ნიგერია. ქრისტიანებისა მდგომარეობა (ლაგოსი; რივერსი). თებერვალი, 2019

ნიგერიის მოსახლეობა დაახლოებით 190 მილიონია. ქვეყნის მოსახლეობის 49.3% მუსლიმი, ხოლო 48.8% ქრისტიანია. დანარჩენი 2% ან სხვა რელიგიური კუთვნილებისაა ან საერთოდ არ მიაკუთვნებს თავს რომელიმე რელიგიას. ბევრი ნიგერიელი, ქრისტიანობასა თუ ისლამთან ერთად, მკვიდრი რწმენების მიმდევარია.

ნიგერიის კონსტიტუცია უკრძალავს როგორც ფედერალურ, ასევე შტატების მთავრობებს სახელმწიფო რელიგიის დაწესებას; აკრძალულია რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია. გარდა ამისა, ქვეყნის კონსტიტუციით გარანტირებულია რელიგიის არჩევის, აღმსარებლობის, პროპაგანდისა და შეცვლის თავისუფლება. ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფები კვლავ ამახვილებენ ყურადღებას იმ ფაქტზე, რომ ფედერალური მთავრობა ხშირად ვერ ახერხებს რელიგიური ჯგუფების წინააღმდეგ ძალადობის პრევენციას ან შემდგომ ეფექტურ რეაგირებას, ძირითადად ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ცენტრალურ რეგიონებში.

ქრისტიანთა გარკვეული ჯგუფის მტკიცებით, ისინი განიცდიან მთავრობის მხრიდან ეკლესიებისა და ქრისტიანული საზოგადოებების დაცვის ნაკლებობას, განსაკუთრებით ცენტრალურ და ჩრდილოეთის შტატებში. ისინი, ასევე, საუბრობენ ქვეყნის ჩრდილოეთში არსებულ დისკრიმინაციაზე ეკლესიის მშენებლობისთვის მიწაზე ნებართვისა და უნივერსიტეტებში ჩაბარების კუთხით.

დამკვირვებლების მტკიცებით, გარკვეულ შემთხვევებში ძალადობისა და მკვლელობების მოტივი რელიგია მხოლოდ ნაწილობრივაა და სხვა ფაქტორები, როგორიცაა ეთნიკური კომპონენტი, კორუფცია, კრიმინოგენული ვითარება და კონფლიქტი საძოვრების გამო, არანაკლებ მნიშვნელოვანია.[1]

წყაროები რელიგიური მოტივით ძალადობის ძირითად წყაროდ ტერორისტულ დაჯგუფება „ბოკო ჰარამს“ განიხილავენ. ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი 2018 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ 2009 წლამდე „ბოკო ჰარამის“ მთავარ სამიზნეს ქრისტიანები არ წამოადგენდნენ. მაგალითად, 2003 წლის 24 დეკემბერს (შობის ღამეს) განხორციელებული თავდასხმა პოლიციის განყოფილებაზე არანაირ კავშირში არ ყოფილა რელიგიურ სიმბოლიზმთან. მიდგომა შეიცვალა 2009 წლის შემდეგ, როდესაც დაჯგუფებამ „ამბოხებიდან ტერორიზმისკენ“ დაიწყო ტრანსფორმაცია. აღნიშნულ გარდაქმნას მკვლევარები ხსნიან „საერთაშორისო აუდიენციის“ ყურადღების მიქცევის სურვილით. დასავლეთის მედია, უპირველესად, ქრისტიანებზე თავდასხმას უფრო დაუთმობს ყურადღებას, ვიდრე ისლამური სექტის შიგა ბრძოლას. ასეა თუ ისე, ამჟამად „ბოკო ჰარამი“ თავს მიიჩნევს გლობალური წმინდა ომის ნაწილად, როდესაც თავს აჩვენებს ქრისტიანი აგრესორებისგან მუსლიმების დამცველად. 2014 წელს „ბოკო ჰარამის“ სამიზნე უფრო ხშირად ეკლესიები იყო, ვიდრე მეჩეთები. წყაროები ამ ფაქტს იმით ხსნია, რომ „ბოკო ჰარამი“ ქრისტიანობას მჭიდროდ აკავშირებს დასავლეთთან, ქვეყნის სეკულარულ მთავრობასა და ნიგერიის სხვა ეთნიკურ ჯგუფებთან, რომლებიც ადგილობრივი გავლენის მოპოვების პროცესში მისი მეტოქეები არიან. 2014 წლის თებერვალში დაჯგუფებამ 106 ქრისტიანი მოკლა იზგეში (კამერუნის საზღვართან ახლოს). წყაროების თანახმად, ტერორისტებმა გააცალკევეს მუსლიმები და ქრისტიანები და ქრისტიანები იქვე დახოცეს. 2016 წლის 4 აგვისტოს აბუ მუსაბ ალ-ბარნავიმ, რომელიც თავს „ბოკო ჰარამის“ ახალ ლიდერად მოიხსენიებდა, ფიცი დადო, რომ ამიერიდან მისი სამიზნე იქნებოდნენ ქრისტიანები და ეკლესიები და დასრულდებოდა იერიშები მეჩეთებსა და რიგით მუსლიმებზე. ეს იყო უდიდესი ცვლილება ნიგერიელი ექსტრემისტების სტრატეგიაში, რომელთაც მეჩეთებზე თავდასხმებისას, გაცილებით მეტი მუსლიმი ჰყავდათ მოკლული, ვიდრე ქრისტიანი.

