხუთი დღის შემდეგ გარდაიცვალა ქაბულის საავადმყოფოში.

შეიარაღებული დაჯგუფებები თავს ესხმოდნენ ქალებს, რომლებიც საჯარო სფეროში მოღვაწეობდნენ, მათ შორის  ქალ პოლიციელებს. შეიარაღებული დაჯგუფებები მათ მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე  ქალებს და გოგონებს უზღუდავდნენ თავისუფლად გადაადგილების შესაძლებლობას, განათლებაზე და ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომას.

UNAMA-ს ანგარიშით, თალიბანის და სხვა შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან შარიათის კანონის საფუძველზე ქალთა დასჯის ფაქტებმა იმატა. ანგარიშის მიხედვით, 1 იანვრიდან 30 ივნისამდე პერიოდში  6 ფაქტი დაფიქსირდა, რომლის ფარგლებშიც შეიარაღებულმა დაჯგუფებებმა ე.წ. „მორალურ დანაშაულში“ ეჭვმიტანილი 6 ქალი დასაჯა. მათგან 2 ქალი სიკვდილით დასაჯეს, ხოლო 4 გაამათრახეს.[2]

“Human rights Watch”-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით,  2016 წელს პარლამენტის წევრები ეწინააღმდეგებოდნენ ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ კანონის მიღებას, თუმცა პარლამენტის სამართლებრივი კომისია ნაზირ აჰმად ჰანაფის ხელმძღვანელობით, განაგრძობდა მცდელობას, რომ კანონში შეტანილი ყოფილიყო ცვლილება  და ამოეღოთ ქორწინების მინიმალური ასაკი და დაწესებინათ სასჯელი ოჯახური ძალადობისთვის. ასევე, უზრუნველყოფილი ყოფილიყო ქალებისთვის თავშესაფარზე წვდომა. 2016 წლის ნოემბრისთვის ცვლილებები წარუდგინეს ქალთა საკითხების, სამოქალაქო საზოგადოების და ადამიანის უფლებათა საპარლამენტო კომისიას.

2015 წლის დეკემბერში უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც აკრძალა იმ ქალთათვის პატიმრობის მისჯა, რომლებიც ოჯახებს გაექცნენ, თუმცა აკრძალვა ლიმიტირებული იყო და ეხებოდა იმ შემთხვევებს, როდესაც გაქცეულმა ქალმა თავი შეაფარა ნათესავ მამაკაცს, ან დახმარებისთვის მიმართა პოლიციას, ან სამედიცინო დაწესებულებას. მიუხედავად მიღებული გადაწყვეტილებისა, რეალური ცვლილებები არ მომხდარა. ხშირ შემთხვევაში ქალები, რომლებიც ოჯახებიდან გარბიან, ცდილობენ თავი დააღწიონ ოჯახურ ძალადობას ან იძულებით ქორწინებებს. ავღანეთის ადამიანის უფლებათა დამოუკიდებელი კომისიის ინფორმაციით, 2016 წლის პირველი რვა თვის  განმავლობაში ოჯახური ძალადობის  2621 შემთხვევა დაფიქსირდა, თითქმის იგივე რაოდენობა რაც 2015 წელს.[3]

[1] UNHCR – UN High Commissioner for Refugees: UNHCR Eligibility Guidelines for Assessing the International Protection Needs of Asylum-Seekers from Afghanistan, 19 April 2016 (available at ecoi.net)


(Memo von UNHCR Berlin) [accessed April 7, 2017]

[2] Amnesty International/Annual Report: Afghanistan 2016/2017 https://www.amnesty.org/en/countries/asia-and-the-pacific/afghanistan/report-afghanistan/ [accessed April 7, 2017]

[3] Human Rights Watch Report: Afghanistan;Events of 2016https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/afghanistan [accessed April 7, 2017]

