ეთიოპია. ეთიოპიაში მცხოვრები ერიტრიელების მიმართ დამოკიდებულება. მარტი, 2018

ავსტრალიის ლტოლვილთა საკითხების მიმოხილვის ტრიბუნალი 2012 წლის აპრილში მომზადებულ ინფორმაციაში წერს, რომ ეთიოპიაში ერიტრიელების მიმართ სოციუმის მხრიდან თუ სისტემური დისკრიმინაციის შესახებ უახლესი ინფორმაცია მწირია. 2010 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ანგარიშში კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო წერს, რომ ეთიოპიაში 30-დან 42 ათასამდე ერიტრიელი ლტოლვილი ცხოვრობს. ანგარიშის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ეთიოპია მიესალმება ერიტრიელ ლტოლვილებს, ისინი საზოგადოებაში კვლავ აწყდებიან მარგინალიზაციას.

კულტურული ორიენტაციის ცენტრი 2010 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერიტრიელი ლტოლვილების შესახებ წერს, რომ ეთიოპიის მთავრობის პოლიტიკა უკრძალავს ბანაკში მცხოვრებ ლტოლვილებს ხელფასის სანაცვლოდ მუშაობას. ლტოლვილებს, რომელთაც ბანაკს გარეთ ნებართვის გარეშე ნახავენ, აპატიმრებენ და ციხეებში ათავსებენ. ბანაკში ცხოვრება ახალგაზრდებისთვის რთული და ხანდახან საშიშია. სკოლის შემდეგ უმაღლესი განათლებისა თუ პროფესიული განათლების მიღების შესაძლებლობის არ არსებობის გამო, ისინი მიიჩნევენ, რომ მათი ცხოვრება უაზროდ იკარგება. ბანაკში ბევრი ქალი ცხოვრობს ოჯახის ან ნათესავის დაცვის გარეშე; ბევრი მათგანი თხოვდება, რომ ქმრისგან დაცვა მიიღოს; სხვები ცხოვრობენ მარტო ან სხვა ქალებთან ერთად.

აშშ-ის ლტოლვილთა და იმიგრანტთა კომიტეტი 2008 წლის კვლევაში წერს, რომ ლტოლვილთა ბანაკებში ჩასულ ერიტრიელებს თავშესაფრისთვის აძლევენ ევკალიპტის 4 ცალ ბოძს და პლასტიკურ გადასაფარებელს. ერიტრიელების უმეტესობას შეუძლია ჰოსპიტალებითა და სხვა საჯარო მომსახურებებით სარგებლობა, თუმცა ადგილობრივი მთავრობების ზოგიერთი ჩინოვნიკი ხელმოკლე ერიტრიელებს არ აწვდიდა სამედიცინო მომსახურებას. 2008 წელსვე ორგანიზაცია „ლტოლვილთა საერთაშორისო ჯგუფი“ (Refugee International) წერდა, რომ ეთიოპიაში მცხოვრები ერიტრიელები აწყდებოდნენ პრობლემებს ეროვნული საიდენტიფიკაციო ბარათების აღებისას. ეთიოპიის მოქალაქე ერიტრიელები აცხადებდნენ, რომ კვლავ უწევდათ წარმომავლობის დამალვა, ახლო მეგობრებისთვისაც კი. ბევრი საუბრობდა დისკრიმინაციულ მიდგომებზე დასაქმებისას.

ახალი ამბების სააგენტო IRIN 2011 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ეთიოპიის მთავრობამ 2010 წელს ერიტრიელ ლტოლვილებს ურბანულ ზონებში დასახლების ნება დართო; აღნიშნული ნაბიჯი მიმართული იყო მათთვის სერვისებზე წვდომის გაუმჯობესებისკენ. მთავრობის ახალმა პოლიტიკამ 200 ერიტრიელ სტუდენტზე მეტს მისცა საშუალება სწავლა გაეგრძელებინათ ეთიოპიის უნივერსიტეტში. 2012 წელს ვარაუდობდნენ, რომ ასეთ საშუალებას კიდევ 700-მდე ერიტრიელი ლტოლვილი მიიღებდა. პოზიტიური შეფასება ჰქონდა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტსაც, რომელმაც 2010 წლის ოქტომბერში განაცხადა, რომ მთავრობამ გამოაცხადა ახალი პოლიტიკის შესახებ, რაც საშუალებას მისცემდა ეთიოპიაში გაქცეულ ერიტრიელებს, გამხდარიყვნენ მუდმივი კანონიერი მობინადრეები სრული უფლებებით საჯარო სერვისებზე.

2009 წელს ორგანიზაცია „იძულებითი მიგრაციის საკითხთა მიმოხილვა“ წერდა, რომ 2000-დან 2004 წლამდე ერიტრიული წარმოშობის ან შერეული ოჯახების წევრ პირებს, ვის მიმართაც გაჩნდებოდა ეჭვი, რომ ისინი ერიტრეის სასარგებლოდ ჯაშუშობდნენ ან ერიტრიასთან თანამშრომლობდნენ, აკავებდნენ, აპატიმრებდნენ, ხანდახან ცემდნენ და აუპატიურებდნენ ეთიოპიის ხელისუფლების წარმომადგენლები. ანგარიშში ნათქვამია, რომ 2003 წელს, მთავრობის გადაწყვეტილებით, ერიტრიელებს საშუალება მიეცათ, მიეღოთ ეთიოპიის მოქალაქეობა; მას შემდეგ, რაც ერიტრიელებმა მიიღეს ეროვნული საიდენტიფიკაციო ბარათები, ერიტრიული წარმოშობის ხალხის მიმართ მოიხსნა შეზღუდვები დასაქმებაზე, მოგზაურობაზე, განათლებასა და სხვა სოციალურ სერვისებზე. მიუხედავად ამისა, დისკრიმინაციის შიშით, ბევრი კვლავ მალავს თავის წარმომავლობას.[1]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის ოფისის მონაცემებით, ქვეყანაში 161,615 ერიტრიელი ლტოლვილია. ერიტრიელი თავშესაფრის მაძიებლების რაოდენობა მატულობს. დაახლოებით, 23% თანმხლების გარეშე მყოფი არასრულწლოვანია. ანგარიშში ნათქვამია, რომ მთავრობა აგრძელებს პოლიტიკას, რომლის მიხედვითაც ერიტრიელი ლტოლვილებისთვის ნებადართულია ბანაკს გარეთ ცხოვრება; მთავრობა მათ ამ უფლებას აძლევს საგანმანათლებლო და ჯანდაცვის მიზნებიდან გამომდინარე; ასევე, ბანაკში უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების თავიდან ასაცილებლად.[2]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2016 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში შერეული ეროვნების (ერიტრიელი/ეთიოპიელი) პირების შესახებ წერს, რომ ერიტრეის დამოუკიდებლობის შემდეგ, ეთიოპიაში მცხოვრები ერიტრიელების სტატუსის მოსაწესრიგებლად, ეთიოპიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ 2004 წელს გამოსცა დირექტივა „ეთიოპიაში ერიტრიელების ბინადრობის სტატუსის შესახებ“. აღნიშნული დირექტივის მიხედვით, პირი, რომელსაც აქვს ერიტრიული პასპორტი ანდა მოქალაქეობის დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი, მიიჩნევა ერიტრიის მოქალაქედ; ერიტრიული წარმოშობის პირს, რომელსაც არ მიუღია ერიტრიის მოქალაქეობა, ჩაითვლება, რომ სურს თავისი ეთიოპიური მოქალაქეობის შენარჩუნება და მისი ეთიოპიური მოქალაქეობა გარანტირებულია. გარდა ამისა, დოკუმენტით დადგენილია, რომ თუ ერიტრიელს, რომელიც რეგისტრირებულია აღნიშნული დირექტივის შესაბამისად, სურს ეთიოპიის მოქალაქეობის დაბრუნება, მას შეუძლია დაიბრუნოს ეთიოპიის მოქალაქეობა ეროვნული პროკლამაციის 22-ე მუხლის მიხედვით.

