ეგვიპტე. სავალდებულო სამხედრო სამსახურის გადავადება – თებერვალი, 2021

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი (DFAT)  2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ კონსტიტუციის 86 მუხლის თანახმად, ეგვიპტეში მოქმედებს სავალდებულო სამხედრო სამსახური, რომელსაც არგულირებს „კანონი სამხედრო და ეროვნული სამსახურის შესახებ“ (კანონი 127/1980). კანონის მიხედვით, 18 წელს გადაცილებული ყველა ეგვიპტელი მამაკაცი ვალდებულია, იმსახუროს სავალდებულო სამხედრო სამსახურში.  როგორც წესი, 18 წელს გადაცილებულ მამაკაცს, რომელსაც გავლილი არ აქვს სამხედრო სამსახური, დასაქმებისას სთხოვენ, წარმოადგინოს ზემოხსენებული ვალდებულიდან გამორიცხვის ან გადავადების დამადასტურებელი დოკუმენტი. ზოგადად, ეგვიპტურ პირადობის მოწმობაზე აღნიშნულია, გავლილი აქვს თუ არა პირს სავალდებულო სამხედრო სამსახური და, გავრცელებული ცნობებით, იმ პირებს, რომელთაც ეს ვალდებულება მოხდილი არ აქვთ (და ისინი არც შესაბამისი ნიშნის გამო არიან გამორიცხულნი სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან) არ აქვთ ნებართვა, დატოვონ ქვეყანა.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2019 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში, რომელიც უშუალოდ ეგვიპტეში სავალდებულო სამხედრო სამსახურს ეხება წერდა, რომ ეგვიპტეში 18-დან 30 წლამდე ყველა მამაკაცი სავალდებულო სამხედრო სამსახურის მოხდას ექვემდებარება, თუმცა, მოხალისეებს მისი გავლა 16 წლის ასაკიდან შეუძლიათ.

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ რამდენიმე ავტორიტეტული წყაროს მიხედვით (ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი, პორტალი Globalsecurity.org) იმ ეგვიპტელ მამაკაცებს, რომელთაც მოხდილი არ აქვთ სავალდებულო სამხედრო სამსახური ან არ გააჩნიათ აღნიშნული ვალდებულებისგან გამორიცხვის ან გადავადების დამადასტურებელი დოკუმენტი, უფლება არ აქვთ, დატოვონ ეგვიპტე და გაემგზავრონ საზღვარგარეთ.[2]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო 2018 წლის ივლისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტეში სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შესახებ წერდა, რომ ერთ-ერთი მედია წყაროს მიხედვით, 2015 წლის დეკემბერში ეგვიპტის შეიარაღებულმა ძალებმა მიიღეს ახალი კანონი, რომელიც 19-დან 29 წლამდე სტუდენტების უკრძალავს ქვეყნის დატოვებას, თუ მათ მოხდილი არ აქვთ სავალდებულო სამხედრო სამსახური. წყაროს მიხედვით, არსებობს გარკვეული გარემოებები, რა დროსაც ხდება პირისთვის აღნიშნული შეზღუდვის მოხსნა, მაგალითად: მექაში მოსალოცად წასვლა; სამედიცინო ჩვენებები, ან მშობლებთან ვიზიტი.

კიდევ ერთი შესწავლილი წყარო – Qantara.de წერდა, რომ „პირს, რომელსაც არ მოუხდია სავალდებულო სამხედრო სამსახური, მაგრამ უკვე დაასრულა სწავლა, ეგვიპტიდან გასამგზავრებლად ესაჭიროება სამხედრო ძალების მიერ გაცემული სპეციალური ნებართვა“.[3]

რაც შეეხება მსახურების რაიმე ოფიციალური გადასახადის მეშვეობით  გადავადების საკითხს, წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებში, ეგვიპტეში ასეთი პრაქტიკის შესახებ ინფორმაცია არ იძებნება.

ინფორმაცია ეგვიპტეში პირისთვის სავალდებულო სამხედრო სამსახურში მსახურებისგან გამორიცხვის, ან გადავადების საფუძველების შესახებ, შეგიძლიათ იხილოთ განყოფილების მიერ 2020 წლის ნოემბერში მომზადებულ კვლევაში

[1] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT EGYPT; published on 17 June 2019; available at

[accessed 1 February 2021]

 

[2] UK Home Office – Country Policy and Information Note Egypt: Military service; published in November 2020; available at

[accessed 1 February 2021]

[3] Immigration and Refugee Board of Canada – Egypt: Military service, including age of recruitment, exemptions and availability of alternative service; treatment of persons who refuse or evade military service, including upon their return from abroad (2016-July 2018) [EGY106143.E]; published on 20 July 2021; available at

[accessed 1 February 2021]

ეგვიპტე. კოპტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2020

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ეგვიპტის კონსტიტუციის თანახმად, „რწმენის თავისუფლება აბსოლუტური უფლებაა“ და „წმინდა (აბრამისეული) რელიგიების მიმდევართა თავისუფლება, განახორციელონ რელიგიური რიტუალები და იქონიონ სალოცავი ადგილები, კანონითაა გარანტირებული“. ამას გარდა, კონსტიტუცია ასევე აწესებს ისლამს, როგორც, სახელმწიფო რელიგიას, ხოლო შარიათის პრინციპებს – როგორც კანონმდებლობის ძირითად წყაროს.

ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტის მოსახლეობა 101.8 მილიონ ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან დაახლოებით 90 % სუნიტი მუსლიმია, ხოლო დაახლოებით 10 კი – ქრისტიანი.  ქრისტიანთაგან თითქმის 90 % მიეკუთვნება კოპტთა მართლმადიდებელ ეკლესიას.

ანგარიშის მიხედვით,  სამხედრო უზენაესმა სასამართლომ, მაისში აღასრულა 36-დან 17 სასიკვდილო განაჩენი იმ პირთა მიმართ, რომელთა აღნიშნული სასჯელი ჰქონდათ მისჯილი 2016-17 წლებში კაიროში, ალექსანდრიასა და ტანტაში კოპტური ეკლესიებში აფეთქებების მოწყობისთვის, რასაც 80-ზე მეტი პირის სიცოცხლე ემსხვერპლა. დანარჩენ 19 პირს სასამართლომ 8-დან 15 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. ზემოხსენებულ თავდასხმებზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა ორგანიზაცია ISIS-მა აიღო. ამას გარდა, კაიროს სამხედრო სისხლისსამართლებრივმა სასამართლომ სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა ორ, ხოლო მუდმივი პატიმრობა – კიდევ ორ სხვა პირს, 2017 წელს, ჰელვანის უბანში კოპტურ ეკლესიაზე თავდასხმის მოწყობისთვის, რასაც 11 ადამიანი ემსხვერპლა. 1 ივლისს, ეგვიპტის საკასაციო სასამართლომ სასიკვდილო განაჩენო მიუსაჯა პირს, რომელსაც ბრალად ორი კოპტის საჯაროდ მკვლელობა და სოფელ შამიიაში ქრისტიანული თემის ტერორიზება ედებოდა.

ანგარიშის მიხედვით, ვრცელდებოდა არაერთი ცნობა იმის შესახებ, რომ მთავრობა ხურავდა არალიცენზირებულ ეკლესიებს მუსლიმური თემის პროტესტების შემდგომ და ზოგჯერ, ვერ უზრუნველყოფდა უმცირესობების წარმომადგენლების წვდომას პროცედურულ უფლებებზე სასამართლოში. 7 იანვარს, კოპტური შობის აღსანიშნავი წირვის შემდგომ, მუსლიმთა ჯგუფმა გააპროტესტა არალიცენზირებული ეკლესიის არსებობა ზემო ეგვიპტის რეგიონში მდებარე სოფელ Manshiyet Zaafarana-ში. 11 იანვარს, ზემოხსენებული ჯგუფი კვლავ შეიკრიბა ეკლესიასთან და მისი წევრები აჟღერებდნენ ანტი-ქრისტიანულ მოწოდებებს. პოლიცია და უსაფრთხოების ძალები მალევე ჩაერივნენ, დაშალეს დემონსტრაცია და დახურეს ეკლესია. კოპტური ეკლესიის მინიის დიოექეზიამ შემდგომ გაავრცელა განცხადება, სადაც უთითებდენენ, რომ ამ ფორმით, უსაფრთხოების ძალები დაეხმარნენ ადგილობრივი მუსლიმებს ტაძრის დახურვაში.

ივლისში, ალექსანდრიისა და დამაჰურის სახელმწიფო უნივერსიტეტებმა დაანონსეს კოპტური სწავლებების ცენტრების დაარსება, რასაც კოპტურ მართლმადიდებელ ეკლესიასთან თანამშრომლობით ახორციელებდნენ. ცენტრებში ხელმისაწვდომი იქნება სხვადასხვა სასწავლო კურსები კოპტური ენის, ლიტერატურის, ისტორიისა და ხელოვნების შესახებ.

რაც შეეხება კოპტთა მიმართ საზოგადოებრივ დამოკიდებულებას, ანგარიშის მიხედვით,  3 იანვარს, დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ გაავრცელა ვიდეო-მიმართ, რომლის ფარგლებშიც საზოგადოებას ჰპირდებოდა „სისხლიან თავდასმხებს კოპტურ შობასთან დაკავშირებული დღესასწაულების დროს“ და „ეგვიპტელ ქრისტიანებზე შურისძიებას“. მიმართვაში სიცოცხლის მოსპობით ემუქრებოდნენ კოპტური ეკლესიის მეთაურს – პაპ ტოვადროს II-ს. პრესაში გავრცელებული ინფორმაციით,  17 იანვარს სავარაუდოდ „ისლამური სახელწმწიფოს“ წევრმა დაუდგენელმა პირებმა გაიტაცეს ქრისტიანი კოპტი ჩრდილოეთი სინაის რეგიონში მდებარე ალ-არიშის საკონტროლო გამშვები პუნქტიდან. წლის ბოლოსთვის არსებული მდგომარეობით, აღნიშნული პირის ბედ-იღბალი უცნობი იყო.

იანვარში, ქაიროში, ნასრის უბანში ადგილობრივმა მუსლიმმა შეიხმა აცნობა უსაფრთხოების ძალებს ღვთისმშობელი მარიამის ეკლესიასთან სავარაუდო აფეთქების მოწყობის შესახებ. პოლიციამ, ჩატარებული სამძებრო ღონისძიებების შედეგად, მიმდებარე ტერიტორიაზე მართლაც აღმოაჩინა თვითნაკეთი ასაფეთქებული მოწყობილობები. თუმცა, ბომბის განეიტრალების მცდელობისას, ერთი პოლიციელი დაიღუპა, ხოლო ორი – დაშავდა.

ანგარიშის მიხედვით, ვებ-გვერდმა Esshad-მა, რომელიც აღრიცხავს სექტარული ხასიათის თავდასხმებს, გაავრცელა ინფორმაცია, რომ თემებს შორის ძალადობის ხარისხის 2018-2019 წლებში 29 %-ით შემცირდა.

