ავღანეთი. გოგონათა და ქალთა განათლების კუთხით არსებული ვითარება. მარტი, 2019

მკვლევარი ეშლი ჯექსონი „საზღვარგარეთის განვითარების ინსტიტუტის“ მიერ მომზადებულ კვლევაში „ცხოვრება თალიბანის ჩრდილოვანი მმართველობის ქვეშ“ წერს, რომ „თალიბანის“ ლიდერების განცხადებით, ისინი მხარს უჭერენ „განათლებას ყველასთვის“ და არ არსებობს აკრძალვა ქალებისთვის განათლების მიღების კუთხით. რეალობაში, გოგონებისთვის განათლების პროცესი ჩერდება სიმწიფის ასაკის დადგომასთან ერთად (დაახლოებით 4-6 კლასი). სიმწიფემდე, როგორც წესი, გოგონებს შეუძლიათ ბიჭებთან ერთად იარონ სკოლაში და ჰყავდეთ მამრობითი სქესის მასწავლებელი. სიმწიფის ასაკის დადგომის შემდეგ, „თალიბანი“ აწესებს მოთხოვნებს, რა შემთხვევაშიც უშვებს გოგონების განათლების გაგრძელებას. გოგონათა სკოლას უნდა ჰქონდეს ცალკე შენობა, პერიმეტრზე უნდა იყოს კედელი, სკოლას უნდა ჰყავდეს ქალი მასწავლებლები და სატრანსპორტო საშუალება, რითიც მოხდება გოგონების სახლიდან სკოლამდე და პირიქით გადაყვანა. დამატებითი მოთხოვნებია ბურკის ტარება და მობილური ტელეფონების აკრძალვა; ასევე, გოგონების სწავლება არ უნდა მოხდეს მეჩეთებსა და მადრასებში.

ეშლი ჯექსონი წერს, რომ კვლევის ფარგლებში ვერ მოიძებნა ვერცერთი საშუალო განათლების სკოლა გოგონებისთვის, რომელიც ფუნქციური იქნებოდა „თალიბანის“ მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე. ლოგარსა და ჰელმანდში, სადაც გოგონათა სკოლები „თალიბანის“ მოთხოვნებს აკმაყოფილებენ, მუქარების ობიექტები არიან, მასწავლებლები დაშინებულები არიან და სტუდენტები სკოლაში სიარულს უფრთხიან. „თალიბანის“ ერთერთი სპიკერის განცხადებით, იქ, სადაც გოგონათა სკოლები დახურულია, დახურულია იმიტომ, რომ საზოგადოებას არ სურს თავიანთი გოგონების სკოლაში გაშვება. როდესაც მას სთხოვეს დაესახელებინა მოქმედი სკოლა გოგონებისთვის „თალიბანის“ მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე, მან დაასახელა შერზადის რაიონის სკოლა ნანგარჰარში, სადაც მისი მტკიცებით, „თალიბანი“ დაეხმარა საზოგადოებას გოგონათა საშუალო სკოლის გახსნაში. აღნიშნული სკოლის არსებობა მკვლევართა ჯგუფმა ვერ დაადასტურა, მიუხედავად ბევრი მცდელობისა. „თალიბანი“ ამტკიცებს, რომ არ აწესებს ბარიერებს გოგონებისთვის საშუალო განათლების მიღებაზე, იმ პირობებში, რა პირობებსაც თავად აყენებს. პრაქტიკაში, შიში მთავარი ფაქტორია. იქაც, სადაც, ზოგადად, „თალიბანს“ სურს გოგონებისთვის საშუალო განათლება დაუშვას, ძალიან ცოტა თუ გარისკავს თავისი შვილის ან საკუთარ სიცოცხლეს იმისთვის, რომ „თალიბანთან“ განათლებაზე სასაუბროდ მივიდეს.

მასწავლებელი ლოგარის პროვინციიდან ამბობს, „თალიბანი“ აცხადებს, რომ ისინი დაუშვებენ, რომ გოგონებმა 6 წლის შემდეგაც განაგრძონ განათლების მიღება თუ მათ ეყოლებათ ქალი მასწავლებლები, მაგრამ ხალხს მაინც ეშინია და შეიძლება არ იყვნენ დაინტერესებულნი. გარდა ამისა, უმეტესობამ, ვისაც თავიანთი გოგონების სკოლაში გაშვება უნდა, დატოვა ქალაქი; დანარჩენებს კი, შეიძლება, ისინი არიან კიდეც დაინტერესებულნი, მაგრამ ხმას არ იღებენ ამ ინტერესის გამოსახატად“. მართალია, „თალიბანის“ პოზიცია მნიშვნელოვან როლს თამაშობს გოგონებისთვის განათლების მიღების შეზღუდვაში, მაგრამ ის ფაქტი, რომ გოგონათა ორი მესამედი სკოლაში არ დადის ავღანური საზოგადოების, მთავრობის, არასამთავრობო ორგანიზაციების, დონორების და გაეროს ფართო, კოლექტიური ფიასკოს შედეგია. ელიტებს შორის, ორივე მხრიდან, არის მუდმივი რწმენა იმისა, რომ სოფლის მოსახლეობას არ სურს ქალების განათლება.

როგორც ჩანს, არც „თალიბანი“ და არც მთავრობა არ არის დაინტერესებული ქალთა განათლებით, რადგან შიშობენ, რომ აღნიშნული საკითხის წამოწევა, შეიძლება დაუჯდეთ ამომრჩევლების დაკარგვად. მაშინაც, როდესაც კონკრეტული პირები „თალიბანში“ მხარს უჭერენ ქალთა განათლებას, მათ ეშინიათ იმ შედეგების, რაც შეიძლება მოჰყვეს საკითხის იმ ხალხში წამოწევას, ვისაც სწამს, რომ ქალთა განათლება სასირცხვილოა.

მრავალი შემთხვევაა აღწერილი, როდესაც უხუცესები მოლაპარაკებებს მართავდნენ „თალიბანთან“ ქალთა განათლების კუთხით. ყოველ ასეთ ჯერზე, როდესაც ისინი მიმართავდნენ განათლების სამინისტროს ადგილობრივ ოფისს და სთხოვდნენ მათ ქალი მასწავლებლების გამოყოფას, სამინისტროსგან იღებდნენ პასუხს, რომ უწყებას არ შეეძლო ქალი მასწავლებლების თემისთვის მიწოდება. უამრავი მიზეზია, რატომაც ძალიან რთულია ქალი მასწავლებლების მომზადება და ბევრ მიზეზზე საჯაროდ არც კი საუბრობენ. ავღანეთის მთავრობის მიერ ჩატარებულმა განათლების სექტორის კვლევამ აჩვენა, რომ მასწავლებელთა უმეტესობა პირველი წლის ანაზღაურებას ქრთამებში ხარჯავს, რომ სამსახური იშოვოს. ქალებს უჭირთ ფულის სესხება, რადგან ამისთვის მამაკაცის ნებართვა სჭირდებათ და ოჯახები, როგორც წესი, არ რთავენ ნებას ქალებს, ასეთი მიზნებისთვის ისესხონ ფული. მამაკაცი მასწავლებლები ხშირად მეორე სამსახურშიც მუშაობენ, რაც აძლევს მათ საშუალებას, მასწავლებლის პოზიცია შეინარჩუნონ. ქალები, ასეთი სტრატეგიის გამოყენებისას, დიდ წინააღმდეგობებს აწყდებიან.[1]

„განათლების დაცვის გლობალური კოალიცია“ 2018 წლის ანგარიშში „განათლებაზე თავდასხმა“ წერს, რომ 2016 წლის მონაცემებით, დაახლოებით, 3.5 მილიონი ბავშვი სკოლის გარეთაა დარჩენილი; მათ შორის 75% გოგონაა. ქალთა და გოგონათა განათლებაზე პირდაპირი თავდასხმა არა სამთავრობო აქტორების, როგორიცაა „თალიბანი“ თუ „ისლამური სახელმწიფო“, იწვევს საგანმანათლებლო და გენდერულ უთანასწორობას; მათ შორის, გენდერზე დაფუძნებული ძალადობის მაღალ მაჩვენებლებს, შეზღუდულ წვდომას სამართალზე და ქალთა და გოგონათა შეზღუდულ შესაძლებლობებს სახლს გარეთ მუშაობისა და სწავლის კუთხით. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული შიში და ძალადობა გოგონათა განათლების მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორებია. საგანმანათლებლო სექტორზე განხორციელებულ თავდასხმებს შორის მუდმივად იზრდება გოგონათა სკოლებზე და მდედრობითი სქესის მოსწავლეებსა და მასწავლებლებზე თავდასხმების პროპორციული წილი. ადგილი აქვს შეიარაღებული დაჯგუფებების, როგორიცაა „ისლამური სახელმწიფო“ და „თალიბანი“, მხრიდან სკოლების დახურვის იძულებას. პარალელურად კი, გავრცელებული ინფორმაციით, რეგიონული საგანმანათლებლო ხელისუფლება, მათ შორის ჰერათისა და ნანგარჰარის პროვინციებში, კმაყოფილებას გამოთქვამს „თალიბანთან“ თანამშრომლობით სკოლების ზედამხედველობისა და მხარდაჭერის მიმართულებით. 2013-2017 წლებში იმატა იმ ინციდენტების რაოდენობამ, რომლებიც ნეგატიურ გავლენას ახდენს საგანმანათლებლო პროცესზე; თუმცა, აღნიშნული რაოდენობა არ აღწევს იმ დონეს, რომელიც ნაჩვენები იყო 2014 წლის ანგარიშში „განათლებაზე თავდასხმა“. 2017 წლის დეკემბერში გაეროს ჰუმანიტარული დახმარების კოორდინაციის ოფისი წერდა, რომ უკანასკნელ წლებში, კონფლიქტთან და ამბოხთან დაკავშირებული ინციდენტების გამო, ათასზე მეტი სკოლა დაინგრა და დაზიანდა. სკოლებზე იერიშები მოიცავდა სარაკეტო, თვითმკვლელი ტერორისტებისა და სხვა სახის თავდასხმებს. 2013-2017 წლებში მომხდარი ინციდენტების ერთი მეოთხედის სამიზნეს გოგონათა სკოლები და ქალი მასწავლებლები წარმოადგენდნენ.

2013-2017 წლებში სტუდენტებზე, მასწავლებლებსა და სხვა საგანმანათლებლო სფეროში მომსახურე პერსონალზე თავდასხმების ყველაზე გავრცელებულ ფორმებს წარმოადგენდა გატაცებები, მიზნობრივი მკვლელობები და დაშინებები. იგივე ტენდენციები იყო 2009-2012 წლებშიც. „თალიბანი“ და მზარდი ტენდენციით „ისლამური სახელმწიფო“ იყვნენ პასუხისმგებლები თავდასხმების უმეტესობაზე. მამრობითი და მდედრობითი სქესის სტუდენტები მუქარის ობიექტები ხდებოდნენ სხვადასხვა მიზეზით; ბიჭები პოლიტიკური კუთვნილების, ხოლო გოგონები მათი, როგორც მოსწავლის სტატუსის გამო. საერთო ჯამში, მოსწავლეებზე და საგანმანათლებლო პერსონალზე თავდასხმების წლიური მაჩვენებელი გაიზარდა; თუმცა, როგორც კვლევამ აჩვენა, აღნიშნული ზრდა განპირობებული იყო გატაცებებისა და დაშინებების შემთხვევების ზრდით; მაშინ, როდესაც, 2009-2013 წლებთან შედარებით, 2013-2017 წლებში მკვლელობათა რაოდენობა შემცირდა. 2013-2015 წლებში მუქარებისა და დაშინებების შემთხვევებმა 376%-ით იმატა.

მდედრობითი სქესის მოსწავლეები და მასწავლებლები საგანმანათლებლო პერსონალსა და სტუდენტებზე თავდასხმების ერთი მეოთხედის სამიზნეებს წარმოადგენდნენ. მუქარებისა და დაშინებების გამო იხურებოდა გოგონათა სკოლები, რაც ზიანს აყენებდა ათობით ათას მოსწავლეს. გარდა ამისა, მედიამ აღწერა 20-მდე შემთხვევა, როდესაც ასობით მოსწავლე გახდა ცუდად და ამის მიზეზად სახელდებოდა დაუდგენელი პირების მიერ სკოლების მოწამვლა. შემთხვევების უმეტესობა გოგონათა სკოლაში მოხდა. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის განცხადებით, როგორც გაირკვა, ავადმყოფობა დაკავშირებული იყო შიშთან და სტრესთან და არა მომწამვლელ ნივთიერებებთან. აღნიშნული ინციდენტები კარგად აღწერს იმ შიშს, რომელიც განათლების, განსაკუთრებით გოგონათა განათლების გარშემო ტრიალებს.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2019 წლის ანგარიშში ავღანეთის შესახებ წერს, რომ 2018 წელს სკოლები და მეჩეთები, რომლებიც გამოიყენებოდა საარჩევნო უბნებად, ამბოხებულთა ათობით იერიშის სამიზნეს წარმოადგენდა. 2018 წლის 2 მაისს „თალიბანმა“ გააფრთხილა პაკტიკას პროვინციის შრანას რაიონის სკოლების მასწავლებლები, რომ სკოლები გახდებოდნენ სამიზნეები თუ მოხდებოდა მათი გამოყენება საარჩევნო დანიშნულებით. ოქტომბრისთვის რაიონის ბევრი სკოლა რჩებოდა დახურული.

„ავღანეთის მხარდაჭერის გაეროს მისიამ UNAMA“ აღწერა 10 შემთხვევა, როდესაც თალიბანი, მთავრობის სამხედრო ოპერაციების საპასუხოდ, ემუქრებოდა, ხურავდა, წვავდა ან სარაკეტო იერიშებს ახორციელებდა სკოლებზე. 2018 წლის მაისში თალიბანმა დახურა 28 სკოლა ტახარის პროვინციაში. 2018 წლის ივნისში, ნანგარჰარის პროვინციაში დაჯგუფებამ „ისლამური სახელწმიფო ხორასანის პროვინცია“ იძულებით დახურა გოგონათა 80 სკოლა. აღნიშნული ქმედება იყო პასუხი აშშ-სა და ავღანეთის საჰაერო ძალების ავია იერიშებზე. ზოგიერთი სკოლა 20 ოქტომბრის არჩევნებისთვის დახურული იყო. 2018 წლის 11 ივლისს, თავდასხმა მოხდა ჯალალაბადის პროვინციის საგანმანათლებლო ოფისზე, რასაც 11 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა; ინციდენტის შედეგად კიდევ 17 ადამიანი დაშავდა. ლოგარის პროვინციაში 2018 წელს „თალიბანმა“ დახურა 29 სკოლა. აღნიშნული ქმედება იყო პასუხი ხელისუფლების მომხრე დაჯგუფების მიერ „თალიბანის“ ერთერთი მეთაურის სახლზე განხორციელებულ იერიშზე. 2018 წლის ივლისის დასაწყისში, ლოგარში საერთაშორისო ძალებისა და ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების ერთობლივი ოპერაციების საპასუხოდ, „თალიბანმა“ ორი კვირით დახურა ბიჭების 34 და გოგონების 5 სკოლა მოჰამად აღას რაიონში არსებული 64 სკოლიდან. გარდა ამისა, მათ დაწვეს 2 შერეული დაწყებითი სკოლა პულე ალამის რაიონში.

