ისრაელი. სამართალდამცავი სისტემების ეფექტიანი მუშაობა. ოქტომბერი, 2021

2014 წელს გლობალურმა პოლიტიკის ანალიზის კორპორაციამ „RAND“ გამოქვეყნა კვლევა, რომელიც ისრაელის საჯარო უსაფრთხოების სამინისტროს, ფინანსთა სამინისტროსა და ისრაელის პოლიციის დაკვეთით განხორციელდა. ისრაელის სახელმწიფო უწყებებს სურდათ, შეესწავლათ ისრაელის პოლიციის ეფექტიანობა და ის თუ რამდენად კმაყოფილია ისრაელის მოსახლეობა პოლიციის საქმიანობით. კორპორაცია კვლევას 2 წლის განმავლობაში ახოცრიელებდა.

ისრაელის სახელმწიფოს პოლიცია პასუხისმგებელია შიგა პატრულირებასა და დანაშაულის პრევენციაზე; ასევე, საზღვრის, საგზაო მოძღაობის, ნარკოტიკული საშუალებების, ალკოფოლის და აალებადი საშუალებების პატრულირებაზე. ისრაელის პოლიცია პასუხისმგებელია დანაშაულის გამოძიებაზე, ანტი-კორუფციული დანაშაულის გამოძიებაზე; ასევე, ახორციელებს ეროვნული გადაუდებელი დახმარების ცხელი ხაზის ადმინისტრირებას. ისრაელის პოლიცია პასუხისმგებელია საშინაო კონრტ-ტერორისტულ ოპერაციებზე და მართავს ეროვნული გადაუდებელი დახმარების კრიზის ცენტრს. ისრაელის პოლიცია მართავს მოხალისეთა სამოქალაქო გვარდიას და მთლიანი სისხლის სამართლის სისტემაში, საქმეების 80%-ის შემთხვევაში, სისხლისსამართლებრივი დევნის განმახორციელებელია. ისრაელის პოლიციის საქმიანობის პოლიტიკას განსაზღვრავს საჯარო უსაფრთხოების სამინისტრო, რომელიც ასევე მეთვალყურეობს სახანძრო და საპატიმრო სერვისს, ისევე როგორც სხვადასხვა სათემო პროგრამას.

ისრაელის პოლიციის ავტორიზებული შემადგენლობა 29,300-ია, თუმცა რეალური ძალა შედარებით მცირეა. საერთო რაოდენობის დაახლოებით მეოთხედი მოკლევადიანი რეკრუტები არიან, ვინც ეროვნულ სამსახურს გადის; ასევე, მთლიანი ძალის ერთ მეოთხედს შეადგენს სასაზღვრო პოლიცია. ისრაელის პოლიცია აქტიურად იყენებს სამოქალაქო მოხალისეებს, რომლებიც პროფესიონალი პოლიციის მითითებების შესაბამისად ასრულებენ როგორც რუტინულ, ასევე სპეციალიზებულ ფუნქციებს. საერთო ჯამში საუბარია 36 ათასამდე მოხალისეზე. პოლიციაშ არის სამეთაური სისტემა, რომელიც ისრაელის თავდაცვის ძალების ანალოგიურია და პოლიციის კომისრებს აქვთ იგივე რანგის წოდება, რაც ისრაელის თავდაცვის ძალების გენერალური შტაბის უფროსს.