ადგილობრივი ადამიანის უფლებათა ჯგუფების მიხედვით, კერძო სექტორში დასაქმების კუთხით  რელიგიურ უმცირესობათა წარმომადგენლების დისკრიმინაცია  გრძელდებოდა, მათ შორის – სპორტში. მაგალითად, წამყვან საფეხბურთო კლუბებში მოთამაშე 540 მოთამაშიდან, მხოლოდ ერთი იყო ქრისტიანი. ზოგიერთი რელიგიური ლიდერი და მედიის წარმომადგენლები აგრძელებდა ქრისტიანების მიმართ დისკრიმინაციული რეტორიკის და ენის გამოყენებას.მაგალითად, იანვარში სალაფიტმა მოძღვარმა – ვაგდი ღონეიმმა დაპოსტა ვიდეო, სადაც აკრიტიკებდა ალ-აზჰარის მთავარ იმამ აჰმედ ელ-ტაიიბს იმაში, რომ მან მონაწილეობა მიიღო ერთ-ერთი საკათედრო ტაძრის გახსნაში. მან განაცხადა, რომ ისლამის მიხედვით, კოპტები ურწმუნოები არიან და ისინი, ვინც იღებენ მათ რელიგიას ან ეხმარებიან მათ რელიგიურ რიტუალებში, ასევე ურწმუნოები არიან.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ეგვიპტის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ 2014 წლის კონსტიტუციის 64-ე მუხლით „რწმენბის თავისუფლება აბსოლუტური უფლებაა“. ეგვიპტელთა უმრავლესობა სუნიტი მუსლიამია, თუმცა, კოპტი ქრისტიანები მნიშვნელოვან რელიგიურ უმცირესობას წარმოადგენენ. მათ გარდა, ქვეყანაში, შედარებით მცირე რაოდენობით, ასევე ბინადრობენ შიიტი მუსლიმები და არა-კოპტური ქრისტიანული დენომინაციების წარმომადგენლები.

ანგარიშის მიხედვით,  რელიგიური უმცირესობებისა და ათეისტების მიმართ, ზოგჯერ, ადგილი აქვს სამართლებრივ დევნასა და ძალადობას. განსაკუთრებით კოპტების შემთხვევაში, სახეზეა მასობრივი იძულებითი გადაადგილების შემთხვევები, ფიზიკური თავდასხმები, ბომბებით თავდასხმა, მათი საცხოვრებლის  გადაწვა და უკანასკნელ წლებში, კოპტების მიერ ეკლესიების აშენების ხელის შეშლა.[2]

Amnesty International ეგვიპტის შესახებ 2020 წლის ანგარიშში წერდა, რომ 2019 წლის 23 ნოემბერს დააპატიმრეს კოპტი ქრისტიანი აქტივისტი – რამი კამელი, რომელიც რამდენიმე დღეში ჟენევაში, უმცირესობათა საკითხებზე გაეროს ერთ-ერთ ფორუმზე მიემგზავრებოდა. კამელი „ტერორიზმთან“ დაკავშირებული ბრალდებების საფუძველზე დააკავეს, რაც ორგანიზაციის აზრით, დაკავშირებული იყო იმასთან, რომ წარსულში ის ეგვიპტეში რელიგიური უმცირესობების პრობლემებზე ღიად გამოხატავდა საკუთრ პოზიციას და აღნიშნულ საკითხზე 2018 წელს, მისი ეგვიპტეში ვიზიტის დროს, გაეროს სპეციალურ წარმომადგენლელსაც კი ესაუბრა. [3]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ მიმდინარე წლის განმავლობაში, ფიქსირდებოდა ბრბოს ძალადობის და ვიჯილანტიზმის ინციდენტები, მათ შორსი – სექტარული ხასიათის ძალადობრივი ინციდენტები, მიმარტული კოპტი ქრისტიანების წინააღმდეგ. 1 ივლისს, ეგვიპტის საკასაციო სასამართლომ სასიკვდილო განაჩენო მიუსაჯა პირს, რომელსაც ბრალად ორი კოპტის საჯაროდ მკვლელობა და სოფელ შამიიაში ქრისტიანული თემის დატერორება ედებოდა.[4]

[1] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: Egypt; published in June 2020; available at

[accessed 25 November 2020]

[2] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Egypt; published in March 2020; available at

[accessed 25 November 2020]

[3] Amnesty International – Human rights in the Middle East and North Africa: Review of 2019; Egypt; published in February 2020; available at

[accessed 24 November 2020]

[4] United States Department of State – 2019 Country Reports on Human Rights Practices: Egypt; published in March 2020; available at

[accessed 24 November 2020]

ეგვიპტე. უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. ნოემბერი, 2020

ჟენევის აკადემიის პროექტის RULAC –  „კანონის უზენაესობა შეიარაღებული კონფლიქტისას (Rule of Law in Armed Conflicts) მიხედვით, დღევანდელი მდგომარეობით, ეგვიპტეში  ფიქსირდება არა-საერთაშორისო ტიპის შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელსაც ქვეყნის ხელისუფლება „ვილაიათ სინაის“, ტერორისტულ ორგანიზაცია „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ აფილირებული შეირაღებული ჯგუფის წინააღმდეგ აწარმოებს. ამას გარდა, ეგვიპტის შეიარაღებული ძალები ჩართულნი არიან იემენის ტერიტორიაზე მიმდინარე არა-საერთაშორისო ტიპის შეიარაღებულ კონფლიქტში, რომელსაც საუდის არაბეთის მეთაურობით შემდგარი სამხედრო კოალიცია აწარმოებს.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ეგვიპტეს 2013 წლიდან პრეზიდენტი აბდელ ფატტაჰ ალ-სისი მართავს. ქვეყანაში არსებული სამოქალაქო ინსტიტუციები ინარჩუნებდნენ ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე.

2017 წელს კოპტთა ეკლესიებზე ტერორისტული თავდასხმების შემდგომ, პრეზიდენტმა სისიმ პარლამენტს მიმართა მთლიანი ქვეყნის მასშტაბით საგანგებო მდგომარეობის შემოღების მოთხოვნით, რაც დააკმაყოფილეს. აქედან მოყოლებული, ქვეყანაში დღემდე მოქმედებს ზემოხსენებული საგანგებო მდგომარეობა, რომელიც ყოველ 3 თვეში ერთხელ ნახლდება.

მიმდინარე წელს დაფიქსირებულ სერიოზულ უფლებადარღვევათა შორის იყო: უკანონო ან/და თვითნებური მკვლელობები, მათ შორის – კანონგარეშე მკვლელობები, ჩადენილი ეგვიპტის მთავრობის შესაბამისი სამსახურების ან ტერორისტების მიერ; იძულებითი გაუჩინარებები; წამება; უკანონი დაკავებები; პოლიტიკური პატიმრები; პირად ცხოვრებაში უკანონო ჩარევა; გამოხატვისა, ინტერნეტისა და პრესის თავისუფლების კუთხით დაწესებული უმკაცრესი შეზღუდვები, მათ შორის – ცენზურა, საიტების დაბლოკვა და ჟურნალისტების დაპატიმრება; შეზღუდვები შეკრების და მანიფესტაციის უფლების კუთხით; რელიგიური და სექსუალური უმცირესობების მიმართ ძალადობა, ბავშვთა იძულებითი შრომა და ა.შ.

მთავრობა იშვიათად ან არასაკმარისად იძიებდა, ან სათანადოდ სჯიდა აღნიშნულ უფლებადარღვევებში ბრალდებულ პირებს, მათ შორის – უსაფრთხოების ძალებისა და პოლიციის რიგებში, რაც ხელს უწყობდა დაუსჯელობის სინდრომის წარმოქნას.

ვრცელდებოდა არაერთი ცნობა იმის შესახებ, რომ უსაფრთხოების ძალები და სხვა შესაბამისი სამსახურები ჩადიოდნენ უკანონო მკვლელობებს, მათ შორის უშუალოდ პირთა დაკავებისას, მათი წინასწარ დაკავებაში ყოფნის პერიოდში ან მოქალაქეებთან შეხლა-შემოხლის დროს. ამას გარდა, გავრცელებული ცნობებით, დაკავების ცენტრებში ფიქსირდებოდა პირთა წამებით სიკვდილამდე მიყვანის შემთხვევებიც. ერთ-ერთი ადგილობრივი ორგანიზაციის მონაცემებით,  იანვრიდან ივნისის ჩათვლით, აღირიცხა მთავრობის შესაბამისი ორგანოების მიერ ჩადენილი 302 უკანონო მკვლელობა. აღსანიშნავია, რომ ზოგიერთ ზემოხსენებულ შემთხვევაში, ეგვიპტის მთავრობა სათანადოდ იძიებდა და სჯიდა აღნიშნულ დანაშაულებში ბრალდებულ პირებს.

ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტეში ფიქსირდებოდა უსაფრთხოების ძალების მხრიდან პირთა იძულებითი გაუჩინარების არაერთი შემთხვევა, რაც არასამთავრობო ორგანიზაციების შეფასებით, გამოიყენებოდა, როგორც დაშინების ერთ-ერთი ეფექტური ტაქტიკა. ერთ-ერთი ადგილობრივი ორგანიზაციის მიხედვით, 2018 წლის აგვისტოდან 2019 წლის აგვისტოს ჩათვლით, აღირიცხა პირთა გაუჩინარების 336 შემთხვევა, ხოლო 2019 წლის აგვისტოდან მოყოლებული – თითქმის 500.

ანგარიშში ასევე საუბარია სამართალდამცავი ორგანოების, უსაფრთხოების ძალების და საპატიმროთა პერსონალის მხრიდან პირთა წამების ფაქტებზეც. ადგილობრივი უფლებადამცველი ორგანიზაციების მიხედვით, წლის განმავლობაში ფიქსირდებოდა წამების ასობით შემთხვევა, რომელთაგან ზოგიერთის ფარგლებში, ფატალური შედეგიც კი დადგა. პოლიცია და ციხის პერსონალი იყენებდა წამებას, როგორც დაკავებულებისგან ინფორმაციის მოპოვების ერთ-ერთ მეთოდს, მათ შორის – არასრულწლოვნებთან მიმართებაში. გავრცელებული ცნობებით, წამების მეთოდებში შედიოდა: მუშტებით, მათრახით, იარაღის კონდახებით და სხვა ობიექტების გამოყენებით პირთა ცემა; ჭერზე კიდურებით დაკიდება; ელექტრული შოკის გამოყენება; სექსუალური ძალადობა; ძაღლებით თავდასხმა და ა.შ.

რაც შეეხება სასამართლოს დამოუკიდებლობის ხარისხს, ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ეგვიპტის კონსტიტუციის თანახმად, სასამართლო შტო დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელია და, მთავრობაც, ზოგადად, პატივს სცემდა და აღასრულებდა კანონის ამ დანაწესს. თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში, კონკრეტული მოსამართლეები არ იჩენდნენ მიუკერძოებლობას, რის შედეგადაც დამდგარი განაჩენი ზოგჯერ პოლიტიკურად მოტივირებული ან არასაკმარისად დამტკიცებული იყო.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ეგვიპტის შესახებ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ პრეზიდენტი აბდელ ფატტაჰ ალ-სისი განაგრძობდა ქვეყნის ავტორიტარული მეთოდით მართვას. ქვეყანაში თითქმის არ არსებობდა რეალური ოპოზიცია, რადგან წინააღმდეგობა და განსხვავებული აზრის ქონა ხშირად სისხსლისამართლებრივი დევნითა და პატიმრობით ისჯებოდა. სამოქალაქო თავისუფლებები, მათ შორის – -გამოხატვის და პრესის თავისუფლება და შეკრების თავისუფლება, მნიშვნელოვნად იყო შეზღუდული. უსაფრთხოების ძალები განაგრძობდნენ უფლებადარღვევების ჩადენას ყოველგვარი პახუსისმგებლობის გარეშე. ქვეყანაში ფიზიკურ უსაფრთხოებას ასევე მნიშვნელოვან ზიანს აყენებდა ტერორიზმი, რომელიც ძირითადად სინაის ნახევარკუნძულზე იყო კონცენტრირებული.