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2016 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში შერეული ეროვნების (ერიტრიელი/ეთიოპიელი) პირების შესახებ წერს, რომ საშინაო საქმეთა ოფისმა ვერ მოიძია ანგარიშები, სადაც დოკუმენტირებული იქნებოდა ინფორმაცია ერიტრიული წარმოშობის ეთიოპიელების მდგომარეობის ან მათ მიმართ დამოკიდებულების შესახებ 2009 წლის შემდეგ.[3]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო 2017 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში ეთიოპიაში ერიტრიელების მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კონსტიტუციის 32-ე მუხლი ადგენს, რომ ეთიოპიელებს და ქვეყანაში კანონიერად მყოფ პირებს აქვთ ეროვნულ ტერიტორიაზე გადაადგილების თავისუფლება; ასევე, მათ თავისუფლად შეუძლიათ შეარჩიონ საცხოვრებელი ადგილი და თავიანთი სურვილისებრ დატოვონ ქვეყანა. თუმცა, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2015 წლის ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კანონი ადგენს შიგა გადაადგილების, საზღვარგარეთ მოგზაურობის, ემიგრაციის და რეპატრიაციის უფლებას, მთავრობა ზღუდავდა ზოგიერთ ამ უფლებას. კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო წერს, რომ სხვა დამატებითი ან დამადასტურებელი ინფორმაცია გადაადგილების თავისუფლების შესახებ ვერ იქნა მოძიებული.

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო ამავე ანგარიშში წერს, რომ „ეთიოპიაში მცხოვრები ერიტრიელების ბინადრობის სტატუსის შესახებ“ 2004 წლის დირექტივით განსაზღვრულია ქონების ფლობის, სამუშაო პირობების, სოციალური სერვისების და გადასახადების საკითხები. დირექტივაში ნათქვამია, რომ სახლისა და სხვა უძრავი ქონების ფლობის უფლება გარანტირებულია; ასევე, აღიარებულია სასოფლო-სამეურნეო მიწის დამუშავების უფლება. საჯარო სამსახურში დასაქმების სურვილის შემთხვევაში ერიტრიელების მიმართ მოქმედებს იგივე კანონი, რომელიც ნებისმიერი სხვა უცხოელის მიმართ. კერძო სექტორში დასაქმებისას ერიტრიელებს არ მოეთხოვებათ ნებართვა, თუმცა ეკრძალებათ კერძო სექტორში დასაქმება თუ სამსახური დაკავშირებულია უსაფრთხოებასთან. ამავე დოკუმენტში ნათქვამია, რომ საგანმანათლებლო და ჯანდაცვის კუთხით ერიტრიელები სარგებლობენ იგივე უფლებებით, რაც მინიჭებული აქვთ ქვეყნის მოქალაქეებს. იგივე წესით იხდიან ისინი გადასახადებს. ანგარიშში ნათქვამია, რომ მათი სამართლებრივი სტატუსის გამო (ერიტრიელები ეთიოპიაში), მათი ფუნდამენტური უფლებები ირღვევა, მათ შორის მოქალაქეობასთან დაკავშირებული უფლებები (პოლიტიკური მონაწილეობა ხმის მიცემის გზით) და არა მარტო (მაგალითად, წვდომა დასაქმებასა და განათლებაზე). კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო წერს, რომ სხვა დამატებითი ან დამადასტურებელი ინფორმაცია ვერ იქნა მოძიებული.

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო ამავე ანგარიშში წერს, რომ „ეთიოპიაში მცხოვრები ერიტრიელების ბინადრობის სტატუსის შესახებ“ 2004 წლის დირექტივით განსაზღვრულია ბინადრობისა და სამგზავრო დოკუმენტის საკითხები. დოკუმენტში ნათქვამია, რომ ეთიოპიაში მცხოვრებ ერიტრიელს ეძლევა მუდმივი ბინადრობის ნებართვა იმიგრაციის პროკლამაციის დოკუმენტის შესაბამისად. ბინადრობის ნებართვის მიღების შემდეგ თუ პირს არ შეუძლია სამგზავრო დოკუმენტი თავისი მოქალაქეობის ქვეყნისგან მიიღოს, მასზე სამოგზაურო მიზნებისთვის გაიცემა უცხოელის პასპორტი. ბინადრობა შეიძლება ჩამოერთვას პირს იმ შემთხვევაში თუ გაირკვევა, რომ ის გაცემული იქნა ყალბი ინფორმაციის საფუძველზე; ან პირი მოხვდება არასასურველი უცხოელების სიაში. კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო წერს, რომ ვერ მოიძია ინფორმაცია ბინადრობის ნებართვის მიღების მოთხოვნებისა და პროცედურების შესახებ.[4]

[1] Australia: Refugee Review Tribunal, Ethiopia: 1. What is the situation currently for ELF supporters in Ethiopia? 2. Are Eritreans currently subject to societal or systemic discrimination in Ethiopia? 3. Can you provide any information about Karchele prison? , 30 April 2012, ETH40215, available at:

[accessed 20 March 2018]

[2] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Ethiopia, 3 March 2017, available at:

[accessed 20 March 2018]

[3] United Kingdom: Home Office, Country Information and Guidance – Ethiopia: People of mixed Eritrean/Ethiopian nationality, 31 August 2016, Version 1.0, available at:

[accessed 20 March 2018]

[4] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Ethiopia: Information on Eritrean nationals residing in Ethiopia, including residency rights, freedom of movement and access to education, employment and social services; residency documents issued to Eritrean nationals residing in Ethiopia, including appearance, security features, and requirements and procedures for renewal (2015-January 2017), 27 January 2017, ETH105722.E, available at:

[accessed 20 March 2018]

ეთიოპია. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. თებერვალი, 2018

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ ეთიოპია ოფიციალურად ფედერალური რესპუბლიკაა. მთავრობას აკონტროლებს ეთნიკური ნიშნით შექმნილი ოთხი პარტიის კოალიცია „ეთიოპიის სახალხო რევოლუციური დემოკრატიული ფრონტი“. 2015 წლის მაისის არჩევნებში ფრონტმა და მოკავშირე პარტიებმა სახალხო წარმომადგენელთა სახლის (პარლამენტი) ყველა (547) მანდატი მიიღეს და ხელისუფლებაში დარჩნენ ზედიზედ მეხუთე ხუთწლიანი ვადით. 2015 წლის ოქტომბერში პარლამენტმა ჰეილემარიამ დესალეგნი პრემიერ-მინისტრად აირჩია. მთავრობის მიერ დაწესებული შეზღუდვები აფერხებს ხმის მიცემის პროცესის მონიტორინგს. აფრიკის კავშირის მისიამ, რომელიც ერთადერთი საერთაშორისო სადამკვირვებლო ინსტიტუცია იყო, თავის ანგარიშში აღნიშნა, რომ არჩევნები სანდო და მშვიდ გარემოში ჩატარდა. ზოგიერთი არასამთავრობო ორგანიზაციის განცხადებით, საარჩევნო გარემო არ იყო სამართლიანი. გავრცელებული ინფორმაციით, მთავრობა იყენებდა უსამართლო ტაქტიკას, მათ შორის მიმართავდა ოპოზიციის კანდიდატებისა და მხარდამჭერების დაშინებას და ძალადობას არჩევნებამდე და შემდგომ პერიოდშიც, რამაც გამოიწვია ოფიციალურად დადასტურებული მსხვერპლი; გარდაიცვალა 6 ადამიანი.