კვლევამ აჩვენა, რომ საზოგადოება ხედავს და აღიქვამს ბევრ დადებით და პოზიტიურ ელემენტს პოლიციის ქმედებებსა და ჩვევებში. ბევრი წყარო აღნიშნავს, რომ ისრაელის პოლიცია ეფექტურად ებრძვის ბევრი სახის დანაშაულს. ამავე დროს, საზოგადოებაში გამოიკვეთა უარყოფითი დამოკიდებულებებიც. ხალხში არის ისეთი აღქმაც, რომ პოლიცია ყოველთვის არ იქცევა პროფესიონალურად და ვერ უზრუნველყოფს შესაბამის დაცვას და უსაფრთხოებას. სხვადასხვა ფოკუს ჯგუფმა კვლევის დროს პოლიციის მიმართ შიშის ქონაზეც ისაუბრა. ნეგატიური დამოკიდებულების უმთავრესი გამომწვევი მიზეზი არის აღქმა, რომ პოლიცია განასხვავებს ეთნიკური ნიშნის მიხედვით.[1]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ სასამართლო სისტემა ისრაელში დამოუკიდებელია და სასამართლო რეგულარულად იღებს მთავრობის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილებებს. უზენაესი სასამართლო ისტორიულად გადამწყვეტ როლს თამაშობს უმცირესობების უფლებების დაცვაში და მუდმივად აუქმებს მთავრობის და პარლამენტის ისეთ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც საფრთხეს უქმნის ადამიანის უფლებებს. სასამართლო პირდაპირი წესით განიხილავს პეტიციებს როგორც ისრაელის მოქალაქეებისგან, ასევე ღაზის სექტორისა და დასავლეთ სანაპიროს პალესტინელი რეზიდენტებისგან. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სახელმწიფო ძირითადად იცავს სასამართლოს გადაწყვეტილებებს.

ანგარიშის მიხედვით, საერთო ჯამში, სათანადო პროცედურული ნორმები გარანტირებულია ჩვეულებრივ საქმეებში; თუმცა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ საქმეებში ეჭვმიტანილები სპეციალური სამართლებრივი რეგულაციების ობიექტები არიან. ასეთ დანაშაულებში ეჭვმიტანილების წინასწარი პატიმრობა შეიძლება გაგრძელდეს 6 თვემდე და ეს ვადა განახლდეს მრავალჯერ. 2020 წლის ბოლოსთვის ისრაელის საპატიმროებში 4279 პალესტინელი იმყოფებოდა, მათ შორის 357 ადმინისტრაციულ პატიმრობაში. ანგარიშის მიხედვით, ებრაელი მოქალაქეები, კერძოდ, აშკენაზები, ზოგადად პრაქტიკული პრივილეგიებით სარგებლობენ, ვიდრე დანარჩენი მოსახლეობა, მათ შორის საკანონმდებლო და სოციალურ-ეკონომიკურ საკითხებში. არაბი ან პალესტინელი მოქალაქეები აწყდებიან დე ფაქტო დისკრიმინაციულ მიდგომას განათლების, სოციალური მომსახურების და განსახლების საკითხებზე წვდომის მიმართულებებით.[2]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო, ისრაელში პოლიციაში საჩივრის შეტანის წესისა და ეფექტიანობის შესახებ, 2015 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ ყველა მოქალაქეს შეუძლია შეიტანოს პოლიციაში საჩივარი, რომ ადგილი ჰქონდა დანაშაულებრივ ქმედებას. საჩივრის შეტანის წესი მთელი ქვეყნის მასშტაბით სტანდარტულია და მსხვერპლს, მოწმეს ან სხვა პირს შეუძლია საჩივარი შეიტანოს პოლიციის განყოფილებაში. მძმე დანაშაულის შემთხვევაში, მოქალაქეს შეუძლია ტელეფონით დაუკავშირდეს პოლიციას და განაცხადოს დანაშაულის შესახებ და პოლიცია საქმიდან გამომდინარე იღებს გადაწყვეტილებას, ოქმი განყოფილებაში შეავსოს თუ დანაშაულის ადგილზე. დანაშაულის შესახებ შეიძლება განაცხადოს ასევე მესამე პირმაც და პოლიციას მსხვერპლის სახელით აცნობოს კანონდარღვევის ფაქტის შესახებ. ანგარიშს მიხედვით, საჩვრის შეტანის ეფექტიანობის შესახებ ინფორმაცია მწირია. 2012 წელს ერთერთი ადგილობრივი მედია საშუალება წერდა, რომ ახალგაზრდა ამერიკელ ქალს, რომელიც ისრაელში ცხოვრობდა, რამატ განის პოლიციის განყოფილებაში უარი უთხრეს საჩივრის მიღებაზე, რომელიც სექსუალურ შევიწროვებას ეხებოდა. მიზეზად კი განყოფილებაშ გადატვირთულობა დაასახელეს. სტატიაშ ნათქვამი იყო, რომ როდესაც რედაქციამ მომხდარის შესახებ აცნობა რაიონის უფროს კომისარს, მან სთხოვა ქალბატონს კვლავ გამოცხადებულიყო პოლიციის განყოფილებაში, სადაც მას პრიორიტეტულად მოემსახურნენ და საჩვარი დააწერინეს.[3]