2018 წლის პირველი 6 თვის განმავლობაში „ბოკო ჰარამს“ 250 ქრისტიანი ჰყავდა მოკლული. აღნიშნული მაჩვენებელი 2 450 შეადგენდა 2015 წლის ივნისიდან 2018 წლის ივნისამდე პერიოდისთვის.

ნიგერიის ჩრდილოეთ შტატებში, სადაც ქრისტიანები უმცირესობაში არიან, მუსლიმებისთვის მოქმედებს შარიათის კანონები; შარიათის კანონები, ასევე, გამოიყენება იმ არა მუსლიმთა მიმართ, ვინც სამოქალაქო ან სისხლის სამართლებრივ დავას აწარმოებს მუსლიმებთან. გავრცელებული ინფორმაციით, იმ შტატებში, სადაც შარიათია გამოცხადებული, რელიგიური უმცირესობები განიცდიან დისკრიმინაციას და არიან მძიმე სასჯელების მსხვერპლნი. იმ შტატებში, სადაც ამის დისკრეცია არსებობს, საერთო სამართლის სასამართლოები განიხილავენ არა მუსლიმების და ასევე იმ მუსლიმების საქმეებს, რომლებიც არ ირჩევენ შარიათის სასამართლოებს. წინა წლებისგან განსხვავებით, ქრისტიანულ ჯგუფებს აღარ გაუვრცელებიათ ინფორმაცია, ჩრდილოეთ შტატებში არა მუსლიმთა შარიათის სასამართლოში მათი ნების საწინააღმდეგოდ გამოცხადების შესახებ. წყაროების ცნობით, ქრისტიანთა უმრავლესობამ ისწავლა, რომ მათ აქვთ უფლება უარი თქვან შარიათის სასამართლოში გამოცხადებაზე და იყენებენ ამ უფლებას, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც თავად გადაწყვეტენ ასეთ სასამართლოებში მისვლას.

დავათა კონსტრუქციული გადაწყვეტის აფრიკული ცენტრის თანახმად, 1999 წლის შემდეგ, ნიგერიის ყველაზე სერიოზული რელიგიურად მოტივირებული კონფლიქტები დაკავშირებულია „ბოკო ჰარამთან“. დაჯგუფება ცდილობს ძირითადად მუსლიმებით დასახლებულ ჩრდილოეთში შარიათზე დაფუძნებული მმართველობა დანერგოს. გარდა „ბოკო ჰარამისა“, ქრისტიანული ორგანიზაციები და თემების ლიდერები მუდმივად აცხადებენ, რომ ჩრდილოეთის ლიდერები ცდილობენ ქვეყნის ისლამიზაციას. ამის დასტურად, მათ შორის, მოჰყავთ არასამთავრობო ორგანიზაციების მარეგულირებელი კანონპროექტი, რომელიც ფედერალურ ხელისუფლებას მისცემს ეკლესიების კონტროლის საშუალებას, რადგან ეკლესიები, რეგისტრაციის სტატუსით, არასამთავრობო ორგანიზაციების კატეგორიის ქვეშაა. სხვადასხვა რელიგიური ჯგუფის მტკიცებით, აღნიშნული აქტის ნამდვილი მიზანი ნიგერიაში ისლამის გავრცელებაა.[2]