2018 წლის მარტში „თალიბანმა“ გასცა 342 სკოლის დახურვის ბრძანება კუნდუზის პროვინციაში. აღნიშნული ქმედება იყო პასუხის განათლების დეპარატამენტის გადაწყვეტილებაზე ნაღდი ფულის ნაცვლად, საბანკო ანგარიშზე ჩაერიცხათ ხელფასი მასწავლებლებისთვის. აღნიშნული ქმედებით ხელისუფლება ვარაუდობდა „თალიბანისთვის“ მასწავლებლებისგან „გადასახადების“ ამოღების შესაძლებლობის შეზღუდვას. 2018 წლის ოქტომბერში „თალიბანმა“ გაიტაცა 125 პირი, რომლებიც საგანმანათლებლო დაწესებულებებში იყვნენ დასაქმებულები, მათ შორის მასწავლებლები, დირექტორები და რაიონის საგანმანათლებლო ორგანოების ოფიციალური პირები ღაზნის პროვინციაში; გატაცების მიზეზს მათ მიერ ხელფასების საბანკო ანგარიშებით მიღება წარმოადგენდა.

2018 წელს ავღანეთის მხარდაჭერის გაეროს მისიამ აღწერა შერეულ ან გოგონათა სკოლებზე „თალიბანის“ 5 თავდასხმა ფარაჰისა და ჰერათის პროვინციებში. ერთერთი თავდასხმისას „თალიბანის“ წევრებმა ესროლეს და მოკლეს გოგონათა სკოლის დირექტორი ჰერათის პროვინციაში. ადგილი ჰქონდა ასევე მუქარებს „თალიბანის“ მხრიდან ლოგარში, ბადღისა და ბადახშანის პროვინციების გოგონათა სკოლების მიმართ. 2018 წლის 26 აგვისტოს „თალიბანმა“ ლოგარის პროვინციის ბარაკი ბარაკის რაიონში შეკრიბა გოგონათა სკოლების დირექტორები და განაცხადა, რომ პირველიდან მეთორმეტე კლასის ჩათვლით ქალი მასწავლებლები და მეშვიდე – მეთორმეტე კლასის ჩათვლით გოგო მოწაფეები აღარ ივლიდნენ სკოლაში. აღნიშნულმა გამოიწვია სწავლების შეჩერება მეექვსე კლასს ზევით გოგო მოსწავლეებისთვის და მეექვსე კლასამდე გოგონებისთვის ქალი მასწავლებლები ჩანაცვლდა მამაკაცი მასწავლებლებით.

2018 წლის მონაცემებით, 3.7 მილიონი ბავშვი, რაც ავღანეთში ბავშვების მთლიანი რაოდენობის თითქმის ნახევარია, სკოლის გარეშეა დარჩენილი. მათგან 60% გოგონაა. ბევრ პროვინციაში გოგონა მოსწავლეები მოსწავლეთა საერთო რაოდენობის 15%-ზე ნაკლებს შეადგენენ.[3] [4]

2018 წლის ოქტომბრის კვარტალურ ანგარიშში „ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტო USAID“ წერდა, რომ ავღანეთის მხარდაჭერის პროგრამის „Promote“ ფარგლებში, ავღანეთის განათლების სამინისტროსთან ერთად, მოხდა 122 ინსტრუქტორის გადამზადება; გეგმის მიხედვით, აღნიშნული ინსტრუქტორები, თავის მხრივ, მოამზადებენ 2 500 ქალ მასწავლებელს. გარდა ამისა, იგეგმება კიდევ 2 500 ქალის გადამზადება, რომელთაც გარანტირებულად ექნებათ პოზიცია განათლების სამინისტროში.[5]

შეჯამება

ავღანეთში გოგონათა და ქალთა განათლების კუთხით არსებული ვითარება, საერთო ჯამში,  არასახარბიელოა. 2018 წლის მონაცემებით, 3.7 მილიონი ბავშვი, რაც ავღანეთში ბავშვების მთლიანი რაოდენობის თითქმის ნახევარია, სკოლის გარეშეა დარჩენილი. მათგან 60% გოგონაა. ბევრ პროვინციაში გოგონა მოსწავლეები მოსწავლეთა საერთო რაოდენობის 15%-ზე ნაკლებს შეადგენენ. ქალთა და გოგონათა განათლებაზე პირდაპირი თავდასხმა იწვევს საგანმანათლებლო და გენდერულ უთანასწორობას. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული შიში და ძალადობა გოგონათა განათლების მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორებია. საგანმანათლებლო სექტორზე განხორციელებულ თავდასხმებს შორის მუდმივად იზრდება გოგონათა სკოლებზე და მდედრობითი სქესის მოსწავლეებსა და მასწავლებლებზე თავდასხმების პროპორციული წილი. 2013-2017 წლებში მომხდარი ინციდენტების ერთი მეოთხედის სამიზნეს გოგონათა სკოლები და ქალი მასწავლებლები წარმოადგენდნენ.

სკოლებზე განხორციელებული თავდასხმების დიდი ნაწილი საარჩევნო პერიოდზე მოდის და განპირობებულია იმით, რომ საარჩევნო პროცესის ჩაშლის მიზნით, „თალიბანი“ და სხვა დაჯგუფებები იერიშებს ახორციელებენ სკოლებზე, სადაც საარჩევნო უბნებია მოწყობილი. ამ შემთხვევაში თავდასხმების უშუალო სამიზნეს განათლების სექტორი არ წარმოადგენს, სამიზნე არჩევნებია, მაგრამ ირიბად განათლების სექტორიც ზარალდება. ხოლო იმ დროს, როდესაც იერიშის მიტანა ხდება გოგონათა სკოლებზე ან ქალ მასწავლებლებზე, თითქმის ყველა შემთხვევაში გოგონათა განათლება და ქალი მასწავლებლები პირდაპირ იმის გამო არიან სამიზნეები, რომ გოგონათა განათლება სიმწიფის ასაკის შემდეგ არ არის მიღებული. მამრობითი და მდედრობითი სქესის სტუდენტები მუქარის ობიექტები ხდებოდნენ სხვადასხვა მიზეზით; ბიჭები პოლიტიკური კუთვნილების, ხოლო გოგონები მათი, როგორც მოსწავლის სტატუსის გამო.

„თალიბანი“ ამტკიცებს, რომ არ აწესებს ბარიერებს გოგონებისთვის საშუალო განათლების მიღებაზე, იმ პირობებში, რა პირობებსაც თავად აყენებს. პრაქტიკაში, შიში მთავარი ფაქტორია. იქაც, სადაც, ზოგადად, „თალიბანს“ სურს გოგონებისთვის საშუალო განათლება დაუშვას, ძალიან ცოტა თუ გარისკავს თავისი შვილის ან საკუთარ სიცოცხლეს იმისთვის, რომ „თალიბანთან“ განათლებაზე სასაუბროდ მივიდეს.

[1] Overseas Development Institute (Author), published by ReliefWeb: Life under the Taliban shadow government, 21 June 2018

 (accessed on 4 March 2019)

[2] GCPEA – Global Coalition to Protect Education from Attack (Author), published by ReliefWeb: Education Under Attack 2018, 2018

 (accessed on 4 March 2019)

[3] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Afghanistan, 17 January 2019

 (accessed on 4 March 2019)

[4] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan: Afghanistan; Protection of Civilians in Armed Conflict; Annual Report 2018, February 2019

 (accessed on 4 March 2019)

[5] SIGAR – Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction: Quarterly Report to the United States Congress, 30 October 2018

 (accessed on 4 March 2019)

ავღანეთი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ლოგარის პროვინციაში. მარტი, 2019

ამბოხებულები ლოგარის პროვინციაში – ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი თავის უკანასკნელ ანგარიშში ავღანეთის პროვინციებში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ, რომელიც გამოქვეყნებულია 2018 წლის მაისში, წერს, რომ ლოგარის პროვინციის უმეტეს ნაწილში დაჯგუფება „თალიბანი“ დიდი აქტიურობით (რაიონებზე იერიშები ხორციელდება მინიმუმ კვირაში ორჯერ) გამოირჩევა და აქ დაჯგუფება დიდი რაოდენობის ფიზიკური ძალითაა წარმოდგენილი. გამონაკლისს წარმოადგენს აზრას რაიონი, რომელიც საშუალო აქტივობით ხასიათდება (თვეში მინიმუმ სამი იერიში) და ხოში, სადაც აქტივობა დაბალია (მინიმუმ ერთი იერიში სამ თვეში). „თალიბანის“ მებრძოლები აქტიურები არიან პროვინციის სხვადასხვა რაიონში. პროვინციაში წარმოდგენილია და ლოგარში იერიშებს ახორციელებს ასევე „ჰაქანის ქსელი“. 2017 წლის მაისში გავრცელებული ინფორმაციით, ლოგარის პროვინციაში დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფო ხორასანის პროვინცია“ ცდილობდა ახალგაზრდების რეკრუტირებას. 2017 წლის ნოემბერში, პროვინციის გუბერნატორის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, დააკავეს 11 ჩეჩენი და მათი ოჯახის წევრები. სავარაუდოდ, ისინი ლოგარში მეზობელი ნანგარჰარის პროვინციიდან გადავიდნენ, სადაც „ისლამური სახელმწიფო ხორასანის პროვინცია“ აქტიურია.[1] ავსტრიის წითელი ჯვრის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრის ინფორმაციით, 2015 წელს დაჯგუფებამ საკუთარი ბაზა ლოგარის პროვინციაშიც დააფუძნა.[2]

სამთავრობო ძალები და სამხედრო ოპერაციები ლოგარში – სამხედრო ოპერაციები ლოგარის პროვინციაში რეგულარულად ტარდება; აღნიშნული ოპერაციების ფარგლებში მოხდა „თალიბანის“ ლიდერებისა და „ჰაქანის ქსელის“ ლიდერების ლიკვიდაცია. პარალელურად, ხორციელდება საჰაერო იერიშები, რომელთაც ასევე ეწირებიან ამბოხებულები. ლოგარში ადგილი აქვს შეტაკებებს ამბოხებულებსა და ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებს შორის.

უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ტენდენციები და გავლენა მშვიდობიან მოსახლეობაზე – ლოგარის პროვინცია ქაბულის გარე რაიონებს ესაზღვრება, ამიტომ აქ დიდ ბრძოლებს აქვს ადგილი „თალიბანსა“ და უსაფრთხოების ძალებს შორის. 2017 წელს ავღანეთის მხარდაჭერის გაეროს მისიამ აღწერა 148 მსხვერპლი მშვიდობიან მოსახლეობას შორის (მათგან 67 დაიღუპა და 81 დაშავდა). აღნიშნული მაჩვენებელი წინა წლის მონაცემებთან შედარებით 35%-ით დაბალია. მსხვერპლთა უმეტესობა შეეწირა სახმელეთო ოპერაციებს, საჰაერო იერიშებს და მიზნობრივ და განზრახ მკვლელობებს. მიუხედავად იმისა, რომ ბრძოლა გახშირდა 2017 წელს, 66%-ით შემცირდა სახმელეთო ოპერაციების მსხვერპლთა რაოდენობა – 35 (11 დაღუპული და 24 დაშავებული).

გაეროს ჰუმანიტარული დახმარების კოორდინაციის ოფისი 2017 წლის რუქაში, რომელიც სამი ინდიკატორის (უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტები, მსხვერპლი მშვიდობიან მოსახლეობას შორის და კონფლიქტით გამოწვეული გადაადგილება) მიხედვითაა შედგენილი, ლოგარის პროვინციის ცენტრალურ რაიონებს – პულე ალამი, ბარაკი ბარაკი და ჩარხი – სიმძიმის მეორე უმაღლეს კატეგორიაში ამწესებს, ხოლო მოჰამად აღას რაიონი ერთი საფეხურით ქვევითაა. აზრას, ხოშისა და ხარვარის რაიონები ორ ყველაზე დაბალი სიმძიმის კატეგორიებში არიან. 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით, მედია საშუალებებისა და ინციდენტთა გლობალური რუქის მიერ აღწერილი იქნა ამბოხებულების აქტივობებთან დაკავშირებული 140 ინციდენტი.

კონფლიქტის გავლენა კანონზე, წესრიგსა და სერვისებზე – ლოგარის პროვინცია ზედიზედ სამი წელი (2015 – 2017) „ყაყაჩოსგან თავისუფალი“ პროვინციის სტატუსით სარგებლობს; რაც იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნულ პროვინციაში არ ხდება ოპიუმის წარმოებისთვის ყაყაჩოს კულტივაცია. წყაროები არ აფიქსირებენ ამ მხრივ ვითარების ცვლილებას.

გენდერთან დაკავშირებით კონსერვატული ხედვისა და უსაფრთხოების დაბალი მაჩვენებლის გამო ბევრი გოგონა ლოგარის პროვინციაში განათლების გარეშე რჩება; პროვინციაში გოგონების მხოლოდ 7% ამთავრებს სკოლას. პროვინციის ზოგიერთ ნაწილში „თალიბანი“ ცდილობს, სკოლებში საკუთარი რელიგიური ხედვები დანერგოს.[3]

„თალიბანის“ თავდასხმები სკოლებზე და შეზღუდვები სასწავლო პროცესზე“ – ავღანეთის მხარდაჭერის გაეროს მისიამ აღწერა ინციდენტები, როდესაც თალიბანი, მთავრობის სამხედრო ოპერაციების საპასუხოდ, ემუქრებოდა, ხურავდა, წვავდა ან სარაკეტო იერიშებს ახორციელებდა სკოლებზე. 2018 წლის ივლისის დასაწყისში, ლოგარში საერთაშორისო ძალებისა და ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების ერთობლივი ოპერაციების საპასუხოდ, „თალიბანმა“ ორი კვირით დახურა ბიჭების 34 და გოგონების 5 სკოლა მოჰამად აღას რაიონში არსებული 64 სკოლიდან. გარდა ამისა, მათ დაწვეს 2 შერეული დაწყებითი სკოლა პულე ალამის რაიონში.

2018 წლის 26 აგვისტოს „თალიბანმა“ ლოგარის პროვინციის ბარაკი ბარაკის რაიონში შეკრიბა გოგონათა სკოლების დირექტორები და განაცხადა, რომ პირველიდან მეთორმეტე კლასის ჩათვლით ქალი მასწავლებლები და მეშვიდე – მეთორმეტე კლასის ჩათვლით გოგო მოწაფეები აღარ ივლიდნენ სკოლაში. აღნიშნულმა გამოიწვია სწავლების შეჩერება მეექვსე კლასს ზევით გოგო მოსწავლეებისთვის და მეექვსე კლასამდე გოგონებისთვის ქალი მასწავლებლები ჩანაცვლდა მამაკაცი მასწავლებლებით.[4]

იძულებითი გადაადგილება – გაეროს ჰუმანიტარული დახმარების კოორდინაციის ოფისის მონაცემებით, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 26 მარტამდე პერიოდში ლოგარიდან იძულებით გადაადგილდა 3 168 ადამიანი (1 622 ბარაკი ბარაკიდან, 1 058 ჩარხიდან, 133 ხარვარიდან, 224 ხოშიდან, 89 მოჰამად აღადან და 42 პულე ალამიდან). 2017 წლის ნოემბერსა და დეკემბერში 225 იძულებით გადაადგილებული პირი დაბრუნდა პულე ალამიდან და მოჰამედ აღადან, სადაც ისინი ლოგარის პროვინციის კონფლიქტური რაიონებიდან, მათ შორის ვარდაკიდან და კუნარიდან წავიდნენ. 2018 წლის იანვარში კიდევ 1 050 პირი გადაადგილდა ბარაკი ბარაკიდან და ჩარხიდან პულე ალამსა და მოჰამად აღაში.

მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაცემებით, 147 544 პირი, რაც ლოგარის მოსახლეობის 27%-ია, არის ან იძულებით გადაადგილებული პირი ან უცხოეთიდან დაბრუნებული. მათგან დაახლოებით 18 ათასი პულე ალამში, შაირაქის დასახლებაში ცხოვრობს. 112 285 პირმა, 2012-2017 წლებში დატოვა საკუთარი სახლი; 43 ათასზე მეტი პირი ლოგარის პროვინციიდან (მოსახლეობის 11%) წავიდა საზღვარგარეთ – აღნიშნული რიცხვი მეორე უმაღლესი პროპორციული შეფარდებაა ფარაჰის შემდეგ.[5]

შეჯამება – ლოგარის პროვინცია ქაბულს ესაზღვრება. პროვინციაში დიდი ფიზიკური ძალითაა წარმოდგენილი „თალიბანი“ და დაჯგუფება საკმაოდ აქტიურია პროვინციის უმეტეს ტერიტორიაზე. გარდა „თალიბანისა“ ლოგარში წარმოდგენილია „ჰაქანის ქსელი“ და „ისლამური სახელმწიფო ხორასანის პროვინცია“. პროვინციაში რეგულარულად მიმდინარეობს სამთავრობო ძალების სამხედრო ოპერაციები. 2017 წელს პროვინციაში შეინიშნებოდა საბრძოლო მოქმედებების მატება, თუმცა, ამავდროულად, შემცირდა მსხვერპლის რაოდენობა. ლოგარი ყაყაჩოს კულტივაციის პროცესისგან თავისუფალი პროვინციაა. დიდია იძულებით გადაადგილებულთა რაოდენობა როგორც პროვინციის შიგნით, ასევე საზღვარგარეთ. „თალიბანი“ აქტიურად ებრძვის საგანმანათლებლო პროცესს.

[1] EASO – European Asylum Support Office: Afghanistan Security Situation – Update, May 2018

 (accessed on 4 March 2019)

[2] ACCORD; General Security Situation in Afghanistan and Events in Kabul; 25 February, 2019; available at: https://www.ecoi.net/en/countries/afghanistan/featured-topics/general-security-situation-in-afghanistan-and-events-in-kabul/ [accessed 4 March 2019]

[3] EASO – European Asylum Support Office: Afghanistan Security Situation – Update, May 2018

 (accessed on 4 March 2019)

[4] UNAMA; Afghanistan; Protection of Civilians in Armed Conflict; Annual Report 2018, February 2019

 (accessed on 4 March 2019)

[5] EASO – European Asylum Support Office: Afghanistan Security Situation – Update, May 2018

 (accessed on 4 March 2019)

ავღანეთი. შიდა გადაადგილების ალტერნატივა ქალაქ ქაბულში. ნოემბერი,2018

უსაფრთხოება – თავშესაფრის საკითხთა ევროპული ოფისი (EASO) ავღანეთში უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2018 წლის მაისის ანგარიშში წერს, რომ ქალაქ ქაბულში მოქმედებენ როგორც ტერორისტული ორგანიზაცია თალიბანი, ასევე  – ისლამური სახელმწიფოს ადგილობრივი დაჯგუფება – „ერაყისა და ლევანტ-ხორეშანის ისლამური სახელმწიფო – ISKP“. მათ გარდა, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ქალაქში თავდასხმებს ასევე აწყობს დაჯგუფება ჰაქქანი (Haqqani Network).

2017 წლის განმავლობაში,  გაეროს ავღანეთის დახმარების მისიამ (UNAMA) ქაბულის პროვინციაში (ქალაქ ქაბულის ჩათვლით) აღრიცხა 1831 სამოქალაქო დანაკარგი, აქედან 479 გარდაიცვალა, ხოლო 1352 –  დაშავდა. სტატისტიკურად, წინა 2016 წელთან შედარებით, ეს 4 პროცენტით გაზრდილი მაჩვენებელია. 2017 წლის აღნიშნული მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი იყო მთელი ქვეყნის მასშტაბით და ჯამური სამოქალაქო დანაკარგების 16 პროცენტს წარმოადგენდა. დანაკარგების უმრავლესობა გამოწვეული იყო ქალაქ ქაბულში კომპლექსური ტერორისტული თავდასხმების, არა-თვითმკვლელი თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით (IED) თავდასხმებისა და განზრახი მკვლელობების შედეგად. ამას გარდა, აღსანიშნავია თავდასხმები შიიტ სამოქალაქო მოსახლეობაზე, რომელთაგანაც თითქმის ყველა შემთვევაზე პასუხისმგებლობა ISKP-მ აიღო. 2018 წლის იანვრის თვის მონაცემებით, მხოლოდ ქალაქ ქაბულში თავდასხმებს, კიდევ სულ მცირე 174 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ასევე, ხშირი იყო შეიარაღებული თავდასხმები ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებზე, როგორც თალიბანის, ასევე ISKP-ს მხრიდან. მაგალითად, 2017 წლის ოქტომბერში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა ქაბულის სამხედრო აკადემიის შესასვლელთან იმ დროს, როდესაც იქ  მინი-ავტობუსით კადეტები შედიოდნენ. შედეგად, სულ მცირე 15 კადეტი დაიღუპა. შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო. იგივე სამხედრო აკადემია მორიგი თავდასხმის მსხვერპლი გახდა 2018 წლის იანვარში, როდესაც შენობაში 5 შეიარაღებული პირი შეიჭრა. ინციდენტს 11 კადეტის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ამჯერად ISKP-მ აიღო.

გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) მიერ ქაბულის რეგიონი, მათ შორის – ქალაქი ქაბული, მიჩნეული იყო, როგორც “ერთ-ერთი ყველაზე კონფლიქტური ლოკაცია“.

3 ძირითადი ინდიკატორის – უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების; სამოქალაქო დანაკარგების და კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შემთხვევების ანალიზით შედგენილი „კონფლიქტის შედეგად ძალადობის რუკის“ მიხედვით, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) ქაბულის დასახლებათა უმრავლესობას განათავსებს ყველაზე დაბალ კატეგორიაში. მხოლოდ ორი დასახლება – პანგჰმანი დასავლეთში და სურობის პროვინცია დასავლეთში, მიიჩნევა, როგორც საშუალო დონის საფრთხის კატეგორიაში მყოფი. ქაბული ასევე მიჩნეულია, როგორც ერთ-ერთი იმ ოთხი რეგიონიდან, სადაც „განსაკუთრებით მაღალი დაცვის საჭიროების მქონე“ პირები იმყოფებიან, მათ შორის, იძულებით გადაადგილებული პირები; ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად დაზარალებულები; ადგილობრივი თემის მოწყვლადი წევრები და ა.შ.

რაც შეეხება უსაფრთხოებით კუთხით შემთხვევების რაოდენობის სტატისტიკას, მედია წყაროების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, 2017 წლის 1 იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით,  ქაბულში სულ 388 ტერორისტული ინციდენტი მოხდა. ამ კუთხით ყველაზე აქტიური სურობის დასახლება იყო, სადაც „BBC“-ის 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის მიხედვით, თალიბანის საშუალო აქტიურობა ფიქსირდება (სულ მცირე სამი თავდასხმა თვეში). გაეროს უსაფრთხოების და უშიშროების დეპარტამენტის (UNDSS) მიხედვით, ასევე კჰაკ-ე ჯაბბარის პროვინცია უსაფრთხოების კუთხით იმავე დონეზეა, როგორზეც სურობისა და პანგჰმანის დასახლებები.

ქალაქ ქაბულში ასევე ფიქსირდება მზარდი კრიმინალი, რაც გამოიხატება ჯგუფურ ძალადობაში, გატაცებებში, ქურდობისა და მკვლელობის ფაქტებში. 2017 წლის ბოლოს, მთავრობის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ამ კუთხით სიტუაციას გააუმჯობესებდნენ უკანანო იარაღებისა და მანქანების ჩამორთმევის გზით. 2018 წლის თებერვალში მთავრობის მიერ გავრცელდა ოფიციალური ინფორმაცია, რომ კრიმინალის დონე 40 პროცენტით შემცირდა. თუმცა, პრესის მიერ გამოკითხული მოქალაქეები საწინააღმდეგო აზრს აფიქსირებდნენ და ამბობდნენ, რომ მთავრობის მიერ განხორციელებლ ღონისძიებებს თითქმის არ ჰქონდა პოზიტიური ეფექტი და კრიმინალი კვლავ განაგრძობდა ზრდას.[1]

დასაქმება და განათლება – ავღანეთის შესახებ მსოფლიო ბანკის მონაცემების მიხედვით, მხოლოდ მცირე რაოდენობის ავღანელებს გააჩნიათ წვდომა პროდუქტიულ ან ანაზღაურებად დასაქმებაზე. მშრომელთა საერთო რაოდენობის მეოთხედზე მეტი უმუშევარია, ხოლო დასაქმებულთა 80 პროცენტი დასაქმებულია მოწყვლად ან არამყარ სამუშაოზე (თვითდასაქმებული, დღიური სამუშაო,  ანაზღაურების გარეშე დასაქმება).

მოსახლეობის თითქმის სამი მეოთხედი არის 30 წელს ქვემოთ და დაახლოებით 25 პროცენტი არის 15-დან 30 წლამდე ასაკის. შესაბამისად, დაახლოებით 8 მილიონი ახალგაზრდა სამუშაო ბაზარზე ხვდება მცირე განათლებით და დასაქმების შეზღუდული შესაძლებლობებით. უსაფრთხოების კუთხით გაუარესებული მდგომარეობისა და ქვეყნის შეზღუდული ეკონომიკური განვითარების გამო, სამუშაო ადგილების რაოდენობა ვერ უტოლდება მოსახლეობის ზრდას, შესაბამისად, მათი რაოდენობა მცირეა.

ახალგაზრდა ავღანთა მხოლოდ 54 პროცენტმა იცის წერა კითხვა და ამ კუთხით არსებული სიტუაცია დღითიდღე უარესდება. უმუშევრობის და უმოქმედობის გამო, მშრომელ  ახალგაზრდა ავღან ქალთა რაოდენობაც განსაკუთრებით დაბალია.

უმუშევრობის მაჩვენებლი 15-დან 24 წლამდე ავღანების შემთხვევაში 31 პროცენტს აღწევს. ასევე, 42 პროცენტი არის უმუშევარი და, ამავდროულად, არც რაიმე ტიპის უმაღლეს ან პროფესიულ განათლებას იღებს. განათლების კუთხით პროგრესს სერიოზულ საფრთხეს უქმნის უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა. 2013-2016 წლების განმავლობაში საშუალო სკოლაში მოსწავლეთა მოსწრების მაჩვენებელი 37 %-დან 35-მდე დაეცა, რაც მეტწილად გამოწვეული იღება გოგონა მოსწავლეთა მოსწრების მაჩვენებლის კლებით. [2]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ავღანეთში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ ქვეყანაში საჯარო მოხელის მინიმალური ყოველთვიური ხელფასი არის 6000 ავღანი, რაც 103 ა.შ.შ. დოლარის ექვივალენტია. კერძო სექტორში ეს რიცხვი 5500 ავღანია, რაც 95 დოლარს უდრის. ცენტრალური სტატისტიკური ორგანიზაციის მიხედვით, მოსახლეობის 36 პროცენტის ყოველთვიური შემოსავალი საარსებო მინიმუმზე (1150 ავღანი – 20 დოლარი) ნაკლებია.

დასაქმებულთა უმრავლესობა მუშაობს კონტრაქტის გარეშე, არაფორმალურად. მიუხედავად იმისა, რომ კანონმდებლობით სამუშაო საათები კვირაში 40 საათს არ უნდა აღემატებოდეს, არაფორმალურად დასაქმებულთა დიდი ნაწილი მუშაობს ზეგანაკვეთურად, იღებს შეთანხმებულზე ნაკლებ ანაზღაურებას და მუშაობს მძიმე პირობებში. ხშირ შემთხვევაში, მშრომელებმა არაფერი იციან მათი შრომითი უფლებების შესახებ.[3]

გაეროს ბავშვთა ფონდის (UNICEF) მიხედვით, სამი ათწლეულის მანძილზე მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტის შედეგად, ავღანეთის განათლების სისტემა განადგურებულია. მიუხედავად  ბოლო დროს სკოლაში შესულთა რაოდენობის ზრდით არსებული პროგრესისა, საშუალო სკოლის დამთავრება ბევრი ბავშვისთვის, განსაკუთრებით, სოფლებში მცხოვრებთათვის და გოგონებისთვის –  შორეული ოცნებაა. დაახლოებით 3.7 მილიონი ბავშვი ვერ დადის სკოლაში, რომელთაგანაც 60 პროცენტი გოგონაა.

ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში, განთლების მიღების მთავარი დაბრკოლება სკოლების სიმცირე და ტრანსპორტაციის ნაკლებობაა. ამას გარდა, მთიან რეგიონებში მნიშვნელოვანია გეოგრაფიული ბარიერების ფაქტორიც. რაც შეეხება განათლების ხარისხს, ის ხშირად საკმაოდ დაბალია, რაც გამოწვეულია იმით, რომ მასწავლებელთა 48 პროცენტზე მეტს მხოლოდ მინიმალური აკადემიური კვალიფიკაცია გააჩნია.

ავღანეთში არსებული სოციალურ-პოლიტიკური და ჰუმანიტარული კრიზისი კრიტიკულად მოქმედებს მყიფე განათლების სისტემაზე. ასევე, ბუნებრივი კატასტროფები, როგორიცაა: წყალდიდობები, მიწისძვრები და მეწყერები, ნეგატიურად აისახება საერთო სიტუაციაზე. აღნიშნული ფაქტორები იწვევს მშობლების შეშფოთებას შვილების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით და, ამის გამო, ისინი ხშირად თავს იკავებენ მათი სკოლაში გაგზავნისგან.[4]

ჯანდაცვა – ჰუმანიტარულ საკითხებზე მომუშავე საერთაშორისო მედია საშუალება IRIN 2017 წლის 26 ოქტომბრის სტატიაში წერს, რომ მიმდინარე კონფლიქტის ფარგლებში, შეიარაღებული ჯგუფების მხრიდან ხორციელდება ზეწოლა და თავდასხმები ჯანდაცვის პროვაიდერებზე, რაც ხშირად სამედიცინო დაწესებულებების დახურვით მთავრდება. გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინირების ოფისის მონაცემებით, მიმდინარე წლის დასაწყისიდან სექტემბრამდე სამედიცინო კლინიკებსა თუ პერსონალზე 100-ზე მეტი ინციდენტი დაფიქსირდა, რაც ორჯერ უფრო მეტია 2016 წლის იგივე მონაცემთან შედარებით. არასამთავრობო ორგანიზაციების გათვლებით, ავღანეთის მოსახლეობის 36 პროცენტს არ გააჩნია წვდომა ჯანდაცვაზე.[5]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International 2018 წლის 8 ოქტომბრის სპეციალურ საჯარო განცხადებაში წერს, რომ მიმდინარე წლის მაისსა და აგვისტოში, შეიარაღებული ჯგუფების მოქმედებების შედეგად კიდევ 140 სამედიცინო დაწესებულება დაიხურა. შესაბამისად, დაახლოებით ორი მილიონი ადამიანი იბრძვის ადეკვატურ ჯანდაცვაზე წვდომისთვის. ამ კუთხით ყველაზე მნიშვნელოვანი დაბრკოლებები გამოიხატება იმაში, რომ ხშირად ჯანდაცვის ხარისხი არის დაბალი, ხოლო ფასი – მაღალი. 2017 წლის მანძილზე ქვეყანაში დაბრუნებულ პირთა 31 პროცენტმა განაცხადა, რომ უჭირდათ  ადეკვატურ ჯანდაცვაზე წვდომა. იძულებით გადაადგილებული პირების შემთვევაში, აღნიშნული მაჩვენებელი 42 %-ია.[6]

შიდა გადაადგილების ალტერნატივა – გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (UNHCR) 2018 წლის 30 აგვისტოს გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელო პრინციპების შესახებ ანგარიშში წერს, რომ ქ. ქაბულში შიდა გადაადგილების ალტერნატივის შემთხვევაში, გადაწყვეტილების მიმღებმა, სხვებთან ერთად, უნდა გაითვალისწინოს უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა. გაეროს ავღანეთის მხარდაჭერის მისიამ (UNAMA) 2018 წლის პირველი 6 თვის განმავლობაში  ქ. ქაბულის მასშტაბით აღრიცხა 993 სამოქალაქო დანაკარგი (321 პირი დაიღუპა, ხოლო 672 დაშავდა). 2017 წლის მონაცემებით, „ქაბულში ფიქსირდებოდა ძალადობის ყველაზე მაღალი დონე – 1831 სამოქალაქო დანაკარგი (479 გარდაცვლილი, ხოლო – 1352 დაშავებული პირი) “.