ანგარიშის მიხედვით, აღამსრულებელ შტოს სასამართლოზე დიდი გავლენა გააჩნია, რის გამოც ის ხშირად სამთავრობო ინტერესებს იცავს და უგულებელყოფს ადამიანის უფლებათა ელემენტარულ საპროცესო სტანდარტებს, როდესაც საქმე ეხება ეგვიპტის მთავრობის პოლიტიკურ ოპონენტებს. 2019 წელს მიღებულმა კონსტიტუციურმა ცვლილებებმა გაზარდა სასამართლო შტოზე პრეზიდენტის სამეთვალყურეო როლი და კიდევ უფრო დააკნინა სასამართლოს დამოუკიდებლობის ხარისხი. ცვლილებების თანახმად, პრეზიდენტს შეუძლია დანიშნოს სასამართლო ინსტიტუციების თავმჯდომარეები და ის ასევე ხდება „სასამართლო სტრუქტურათა უზენაესი საბჭოს“ (ორგანო, რომელიც ზედამხდეველობას უწევს სასამართლო შტოში პირთა თანამდებობაზე დანიშვნას, ასევე – დისციპლინალური პასუხისმგებლობის საკითხებს) თავმჯდომარე, რომელსაც ვეტოს უფლება გააჩნია.

სასამართლოს დამოუკიდებლობის ხარისხს Freedom House 4-დან 1 ინდექსით აფასებს. ზოგადად, ორგანიზაციის მიერ ქვეყანაში პოლიტიკური უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობა მაქსიმალური 40-დან 7 ქულით არის შეფასებული, ხოლო სამოქალაქო თავისუფლებები – 60-დან 14 ქულით.[3]

არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch ეგვიპტის შესახებ 2020 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ 2019 წელს რეფერენდუმის საფუძველზე მიღებული კონსტიტუციური ცვლილებები ხელს უწყობს ავტორიტარულ მმართველობას, აკნინებს სასამართლო შტოს დამოუკიდებლობას და ნებას აძლევს სამხედრო ელიტას, ჩაერიონ ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ეგვიპტის უსაფრთხოების ძალები აგრძელებდნენ „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ აფილირებული შეიარაღებული ჯგუფის „სინაის პროვინციის“ წინააღმდეგ მიმართულ სამხედრო ოპერაციებს სინაის ნახევარკუნძულზე, რომელთა ფარგლებშიც ადგილი ჰქონდა არაერთ სამართალდარღვევას. მათ შორის იყო: სახლების დანგრევა, ადგილობრივი პირების თვითნებური დაკავება, წამება და მკვლელობაც კი.

ვითომდა ტერორიზმთან ბრძოლის ეგიდით, ეგვიპტის მთავრობამ გამოიჩინა უდიდესი უპატივცემულობა კანონის უზენაესობისადმი. 2017 წლიდან მოყოლებული, პრეზიდენტი სისი ინარჩუნებს საგანგებო მდგომარეობას ქვეყანაში, რომლის ფარგლებშიც, უსაფრთხოების ძალებს თითქმის განუზომელი ძალაუფლება ენიჭებათ. პოლიციისა და ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომლები რუტინულად იყენებდნენ ისეთ მეთოდებს, როგორიცაა წამება და სისტემატური ხასიათის გაუჩინარებები, რის გამოც არანაირ პასუხისმგელობას არ ექვემდებარებოდნენ. გავრცელებული ცნობებით, წამებას დაექვემდებარნენ მათ შორის, ცნობილი აქტივისტები – ალაა აბდელ ფატტაჰი და ისრაა აბდელ ფატაჰი.

ანგარიშის მიხედვით, პრეზიდენტმა აგვისტოში შემოიღო ახალი კანონი, რომელიც მასშტაბურ შეზღუდვებს უწესებს არასამთავრობო ორგანიზაციებს და ხელს უშლის მათ თავისუფლად მუშაობაში. ეგვიპტის მთავრობამ ვერ შეასრულა საკუთარი დანაპირები, რომ დაიცავდა ქალებსა და რელიგიურ უმცირესობებს. კანონს, რომელიც ოჯახურ ძალადობას სისხლისამართლებრივი წესით დასჯად დანაშაულად აქცევდა, პარლამენტმა მხარი არ დაუჭირა. ხოლო ქრისტიანები კვლავ განიცდიდნენ გარკვეულ დისკრიმინაციას, რაც ძირითადად გამოხატული იყო მათდამი არსებული ფაქტობრივი დაბრკოლებებით, ახალი ეკლესიების აშენების თაობაზე.[4]

[1] Geneva Academy – Rulac – Rule of Law in Armed Conflicts; available at http://www.rulac.org/browse/map [accessed 18 November 2020]

[2] United States Department of State – 2019 Country Reports on Human Rights Practices: Egypt; published in March 2020; available at

[accessed 19 November 2020]

[3] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Egypt; published in March 2020; available at

[accessed 20 November 2020]

[4] Human Rights Watch – World Report 2020 – Egypt; published in January 2020; available at

[accessed 20 November 2020]

ეგვიპტე. სამართალდამცავი სისტემის ეფექტურობის ხარისხი. ნოემბერი, 2020

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ მიმდინარე წელს დაფიქსირებულ სერიოზულ უფლებადარღვევათა შორის იყო: უკანონო ან/და თვითნებური მკვლელობები, მათ შორის – კანონგარეშე მკვლელობები, ჩადენილი ეგვიპტის მთავრობის შესაბამისი სამსახურების ან ტერორისტების მიერ; იძულებითი გაუჩინარებები; წამება; უკანონი დაკავებები; პოლიტიკური პატიმრები და ა.შ. მთავრობა იშვიათად ან არასაკმარისად იძიებდა, ან სათანადოდ სჯიდა აღნიშნულ უფლებადარღვევებში ბრალდებულ პირებს, მათ შორის – უსაფრთხოების ძალებისა და პოლიციის რიგებში, რაც ხელს უწყობდა დაუსჯელობის სინდრომის წარმოქნას მათ რიგებში.

ვრცელდებოდა არაერთი ცნობა იმის შესახებ, რომ უსაფრთხოების ძალები და სხვა შესაბამისი სამსახურები ჩადიოდნენ უკანონო მკვლელობებს, მათ შორის უშუალოდ პირთა დაკავებისას, მათი წინასწარ დაკავებაში ყოფნის პერიოდში ან მოქალაქეებთან შეხლა-შემოხლის დროს. ამას გარდა, გავრცელებული ცნობებით, დაკავების ცენტრებში ფიქსირდებოდა პირთა წამებით სიკვდილამდე მიყვანის შემთხვევებიც. ერთ-ერთი ადგილობრივი ორგანიზაციის მონაცემებით,  იანვრიდან ივნისის ჩათვლით, აღირიცხა მთავრობის შესაბამისი ორგანოების მიერ ჩადენილი 302 უკანონო მკვლელობა. აღსანიშნავია, რომ ზოგიერთ ზემოხსენებულ შემთხვევაში, ეგვიპტის მთავრობა სათანადოდ იძიებდა და სჯიდა აღნიშნულ დანაშაულებში ბრალდებულ პირებს.

ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტეში ფიქსირდებოდა უსაფრთხოების ძალების მხრიდან პირთა იძულებითი გაუჩინარების არაერთი შემთხვევა, რაც არასამთავრობო ორგანიზაციების შეფასებით, გამოიყენებოდა, როგორც დაშინების ერთ-ერთი ეფექტური ტაქტიკა. ერთ-ერთი ადგილობრივი ორგანიზაციის მიხედვით, 2018 წლის აგვისტოდან 2019 წლის აგვისტოს ჩათვლით, აღირიცხა პირთა გაუჩინარების 336 შემთხვევა, ხოლო 2019 წლის აგვისტოდან მოყოლებული – თითქმის 500.

ანგარიშში ასევე საუბარია სამართალდამცავი ორგანოების, უსაფრთხოების ძალების და საპატიმროთა პერსონალის მხრიდან პირთა წამების ფაქტებზეც. ადგილობრივი უფლებადამცველი ორგანიზაციების მიხედვით, წლის განმავლობაში ფიქსირდებოდა წამების ასობით შემთხვევა, რომელთაგან ზოგიერთის ფარგლებში, ფატალური შედეგიც კი დადგა. პოლიცია და ციხის პერსონალი იყენებდა წამებას, როგორც დაკავებულებისგან ინფორმაციის მოპოვების ერთ-ერთ მეთოდს, მათ შორის – არასრულწლოვნებთან მიმართებაში. გავრცელებული ცნობებით, წამების მეთოდებში შედიოდა: მუშტებით, მათრახით, იარაღის კონდახებით და სხვა ობიექტების გამოყენებით პირთა ცემა; ჭერზე კიდურებით დაკიდება; ელექტრული შოკის გამოყენება; სექსუალური ძალადობა; ძაღლებით თავდასხმა და ა.შ.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ეგვიპტის შესახებ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ 2011 წელს მუბარაქის წინააღმდეგ მომხდარი რევოლუციის მთავარი მაპროვოცირებელი ფაქტორი იყო ქვეყანაში პოლიციის მხრიდან განხორციელებული ძალადობა და სამართალდარღვევები, რაც ხშირად დაუსჯელი ხდებოდა. მიუხედავად ამისა, შემდგომ წლებში ამ კუთხით არანაირი რეფორმა არ გატარებულა, პირიქით – მაგალითად, 2015 წლის ანტიტერორისტულმა კანონმა შემოიტანა „ტერორიზმის“ ბუნდოვანი განმარტება და სამართალდამცავ ორგანოებს მიანიჭა ფართო უფლებები და იმუნიტეტი. 2019 წლის განმავლობაშიც, ვრცელდებოდა ცნობები წამების, სავარაუდო კანონგარეშე მკვლელობების და პირთა იძულებითი გაუჩინარებების შესახებ, რომელთა ნაწილსაც არასამთავრობო ორგანიზაები ადასტურებდნენ. ორგანიზაცია აღნიშნულ კომპონენტში ეგვიპტეს მაქსიმალური 4 ქულიდან 0-ით აფასებს.[2]

Human Rights Watch ეგვიპტის შესახებ 2020 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში წერდა, რომ ვითომდა ტერორიზმთან ბრძოლის საბაბით, პრეზიდენტმა სისიმ შემოიღა საგანგებო მდგომარეობა, რომელიც 2017 წლიდან მოყოლებული დღემდე გრძელდება და რომელიც უსაფრთხოების ძალებს თითქმის შეუზღუდავ უფლებებს ანიჭებს. პოლიციისა და ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომლები რუტინულად იყენებდნენ ისეთ მეთოდებს, როგორიცაა წამება და სისტემატური ხასიათის გაუჩინარებები, რის გამოც არანაირ პასუხისმგელობას არ ექვემდებარებოდნენ. გავრცელებული ცნობებით, წამებას დაექვემდებარნენ მათ შორის, ცნობილი აქტივისტები – ალაა აბდელ ფატტაჰი და ისრაა აბდელ ფატაჰი. ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტის საპატიმროებში ზოგადი პირობები კატასტროფული იყო, ხოლო სისტემატურ პრობლემას წარმოადგენდა გადავსებულობა და ჯანდაცვაზე არასათანადო წვდომა, რამაც, გავრცელებული ცნობებით, არაერთი პაციენტის გარდაცვალებას შეუწყო ხელი.[3]

Amnesty International-ის მიხედვით, ეგვიპტის შესაბამისი სამსახურები დემონსტრანტების და სავარაუდო დისიდენტების მიმართ იყენებდნენ ისეთი ტიპის რეპრესიულ ზომებს, როგორიცაა: იძულებითი გაუჩინარებები; მასობრივი დაპატიმრებები; წამება და არასათანადო მოპყრობა; ფიზიკური ძალის გადამეტებული გამოყენებ და ა.შ. უბრალოდ საკუთრი აზრის დაფიქსირებისთვის, პოლიციამ დააკავა სულ მცირე 20 ჟურნალისტი.