თავშესაფრის მაძიებელ პირთა წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებში არ მოიძებნა სხვა დამატებითი ინფორმაცია ქრისტიანებისა თუ კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულების შესახებ ქვეყნის სამხრეთ, კონკრეტულად ლაგოსისა და რივერსის შტატებში.

შეჯამება

ნიგერიის კონსტიტუცია კრძალავს სახელმწიფო რელიგიის დაწესებას და აღიარებს რელიგიის არჩევისა და შეცვლის თავისუფლებას. ქვეყნის მოსახლეობა თითქმის თანაბრადაა გაყოფილი ქრისტიანებად და მუსლიმებად. წყაროები ქრისტიანების მიმართ ძალადობის ძირითად წყაროდ ტერორისტულ დაჯგუფება „ბოკო ჰარამს“ ასახელებენ. დაჯგუფება ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ შტატებშია აქტიური. ბოლო პერიოდში ნიგერიის შეიარაღებული ძალების მოქმედებების შედეგად, აღნიშნულ რეგიონებშიც საგრძნობლად სუსტდება „ბოკო ჰარამის“ პოზიციები. ქრისტიანები დისკრიმინაციასა და მათი უფლებების დარღვევებს, ძირითადად, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ შტატებში უჩივიან.

ნიგერიის ჩრდილოეთ შტატებში უმრავლესობას მუსლიმები წარმოადგენენ და იქ შარიათის კანონები მოქმედებს. ცენტრალური შტატები შერეული რელიგიური კომპოზიციისა. სამხრეთ შტატებში კი უმრავლესობას ქრისტიანები წარმოადგენენ. ლაგოსისა და რივერსის შტატები ნიგერიის სამხრეთით მდებარეობს. აღნიშნულ შტატებში „ბოკო ჰარამი“ არ არის აქტიური, ქრისტიანები კი უმრავლესობას წარმოადგენენ. შესწავლილ წყაროებში არ მოიძებნა ინფორმაცია ქრისტიანებისა თუ კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ ადამიანის უფლებების მასობრივი დარღვევების, დევნის, დისკრიმინაციისა თუ შევიწროვების შესახებ ქვეყნის სამხრეთ, კონკრეტულად ლაგოსისა და რივერსის შტატებში.

[1] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Nigeria, 29 May 2018

 (accessed on 27 February 2019)

[2] EASO – European Asylum Support Office: Nigeria; Targeting of individuals, November 2018

 (accessed on 27 February 2019)