სამოქალაქო ხელისუფლება ყოველთვის ვერ ახორციელებს ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე და პოლიცია და ადგილობრივი შეიარაღებული ჯგუფები პერიფერიებში მოქმედებენ დამოუკიდებლად. ადამიანის უფლებათა დარღვევის ყველაზე აღსანიშნავი ფაქტები დაკავშირებული იყო დემონსტრაციების საპასუხოდ უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ძალის გადამეტებასთან, თვითნებურ დაკავებებთან, პოლიტიკურად მოტივირებულ დევნასა და არასამთავრობოებისა და სამოქალაქო საზოგადოების აქტივობების შეზღუდვასთან.[1]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ 2017 წლის განმავლობაში ეთიოპიამ ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით ძალიან საჭირო რეფორმების განხორციელების მიმართულებით მცირე პროგრესი განიცადა. სანაცვლოდ, ხელისუფლებამ გახანგრძლივებული საგანგებო მდგომარეობა, უსაფრთხოების ძალები და რეპრესიული კანონმდებლობა ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების შესაზღუდად გამოიყენა. 10-თვიანი საგანგებო მდგომარეობა პირველად 2016 წლის ოქტომბერში გამოაცხადეს, რამაც მასობრივი დაპატიმრებები, არაადეკვატური მოპყრობა დაკავების ცენტრებში და შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლების უმიზეზოდ შეზღუდვები გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ საგანგებო მდგომარეობა ძალიან ფართო და ძალადობრივი ხასიათის იყო, მან მისცა მთავრობას შედარებით მშვიდი პერიოდი, რომლის დროსაც მას შეეძლო ყურადღება გადაეტანა იმ საჩივრებზე, რომლებიც მოსახლეობის მხრიდან ყოველდღიურად მატულობდა. თუმცა, მთავრობამ არ გადადგა ნაბიჯები ადამიანის უფლებების კუთხით, მათ შორის შეზღუდული პოლიტიკური სივრცის, უსაფრთხოების ძალების თვითნებობისა და იძულებითი გადაადგილების კუთხით სიტუაციის გამოსწორებისთვის. სანაცვლოდ, ხელისუფლებამ ანტი-კორუფციული რეფორმა, მინისტრთა კაბინეტში გადაადგილებები, დიალოგი ოპოზიციურ პარტიებთან, ახალგაზრდობისთვის სამუშაო ადგილების შემქნა და „კარგი მმართველობის“ განვითარება დააანონსა.

ეთიოპია განაგრძობს დახურული პოლიტიკური სივრცის შენარჩუნებას. მმართველი კოალიცია აკონტროლებს ფედერალური და რეგიონული საპარლამენტო მანდატების 100 პროცენტს. ფართო შეზღუდვები სამოქალაქო საზოგადოებაზე და მედიაზე, დამოუკიდებელი პოლიტიკური პარტიების განადგურება და იმ პირების მიმართ ძალადობა და მათი თვითნებური დაკავებები, ვინც აქტიურად არ უჭერს მხარს მთავრობას, ზღუდავს სივრცეს განსხვავებული აზრისთვის. მიუხედავად მრავალი დაპირებისა, მთავრობა არ იძიებს დარღვევებს. მთავრობასთან დაკავშირებული ადამიანის უფლებათა კომისია არ არის საკმარისად დამოუკიდებელი და მისი გამოძიება სანდოობას მოკლებულია.[2]

„Amnesty International“ თავის 2016/2017 წლების ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული საჩივრებით მოტივირებულ საპროტესტო აქციებს ხელისუფლებამ პოლიციის მხრიდან გადამეტებული ძალის გამოყენებით უპასუხა. პოლიტიკური ოპოზიციის დარბევას თან ახლდა მასობრივი დაკავებები, წამება და არასათანადო მოპყრობა, არასამართლიანი სასამართლო პროცესები და გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლების უფლების დარღვევები. 2016 წლის ოქტომბერში მთავრობამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, რამაც ადამიანის უფლებების ახალი დარღვევები გამოიწვია.[3]

„Freedom House“ თავის 2017 წლის ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ ეთიოპია ავტორიტარული სახელმწიფოა, რომელსაც მართავს „ეთიოპიის სახალხო რევოლუციური დემოკრატიული ფრონტი“, რომელიც ხელისუფლებაშია 1991 წლიდან და ახლაც, პარლამენტში ყველა მანდატს ფლობს. ბოლო არჩევნებმა წარმოაჩინა მთავრობის სურვილი, იყოს რეპრესიული ოპოზიციისა და მისი მხარდამჭერების, ჟურნალისტებისა და აქტივისტების მიმართ. პოლიტიკური ოპონენტები და ასეთად მიჩნეულები მუდმივად განიცდიან ძალადობას და სისხლის სამართლებრივ დევნას, ძირითადად, ქვეყნის ძალიან ფართო ანტი-ტერორისტული პროკლამაციის გამოყენებით. ქველმოქმედებისა და საზოგადოებების შესახებ 2009 წლის პროკლამაცია რადიკალურად ზღუდავს სამოქალაქო ჯგუფების აქტივობებს.[4]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2016 წლის ანგარიშში წერს, რომ ეთიოპიის მოსახლეობა დაახლოებით 102 მილიონია. მოსახლების 44% მართლმადიდებელი ქრისტიანია, 34 პროცენტი სუნიტი მუსლიმი, ხოლო 19% ევანგელისტურ და პროტესტანტულ ეკლესიებს მიაკუთვნებს თავს. მართლმადიდებლები, ძირითადად, ჩრდილოეთით მდებარე რეგიონებში – ტიგრაისა და ამჰარაში სახლობენ, ასევე ორომიაში არიან წარმოდგენილნი. მუსლიმები უმრავლესობაში არიან აფარში, ორომიასა და სომალის რეგიონებში. ქვეყანაში მცირე ჯგუფებით წარმოდგენილნი არიან კათოლიკეები, მორმონები, იეჰოვას მოწმეები, ებრაელები და ადგილობრივი ძირძველი რელიგიების მიმდევრები. ქვეყნის კონსტიტუცია ადგენს რელიგიის არჩევისა და აღმსარებლობის თავისუფლებას; კრძალავს რელიგიურ დისკრიმინაციას და ადგენს, რომ მთავრობა არ უნდა ჩაერიოს არცერთი რელიგიის საქმიანობაში.[5]

აშშ-ის რელიგიის თავისუფლების კომისია 2017 წლის ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ ქვეყანას რელიგიური ტოლერანტობისა და რელიგიათა შორის თანამშრომლობის დიდი ისტორია აქვს. ეთიოპიის კონსტიტუცია იცავს რელიგიის თავისუფლებას და აცალკევებს ერთმანეთისგან ეკლესიას და სახელმწიფოს. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ რელიგიის თავისუფლების შეზღუდვა გავრცელებულია აფრიკის რქის რეგიონის ქვეყნებში. ტერორიზმისა და რელიგიური ექსტრემიზმის გამო შეშფოთების საპასუხოდ, ეთიოპიის მთავრობას რელიგიის თავისუფლების სერიოზულ დარღვევებს უკავშირებენ.[6]

[1] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Ethiopia, 3 March 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Ethiopia, 18 January 2018, available at:

[accessed 13 February 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Ethiopia, 22 February 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[4] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[5] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Ethiopia, 15 August 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[6] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 3: Other countries/regions monitored – Ethiopia, 26 April 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

ეთიოპია – ორომოს ხალხთა კონგრესი და ორომოს ფედერალისტური კონგრესი – ოქტომბერი, 2017

თავშესაფრის მაძიებელ პირთა წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ, აღნიშნული დასახელებით – „კონგრესი“ მოიძებნა ეთიოპიაში არსებული 2 პარტია: ორომოს ხალხთა კონგრესი (Oromo People’s Congress) და ორომოს ფედერალისტური კონგრესი (Oromo Federalist Congress).