ანგარიშის მიხედვით, წამება რუტინულად გამოიყენებოდა დაკავების ცენტრებში და მხოლოდ ერთეულ შემთხვევებში დგებოდა აღნიშნულ დანაშაულში ბრალდებულთა პასუხისმგებლობის საკითხი. მაგალითად, 2019 წლის 29 სექტემბერს ხელახალი დაპატიმრების შემდგომ, ბლოგერი ალაა აბდელ ფატტაჰი გადაიყვანეს თორას მკაცრი რეჟიმის კოლონიაში, სადაც პერსონალმა ის დაუქვემდებარა წამებას, კერძოდ, მას თვალი აუხვიეს, ტანსაცმელი გახადეს და ცემეს, რის შემდეგაც სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს. ამას გარდა, აგვისტოში პატიმარი ჰოსსამ ჰამადი გარდაიცვალა ალ-აქრაბის ციხეში. მიუხედავად გავრცელებული ცნობებისა, რომ ის აწამეს, პროკურორებმა ჰამადის საქმე მაინც არ გამოიძიეს.

ანგარიშის მიხედვით, იყო გარკვეული პოზიტიური ნაბიჯებიც წამებაში დამნაშავეთა დასჯის და გასამართლების კუთხით. თებერვალში, ქ. სოჰაგის სასამართლომ სამ პოლიციელს 3-3 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა 2016 წელს დაკავებული პირის – მოჰამედ სალეჰის წამებისა და მკვლელობისთვის, ხოლო ციხის ექიმი, დანაშაულის დაფართვისთვის, 1 წლის ვადით პატიმრობას დაექვემდებარა. ოქტომბერში პროკურორებმა ბრალი წარუდგინეს 10 პოლიციელს, რომელთაც 2016 წელს ქუჩის გამყიდველი – მაგდი მაკენი, ქ. კაიროში, ამერიას პოლიციის შენობაში სავარაუდოდ აწამეს და მოკლეს. ნოემბერში, საკასაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა 6 პოლიციელისთვის დაკავებულის წამების გამო გამოტანილი 3 წლიანი პატიმრობის განაჩენი. დეკემბერში, კაიროს სისხლის სამართლის სასამართლომ 9 პოლიციელს მიუსაჯა 3-3 წლით თავისუფლების აღკვეთა 2016 წელს, ვაულის პოლიციის შენობაში ჰუსსეინ ფარგჰალის წამებისა და მკველობისთვის.

[1] United States Department of State – 2019 Country Reports on Human Rights Practices: Egypt; published in March 2020; available at

[accessed 5 November 2020]

[2] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Egypt; published in March 2020; available at

[accessed 5 November 2020]

[3] Human Rights Watch – World Report 2020 – Egypt; published in January 2020; available at

[accessed 5 November 2020]

ეგვიპტე. სავალდებულო სამხედრო სამსახური. ნოემბერი, 2020

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი (DFAT)  2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ კონსტიტუციის 86 მუხლის თანახმად, ეგვიპტეში მოქმედებს სავალდებულო სამხედრო სამსახური, რომელსაც არგულირებს „კანონი სამხედრო და ეროვნული სამსახურის შესახებ“ (კანონი 127/1980). კანონის მიხედვით, 18 წელს გადაცილებული ყველა ეგვიპტელი მამაკაცი ვალდებულია, იმსახუროს სავალდებულო სამხედრო სამსახურში. მისი ვადა მაქსიმუმ 3 წლამდე პერიოდით განისაზღვრება და ახალწვეულებს, გაწვევის ფარგლებში, მსახურება უწევთ სამხედრო, საპოლიციო ან საპატიმრო ძალებში. როგორც წესი, 18 წელს გადაცილებულ მამაკაცს, რომელსაც გავლილი არ აქვს სამხედრო სამსახური, დასაქმებისას სთხოვენ, წარმოადგინოს ზემოხსენებული ვალდებულიდან გამორიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ზოგადად, ეგვიპტურ პირადობის მოწმობაზე აღნიშნულია, გავლილი აქვს თუ არა პირს სავალდებულო სამხედრო სამსახური და, გავრცელებული ცნობებით, იმ პირებს, რომელთაც ეს ვალდებულება მოხდილი არ აქვთ (და ისინი არც შესაბამისი ნიშნის გამო, გამორიცხულნი არიან სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან) არ აქვთ ნებართვა, დატოვონო ქვეყანა.

სამხედრო სამსახურისას, ზოგადი პირობები მნიშვნელოვნად განსხვავდება. მაგალითად, ზოგიერთ ახალწვეულს პირდაპირ ფრონტზე, წინა ხაზებში უშვებენ (იგულისხმება სინაის ნახევარკუნძულზე მიმდინარე დაპირისპირებები), ხოლო ზოგს ურბანულ დასახლებებში, ადგილობრივ საპოლიციო ძალებში ამწესებენ. ანგარიშის მიხედვით, იმ პირებს, რომელთაც გააჩნიათ გარკვეული ოჯახური ან სხვა ტიპის კონტაქტები და გავლენა, შეუძლიათ სამხედრო სამსახური შედარებით მსუბუქ პირობებში (ადმინისტრაციული დეპარტამენტები, სამხედრო სასტუმროები, სამხედრო ფრთის ეკონომიკური პროექტები და ა.შ.) მოიხადონ.

ეგვიპტეში, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან პირის გამორიცხვის რამდენიმე წინაპირობა არსებობს:

  • ოჯახური მიზებები – პირს სამხედრო სამსხურში არ გაიწვევენ, თუ ის არის დედისერთა ვაჟი; წარმოადგენს ოჯახის ერთადერთ შემწეს; ჰყავს ძმა, რომელიც უკვე მსახურობს ეგვიპტის არმიაში; თუ ჰყავს მამა ან ძმა, რომლებიც სამხედრო სფეროში მსახურობისას დაიღუპნენ და სხვა მიზეზები, რომლებიც განხილვას ექვემდებარება;
  • სწავლასთან დაკავშირებული მიზეზები – უნივერსიტეტის სტუდენტებს, 28 წლის ასაკის მიღწევამდე, არ ევალდებულებათ სამხედრო სამსახურის მოხდა.
  • ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მიზეზები;
  • ახალწვეულთა დიდი რაოდენობა – თუ ახალწვეულთა რაოდენობა განსაკუთრებით დიდი, სამხედრო ფრთას აქვს შესაძლებლობა, კონკრეტული ახალწვეული გაათავისუფლოს ვალდებულებისგან;
  • ისლამისტები – გავრცელებული ცნობებით, სამხედრო სამსახურში არ იწვევენ წარსულში ნასამარლევ „ისლამისტებს“.
  • 30 წელს გადაცილებული პირები – როდესაც პირი 30 წელს აღწევს, ის ავტომატურად თავისუფლდება სავალდებულო სამხედრო სამსახურიდან.

ზოგადად, პირის გამორიცხვა სავალდებულო სამხედრო სამსახურიდან, გარდა 30 წლის ასაკს მიღწეული პირებისა, ექვემდებარება გადახედვას და განახლებას ყოველ 3 წელიწადში ერთხელ. თუ პირს არ შეუძლია მისი განახლება და, ამავდროულად, არ მოიხდის სამხედრო სამსახურს, დაექვემდებარება ჯარიმას 1000 ეგვიპტური გირვანქის ოდენობით ან 1 წლამდე ვადით პატიმრობას. შესწავლილი წყაროების თანახმად, უცნობია, წელიწადში საშუალოდ რამდენი ადამიანი ექვემდებარებ დაპატიმრებას ზემოხსენებული დანაშაულის გამო. თუმცა, გავრცელებული ცნობებით, თავის ამრიდებელი პირები ექვემდებარებიან ანალოგიურ მოპყრობას, როგორც ნებისმიერი სხვა პატიმარი.

ეგვიპტეში რელიგიური მოტივით სავალდებულო სამხედრო სამსახურზე უარის თქმა არ არის მიღებული პრაქტიკა. თუმცაღა, არსებობს მცირე მოძრაობა, რომელიც ზემოხსენებული უფლების განვითარებას ითხოვს.

DFAT-ის შეფასებით, ეგვიპტელ მამაკაცთა უმრავლესობა, დაექვემდებარება სავალდებულო სამხედრო სამსახურის მოხდა რაიმე ფორმით. ვალდებულებისგან გათავისუფლება ან გამორიცხვა მეტწილად დამოკიდებულია ინდივიდუალურ და სოციო-ეკონომიკურ წინაპირობებზე. მსახურების ადგილას არსებული ზოგადი პირობები მნიშვნელოვნად განსხვავებულია და დამოკიდებულია ლოკაციასა და პოზიციაზე. ორგანიზაციის შეფასებით, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან თავის ამრიდებლები, მაღალი ალბათობით, დაექვემდებარებიან დაკავებას ან დაპატიმრებას.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2019 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში, რომელიც უშუალოდ ეგვიპტეში სავალდებულო სამხედრო სამსახურს ეხება წერდა, რომ ეგვიპტეში 18-დან 30 წლამდე ყველა მამაკაცი სავალდებულო სამხედრო სამსახურის მოხდას ექვემდებარება, თუმცა, მოხალისეებს მისი გავლა 16 წლის ასაკიდან შეუძლიათ.

როგორც წესი, სამხედრო სამსახურის ვადა 12-დან 36 თვემდე განისაზღვრება, რის შემდეგადაც პირებს კვლავ გააჩნიათ 9 წლის ვადით სარეზერვო ვალდებულება. როგორც წესი, იმ პირთათვის, რომელთაც გააჩნიათ უმაღლესი განათლება, მსახურების ვადა 18 თვით განისაზღვრება.

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ეგვიპტის თავდაცვის სამინისტროს მიხედვით, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან გათავისუფლების/გამორიცხვის ოჯახობრივი საფუძვლებია:

  • თუ პირი არის გარდაცვლილი მამის ერთადერთი ვაჟი;
  • თუ არის ცოცხალი მამის ერთადერთი ვაჟი მაშინ, როდესაც მამას დამოუკიდებლად არ შეუძლია საკუთარი თავის რჩენა;
  • თუ პირის დედ-მამიშვილები მის კმაყოფაზე არიან და არ შეუძლიათ დამოუკიდებლად თავის რჩენა;
  • თუ პირის დედას დამოუკიდებლად არ შეუძლია თავის რჩენა;
  • თუ ის არის სამშობლოსთვის დაღუპული მამის უფროსი ვაჟი ან ანალოგიურად დაღუპული პირის უფროსი ძმა.

ამას გარდა, სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, სამხედრო სამსახურის მოხდისგან თავისუფლდება პირი, რომელიც:

  • ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ვერ დაექვემდებარება გაწვევას;
  • თუ პირი წარმოადგენს სტუდენტს, აღნიშნული სტატუსის ქონისას, 28 წლის ასაკამდე მას არ აქვს სავალდებულო სამხედრო სამსახურის მოხდის ვალდებულება;
  • თუ პირს გააჩნია ორმაგი მოქალაქეობა, ის შესაძლოა გათავისუფლდეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან;
  • თუ ახალწვეულთა რაოდენობა განსაკუთრებით დიდი, კონკრეტული ახალწვეულთუ ახალწვეულთა რაოდენობა განსაკუთრებით დიდი, სამხედრო ფრთას აქვს შესაძლებლობა, კონკრეტული ახალწვეულები შესაძლოა გათავისუფლდნენ სავალდებულო სამხედრო სამსახურის მოხდისგან;
  • ერთ-ერთი წყაროს მიხედვით, საჯარო სამსახურში საშტატო პოზიციაზე მუდმივად დასაქმებული პირსაც აქვს უფლება, გათავისუფლდეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან;
  • რამდენიმე წყარო ადასტურებს, რომ თუ პირს 30 წელი შეუსრულდა, ის აღარ დაექვემდებარება გაწვევას.