[1] RAND Corporation; Effective Policing for 21st Century Israel; Jessica Saunders, Steven W. Popper, Andrew R. Morral, Robert C. Davis, Claude Berrebi, Kristin J. Leuschner, Shira Efron, Boaz Segalovitz, K. Jack Riley; Published: 14 February, 2014; available at:

[accessed on 12 October 2021]

[2] Freedom House: Freedom in the World 2021 – Israel, 3 March 2021

 (accessed on 12 October 2021)

[3] IRB – Immigration and Refugee Board of Canada: Israel: Requirements and procedures for a victim of crime to file a complaint with the police, including obtaining a copy of the complaint and effectiveness; mechanisms available to file a complaint against the police, including effectiveness (2012-February 2015) [ISR105088.E], 19 March 2015

 (accessed on 12 October 2021)

ისრაელი. უსაფრთხოება და ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკა. ოქტომბერი, 2021

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ ისრაელი მრავალპარტიული საპარლამენტო დემოკრატიაა. მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანას არ აქვს კონსტიტუცია, 120-მანდატიანი პარლამენტი „კნესეტის“ მიერ მიღებულია „ძირითადი კანონების“ სერია, რომელიც აერთიანებს ფუნდამენტურ უფლებებს. ფუნდამენტური კანონების, ბრძანებულებებისა და რეგულაციების მოქმედება დამოკიდებულია საგანგებო მდგომარეობის არსებობაზე, რომელიც ქვეყანაში ძალაშია 1948 წლიდან. მოქმედი კანონმდებლობით, პარლამენტი უფლებამოსილია დაითოვოს საკუთარი თავი და დანიშნოს არჩევნები. 2020 წლის 2 მარტს ისრაელში ჩატარდა მესამე არჩევნები უკანასკნელი ერთი წლის განმავლობაში და ჩამოყალიბდა კოალიციური მმართველობა. 2020 წლის 23 დეკემბერს პარლამენტმა, მას შემდეგ, რაც ბიუჯეტის შესახებ კანონი ვერ მიიღო, კიდევ ერთხელ დაითხოვა საკუთარი თავი და ხელახალი არჩევნები 2021 წლის 23 მარტს ჩანიშნა.

პრემიერის დაქვემდებარების ქვეშ, ისრაელის უსაფრთხოების სამსახური ებრძვის ტერორიზმს და შპიონაჟს ისრაელში, დასავლეთ სანაპიროსა და ღაზაში. ეროვნული პოლიცია, მათ შორის სასაზღვრო პოლიცია და საიმიგრაციო პოლიცია ექვემდებარება საჯარო უსაფრთხოების სამინისტროს. ისრაელის თავდაცვის ძალები პასუხისმგებელია საგარეო უსაფრთხოებაზე, მაგრამ ასევე აქვს გარკვეული პასუხისმგებლობა შიგა უსაფრთხოებაზე და ანგარიშვალდებულია თავდაცვის სამინისტროს წინაშე. ისრაელის უსაფრთხოების სამსახურის ძალები, რომლებიც მოქმედებენ დასავლეთ სანაპიროზე, ფუნქციონირებენ თავდაცვის ძალების დაქვემდებარებაში. სამოქალაქო ხელისუფლება ახორციელებს უსაფრთხოების სამსახურების ეფექტიან კონტროლს.