ორომოს ხალხთა კონგრესი Oromo People’s Congress (OPC)

ორომოს ხალხთა კონგრესი, რომლის ძველი დასახელებაა ორომოს ეროვნული კონგრესი Oromo National Congress (ONC), დაარსდა 1996 წელს, ადის აბების უნივერსიტეტის პოლიტიკის მეცნიერების ფაკულტეტის წევრების მიერ. მისი ლიდერია მერერა გუდინა.[1]

პარტიის პროგრამის მიხედვით, პარტიის მიზანს წარმოადგენს ორომოს ხალხისთვის თვითგამორკვევის უფლების უზრუნველყოფა, იმისათვის, რათა ორომოს ხალხის ეროვნული უფლებები იყოს აღიარებული და ჰქონდეთ მათ თავიანთი ენისა და კულტურის გამდიდრების საშუალება და გამოიყენონ თავიანთი ეროვნული რესურსები გარე ზეწოლისა და ჩარევის გარეშე.[2]

ამავე პროგრამის მიხედვით, პარტიის შეხედულებით, ეთიოპია უნდა იყოს ფედერალურ-დემოკრატიული რესპუბლიკა, ხოლო სახელმწიფო და რელიგია ერთმანეთისგან უნდა იყოს გამიჯნული. კანონის წინაშე და სამსახურშიც ორომოს ქალები, უფლებების მხრივ, გათანაბრებულები უნდა იყვნენ კაცებთან. ორომიის ენა შეძლებისდაგვარად უნდა გახდეს სახელმწიფო ენა, რადგან ეს ენა ყველაზე მეტადაა გავრცელებული სახელმწიფოში. ამავე პროგრამაში ნახსენებია, რომ მხარდაჭერა უნდა აღმოუჩინონ შავკანიანებს აფრიკაში და იმ ადამიანებს მსოფლიოში, ვინც იბრძვის თავისი ღირსებისა და უფლებებისთვის, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში მონაწილეობა უნდა მიიღონ ამ ბრძოლებში.[3]

პარტიის მოთხოვნას წარმოადგენს ფედერალურ სისტემაში ფართო რეგიონული ავტონომიის შექმნა.[4]

ორომოს ფედერალისტური კონგრესი Oromo Federalist Congress (OFC)

Amnesty International – ის მიხედვით, 2012 წლის ივლისში გაერთიანდნენ ორომოს ფედერალისტურ-დემოკრატიული მოძრაობა (OFDM) და ორომოს ხალხთა კონგრესი (OPC) და ჩამოაყალიბეს ახალი პარტია – ორომოს ფედერალისტური კონგრესი  (OFC).[5]

პარტიის მიზანს წარმოადგენს მშვიდობიანი და კანონიერი გზებით დაიცვას ორომოს ხალხის უფლებები, მათ შორის პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური უფლებები და ჩამოაყალიბოს ქვეყანაში ჭეშმარიტად დემოკრატიული სისტემა.[6]

სოციალურ ქსელ Facebook-ში პარტიის გვერდზე გამოქვეყნებულია პარტიის პოლიტიკური პროგრამა, რომლის მიხედვითაც პარტიის მიზნებში შედის აგრეთვე ქვეყანაში ეთნიკურობაზე/იდენტობაზე დამყარებული ნამდვილი ფედერალიზმის შექმნა, ფედერალური მთავრობისთვის სამუშაო ენად აფან ორომოს (Afan Oromo)-ს დაწესება ამჰარულ ენასთან ერთად.[7]

ამავე პროგრამის მიხედვით, პარტიის შეხედულებით, ქვეყანაში უნდა იყოს საპარლამენტო სისტემა, თუმცა, პარტია არ გამორიცხავს რეფერენდუმის ჩატარებას ამ საკითხთან დაკავშირებით იმ შემთხვევაში, თუ იარსებებს რაიმე უკეთესი სისტემა.[8]

პარტიის ხელმძღვანელობა შედგება შემდეგი წევრებისგან:

  • პარტიის თავმჯდომარე – მერერა გუდინა – პარტია: ორომოს ხალხთა კონგრესის დამაარსებელი
  • თავმჯდომარის მოადგილე – ბეკელე გერბა
  • გენერალური მდივანი – ბეკელე ნაგა
  • პარტიის მდივანი/მთავარი იურიდიული მრჩეველი – დეხენე ტაფა
  • ახალგაზრდული ფრთის ხელმძღვანელი – დესტა დინკა. [9]

პარტიის ლოგო:[10]

პარტიის დროშად გამოყენებულია ორომიის დროშები.

პარტიის სლოგანია: „ერთი ადამიანი – ერთი ხმა“ (One man-one vote).[11]

აღნიშნული პარტიების წევრების მდგომარეობა ეთიოპიაში

2016 წელს, ეთიოპიაში გამოცხადებული საგანგებო მდგომარეობის დარღვევის გამო და ტერორისტებთან კავშირის ბრალდებით, ადის აბების აეროპორტში დააკავეს პარტიის ლიდერი მერერა გუდინა, რომელიც ბრიუსელიდან ბრუნდებოდა.[12]

Amnesty International – ის ცნობით, 2014 წლის მარტში უსაფრთხოების ძალებმა გამიზნულად ესროლეს და მოკლეს ორომოს ფედერალისტური კონგრესის წევრი, რომელიც უძღვებოდა ერთ-ერთ დემონსტრაციას.[13]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭოს მიერ ორომოს ფედერაციული კონგრესის შესახებ გამოქვეყნებულ დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ მთავრობის მიერ გაჟღერებულ „მთავარი სამოქმედო გეგმის“ (Master Plan) წინააღმდეგ მოწყობილი დემონსტრაციებისას დაიჭირეს და დააკავეს რამდენიმე ადამიანი, მათ შორის ფედერალისტური კონგრესის ლიდერები.[14]

ამავე წყაროზე დაყრდნობით, პარტიის თავმჯდომარის მოადგილე ბეკელე გერბა დააკავეს 2015 წლის 23 დეკემბერს და გადაიყვანეს ციხეში, რომელიც ცნობილია წამებისა და სხვა სასტიკი მოპყრობის ფაქტებით, ხოლო 2015 წლის დეკემბრიდან 2016 წლის იანვრის პერიოდში თვითნებურად დააკავეს ასევე პარტიის სხვა ცნობილი ლიდერებიც, მათ შორის დეხენე ტაფა, დესტა დინკა და აბისუ ბულალა. ამავე წყაროში აღნიშნულია ერთ-ერთი ეთიოპიური გაზეთის მიერ დაწერილი სტატიაც, რომლის მიხედვითაც დაკავებული იყო ორომოს ფედერალისტური კონგრესის 500-ზე მეტი წევრი, 2015 წლის 31 დეკემბერს ბეკელე ნაგას მიერ გამოქვეყნებულ წერილში აღნიშნული იყო, რომ დაკავებული იყო პარტიის 4 000 წევრი.[15]

აღნიშნულ წყაროში მოყვანილია Human Rights Watch -ის მკვლევარის ციტატა, რომლის მიხედვით, 2016 წლის მარტის მდგომარეობით, უკანასკნელი 6 თვის განმავლობაში ორომიაში მიმდინარე დაკავებები არის უპრეცენდენტო თავისი მასშტაბით, სამიზნეს წარმოადგენს ნებისმიერი ინდივიდი, რომელიც მთავრობის საწინააღმდეგო აზრზეა და მხარს უჭერს ოპოზიციურ ძალებს, მათ შორის ორომოს ფედერალისტურ კონგრესს, ამ მხრივ მნიშვნელოვანია აღქმა, რომ პიროვნება ეწინააღმდეგება მთავრობას ან რომ მის ოჯახს ისტორიული კავშირი ჰქონდა ჯგუფებთან, რომლებიც წარმოადგენენ მთავრობის ოპოზიციას.[16]

[1] Sagar, D. J. Political parties of the world. John Harper, 2009.

