ბანგლადეში. საპატიმრო დაწესებულებებში არსებული პირობები. ნოემბერი, 2018

საერთაშორისო საზოგადოება „Amnesty International“ 2017/18 წლების ანგარიშში წერს, რომ ბანგლადეშის საპატიმრო დაწესებულებებში წამება და სხვა არა ადამიანური მოპყრობა კვლავ ფართოდ გავრცელებულია და ასეთი ფაქტების გამოძიება იშვიათად ხდება. 2013 წელს მიღებული წამებისა და საპატიმროებში სიკვდილიანობის პრევენციის აქტი კვლავ არასათანადოდ მუშაობს, რაც გამოწვეულია სამართალდამცავ სისტემაში ცნობიერებისა და პოლიტიკური ნების ნაკლებობით.[1]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) წერს, რომ ბანგლადეშში საპატიმრო პირობები კვლავ მძიმე და ხანდახან სიცოცხლისთვის საშიშია, რაც გამოწვეულია გადატვირთულობით, არასათანადო ინფრასტრუქტურით და შესაბამისი სანიტარული პირობების ნაკლებობით. აღნიშნული გარემოებები ხელშემწყობი იყო ციხეებში სიკვდილიანობის, რის 53 ფაქტიც 2017 წელს დაფიქსირდა. ციხეების დეპარტამენტის ინფორმაციით, 36 614 პატიმარზე გათვლილ ციხეებში 76 025 პატიმარი იმყოფება. ციხის ადმინისტრაცია ხშირად ერთად ამყოფებს წინასწარ პატიმრობაში მყოფ პირებსა და მსჯავრდებულებს.

გადატვირთულობის გამო პატიმრებს მონაცვლეობით სძინავთ და არ აქვთ სათანადო ინფრასტრუქტურა ტუალეტებისთვის. 2016 წლის ანგარიშში გერმანული საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტო წერს, რომ ბანგლადეშის ციხეები ვერ აკმაყოფილებს  განათების, ჰაერის, ღირსეული ყოფისა და პირადი სივრცის მინიმალურ სტანდარტებს. 2016 წელს ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები წერდნენ იმ შემთხვევების შესახებ, როდესაც პატიმრები ვერ იღებდნენ სამედიცინო დახმარებას და წყალს; მაშინ როდესაც ციხის ადმინისტრაცია ამტკიცებდა, რომ ყველა პატიმარს ჰქონდა წვდომა წყალზე. ციხეებში არსებული წყალი განსხვავდებოდა დანარჩენ ქვეყანაში არსებული წყლისგან და ხშირ შემთხვევაში სასმელად უვარგისი იყო.

ამავე ანგარიშში აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი წერს, რომ პირობები განსხვავდება როგორც ციხეებს შორის, ასევე ხანდახან ციხის შიგნით, ბლოკებს შორისაც. ციხის ხელმძღვანელობა პატიმრების ნაწილს ამყოფებს მაღალი ტემპერატურის, ცუდი ვენტილაციისა და გადატვირთულობის პირობებში. კანონი აძლევს უფლებას ე.წ. „VIP“ პატიმრებს მოხვდნენ „ა ბლოკში“, სადაც გაცილებით უკეთესი საცხოვრებელი და საკვები პირობებია და უფრო ხშირადაა დასაშვები ოჯახთან პაემანი.

მიუხედავად იმისა, რომ კანონი მოითხოვს არასრულწლოვნების განცალკევებას, ციხის ადმინისტრაცია ხშირად არასრულწლოვან პატიმრებს სრულწლოვან პატიმრებთან ერთად ამყოფებს. ბავშვებს ხშირად ციხეში სვამდნენ მშობლებთან ერთად მაშინაც, როდესაც ამას კანონი და სასამართლო გადაწყვეტილება კრძალავდა.

დაკას ცენტრალური ციხე ადაპტირებულია მენტალური პრობლემების მქონე პირებისთვის, თუმცა სხვა ციხეებში ასეთი პირობები არ არის, მიუხედავად იმისა, რომ ამას კანონი ითხოვს. მოსამართლეებს აქვთ უფლება, შეამცირონ სასჯელი ჰუმანიტარული საფუძვლებით, შეზღუდული შესაძლებლობების გამო. შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პატიმრებისთვის ასევ არსებობს ციხის ჰოსპიტალში გადაყვანის შესაძლებლობა.

ციხეებს არ ჰყავს ომბუდსმენი, ვისაც პატიმრები საჩივრებით მიმართავდნენ. ციხის ადმინისტრაციის განმარტებით, ისინი კადრების ნაკლებობას განიცდიან; გადამზადებისა და რეაბილიტაციის პროგრამები უკიდურესად შემცირებულია. მთავრობა ციხეებში ვიზიტის ნებას რთავს წითელ ჯვარს.[2]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Bangladesh, 22 February 2018, available at:

[accessed 1 November 2018]

[2] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Bangladesh, 20 April 2018

(accessed on 1 November 2018)

ბანგლადეში – ეთნიკური როჰინჯების მდგომარეობა – სექტემბერი, 2017

როჰინჯები წარმოადგენენ ინდო-არიული წარმოშობის ეთნიკურ უმცირესობას, რომლებიც ძირითადად ცხოვრობენ რაკხაინის პროვინციაში, დასავლეთ მიანმარში. მათი უმრავლესობა მუსლიმია, მცირე ნაწილი კი – ინდუიზმის მიმდევარი. როჰინჯები საუბრობენ ბენგალის დიალექტზე, რომელიც  ბანგლადეშში, ჩიტაგონგის რეგიონში გავრცელებული დიალექტის მსგავსია.[1] მათ მიანმარის მოქალაქეობა არ აქვთ, რადგან მათზე ვრცელდება კანონი, რომელიც მიანმარში ბრიტანეთის მმართველობის დასრულების შემდეგ ჩამოსახლებულ მიგრანტებს მოქალაქეობის მიღებას უზღუდავს. მიანმარი მათ ბანგლადეშის ტერიტორიიდან ჩამოსახლებულ ინდოელ მიგრანტებად აღიქვამს და ბენგალის თემს უწოდებს. მოქალაქეობის არქონის გამო როჰინჯას წარმომადგენლებს მიანმარში შეზღუდული აქვთ გადაადგილება, არ აქვთ ხმის მიცემის უფლება, ვერ იღებენ განათლებას და ვერ მსახურობენ საჯარო სამსახურში.