ავღანეთი – ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

“Amnesty International”-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, ავღანეთის ისლამურ რესპუბლიკაში ინტენსიური კონფლიქტის შედეგად ადამიანის უფლებათა დარღვევამ და ძალადობამ კიდევ უფრო მასშტაბური ხასიათი მიიღო. ათასობით მშვიდობიანი მოქალაქე იქნა მოკლული, ზოგი დაიჭრა, ზოგი კი იძულებით გადაადგილდა.უსაფრთხოების კუთხით არსებული პრობლემების შედეგად კიდევ უფრო შეიზღუდა განათლებაზე, ჯანდაცვის და სხვა სერვისებზე წვდომა. მშვიდობიანი მოქალაქეების მკვლელობაზე უმეტესად შეიარაღებული დაჯგუფებები არიან პასუხსიმგებლები, თუმცა სამთავრობო ძალების მხრიდანაც ჰქონდა ადგილი მშვიდობიანი მოქალაქეების დაჭრის ან მკვლელობის ფაქტებს. მთავრობის მომხრე და მოწინააღმდეგე ძალები კვლავ განაგრძობდნენ ბავშვების  გამოყენებას ბრძოლებში. იძულებით გადაადგილებულ პირთა რაოდენობა 1.4 მილიონ ადამიანს შეადგენს, რაც 2013 წლის მონაცემებთან შედარებით გაორმაგებულია. რაც შეეხება ლტოლვილთა რაოდენობას, 2.6 მილიონი ავღანელი ცხოვრობს ქვეყნის გარეთ, უმეტესად გაუსაძლის პირობებში. საანგარიშო პერიოდში, ქალთა და გოგონათა მიმართ ძალადობა კვლავ გრძელდებოდა. შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან ქალთა სახალხოდ დასჯის და გამათრახების ფაქტებმა იმატა. სახელმწიფო და არასახელმწიფო აქტორები კვლავ განაგრძობდნენ მუქარებს ადამიანის უფლებათა დამცველების მიმართ და ხელს უშლიდნენ თავიანთი ვალდებულების შესრულების პროცესში, ჟურნალისტები განიცდიდნენ ძალადობას და ცენზურას. მთავრობა კი განაგრძობდა სიკვდილით დასჯას არასამართლიანი სასამართლოს შემდეგაც კი.

მთავრობასა და ქვეყნის სიდიდით მეორე ამბოხებულ დაჯგუფება “ჰეზბ-ი-ისლამს” შორის ექვსწლიანი სამშვიდობო მოლაპარაკებების შემდეგ, რომელსაც გულბუდინ ჰეკმათიარი ხელმძღვანელობდა, პრეზიდენტმა ღანიმ და გულბუდინ ჰეკმათიარმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც ჰეკმათიარი და მისი მებრძოლები ამნისტიას დაექვემდებარებოდნენ და “ჰეზბ-ი-ისლამის” წევრების ნაწილი ციხიდან გათავისუფლდებოდა.

პრეზიდენტ ღანის და პრემიერ-მინისტრის აბდულა აბდულას მომხრეებს შორის დაპირისპირების შედეგად პოლიტიკურმა არასტაბილურობამ კიდევ უფრო იმატა. ოქტომბერში გაიმართა დონორი ორგანიზაციების საერთაშორიო კონფერენცია ავღანეთისთვის დახმარების გაწევის მიზნით. საერთაშორისო საზოგადოებამ გადაწყვიტა, რომ 15.2 მილიარდ დოლარს გამოყოფს ავღანეთში უსაფრთხოების და მდგრადი განვითარების ხელშეწყობის მიზნით. კონფერენციამდე, ევროკავშირმა და ავღანეთმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც დიდი რაოდენობით ავღანელი თავშესაფრის მაძიებელი პირების დეპორტაციის უფლებას იძლევა, მიუხედავად იმისა, რომ უსაფრთხოების კუთხით გაუარესებულია ვითარება.

ფინანსური კრიზისი კიდევ უფრო მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენდა ქვეყნისთვის, საერთაშორისო ორგანიზაციების რაოდენობის შემცირების და უმუშევრობის დონის ზრდის პარალელურად.