UNHCR აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო პირები, რომლებიც მონაწილეობას იღებენ ყოველდღიურ სოციალურ თუ ეკონომიკურ აქტივობებში, არიან ქალაქში მიმდინარე ზოგადი ძალადობის მსხვერპლობის რისკის ქვეშ. აღნიშნული აქტივობებია – სამსახურში წასვლა და უკან დაბრუნება, საავადმყოფოში წასვლა, სკოლაში სიარული და ა.შ.[7]

მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია (IOM) ავღანეთში დაბრუნებულ პირთა შესახებ 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ წლის განმავლობაში ქვეყანაში 610 ათასი მოქალაქე დაბრუნდა, ძირითადად მეზობელი ირანიდან და პაკისტანიდან. ამათგან, 60 000 პირი იყო რეგისტრირებული ლტოლვილი პაკისტანში,  100. 000 – არარეგისტრირებული დაბრუნებული პირი იმავე ქვეყნიდან,  ხოლო დანარჩენი 450. 000 – არარეგისტრირებული დაბრუნებული პირი ირანიდან.

რეგისტრირებულ ლტოლვილთა 68 პროცენტი დაბრუნდა ქაბულში, ნანგარჰარის, კუნდუზის, ლოგარის და სარ-ე პულის პროვინციებში. ქაბული, ნანგარჰარი და კუნდუზი უკან დაბრუნების 3 ყველაზე გავრცელებული ლოკაციაა 2002 წლიდან მოყოლებული. რაც შეეხება არარეგისტრირებულ დაბრუნებულ პირებს, მათი 52 % დაბრუნდა ნანგარჰარისა და ქაბულის რეგიონებში.

მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია ახორციელებს 4 წლიან „ავღანეთში რეინტეგრაციის ხელშეწყობის და განვითარების“ (RADA) პროგრამას მაღალი იძულებითი გადაადგილების და უკან დაბრუნების მაღალი მაჩვენებლების მქონდე 8 ძირითად პროვინციაში (ქაბული, ჰერათი, ნანგარჰარი, ბაკჰი, კანდაჰარი, ბაგჰლანი, ლაგჰმანი და ერთი ჯერჯერობით გადაუწყვეტელი ლოკაცია). პროგრამის სამიზნეა 30. 00 მოწყვლადი ავღანი. RADA მოიცავს უკვე არსებული შედარებით მცირე პროექტების (MoRR; MoLSAMD) ხელშეწყობას, ადგილობრივი საზოგადოების განვითარების პროექტებს, მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობას, ევროპიდან დაბრუნებული მიგრანტების ასისტირებას და ტექნიკური და პროფესიული ტრეინინგების კურსებს.[8]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 31 October 2018]

[2] World Bank, Country Overview –Afghanistan, available at https://www.worldbank.org/en/country/afghanistan/overview [accessed 1 November 2018]

[3] United States Department of State, Country Reports on Human Rights Practices for 2017, available at https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?d#wrapper [accessed 1 November 2018]

[4] UNICEF, Education in Afghanistan, available at https://www.unicef.org/afghanistan/education [accessed 1 November 2018]

[5] IRIN, Afghan healthcare under siege as escalating conflict cuts off access, 26 October 2017, available at:

[accessed 2 November 2018]

[6] Amnesty International, Public Statement of October 8 2018, available at

[accessed 1 November 2018]

[7] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), UNHCR Eligibility Guidelines for Assessing the International Protection Needs of Asylum-Seekers from Afghanistan, 30 August 2018, available at:

[accessed 1 November 2018]

[8] IOM, Returns to Afghanistan 2017, available at

[accessed 2 November 2018]

ავღანეთი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ნენგაჰარსა და ქაბულში. ოქტომბერი, 2018

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარეობა ნენგარჰარის პროვინციაში – მედია საშუალება „BBC“ 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის შედეგებში, რომლის საანგარიშო პერიოდს 2017 წლის აგვისტო-ნოემბერი წარმოადგენს, წერს, რომ  ტერორისტული ორგანიზაცია თალიბანის აქტივობის მაჩვენებელი არის „მაღალი“ (სულ მცირე 2 თავდასხმა კვირაში) – ნენგარჰარის რეგიონის დასავლეთში მდებარე ჰისარაკის, შერზადის, ხოგიიანისა და ცენტრში მდებარე ბატიკოტის დასახლებებში.

2014 წლიდან მოყოლებული, იზრდებოდა ცნობები ისლამური სახელმწიფოს გახშირებულ მოქმედებებზე პროვინციის განაპირა დასახლებებში, მათ შორის – აჩინის დასახლებაში.  მიუხედავად ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების და საერთაშორისო მოკავშირეების ერთობლივი სამხედრო ოპერაციებისა, „ერაყისა და ლევანტ-ხორეშანის ისლამური სახელმწიფოს – ISKP“ (რომელიც წარმოადგენს ისლამური სახელმწიფოს ავღანეთში მოქმედ განშტოებას) წევრებმა განახორციელეს რამდენიმე თავდასხმა როგორც სამოქალაქო, ისე სამხედრო სამიზნეების წინააღმდეგ.

ნენგარჰარში, თალიბანი და ISKP ერთმანეთს უპირისპირდებიან ადგილობრივი საბადოების და ტერიტორიის კონტროლისთვის, განსაკუთრებით კი, ტორა ბორას რეგიონის ხელში ჩასაგდებად, რომელიც პაკისტანში და პაკისტანიდან კონტრაბანდის ცენტრს წარმოადგენს. 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის იანვრის პერიოდში, ნენგარჰარის რეგიონში დაფიქსირდა ISKP-ის წევრების მიერ განხორციელებული სამოქალაქო მოსახლეობაზე ძალადობის, შეიარაღებულ ძალებთან დაპირისპირებისა და ზოგადი ძალადობის არაერთი ფაქტი. ამას გარდა, ასევე აღსანიშნავია, რომ თალიბანისა და ISKP მებრძოლების ნაწილი შეუერთდა 2018 წლის იანვარში ნენგაჰრარის რეგიონში მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკებებს.

რეგიონში რეგულარულად მიმდინარეობს სამთავრობო სამხედრო ოპერაციები, რომელიც ზოგჯერ მოიცავს საავიაციო დაბომბვებსაც. მაგალითად, 2018 წლის იანვარში ISKP-ის წინააღმდეგ სპეც-ოპერაციები (მათ შორის, ავია-დარტყმები) განხორციელდა ჰესკა მენასა და დეჰ ბალას დასახლებებში.

2017 წლის განმავლობაში, გაეროს ავღანეთის დახმარების მისიამ (UNAMA) აღრიცხა 862 სამოქალაქო დანაკარგი ნენგარჰარის პროვინციაში, რაც 1 პროცენტით უფრო მაღალი მაჩვენებელია 2016 წელთან შედარებით. ზოგადად, დანაკარგების კუთხით, ქალაქ ქაბულისა და ჰელმანდის პროვინციის შემდეგ, ეს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია მთელი ავღანეთის მასშტაბით. მსხვერპლის უმრავლესობა შედეგად მოჰყვა შეიარაღებულ დაპირისპირებებს, თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით (IED) თავდასხმებსა  და განზრახ მკვლელობებს. ასევე, დაფიქსირდა თვითმკვლელი ტერორისტების მიერ  IED-ების გამოყენებით თავის აფეთქების შემთხვევები.

გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) ნენგარჰარის პროვინციას მიიჩნევს, როგორც „ერთერთ ყველაზე კონფლიქტურ რეგიონს“ ავღანეთში. 3 ძირითადი ინდიკატორის – უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების; სამოქალაქო დანაკარგების და კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შემთხვევების ანალიზით შედგენილი რუკის მიხედვით, პროვინციის ცენტრსა და სამხრეთში მდებარე  დასახლებებს – აჩინი, დეჰ ბალა, ფაჩიერაგამი, ხოგიიანი და ჩაპარჰარი, UNOCHA მიიჩნევს, როგორც ყველაზე საშიშ ლოკაციებს. ნანგარჰარი ასევე მიჩნეულია, როგორც ერთერთი იმ ოთხი რეგიონიდან, სადაც „განსაკუთრებით მაღალი დაცვის საჭიროების მქონე“ პირები იმყოფებიან, მათ შორის, იძულებით გადაადგილებული პირები; ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად დაზარალებულები; ადგილობრივი თემის მოწყვლადი წევრები და ა.შ.

რაც შეეხება უსაფრთხოების კუთხით შემთხვევების რაოდენობის სტატისტიკას, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით, მედია წყაროების მიხედვით, ნენგარჰარის პროვინციაში, ჯამში, დაფიქსირდა 740 ინციდენტი. თალიბანი და ISKP აგრძელებდნენ ტერიტორიის კონტროლთან დაკავშირებულ დაპირისპირებას, მაგალითად, ოქტომბერსა და ნოემბერში, ხოგიიანის დასახლებაში აღნიშნულ ჯგუფებს შორის შეიარაღებული შეტაკებების შედეგად, იძულებით გადაადგილდა 10 000-მდე ადამიანი, ხოლო რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე ორმხრივ სროლას შეეწირა. ამას გარდა, ორივე ზემოხსენებული ჯგუფის წინააღმდეგ აქტიურად მიმდინარეობდა სახმედრო კამპანიები ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებისა და საერთაშორისო მოკავშირეების მხრიდან.

ტერიტორიაზე კონტროლის ცვლილებისას, ფიქსირდებოდა სამოქალაქო პირების წამების ფაქტები, წინამორბედების დახმარების მოტივით. მაგალითად, 2018 წლის იანვარში ჰესკა მენა/დეჰ ბალას დასახლებაში მცხოვრებმა პირებმა განაცხადეს, რომ ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების მიერ ISKP-ს წინააღმდეგ განხორციელებული ოპერაციის დროს, დაიღუპა რამდენიმე სამოქალაქო პირი, მათ შორის – ქალები და ბავშვები. 2018 წლის მარტში, კვლავ გავრცელდა ცნობები ჩაპარჰარის დასახლებაში ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების სამხედრო ოპერაციების შედეგად სამოქალაქო დანაკარგების შესახებ.

ასევე, ადგილი ჰქონდა კონკრეტული პირების მკვლელობის ფაქტებს. მაგალითად, 2017 წლის ნოემბერში, მთავრობის მხარდაჭერის ბრალდებით ხოგიიანის პროვინციაში თალიბანის წევრებმა მოკლეს ადგილობრივი იმამი. მსგავსი შემთხვევა დაფიქსირდა ჩაპარჰარის დასახლებაშიც, სადაც  ISKP-ს წევრებმა იმავე ბრალდებით მოლა მოკლეს.

ნენგარჰარის რეგიონი არის იმ პროვინციათა შორის, სადაც მაღალია ომის შემდეგ დატოვებული გამოუყენებელი ბომბებისა თუ სხვა სახის ნაღმების აფეთქების შედეგად გამოწვეული სამოქალაქო დანაკარგები. ასევე, მაღალია იძულებით გადაადგილების მაჩვენებველიც – 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის მარტის ჩათვლით, ჯამში 128 781 პირმა მიატოვა სახლ-კარი.

ამას გარდა, 2018 წლის იანვარში რეგიონის დედაქალაქ – ჯალალაბადში მოხდა მასშტაბური თავდასხმა საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის „Save the Children“ ოფისზე, რომელსაც 5 ადამიანის სიცოცხლე (მათ შორის  –  4 ოფისის პერსონალი) ემსხვერპლა, ხოლო 21 დაშავდა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ISKP-მ აიღო.[1]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარეობა ქ. ქაბულში – ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) ავღანეთში უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2018 წლის მაისის ანგარიშში წერს, რომ ქალაქ ქაბულში მოქმედებენ როგორც ტერორისტული ორგანიზაცია თალიბანი, ასევე  – ისლამური სახელმწიფოს ადგილობრივი დაჯგუფება – „ერაყისა და ლევანტ-ხორეშანის ისლამური სახელმწიფო – ISKP“. მათ გარდა, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ქალაქში თავდასხმებს ასევე აწყობს დაჯგუფება ჰაქქანის ქსელი (Haqqani Network). 2017 წლის განმავლობაში, ISKP-მ ქაბულში ჯამში 14 მაშტაბურ თვითმკვლელ და სხვა ტიპის კომპლექსურ თავდასხმაზე აიღო პასუხისმგებლობა.

სამთავრობო უსაფრთხოების ძალები რეგულარულად ახორციელებენ სპეც-ოპერაციებს დედაქალაქის სხვადასხვა უბანში. ახალი უსაფრთხოების გეგმის მიხედვით, ისინი ასევე უფლებამოსილი არიან, გაჩხრიკონ სახლები. სიტუაციის გაუმჯობესების მიზნით, ქაბულში მოეწყო ე.წ. „მწვანე ზონა“, რომლის გარშემოც განლაგებულია 90-მდე საკონტროლო პუნქტი (Checkpoint). აღნიშნული ზონა ძირითადად ფარავს ქალაქის ცენტრს, სადაც განლაგებულია მნიშვნელოვანი სამთავრობო შენობები და უცხო ქვეყნების საელჩოები.

2017 წლის განმავლობაში, გაეროს ავღანეთის დახმარების მისიამ (UNAMA) ქაბულის პროვინციაში (ქალაქ ქაბულის ჩათვლით) აღრიცხა 1831 სამოქალაქო დანაკარგი, აქედან 479 გარდაიცვალა, ხოლო 1352 –  დაშავდა. სტატისტიკურად, წინა 2016 წელთან შედარებით, ეს 4 პროცენტით გაზრდილი მაჩვენებელია. 2017 წლის აღნიშნული მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი იყო მთელი ქვეყნის მასშტაბით და ჯამური სამოქალაქო დანაკარგების 16 პროცენტს წარმოადგენდა. დანაკარგების უმრავლესობა გამოწვეული იყო ქალაქ ქაბულში კომპლექსური ტერორისტული თავდასხმების, არა-თვითმკვლელი თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით (IED) თავდასხმებისა და განზრახი მკვლელობების შედეგად. ამას გარდა, აღსანიშნავია თავდასხმები შიიტ სამოქალაქო მოსახლეობაზე, რომელთაგანაც თითქმის ყველა შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა ISKP-მ აიღო. 2018 წლის იანვრის მონაცემებით, მხოლოდ ქალაქ ქაბულში თავდასხმებს, კიდევ სულ მცირე 174 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ასევე, ხშირი იყო შეიარაღებული თავდასხმები ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებზე, როგორც თალიბანის, ასევე ISKP-ს მხრიდან. მაგალითად, 2017 წლის ოქტომბერში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა ქაბულის სამხედრო აკადემიის შესასვლელთან იმ დროს, როდესაც იქ  მინი-ავტობუსით კადეტები შედიოდნენ. შედეგად, სულ მცირე 15 კადეტი დაიღუპა. შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო. იგივე სამხედრო აკადემია მორიგი თავდასხმის მსხვერპლი გახდა 2018 წლის იანვარში, როდესაც შენობაში 5 შეიარაღებული პირი შეიჭრა. ინციდენტს 11 კადეტის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ამჯერად ISKP-მ აიღო.

გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისის (UNOCHA) მიერ ქაბულის რეგიონი, მათ შორის – ქალაქი ქაბული, მიჩნეული იყო, როგორც „ერთერთი ყველაზე კონფლიქტური ლოკაცია“.

3 ძირითადი ინდიკატორის – უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების; სამოქალაქო დანაკარგების და კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შემთხვევების ანალიზით შედგენილი „კონფლიქტის შედეგად ძალადობის რუკის“ მიხედვით, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) ქაბულის დასახლებათა უმრავლესობას განათავსებს ყველაზე დაბალ კატეგორიაში. მხოლოდ ორი დასახლება – პანგჰმანი დასავლეთში და სურობის პროვინცია დასავლეთში, მიიჩნევა, როგორც საშუალო დონის საფრთხის კატეგორიაში მყოფი. ქაბული ასევე მიჩნეულია, როგორც ერთ-ერთი იმ ოთხი რეგიონიდან, სადაც „განსაკუთრებით მაღალი დაცვის საჭიროების მქონე“ პირები იმყოფებიან, მათ შორის, იძულებით გადაადგილებული პირები; ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად დაზარალებულები; ადგილობრივი თემის მოწყვლადი წევრები და ა.შ.

რაც შეეხება უსაფრთხოებით კუთხით შემთხვევების რაოდენობის სტატისტიკას, მედია წყაროების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით,  ქაბულში სულ 388 ტერორისტული ინციდენტი მოხდა. ამ კუთხით ყველაზე აქტიური სურობის დასახლება იყო, სადაც „BBC“-ის 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის მიხედვით, თალიბანის საშუალო აქტიურობა ფიქსირდება (სულ მცირე სამი თავდასხმა თვეში). გაეროს უსაფრთხოების და უშიშროების დეპარტამენტის (UNDSS) მიხედვით, ასევე კჰაკ-ე ჯაბბარის პროვინცია უსაფრთხოების კუთხით იმავე დონეზეა, როგორზეც სურობისა და პანგჰმანის დასახლებები.

ქალაქ ქაბულში ასევე ფიქსირდება მზარდი კრიმინალი, რაც გამოიხატება ჯგუფურ ძალადობაში, გატაცებებში, ქურდობისა და მკვლელობის ფაქტებში. 2017 წლის ბოლოს, მთავრობის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ამ კუთხით სიტუაციას გააუმჯობესებდნენ უკანანო იარაღებისა და მანქანების ჩამორთმევის გზით. 2018 წლის თებერვალში მთავრობის მიერ გავრცელდა ოფიციალური ინფორმაცია, რომ კრიმინალის დონე 40 პროცენტით შემცირდა. თუმცა, პრესის მიერ გამოკითხული მოქალაქეები საწინააღმდეგო აზრს აფიქსირებდნენ და ამბობდნენ, რომ მთავრობის მიერ განხორციელებლ ღონისძიებებს თითქმის არ ჰქონდა პოზიტიური ეფექტი და კრიმინალი კვლავ განაგრძობდა ზრდას.

რაც შეეხება მიმდინარე კონფლიქტის შედეგად პირების იძულებითი გადაადგილების მაჩვენებელს, UNOCHA-მ 2017 წლის 1 იანვრიდან 2018 წლის 26 მარტის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდში, აღრიცხა 353 იძულებით გადაადგილებული პირი, რომელთაგან 343 ზემოხსენებული სურობის დასახლებიდან იყო.[2]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 18 October 2018]

[2] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 19 October 2018]

ავღანეთი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ჰერათში. აგვისტო, 2018

მედია საშუალება „BBC“ 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის შედეგებში, რომლის საანგარიშო პერიოდს 2017 წლის აგვისტო-ნოემბერი წარმოადგენს, წერს, რომ ჰერათის (Herat) პროვინციაში, შინდანდსა (Shindand) და გულრანის (Gulran) რაიონში თალიბანს საშუალო აქტივობა და წარმომადგენლობა ჰყავს (აღნიშნულ რაიონებში თვის განმავლობაში მინიმუმ 3 იერიში ფიქსირდება) და დაბალი აქტივობა და წარმომადგენლობა კუშკის (Kushk), კუშკ კუნას (Kushk Kuna), გორიანის (Ghoryan), გუზარას (Guzara), ადრასკანისა (Adraskan) და ჩიშტი-შარიფის (Chist-I Sharif) რაიონებში (აღნიშნულ რაიონებში თვის განმავლობაში მინიმუმ 1 იერიში ფიქსირდება). სხვადასხვა წყარო ამტკიცებს, რომ ჰერათის პროვინციაში ირანი აფინანსებს და წვრთნის თალიბანის მებრძოლებს.

2017 წლის ოქტომბერში თალიბანის ერთმანეთის მოწინააღმდეგე ორი ჯგუფის შეტაკების შედეგად, შინდანდის რაიონში ათობით ადამიანი დაიღუპა ორივე მხარეს. ნანგარჰარისა (Nangarhar) და ქაბულის (Kabul) პროვინციების გარეთ, ჰერათის პროვინცია იყო პირველი, სადაც მომხდარ იერიშზე პასუხისმგებლობა აიღო ისლამურმა სახელმწიფომ. 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის იანვრის ჩათვლით პერიოდში ადგილი ჰქონდა ისლამურ სახელმწიფოსთან დაკავშირებულ ინციდენტებს – ძალადობის აქტებს სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ.

2017 წლის ნოემბერში, ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა, შინდანდის პროვინციაში 10-დღიანი სამხედრო ოპერაცია ჩაატარეს. 2017 წლის დეკემბერში, საერთაშორისო ჰუმანიტარული მისიების ინფორმაციით, შინდანდის პროვინციაში შეინიშნებოდა საერთაშორისო და ავღანური ძალების ოპერაციების ზრდა ამბოხებულების წინააღმდეგ, რასაც ბევრი მეამბოხის მკვლელობა მოჰყვა. ხოლო, მას შემდეგ, რაც ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა რეგიონი დატოვეს ამბოხებულმა ჯგუფებმა კვლავ ერთმანეთში დაიწყეს ბრძოლა.

2017 წლის ოქტომბერში, ჩიშტი-შარიფში თალიბანის შეკრება დაბომბეს, რასაც დაჯგუფების ასობით წევრი ემსხვერპლა. თუმცა, გლუკმა განაცხადა, რომ საჰაერო იერიშისას თალიბანის არცერთი წევრი არ დაღუპულა. კიდევ ერთი საჰაერო იერიშისა და დაპირისპირებების შედეგად თალიბანის 8 წევრი დაიღუპა ჩისტი-შარიფში. ჰერათის პროვინციაში იმყოფება იტალიის შეიარაღებული ძალების დანაყოფი, რომელიც ეხმარება ავღანეთის შეიარაღებულ ძალებს დასავლეთ ავღანეთში.

2017 წელს ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიამ (UNAMA) 495 შემთხვევა აღწერა, როდესაც სამოქალაქო პირი დაშავდა ან დაიღუპა (238 პირი დაიღუპა და 257 დაშავდა). ეროვნულ დონეზე ტენდენციის გათვალისწინებით, ეს იყო 37%-იანი ზრდა 2016 წელთან შედარებით. ჰერათის პროვინციაში მოქალაქეების სიკვდილს იწვევს ხელნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობები, თვითმკვლელი ტერორისტებისა და კომპლექსური იერიშები; ასევე, მიზნობრივი თავდასხმები. მიუხედავად იმისა, რომ ბრძოლა გახშირდა 2017 წელს, გაცილებით ნაკლები მსხვერპლი მოჰყვა მიწაზე დაპირისპირებას – აღნიშნული მაჩვენებელი 2016 წელთან შედარებით 58%-ით შემცირდა (2017 წელს დაიღუპა 38 და დაშავდა 49 პირი). უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების, სამოქალაქო მსხვერპლის და კონფლიქტთან დაკავშირებული გადაადგილების ფაქტორების გათვალისწინებით, ჰერათის პროვინციაში ყველაზე მაღალ კატეგორიაში შინდანდს, ხოლო ქვედა კატეგორიაში ადრასკანს აყენებენ.

UNOCHA ჰერათის პროვინციას დაცვის მაღალი საჭიროების მქონედ მიიჩნევს და წერს, რომ ახალი დევნილები, ბუნებრივი კატასტროფების შედეგად დაზარალებული ხალხი, დაბრუნებულები, ლტოლვილები და მოწყვლადი პირები მასპინძელ საზოგადოებაში ძალიან ახლოს ცხოვრობენ კონფლიქტის შედეგად დარჩენილ ფეთქებად რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან.

ჰერათის პროვინცია, რომელიც მიწის ნაღმების კუთხით ითვლებოდა სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი რისკის მქონე პროვინციად, სრულად განეიტრალებულად გამოცხადდა. პროვინციის 14 რაიონი 16-დან, ბოლო 10 წლის განმავლობაში ჩატარებული სამუშაოების შედეგად, სრულად უსაფრთხოდაა გამოცხადებული. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მძიმე სიტუაციის გამო, რაც ამბოხებულების აქტივობებითაა გამოწვეული, განაღმვითი სამუშაოები ვერ ტარდება გულრანისა და შინდანდის რაიონებში.

2017 წელს გაიზარდა მსხვერპლის რაოდენობა ისლამური სახელმწიფოს მხრიდან, რომელთაც ერთ კომპლექსურ იერიშსა და ორ დისტანციური მართვით აფეთქებაზე აიღეს პასუხისმგებლობა. 2018 წლის მარტში, ჰერათის პროვინციაში მეჩეთზე განხორციელებულ თავდასხმაზე, ასევე, მათ აიღეს პასუხისმგებლობა.

2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით, ჰერათის პროვინციაში ამბოხებულებთან დაკავშირებულ 125 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი.[1]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 10 August 2018]

ავღანეთი. ამერიკელებთან მომუშავე პირების მდგომარეობა. აგვისტო, 2018

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისის (EASO) მიერ ავღანეთის შესახებ 2018 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში „სახელმძღვანელო შენიშვნები და საერთო ანალიზი“ საუბარია სხვადასხვა რისკ ჯგუფის, მათ შორის იმ ინდივიდების შესახებ, რომლებიც ასოცირებულნი არიან ავღანეთში დისლოცირებულ უცხოელ მებრძოლებთან, მაგალითად, იგულისხმებიან თარჯიმნები, დაცვის თანამშრომლები, სამოქალაქო კონტრაქტორები, ადმინისტრატორები და ლოგისტიკის მიმართულებით მომუშავე პირები.

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოკლე შეჯამება

პერსონალი, ვინც უცხოეთის სამხედრო ძალებთან მუშაობს, კონკრეტულად კი თარჯიმნები და დაცვის თანამშრომლები, თალიბანის მხრიდან პრიორიტეტულ სამიზნეებად მოიაზრებიან. თალიბანი ასევე აიძულებს ადგილობრივ მოსახლეობას, რომ განდევნონ გარკვეული ოჯახები, რომლებიც განიხილებიან რომ საერთაშორისო ძალებთან თანამშრომლობენ. ინდივიდები, რომლებიც უშუალოდ ხელფასს არ იღებენ უცხოური ძალების მხრიდან, მაგრამ გარკვეულწილად მხარდამჭერ საქმიანობას ეწევიან, არ წარმოადგენენ სისტემატური თავდასხმის სამიზნეებს, თუმცა მათზე თავდასხმას მაინც აქვს ადგილი.

რისკის ანალიზი

აღნიშნული კატეგორიის პირთა მიმართ შეიძლება ჰქონდეს ადგილი დევნის ფაქტს (მკვლელობას). თუმცა, აღნიშნული პროფილის მქონე ყველა პირი შეიძლება არ დაექვემდებაროს იმ დონის რისკს, რომელზე დაყრდნობითაც დადგინდება დევნის საფუძვლიანი შიშის არსებობა. თარჯიმნები და დაცვის თანამშრომლები განიხილებიან პრიორიტეტულ სამიზნეებად და დევნის საფუძვლიანი შიშიც დასაბუთებული იქნება. აღნიშნული პროფილის ქვეშ მოაზრებული სხვა პირების მდგომარეობის ინდივიდუალური შეფასებებით უნდა დადგინდეს ესა თუ ის პირი დაექვემდებარება თუ არა დევნას სხვადასხვა რისკ-ფაქტორის გათვალისწინებით, მაგალითად შესაფასებელია: განმცხადებლის კონკრეტული როლი, უცხოურ ჯარებს უწევს თუ არა ანაზღაურებად სამსახურს, მისი წარმოშობის ადგილი მიეკუთვნება თუ არა სადავო ტერიტორიებს, ან ამბოხებულები იმყოფებიან თუ არა აღნიშნულ ტერიტორიებზე და ა.შ. აღნიშნული პროფილის მქონე პირთა ოჯახის წევრებიც ასევე შეიძლება დაექვემდებარონ მოპყრობის იმ რისკს, რაც შეიძლება დევნის შემცველი იყოს.

ინდივიდები, რომლებიც „პრო-დასავლელებად“ აღიქმებიან

აღნიშნული პროფილი მოიცავს იმ პირებს, რომლებიც „პრო-დასავლელებად“ აღიქმებიან,  ისინი თავიანთი ქცევით, გარეგნული მახასიათებლებით ან აზრის გამოხატვის მიხედვით, არა ავღანელებად მოიაზრებიან. ამ ჯგუფში შეიძლება იგულისხმებოდნენ ის პირებიც, რომლებიც დასავლეთის ქვეყნებში გარკვეული პერიოდის გატარების შემდეგ ავღანეთში დაბრუნდნენ.

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოკლე შეჯამება

ზოგადად, შეიძლება ითქვას, რომ ავღანელები რომელთა იდენტობაც დასავლური ღირებულებების მატარებელია, შესაძლებელია ამბოხებული ჯგუფების სამიზნეები გახდნენ, ისინი შეიძლება მიჩნეულები იყვნენ როგორც არა მუსლიმები, ან მთავრობის მომხრები, ან შესაძლებელია აღიქმებოდნენ ჯაშუშებად.

რაც შეეხება საზოგადოებას, უნდა მოხდეს განსხვავება დამოკიდებულებებს შორის ერთი მხრივ მამაკაცთა, ხოლო, მეორე მხრივ ქალთა მიმართ. ავღანელი ქალები და ბავშვები, რომლებიც მიჩვეულები არიან იმ თავისუფლებებსა და დამოუკიდებლობას, რაც დასავლეთში არსებობს, აწყდებიან გარკვეულ პრობლემებს ავღანეთის სოციალურ შეზღუდვებთან ადაპტაციის პროცესში. ქალები შეიძლება „პრო-დასავლელებად“ მიიჩნიონ, იმ შემთხვევაში თუ ის სახლს გარეთ მუშაობს ან უმაღლესი განათლება აქვს მიღებული. ქალები, რომლებიც „პრო-დასავლელებად“ აღიქმებიან, შესაძლოა, მიიჩნიონ კულტურული, სოციალური, და რელიგიური ნორმების მოწინააღმდეგეებად და შესაძლოა ოჯახის წევრების, საზოგადოების კონსერვატიული ნაწილის ან ამბოხებულთა მხრიდან ძალადობის სამიზნე გახდნენ.

რაც შეეხება მამაკაცებს, საზოგადოების დამოკიდებულებები „პრო-დასავლურ“ ინდივიდებთან მიმართებაში სხვადასხვაგვარია. „დასავლური მიმართულების აღების“ ძალიან მცირე რაოდენობის შემთხვევებია დაფიქსირებული. საზოგადოების გარკვეული ნაწილი, განსაკუთრებით ქალაქებში (მაგალითად ქაბულში), დასავლური ღირებულებებისთვის ღიაა, ნაწილი კი, განსაკუთრებით სოფლად ან კონსერვატიულ გარემოში მისი მოწინააღმდეგეები არიან.