კონფლიქტი მიანმარში და როჰინჯების გადაადგილება ბანგლადეშში

მრავალი წელია მიმდინარეობს კონფლიქტი მიანმარში როჰინჯას წარმომადგენლებსა და სამთავრობო ძალებს შორის. პერიოდული სისხლისმღვრელი შეტაკებები მიმდინარეობს ბუდისტურ უმრავლესობასა და მუსლიმ უმცირესობას, ძირითადად როჰინჯებს შორის. მასშტაბური შეტაკებების შედეგად, მრავალი ეთნიკურად როჰინჯა იძულებული გახდა დაეტოვებინა ქვეყანა და მეზობელ სახელმწიფოებში ეძია თავშესაფარი.

1970-იანი წლებიდან როჰინჯების გადაადგილებას ბანგლადეშში რამდენიმე ეტაპი ჰქონდა. 1978 წელს დაახლოებით 200 000 როჰინჯა გადაადგილდა ბანგლადეშში მიანმარის არმიის მიერ ჩატარებული ოპერაცია – „ნაგამინის“ (Nagamin) შედეგად, თუმცა საერთაშორისო ზეწოლის შედეგად, მიანმარის მთავრობამ უმრავლესობა მათგანს, რომელიც გაქცეული იყო ბანგლადეშში, დართო დაბრუნების ნება.[2]

1991-92 წლებშიც მრავალი როჰინჯა გახდა იძულებული გადასულიყო ბანგლადეშში, რადგან ისინი იყვნენ იძულებითი შრომის, სიკვდილით დასჯის, წამებისა და გაუპატიურების მსხვერპლნი.

ბოლო ათწლეულების მანძილზე ყველაზე მასშტაბურ დაპირისპირებებს ადგილი ჰქონდათ 2012 წელს, როდესაც მუსლიმების მიერ ბუდისტი ქალის ჯგუფურად გაუპატიურების ბრალდებას დაპირისპირება მოჰყვა ბუდისტებსა და მუსლიმებს შორის, რის გამოც რეგიონში საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა.[3]

2016 წელს სისხლისღვრა როჰინჯას მხრიდან სასაზღვრო პოლიციაზე თავდასხმამ გამოიწვია. გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის ოფისის (გლუკი) მონაცემებით, დაპირისპირების შედეგად, დაახლოებით 74 000 ადამიანი გადავიდა რაკხაინიდან ბანგლადეშში. 2016 წლის ბოლოს, დაახლოებით, 490 000 ლტოლვილი იყო მიანმარიდან მეზობელ სახელმწიფოებში გადასული.[4]

2016 წელს თავშესაფრის მაძიებელთა დიდი ნაკადის ფონზე ბანგლადეშის მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება მიანმართან საზღვრის ჩაკეტვის შესახებ. ნოემბერში, დამატებით განათავსა ბანგლადეშის სასაზღვრო პოლიცია და შეიყვანა გემები საზღვრის პატრულირებისთვის. ბანგლადეშის სასაზღვრო პოლიციის ინფორმაციით, მხოლოდ ნოემბერში, სულ ცოტა 2 320 როჰინჯა გააბრუნეს უკან მიანმარში, ხოლო დეკემბრის პირველ ნახევარში სულ ცოტა 2 400 ადამიანი.[5] გლუკის მიხედვით, იანვრისა და სექტემბრის შუალედში დაახლოებით 3 487 როჰინჯა გააბრუნა ბანგლადეშის მთავრობამ უკან, 2015 წლის იმავე პერიოდში ეს რიცხვი 4 719-ს უდრიდა.[6]

ახალი სისხლისმღვრელი შეტაკებები დაიწყო 2017 წლის აგვისტოში, როცა ორგანიზაციის „არკან როჰინჯას ხსნის არმია“ წევრები მიანმარის სამხედრო ბაზაზე შეიჭრნენ. აღნიშნულის პასუხად, მიანმარის ხელისუფლებამ განახორციელა ანტიტერორისტული ოპერაცია, რამაც წარმოშვა თავშესაფრის მაძიებელი როჰინჯების ახალი ნაკადი.

კონფლიქტის გაღვივების შემდეგ, ცნობილი გახდა, რომ როჰინჯების დასახლება გადაწვეს. უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ „Human RightsWatch“ სატელიტური გამოსახულებები გამოაქვეყნა, სადაც ჩანს, რომ როჰინჯებით დასახლებულ ერთ-ერთ სოფელში 700 შენობა არის დამწვარი.[7]

აღნიშნული დაპირისპირებების შედეგად, ბანგლადეშში გადაადგილებული მიანმარელები შეიძლება დაიყოს 3 კატეგორიად:

1) ლტოლვილების ნაკადი 1990-იან წლებში. გლუკის მონაცემებით 33 000 დარეგისტრირებული ლტოლვილი ცხოვრობს ლტოლვილთა ორ ბანაკში (კუტუპალონგსა და ნეიპარაში);

2) 70 000-ზე მეტი როჰინჯა გადავიდა ბანგლადეშში 2016-2017 წლებში მიმდინარე ქმედებების შედეგად, რომლებსაც ახალი ნაკადის ლტოლვილებად მოიხსენიებენ;

3) დაახლოებით 200 000 – 500 000 როჰინჯა, რომლებსაც არ გააჩნიათ არანაირი დოკუმენტი და რომლებიც გადავიდნენ ბანგლადეშში სხვადასხვა დროს. ისინი ცხოვრობენ გარეთ სხვადასხვა დასახლებაში და ადგილობრივ სოფლებში და ბოლო დრომდე ხელი არ მიუწვდებოდათ ჰუმანიტარულ დახმარებაზე.[8]

ამასთანავე აღსანიშნავია, რომ ბანგლადეში არ არის ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ 1951 წლის ჟენევის კონვენციისა და 1967 წლის ოქმის მხარე.

როჰინჯების მდგომარეობა ბანგლადეშში

„Amnesty International“-ის ცნობით, როჰინჯები ბანგლადეშში არიან მოქალაქეობის არმქონენი. 1992 წლიდან ბანგლადეშის ხელისუფლება უარს ამბობს დაარეგისტრიროს იძულებით გადაადგილებული როჰინჯების ახალი ნაკადი ლტოლვილებად, იმ მიზეზით, რომ აიცილოს შემდგომი ნაკადების შედინება ქვეყანაში. ათი ათასობით როჰინჯა ცხოვრობს კოკს ბაზარის (Cox’s Bazar) რამდენიმე არაფორმალურ ბანაკში, მათ შორის ლედასა და კუტუპალონგის დროებით ბანაკში (KMC), დანარჩენები კი დასახლდნენ ადგილობრივ სოფლებსა და ქალაქებში.