სექტემბერსა და ოქტომბერში, თალიბანის თავდასხმების რაოდენობამ და პროვინციის ქალაქების დაკავების მცდელობამ საგრძნობლად იმატა. ოქტომბერში თალიბანმა ხელში ჩაიგდო კუნდუზი, რომლის დაკავების დროსაც ელექტროენერგიის და წყლის მიწოდება შეაჩერა. საავადმყოფოებში წამლები გათავდა, ხოლო დაჭრილი მშვიდობიანი მოქალაქეების რაოდენობამ იმატა. გაეროს ოფისის ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის სამსახურის (UNOCHA) ანგარიშით, ერთი კვირის განმავლობაში, კუნდუზიდან დედაქალაქში, ქაბულში და მეზობელ ქვეყნებში  25,000 ავღანელი იძულებით გადაადგილდა.

შეიარაღებული კონფლიქტი

2016 წლის პირველი ცხრა თვის მანძილზე UNAMA-მ აღრიცხა 8,397 კონფლიქტის შედეგად მშვიდობიან მოქალაქეებში არსებული მსხვერპლი (2,562 მოკლული და 5,835 დაჭრილი). UNAMA-ს მიხედვით, სამთავრობო ძალები – მათ შორის ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალები, ავღანეთის ადგილობრივი პოლიცია, მთავრობის მომხრე შეიარაღებული დაჯგუფებები და საერთაშორისო სამხედრო ძალები – იყვნენ პასუხისმგებლები შემთხვევების 23%-ზე.

2016 წლის პირველ ნახევარში UNAMA-მ აღრიცხა სულ მცირე 15 ინციდენტი, რომელშიც მთავრობის მომხრე ძალებმა განახორციელეს სამძებრო ოპერაციები საავადმყოფოებსა და კლინიკებში, შეაფერხეს ან ხელი შეუშალეს სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობას ან სამხედრო მიზნებისთვის იყენებდნენ სამედიცინო დაწესებულებებს. აღნიშნულმა ფაქტებმა წინა წელთან შედარებით, მნიშვნელოვნად იმატა.

18 თებერვალს, ავღანეთის ეროვნული არმიის ფორმაში ჩაცმული მამაკაცი შევიდა თალიბანის მიერ კონტროლირებად სოფელ „Tangi Saidan“-ში არსებულ კლინიკაში, ვარდაკის პროვინციაში. შვედური დახმარების ჯგუფმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა კლინიკას, განაცხადა, რომ მამაკაცმა ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაღენა კლინიკის თანამშრომლებს და მოკლა ორი პაციენტი და 15 წლის მომვლელი. NATO-მ დაიწყო აღნიშნული ინციდენტის გამოძიება. წლის ბოლოსთვის ჯერ კიდევ არ იყო გაკეთებული არანაირი განცხადება.

შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ ჩადენილი დანაშაულები

UNAMA-ს მიხედვით, მშვიდობიანი მოქალაქეებში არსებული მსხვერპლის უმეტეს ნაწილზე, დაახლოებით 60%-ზე პასუხისმგებლობა თალიბანს და სხვა შეიარაღებულ დაჯგუფებებს ეკისრებათ.

3 თებერვალს, თალიბანმა მოკლა 10 წლის ბიჭი, რომელიც სამხრეთ ურუზგანში, ტირინ კოტში მდებარე სკოლისკენ მიემართებოდა. მიზეზად ითვლებოდა ის, რომ ადრე ის თალიბანის მხარეს იბრძოდა ბიძამისთან ერთად, რომელიც შემდეგ ადგილობრივი პოლიციის ხელმძღვანელი გახდა.

19 აპრილს, თალიბანის მებრძოლები თავს დაესხნენ უსაფრთხოების ჯგუფს, რომელიც იცავდა მაღალი რანგის მთავრობის წევრს ქაბულში, შედეგად 64 ადამიანი იქნა მოკლული, ხოლო 347 კი დაიჭრა. 2001 წლის შემდეგ ეს იყო ყველაზე დიდი თავდასხმა დასახლებულ ტერიტორიაზე.