ისევე როგორც კვლევის პირველ ნაწილში აღნიშნულ წყაროში, საშინაო საქმეთა ოფისიც უთითებს, რომ სამხედრო სამსახურისას, ზოგადი პირობები მნიშვნელოვნად განსხვავდება და დამოკიდებულია დისლოკაციის ადგილზე, ასევე – გამწვევ ორგანოზე (სამხედრო ნაწილი, საპოლიციო ნაწილი და ა.შ.). ანგარიშის მიხედვით, პირობები და ახალწვეულთა მოპყრობა ყველაზე უფრო დამოკიდებულია 2 ძირითად ფაქტორზე: ქრთამები (Rishva) და პირადი კავშირები (Wasta). ახალწვეულებს ხშირად უწევთ ქრთამების გადახდა ზემდგომი ოფიცრებისთვის, რათა თავიდან აირიდონ არასათანადო მოპყრობა ან მიიღონ დამატებითი საკვები რაციონი. ამას გარდა, წყაროთა მიხედვით, ეგვიპტურ საზოგადოებაში,ზოგადად, ნებისმიერი კონკრეტული მიზნის მისაღწევად, დიდი მნიშვნელობა აქვს პირის პირად კავშირებს.

ანგარიშში ასევე აღნიშნუალია, რომ ახალწვეულები აღქმულნი არიან, როგორც იაფი მუშახელი, რომელთაც სხვადასხვა სამხედრო თუ სახელმწიფო პროექტებში იყენებენ.

რაც შეეხება სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან თავის არიდების საკითხს, ანგარიშის მიხედვით, ამრიდებლების საქმეს სამხედრო სასამართლოები განიხილავენ. ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, კანონის მიხედვით, ბრალდებული დაექვემდებარება ჯარიმას 1000 ეგვიპტური გირვანქის ოდენობით ან 1 წლამდე ვადით პატიმრობას.  [2]

[1] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT EGYPT; published on 17 June 2019; available at

[accessed 4 November 2020]

[2] UK Home Office – Country Policy and Information Note Egypt: Military service; published in November 2020; available at

[accessed 4 November 2020]

ეგვიპტე. შშმ ბავშვთა საჯარო განათლებაზე ხელმისაწვდომობა. ნოემბერი, 2020

ეგვიპტის 2014 წელს მიღებული კონსტიტუციის 53-ე მუხლის მიხედვით, გარანტირებულია მოქალაქეების თანასწორობა კანონის წინაშე და ის, ამავდროულად, კრძალავს მათ დისკრიმინაციას მთელი რიგი ნიშნების (მათ შორის, შეზღუდული შესაძლებლობების ქონის) გამო. ამას გარდა, 80-ე მუხლი, რომელიც უშუალოდ ბავშვის უფლებებს ეხება, კონკრეტულად ითვალისწინებს, რომ „სახელმწიფოს მიერ გარანტირებულია შ.შ.მ. ბავშვების უფლებები და ის უზრუნველყოფს მათ რეაბილიტაციასა და სათანადო ჩართვას საზოგადოებაში“.

კონსტიტუციის 81-ე მუხლის მიხედვით, გარანტირებულია შ.შ.მ. პირთა მიერ წვდომა ჯანდაცვის, სოციალური, კულტურული, საგანმანათლებლო და სპორტული კუთხით შესაძლებლობებზე. სახელმწიფო ასევე უზრუნველყოფს შ.შ.მ. პირების წვდომას სათანადო დასაქმებაზე და, გარდა იმისა, რომ საჯარო უწყებების შენობებსა და  მიმდებარე გარემოს მაქსიმალურად ადაპტირებულად ხდის მათთვის, ასევე გამოჰყოფს კონკრეტულ პროცენტულ  კვოტებს შ.შ.მ. პირების დასაქმებასთან მიმართებით. მუხლით ასევე გარანტირებულია შ.შ.მ. პირების ინტეგრაცია და მონაწილეობა ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ და სამოქალაქო მოვლენებში.[1]

ამას გარდა, ეგვიპტეში მოქმედებს კანონი ბავშვთა უფლებების შესახებ, რომლის 53-ე მუხლში ნათქვამია, რომ ბავშვის მიერ განათლების მიღებისას, ის დაცულია ყოველგვარი დისკრიმინაციისგან, სხვებთან ერთად, მათ შორის – შეზღუდული შესაძლებლობის ქონის ნიშნით. კანონში მეექვსე თავი, მთლიანად დათმობილია სახელმწიფოს მიერ შ.შ.მ. ბავშვების ზრუნვასთან დაკავშირებულ საკითხებზე, სადაც მთელი რიგი უფლებები და დამატებითი შეღავათები თუ შესაძლებლობებია გათვალისწინებული.  კვლევის მიზნებისთვის, ამ კუთხით განსაკუთრებით საყურადღებოა 76 bis მუხლი, რომლის დისპოზიციაც შემდეგია: „შ.შ.მ. ბავშვს აქვს უფლება, მიიღოს განათლება, ტრეინინგი თუ სხვა სახის სარეაბილიტაციო-საგანმანათლებლო სერვისები იმავე საჯარო სკოლებში, ინსტიტუტებსა თუ ტრეინინგ-ცენტრებში, რომლებიც განკუთვნილია არა-შ.შ.მ. პირებისთვის. ამ კუთხით, გამონაკლისს წარმოადგენს ისეთი ტიპის შეზღუდული შესაძლებლობა, რომლის ბუნებიდან გამომდინარე, ზემოხსენებული თანაბარი მოპყრობა  ფიზიკურად შეუძლებელია.“ მუხლში ასევე მითითებულია, რომ აღნიშნულ საგამონაკლისო შემთხვევების დროს, სახელმწიფო იღებს ვალდებულებას, სპეციალურ დაწესებულებებში შესაბამისი განათლებით, ტრეინინგით თუ სხვა სერვისით უზრნველყოს შ.შ.მ. პირი, მისი დაავადების ინდივიდუალური გარემოებებიდან გამომდინარე. აღნიშნული სპეციალური ტიპის სკოლები ჩართულნი არიან ზოგადი განათლების სისტემაში, უნდა იყვნენ შ.შ.მ. პირების საჭიროებებზე მორგებული და მათ საცხოვრებელთან ახლოს. კანონის მიხედვით,  მათ ასევე უნდა უზრუნველყონ შ.შ.მ. ბავშვი სრულყოფილი განათლებით ან ტრეინინგ-პროგრამით, მიუხედავად მისი ასაკისა ან შეზღუდული შესაძლებლობის ხარისხისა.[2]

ეგვიპტელი ექსპერტი და პროფესორი Salah Eldin Abdel Aziz Ghoneim „საგანმანათლებლო და სოციალური კვლევების საერთაშორისო ჟურნალში“ გამოქვეყნებულ სტატიაში სახელწოდებით „Requirements for Inclusion of Children with Disabilities in Public Education in Egypt“ წერდა, რომ ეგვიპტემ 2006 წელს განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა გაეროს „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანთა დაცვის საერთაშორისო კონვენციის“ მიღებაში და 2007 წელს თავადაც გახდა მისი  წევრი. სწორედ აღნიშნული კონვენციის 24 მუხლი განსაზღვრავს, რომ შ.შ.მ. პირებს უნდა ჰქონდეთ თანაბარი წვდომა ინკლუზიურ დაწყებით, საშუალო და  სრულ საშუალო განათლებაზე და რომ ამის უზრუნველყოფა სახელმწიფოს ვალდებულებას წარმოადგენს. სწორედ ამ საერთაშორისო ვალდებულების შესრულებისთვის, ეგვიპტის მთავრობამ შეიმუშავა „შეზღუდული შეაძლებლობების შემცირების ეროვნული გეგმა“, რომლის იმპლემენტაციასაც სხავდასხვა სახელისუფლებო ორგანო უზრუნველყოფს. აღნიშნულ პროგრამაში, ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტია შ.შ.მ. ბავშვების ჩართულობა საჯარო განათლებაში, რომლის ფარგლებშიც შემდეგი პოზიტიური ნაბიჯები იდგმება:

  • შ.შ.მ. მოსწავლეებს საშუალება აქვთ, ისწავლონ ჩვეულებრივ საჯარო სკოლებში და ისწავლონ ჩვეულებრივ კლასელებთან ერთად;
  • მინისტრის ბრძანება 37/1990 შესაბამისად, შემუშავებულია რეგულაციები სპეციალური სკოლებისა თუ პროგრამების შესახებ, რომლებიც უშუალოდ შ.შ.მ. მოსწავლეების საჭიროებებზეა მორგებული;
  • მინისტრის ბრძანება 42/2008-ის საფუძელზე განათლების სამინისტროში შექმნილია იკლუზიის კომიტეტი, რომელიც შ.შ.მ. პირების საჯარო განათლებაში ჩართულობის კუთხით პოლიტიკას განსაზღვრავს;
  • 2012-13 წლებში, იმ სკოლათა რიცხვი, რომლებიც აკმაყოფილებდნენ შ.შ.მ. მოსწავლეთა ინკლუზიის სტანდარტებს, გაიზარდა 796-მდე.
  • და ა.შ.

თუმცაღა, სტატიის ავტორის მიხედვით, პრაქტიკაში შ.შ.მ პირების სრულ და კომპლექსურ წვდომას საჯარო განათლებაზე რამდენიმე ფაქტორი უშლის ხელს. მათ შორის ყველაზე უფრო ყურადსაღებია:

  • ქვეყნის სასოფლო, შედარებით ნაკლებად განვითარებულ და ღარიბ რეგიონებში ისეთი ტიპის სკოლათა ნაკლებობა, სადაც შ.შ.მ. პირთა საჭირობები გარანტირებულია;
  • ინკლუზიური სკოლების და პროგრამების სუსტი მენეჯმენტი და შეფასების და მონიტორინგის სისტემა;
  • აღნიშნულ სკოლებში სამუშაო პირობები იქ მომუშავე შესაბამისად დატრენინგებული და პროფესიონალი პერსონალისთვის, ზოგჯერ, არ არის ხელისშემწყობი, რაც ხელს უშლის მათ დარჩენას აღნიშნულ სამსახურში;
  • ზოგჯერ, შ.შ.მ მოსწავლეები ვერ იღებენ სათანადო განათლებას საჯარო სკოლებში მომუშავე მასწავლებლებისგან, რაც ხშირად განპირობებულია იმით, რომ მასწავლებელს სათანადო სპეციალური ცოდნა არ აქვს;
  • ის ფაქტი, რომ ზოგჯერ, საჯარო სკოლის მოსწავლე შ.შ.მ. ბავშვებს კლასელები არასათანადოდ ეპყრობიან;
  • ზოგჯერ, შ.შ.მ. მოსწავლეებს სჭირდებათ იმავე შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვის ყოფნა კლასში, იმისთვის, რომ  გაუცხოება არ იგრძნონ;
  • მშობელთა და ადგილობრივი სამოქალაქო საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება იმ საკითხზე, რომ ინკლუზიური განათლებაზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.[3]

შ.შ.მ. პირების საკითხებზე მომუშავე საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Handicap International 2015-2016 წლებში გამოქვეყნებულ ანგარიშში, რომელიც ეგვიპტის მთავრობის ზოგიერთი წარმომადგენლის და ადგილობრივი ექსპერტების მიერ მომზადდა, წერდა ეგვიპტეში შ.შ.მ. ბავშვების მიერ პირველად საჯარო განათლებაზე წვდომის საკითხებზე. ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტე იმ არაბულ ქვეყანაში რიგებში შედის, რომლებიც განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ შ.შ.მ. პირებს და მათ უფლებას. სწორედ ამის დასტურია ის ფაქტიც, რომ 2014 წელს მიღებულ კონსტიტუციაში კონკრეტულად ფიგურირებს მუხლები, რომლებითაც გარანტირებულია, მათ შორის, შ.შ.მ. პირებისთვის თანაბარი უფლებები და პირობები სასწავლო დაწესებულებებში. ამას გარდა,  2008 წელს მიღებული ეგვიპტის კანონი ბავშვთა უფლებების შესახებ ხაზს უსვამს, რომ სახელმწიფოს, ადგილობრივი სამოქალაქო საზოგადოებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების როლი შ.შ.მ. მოსწავლეთათვის განათლების მიწოდებაში, განსაკუთრებით დიდია.[4]