ოფიციალური დახმარების მიღებამდე პირველადი საკვებისა და თავშესაფრის საჭიროების დაკმაყოფილება ხდებოდა საგანგებო რეჟიმში, ქვეყანაში უკვე არსებული როჰინჯელი ლტოლვილებისა და ადგილობრივი ბანგლადეშელი მაცხოვრებლების მიერ, რომლებიც წარმოადგენდნენ რეაგირების პირველ ხაზს. ბევრმა ახალი ნაკადის ლტოლვილმა როჰინჯამ იპოვა თავისი ოჯახის წევრები ან ყოფილი მეზობლები, რომლებიც უკვე ცხოვრობდნენ ოფიციალურ ბანაკებში ან დროებით თავშესაფრებში, ამან კიდევ უფრო დაამძიმა ისედაც რთული მდგომარეობა შეზღუდული საცხოვრებელი ადგილებისა და რესურსების მხრივ. „International Refugee“-ის ცნობით, ბანგლადეშელი ხალხი სოლიდარობას უცხადებს როჰინჯებს მიანმარიდან, ეხმარება ახალ ჩასულებს და ცხოვრობს მათთან მშვიდობიანად, მაგრამ დიდმა რაოდენობამ შექმნა დაძაბულობა და პოლიტიკური ოპოზიცია. როჰინჯები ხშირად აღიქმებიან, როგორც არალეგალური მიგრანტები, რომლებიც ადგილობრივ მოსახლეობას ართმევენ სამუშაო ადგილებს. მთავრობის მხრიდან ბევრი როჰინჯა, რომელიც ცხოვრობს კოკს ბაზარის და ტეკნაფის (Teknaf) სანაპიროზე, აღიქმება ტურისტული ინდუსტრიის განვითარებისთვის ხელისშემშლელ ფაქტორად.

ხელისუფლება როჰინჯელ ლტოლვილებს არ რთავს ქვეყანაში ლეგალურად მუშაობის ნებას, თუმცა, გადაადგილების შეზღუდვების მიუხედავად, ზოგიერთი ლტოლვილი არალეგალურად მუშაობს. დოკუმენტების არმქონე როჰინჯებიც ასევე არალეგალურად მუშაობენ.

რელიგიისა და რწმენის თავისუფლების საკითხებში სპეციალურმა მომხსენებელმა ბანგლადეშის შესახებ 2016 წლის ანგარიშში აღნიშნა, რომ როჰინჯებს ძირითადად აქვთ ისლამის კონსერვატიული გაგება, რის გამოც მოსახლეობის ნაწილში ისინი ეჭვს იწვევენ.[9]

დოკუმენტების არმქონე როჰინჯები ბანგლადეშში

„Amnesty International“-ის ცნობით, დოკუმენტების არმქონე როჰინჯები ცხოვრობენ ექსტრემალურად ცუდ პირობებში, შეზღუდული წვდომა აქვთ საკვებზე, წყალსა და ბაზისურ მომსახურებებზე. დასაქმების შეზღუდული შესაძლებლობიდან გამომდინარე, ზოგიერთი მიმართავს არალეგალურ ქმედებებს, როგორიცაა ნარკოტიკებით ვაჭრობა ან ტრეფიკინგი, ბევრი როჰინჯა არარეგულარულად მოგზაურობს ბანგლადეშიდან სხვა ქვეყანაში საარსებო წყაროების საძებნელად. დოკუმენტების არმქონე როჰინჯები ასევე ცხოვრობენ მუდმივ შიშში, რადგან ბანგლადეშის საემიგრაციო კანონის, კერძოდ 1946 წლის უცხოელთა აქტის მიხედვით, ქვეყანაში არალეგალური შესვლა ისჯება ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთით.[10] ამიტომაც ბევრ როჰინჯას არ სურს არაფორმალური ბანაკების დატოვება სამუშაოს ან საკვების საძებნელად.

2014 წელს ბანგლადეშის მთავრობამ გამოაცხადა ახალი ეროვნული სტრატეგია დოკუმენტების არმქონე როჰინჯებისთვის, რომელიც ორიენტირებული იყო მათ ბაზისურ ჰუმანიტარულ საჭიროებებზე, საზღვრის მართვის გაძლიერებასა და მიანმარის მთავრობასთან შეთანხმების მიღწევაზე. 2016 წელს ბანგლადეშის მთავრობამ ჩაატარა დოკუმენტების არმქონე როჰინჯების აღწერა, მთავრობის თქმით, აღწერის შედეგად მოხდება დოკუმენტების არმქონე როჰინჯების გაუმჯობესებული წვდომა მომსახურებებზე და მათ მიენიჭება  საბაზისო იურიდიული სტატუსი. მაისში მთავრობამ დააფინანსა გამოკითხვა 6 რეგიონში, სადაც როჰინჯები ყველაზე მეტად არიან  დასახლებულები. ცნობიერების ამაღლების კამპანიის ფარგლებში, მთავრობამ განაცხადა, რომ აღნიშნული გამოკითხვა გამოყენებული იქნება დოკუმენტების არმქონე როჰინჯებისთვის ხელმისაწვდომი მომსახურებების გასაუმჯობესებლად. აღნიშნული გამოკითხვა იყო ნებაყოფლობითი, არ იწვევდა ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებას და არ იქნებოდა გამოყენებული იძულებითი რეპატრიაციისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ აღწერა შეფასდა პოზიტიურ ნაბიჯად, რომელიც გააუმჯობესებდა ყველა ლტოლვილი როჰინჯას წვდომას საბაზისო მომსახურებებზე, კრიტიკა მაინც გამოითქვა მის წინააღმდეგ. ათი ათასობით როჰინჯამ თავი აარიდა ამ აღწერას, რადგან მათი აზრით, საბოლოოდ ეს გამოკითხვა მათი მიანმარში გაბრუნების საწინდარი იქნებოდა. ასევე, გაურკვეველი რაოდენობით, როჰინჯებისა და ბანგლადეშელი მშობლების შვილები შერეული ოჯახებიდან ჩაითვალნენ დოკუმენტების არმქონე ლტოლვილებად, მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლის მიხედვით ისინი უფლებამოსილნი იყვნენ ჰქონოდათ ბანგლადეშის მოქალაქეობა.[11]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ 2017 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ დოკუმენტების არმქონე მოსახლეობის წევრებს არ აქვთ სამართლებრივი დაცვა და ზოგჯერ მათ აკავებდნენ უსაფრთხოების ძალები ან სხვადასხვა ჯგუფები იმ მოტივით, რომ როჰინჯები იყვნენ პასუხისმგებლები სამხრეთ-აღმოსავლეთ ბანგლადეშში რიგი კრიმინალური და ტერორისტული აქტების განხორციელებაში. აღნიშნულ ანგარიშში მაგალითად მოყვანილია მაისში განხორციელებული ქმედებები, კერძოდ ნეიაპარას ოფიციალურ ბანაკთან ახლოს განლაგებულ უსაფრთხოების ძალებზე განხორციელებული თავდასხმის საპასუხოდ, ხელისუფლებამ დააკავა და დაკითხა ხუთი ლტოლვილი როჰინჯა, მათ შორის ერთ-ერთი იყო მოხალისე არასამთავრობო ორგანიზაციაში.[12]