31 მაისს, თალიბანის მებრძოლებმა გაიტაცეს 220 მშვიდობიანი მოქალაქე კუნდუზ-ტახარის გზატკეცილზე სპეციალურად შექმნილ ყალბ საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე, არზან ანგორის სიახლოვეს, კუნდუზის პროვინციაში. 17 ადამიანი მოკლეს, ხოლო დანარჩენები კი გაათავისუფლეს. სულ მცირე 40 ადამიანი იქნა გატაცებული იმავე ტერიტორიაზე, 8 ივნისს.

23 ივლისს, თვითმკვლელმა ტერორისტმა, რომელიც თავს ისლამური სახელმწიფოს წევრად აცხადებდა, თავდასხმა განახორციელა ჰაზარას უმცირესობის მიერ გამართული მშვიდობიანი დემონსტრაციის მსვლელობის დროს ქაბულში, რის შედეგადაც მოკლა 80 და დაჭრა 230-ზე მეტი ადამიანი.

12 აგვისტოს, სამი შეიარაღებული მამაკაცი თავს დაესხა ამერიკულ უნივერსიტეტს ქაბულში, შედეგად 12 ადამიანი გარდაიცვალა, ხოლო 40 დაიჭრა. აღნიშნულ თავდასხმაზე არავის არ აუღია პასუხისმგებლობა.

11 ოქტომბერს, ისლამურმა სახელმწიფომ განახორციელა თავდასხმა შიიტურ მეჩეთზე ქაბულში. თავდამსხმელებმა გამოიყენეს ასაფეთქებელი მოწყობილობები და შტურმით აიღეს მეჩეთი. შედეგად მძევლად აიყვანეს ასობით ადამიანი. სულ მცირე 18 ადამიანი იქნა მოკლული, ხოლო 40 კი დაიჭრა, მათ შორის იყვნენ ქალები და ბავშვები.

სამხედრო სამსახურის ასაკი  და ვალდებულება:

სამხედრო სამსახური ნებაყოფილობითია 18 წლის ასაკიდან, არ ხდება გაწვევა.[1]

ადამიანის უფლებათა დამცველები

შეიარაღებული ჯგუფები აგრძელებდნენ ზეწოლასა და მუქარას ადამიანის უფლებათა დამცველებზე. განსაკუთრებით, ქალი უფლებადამცველების მიმართ ხორციელდებოდა სასიკვდილო მუქარები, რომლებიც მიმართული იყო როგორც უშუალოდ მათი, ასევე მათი ოჯახების წინააღმდეგ.

2016 წლის დასაწყისში, ერთ-ერთმა ცნობილმა უფლებადამცველმა სოციალურ ქსელის  “Facebook”-ის მეშვეობით მიიღო წერილი თალიბანისგან, სადაც მას და კიდევ სხვა 9 პირს  მოკვლით ემუქრებოდნენ. მას შემდეგ რაც ათივე ზემოხსენებულმა პირმა მიმართა მთავრობას და ითხოვა დახმარება, დაზვერვის სააგენტომ  – „უსაფრთხოების ეროვნულმა სამმართველომ“ ორი მათგანი დააკავა თალიბანთან კავშირის ბრალდებით, თუმცა, შემდგომი ინფორმაცია ამ საკითხზე მათი კოლეგებისთვის არ მიუწოდებიათ. მუქარები გაგრძელდა აქტივისტების მიმართ, რომლებმაც, თავის მხრივ, შეზღუდეს თავიანთი საქმიანობა.

აგვისტოში, ერთ-ერთ სამხრეთ პროვინციაში, დაუდგენელმა პირებმა ადგილობრივი ქალთა უფლებების დამცველის ძმა მოიტაცეს, აწამეს და მოკლეს. დამნაშავეებმა ოჯახის დაშინებისთვის გამოიყენეს მსხვერპლის ტელეფონი და მოკლულის და გააფრთხილეს, რომ შეეწყვიტა საკუთარი საქმიანობა. ზემოხსენებული დანაშაულებისთვის, წლის ბოლოსთვისაც კი, არავინ არ დაუკავებიათ.

შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება

გამოხატვის თავისუფლება, რომელიც საკმაოდ განტკიცდა  თალიბანის დაცემის შემდეგ 2001 წელს, თანდათან დაკნინდა  ძალადობრივი თავდასხმების, დაშინებებისა და ჟურნალისტების მკვლელობების შემდეგ.

„Nai”, მედიის თავისუფლების გამშუქებელმა ორგანიზაციამ, იანვრიდან ნოემბრამდე დააფიქსირა 100-ზე მეტი თავდასხმა ჟურნალისტებსა და მედიის ოფისებზე, მათ შორის, მკვლელობები, ცემის ფაქტები, დაკავებები, ცეცხლის წაკიდების შემთხვევები, მუქარები და სხვა ძალადობრივი ქმედებები, როგორც სახელმწიფო, ასევე, არასახელმწიფო ქმედების სუბიექტების მხრიდან.

20 იანვარს,  თვითმკვლელი ტერორისტი თავს დაესხა  ავტობუსს, რომელსაც გადაჰყავდა  ქვეყნის ყველაზე დიდი ტელევიზიის – TOLO TV-ის ჟურნალისტები. შედეგად, გარდაიცვლა 7, ხოლო დაშავდა 27 პირი.  დანაშაულზე პასუხისმგებლობა აიღო თალიბანმა, რომელიც მანამდე რამდენჯერმე დაემუქრა ზემოხსენებულ ტელევიზიას.

29 იანვარს,  ცნობილი ჟურნალისტი – Zubair Khaksar, რომელიც მუშაობდა ავღანეთის ეროვნულ ტელევიზიაში „Nangarhar“-ის პროვინციაში, მოკლეს დაუდგენელმა პირებმა, როდესაც ის გადაადგილდებოდა  ქალაქ ჯალალაბადიდან „Surkhrood“-ის დასახლებაში.

19 აპრილს, ქაბულის პოლიციის თანამშრომლებმა სცემეს Ariana TV-ის ორი ჟურნალისტი, რომლების საკუთარ მოვალეობას ახორციელებდნენ.

ქაბულის მიმდებარე პროვინციებში, აქტივისტები აცხადებნენ, რომ ეშინოდათ დემონსტაციების მოწყობის, რადგან, შედეგად, აღმოჩნდებოდნენ მთავრობის მხრიდან რეპრესიების საფრთხის ქვეშ.

წამება და  სხვა არასათანდო მოპყრობა

შეიარაღებული დაჯგუფებები, მათ შორის – თალიბანი, აგრძელებდნენ მკვლელობებს, წამებას და სხვა სამართალდარღვევებს, როგორც “სასჯელს”  მათ მიერ მიჩნეული დანაშაულებისა თუ სხვა დარღვევებისთვის.

1 იანვრიდან 30 ივნისამდე, UNAMA-მა  მოახდინა 26 სხვადასხვა საქმის დოკუმენტირება, მათ შორის იყო მკვლელობები, გაროზგვები, ცემისა და უსამართლო დაკავებების ფაქტები. ზემოხსენებული სასჯელები პირებს დაეკისრათ მათ მიერ “შარიათის” კანონის დარღვევებისთვის, უსაფრთხოების ძალებთან კავშირისა ან მათ სასარგებლოდ ჯაშუშობისთვის. ფაქტების უმრავლესობა მოხდა დასავლეთ რეგიონში, უფრო კონკრეტულად, ფარაჰსა და ბადღის პროვინციებში.

14 თებერვალს, ადგილობრივმა პოლიციამ ხაკ-ე-საფიდის დასახლებაში, ფარაჰის პროვინციაში, დააკავა, აწამა  და მოკლა მეცხვარე, რომელიც მათი ვარაუდით დაკავშირებული იყო IED-ის (თვითნაკეთი ასაფეთქებელი დანადგარი) დაყენებასთან, რისი აფეთქების შედეგადაც გარდაიცვლა 2 პოლიციელი. UNAMA-ს ინფორმაციით, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ინციდენტის შესახებ ავღანეთის ეროვნული პოლიციის პროკურორის ოფისი ინფორმაციას ფლობდა,  მათ არ აღუძრავთ სისხლის სამართლის საქმე,  ან არ დაუწყიათ გამოძიება და არ დაუკავებიათ რომელიმე ეჭვმიტანილი.