 

[1] Constitution of Egypt; available at

[accessed 2 November 2020]

[2] Egypt LAW NO. 12 OF 1996 PROMULGATING THE CHILD LAW; amended in 2008; available at

[accessed 2 November 2020]

[3] Salah Eldin Abdel Aziz Ghoneim – Publication “Requirements for Inclusion of Children with Disabilities in Public Education in Egypt”; published in June 2014; available at https://www.mcser.org/journal/index.php/jesr/article/view/3490 [accessed 2 November 2020]

[4]Handicap International research team from the Arab Republic of Egypt – “Inclusion of Students with Disabilities in Primary Education in Public Schools” ; published in 2016; available at http://haqqi.info/check_1.php?t=research_paper&f=Egypt%20Executive%20Summary_En [accessed 2 November 2020]

ეგვიპტე. ქალის მიერ განქორწინების მოთხოვნა. ოქტომბერი, 2020

ეგვიპტის კანონმდებლობის თანახმად, ეგვიპტეში რა შემთხვევაში აქვს ქალს განქორწინების მოთხოვნის უფლება? – ავტორი  ნატალი ბერნარდ-მოგრიონი  „გერმანიის ტექნიკური თანამშრომლობის“ ორგანიზაციის (GTZ) მიერ 2010 წლის მარტში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელოში სახელწოდებით – „პირადი სტატუსების შესახებ კანონები ეგვიპტეში“ წერდა, რომ ეგიპტეში ქალის მიერ განქორწინების მოთხოვნა (Tatliq) დასაშვებია შემდეგი შემთხვევების დროს:

  • საპატიო მიზეზის გარეშე ქმრის არყოფნა, 1 წელზე მეტი პერიოდის განმავლობაში;
  • ქმრის დაპატიმრება 3 წელზე მეტი ვადით. თუმცაღა, ამ შემთხევაში, ცოლს უწევს დაპატიმრების მომენტიდან 1 წელი დაცდა, ვიდრე განქორწინებას მოითხოვს;
  • როდესაც ქმარი დაავადებულია სერიოზული ან განუკურნებელი დაავადებით ან მენტალური გადახრით. ცოლმა უნდა ახსნას, რომ მისთვის შეუძლებელია ქმართან ურთიერთობის გაგრძელება. ამას გარდა, ქმარს ზემოხსენებული დაავადება უნდა ჰქონდეს ქორწინებამდე და ცოლს არ უნდა სცოდნოდა ამის შესახებ. თუ დაავადება გამოჩნდება ქორწინების შემდგომ და თუ ცოლი ღიად ან არაპირდაპირ მიიღებს ამას, შემდგომში, მას არ შეუძლია აღნიშნული მიზეზით განქორწინების მოთხოვნა;
  • როდესაც ქმარს არ შეუძლია ცოლისა და ოჯახის რჩენა;
  • ფიზიკური ზიანი, რის გამოც ცოლს მიაჩნია, რომ წყვილის ოჯახური ურთიერთობა ვეღარ გაგრძელდება. აღნიშნულ საკითხის შეფასებას, საკუთარი დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, ახორციელებს სასამართლო;
  • ქმრის პოლიგამური ხასიათის ქორწინება. ამ შემთხვევაში, ცოლმა უნდა დაამტკიცოს, რომ ქმრის შემდგომმა ქორწინებამ მას მორალური ან მატერიალური ზიანი მიაყენა, რის გამოც წყვილს ერთად ცხოვრება არ შეუძლია. მას განქორწინების მოთხოვნის უფლება წარმოეშობა 1 წლის შემდეგ იმ მომენტიდან, როდესაც გაიგო ქმრის პოლიგამური ქორწინების შესახებ. თუმცაღა, თუ მან პირდაპირ ან არაპირდაპირ გამოხატა, რომ აღნიშნული ქორწინება მიიღო და შეეგუა, ბუნებრივია, ცოლი ამ შემთხვევაში, განქორწინების უფლებას დაკარგავს. აქაც, საბოლოო გადაწყვეტილებას, საკუთარი დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, იღებს მოსამართლე.

გარდა ზემოხსენებული მეთოდებისა, ანგარიშის მიხედვით, მეუღლეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ ქორწინების დასრულების შესახებ. ამ შემთხვევაში, როგორც წესი, ცოლი თმობს საკუთარი ფინანსური უფლებების გარკვეულ ან მთლიან ნაწილს და, ზოგჯერ, შესაძლებელია, კომპენსაციაც კი გადაუხადოს ქმარს. ისინი ორ მოწმესთან ერთად გამოცხადდებიან Ma’dhun-თან, სადაც ქმარი საჯაროდ განაცხადებს, რომ სურს ცოლთან ქორწინების დასრულება, რის შედეგადაც განქორწინების შედეგი სახეზე იქნება. განქორწინების ამ ტიპს უწოდენენ „mubara’a „ ან „talaq ‘ala-I-ibra’“. შედეგად, ცოლი შეინარჩუნებს შვილებზე მეურვეობას და მამას დაეკისრება ალიმენტის გადახდა.[1]

ამას გარდა, არსებობს ქალის მიერ უაპელაციო განქორწინების მოთხოვნის წესი – ე.წ. „ხულას“ პროცედურა, რის შესახებაც დეტალურად იხილეთ მე-3 სექცია.

2. რა შემთხვევაში აქვს მამას შვილის წართმევის უფლება?

ავტორი  ნატალი ბერნარდ-მოგრიონი  „გერმანიის ტექნიკური თანამშრომლობის“ ორგანიზაციის (GTZ) მიერ 2010 წლის მარტში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელოში სახელწოდებით – „პირადი სტატუსების შესახებ კანონები ეგვიპტეში“ წერდა, რომ კანონის მიხედვით, შვილები (როგორც ვაჟები, ასევე – გოგონები) 15 წლის ასაკის მიღწევამდე, რჩებიან დედის მეურვეობის ქვეშ. მოსამართლეს, თუ ჩათვლის, რომ ეს ბავშვების საუკეთესო ინტერესებისთვის აუცილებელია, შეუძლია დედის მეურვეობა გაახაგრძლივოს. კანონი არ აწესებს ამ წესიდან რაიმე ტიპის განსხვევებას ქრისტიანი დედების შემთხვევაში. თუმცაღა, უკანასკნელი წლების განმავლობაში პრაქტიკაში სხვაგვარი მიდგომა შეინიშნება, კერძოდ – ზოგიერთმა მოსამართლემ ქრისტიან დედებს შეუჩერა მუსლიმ შვილებზე მეურვეობა მათ მიერ 7 წლის ასაკის მიღწევის შემდეგ. სასამართლოს არგუმენტაციით, აღნიშნული ასაკი წარმოადგენს „რელიგიური მომწიფების ასაკს“ და ამის შემდგომ, ისლამური პრინციპების თანახმად, ბავშვები მუსლიმური წესით უნდა გაიზარდნონ, რასაც ქრისტიანი დედა ვერ უზრუნველყოფს.

სახელმღძვანელოს მიხედვით, ზოგადად, მამებს უფლება აქვთ, შვილები კვირაში 3 საათით მოინახულონ. შეხვედრის ადგილს, თუ ყოფილი მეუღლეები ამაზე ვერ შეთანხმდებიან, ადგენს სასამართლო. მამას უფლება არ აქვს, დედის ნებართვის გარეშე, საკუთარ სახლში აცხოვროს შვილები.[2]

საერთაშორისო საოჯახო სამართლის საკითხებზე მომუშავე პრესტიჟული ამერიკური საადვოკატო კომპანია – Law Office of Jeremy D. Morley, ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშზე დაყრდნობით, წერს, რომ ეგვიპტური კანონმდებლობის თანახმად, არსებობს ე.წ. პრეზუმფციული მეურვეობა, რაც ნიშნავს, რომ ზოგადად, ეგვიპური სასამართლოები, მეურვეობის საკითხის გადაწყვეტისას, უპირატესობას ანიჭებენ დედებს. როგორც წესი, დედის მეურვეობა შვილების მიერ 15 წლის ასაკის მიღწევამდე გრძელდება.

სასამართლო, როგორც წესი, იყენებს პრეზუმციული მეურვეობის პრინციპს, თუ დედა არის „წიგნის რელიგიის“ წარმომადგენელი (ქრისტიანი, მუსლიმი ან იუდეველი) და ის შეიძლება ჩაითვალოს „დედობისთვის შესაფერისად“. იმ შემთხვევაში, სასამართლო, ზოგადად, საჭიროებს დედის თანხმობას, რომ ის შვილებს მუსლიმებად აღზრდის. ამას გარდა, ეგვიპტური კანონმდებლობის თანახმად, მიღებულია, რომ იმ შემთხვევაში, თუ დედა (მუსლიმი ან არა-მუსლიმი) ხელახლა იქროწინებს, მან შესაძლოა შვილებზე მეურვეობა დაკარგოს. ამაზე გადაწყვეტილებას, ბავშვების საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით, იღებს სასამართლო. აღნიშნული წესი არ მოქმედებს მამებზე, ანუ მათ, ხელახალი დაქორწინების შემთვევაში, ჩვეულებრივად უნარჩუნდებათ მეურვეობა.

სტატიის მიხედვით, დედას შესაძლოა დაკარგოს პრეზუმფციულო მეურვეობა თუ ის ხელახლა იქორწინებს, ან თუ სასამართლო გადაწყვეტილებას მიიღებს, რომ ის „არ არის შესაფერისი პირი“ მეურვეობისთვის. ამ შემთხვევაში, არსებობს სასამართლოს მიერ ოჯახის წევრებისთვის (იმ შემთხვევაში, როდესაც მამის მეურვეობა სახეზე არაა) მეურვეობის მინიჭების წესი, სადაც რიგითობისას უპირატესობა ენიჭებათ დედის ოჯახის მდედრობითი სქესის წევრებს:

  • ბებია ან დიდი ბებია დედის ხაზით
  • ბებია ან დიდი ბებია მამის ხაზით
  • დეიდა დედის ხაზით
  • მამიდა მამის ხაზით
  • დისშვილი დედის ხაზით
  • დისშვილი მამის ხაზით

იმ შემთხვევაში, როდესაც ზემოხსენებული ნათესავები სახეზე არ არიან, მეურვეობის მინიჭებისას იერარქიულობა შემდეგია:

  • ბაბუა დედის ხაზით
  • დედის ძმა
  • დედის დისშვილი (ვაჟი)
  • მამის ძმა [3]
  1.   „ხულას“ პროცედურა

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ განქორწინება „ხულას“ პროცედურის გამოყენებით ნიშნავს, რომ ქალს შეუძლია, ყოველგვარი დამატებითი ვალდებულებების გარეშე, ისარგებლოს განქორწინების უფლებით ქმრისგან უნებართვოდ. თუმცა, ამ შემთხვევაში, ცოლი ვალდებულია, დათმოს ისეთი  ფინანსური ხასიათის ბენეფიტები, როგორიცაა: ალიმენტის მოთხოვნა; მზითევი და სხვა.[4]

ავტორი  ნატალი ბერნარდ-მოგრიონი „გერმანიის ტექნიკური თანამშრომლობის“ ორგანიზაციის (GTZ) მიერ 2010 წლის მარტში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელოში სახელწოდებით – „პირადი სტატუსების შესახებ კანონები ეგვიპტეში“ წერდა, რომ „ხულა“ წარმოადგენს განოქორწინების კონკრეტულ პროცედურას, როდესაც ცოლს შეუძლია ქმარს, თუნდაც მისი ნების საწინააღმდეგოდ, გაეყაროს ყოველგვარი დამატებითი ახსნა-განმარტების გარეშე. „ხულას“ შემთხვევაში, ცოლი ვალდებულია ყოფილ მეუღლეს დაუბრუნოს ქორწინების დროს მისთვის გადაცემული მზითევი და უარი თქვას ნებისმიერი სხვა ტიპის ფინანსურ მოთხოვნაზე. როგორც წესი, აქ იგულისხმება ალიმენტის მოთხოვნის უფლება (nafaqaal-‘idda) და კომპენსაცია (mut’a). თუმცაღა, აქვე აღსანიშნავია, რომ ამ შემთხვევაში, ცოლი უარს არ ამბობს არა-ფინანსური ხასიათის სხვა უფლებებზე – მაგალითად, შვილების მეურვეობაზე. „ხულის“ პროცედურა, ასევე, გავლენას არ ახდენს შვილების უფლებაზე, მიიღონ ალიმენტი მამისგან.