ახალი ნაკადის ლტოლვილები

„Amnesty International“-ის ცნობით, პირველ ეტაპზე მთავრობამ უარი განაცხადა მიეწოდებინა დახმარება ახალი ნაკადის ლტოლვილებისთვის, რათა არ შეექმნა წამახალისებელი ფაქტორი. საერთაშორისო სადამხმარებლო სააგენტოებმა ფორმალურად მოითხოვეს მთავრობისგან რომ შეეფასებინათ ახალი ნაკადის ლტოლვილების საჭიროებები და დახმარებოდნენ მათ, თუმცა, მათ წინააღმდეგობა შეხვდათ ამ მხრივ, თუმცა, დეკემბრის შემდეგ მთავრობამ არაფორმალურად შეამსუბუქა აღნიშნული შეზღუდვები დახმარებებზე. მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (IOM) ცნობით, ახალი ნაკადის ლტოლვილები უზრუნველყვეს საბაზისო დახმარებით, მათ შორის ტანსაცმლითა და პლედებით. მთავრობამ სხვა სადამხმარებლო სააგენტოებსაც შეატყობინა, რომ მათ შეუძლიათ დაეხმარონ ახალი ნაკადის ლტოლვილებს, თუმცა წამახალისებელი ფაქტორის თავიდან ასაცილებლად, მთავრობას არ სურს ოფიციალურად დართოს დახმარების ნება.[13] აღნიშნული შეზღუდვები დახმარებაზე მნიშვნელოვნად შემცირდა 2017 წლის იანვრიდან, თუმცა საბოლოოდ მაინც არ აღმოფხვრილა.[14]

დახმარებაზე წვდომის გარეშე ბევრი ახალი ნაკადის ლტოლვილი ცხოვრობს ექსტრემალურად მძიმე მდგომარეობაში და გადარჩენის ზღვარზე. კოკს ბაზარი ბანგლადეშში ისედაც არის ერთ-ერთი უღარიბესი რეგიონი და ახალი ნაკადის დიდმა რაოდენობამ შეზღუდა ადგილობრივი თემის რესურსები. მიუხედავად აკრძალვისა, ათი ათასობით ლტოლვილმა ახალი ნაკადიდან დაიწყო თავშესაფრების მშენებლობა ტალახის, თოკების, ბამბუკებისა და ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ გადაცემული პლასტმასის ნაჭრებისგან. ხშირად ეს ნაგებობები არის მყიფე, ზაფხულში ცხელი და მოწყვლადი ძლიერი ქარის ან წვიმის დროს. წყლისა და სანიტარული სისტემის განუვითარებლობამ ახალ დასახლებებში გაზარდა ჯანმრთელობის რისკები.

ახალი ნაკადის ლტოლვილებიდან ბევრი არის ჯანმრთელობის მხრივ რთულ მდგომარეობაში და საჭიროებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას. სამედიცინო კუთხით ყველაზე გახშირებული პრობლემები ჩასვლისას არის დეჰიდრატაცია, დიარეა, სიცხე, პნევმონია, ხველა და დერმატოლოგიური დაავადებები.

ახალი ნაკადიდან ზოგიერთისთვის ხელმისაწვდომი იყო სამედიცინო კლინიკა კოკს ბაზარში, თუმცა, ადგილობრივი კლინიკების მონიტორინგს ახორციელებს ბანგლადეშის საზღვრის დაცვის პოლიცია, ზოგიერთმა როჰინჯამ „Amnesty International“-თან საუბრისას აღნიშნა, რომ დაკავებისა და დეპორტაციის შიშით ისინი არ ცდილობენ სამედიცინო დახმარების მიღებას.[15]

„Refugees International“-ის მიერ ბანგლადეშში როჰინჯების მდგომარეობის შესახებ 2017 წლის მოხსენებაში აღნიშნულია, რომ საკვები წარმოადგენდა უპირველეს საზრუნავს ლტოლვილების ახალი ნაკადისთვის. მსოფლიო სასურსათო პროგრამა (WFP) ყოველ 2 კვირაში აწვდიდა ყოველ ოჯახს 25კგ ბრინჯს, თუმცა ამისა და სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციების დახმარებების მიუხედავად, ახალი ნაკადის ლტოლვილები მოკლებულნი არიან საარსებო წყაროებს და განაგრძობენ ცდებს საკმარისი საკვების მოსაპოვებლად.

მსოფლიო სასურსათო პროგრამას ოფიციალურ ბანაკებში, მთავრობის მიერ ლტოლვილებად აღიარებული პირებისთვის აქვს ელექტრონული ვაუჩერის პროგრამა, სადაც ირიცხება გარკვეული რაოდენობის თანხა, რომლის დახარჯვაც ლტოლვილებს შეუძლიათ სპეციალურ ადგილობრივ მაღაზიებში, ლტოლვილებისთვის მეტი არჩევანის უზრუნველსაყოფად. მსოფლიო სასურსათო პროგრამას სურს აღნიშნული პროგრამის გაფართოება, დოკუმენტების არმქონე და ახალი ნაკადის ლტოლვილების დასახმარებლად, თუმცა, ანგარიშის მომზადების დროისთვის ბანგლადეშის მთავრობისგან ჯერ კიდევ არ იყო თანხმობა აღნიშნულ საკითხზე.[16]