[2] Oromo People’s Congress, Political Programme of the Oromo People’s Congress, Available at:

[accessed 9 October 2017]

[3] Ibid

[4] Leonardo R. Arriola, ETHNIC PROTEST IN ETHIOPIA: THE POLITICS OF MOBILIZATION AND POLICING IN OROMIA REGION, Available at:

[accessed 9 October 2017]

[5] Dutch Council for Refugees, Country of Origin Information Report Ethiopia, 18 May 2016, available at:

[accessed 9 October 2017]

[6] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Ethiopia: The Oromo Federalist Congress (OFC), including aims and objectives, leadership, structure; information on how to become a member; treatment of members and supporters by authorities (2014 – March 2016), 22 March 2016, ETH105476.E, available at:

[accessed 9 October 2017]

[7] Oromo Federalist Congress, The Oromo Federalist Congress (OFC) Political Program, 2 June 2016, available at: https://www.facebook.com/OFCISG/photos/a.1447043282216801.1073741827.1391551611099302/1709639482623845/?type=3 [accessed 9 October 2017]

[8] Ibid

[9] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Ethiopia: The Oromo Federalist Congress (OFC), including aims and objectives, leadership, structure; information on how to become a member; treatment of members and supporters by authorities (2014 – March 2016), 22 March 2016, ETH105476.E, available at:

[accessed 9 October 2017]

[10] Oromo Federalist Congress, available at: https://www.facebook.com/pg/OFCISG/photos/?tab=album&album_id=1391553817765748 [accessed 9 October 2017]

[11] Oromo Federalist Congress, available at: https://www.facebook.com/pg/OFCISG/photos/?tab=album&album_id=1391553817765748 [accessed 9 October 2017]

[12] “Ethiopia’s Merera Gudina detained after trip to Europe.” BBC News, BBC, 1 Dec. 2016, available at:  www.bbc.com/news/world-africa-38169256. [accessed 9 October 2017]

[13] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Ethiopia: The Oromo Federalist Congress (OFC), including aims and objectives, leadership, structure; information on how to become a member; treatment of members and supporters by authorities (2014 – March 2016), 22 March 2016, ETH105476.E, available at:

[accessed 9 October 2017]

[14] Ibid

[15] Ibid

[16] Ibid

ეთიოპია – უსაფრთხოების და ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – ოქტომბერი, 2017

ეთიოპია წარმოადგენს ავტორიტარულ სახელმწიფოს, რომელსაც 1991 წლიდან მართავს ეთიოპიის ხალხთა რევოლუციურ-დემოკრატიული ფრონტი (EPRDF) და მას ამჟამად პარლამენტში ყველა ადგილი აქვს დაკავებული. Freedom House -ს მიერ 2017 წლის 3 მაისს ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სხვადასხვა არჩევნებმა, მათ შორის უკანასკნელმა არჩევნებმა 2015 წელს, გამოამჟღავნა მთავრობის მზადყოფნა, რომ სასტიკად გაუსწორდეს ოპოზიციასა და მის მხარდამჭერებს, ჟურნალისტებსა და აქტივისტებს. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ამ მხრივ განსაკუთრებულად გამოიყოფოდნენ მუსლიმები და ეთნიკურად ორომოს წარმომადგენლები.[1]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებათა დაცვის შესახებ, აღნიშნულია, რომ ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით ყველაზე დიდ პრობლემას წარმოადგენდა უსაფრთხოების ძალების მიერ გადამეტებული ძალის გამოყენება და საპროტესტო გამოსვლების საპასუხოდ თვითნებური დაკავებები, პოლიტიკური ნიშნით დევნა და სამოქალაქო საზოგადოებისთვისა და არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის მიმდინარე შეზღუდვები. აღნიშნულ ანგარიშში ადამიანის უფლებების დაცვასთან დაკავშირებულ სხვა პრობლემებში სახელდება თვითნებური მკვლელობები; გაუჩინარების ფაქტები; წამება და სხვა სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობა ან სასჯელი; მკაცრი და სიცოცხლისთვის საშიში პირობები ციხეში; თვითნებური და ბრალის წაყენების გარეშე დაკავებები; ხანგრძლივი წინასწარი პატიმრობები; პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მყოფი სუსტი და გადატვირთული სასამართლო სისტემა; პირად ცხოვრებაში ჩაურევლობის პრინციპის დარღვევა, უკანონო ჩხრეკის ჩათვლით; შეზღუდვები სამოქალაქო თავისუფლებებზე, მათ შორის სიტყვისა და პრესის თავისუფლება, ინტერნეტის თავისუფლება, აკადემიური თავისუფლება, შეკრების, გაერთიანებისა და გადაადგილების თავისუფლება; რელიგიურ საქმეებში ჩარევა; მოქალაქეებისათვის თავიანთი მთავრობის არჩევის შეზღუდული შესაძლებლობა; კორუფცია პოლიციაში, ადმინისტრაციულ და სასამართლო სისტემებში; ქალების წინააღმდეგ ძალადობისა და სოციალური დისკრიმინაციის ფაქტები; ქალებისთვის სასქესო ორგანოს დამახინჯების/მოჭრის ფაქტები; ბავშვებზე ძალადობის ფაქტები; ტრეფიკინგი; ეთნიკურ ნიადაგზე დაფუძნებული სოციალური ძალადობა და ა.შ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ გარდა კორუფციასთან დაკავშირებული შემთხვევებისა, მთავრობამ არ გადადგა ნაბიჯები, რათა პასუხისგებაში მიეცა ან დაესაჯა დანაშაულის ჩამდენი თანამდებობის პირები.[2]

დემონსტრაციები

2016 წელს ეთიოპიაში დაიწყო მასშტაბური საპროტესტო გამოსვლები, რომელიც გამოიწვია მთავრობის წინააღმდეგ უკმაყოფილების ზრდამ. ხშირად, ფართომასშტაბიანი, მშვიდობიანი საპროტესტო აქციები უსაფრთხოების ძალების მიერ სასტიკად იქნა დარბეული. 2016 წლის ოქტომბრის  დასაწყისში ეთიოპიის პრემიერ-მინისტრმა ჰაილემარიამ დესალენმა ქვეყანაში გამოაცხადა 6 თვიანი საგანგებო მდგომარეობა, რომელიც 2017 წლის მარტში კიდევ 4 თვით იქნა გაგრძელებული.[3][4] საგანგებო მდგომარეობის რეგულაციები უფლებას აძლევს ხელისუფლებას, საგანგებო მდგომარეობის დასრულებამდე, დააკავოს პირი სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე. ამ ფაქტმა ხელისუფლებას მისცა სამხედროების განთავსების, შემდგომში სიტყვისა და მედიის შეზღუდვის, კომენდანტის საათის დაწესების, გადაადგილების შეზღუდვისა და კომუნიკაციების მონიტორინგის შესაძლებლობა. მთელი წლის განმავლობაში მთავრობამ გაწყვიტა ინტერნეტ და სატელეფონო კავშირები და დროებით დაბლოკა სოციალური მედიის პლატფორმები და ვებ-გვერდები, საპროტესტო აქციების ორგანიზების და მასთან დაკავშირებული კომუნიკაციის პრევენციისთვის.[5]

Freedom House-ს მიერ 2017 წლის 3 მაისს ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ საგანგებო მდგომარეობის დროს დააკავეს 24 000 ეთიოპიელი, ასევე დაახლოებით 10 000 გაათავისუფლეს დეკემბერში.[6] საპროტესტო აქციებთან კავშირის გამო დააკავეს ათი ათასობით პირი, რომელთაგან ბევრი დაკავებული იყო თვეობით, ბრალის წაყენების გარეშე.