ავტორი ხაზს უსვამს, რომ „ხულას“ პროცედურისას, ქალი არ არის ვალდებული, დაამტკიცოს, რომ ქმრისგან რაიმე ტიპის ზიანი მიიღო. ის, უბრალოდ უნდა წარსდგეს სასამართლოს წინაშე და განაცხადოს, რომ აღარ სურს ქმართან ოჯახური ურთიერთობის გაგრძელება. მოსამართლეს უფლება არ აქვს, უარი განუცხადოს ქალს „ხულას“ უფლების გამოყენებაზე. „ხულას“ პროცედურით განქორწინება შეუქცევადი პროცესია – ის არ ექვემდებარება აპელაციას ან კასაციას.

ანგარიშის ავტორთა შეფასებით, „ხულას“ პროცედურით განქორწინება გაცილებით მარტივი და მოკლე პროცედურაა, ვიდრე სასამართლოს გზით განქორწინება, თუმცაღა, მისი ფინანსური შედეგები, ქალისთვის გაცილებით უფრო მძიმეა.[5]

[1] GTZ – “PROMOTION OF WOMEN’S RIGHTS (EGYPT) – PERSONALSTATU LAWS IN EGYPT”; by Nathalie Bernard-Maugiron; published in March 2010 in Cairo; available at

[accessed 30 October 2020]

 

[2] GTZ – “PROMOTION OF WOMEN’S RIGHTS (EGYPT) – PERSONALSTATU LAWS IN EGYPT”; by Nathalie Bernard-Maugiron; published in March 2010 in Cairo; available at

[accessed 30 October 2020]

[3] Law Office of Jeremy D. Morley – STATE DEPARTMENT REPORT: EGYPT AND CHILD ABDUCTION; available at https://www.international-divorce.com/State-Department-Report:-Egypt-and-Child-Abduction [accessed 29 October  2020]

[4] United States Department of State – 2019 Country Reports on Human Rights Practices: Egypt; published in March 2020; available at

[accessed 29 October 2020]

[5] GTZ – “PROMOTION OF WOMEN’S RIGHTS (EGYPT) – PERSONALSTATU LAWS IN EGYPT”; by Nathalie Bernard-Maugiron; published in March 2010 in Cairo; available at

[accessed 30 October 2020]

ეგვიპტე. პირთა კონვერტირებისას შვილებზე მეურვეობის საკითხი. ოქტომბერი, 2020

ავტორი  ნატალი ბერნარდ-მოგრიონი  „გერმანიის ტექნიკური თანამშრომლობის“ ორგანიზაციის (GTZ) მიერ 2010 წლის მარტში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელოში სახელწოდებით – „პირადი სტატუსების შესახებ კანონები ეგვიპტეში“ წერდა, რომ ეგვიპტეში, ზოგადად, შვილები (როგორც ვაჟები, ასევე – გოგონები) 15 წლის ასაკის მიღწევამდე, რჩებიან დედის მეურვეობის ქვეშ. მოსამართლეს, თუ ჩათვლის, რომ ეს ბავშვების საუკეთესო ინტერესებისთვის აუცილებელია, შეუძლია დედის მეურვეობა გაახაგრძლივოს. კანონი არ აწესებს ამ წესიდან რაიმე ტიპის განსხვევებას ქრისტიანი დედების შემთხვევაში. თუმცაღა, უკანასკნელი წლების განმავლობაში პრაქტიკაში სხვაგვარი მიდგომა შეინიშნება, კერძოდ – ზოგიერთმა მოსამართლემ ქრისტიან დედებს შეუჩერა მუსლიმ შვილებზე მეურვეობა მათ მიერ 7 წლის ასაკის მიღწევის შემდეგ. სასამართლოს არგუმენტაციით, აღნიშნული ასაკი წარმოადგენს „რელიგიური მომწიფების ასაკს“ და ამის შემდგომ, ისლამური პრინციპების თანახმად, ბავშვები მუსლიმური წესით უნდა გაიზარდნონ, რასაც ქრისტიანი დედა ვერ უზრუნველყოფს.

სახელმღძვანელოს მიხედვით, ზოგადად, მამებს უფლება აქვთ, შვილები კვირაში 3 საათით მოინახულონ. შეხვედრის ადგილს, თუ ყოფილი მეუღლეები ამაზე ვერ შეთანხმდებიან, ადგენს სასამართლო. მამას უფლება არ აქვს, დედის ნებართვის გარეშე, საკუთარ სახლში აცხოვროს შვილები.[1]

საერთაშორისო საოჯახო სამართლის საკითხებზე მომუშავე პრესტიჟული ამერიკური საადვოკატო კომპანია – Law Office of Jeremy D. Morley, ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშზე დაყრდნობით, წერს, რომ ეგვიპტური კანონმდებლობის თანახმად, არსებობს ე.წ. პრეზუმფციული მეურვეობა, რაც ნიშნავს, რომ ზოგადად, ეგვიპური სასამართლოები, მეურვეობის საკითხის გადაწყვეტისას, უპირატესობას ანიჭებენ დედებს. როგორც წესი, დედის მეურვეობა შვილების მიერ 15 წლის ასაკის მიღწევამდე გრძელდება.

სასამართლო, როგორც წესი, იყენებს პრეზუმციული მეურვეობის პრინციპს, თუ დედა არის „წიგნის რელიგიის“ წარმომადგენელი (ქრისტიანი, მუსლიმი ან იუდეველი) და ის შეიძლება ჩაითვალოს „დედობისთვის შესაფერისად“. იმ შემთხვევაში, სასამართლო, ზოგადად, საჭიროებს დედის თანხმობას, რომ ის შვილებს მუსლიმებად აღზრდის. ამას გარდა, ეგვიპტური კანონმდებლობის თანახმად, მიღებულია, რომ იმ შემთხვევაში, თუ დედა (მუსლიმი ან არა-მუსლიმი) ხელახლა იქროწინებს, მან შესაძლოა შვილებზე მეურვეობა დაკარგოს. ამაზე გადაწყვეტილებას, ბავშვების საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით, იღებს სასამართლო. აღნიშნული წესი არ მოქმედებს მამებზე, ანუ მათ, ხელახალი დაქორწინების შემთვევაში, ჩვეულებრივად უნარჩუნდებათ მეურვეობა.

სტატიის მიხედვით, დედას შესაძლოა დაკარგოს პრეზუმფციულო მეურვეობა თუ ის ხელახლა იქორწინებს, ან თუ სასამართლო გადაწყვეტილებას მიიღებს, რომ ის „არ არის შესაფერისი პირი“ მეურვეობისთვის. ამ შემთხვევაში, არსებობს სასამართლოს მიერ ოჯახის წევრებისთვის (იმ შემთხვევაში, როდესაც მამის მეურვეობა სახეზე არაა) მეურვეობის მინიჭების წესი, სადაც რიგითობისას უპირატესობა ენიჭებათ დედის ოჯახის მდედრობითი სქესის წევრებს:

  • ბებია ან დიდი ბებია დედის ხაზით
  • ბებია ან დიდი ბებია მამის ხაზით
  • დეიდა დედის ხაზით
  • მამიდა მამის ხაზით
  • დისშვილი დედის ხაზით
  • დისშვილი მამის ხაზით

იმ შემთხვევაში, როდესაც ზემოხსენებული ნათესავები სახეზე არ არიან, მეურვეობის მინიჭებისას იერარქიულობა შემდეგია:

  • ბაბუა დედის ხაზით
  • დედის ძმა
  • დედის დისშვილი (ვაჟი)
  • მამის ძმა [2]

[1] GTZ – “PROMOTION OF WOMEN’S RIGHTS (EGYPT) – PERSONALSTATU LAWS IN EGYPT”; by Nathalie Bernard-Maugiron; published in March 2010 in Cairo; available at

[accessed 30 October 2020]

[2] Law Office of Jeremy D. Morley – STATE DEPARTMENT REPORT: EGYPT AND CHILD ABDUCTION; available at https://www.international-divorce.com/State-Department-Report:-Egypt-and-Child-Abduction [accessed 29 October  2020]

ეგვიპტე. კონვერტირებულ ქრისტიანთა და ლგბტ პირთა მდგომარეობა. აგვისტო, 2020

ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ დამოკიდებულება – ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ ისლამიდან სხვა რელიგიებზე კონვერტირებული პირების მიმართ, ზოგადად, მთავრობის მხრიდან ადგილი არ აქვს ძალადობას, დაკავებასა თუ რაიმე ტიპის მონიტორინგს. თუმცა, ისინი შესაძლოა დაექვემდებარონ მაღალი ხარისხის დისკრიმინაციას საზოგადოების და ოჯახების მხრიდან, რაც როგორც წესი გამოიხატება ისეთი ფორმებით, როგორიცაა: პირის უარყოფა; გაძევება და ზოგჯერ, მის მიმართ ძალადობაც კი. აღნიშნული დისკრიმინაციის ხარისხი კიდევ უფრო მაღალია ქვეყნის შედარებით სასოფლო და ღარიბ რეგიონებში, სადაც საზოგადოება, ზოგადად, შედარებით უფრო კონსერვატიულად არის განწყობილი. დისკრიმინაციის ხარისხი, სავარაუდოდ, ასევე გაიზრდება იმ შემთხვევაშიც, თუ კონვერტირებული პირი რელიგიის პროზელიტიზმს დაიწყებს.

ანგარიშის მიხედვით, ისლამიდან კონვერტირებული პირები, შესაძლოა, წააწყდნენ გარკვეული ხასიათის დაბრკოლებებს რელიგიის კონვერტაციის სახელმწიფოსგან აღიარების კუთხით, რაც შესაძლოა შემდგომში გახდეს პრობლემატური მათ მიერ კონკრეტულ სამთავრობო თუ რელიგიურ სერვისებზე წვდომის კუთხით.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ეგვიპტის  კონსტიტუაცია, ასევე – სამოქალაქო თუ სისხლის სამართლის კოდექსები არ კრძალავენ ისლამიდან განდგომას. კანონის ძალით, ასევე არაა კრძალული რელიგიის პროზელიტიზმი (ქადაგება) და ნებადართულია პირთა მიერ რელიგიის შეცვლა. თუმცა, ეგვიპტის მთავრობა მართალია ცნობს ისლამზე კონვერტაციას, მაგრამ, ამასთანავე, არ აღიარებს ისლამიდან სხვა რელიგიებზე პირთა გადასვლას. ეგვიპტის ადმინისტრაციულ საკითხთა სასამართლომ, 2008 წლის გადაწყვეტილებაში, სადაც ყოფილი მუსლიმი პირი ითხოვდა მთავრობის მიერ მის ქრისტიონობაზე კონვერტაციის აღიარებას, სასამართლომ მხარი დაუჭირა სამთავრობო პოზიციას და დაადგინა, რომ „მთავრობის მოვალეობაა დაიცვას საჯარო წესრიგი ისეთი დანაშაულისგან, როგორიც არის ისლამისგან განდგომა“. აღსანიშნავია, რომ მთავრობა აღიარებს იმ მუსლიმი პირების კონვერტაციის, რომლებიც დაბადებით არ იყვნენ მუსლიმები და შემდგომ მოექცნენ ისლამზე.