2016 წლის აგვისტოში, მთავრობამ და გლუკმა უზრუნველყვეს დროებითი დაცვა და საბაზისო დახმარება 32 967 დარეგისტრირებული ლტოლვილი როჰინჯასთვის, რომლებიც იყვნენ მიანმარიდან და ცხოვრობდნენ 2 ოფიციალურ ბანაკში (კუტუპალონგსა და ნეიაპარაში).[17]

ჯანდაცვაზე ხელმისაწვდომობა:

„Refugees International“-ის ცნობით, მარტის შუა რიცხვებში „Médicins Sans Frontiére (MSF)“-მა ბალუხალის ახალ ბანაკში გახსნა კლინიკა, ხოლო მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციამ – კუტუპალონგში, ასევე აღნიშნული ორგანიზაციის საავადმყოფო გაიხსნება ნოემბერში ლედაში.[18]

სასწრაფო დახმარების კუთხით, ერთ-ერთი ყველაზე პოზიტიური ნაბიჯი იყო თანამშრომლობა მთავრობასა და არასამთავრობო ორგანიზაციებს შორის იმუნიზაციის კამპანიის ჩატარების ფარგლებში. წითელას ეპიდემიისა და ქოლერას გავრცელების საფრთხის გათვალისწინებით, ხელისუფლება მჭიდროდ და სწრაფად მუშაობდა ათობით ათასი ადამიანისთვის. მთავრობამ ნება დართო ქვეყანაში ყველა ადამიანს, დოკუმენტის მქონესა თუ არმქონეს, მიეღო მკურნალობა, იგი მჭიდროდ მუშაობდა გაეროსა და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან გადაუდებელი დახმარებისა და რეფერალური სისტემის ჩამოსაყალიბებლად.[19]

განათლებაზე ხელმისაწვდომობა:

ოფიციალურად აღიარებული ლტოლვილებისთვის განათლება ხელმისაწვდომია მერვე კლასამდე და საშუალო დასწრება არის 70-80%.[20] დოკუმენტების არმქონე ლტოლვილებისთვის არჩევანი გაცილებით შეზღუდულია. მათაც კი, ვინც ოფიციალურ ბანაკებში მიიღო განათლება, არ აქვთ შესაძლებლობა სამომავლოდ მიიღონ განათლება, რადგან მათ სერთიფიკატებს ბანგლადეშის მთავრობა არ აღიარებს. რამდენიმე მაგალითი არის, რომ ლტოლვილმა როჰინჯამ მიიღო უმაღლესი განათლება, თუმცა, ასეთი ფაქტები იშვიათია.

კრიზისამდე, გაეროს ბავშვთა ფონდმა (UNICEF) დროებით დასახლებებში დაიწყო პირველი საფეხურისა და წინა-სასკოლო სწავლების მიწოდება. კრიზისის დაწყებისთანავე აღნიშნული ძალისხმევა კიდევ უფრო გაიზარდა, დროებით დასახლებებში დაარსდა ბავშვისთვის უსაფრთხო სივრცეები და ბავშვთა დაცვის ქსელები, 2017 წლის ივნისში კოკს ბაზარში გაიხსნა გაეროს ბავშვთა ფონდის ოფისი.[21]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, მთავრობა დათანხმდა საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებს, რომ არაფორმალურ განათლებაზე წვდომით უზრუნველეყოთ ბანაკებს გარეთ მყოფი ეთნიკურად როჰინჯა ლტოლვილები. მიუხედავად იმისა, რომ მთავრობა არ რთავს ბანაკებს გარეთ მცხოვრებ ლტოლვილებს სკოლაში დასწრების ნებართვას, ზოგი მაინც ახერხებს ამას.[22]

ძალადობა:

„Refugees International“-ის ცნობით, 2016 წლის დეკემბერსა და 2017 წლის აპრილის შუალედში,  ოთხ დასახლებაში, სადაც ძირითადად არიან ახალი ნაკადის ლტოლვილები და დოკუმენტების არმქონე მიანმარელები, გენდერზე დაფუძნებული ძალადობის დაახლოებით 200-მდე შემთხვევა დაფიქსირდა ინტერ სექტორული საკოორდინაციო ჯგუფის მიერ.[23] ქალები და მოზარდი გოგონები განსაკუთრებულად მოწყვლადნი არიან სექსუალური ექსპლუატაციის მიმართ. „Amnesty International“-ის ცნობით, ძალიან მაღალია როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ასევე სხვა ლტოლვილების მხრიდან როჰინჯა ქალებზე სექსუალური ძალადობის დონე. ეს ქმედებები დაუსჯელია ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მსხვერპლები განიცდიან ფორმალურ სასამართლო სისტემაზე წვდომის ნაკლებობას.[24]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ ხაზგასმულია გლუკის სტატისტიკა, რომლის მიხედვითაც, იანვარიდან სექტემბრის პერიოდში, ორ ოფიციალურ ბანაკში გლუკმა დააფიქსირა სექსუალური და გენდერზე დაფუძნებული ძალადობის 168 ფაქტი, აქედან 129 ფაქტი იყო ოჯახური ძალადობის და 14 ფაქტი – გაუპატიურების.[25] მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის ივნისის მოხსენების მიხედვით, დასახლებებში მცხოვრები როჰინჯა ლტოლვილების 53.3% იყო ძალადობის მსხვერპლი, მათგან 50.5%-მა თქვა, რომ იყო ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლი, 6.5% – სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი, 3.8% – ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი და 2.8%-მა განაცხადა, რომ მათ ჩამოართვეს სურსათი.[26]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშის მიხედვით, არარეგისტრირებული ლტოლვილი როჰინჯები, მათ შორის ტრეფიკინგის პოტენციური მსხვერპლები არიან განუსაზღვრელი დროით დაკავების რისკის წინაშე, იმის გამო, რომ მათ არ აქვთ დოკუმენტები.[27] ამავე წყაროზე დაყრდნობით, როჰინჯებისთვის მოქალაქეობის არქონა და დახმარებისა და სამსახურის ლეგალურად მიღების შეუძლებლობა ზრდის მათ მოწყვლადობას ტრეფიკინგის მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ წინა წლებისგან განსხვავებით ასეთი მიგრანტების ოდენობამ იკლო, ზოგიერთი როჰინჯა და ბანგლადეშელი მიგრანტი, რომელიც ნავით გადადის სამხრეთ აზიის ქვეყნებში, ექვემდებარება ექსპლუატაციას, როდესაც მათ არ აქვთ გამოსასყიდის გადახდის საშუალება და ამის სანაცვლოდ ებმებიან იძულებით შრომაში.