რისკის ანალიზი

აღნიშნული პროფილის მქონე ინდივიდების მიმართ ქმედებები, კერძოდ კი ქალთა მიმართ, შესაძლოა მოიცავდეს დევნას (ძალადობას ოჯახის წევრების, საზოგადოების კონსერვატიული ნაწილის და ამბოხებულთა მხრიდან). აღნიშნული პროფილის მქონე ყველა პირი არ ექვემდებარება იმ დონის რისკს, რომელიც საკმარისი იქნებოდა დევნის საფუძვლიანი შიშის დასადგენად. აღნიშნული პროფილის ქვეშ მოაზრებული პირების ინდივიდუალური შეფასებებით უნდა დადგინდეს ესა თუ ის პირი დაექვემდებარება თუ არა დევნას სხვადასხვა რისკ-ფაქტორის გათვალისწინებით, მაგალითად: გენდერის (რისკი მაღალია ქალებთან მიმართებით), განმცხადებლის ქცევის, წარმოშობის ადგილის, კონსერვატიული გარემოს, ოჯახის მხრიდან ტრადიციული გენდერული როლის აღქმის, ასაკის (შეიძლება რთული იყოს ბავშვებისთვის ავღანეთის სოციალური შეზღუდვებთან შეჩვევა) მიხედვით.

ზოგადად, დევნის რისკი იმ მამაკაცთა მიმართ, რომელთაც „პრო-დასავლელებად“ მიიჩნევენ,  მინიმალურია და დამოკიდებულია სპეციფიკურ ინდივიდუალურ გარემოებებზე.

კავშირი დევნის მიზეზთან

არსებული ინფორმაცია ცხადს ხდის, რომ ზემოთ აღნიშნული პროფილის მქონე პირების ინდივიდუალური გარემოებები უნდა იქნას შესწავლილი იმის დასადგენად დასაბუთებული იქნება თუ არა კავშირი დევნის მიზეზთან. ცალკეულ შემთხვევებში, შეიძლება დადგინდეს კავშირი რელიგიასთან და/ან პოლიტიკურ შეხედულებებთან, ან გარკვეული სოციალური ჯგუფისადმი კუთვნილებასთან  (მაგალითად, „პრო-დასავლელი“ ქალები შეიძლება განიხილებოდეს, როგორც სოციალური ჯგუფი).[1]

[1] European Asylum Support Office:Country Guidance: Afghanistan- Guidance note and common analysis; June 2018

[accessed August 2, 2018]

ავღანეთი. ბალუჩების მიმართ დამოკიდებულება. ივლისი, 2018

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Minority Rights Group International“ ავღანეთში ბალუჩების შესახებ წერს, რომ ისინი ავღანეთის მოსახლეობის დაახლოებით 2 პროცენტს წარმოადგენენ. ბალუჩები, ძირითადად, სახლობენ ქვეყნის სამხრეთში მდებარე ჰელმანდის და ჩრდილო-დასავლეთში მდებარე ფარიაბის პროვინციებში. მათი ძირითადი რელიგიური მიმდინარეობაა სუნიტური ისლამი.

ავღანეთის კონსტიტუცია ბალუჩებს აღიარებს, როგორც „ეროვნულ“ ეთნიკურ უმცირესობას. შესაბამისად, მათ გააჩნიათ ყველა იმ ძირითად უფლებაზე წვდომა, რომელიც გააჩნიათ ადგილობრივ ავღანელ მოქალაქეებს. მიუხედავად ამისა, ბალუჩი ლიდერები პროტესტს გამოთქვამენ იმის თაობაზე, რომ ავღანეთის მთავრობა არ იცავს მათ უფლებას, ჰქონდეთ საკუთარი ენა და, რომ მათ შვილებს არ აქვთ შესაძლებლობა, მიიღონ განათლება მშობლიურ ენაზე.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი საკუთარ 2013 წლის ანგარიშში ავღანეთის შესახებ წერს, რომ ბალუჩები, ავღანეთში, ძირითადად 4 პროვინციაში სახლობენ, ესენია: ჰელმანდი, ნიმრუზი, ფარაჰი და კანდაჰარი. „ბევრ სახელმწიფო სერვისზე, მათ შორის, განათლებაზე წვდომა ბალუჩებისთვის შეზღუდულია, ბალუჩ ბავშვთა საკმაოდ დაბალი რაოდენობა დადის საშუალო სკოლაში, ხოლო უმაღლეს სასწავლებელში სწავლის გაგრძელების მსურველთა რაოდენობა კიდევ უფრო მცირეა. გამომდინარე იქედან, რომ მათმა უმრავლესობამ არ იცის წერა-კითხვა, სავარაუდოა, რომ ისინი დასაქმებულნი იქნებიან დაბალი სტატუსისა და ანაზღაურების მქონე სამსახურებში“.[2]

რაც შეეხება კანდაჰარის რეგიონს და ქალაქ სპინ ბოლდაკს, ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში ავღანეთში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ წერს, რომ კანდაჰარის რეგიონში ხშირია შეიარაღებული დაპირისპირებები, სამთავრობო ძალებსა და ტერორისტულ ორგანიზაცია თალიბანს შორის. 2017 წელს, წინა წლებთან შედარებით, სამოქალაქო მოსახლეობაში მსხვერპლმა მნიშვნელოვნად,  25 %-ით იკლო,  თუმცა,  მაინც, სახეზე იყო 25 დაღუპული და 167 დაშავებული. ინციდენტების უმრავლესობა მოდიოდა ძირითადად აფეთქებებზე, სროლებზე, თვითმკვლელ ტერორისტებზე და ა.შ. ამას გარდა, გასულ წელს, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისის (UNOCHA) ცნობით, დაახლოებით 60 000 ბავშვს არ მიეცა წვდომა პოლიოს საწინააღმდეგო აცრაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ დაჯგუფებებმა უარი განაცხადეს მათი კონტროლის ქვეშ მყოფ ტერიტორიაზე სამედიცინო ჯგუფების შეშვებაზე. ასევე, აღსანიშნავია, რომ კანდაჰარი რიგით მეორე ყველაზე დიდი რეგიონია ოპიუმის ყაყაჩოს კულტივირების მაჩვენებლებით.[3]

რაც შეეხება უშუალოდ ქალაქ სპინ ბოლდაკს, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისის (UNOCHA) შვილობილი ორგანიზაცია – „Reliefweb“ 2018 წლის 17 იანვრის ანგარიშში წერდა, რომ ის მდებარეობს ავღანეთისა და პაკისტანის საზღვარზე და წარმოადგენს ერთგვარ სასაზღვრო პუნქტს, საიდანაც პაკისტანის მხარე იძულებით აბრუნებს ავღანელ ლტოლვილებს. გასულ წელს, მაგალითად, სპინ ბოლდაკში დაადეპორტეს 1494 პირი.[4]

მსოფლიოს წამყვანი საერთაშორისო არასამთავრობო და სამთავრობო ორგანიზაციების ანგარიშებში არ იძებნება ინფორმაცია ავღანეთში და კანდაჰარის რეგიონში, ბალუჩი მოსახლეობის მიმართ მასობრივი შევიწროების, თავდასხმების, ძალადობის ან სხვა უფლებათა დარღვევის შესახებ.

[1] Minority Rights Group International, Afghanistan – Baluchis, available at http://minorityrights.org/minorities/baluchis/ [accessed June 2 2018]

[2] United Kingdom: Home Office, Country of Origin Information Report – Afghanistan, 8 May 2013, available at: http://www.refworld.org/docid/512de6902.html [accessed 2 July 2018]

[3] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at: http://www.refworld.org/docid/5b3be4ad4.html [accessed 2 July 2018]

[4] ReliefWeb, article “AFGHANISTAN Forced returnees: Nangarhar, Kandahar, Kabul” 17.01.2018, available at

[accessed 2 July 2018]

ავღანეთი. ქაბულში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. ნოემბერი, 2017

ქალაქი ქაბული, 14 სხვა რაიონთან ერთად, ქაბულის პროვინციის ცალკე რაიონია. გამომდინარე იქიდან, რომ ქაბულში თავმოყრილია სამთავრობო შენობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, დიპლომატიური წარმომადგენლობები, საერთაშორისო და ადგილობრივი უსაფრთხოების ძალები, ქალაქს, ავღანეთის სხვა პროვინციებთან და რაიონებთან შედარებით, განსხვავებული სახის უსაფრთხოება აქვს.

ქაბული გაცილებით უფრო დიდი და მზარდი ქალაქია ავღანეთში. დაბრუნებული მოსახლეობის, იძულებით გადაადგილებული პირებისა და ეკონომიკური მიგრანტების რიცხვი სწრაფი ტემპით გაიზარდა ქაბულში. გაეროს ჰუმანიტარული კოორდინაციის ოფისის (UN OCHA) 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, ქაბულის მოსახლეობა 3,678,034 პირს შეადგენდა. სხვა მონაცემებით კი, მოსახლეობის რიცხვი 7 მილიონამდეც ადის. ქაბულის პროვინციის სამი მეოთხედი ქალაქ ქაბულში ცხოვრობს.

ქალაქი ქაბული იყოფა 17 რაიონად, რომლებიც მოიხსენიება 1-17 რაიონებად. UN OCHA-ს მიერ 2016 წლის 4 იანვარს გამოქვეყნებული რუკის მიხედვით, ქალაქში 22 პოლიციის რაიონია მითითებული.

ქაბული ეთნიკურად მრავალფეროვანი ქალაქია, სადაც თითქმის ყველა ეთნიკური ჯგუფია წარმოდგენილი. პაშტუნები, ტაჯიკები, ჰაზარები, უზბეკები, თურქმენები, ბალუჩები, სიქები და ინდუსები, ყველა ერთ ქალაქში ცხოვრობს, თუმცა რომელიმე ჯგუფი გამოკვეთილად დომინანტური არ არის. რამდენადაც ადამიანები საცხოვრებლად ირჩევენ იმ ადგილებს, სადაც ნათესავები ყავთ, ან მათი ეთნიკური ჯგუფის უმრავლესობაა წარმოდგენილი, სხვადასხვა რაიონები ასოცირდება ამა თუ იმ ეთნიკურ ჯგუფთან.

ქ. ქაბულში არსებული კონფლიქტი და მასში მონაწილე მხარეები

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (UNHCR) 2016 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელო პრინციპებში აღნიშნავს, რომ ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა (ANSF), ზოგადად, დაამტკიცა, რომ აქვს უნარი, დაიცვას პროვინციის დედაქალაქები და ძირითადი ურბანული ცენტრები. გამონაკლისს წარმოადგენდა, 2015 წლის სექტემბერში, თალიბანის მიერ ყუნდუზის დროებითი დაკავება. მიუხედავად ამისა, ქაბულში ძალადობას რეგულარული ხასიათი აქვს, რომელთა ძირითადი სახეობებია „მაღალი რანგის პირებზე თავდასხმები“, „კომპლექსური თავდასხმები“ ან „თვითმკვლელ ტერორისტთა თავდასხმები“. ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიის (UNAMA) განმარტებით, კომპლექსურ თავდასხმებში მოიაზრება მიზანმიმართული და კოორდინირებული თავდასხმები, რომელიც მოიცავს თვითმკვლელ მოწყობილობას, სადაც ერთზე მეტი თავდამსხმელია და ერთზე მეტი სახეობის მოწყობილობა. კომპლექსური თავდასხმის მოდელი თითქმის ყოველთვის ერთნაირია: ასაფეთქებელი მოწყობილობა, ხშირ შემთხვევაში ბომბი, მოთავსებულია ავტომობილში, რომელიც აფეთქების შემდეგ ქმნის შესასვლელს, რომლის გავლით ამბოხებულები  შერბიან ტერიტორიაზე და ANSF-თან აწარმოებენ ცეცხლსასროლი იარაღით შეტევას, რომელიც ხშირად ერთ საათამდე გრძელდება.

აღნიშნული თავდასხმების სამიზნეებს, ავღანეთის ხელისუფლებისა და უსაფრთხოების ძალების გარდა, წარმოადგენენ მაღალი რანგის საერთაშორისო ინსტიტუტები, როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო, მათ შორის დიპლომატიური პერსონალი და დასავლური არასამთავრობო ორგანიზაციები.

2015 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისამდე, ქალაქ ქაბულში ადგილი ჰქონდა 151 ინციდენტს. აღნიშნული ინციდენტები მოიცავდა შემდეგ სახეობებს:

ინდივიდებზე მიზანმიმართული თავდასხმები 21
შეიარაღებული დაპირისპირებები და საჰაერო თავდასხმები 18
აფეთქებები 50
უსაფრთხოების დამყარება 31
კონფლიქტთან კავშირში არ მქონე თავდასხმები 28
სხვა ინციდენტები 3
ინციდენტების საერთო რაოდენობა 151  [1]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების მიმოხილვა

2016 წლის განმავლობაში და 2017 წლის დასაწყისშიც უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარება კვლავ გაუარესებული იყო. გაეროს მონაცემებით, ადგილი ჰქონდა 23,712 ინციდენტს, რაც 2015 წელთან შედარებით, 5%-ით გაზრდილი მაჩვენებელია, ხოლო წლის მანძილზე დაფიქსირებულ ინციდენტებს შორის კი ყველაზე  მაღალი, რაც UNAMA-ს ოდესმე აღურიცხავს.[2]

2016 წლის მანძილზე, ავღანეთის რვა პროვინციიდან ხუთში გაიზარდა მსხვერპლის მაჩვენებელი. შეიარაღებულმა კონფლიქტმა ძირითადად დააზარალა ქვეყნის სამხრეთი რეგიონი. ცენტრალური რეგიონი კი რიგით მეორე იყო, სადაც ყველაზე მეტი მსხვერპლი დაფიქსირდა – სულ 2,348 სამოქალაქო მსხვერპლი (534 გარდაცვლილი და 1,814 დაჭრილი) – 2015 წელთან შედარებით, აღნიშნული წარმოადგენდა 34%-იან ზრდას, რაც განპირობებული იყო ქალაქ ქაბულში განხორციელებული თვითმკვლელი ტერორისტებისა და კომპლექსური თავდასხმების შედეგად. [3]

მთლიანობაში, 2017 წლის 1 იანვრიდან 30 სექტემბრამდე პერიოდში, UNAMA-მ დააფიქსირა 8,019 სამოქალაქო მსხვერპლი (2,640 გარდაცვლილი და 5,379 დაჭრილი). აღნიშნული მაჩვენებელი, სამოქალაქო მსხვერპლის კუთხით, 2016 წლის იმავე პერიოდის მონაცემებთან შედარებით, 6%-ით ნაკლები იყო. სამოქალაქო პირების სიკვდილიანობა 1%-ით გაიზარდა, ხოლო დაჭრილი მოქალაქეების რიცხვი კი 9%-ით შემცირდა. UNAMA მიესალმება დაჭრილთა რაოდენობის შემცირებას, თუმცა აღნიშნავს, რომ სიკვდილიანობის მაჩვენებელი კვლავ მაღალია.