ანგარიშს მიხედვით, ისრაელშ ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით მნიშვნელოვან საკითხებს წარმოადგენს: ცნობები უკანონო და თვითნებური მკვლელობების შესახებ, მათ შორის ისრაელის სამოქალაქო პირებისა და სამხედროების მკვლელობები; თვითნებური დაკავებები პალესტინელებისა დასავლეთ სანაპიროდან და ღაზიდან; პალესტინელების იერუსალიმში განსახლებაზე დაწესებული შეზღუდვები, მათ შორის უკანონო ჩარევა პირად, ოჯახისა და საშინაო საქმეებში; მნიშვნელოვანი შეზღუდვებია დაწესებული გადაადგილების თავისუფლებაზე; ასევე, ყურადსაღებია ძალადობა თავშესაფრის მაძიებლებისა და უკანონო მიგრანტების მიმართ; ძალადობა და ძალადობის მუქარა ეროვნული, რასობრივი ან ეთნიკური უმცირესობების მიმართ; და შრომითი უფლებების დარღვევები უცხოელი მუშა ხელის და დასავლეთ სანაპიროელი პალესტინელების მიმართ.

ანგარიშის მიხედვით, ისრაელის ხელისუფლება დგამს ქმედით ნაბიჯებს, რათა სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა დააკისროს თანამდებობის პირებს, რომლებიც ჩაიდენენ ადამიანის უფლებებს დარღვევებს; ისრაელის ხელისუფლება აღნიშნულს ახორციელებს ყველას მიმართ, განურჩევლად იმის, თუ რა თანამდებობა და გავლენა აქვს ამა თუ იმ დანაშაულის ჩამდენ პირს.[1]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ ისრაელის ხელისუფლება 2020 წლის განმავლობაში სისტემატურად ავიწროვებდა და დისკრიმინაციულად ექცეოდა პალესტინელებს; და ასეთი დამოკიდებულება ხშირად ცდებოდა უსაფრთხოების დასაბუთების კონტექსტს, რასაც, როგორც წესი, ემყარება ხოლმე ისრაელის განმარტებები.

ზედიზედ მეცამეტე წლის განმავლობაში, ისრაელის ხელისუფლებამ აამოქმედა გადაადგილების შეზღუდვა პალესტინელებზე ღაზის სექტორში და მკაცრად ზღუდავდა ტვირთის შეტანა-გატანას. აღნიშნული შეზღუდვა არ არის დაფუძნებული უსაფრთხოების რისკის ინდივიდუალურ შეფასებაზე და 2 მილიონამდე პალესტინელს უზღუდავს გადაადგილების თავისუფლებას და ტოვებს მათ ელექტროენერგიისა და წყლის რესურსის შეზღუდულ პირობებში, რაც ანგრევს ეკონომიკასაც. ღაზის სექტორის მოსახლეობის 80% დამოკიდებულია ჰუმანიტარულ დახმარებაზე.[2]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ ისრაელი თავისუფალი ქვეყანაა და მისი რეიტინგი 100-დან 76 ქულით ფასდება. ქვეყანაში არსებული ვითარება პოლიტიკური უფლებების კუთხით 40-დან 33 ქულითაა შეფასებული; სამოქალაქო თავისუფლებების კუთხით კი 60-დან 43 ქულით. ორგანიზაცია წერს, რომ ისრაელი მრავალპარტიული დემოკრატიაა ძლიერი და დამოუკიდებელი ინსტიტუტებით, რაც მოსახლეობის უმეტესი ნაწილისთვის პოლიტიკური და სამოქალაქო უფლებების დაცვის გარანტიაა. მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო სისტემა შედარებით აქტიურია უმცირესობათა უფლებების დაცვის მიმართულებით, პოლიტიკური ლიდერები და საზოგადოების გარკვეული ნაწილი დისკრიმინაციულია არაბი და სხვა ეთნიკური ან რელიგიური უმცირესობების მიმართ.[3]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ ისრაელი განაგრძობს ინსტიტუტიოცანილებული დისკრიმინაციული მიდგომის გატარებას პალესტინელების მიმართ, რომლებიც ისრაელის მმართველობის ქვეშ ცხოვრობენ პალესტინის ტერიტორიაზე. გრძელდება პალესტინელთა გადაადგილება და მათი სახლების დანგრევა. ისრაელის ძალები კვლავ იყენებენ გადამეტებულ ძალას სამართალდამცავი ორგანოების ოპერაციების დროს პალესტინის ტერიტორიაზე. ისრეალის ძალებმა 2020 წელს 31 პალესტინელი მოკლეს აღნიშნული ოპერაციების დროს. ისრაელის ინარჩუნებს ღაზის სექტორის ბლოკადას და ზღუდავს პალესტინელების გადაადგილების თავისუფლებას. ხელისუფლება თავშესაფრის მაძიებლებს უზღუდავს წვდომას ლტოლვილის სტატუსის დადგენის სათანადო პროცედურებზე.[4]

საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლისა და ადამიანის უფლებების ჟენევის აკადემიის პროექტის „კანონის უზენაესობა შეიარაღებულ კონფლიქტებში“ (RULAC) მიხედვით, ისრაელის სახელმწიფოს ტერიტორიაზე ადგილი არ აქვს საერთაშორისო ხასიათის ან შიგა შეიარაღებულ კონფლიქტს. თუმცა, ისრაელი ჩართულია ე.წ ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტში. აღნიშნული კონფლიქტის ფარგლებში, პერიოდულად, ღაზის სექტორიდან ისრაელის სახელმწიფოს ტერიტორიის მიმართულებით ხდება საჰაერო იერიშების განხორციელება. აღნიშნული წყაროს მიხედვით, ისრაელი ეწევა პალესტინის ტერიტორიის ოკუპაციას და რეალური ძალაუფლება დასავლეთ სანაპიროზე, ღაზის სექტორსა და ასევე აღმოსავლეთ იერუსალიმზე ისრაელის სახელმწიფოს ხელშია. წყარო აღნიშნავს, რომ ისრაელი ჩართულია სამ შეიარაღებულ კონფლიქტში, როგორც მხარე, რომელსაც ოკუპირებული აქვს: 1. გოლანის სიმაღლეები (სირია), 2. მაზარია შაბა (Shebaa Farms – ლიბანი) და 3. პალესტინის ტერიტორია.[5]

[1] USDOS – US Department of State: 2020 Country Reports on Human Rights Practices: Israel, West Bank and Gaza (Israel), 30 March 2021

 (accessed on 6 October 2021)

[2] HRW – Human Rights Watch: World Report 2021 – Israel and Palestine, 13 January 2021

 (accessed on 6 October 2021)

[3] Freedom House: Freedom in the World 2021 – Israel, 3 March 2021

 (accessed on 6 October 2021)

[4] AI – Amnesty International: Amnesty International Report 2020/21; The State of the World’s Human Rights; Israel and the Occupied Palestinian Territories 2020, 7 April 2021

 (accessed on 6 October 2021)

[5] The Rule of Law in Armed Conflicts project RULAC; Geneva Academy of International Humanitarian Law and Human Rights; Israel; available at: https://www.rulac.org/browse/map [accessed on 7 October 2021]

ისრაელი. საპატიმრო დაწესებულებებში არსებული პირობები. ოქტომბერი, 2021

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ ისრაელელი ჯარისკაცები, პოლიცია და უსაფრთხოების სამსახურის ოფიცრები კვლავ იყენებენ წამებას და სხვა არაადამიანურ მოპყრობას პალესტინელების მიმართ და ეს გრძელდება დაუსჯელად. აღწერილი მეთოდები მოიცავს ცემას, სილის გაწვნას, ბორკილების მტკივნეულად დადებას, ძილის დარღვევას, მტკივნეულ პოზიციებში გაჩერებას და ოჯახის წევრების მიმართ ძალადობის გამოყენების მუქარებს. სამარტოო საკანში ხანგრძლივი პერიოდით, ხანდახან თვეობითაც, მიღებული სადამსჯელო პრაქტიკაა. ისრაელის ძალები ხშირად უზღედავენ სამედიცინო დახმარებაზე წვდომას სამართალდამცველების მიერ გატარებული ოპერაციებისას დაშავებულ პალესტინელებს.[1]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ უზენაესმა სასამართლომ წამება 1999 წელს აკრძალა, თუმცა დაადგინა, რომ ფიზიკური იძულება შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს დაკითხვებისას იმ შემთხვევებში, როდესაც სახეზეა გარდაუვალი საფრთხე. ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები ბრალს სდებენ ხელისუფლებას ფიზიკური ძალადობის და სხვა ისეთი მეთოდების გამოყენებაში, როგორიცაა იზოლაცია, ძირის დარღვევა, ფსიქოლოგიური დაშინება და ზეწოლა და დამცირება.