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ 2017 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ექსტრემისტულმა ორგანიზაციებმა, რომლებიც ამტკიცებენ თავიანთ კავშირს ალ-ქაიდასა და დაეშთან, გაზარდეს ქვეყანაში თავიანთი აქტივობები, როგორიცაა გახმაურებული თავდასხმები რელიგიურ უმცირესობებზე, მეცნიერებზე, უცხოელებზე, ადამიანის უფლებათა დამცველ აქტივისტებზე, LGBTI პირებზე და სხვა ჯგუფებზე. ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფების მიხედვით ამ ქმედებების საპასუხოდ მთავრობის ნაბიჯებმა გამოიწვია  გაუსამართლებლად ჩადენილი მკვლელობების, უკანონო დაკავების, გამოძალვის, წამებისა და ადამიანის უფლებების სხვა დარღვევების ფაქტების მატება.[28]

მთავრობის ქმედებები

ბანგლადეშის მთავრობა ცდილობს მოაგვაროს როჰინჯებთან დაკავშირებული პრობლემები ბანგლადეშში, თუმცა, ლტოლვილთა დიდი ნაკადი კიდევ უფრო ართულებს მდგომარეობას, რომელიც აღნიშნულ კრიზისამდეც არც თუ ისე სახარბიელო იყო ბანგლადეშში.

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ როჰინჯების მიმართ მთავრობა აგრძელებს ეროვნული სტრატეგიის იმპლემენტაციას ექვს ძირითად ელემენტებში: საზღვრის მართვა, უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საფრთხეების მართვა, ჰუმანიტარული დახმარება, მიანმართან გაძლიერებული ჩართულობა, შიდა კოორდინაცია როჰინჯების პრობლემებზე და დოკუმენტების არმქონე როჰინჯების აღწერა.[29]

2016 წლის სექტემბერში გაეროში ლტოლვილებთან დაკავშირებულ სამიტზე ბანგლადეშის მთავრობამ პირობა დადო, რომ გასცემდა საინფორმაციო ბარათებს, რომელიც უზრუნველყოფდა დაცვასა და წვდომას საბაზისო სერვისებზე, მათ შორის გადაადგილების თავისუფლებას, საარსებო წყაროებთან წვდომასა და ინფორმაციას განათლების მიღების შესაძლებლობებზე.

როჰინჯა ლტოლვილებისთვის საცხოვრებელთან დაკავშირებული პრობლემის გადაჭრის და ჰუმანიტარული სერვისების გაუმჯობესების მიზნით, მთავრობამ შეიმუშავა გეგმა, რომლის მიხედვითაც როჰინჯა ლტოლვილები უნდა გადასახლდნენ ბანგლადეშის ერთ-ერთ კუნძულ ტენგარ ჩარზე. ამ გეგმამ დიდი რეზონანსი გამოიწვია სხვადასხვა ორგანიზაციისა და აქტივისტის მხრიდან. გლუკის მხრიდან კრიტიკა დაიმსახურა ჯერ კიდევ  გეგმის პირველად, 2015 წელს გაჟღერებისას და ამბობდა, რომ ეს იყო „რთული და წინააღმდეგობრივი“ და რომ აღნიშნული გადასახლება უნდა მოხდეს მიგრანტების თანხმობის საფუძველზე.[30]

„Human Rights Watch“-ის აზიის განყოფილების უფროსის მოადგილემ ფილ რობერტსონმა განაცხადა, რომ აღნიშნული გეგმა ქმნიდა ჰუმანიტარული კატასტროფის საფრთხეს, მისი განცხადებით: „ბანგლადეში უნდა ეძებდეს როჰინჯების დაცვისთვის უკეთეს გზებს, ვიდრე იღებდეს სადამსჯელო გეგმებს, რომელიც მათ სიცოცხლეს აყენებს რისკის ქვეშ.“[31] „Human Rights Watch“-ის პოზიციით, ლტოლვილების გადასახლება აღნიშნულ კუნძულზე ჩამოართმევს მათ გადაადგილების თავისუფლების, საარსებო წყაროების, საკვებისა და განათლების უფლებას და დაარღვევს ბანგლადეშის მიერ ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლის მიხედვით ნაკისრ ვალდებულებებს.[32]

[1] Amnesty International, The Rohingya: Fundamental rights denied (Index: ASA 16/005/2004), May 2004.

available at:

[accessed 8 September 2017]

[2] Amnesty International, The Rohingya: Fundamental rights denied (Index: ASA 16/005/2004), May 2004.

available at:

[accessed 8 September 2017]

[3] International Crisis Group (ICG), Myanmar Conflict Alert: Preventing communal bloodshed and building better relations , 12 June 2012, available at:

[accessed 8 September 2017]

[4] UNHCR GLOBAL REPORT. REGIONAL SUMMARIES. Asia and the Pacif. 2016. available at: http://www.unhcr.org/publications/fundraising/593e4c627/unhcr-global-report-2016-asia-pacific-regional-summary.html [accessed 8 September 2017]

[5] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[6] United States Department of State. Bureau of Democracy, Human Rights and Labor. Country Reports on Human Rights Practices for 2016.

available at: http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2016&dlid=265532 [accessed 7 September 2017]

[7] Burma: Satellite Images Show Massive Fire Destruction. (2017, September 05). available at:  https://www.hrw.org/news/2017/09/02/burma-satellite-images-show-massive-fire-destruction [accessed 8 September 2017]

[8] United Nations High Commissioner for Refugees. (n.d.). UNHCR seeks equal treatment for all Rohingya in Bangladesh. Available at: http://www.unhcr.org/news/latest/2017/3/58cfac434/unhcr-seeks-equal-treatment-rohingya-bangladesh.html?query=rohingya [accessed 8 September 2017]

 

[9] Human Rights Council. Report of the Special Rapporteur on freedom of religion or belief on his mission to Bangladesh. January 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[10] THE FOREIGNERS ACT, 1946. (ACT NO. XXXI OF 1946). Article 14. available at:

[accessed 7 September 2017]

[11] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[12] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[13] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[14] Amnesty International SUBMISSION TO THE UNITED NATIONS HUMAN RIGHTS COMMITTEE (Index: ASA 13/5584/2017), October 2016. available at:

[accessed 9 September 2017]

[15] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[16] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 11 September 2017]

[17] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[18] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[19] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[20] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 11 September 2017]

[21] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[22] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[23] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 7 September 2017]

[24] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[25] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 7 September 2017]

[26]  See above

[27] United States Department of State, 2017 Trafficking in Persons Report – Bangladesh, 27 June 2017, available at:

[accessed 7 September 2017]

[28] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[29] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[30] Sattar, M. (2017, January 31). Rohingya Refugees in Bangladesh to Be Relocated to Remote Island. Available at: https://www.nytimes.com/2017/01/31/world/asia/rohingya-refugees-bangladesh.html?mcubz=1[accessed 7 September 2017]

[31] Agencies, S. A. (2017, February 02). Plan to move Rohingya to remote island prompts fears of human catastrophe. Available at:  https://www.theguardian.com/global-development/2017/feb/02/bangladesh-government-plan-move-rohingya-remote-island-human-catastrophe [accessed 7 September 2017]

[32] Human Rights Watch, Bangladesh: Reject Rohingya Refugee Relocation Plan, 8 February 2017, available at:

 [accessed 7 September 2017]

ბანგლადეში – ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 3 მარტს გამოქვეყნებულ ანგარიშში 2016 წელს მსოფლიოში ადამიანის უფლებების დაცვის შესახებ წერია, რომ ბანგლადეში სეკულარული, პლურალისტული, საპარლამენტო დემოკრატიაა. 2014 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად, რომელიც წინააღმდეგობრივი ხასიათის იყო და საერთაშორისო სტანდატრებთან შესაბამისობაში არ ჩაუვლია, პრემიერმა შეიხ ჰასინამ და ავამი ლიგამ ძალაუფლება განიმტკიცეს.

ექსტრემისტულმა ორგანიზაციებმა, რომლებიც ასოცირებულები არიან ისლამურ სახელმწიფოსა და ალ-ქაიდასთან, გააძლიერეს თავიანთი აქტივობა ინდურ სუბკონტინენტზე, რაც გამოიხატა თავდასხმებში რელიგიურ უმცირესობებზე, აკადემიკოსებზე, უცხოელებზე, ადამიანის უფლებათა დამცველებზე, ლგბტი საზოგადოების წევრებსა და სხვა ჯგუფებზე. მთავრობა ძლიერი ანტი-საომარი იერიშებით პასუხობდა, რასაც, როგორც ადამიანის უფლებადამცველი ჯგუფები აცხადებენ, მოჰყვა გახშირებული მკვლელობები, ქრთამის აღების მიზნით დაკავებები, გაუჩნარებები, წამება და ადამიანის უფლებათა სხვა დარღვევები. მთავრობა იყენებდა კონტრ-ტერორიზმის საბაბს იმისათვის, რომ გაემართლებინა სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შეზღუდვის ფაქტები.

ადამიანის უფლებათა მნიშნელოვან დარღვევებს წარმოადგენს სასამართლოსგარეშე მკვლელობები, თვითნებური ან უკანონო დაკავებები, იძლებითი გაუჩინარება სამთავრობო უსაფრთხოების ძალების მხრიდან, მარგინალიზებული და სხვა ექსტრემისტული ჯგუფების წევრების მკვლელობები, ნაადრევი და იძულებითი ქორწინებები, გენდერზე დაფუძნებული ძალადობა, განსაკუთრებით კი ქალებისა და ბავშვების მიმართ; ცუდი სამუშაო პირობები და მშრომელთა უფლებების დარღვევები.

სხვა პრობლემებს წარმოადგენს უსაფრთხოების ძალების მხრიდან წამება და ცუდი მოპყრობა, თვითნებური დაპატიმრებები, სუსტი სასამართლო და მისი დამოუკიდებლობის ნაკლებობა, ხანგრძლივვადიანი წინასასამართლო დაკავებები, პოლიტიკურად მოტივირებული ძალადობა, ოფიციალური კორუფცია, ონლაინ აქტივობისა და პრესის შეზღუდვა. ოფიციალური პირები არღვევდნენ მოქალაქეთა კერძო უფლებებს. ზოგიერთი არასამთავრობო ორგანიზაცია თავიანთ აქტივობებზე ლეგალურ და არაფორმალურ შეზღუდვებს აწყდებოდა. შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა დისკრიმინაცია პრობლემას წარმოადგენს, განსაკუთრებით კი ბავშვების საჯარო სკოლებში მიღების შემთხვევებში. ადგილი აქვს საზოგადოებრივ ძალადობას რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობების მისამართით. გაიზარდა დისკრიმინაცია პირთა სექსუალური ორიენტაციის ნიადაგზე.

უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ჩადენილი დანაშაულების დაუსჯელობა ფართოდაა გავრცელებული. მთავრობა არ იღებდა ზომებს უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ჩადენილი მკვლელობებისა და დანაშაულების გამოსაძიებლად და დასასჯელად, მათ შორის სწრაფი მოქმედების ბატალიონის (Internal Enquiry Cell of the Rapid Action Battalion (RAB)) მიერ ჩადენილ დანაშაულებზე. პოლიციას და უსაფრთხოების ძალებს არ გააჩნიათ სამოქალაქო საზოგადოების ნდობა; შესაბამისად, ბევრი ადამიანი კრიმინალური ინციდენტების დროს არ მიმართავს სამთავრობო ძალებს დახმარებისათვის. ზოგიერთ შემთხვევებში მთავრობა ექსტრემისტული თავდასხმების მსხვერპლთ ადანაშაულებდა, რაც თავდამსხმელთა დაუსჯელობას ზრდიდა.

არსებობს ცნობები პოლიტიკური პატიმრებისა და დაკავებულების შესახებ. პოლიტიკური აფილიაცია წარმოადგენდა ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიების წევრების დაკავებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის ფაქტორს; მათ შორის ეროვნული უსაფრთხოების საფრთხეების ცრუ ბრალდებებს. ყოფილი პრემიერ მინისტრს, ყველაზე დიდი ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიის ხელმძღვანელს ხალიდა ზიას  ბრალად დაედო 1971 წლის დამოუკიდებლობისათვის ომის დროს აჯანყებისკენ მოწოდება, რასაც გარკვეული რაოდენობის პირთა მკვლელობა მოჰყვა. მთავრობას არ დაუკავებია იგი სასამართლო პროცესებამდე. ოპოზიციური პარტიის წევრები ირწმუნებიან, რომ უსაფრთხოების ძალებმა მათი დაახლოებით 2 000 წევრი დააკავეს ივნისის დასაწყისში მასობრივი დაკავებების დროს; თუმცა, მათ მიმართ ოფიციალურად საქმე არ აღძრულა და ისინი ოფიციალურად არ დაუპატიმრებიათ; ზოგიერთი მათგანი ქრთამის გადახდის შემდეგ გაათავისუფლეს.