UNAMA-ს მიხედვით, მხარეებს შორის არსებული დაპირისპირების შედეგად გამოწვეული სამოქალაქო მსხვერპლის რაოდენობა, 2016 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით, 15%-ით შემცირდა.[4]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში

2017 წლის ოქტომბერი

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, სულ მცირე ოთხი ადამიანი გარდაიცვალა და 13 დაიჭრა ქაბულის ცენტრალურ ნაწილში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად. მედია საშუალება  BBC-თან საუბარში ქაბულის პოლიციის სპიკერმა განაცხადა, რომ თვითმკვლელი ტერორისტი დაახლოებით 12 ან 13 წლის მოზარდი იყო. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ე. წ. ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[5]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმის დროს, სულ მცირე 15 სამხედრო კადეტი გარდაიცვალა.  სხვადასხვა მეამბოხე დაჯგუფების თავდასხმების შედეგად, ერთი კვირის განმავლობაში, 200-მდე პირი გარდაიცვალა. თავდაცვის სამინისტროს სპიკერის, დავლათ ვაზირის, განცხადებით, მარშალ ფაჰიმის სამხედრო აკადემიის კართან მომხდარი აფეთქების შედეგად, კიდევ ოთხი კადეტი დაიჭრა, როდესაც ისინი მიკროავტობუსით ტოვებდნენ ტერიტორიას. თვითმკვლელი ტერორისტი ფეხით მოსიარულე იყო. აღნიშნული თავდასხმა საკუთარ თავზე თალიბანმა აიღო.[6]

20 ოქტომბრის თავდასხმების სამიზნეს წარმოადგენდა დედაქალაქ ქაბულში არსებული შიიტური მეჩეთი და ღურის პროვინციის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე სუნიტური მეჩეთი. ავღანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპიკერის განცხადებით, ქაბულის თავდასხმას სულ მცირე 56 ადამიანი შეეწირა, ხოლო დედაქალაქის დაშთ-ე-ბარჩის რაიონის ნაწილში მდებარე იმამ ზამანის მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად, დაშავდა სულ მცირე 55 მლოცველი. ქაბულში განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ექსტრემისტულმა დაჯგუფება ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[7]

2017 წლის სექტემბერი

 ქაბულში, აშურას დღესასწაულის დადგომამდე, შიიტურ მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად გარდაიცვალა სულ მცირე ხუთი და დაშავდა 20 ადამიანი. ქაბულის პოლიციის კრიმინალური საგამოძიებო სამსახურის დირექტორის განცხადებით, თავდამსხმელი მწყემსის ფორმაში იყო გადაცმული, რათა მეჩეთს მიახლოებოდა. თავდასხმის უკან ე. წ. ისლამური სახელმწიფო დგას.[8]

ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში აშშ-ს მიერ ამბოხებულების წინააღმდეგ საჰაერო თავდასხმისას სარაკეტო მოწყობილობის მწყობრიდან გამოსვლის შედეგად მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ. თავდასხმა ავღანელი არმიის მხარდასაჭერად ხორციელდებოდა, რათა ერთობლივად შეეტიათ მეამბოხეებისთვის. უცნობია, თუ რამდენი მოქალაქეა გარდაცვლილი ან დაჭრილი.[9]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, 24 სექტემბერს, სულ მცირე სამი მოქალქე დაიჭრა, როდესაც თვითმკვლელი ტერორისტი მანქანით დაესხა თავს ქაბულში, ნატოს საერთაშორისო მისიაში მონაწილე დანიის სამხედრო კოლონას. თალიბანის სპიკერის განცხადებით, აღნიშნული თავდასხმა თალიბანის მებრძოლმა განახორციელა, რომელის შედეგადაც 16-მდე აშშ-ს ჯარისკაცი იქნა მოკლული ან დაჭრილი.[10]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში, თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად, რომელიც კრიკეტის სტადიონზე შესვლას ცდილობდა, სულ მცირე სამი ადამიანი გარდაიცვალა. პოლიციის თქმით, ქაბულის კრიკეტის საერთაშორისო სტადიონთან მომხდარი 13 სექტემბრის აფეთქების შედეგად, ასევე დაშავდა სულ მცირე შვიდი ადამიანი.[11]

2017 წლის აგვისტო

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულის ცენტრში მდებარე ბანკთან თავი აიფეთქა თვითმკვლელმა ტერორისტმა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 5 და დაიჭრა 8 ადამიანი. აღნიშნულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო, რომლის განცხადებითაც, მათ სამიზნეს ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების თანამშრომლები წარმოადგენდნენ, რომლებსაც ხელფასები უნდა აეღოთ ბანკში.[12]

მეჩეთის ლიდერების განცხადებით, თვითმკვლელი ტერორისტები და შეიარაღებული პირები, რომელთაგან ზოგიერთი პოლიციის უნიფორმაში იყო გადაცმული, პარასკევის ლოცვისას თავს დაესხნენ ქაბულში მდებარე მეჩეთს, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 40 და დაიჭრა 100-ზე მეტი პირი. მსხვერპლთა უმრავლესობა მეჩეთის მეორე სართულზე ჩაკეტილი ქალები იყვნენ.[13]

გადაადგილება

ქალაქი ქაბული მიმზიდველი რჩება დიდი რაოდენობით იძულებით გადაადგილებული პირებისთვის. 2016 წლის პირველი მეოთხედის მონაცემებით, 3,000 ოჯახმა  მოითხოვა დახმარება. 2016 წლის პირველი სამი თვის განმავლობაში 2,800 იძულებით გადაადგილებული პირი იქნა რეგისტრირებული ქაბულში.

ქაბულში, იძულებით გადაადგილებულ პირთა საერთო რიცხვი უცნობია. დევნილი მოსახლეობის განსხვავებული კატეგორიები არსებობს: ისინი, ვინც გამოექცნენ შეიარაღებულ კონფლიქტს და უსაფრთხოების კუთხით არსებულ ვითარებას; სამშობლოში დაბრუნებულები, რომლებიც ვერ უბრუნდებიან თავიანთ წარმოშობის რაიონებს და ცხოვრობენ მეორადი გადაადგილების პირობებში და ისინი, ვინც გამოექცნენ ბუნებრივ კატასტროფას და მომთაბარეები, როგორებიც არიან კუჩი და ჯოგი. სამშობლოში დაბრუნებულთა 40% არ ან ვერ უბრუნდება თავისი წარმოშობის ადგილს. იძულებით გადაადგილებული პირები ქალაქის მოსახლეობისგან განცალკევებით არ ცხოვრობენ, არამედ, ხშირ შემთხვევაში, სხვა მოწყვლად ჯგუფებთან ერთად ცხოვრობენ, როგორებიც არიან ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა, სამშობლოში დაბრუნებულები და ეკონომიკური მიგრანტები.

ავღანეთში არსებული კონფლიქტის შედეგად იძულებით გადაადგილებულ პირებს, ქალაქ ქაბულში მეზობელი ქვეყნებიდან დაბრუნებული ლტოლვილების დიდი ნაკადიც დაემატა, რამაც ქალაქში არსებული სერვისები შეზღუდა. ამასთანავე, უკანასკნელ წლებში, შემცირდა არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან არსებული ჰუმანიტარული დახმარებებიც.[14]

ავღანეთში კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შესახებ OCHA-ს მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2017 წლის 19 ნოემბრის მონაცემებით,

ფაქტობრივი გადაადგილება, 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, შეადგენდა 343,958 პირს, რომელთაც კონფლიქტის შედეგად დატოვეს საცხოვრებელი სახლები. ანგარიშში ქაბული მოხსენიებული არ არის, როგორც კონფლიქტის შედეგად დევნილების წარმოშობის პროვინცია, არამედ მოხსენიებულია მხოლოდ, როგორც სხვა პროვინციებიდან დევნილთა მიმღები პროვინცია. 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, 6,205 პირი გადაადგილდა ქაბულში. იძულებით გადაადგილებულ პირებს მიაჩნიათ, რომ უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში უკეთესია. შესაბამისად, აღნიშნულის გამო გადაადგილდებიან დედაქალაქში.[15]

[1]EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[2] UNGA – UN General Assembly, The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security, 3 March 2017, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[3] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Annual Report 2016 on Protection of Civilians in Armed Conflict, Kabul, Afghanistan February 2017, p. 10-12 available at:

(accessed 24 November, 2017)

[4] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Quarterly Report on the Protection of Civilians in Armed Conflict: 1 January to 30 September 2017, p. 1-4, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[5] BBC – Kabul Green Zone attacked by suicide bomber, 31 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41819850 (accessed 24 November, 2017)

[6] BBC – Military cadets killed in Kabul minibus suicide bombing, 21 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41708357 (accessed 24 November, 2017)

[7] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least 72 Dead After Two Attacks On Mosques in Afghanistan, 20 October 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/348066/479738_en.html (accessed 24 November, 2017)

[8] BBC – Suicide ‘shepherd’ bomber kills several people near Kabul mosque, 29 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41445289 (accessed 24 November, 2017)

[9] BBC – Kabul air strike: US attack causes civilian casualties, 27 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41422498 (accessed 24 November, 2017)

[10] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Three Civilians Wounded By Kabul Suicide Attack On Danish Military Convoy, 24 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346979/478515_en.html (accessed 24 November, 2017)

[11] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least Three Killed In Suicide Blast Outside Kabul Cricket Stadium, 13 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346596/478004_en.html (accessed 24 November, 2017)

[12] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Suicide Bombing Kills Five At Bank In Kabul, 29 August 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/345875/477168_en.html (accessed 24 November, 2017)

[13] REUTERS – Afghanistan’s Shi’ites call for protection after latest mosque attack, 26 august 2017, available at: http://news.trust.org/item/20170826094946-qqwqk/ (accessed 24 November, 2017)

[14] EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[15] OCHA – Afghanistan: Conflict Induced Displacement (as of 19 November 2017) actual displacement between 1 January 2017 and 14 November 2017, available at: https://www.humanitarianresponse.info/en/operations/afghanistan/idps (accessed 24 November, 2017)

ავღანეთი – ჰერათის პროვინციაში არსებული ვითარება – ოქტომბერი, 2017

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) ავღანეთის შესახებ 2016 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ჰერათი ავღანეთის ერთერთი ყველაზე დიდი პროვინციაა და ქვეყნის დასავლეთით მდებარეობს. პროვინციას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ბადგჰისის (Badghis) პროვინცია და თურქმენეთი, ფარაჰის (Farah) პროვინცია – სამხრეთით, აღმოსავლეთით – გჰორის (Ghor) პროვინცია და ირანის ისლამური რესპუბლიკა დასავლეთით. ჰერათის პროვინცია შედგება 16 რაიონისგან: არდასკანი (Adraskan), ჩისტე შარიფი (Chiste Sharif), ფარსი (Farsi), გჰორიანი (Ghoryan), გულრანი (Gulran), გუზარა (Guzara), ჰერათი (Herat), ინჯილი (Injil), კარუხი (Karukh), კოჰსანი (Kohsan), კუშკი (Kushk), კუშკე კოჰნა (Kushke Kohna), ობე (Obe), პაშტუნ ზარგჰუნი (Pashtun Zarghun), შინდანდი (Shindand), ზინდა ჯანი (Zinda Jan). პროვინციის დედაქალაქია ჰერათი, რომლის მოსახლეობაა დაახლოებით 477,452; პროვინციის მოსახლეობაა დაახლოებით 1,890,202. ჰერათის პროვინციაში უმრავლესობა პაშტუნია. ქალაქ ჰერათში ტაჯიკური დომინირების ანკლავებია და მნიშვნელოვანი რაოდენობითაა წარმოდგენილი ჰაზარასა და აიმაქის უმცირესობები.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ ჰერათის პროვინციის ყველაზე არასტაბილური რაიონია შინდანდი, რომელიც ქალაქ ჰერათიდან 130 კილომეტრის მოშორებით მდებარეობს. რაიონის მოსახლეობა დაახლოებით 800 ათასია. შინდანდი ავღანეთის უმსხვილესი რაიონია, მაგრამ დაფინანსებას სხვა რაიონების მსგავსად იღებს. შინდანდზე მთელი ჰერათის პროვინციის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების მესამედი მოდის. უკანასკნელ წლებში უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარება შეირყა პროვინციის სხვა რაიონებშიც. პროვინციაში მდებარეობს საბჭოთა კავშირის მიერ აშენებული სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი სამხედრო საჰაერო ბაზა, რომელიც შემდეგ განაახლა შეერთებულმა შტატებმა, ძირითადად განიხილება ერთერთ დასაყრდენად ირანთან კონფრონტაციის შემთხვევაში. ამჟამად ბაზაზე ავღანელ პილოტებს წვრთნიან. შინდანდი ისტორიულად წარმოადგენს ოპიუმის რაიონს. აქ ასევე მოქმედებს ორი მნიშვნელოვანი გზა: წრიული გზა, რომელიც აკავშირებს ჰერათს და ყანდაჰარს, საიდანაც მეორე გზა მიდის ფარაჰისკენ.

2015 წლის 1-ელი სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისის ჩათვლით პროვინციაში დაფიქსირდა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული 496 ინციდენტი.

კონკრეტული პირებისკენ მიმართული ძალადობა  95
შეიარაღებული კონფრონტაცია და საჰაერო იერიშები  197
აფეთქებები  41
უსაფრთხოების ორგანოები  144
კონფლიქტთან კავშირის არ მქონე ინციდენტები  15
სხვა სახის ინციდენტები  4
ჯამი  496

ინციდენტების რაოდენობა პროვინციების მიხედვით:

შინდანდი 154
ჰერათი 68
გუზარა 38
გულრანი 25
გჰორიანი 23
ობე 23
ადრასკანი 22
კუშკი 19
პაშტუნ ზარგჰუნი 19
ინჯილი 18
კუშკე კოჰნა 18
ჩისტე შარიფი 16
კოჰსანი 16
კარუხი 15
ზინდა ჯანი 12
ფარსი 9
ხაკე საფედი 1

ქალაქ ჰერათს თავს აფარებს ბევრი იძულებით გადაადგილებული პირი როგორც მეზობელი რაიონებიდან, ასევე მეზობელი პროვინციებიდან. გლუკის ინფორმაციით, ჰერათში ძირითადად ბადგჰისიდან, კუნდუზიდან, გჰორიდან და ფარიაბიდან გადმოდიან.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისის მიერ ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 31 ივნისის ჩათვლით პერიოდში ჰერათის პროვინციაში 107 ადამიანი დაიღუპა და 108 დაშავდა. აღიშნული მაჩვენებელი გასული წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14%-ით მეტია.[2]

ჰერათის პროვინციაში აღნიშნული მსხვერპლი ძირითადად გამოიწვია მეჩეთზე აგვისტოში განხორციელებულმა თავდასხმამ. გაეროს გენერალური მდივანი 2017 წლის 15 სექტემბერს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ავღანეთში უსაფრთხოების მხრივ არსებული მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ რამდენიმე სერიოზულ ინციდენტს ჰქონდა ადგილი საანგარიშო პერიოდში, მათ შორისაა 1-ელ აგვისტოს შიიტურ მეჩეთზე განხორციელებული თავდასხმა, რის შედეგადაც 90 ადამიანზე მეტი დაიღუპა; აღნიშნულმა ინციდენტმა ფართო უკმაყოფილება გამოიწვია როგორც ავღანურ, ასევე საერთაშორისო საზოგადოებაში. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ უმეტესობა დოკუმენტირებულ შემთხვევებში ზიანდებოდნენ შიიტები.[3]

გაეროს ახალი ამბების სამსახურის ინფორმაციით, 28 ქალი და ბავშვი შეეწირა და დამატებით 16 დაშავდა ავღანეთში 2017 წლის აგვისტოს ბოლოს განხორციელებული საჰაერო იერიშების დროს. გაეროს მხარდაჭერის მისიამ ავღანეთში მოუწოდა ხელისუფლებას, რომ ინციდენტები დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად გამოიძიოს და მსხვერპლებზე შესაბამისი კომპენსაცია გასცეს. ინციდენტებს ადგილი ჰქონდა ჰერათისა და ლოგარის პროვინციებში.[4]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ გაეროს მონაცემების მიხედვით, ავღანეთში დაბრუნებულთა რაოდენობა ჯამში 85%-ით მეტია 2016 წელს, ვიდრე იყო 2015 წელს. დასავლეთის ქვეყნებიდან დაბრუნებულთა სამი ძირითადი დანიშნულების ადგილია ჰერათი, ქაბული და ბალხი (მაზარ ე-შარიფი). ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ მაზარ ე-შარიფის მსგავსად, ჰერათში უფრო დაბალია ადამიანებს შორის მსხვერპლის რაოდენობა, ვიდრე დანარჩენ ავღანეთში. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ისაუბრა ურბანული გადაადგილების ტენდენციაზე და ხაზი გაუსვა პოზიტიურ პროგრესს ჰერათსა და მაზარ ე-შარიფში, სადაც პროექტებით დაცულია მიწის მფლობელობა თუ დასაქმების უფლებები, საცხოვრისის, საარსებო სერვისებისა და შემოსავლის წყაროების მიწოდება.[5]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ჰერათი ავღანეთის მთავარი სავაჭრო ჰაბია და აქვს მჭიდრო კავშირები ირანთან და თურქმენეთთან. გამომდინარე იქიდან, რომ ქვეყნის ეკონომიკა განიცდის სტაგნაციას, სავარაუდოა ვაჭრობის მკვეთრი ვარდნა, რაც ნეგატიურად აისახება დასაქმებასა და სერვისებზე ჰერათში. ჰერათში კარგადაა განვითარებული მცირე და საშუალო ბიზნესი, ძირითადად ხელნაკეთი ნივთების, ხალიჩებისა და აბრეშუმის სფეროში. პროვინციას ასევე აქვს წარმოება, მათ შორის ფეხსაცმელების ფაბრიკა, მობილური ტელეფონებისა და მაცივრების ქარხნები. 2001 წლიდან მოყოლებული ჰერათმა მოიზიდა უფრო მეტი კერძო ინვესტიცია, ვიდრე რომელიმე სხვა ავღანურმა ქალაქმა.