სიკვდილით დასჯა

8 მაისს,  6 სიკვდილმისჯილი პატიმარი ჩამოახრჩვეს   „Pol-e Charkhi“ ციხეში ქაბულში. ჩამოხრჩობის ფაქტები შედეგად მოყვა პრეზიდენტის სიტყვით გამოსვლა 25 აპრილს, მას შემდეგ რაც თალიბანმა განახორციელა მასიური თავდასხმა 19 აპრილს, რომელშიც მან პირობა დადო, მიმართავდა უმკაცრეს სასჯელებს, მათ შორის – სიკვდილით დასჯასაც.

არსებობდა შიში იმისა, რომ სიკვდილით დასჯის ფაქტები კიდევ გაგრძელდებოდა. დაახლოებით 600 პატიმარი იყო სიკვდილმისჯილი და სასჯელის მომლოდინე, მათ შორის ბევრი იყო მსჯავრდებული ისეთი დანაშაულისთვის, როგორიცაა, მაგალითად, მკვლელობა. მათი სასამართლო პროცესების უმრავლესობა ვერ აკმაყოფილებდა „სამართლიანი სასამართლოს“ სტანდარტებს. წლის განმავლობაში, დაახლეობით 100 პირს მიუსაჯეს სიკვდილი  ისეთი დანაშაულისთვის, როგორიცაა მკვლელობა, გაუპატიურება,  ტერორიზმი, რომელმაც გამოიწვია მასობრიცი მკვლელობები და ა.შ.[2]

ბოლო მოვლენები უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით

2015 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისის ჩათვლით, ქაბულის პროვინციაში, მათ შორის უშუალოდ ქალაქში, დაფიქსირდა 312 უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტი. შემდგომ ცხრილში წარმოდგენელია ამ ინციდენტების სახეები:

                                                                               ქაბულში           ქაბულის გარეთ

კერძო პირების მიმართ ძალადობა                       26                         5

შეიარაღებული დაპირისპირებები

და საჰაერო დაბომბვები                                       107                       89

აფეთქებები                                                           80                        30

უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული

იძულებითი ღონისძიება                                       67                       36

კონფლიქტთან დაუკავშირებელი ინციდენტები    29              1

სხვა ინციდენტები                                                      3                 0

სულ                                                                             312               161

ქაბული, ქალაქის ზოგადი აღწერილობა

ქალაქი ქაბული არის განცალკევებული დასახლება ქაბულის პროვინციაში, სხვა 14 დასახლებასთან ერთად.

ამ ანგარიშში, განსაკუთრებით ყურადღება გამახვილებულია ქალაქ ქაბულზე, რადგანაც ის წარმოადგენს ავღანეთის დედაქალაქს. გამომდინარე იქიდან, რომ ქალაქში მდებარეობს სამთავრობო შენობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, დიპლომატიური წარმომადგენლობები და საერთაშორისო თუ ეროვნული უსაფრთხოების ძალები, ქალაქში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა განსხვავებულია ქვეყნის სხვა პროვინციებისგან.

ქაბული, უდაოდ არის ავღანეთის ყველაზე დიდი და სწრაფად მზარდი ქალაქი.   რეპატრიანტების, იძულებით გადაადგილებული პირებისა და ეკო-მიგრანტების მასიურმა ნაკადებმა  გამოიწვია პოპულაციის  სწრაფი ზრდა. 2015 წელს, UN OCHA-ს გათვლებით, ქაბულის მოსახლეობა შეადგენდა 3.678.034 მოსახლეს. სხვა წყაროებით ეს რიცხვი 7 მილიონსაც აღწევს. ქაბულის პროვინციის ¾-ზე მეტი ცხოვრობს ქალაქ ქაბულში.