კონსტიტუციით გარანტირებულია სიტყვისა და პრესის თავისუფლება, თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში მთავრობა არ იცავს ამ უფლებებს. დაფიქსირდა სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის მნიშვნელოვანი ფაქტები. ზოგიერთმა ჟურნალისტმა მუქარისა და შევიწროვების შედეგად, მთავრობის კრიტიკაზე თავადვე დაიწესა ცენზურა.

კონსტიტუციით უზრუნველყოფილია, ასევე, შეკრებისა და ასოციაციის თავისუფლება, თუმცა მთავრობა არ იცავდა ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიების აღნიშნულ უფლებებს. პოლიტიკური მიზეზების გამო, მთავრობა ორივე უფლებას ზღუდავდა, ეროვნული უსაფრთხოების ინტერესის მომიზეზებით.

კონსტიტუცია საკუთარ მოქალაქეებს ანიჭებს უფლებას, აირჩიოს მთავრობა თავისუფალი და სამართლიანი პერიოდული არჩევნებით, ფარული კენჭისყრით, თუმცა ბოლო არჩევნები მთავრობის მხრიდან ჩარევითა და ძალადობით ჩატარდა. მთავრობის მხრიდან გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლების შეზღუდვამ ოპოზიციურ პოლიტიკურ პარტიებს არ მისცა დემოკრატიულ პროცესებში ეფექტურად მონაწილეობის საშუალება.

მთავრობამ საპოლიციო რესურსების მობილიზება მოახდინა ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიის ლიდერების, მათ შორის ბნპ-ის ლიდერის ხალიდა ზიასა და უფროსი ვიცე სპიკერის ტარიქ რაჰმანის წინააღმდეგ სამოქალაქო და სისხლისსამართლებრივი დევნის დასაწყებად. ჯამაათის ლიდერებს ღიად მოქმედების უფლება არ ჰქონდათ, ვინაიდან მათ პოლიცია ავიწროვებდა და ავამი ლიგა ტერორისტული აქტების გახშირებაში ადანაშაულებდა. მედია გამომცემლობები, რომლებიც მთავრობისა და ავამი ლიგის მიმართ კრიტიკულად არიან განწყობილები, მთავრობის მხრიდან დაშინების, საქმის აღძვრისა და იძულებითი დახურვის მსხვერპლნი არიან. ავამი ლიგასთან აფილირებული ორგანიზაციები (მაგალითად სტუდენტური ლიგა) პერიოდულად მიმართავდა ძალადობასა და დაშინებას ოპოზიციური ჯგუფების მიმართ ქვეყნის მასშტაბით.

ზოგიერთ შემთხვევებში მთავრობა ზღუდავდა ოპოზიციური პარტიების უფლებას, მოეხდინათ საჯარო შეხვედრები და ასევე, ზღუდავდა პოლიტიკური პარტიების ღინისძებების გაშუქებას. ჯამაათმა გაასაჩივრა უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის გადაწყვეტილება, რომლითაც აიკრძალა პარტიის რეგისტრაცია და მოქმედება. ახალი კანონპროექტით, ნებისმიერი ორგანიზაციის ქმედება, რომელიც ბრალდებულია ომის დანაშაულებში, იკრძალება. ჯამაათის საჩივარი წლის ბოლოსათვის კვლავ განიხილებოდა.[1]

„Amnesty International“ თავის 2016-2017 წლების ანგარიშში ბანგლადეშის შესახებ წერს, რომ შეიარაღებული ჯგუფების თავდასხმებმა, რომლებიც ისლამის სახელით მოქმედებდნენ, გამოიწვია ათობით ადამიანის სიკვდილი, მათ შორის უცხოელების, სეკულარული აქტივისტებისა და ლგბტ თემის წარმომადგენლების. მთავრობა საპასუხოდ ადამიანის უფლებების დარღვევებს იყენებდა, რაც გამოიხატებოდა დაკავებებში, იძულებით გაუჩინარებებში, მკვლელობებში, წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობაში. უფრო მეტად შეიზღუდა გამოხატვის თავისუფლება, ვინაიდან მთავრობა კრიტიკოსების მიმართ რეპრესიულ კანონებს მიმართავდა.[2]

„Human Rights Watch“ თავის 2017 წლის ანგარიშში ბანგლადეშის შესახებ წერს, რომ 2016 წელს მოხდა რამდენიმე კანონის ინიცირება, რომლითაც იზღუდებოდა გამოხატვის თავისუფლება. ბანგლადეშის განმათავისუფლებელი ომის დანაშაულების ისტორიის დამახინჯების აქტის თანახმად, გათვალისწინებულია პატიმრობა და ჯარიმა იმ შემთხვევაში, თუკი  1971 წლის ომის დეტალები სადავო ან საკამათოა. საგარეო დონაციის რეგულაციის აქტი, რომელიც ოქტომბერში მიიღეს და გამიზნულია არასამთავრობო ორგანიზაციების კონტროლისათვის, საფრთხეს უქმის გამოხატვისა და ასოციაციის თავისუფლებებს. შეთავაზებული პრესის საბჭოს აქტი მოიცავს გაზეთების დახურვის დებულებებს.

მთავრობა აგრძელებს ბუნდოვანი ინფორმაციისა და კომუნიკაციის ტექნოლოგიის აქტს მთავრობის წევრებისა და მათი ოჯახის წევრების გადაწყვეტილებების და აქტივობების კრიტიკულად განწყობილი პირების მიმართ.

2016 წელს თავდასხმები მოხდა სეკულარულად განწყობილ ბლოგერებზე და იმ რედაქტორებსა და მწერლებზე, რომლებიც მხარს უჭერენ სექსუალური უმცირესობების უფლებებს; ბევრი მათგანი საჯარო ადგილებში მოკლეს. მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურმა პირებმა დაგმეს თავდასხმები, ზოგიერთმა გამოხატა აზრი, რომ იმ პირებმა, რომელთაც არაპოპულარული შეხედულებები აქვთ, თავად უნდა დაიწესონ ცენზურა იმისათვის, რომ თავიდან აიცილონ თავდასხმები.[3]

[1] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 12 April 2017]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Bangladesh, 22 February 2017, available at:

[accessed 12 April 2017]

[3] Human Rights Watch, World Report 2017 – Bangladesh, 12 January 2017, available at:

[accessed 12 April 2017]