ჰერათის ეკონომიკა განიცდის უსაფრთხოებასთან და პოლიტიკურ გაურკვევლობასთან დაკავშირებული პრობლემების გავლენას. კერძო ინვესტიციების რაოდენობამ ქალაქ ჰერათში იკლო, განსაკუთრებით სამშენებლო სფეროში, რასაც ქალაქში დაუმთავრებელი შენობების მოხშირება მოწმობს. ადგილი აქვს დისკრიმინაციას და ნეპოტიზმს ჰერათში ანაზღაურებად დასაქმებაზე ხელმისაწვდომობის კუთხით. პროპორციულობა ქალთა დასაქმების კუთხით, ჰერათში გაცილებით მაღალია, ვიდრე ავღანეთის სხვა ურბანულ საზოგადოებაში. ქალებს ხელი მიუწვდებათ დასაქმებაზე სამკერვალოებში, სოფლის მეურნეობის კოოპერატივებში, ქარგვისა და სილამაზის ცენტრებში. ვრცელდება ცნობები ქალთა შევიწროვებაზე სამსახურებში, განსაკუთრებით ქალაქ ჰერათში.

ქალაქ ჰერათში წერა-კითხვის ცოდნის საერთო მაჩვენებელი 62.8%-ია (70.1% მამაკაცებში და 55.4% ქალებში). ასევე, ჰერათს აქვს უმაღლესი მაჩვენებელი დაწყებითი (78%), საშუალო (42%) და მაღალი კლასის (28.8%) სასკოლო დასწრების მხრივ. ასევე, მაღალია დასწრების მაჩვენებელი უმაღლესი განათლების მიმართულებით (12.9%). ჰერათში იზრდება კერძო განათლების პრაქტიკა. 2015 წელს დაახლოებით 30 ათასი სტუდენტი შევიდა კერძო სკოლაში, სადაც წლიური გადასახადი 1500 ამერიკულ დოლარამდეა. კერძო სკოლები მიმზიდველია უკეთესი პირობებით და სწავლის უფრო მაღალი ხარისხით. 2015 წელს 30 ათასი სტუდენტი, მათ შორის 5 ათასი ქალი დადიოდა ჰერათის მადრასაში (ისლამური რელიგიური სკოლა). ჰერათში მოქმედებს ერთი სახელმწიფო და 7 კერძო უნივერსიტეტი. სახელმწიფო უნივერსიტეტს ადანაშაულებდნენ კორუფციაში და პოლიტიკურ ჩარევაში მისაღებ გამოცდებთან დაკავშირებით.

მაზარ ე-შარიფსა და ჰერათში ფუნქციონირებს ჯანდაცვის ობიექტების ქსელი – კლინიკები, ჰოსპიტალები და მობილური კლინიკები. ქსელი ჯერ კიდევ ვითარდება. 2017 წლის იანვარში ჯანდაცვის სამინისტრომ ჰერათში 14 ახალი ჯანდაცვის ობიექტის მშენებლობა დაიწყო, მათ შორის  ხელოვნური კიდურების სახელოსნო და დამხმარე მოწყობილობები ჰერათის რეგიონული ჰოსპიტალისთვის, ჰერათის რეგიონული სისხლის ბანკი და სამშობიარო ჰოსპიტალი. ჰერათი სარგებლობს უფრო ადვილი ხელმისაწვდომობით ჯანდაცვის ობიექტებზე, ვიდრე სხვა ქალაქები.

ჰერათის პროვინცია ეთნიკურად ჰეტეროგენულია. ქალაქ ჰერათში პოლიციის პირადი შემადგენლობის რაოდენობის, მათ შორის ეთნიკური და გენდერული გადანაწილების შესახებ ინფორმაცია არაა ხელმისაწვდომი. ქალაქი 16 ადმინისტრაციულ ერთეულადაა დაყოფილი. ქალაქის თითოეულ ურბანულ რაიონს საკუთარი პოლიციის განყოფილება აქვს. ქალაქ ჰერათში პოლიციელების უფრო დიდი რაოდენობაა კონცენტრირებული ვიდრე პროვინციულ ნაწილში. ავღანური საინფორმაციო სააგენტო 2017 წლის თებერვალში წერდა, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა იყო უკმაყოფილო უსაფრთხოებისა და სასამართლო ინსტიტუციების სისუსტით ქალაქ ჰერათში, რაც მოტივირებული იყო 2016 წლის მარტიდან 2017 წლის მარტამდე პერიოდში მკვლელობების გახშირებით. უსაფრთხოება ქალაქსა და ქალაქის გარეთ მერყევია. დაუცველი მდგომარეობა ქალაქ ჰერათში თავისი ბუნებით კრიმინალურია და მოიცავს ისეთ ინციდენტებს, როგორიცაა გატაცებები, მკვლელობები და ძარცვა. ადგილობრივი სამოქალაქო საზოგადოება აღნიშნავს, რომ ჰერათში ახლა ყველაზე მეტად გატაცების ან მათი შვილის გამოსასყიდის მიზნით გატაცების ეშინიათ. ასევე, მზარდი ტენდენცია იგრძნობოდა რელიგიური ლიდერებისა და პოლიტიკოსების მკვლელობის მხრივ.[6]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Afghanistan: Security Situation, November 2016, available at:

[accessed 20 October 2017]

[2] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Afghanistan: Security and humanitarian situation, August 2017, v 4.0, available at:

[accessed 20 October 2017]

[3] UN Secretary-General (UNSG), The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security , 15 September 2017, A/72/392–S/2017/783, available at:

[accessed 20 October 2017]

[4] UN News Service, Afghanistan: UN mission confirms at least 44 civilians killed, injured in latest airstrikes, 1 September 2017, available at:

[accessed 20 October 2017]

[5] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Afghanistan: Security and humanitarian situation, August 2017, v 4.0, available at:

[accessed 20 October 2017

[6] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report Afghanistan: Key socio-economic indicators, state protection, and mobility in Kabul City, Mazar-e Sharif, and Herat City, August 2017, available at:

[accessed 20 October 2017]

ავღანეთი – ქალთა უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – აპრილი, 2017

ქალები განსაზღვრული ბიოგრაფიით, ან განსაკუთრებულ შემთხვევებშიქალების წინააღმდეგ სექსუალური და გენდერული ძალადობა ფართოდ გავრცელებულია ავღანეთში. მსგავსი ძალადობა მოიცავს იძულებით ქორწინებას, ბავშვთა ქორწინებას, „ღირსების გამო მკვლელობებს“, გატაცებას, გაუპატიურებას, იძულებით აბორტს და ოჯახურ ძალადობას.

სახელისუფლებო ორგანოები ოჯახური ძალადობის საჩივრების არსებობის შემთხვევაში მიმართავს დავის გადაწყვეტის ტრადიციულ მექანიზმს. ოჯახურ ძალადობაში, ან იძულებით ქორწინებაში ბრალდებული მამაკაცები, თითქმის ყოველთვის, დაუსჯელნი რჩებიან. ქალი პოლიციელები, სამსახურში, მამაკაცი კოლეგების მხრიდან არიან სექსუალური ძალადობის რისკის ქვეშ. ისინი, აგრეთვე, ძალადობრივი თავდასხმის საფრთხის ქვეშ არიან ანტი-სამთავრობო ელემენტების მხრიდან.

ქალები, რომლებიც მიეკუთვნებიან შემდეგ კატეგორიებს, საჭიროებენ საერთაშორისო დაცვას:

ა) გადარჩენილები და სექსუალური – გენდერული ძალადობის საფრთხის ქვეშ მყოფნი;

ბ) გადარჩენილები და მავნე ტრადიციული პრაქტიკის რისკის ქვეშ მყოფნი;

გ) ქალები, რომლებიც აღიქმებიან სოციალური მორალის მოწინააღმდეგეებად.

ქალები და მამაკაცები, რომლებიც აღიქმებიან სოციალური მორალის მოწინააღმდეგეებად

სახელმწიფოს მცდელობის მიუხედავად, წაახალისოს გენდერული თანასწორობა, ქალები განიცდიან გავრცელებულ სოციალურ, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ დისკრიმინაციას საზოგადოებაში არსებული სტერეოტიპების გამო. „მორალური დანაშაულის“ (ქორწინებაზე უარის თქმა, თანმხლები პირის გარეშე არასათანადოდ სიარული, ქორწინების გარეშე სქესობრივი კავშირი, ოჯახური ძალადობისას სახლიდან გაქცევა) ბრალდებით ხდება უამრავი ქალისა და გოგონას დაპატიმრება. „მორალურმა დანაშაულმა“ შესაძლოა გამოიწვიოს „ღირსების გამო მკვლელობა“. მსგავსი შემთხვევებისას, ხელისუფლება  ქალების დაკავებას მიიჩნევს, როგორც მათი დაცვის მექანიზმს.

მამაკაცები, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან წესებს, შესაძლოა დადგნენ არასათანადო მოპყრობის რისკის ქვეშ, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როცა საქმე ეხება ქორწინების გარეშე სქესობრივ კავშირს.[1]

ქალთა და გოგონათა წინააღმდეგ მიმართული ძალადობა

“Amnesty International”- ის 2017 წლის ანგარიშში, რომელიც ეხება  2016 წელს ავღანეთში განვითარებულ მოვლენებს, აღნიშნულია, რომ ავღანეთის სასამართლო სისტემში 2016 წლის პირველი 8 თვის მანძილზე, ქალთა და გოგონათა წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის 3,700 შემთხვევა დარეგისტრირდა.  ავღანეთის ადამიანის უფლებათა დაცვის დამოუკიდებელი კომისია იუწყებოდა, რომ  2016 წლის პირველი 6 თვის მანძილზე ძალადობის ათასობით შემთხვევა დაფიქსირდა, რაც მოიცავდა ცემის, მკვლელობის და მჟავით თავდასხმის ფაქტებს.

იანვარში, მამაკაცმა 22 წლის ცოლს მოაჭრა ცხვირი. აღნიშნული ინციდენტი დაგმო მთელმა ავღანეთმა, მათ შორის თალიბანის წარმომადგენელმაც.

ივლისში, 14 წლის ორსულ გოგოს ქმარმა და ქმრის დედამ ცეცხლი წაუკიდეს, რაც მიზნად ისახავდა გოგოს მამის დასჯას, რომელიც ქმრის დეიდაშვილთან ერთად გაიქცა. გოგო ხუთი დღის შემდეგ გარდაიცვალა ქაბულის საავადმყოფოში.

შეიარაღებული დაჯგუფებები თავს ესხმოდნენ ქალებს, რომლებიც საჯარო სფეროში მოღვაწეობდნენ, მათ შორის  ქალ პოლიციელებს. შეიარაღებული დაჯგუფებები მათ მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე  ქალებს და გოგონებს უზღუდავდნენ თავისუფლად გადაადგილების შესაძლებლობას, განათლებაზე და ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომას.

UNAMA-ს ანგარიშით, თალიბანის და სხვა შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან შარიათის კანონის საფუძველზე ქალთა დასჯის ფაქტებმა იმატა. ანგარიშის მიხედვით, 1 იანვრიდან 30 ივნისამდე პერიოდში  6 ფაქტი დაფიქსირდა, რომლის ფარგლებშიც შეიარაღებულმა დაჯგუფებებმა ე.წ. „მორალურ დანაშაულში“ ეჭვმიტანილი 6 ქალი დასაჯა. მათგან 2 ქალი სიკვდილით დასაჯეს, ხოლო 4 გაამათრახეს.[2]

“Human rights Watch”-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით,  2016 წელს პარლამენტის წევრები ეწინააღმდეგებოდნენ ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ კანონის მიღებას, თუმცა პარლამენტის სამართლებრივი კომისია ნაზირ აჰმად ჰანაფის ხელმძღვანელობით, განაგრძობდა მცდელობას, რომ კანონში შეტანილი ყოფილიყო ცვლილება  და ამოეღოთ ქორწინების მინიმალური ასაკი და დაწესებინათ სასჯელი ოჯახური ძალადობისთვის. ასევე, უზრუნველყოფილი ყოფილიყო ქალებისთვის თავშესაფარზე წვდომა. 2016 წლის ნოემბრისთვის ცვლილებები წარუდგინეს ქალთა საკითხების, სამოქალაქო საზოგადოების და ადამიანის უფლებათა საპარლამენტო კომისიას.

2015 წლის დეკემბერში უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც აკრძალა იმ ქალთათვის პატიმრობის მისჯა, რომლებიც ოჯახებს გაექცნენ, თუმცა აკრძალვა ლიმიტირებული იყო და ეხებოდა იმ შემთხვევებს, როდესაც გაქცეულმა ქალმა თავი შეაფარა ნათესავ მამაკაცს, ან დახმარებისთვის მიმართა პოლიციას, ან სამედიცინო დაწესებულებას. მიუხედავად მიღებული გადაწყვეტილებისა, რეალური ცვლილებები არ მომხდარა. ხშირ შემთხვევაში ქალები, რომლებიც ოჯახებიდან გარბიან, ცდილობენ თავი დააღწიონ ოჯახურ ძალადობას ან იძულებით ქორწინებებს. ავღანეთის ადამიანის უფლებათა დამოუკიდებელი კომისიის ინფორმაციით, 2016 წლის პირველი რვა თვის  განმავლობაში ოჯახური ძალადობის  2621 შემთხვევა დაფიქსირდა, თითქმის იგივე რაოდენობა რაც 2015 წელს.[3]

[1] UNHCR – UN High Commissioner for Refugees: UNHCR Eligibility Guidelines for Assessing the International Protection Needs of Asylum-Seekers from Afghanistan, 19 April 2016 (available at ecoi.net)


(Memo von UNHCR Berlin) [accessed April 7, 2017]

[2] Amnesty International/Annual Report: Afghanistan 2016/2017 https://www.amnesty.org/en/countries/asia-and-the-pacific/afghanistan/report-afghanistan/ [accessed April 7, 2017]

[3] Human Rights Watch Report: Afghanistan;Events of 2016https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/afghanistan [accessed April 7, 2017]