ისრაელის კანონმდებლობა, პოლიტიკური პრაქტიკა, სამოქალაქო საზოგადოება და დამოუკიდებელი მედია ქმნის ისეთ გარემოს, სადაც მთავრობის გამჭვირვალობა სათანადო დონეზეა. ინფორმაციის თავისუფლების შესახებ კანონის მიხედვით, ყველა მოქალაქესა და რეზიდენტს აქვს უფლება, მიიღოს ინფორმაცია საჯარო უწყებისგან. მიუხედავად ამისა, კანონი უშვებს გამონაკლისებს, რომლის მიხედვითაც შეიარაღებულ ძალებს, დაზვერვის სამსახურს, ატომური ენერგიის სააგენტოს და პენიტენციურ სისტემას უფლება აქვს ინფორმაცია არ გაასაჯაროვოს; წყაროების შეფასებით, ასეთი დაშვება შესაძლოა, უწყებებმა დანაშაულების დაფარვის მიზნით გამოიყენონ.

ადგილობრივი ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების ინფორმაციით, ისრაელის საპატიმროებში 4 ათასზე მეტი პალესტინელი იმყოფება, მათ შორის 357 ადმინისტრაციულ პატიმრობაშია. სისხლის სამართლის კოდექსით, პირი, რომელიც ეჭვმიტანილია უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ დანაშაულში, შესაძლოა, ოფიციალური პროცედურების დაწყების გარეშე დარჩეს პატიმრობაში 96 საათის განმავლობაში და 21 დღის განმავლობაშ შეეზღუდოს წვდომა ადვოკატთან.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ისრაელის შესახებ წერს, რომ კანონმდებლობა კრძალავს წამებას, ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური ტკივილის მიყენებას, თავდასხმას ან ზეწოლას. ქვეყნის კანონმდებლობა უშვებს გამონაკლისს ისრაელის უსაფრთხოების სამსახურის მიერ ჩატარებული დაკითხვების შემხვევაში და ნებადართულად მიიჩნევს ისეთი მეთოდების გამოყენებას, რომელსაც უწოდებენ „გამონაკლის ღონისძიებებს“. აღნიშნული მეთოდი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს გარდაუვალი საფრთხის არსებობის დროს. 2018 წელს ისრაელის მთავრობამ დაადგინა, რომ დაკითხვის ასეთი მეთოდები, წესები და პროცედურები, უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე, არის საიდუმლო ინფორმაცია. ხელისუფლება ამტკიცებს, რომ უსაფრთხოების სამსახური დაკავებულებს, დაკითხვის მიზნებიდან გამომდინარე, იზოლაციაში ამყოფებს მხოლოდ გადაუდებელ შემთვევებში, როდესაც არ არსებობს სხვა ალტერნატივა და რომ უსაფრთხოების სამსახური იზოლაციას არ იყენებს დაკითხვის გახანგრძლივების, აღიარებითი ჩვენების იძულების ან დასჯის მიზნებით. სისხლის სამართლებრივ საქმეებში, რომელსაც პოლიცია წარმართავს, თუ სავარაუდო დანაშაული ისჯება მაქსიმუმ 10 წლის ვადით პატიმრობით, დაკითხვის ჩაწერა სავალდებულოა. ისრაელის წამების საწინააღმდეგო საჯარო კომიტეტის ცნობით, ხელისუფლება აღიარებს, რომ იყენებს „გამონაკლის ღონისძიებებს“, მაგრამ იუსტიციის სამინისტრო არ ასაჯაროვებს ინფორმაციას ასეთი საქმეების რაოდენობის შესახებ. ისრაელის წამების საწინააღმდეგო საჯარო კომიტეტის ცნობით, „გამონაკლისი ღონისძებები“ მოიცავს ისეთ მეთოდებს, როგორიცაა ცემა, სტრესულ პოზიციაში გაჩერება ხანგრძლივი ვადით, გაუპატიურების ან ფიზიკური ზიანის მუქარა, ძილის დარღვევა და ოჯახის წევრების მიმართ ძალადობის გამოყენების მუქარა.