ანგარიშში საუბარი არ არის ეგვიპტეში ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ არსებული პრობლემების ან/და უფლებადარღვევების შესახებ.[2]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროები, მათ შორის – ავტორიტეტული საერთაშორისო, სამთავრობო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციები, საკუთარ უახლეს ანგარიშებში, არაფერს წერენ  ეგვიპტეში ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა ან მათი ოჯახის წევრთა მიმართ პრობლემების შესახებ.

  1. გბტი თემის წარმომადგენელთა მიმართ დამოკიდებულება

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კანონმდებლობით იგივე სქესის პირთა შორის ნებაყოფლობითი სექსუალური კავშირი კრიმინალიზებული არ არის, ის საშუალებას აძლევს პოლიციას, დააკავოს ლგბტი პირები ისეთი ბრალდებებით, როგორიცაა – „პროსტიტუცია“; “აღვირახსნილობა“; „რელიგიური სწავლებების დარღვევა“  და ა.შ. აღნიშნულ დანაშაულთათვის სასჯელი, შესაძლოა, 10 წლამდე თავისუფლების აღკვეთითაც განისაზღვროს. ადგილობრივი უფლებადამცველი ჯგუფის მიხედვით, 2013 წლიდან მოყოლებული, 250-ზე მეტი პირი დააკავეს ზემოხსენებული ბრალდებებით.

ანგარიშის მიხედვით, ხელისუფლება არ იყენებდა ანტი-დისკრიმინაციულ კანონებს, რათა დაეცვა ლგბტი პირები, ხოლო კანონისმიერი დისკრიმინაცია და საზოგადოებრივი სტიგმა ხელს უშლიდა მათ, შეკრებილიყვნენ და საჯაროდ მოეთხოვათ საკუთარი უფლებების დაცვა. ასევე გრძელდებოდა „მედიის უზენაესი საბჭოს“ (ნახევრად-სამთავრობო ორგანო, რომელიც მედიის საკითხებს კურირებს) შეზღუდვა მედიის მიერ ლგბტი პირების და მათი პრობლემების გაშუქების კუთხით. მაგალითად, 21 იანვარს ღაზას სასამართლომ ტელეწამყვან მოჰამედ ალ-გჰიეთის 3000 ეგვიპტური გირვანქის ოდენობით ჯარიმა და 1 წლიანი მძიმე შრომა მიუსაჯა, რადგან მან ინტერვიუ ჩაწერა გეი პირთან. მას „ჰომოსექსუალიზმის პროპაგანდაში“ დასდეს ბრალი.

ანგარიშის მიხედვით, ადგილი ჰქონდა ლგბტი პირთა და მათ უფლებებზე მომუშავე აქტივისტთა დაკავებისა და მათი დევნის შემთხვევებს, მაშ შორის – პოლიციის მხრიდანაც, რაც ზოგჯერ გამოიხატებოდა ისეთი ფორმებით, როგორიცაა: ფიზიკური თავდასხმა, იძულებითი ქრთამის გადახდა, ლგბტი პირთა შესახებ ინფორმაციის იძულებითი მიწოდება და ა.შ. ანგარიშში ასევე აღნიშნუალია, რომ მთავრობას გააჩნია უფლებამოსილება, ქვეყანაში არ შეუშვას ან ქვეყნიდან გააძევოს ლგბტი უცხო ქვეყნის მოქალაქეები.

ამას გარდა, მთავრობა იყენებდა სოციალურ მედიას, გაცნობის ვებ-გვერდებსა და მობილურ აპლიკაციებს, რათა მოტყუებით „მახეში გაება“ მათ აზრით სავარაუდოდ ლგბტი პირები. აქტივისტების ინფორმაციით, უკანასკნელ ხანებში, იმ ფონზე, რაც ლგბტი თემისთვის ხელმისწავდომი საჯარო შეკრების ადგილების უმრავლესობა დაიხურა, პოლიციის მიერ ზემოხსენებული მეთოდი განსაკუთრებით ეფექტურად გამოიყენება.

ანგარიშის მიხედვით, ინფორმაცია ლგბტი პირების მიმართ საკუთარი სექსუალური იდენტობის გამო სამთავრობო ან კერძო დისკრიმინაციის შესახებ ისეთ სფეროებში, როგორიცაა – დასაქმება; პროფესია; საცხოვრებელი; ჯანდაცვასა და განათლებაზე წვდომა. არ იძებნებოდა. მთავრობა არ დგამდა არანაირ ნაბიჯს, რათა თავიდან აერიდებინა პოტენციური დისკრიმინაცია.[3]

არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International  ეგვიპტის შესახებ 2020 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერდა, რომ მთავრობა აგრძელებდა ლგბტი პირების დაკავებას და მათ სისხსლისამართლებრივ დევნას საკუთარული გენდერული ინდეტობის ან სექსუალური ორიენტაციის გამო. ზოგჯერ, მათ ასევე უქვემდებარებდნენ იძულებით ანალურ და სქესის განმსაზღვრელ ტესტებს, პროცედურებს, რომელიც წამებას უტოლდება. ამას გარდა, იანვარში სასამართლომ მოჰამედ ალ-გჰიეტის ჯარიმა და ერთი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. ამის მიზეზი კი ის იყო, რომ მან ტელევიაზიაში ინტერვიუ ჩაწერა გეი მამაკაცი. ორგანიზაციის შეფასებით, სასამართლო გადაწყვეტილების მიზანი ხალხის დაშინება იყო, რათა მათ ლგბტი საკითხებზე საჯაროდ არ იმსჯელონ.[4]

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტეში ჰომოსექსუალიზმი დანაშაული არ არის, ის მაინც საკმაოდ მკაცრ და ძლიერ სოციალურ ტაბუდ აღიქმება. მაგალითად, 2013 წლის ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, ეგვიპტელთა 95 %-ს სჯეროდა, რომ საზოგადოებამ ჰომოსექსუალები უნდა უარყოს. ანგარიშის მიხედვით, პრეზიდენტი სისის ადმინისტრაციის პირობებში, მნიშვნელოვნად გაიზარდა ლგბტი პირების მიმართ პოლიციის მხრიდან არასათანადო მოპყრობა და მათი დაკავების შემთხვევები.

დეპარტამენტის დასკვნით, ლგბტი პირები ეგვიპტეში არიან სამთავრობო დისკრიმინაციის მაღალი რისკის წინაშე, რაც როგორც წესი ისეთი მეთოდებით გამოიყენება, როგორიცაა: პოლიციის მიერ ლგბტი პირთა მოტყუებით „მახეში გაბმა“ (გაცნობის ვებ-გვერდების ან აპლიკაციების მეშვეობით); დაკავებები; დევნა და პოლიციის მხრიდან არასათანადო მოპყრობა. დეპარტამენტი ასევე ასკვნის, რომ ლგბტი პირების მიმართ საზოგადოების მხრიდანაც მოსალოდნელია მაღალი ხარისხის დისკრიმინაცია, რაც განპირობებულია ტრადიციული მოსაზრებებით და კონსერვატიული შეხედულებებით.[5]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროები, მათ შორის – ავტორიტეტული საერთაშორისო, სამთავრობო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციები, საკუთარ უახლეს ანგარიშებში, არაფერს წერენ  ეგვიპტეში ლგბტი პირების უშუალოდ ოჯახის წევრთა მიმართ არსებული პრობლემების ან/და უფლებარღვევების შესახებ.

[1] DFAT – Australian Government – Department of Foreign Affairs and Trade – “Country report (overview; political system; human rights; security; asylum claims; complementary protection claims; state protection; returnees; documentation)“; published in June 2019; available at

[accessed 14 August 2020]

[2] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: Egypt; published in June 2020; available at

[accessed 14 August 2020]

[3]  United States Department of State – “2019 Country Reports on Human Rights Practices: Egypt”; published in March 2020; available at

[accessed 14 August 2020]

[4] Amnesty International – “Human rights in the Middle East and North Africa: Review of 2019; Egypt”; published in February 2020; available at

[accessed 14 August 2020]

[5] DFAT – Australian Government – Department of Foreign Affairs and Trade – “Country report (overview; political system; human rights; security; asylum claims; complementary protection claims; state protection; returnees; documentation)“; published in June 2019; available at

[accessed 14 August 2020]

ეგვიპტე. არამოქალაქე პირის ქვეყანაში დაბრუნების პროცედურა. ივლისი, 2020

ა.შ.შ. და არაბთა სავაჭრო პალატის (USACC) ვებ-გვერდზე გამოქვეყნებულია ქორწინებით ეგვიპტის მოქალაქეობის მიღებისთვის აუცილებელი კონკრეტული მოთხოვნები. კერძოდ, ფორმა 19 – „უცხო ქვეყნის მოქალაქე ცოლის მიერ ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკის მოქალაქეობის მოთხოვნის შესახებ“ მიხედვით, აღნიშნული ფორმა შევსებული და ხელმოწერილი უნდა იქნას როგორც ეგვიპტის მოქალაქე ქმრის, ასევე – მისი მეუღლის მიერ. ამას გარდა, ფორმასთან ერთად აუცილებელია შემდეგი დოკუმენტები:

  • ეგვიპტის მიერ გაცემული საქორწინო მოწმობა. არ მიიღება უცხოური საქორწინო მოწმობა. იმ შემთხვევაში, თუ ქორწინება სამართლებრივად არ არის დადასტურებელი ეგვიპტური კანონმდებლობის მიხედვით, წყვილმა პირველ რიგში, მისი რატიფიცირება უნდა მოახდინოს და შემდგომ მიიღოს ეგვიპტური ქორწინების მოწმობა. აღნიშნულის გაკეთება შესაძლებელია ა.შ.შ.-ში მოქმედ ეგვიპტის ნებისმიერ საელჩოსა თუ საკონსულოში;
  • ქმრის მამის ან ბიძის დაბადების მოწმობა, რომელიც ადასტურებს, რომ მამა ან ბიძა ეგვიპტის მოქალაქეები იყვნენ;
  • ქმრის პასპორტი, რომელიც გაცემულია ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკის მიერ;
  • ცოლის პასპორტი;
  • ქმრის მიერ დაწერილი წერილობითი განცხადება, სადაც ის აცხადებს საკუთარ სურვილს იმაზე, რომ ცოლმა ეგვიპტის მოქალაქეობა მიიღოს და, ასევე, უთითებს, რომ მათი ქორწინება ჯერ კიდევ მოქმედია;
  • ცოლის 4 ფოტო.

ყველა აღნიშნული დოკუმენტი, დაახლოებით 95 ა.შ.შ. დოლარის ოდენობით მოსაკრებელთან ერთად, შეტანილ უნდ იქნას ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკის ნებისმიერ საკონსულოში. [1]

ანალოგიურ ინფორმაციას ავრცელებს კერძო საიმიგრაციო კომპანია Justlanded.[2]

[1] USACC – Acquire Egyptian CitizenShip; available at https://www.egyptembassy.org/citizenship/acquireing/ [accessed 30 July 2020

[2] Private Company JustLanded – Egypt Guide – Citizenship Becoming an Egyptian citizen; available at https://www.justlanded.com/english/Egypt/Egypt-Guide/Visas-Permits/Citizenship [accessed 30 July 2020]