ქალაქი ქაბული დაყოფილია 17 დასახლებად, რომელთაც, ხშირად, 1-დან 17-მდე რიცხვებით აღნიშნავენ. UNOCHA-ს 2016 წლის 4 იანვრის რუკაზე ნაჩვენებია 22 პოლიციის განყოფილება. 2016 წლის დასაწყისში, ქალაქს არ ჰყავდა მერი, რაც გამოწვეული იყო პრეზიდენტ ღანისა და CEO Abdullah-ს შორის თანხმობის არქონით.

ქაბული არის ეთნიკურად მრავალფეროვანი ქალაქი, სადაც თითქმის ყველა ეთნოსია წარმოდგენილი. ფაშტუნები, ტაჯიკები, ჰაზარასები, უზბეკები, ბალუჩები, სიქები და ჰინდუსები, ყველა ცხოვრობენ ქაბულში და არც ერთ ჯგუფს არ უკავია დომინანტური პოზიცია. სამეზობლოები ძირითადად შედგება ერთი და იგივე ეთნოსის წარმომადგენლებისგან.

2016 წლის აპრილში, UNHCR-მა დააფიქსირა თავის სახელმძღვანელო პრინციპებში, რომ ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალები (ANSF) ეფექტურად იცავდნენ დედაქალაქს და მის ურბანულ ცენტრებს, თუმცა იყო გამონაკლისი, 2015 წლის სექტემბერში, როდესაც თალიბანმა მოახერხა კუნდუზის ხელში ჩაგდება. ქაბული რეგულარულად ხდება ძალადობის მოწმე. ქაბულში, ძირითადად თავდასხმის სამი ფორმა ფიქსირდება: „გახმაურებული თავდასხმები“, „კომპლექსური თავდასხმები“ და „თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმები“. UNAMA კომპლექსურ თავდასხმას განსაზღვრავს, როგორც „წინასწარ დაგეგმილ და კოორდინირებულ თავდასხმას“, რაც გულისხმობს რამდენიმე თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებულ  რამდენიმე სახის თავდასხმას.

აღნიშნული თავდასხმების ძირითად სამიზნეს მაღალი რანგის საერთაშორისო ინსტიტუტები, სამხედრო და სამოქალაქო კადრები, მათ შორის დიპლომატები, დასავლური ორგანიზაციები, ავღანეთის ხელისუფლების და უსაფრთხოების ძალების წევრები წარმოადგენენ.

კონფლიქტთან დაკავშირებული ძალადობის გარდა, ქაბულში დანაშაულის დონე მაღალია. ავღანეთის პოლიცია ერთი თვის მანძილზე რეგულარულად აკავებს ასობით დამნაშავეს, რომლებიც ჩართულები არიან მკვლელობში, შეიარაღებულ ძარცვასა და ავტომობილთა გატაცებებში.[3]

ავღანეთში მიწის საკითხებთან დაკავშირებული დავები წარმოადგენს ძალადობრივი კონფლიქტის ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ტიპს. ამერიკის შეერთებული შტატების მშვიდობის ინსტიტუტმა  (Usip) და მიწის საკითხებთან დაკავშირებით ავღანეთის დამოუკიდებელმა ორგანომ (ARAZI) შექმნეს საპილოტო სისტემა მიწის საკითხებთან დაკავშირებული დავების რეგისტრაციისთვის, რომლებიც ტომობრივი და ჩვეულებითი სამართლით იქნა გადაწყვეტილი. ეს გულისხმობს საბჭოების შექმნას, რომელიც უთანხმოების მოგვარების მიზნით ითანამშრომლებს ARAZI-სთან ან სხვა რომელიმე ტრადიციულ ორგანოსთან. ARAZI-ს პრიორიტეტია კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, მიწების მიტაცების პრევენცია და  მიტაცებული მიწების დაბრუნების უზრუნველყოფა.[4]

ავღანეთში მიწის საკითხთან დაკავშირებით უფლებების დადგენა შესაძლებელია კონტიტუციის, რელიგიის კანონით, სამოქალაქო და ჩვეულებითი სამართლით. პრინციები შეიძლება იყო ერთმანეთის საპირისპირო. მაგალითად, ისლამური სამართალი ქალებს და ქვრივებს ანიჭებს მიწის მემკვიდრეობით მიღების უფლებას, მაშინ როდესაც, პაშტუნვალი (ეთიკური კოდი და პუშტუნების ტრადიციული ცხოვრების სტილი) პირიქით გამორიცხავს ქალთა უფლებას. გადაწყვეტილების მიმღები არაფორმალური და ფორმალური მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მიწის ფლობის უფლება უნდა განისაზღვრებოდეს ისლამური კანონმდებლობით, რომელიც თანაბარ უფლებებს ანიჭებს როგორც ქალს ისე მამაკაცს.