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი წერს, რომ ისრაელის კანონმდებლობა პატიმრებს და დაკავებულებს უზრუნველყოფს უფლებით, იმყოფებოდნენ ისეთ პირობებშ, რაც არ იქნება მათი ჯანმრთელობისა და ღირსებისთვის ზიანის მომტანი. ადგილობრივი ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები წერენ, რომ პალესტინელები, რომლებიც უსაფრთხოების საკითხებითან დაკავშირებით არიან დაკავებულები (ისინი, ვინც ბრალდებულები ან გასამართლებულები არიან ნაციონალისტური მიზეზებით მოტივირებული ძალადობისთვის), ხშირად, უფრო მკაცრ პირობებში არიან, ვიდრე ის პატიმრები, ვინც კრიმინალებად ხასიათდებიან. უფრო მკაცრი პირობები მოიცავს უფრო ხშირ ადმინისტრაციულ დაკავებებს, საოჯახო ვიზიტების შეზღუდვას და სამარტოო საკანში განთავსებას. 2019 წელს სახალხო დამცველის ოფისი, 42 ციხისა და დაკავების ცენტრის შესწავლის შემდეგ, წერდა, რომ მიუხედავად დიდი ძალისხმევისა, რაც გაწეულ იქნა საპატიმრო დაწესებულებებში არსებული პირობების გაუმჯობესებისთვის, დაკავებულთა უფლებების დარღვევებს მაინც აქვს ადგილი. ანგარიშის მიხედვით, ათასობით პატიმარი იმყოფება ექსპლუატაციის ვადაგასულ დაწესებულებაში, სადაც არსებული პირობები შეუსაბამოა. იგივე ანგარიშის მიხედვით, ბევრი პატიმარი, მათ შორის ბავშვებიც, იმყოფებიან სამარტოო საკნებში და მათ მიმართ არაპროპორციულად გამოიყენება ბორკილების დადება. სახალხო დამცველის ოფისის მტკიცებით, მსგავსი მეთოდები განსაკუთრებით ხშირად გამოიყენება მენტალური შეზღუდვების მქონე პატიმრების მიმართ.

2020 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, მთავრობას არ ჰქონდა მიღებული 2015 წლის კანონი პატიმრების შიმშილობის დროს, გარკვეული პირობებით, იძულებითი კვების დასაშვებობის შესახებ. ისრაელის ექიმთა ასოციაციამ კანონი არა ეთიკურად მიიჩნია და ექიმებს მოუწოდა, არ დაიცვან ის. რეგულაციები აწესებს, რომ სამედიცინო პერსონალმა, სამედიცინო შეხედულებების შესაბამისად, პაციენტს უნდა უმკურნალოს მისაღები ხარისხით და გონივრულ ვადაში, ისრაელის პენიტენციური სისტემისთვის არსებული რესურსებისა და ფინანსების ფარგლებში. რეგულაციები, ასევე, უფლებას აძლევს ისრაელის პენიტენციურ სისტემას, პატიმარს უარი უთხრას მკურნალობაზე, თუ ბიუჯეტთან დაკავშირებული დაბრკოლებები იქნება სახეზე.