ეთიოპიის მთავრობამ აღნიშნა, რომ 2015 წლის ნოემბრიდან, მას შემდეგ რაც დაიწყო საპროტესტო აქციები, გარდაცვლილია სულ ცოტა 500 ადამიანი, მაშინ როდესაც ადამიანის უფლებათა დამცველი ზოგიერთი ორგანიზაციის მიხედვით, ეს რიცხვი სულ ცოტა 800 ადამიანს უტოლდება.[7] მთავრობის მიერ დაფუძნებულმა ეთიოპიის ადამიანის უფლებათა კომისიამ (EHRC) 2016 წლის ივნისში გამოაქვეყნა ანგარიში, სადაც ნათქვამია, რომ ორომიის რეგიონში საპროტესტო აქციის წინააღმდეგ უსაფრთხოების ძალებმა გამოიყენეს პროპორციული ძალა, თუმცა, 2015 წელს ნოემბერში ამჰარის რეგიონში საპროტესტო აქციის წინააღმდეგ გამოყენებული იყო გადამეტებული ძალა.[8]

2017 წლის აგვისტოში ეთიოპიის პარლამენტმა გააუქმა ქვეყანაში 10-თვიანი საგანგებო მდგომარეობა. Human Rights Watch-ის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ მისასალმებელია აღნიშნული ფაქტი, ათასობით ადამიანი რჩება პატიმრობაში ბრალის წაყენების გარეშე, აქციის მონაწილეების არცერთი საჩივარი არ იქნა განხილული და კვლავ გრძელდება ოპოზიციის ლიდერების, მსახიობების, ჟურნალისტებისა და სხვა პირების პოლიტიკურად მოტივირებული სასამართლო პროცესები.[9]

Amnesty International-ის ცნობით, მთავრობამ ამჰარის, ორომიისა და სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონში (SNNPR) დააკავა ათი ათასობით ადამიანი, მათ შორის ბევრი იყო პოლიტიკური აქტივისტი, ადამიანის უფლებათა საბჭოს დამკვირვებელი, მომიტინგე და ჟურნალისტი.[10]

ოპოზიცია

Freedom House-ს მიერ 2017 წლის 3 მაისს ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ეთიოპიის ხალხთა რევოლუციურ-დემოკრატიული ფრონტის (EPRDF) ოპონენტებისთვის თითქმის შეუძლებელია ეთიოპიაში მუშაობა. 2015 წლის არჩევნების წინ ოპოზიციური პარტიის წევრები დააშინეს, დააკავეს, სცემეს და დაიჭირეს. არჩევნების შემდგომ ოპოზიციის სამი წევრი მოკლეს და მიუხედავად მთავრობის მხრიდან უარყოფისა, ოპოზიცია ამტკიცებს, რომ ეს მკვლელობები იყო პოლიტიკურად მოტივირებული.[11] ამავე ანგარიშში აღნიშნულია, რომ რეგულარულად ხდება პოლიტიკურ ოპონენტებად აღქმული პიროვნებების შევიწროება, დაკავება და დევნა.

The Armed Conflict Location & Event Dataset (ACLED) – ის მიერ ეთიოპიის შესახებ ანგარიშში, რომელიც მოიცავს 2015 წლის ნოემბერი – 2017 წლის მაისის პერიოდს, აღნიშნულია, რომ როგორც ჩანს ეთიოპიის მთავრობას არ შეუძლია ტოლერანტული იყოს საწინააღმდეგო აზრის მიმართ ან ჩაერთოს დიალოგში რაიმე სახის ოპოზიციასთან.[12]

რელიგიის თავისუფლება

რელიგიის თავისუფლება კონსტიტუციით არის გარანტირებული, თუმცა, Freedom House -ს მიერ 2017 წლის 3 მაისს ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, მთავრობა უფრო მეტად ავიწროებს მუსლიმ საზოგადოებას, რომელიც წარმოადგენს მოსახლეობის 34% -ს.[13]

2016 წლის 2 ოქტომბერს, ათობით ან უფრო მეტი ადამიანი იქნა მოკლული რელიგიურ-კულტურულ ფესტივალზე ბიშოფტუში. საგანგებო მდგომარეობის დროს შეზღუდული იყო კონსტიტუციით გარანტირებული თავისუფლებები, მათ შორის რელიგიის თავისუფლება. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გამოქვეყნებულ რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2017 წლის ანგარიშში აღნიშნულია ფაქტი, რომ მომიტინგეებმა, ორომიის რეგიონში დასავლეთ არსის ტერიტორიაზე დაწვეს სხვადასხვა კონფესიის/მოძღვრების 15 ეკლესია და მათთან დაკავშირებული ობიექტები.[14]

ამავე წყაროზე დაყრდნობით, კანონმდებლობა ნებას რთავს შარიათის სასამართლოებს გადაწყვიტოს პირად სტატუსთან დაკავშირებული საქმეები იმ პირობით, თუ ორივე მხარე მუსლიმია და თანხმდება სასამართლოს იურისდიქციაზე. აღნიშნული ანგარიშის მიხედვით, ბევრ რეგიონში მართლმადიდებელი ქრისტიანები და მუსლიმები პატივს სცემენ ერთმანეთის რელიგიურ კანონებს და ტოლერანტები არიან შერეული ქორწინებისა და კონვერტაციის მიმართ. ამავე ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ზოგიერთი მართლმადიდებელი ქრისტიანი და პროტესტანტი აგრძელებს ერთმანეთის ბრალდებას მწვალებლობაში და აქტიურად მუშაობს ერთი რწმენის მიმდევრების სხვა რწმენაზე კონვერტაციისთვის. დამკვირვებლების განცხადებით, აღნიშნულმა ურთიერთბრალდებებმა გაზარდა ჯგუფებს შორის დაძაბულობა.[15]

ინდივიდუალური უფლებები

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებათა დაცვის შესახებ აღნიშნულია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ გადაადგილების თავისუფლება კონსტიტუციით არის გარანტირებული, აღნიშნული უფლება, კომენდანტის საათისა და გზების ჩაკეტვის გამო, შეზღუდულია ორომიისა და ამჰარას რეგიონებში, იქ სადაც მოეწყო მასობრივი დემონსტრაციები. საგანგებო მდგომარეობის დროს შეზღუდული იყო შიდა გადაადგილება, მთავრობამ ასევე შეზღუდა უცხოეთში მოგზაურობაც.[16]

ამავე წყაროს მიხედვით, ხელისუფლება თვალყურს ადევნებს სატელეფონო ზარებს, ტექსტურ შეტყობინებებსა და ელექტრონულ ფოსტებს. ხელისუფლებამ შეზღუდა ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების, მედიის, ჰუმანიტარული სააგენტოებისა და დიპლომატიური მისიების წვდომა კონკრეტულ რაიონებში.[17] Amnesty International – ის ცნობით, ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების შემდეგ იკლო საპროტესტო გამოსვლების რაოდენობამ, თუმცა, იმატა ადამიანის უფლებების დარღვევის ფაქტებმა.[18]

2017 წლის ივნისში ადგილობრივმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ – ეთიოპიის ადამიანის უფლებათა საბჭომ, გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელიც მოიცავს 2016 წლის ოქტომბერიდან – 2017 წლის მაისამდე პერიოდს. აღნიშნულ ანგარიშში საუბარია გარკვეული სახის დარღვევებზე, მათ შორის მკვლელობებზე, წამებასა და პატიმრობაზე, რომელიც განხორციელდა 3 რეგიონის: ორომია, ამჰარა და სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონის (SNNPR) 18 ზონასა და 42 ვორედაში (ეთიოპიის სახელმწიფოს ადმინისტრაციული დანაყოფი) და ასევე იმ დარღვევებზე, რომელიც განხორციელდა დედაქალაქის – ადის-აბების 10 სხვადასხვა ადმინისტრაციულ ერთეულში. ამავე წყაროზე დაყრდნობით, საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების შემდგომ პერიოდში 2 600 ადამიანი დააკავეს სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონში, რომლებიც ეთნიკურად მიეკუთვნებოდნენ გედეოს (Gedeo) ჯგუფს. [19]