საოჯახო მიწების მემკვიდრეობის საკითხთან დაკავშირებული კონფლიქტი ოჯახის წევრებს შორის ფართოდ გავრცელებული პრობლმაა ავღანეთში, განსაკუთრებით კუნდუზის, იმამ საჰიბის და ხან აბადის რაიონებში: 87% ფორმალური და არაფორმალური სამართლის აქტორები აცხადებდნენ, რომ მემკვიდრეობის საკითხთან დაკავშირებული დავები წარმოადგენს მიწის დავების უმეტეს ნაწილს. სამართლებრივი და რელიგიური ცოდნის სიმწირემ მემკვიდრეობის უფლებასთან დაკავშირებით გამოიწვია ის რომ ოჯახის წევრები ასაჩივრებდნენ გაურკვეველ საქმეებს მემკვიდრეობასთან დაკავშირებით, ძალით იტაცებდნენ ადგილებს, წინააღმდეგობას უწევდნენ ქალებს მემკვიდრეობის მიღების პროცესში. მიწებთან დაკავშირებული დავები შეიძლება გაგრძელდეს წლობით, ოჯახის წევრებს შორის კონფლიქტი შეიძლება გაგრძელდეს რამდენიმე თაობას შორის. უმეტესად კონფლიქტი ეხება ქალის მიერ მიწის მემკვიდრეობით მიღების უფლებას.

მიწის საკითხთან არსებული დავების უმეტესი ნაწილი ადგილობრივი უხუცესების და საბჭოების მიერ განიხილება. ზოგ შემთხვევაში ფორმალური სასამართლოები მიწასთან  დაკავშირებულ საკითხებს გადასცემენ ადგილობრივ უხუცესებს. მიწასთან დაკავშირებული საკითხების განხილვის კუთხით, ფორმალური და არაფორმალურ სამართლის მწარმოებლებს შორის არსებობს არაოფიციალური დონის თანამშრომლობა.

არაფორმალური სისტემა, ადგილობრივი უხუცესების მიერ მიწის საკითხთან დაკავშირებული დავების განხილვა ითვლება პრობლემის ყველაზე ეფექტურ გადაწყვეტად, რადგან მათ უფხო მალე შეუძლიათ დავის გადაწყვეტა. როგორც საზოგადოების წევრებმა მათ უკეთ იციან კონტექსტი, ოჯახის ისტორია და ირგვლივ არსებული დავები. არსებობს არაპირდაპირი აღიარება იმ ფაქტისა, რომ ოფიციალური სასამართლოს გადაწყვეტილებისგან განსხვავებით, ადგილობრივი უხუცესების და საზოგადოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ითვლება ლეგიტიმურად და უფრო მდგრადია, ასევე, უფრო სწრაფად ხდება გადაწყვეტილების მიღება და ბევრად იაფი ჯდება, ვიდრე სახელმწიფო სასამართლოს პროცესი.[5]

[1]The Central Intelligence Agency/The World Factbook: Afghanistan  updated on January 12, 2017 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html [accessed 2 March, 2017]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Afghanistan, 22 February 2017, available at:

[accessed 2 March 2017]

 

[3] EASO Country of Origin Information Report: Afghanistan Security Situation; November 2016

[4] The United States Institute of Peace:The Current Situation in Afghanistan; January 13, 2017  https://www.usip.org/publications/2017/01/current-situation-afghanistan [accessed  10 March 10, 2017]

[5] Peace  Training  and  Research  Orga/ United  States  Institute  of  Pe:  Land Titling in Kunduz,  Afghanistan;

3,July 2014 

[accessed  10 March 10, 2017]