ადგილობრივი ორგანიზაციის „ექიმები ადამიანის უფლებებისთვის ისრაელში“ 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით, ისრაელის პენიტენციურ სისტემაში სამედიცინო კუთხით დიდი ჩავარდნებია. ანგარიშის მიხედვით, ცალკე ჯანდაცვის სისტემა, რომელიც მოქმედებს პატიმრებისთვის, ვერ ახერხებს იგივე სერვისის გაწევას, რასაც მოქალაქეები იღებენ სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული ჯანდაცვის ორგანიზაციებისგან. პატიმრებისთვის გაწეული მომსახურება არ აკმაყოფილებს ქვეყანაში არსებულ ზოგად სტანდარტებს და გამოკვლეული შემთხვევების ნახევარში პატიმართა ჯანმრთელობა იდგა რისკის წინაშე არა სათანადო მკურნალობის ან მკურნალობაზე უარის თქმის გამო. ორგანიზაცია მოუწოდებდა ხელისუფლებას, პატიმრებისთვის აემოქმედებინა იგივე ჯანდაცვის სისტემა, რაც მოქმედებს ისრაელის დანარჩენი მოქალაქეებისთვის.

ხელისუფლება აცორხიელებს სათანადო საგამოძიებო ღონისძიებებს არა სათანადო მოპყრობის შესახებ სარწმუნო ცნობების შემთხვევაში. 2020 წლის 25 აგვისტოს კნესეტმა მიიღო კანონი, რომელიც აწესებს პატიმრებთან ვირტუალური მოსმენების ჩატარებას კოვიდ პანდემიის პირობებში. ხელისუფლება ამტკიცებს, რომ ნებადართულია ადვოკატების ვიზიტები და არცერთ პატიმარს აღნიშნული უფლება არ ეზღუდება. ადგილობრივი არასამთავრობო როგანიზაციები, რომლებიც ციხეების მონიტორინგს ახორციელებენ, ამტკიცებენ, რომ პალესტინელების შემთხვევაში აღნიშნული უფლება ირღვევა. მთავრობა შეზღუდულად უშვებს საოჯახო ვიზიტებს პატიმრებთან დასავლეთ სანაპიროდან და უფრო მკაცრად ზღუდავს ვიზიტებს ღაზის სექტორიდან.

მიუხედავად კოვიდ პანდემიისა, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის დელეგაციამ მოინახულა ისრაელის საპატიმრო დაწესებულებები, მათ შორის დაკითხვის ცენტრები და შეამოწმა დაკავების პირობები, პატიმართა მიმართ დამოკიდებულება და საოჯახო ვიზიტებზე წვდომა. კომიტეტის ოჯახზე წვდომის პროგრამა, რომელიც პალესტინელებს ძლევს საშუალებას ოჯახის წევრებს შეხვდნენ, კოვიდ პანდემიის ფარგლებში დაწესებული გადაადგილების შეზღუდვების ფარგლებში, შეჩერებულია ღაზის სექტორის მცხოვრებლებისთვის.

2018 წელს კნესეტმა მიიღო დროებითი კანონი (სამი წლის ვადით), რომელიც პატიმრების (გარდა უსაფრთხოების პატიმრებისა) ვადამდე გათავისუფლებას უშვებდა, რათა აღსრულებულიყო უზენაესი სასამართლოს დადგენილება, რომ საპატიმრო დაწესებულებებში, პატიმრისთვის გამოყოფილი უნდა იყოს 48 კვადრატული ფუტი საცხვორებელი ფართი. არასამთავრობო სექტორის ინფორმაციით, პატიმარზე გამოყოფილი იყო 33 კვადრატული ფუტი და პატიმართა 40% იკავებდა 32 კვადრატულ ფუტზე ნაკლებს.[3]

[1] AI – Amnesty International: Amnesty International Report 2020/21; The State of the World’s Human Rights; Israel and the Occupied Palestinian Territories 2020, 7 April 2021

 (accessed on 7 October 2021)

[2] Freedom House: Freedom in the World 2021 – Israel, 3 March 2021

 (accessed on 7 October 2021)

[3] USDOS – US Department of State: 2020 Country Reports on Human Rights Practices: Israel, West Bank and Gaza (Israel), 30 March 2021

 (accessed on 7 October 2021)