Freedom House-ს მიერ 2017 წლის 3 მაისს ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, განათლების სამინისტრო აქტიურად აკვირდება და არეგულირებს ოფიციალურ სასწავლო პროგრამებს, ასევე ხშირად შეზღუდულია კვლევის, სიტყვისა და შეკრების თავისუფლება სტუდენტებისა და ლექტორებისთვის/პროფესორებისთვის. საპროტესტო გამოსვლებში სტუდენტები წარმოადგენდნენ ძირითად ნაწილს, ამიტომაც დაკავებულების, დაშავებულებისა და არეულობისას მოკლულთა დიდ ნაწილს სწორედ ისინი წარმოადგენენ.[20]

ამავე წყაროს მიხედვით, მთავრობა განაგრძობს ჟურნალისტებისა და იმ ადამიანების თვითნებურ დაკავებას, რომლებიც გამოხატავენ მთავრობის საწინააღმდეგო შეხედულებებს. შეზღუდვები განსაკუთრებით ვრცელდება იმ ჟურნალისტებზე, ვინც სოლიდარობას უცხადებს ორომიასა და ამჰარაში საპროტესტო გამოსვლებს და ისტორიულად მუსლიმი საზოგადოების მიერ მოწყობილ საპროტესტო აქციებს. 2016 წელს შევიწროებას განიცდიდნენ ასევე უცხოელი ჟურნალისტებიც. ქვეყნის შიგნით თავიანთი ქმედებების გამო არსებული რისკებიდან გამომდინარე, ეთიოპელი ჟურნალისტები მუშაობენ დევნილობაში.[21]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებათა დაცვის შესახებ აღნიშნულია, რომ მთავრობა განაგრძობს პოლიციისა და არმიისთვის ადამიანის უფლებებზე ტრენინგების მხარდაჭერას. ის ასევე განაგრძობს დახმარების მიღებას არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ეთიოპიის ადამიანის უფლებათა კომისიისგან (EHRC) იმისათვის, რომ გააუმჯობესოს და უფრო პროფესიული გახადოს თავისი ტრენინგები და სასწავლო პროგრამები ადამიანის უფლებებზე, ასევე, მიიღოს უფრო მეტი მასალა კონსტიტუციასა და ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებულ საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და კონვენციების შესახებ.[22]

ციხეებში არსებული პირობები

Freedom House-ს მიერ 2017 წლის 3 მაისს ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ეთიოპიის ციხეებში არის მკაცრი პირობები და დაკავებულები ხშირად აფიქსირებენ დარღვევების ფაქტებს, მათ შორის წამების ფაქტებს, განსაკუთრებით მეკელავისა და კილინტოს ციხეებში (Maekelawi and Qilinto prisons), სადაც რამდენიმე ცნობილი პოლიტ-პატიმარი არის განთავსებული.[23]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებათა დაცვის შესახებ აღნიშნულია Human Rights Watch – ის 2016 წლის ივნისის ანგარიში, რომლის მიხედვითაც უსაფრთხოების ძალების წევრები სცემენ დაკავებულებს, მათ შორის არასრულწლოვნებს. აღნიშნულ ანგარიშში მოყვანილია რამდენიმე სტუდენტის განაცხადი იმის შესახებ, თუ როგორ აწამებდნენ მათ ელექტრო შოკებითა და სხვა საშუალებებით. რამდენიმე ქალმა პატიმარმა განაცხადა, რომ ისინი გააუპატიურეს უსაფრთხოების ძალების წევრებმა.[24]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ამავე ანგარიშში ნახსენებია, რომ სექტემბერში, ეთიოპიაში საახალწლოდ შეწყალების ტრადიციის მიხედვით, მთავრობამ გაათავისუფლა 12 000-ზე მეტი პატიმარი.[25]

ქალთა უფლებები

Freedom House-ს მიერ 2017 წლის 3 მაისს ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, კანონმდებლობით დაცულია ქალთა უფლებები, თუმცა, პრაქტიკაში ეს უფლებები რუტინულად ირღვევა. არაერთგვაროვანია კანონის აღსრულება, რომელიც მიმართულია გაუპატიურებასა და ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ და სასამართლოში შეჩერებულია საქმეები. არალეგალურია ქალების სასქესო ორგანოს დამახინჯება და  ბავშვთა იძულებით ქორწინება, თუმცა,  ასეთი დანაშაულის ჩამდენთა დასასჯელად მცირე ძალისხმევა იხარჯება.[26]

2016 წლის იანვარში გაეროს ქალთა ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში გენდერზე დაფუძნებული ძალადობის შესახებ, აღნიშნულია, რომ რეგიონების ყველა ნაწილში დიდი მოთხოვნა არსებობს თავშესაფრებზე და ქალებმა სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონში (SNNPR) აღნიშნეს, რომ ძალადობის ფორმები, რომლებსაც ისინი განიცდიდნენ იყო ეკონომიკური, სექსუალური და ფსიქოლოგიური სახის. მამაკაცებზე სექსუალური ძალადობის ფაქტები განმეორებით აღინიშნა, როგორც სამიზნე თემებში განვითარებად გამოწვევად.[27]

მარტოხელა ქალები

ჰოლანდიის ლტოლვილთა საბჭოს მიერ ეთიოპიის შესახებ 2016 წლის 18 მაისს გამოქვეყნებულ დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ მარტოხელა ქალებისთვის რთულია ცხოვრების დაწყება. ხშირად ძნელია საცხოვრებლისა და სამსახურის შოვნა. იმ შემთხვევაშიც, თუ სამსახური გამოჩნდა, ხშირად ეს არის დაკავშირებული ან შიდა მოსამსახურეობასთან, ან პროსტიტუციასთან. ამ მხრივ ქალები არიან სექსუალური ძალადობის მსხვერპლად გახდომის რისკის ქვეშ.[28]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ კვლევისა და ინფორმაციის ცენტრის (CORI) მიერ 2015 წლის დეკემბერში ეთიოპიის შესახებ გამოქვეყნებულ ანგარიშში პროფესორ სეჰინ ტეფერასთან ჩატარებული ინტერვიუდან მოყვანილია ციტატა, რომლის მიხედვითაც სიტუაცია სხვადასხვანაირია და დამოკიდებულია თვითონ ქალების შესაძლებლობასა და გარემოებებზე: „როგორც მსოფლიოს ნებისმიერ კუთხეში, მარტოხელა ქალების/დედების მდგომარეობა, რომლებიც არიან ოჯახების გარეშე, დიდწილად დამოკიდებულია მათ შესაძლებლობასა და გარემოებებზე. განათლებული და გაუნათლებელი ქალების უმრავლესობას აქვს ანაზღაურებადი სამუშაო და არჩენს საკუთარ თავსა და შვილებს. არაკვალიფიციური ქალებისთვის ზოგად გამოსავალს წარმოადგენს სექს-მუშაკობა და შიდა მოსამსახურეობა. ქალებს ურბანული არეალებიდან უფრო მეტი გამოსავალი აქვთ, ვიდრე ქალებს სოფლებიდან, თუმცა, მე არ მგონია, რომ მარტოხელა ქალების/დედების სტრატეგიებში ეთნიკური და რელიგიური იდენტობა წარმოადგენდეს ფაქტორებს.“ [29] ამავე ინტერვიუში სეჰინ ტერეფა აღნიშნავს, რომ მარტოხელა ქალები/დედები, რომლებსაც არ აქვთ ოჯახისგან მხარდაჭერა, მოწყვლადები არიან ტრეფიკინგის ან სექსუალური ექსპლუატაციის მიმართ. ამავე წყაროში პროფესორი სემ ბეკალო ინტერვიუში აღნიშნავს, რომ მარტოხელა ქალები/დედები ძალიან მოწყვლადები არიან ტრეფიკინგის ან სექსუალური ექსპლუატაციის მიმართ, განსაკუთრებით მოცემულ კონტექსტში, როცა ქვეყანაში ფართოდაა გავრცელებული სიღარიბე და არსებობს სამსახურებისა და საარსებო წყაროების ნაკლებობა.[30]

ამავე წყაროში მოყვანილია ასევე პროფესორ ჯონ აბინკის ციტატა, რომელიც ასევე ამბობს, რომ მარტოხელა ქალების/დედების სიტუაცია, რომელთაც არ გააჩნიათ ოჯახის მხარდაჭერა, სხვადასხვაგვარია: „ეს ძალიან განსხვავდება. ზოგიერთს მეგობრები ეხმარებიან, ზოგი ქალაქებში არსებულ ქალთა თავშესაფარში მიდის, ძირითადად ადის-აბებაში. მათ ასევე შეუძლიათ გარკვეული დროის განმავლობაში გავიდნენ და იცხოვრონ ქუჩებში და ითხოვონ მოწყალება. ზოგიერთი სხვა მამაკაცთან იწყებს ურთიერთობას. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მარტოხელა ქალმა/დედამ ვერ იპოვოს ნათესავი, რომელიც მას დაეხმარება. გაუნათლებელ ქალებს აქვთ ნაკლები არჩევანი და უფრო მეტის გადატანა უწევთ. ეთნიკურ და რელიგიურ ჯგუფებს შორის არ არის დიდი განსხვავება, გარდა მუსლიმი საზოგადოებისა, სადაც ქალზე დიდი ზეწოლა მოდის, რომ შეასრულოს სოციალური, რელიგიური და ოჯახური ნორმები. ისინი ნაკლებად გადაადგილდებიან.“ [31]

მარტოხელა ქალებისთვის პრობლემურ საკითხს წარმოადგენს ქალაქში თავიანთი თავის დამკვიდრება. ძნელია სამსახურის პოვნა და ხელფასი არის დაბალი. გარკვეულ სოფლებში მარტოხელა ქალები განიცდიან დისკრიმინაციას და ზოგჯერ მათ მშობლებიც კი ტოვებენ. უარყოფილი მარტოხელა დედები როგორც წესი გადადიან ადის-აბებაში.[32]

ეთნიკური უმცირესობები

2016 წლის სექტემბერში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებათა ასოციაციამ განაცხადა, რომ მიიღო ინფორმაცია დანაშაულების შესახებ, კონსოს ხალხის წინააღმდეგ გადაჭარბებული და ლეტალური ძალის გამოყენებაზე სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონში (SNNPR). [33]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებათა დაცვის შესახებ აღნიშნულია ეთიოპიის ადამიანის უფლებათა საბჭოს მოხსენება, რომლის მიხედვითაც ორომოს მომიტინგეებიდან რამდენიმემ 2015 წლის 12 დეკემბერს დაწვა ამჰარას მაცხოვრებლების სახლები და საკუთრება ამეიაში, ორომიის სამხრეთ-დასავლეთით. ადამიანის უფლებათა საბჭოს მიხედვით, თავდასხმამ გამოიწვია რამდენიმე ასეული ფერმერის გადაადგილება და განადგურდა 800-ზე მეტი სახლი. საპასუხოდ, ამჰარას რამდენიმე ფერმერმა დაწვა 96 ორომო ფერმერის სახლი. აღნიშნულმა ორმა თემმა ჩაატარა საერთო შეხვედრა და დაგმო თავდასხმები ორივე მხარეს.[34] ამავე წყაროს მიხედვით, აღნიშნული თემები ერთად მუშაობენ დაზიანებული სახლების აღსადგენად.

[1] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[2] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Ethiopia, 3 March 2017, available at:

[accessed 4 October 2017]

[3] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[4] “Ethiopia Extends National State of Emergency by 4 Months.” U.S. News & World Report, U.S. News & World Report, 30 Mar. 2017, available at: www.usnews.com/news/world/articles/2017-03-30/ethiopia-extends-state-of-emergency-by-4-months. [accessed 3 October 2017]

[5] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[6] Ibid

[7] Ibid

[8] Ibid

[9] “State of Emergency Ends in Ethiopia.” Human Rights Watch, 7 Aug. 2017, www.hrw.org/news/2017/08/07/state-emergency-ends-ethiopia. [accessed 3 October 2017]

[10] Asylum Research Consultancy (ARC), Ethiopia COI Query Response focusing on: (1) The Ethiopian Federal Democratic Unity Forum (Medrek) (2) The Southern Ethiopia People’s Democratic Coalition (SEPDC) (3) The situation in Hosaena and Kembata in the Southern Nations, Nationalities and Peoples’ Region (SNNPR) region, 14 July 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[11] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[12] Asylum Research Consultancy (ARC), Ethiopia COI Query Response focusing on: (1) The Ethiopian Federal Democratic Unity Forum (Medrek) (2) The Southern Ethiopia People’s Democratic Coalition (SEPDC) (3) The situation in Hosaena and Kembata in the Southern Nations, Nationalities and Peoples’ Region (SNNPR) region, 14 July 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[13] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[14] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Ethiopia, 15 August 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[15] Ibid

[16] Ibid

[17] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Ethiopia, 15 August 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[18] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Ethiopia, 22 February 2017, available at:

[accessed 4 October 2017]

[19] Asylum Research Consultancy (ARC), Ethiopia COI Query Response focusing on: (1) The Ethiopian Federal Democratic Unity Forum (Medrek) (2) The Southern Ethiopia People’s Democratic Coalition (SEPDC) (3) The situation in Hosaena and Kembata in the Southern Nations, Nationalities and Peoples’ Region (SNNPR) region, 14 July 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[20] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[21] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[22] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Ethiopia, 3 March 2017, available at:

[accessed 4 October 2017]

[23] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[24] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Ethiopia, 3 March 2017, available at:

[accessed 4 October 2017]

[25] Ibid

[26] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 3 October 2017]

[27] Asylum Research Consultancy (ARC), Ethiopia COI Query Response focusing on: (1) The Ethiopian Federal Democratic Unity Forum (Medrek) (2) The Southern Ethiopia People’s Democratic Coalition (SEPDC) (3) The situation in Hosaena and Kembata in the Southern Nations, Nationalities and Peoples’ Region (SNNPR) region, 14 July 2017, available at:

[accessed 4 October 2017]

[28] Dutch Council for Refugees, Country of Origin Information Report Ethiopia, 18 May 2016, available at:

[accessed 4 October 2017]

[29] Country of Origin Research and Information (CORI), Ethiopia: Domestic Violence and Honour Killings in Ethiopia, 11 December 2015, Eth1215, available at:

[accessed 4 October 2017]

[30] Ibid

[31] Ibid

[32] SFH – Schweizerische Flüchtlingshilfe: Schnellrecherche der SFH-Länderanalyse vom 26. Mai 2015 zu Äthiopien: Frau mit unehelichem Kind, 26 May 2015 (available at ecoi.net)

[accessed 4 October 2017]

[33] Asylum Research Consultancy (ARC), Ethiopia COI Query Response focusing on: (1) The Ethiopian Federal Democratic Unity Forum (Medrek) (2) The Southern Ethiopia People’s Democratic Coalition (SEPDC) (3) The situation in Hosaena and Kembata in the Southern Nations, Nationalities and Peoples’ Region (SNNPR) region, 14 July 2017, available at:

[accessed 4 October 2017]

[34] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Ethiopia, 3 March 2017, available at:

[accessed 4 October 2017]