ნიგერია. დელტასა და ლაგოსში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. სექტემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ქვეყანაში ფართო და ძლიერი სამოქალაქო სექტორია. სხვადასხვა ორგანიზაციის წევრები ხდებიან დაშინებისა და ფიზიკური ზიანის მსხვერპლები, როდესაც საუბრობენ დაჯგუფება „ბოკო ჰარამის“ (Boko Haram) წინააღმდეგ ან აწყდებიან დაბრკოლებებს, როდესაც ცდილობენ გამოიძიონ სავარაუდო ადამიანის უფლებათა დარღვევები სამხედრო ძალების მხრიდან „ბოკო ჰარამის“ სავარაუდო წევრების მიმართ. იგივე პრობლემებს აწყდებიან დელტას რეგიონში (Niger Delta Region) მოქმედი ორგანიზაციები. ძალადობრივი დანაშაული ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს; სერიოზული პრობლემაა ასევე ნარკოტიკისა და მსუბუქი შეიარაღების გადაზიდვა. გატაცებები ჩვეულებრივ ამბავს წარმოადგენს დელტასა და სამხრეთით მდებარე აბიას (Abia), იმოსა (Imo) და ანამბრას (Anambra) შტატებში.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ნავთობის წარმოებასთან დაკავშირებული გარემოს დაბინძურება კვლავ ძირს უთხრის დელტას საზოგადოებების ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ უფლებებს. 2017 წლის აგვისტოში, მოქმედმა პრეზიდენტმა იემი ოსინბაჯომ სამხედროების იერ ადამიანის უფლებების დარღვევების საგამოძიებო პანელი შექმნა. აღნიშნული ერთეული 11 სექტემბერიდან 8 ნოემბრის ჩათვლით მოქმედებდა დედაქალაქ აბუჯაში (Abuja) და ქალაქებში მაიდუგური (Maiduguri), ენუგუ (Enugu), პორტ ჰარკოტი (Port Harcourt), ლაგოსი (Lagos) და კადუნა (Kaduna). ანგარიშში ნათქვამია, რომ კვლავ გრძელდებოდა გამოსახლებები – ხელისუფლებამ ლაგოსში, იმოსა და რივერსში ათასობით მაცხოვრებელი გამოასახლა ყოველგვარი გაფრთხილების, კომპენსაციისა თუ ალტერნატიული განსახლების შეთავაზების გარეშე. ლაგოსის შტატში, 2017 წლის მარტი-აპრილის პერიოდში 5 ათასზე მეტი პირი გამოასახლეს იძულებით ოტოდო-გბამესა (Otodo-Gbame) და ილუბირინის (Ilubirin) თემებიდან. გამოსახლების დროს, პოლიციამ უიარაღო მოსახლეობას ცეცხლი გაუხსნა, რის შედეგადაც ორი ადამიანი დაიჭრა; მათგან ერთი გარდაიცვალა. მომხდართან დაკავშირებით გამოძიება არ ჩატარებულა. გამოსახლებები გრძელდებოდა მომდევნო თვეებშიც. 15 ნოემბერს, ლაგოსში პოლიციამ დააკავა 158 პირი, მათ შორის 6 ორსული ქალი, რომლებიც გამოსახლებებს აპროტესტებდნენ. 21 ივნისს ლაგოსის სასამართლომ იძულებითი გამოსახლება და გამოსახლებით დამუქრება არაკონსტიტუციურია და უთანაბრდება არა ადამიანურ და ღირსების შემლახავ ქმედებას.

2017 წლის აგვისტოში 12-დან 28 წლამდე ასაკის 42 მამაკაცი დააპატიმრეს ლაგოსის ერთერთ სასტუმროში, სადაც ისინი აივ ინფექციის ინტერვენციის პროგრამას ესწრებოდნენ. მათ ბრალი დასდეს „ჰომოსექსუალურ აქტივობებში მონაწილეობაში“. პოლიციამ ისინი მედიით უჩვენა საზოგადოებას. სიკვდილით დასჯის სასჯელად გამოყენება კვლავ გრძელდებოდა; საანგარიშო წლის განმავლობაში სიკვდილით დასჯის აღსრულების ფაქტი არ ყოფილა.[2]

ავსტრიის წარმოშობის ქვეყნის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი (ACCORD) ნიგერიაში უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარების შესახებ 2018 წლის 26 ივლისს განახლებულ ინფორმაციაში წერს, რომ სამხრეთით მდებარე დელტა (Niger Delta), პარადოქსულად, რესურსებით მდიდარი, მაგრამ ღარიბი და დაბალი უსაფრთხოების მქონე შტატია. ადგილობრივთა ნავთობისა და გაზის მოპოვებასთან, ინფრასტრუქტურულ საკითხებთან, სიღარიბესთან, უმუშევრობასთან, რეგიონის ნავთობიდან მიღებულ შემოსავალთან და მისი ეროვნულ პოლიტიკაში მარგინალიზაციის საკითხთან დაკავშირებულმა საჩივრების ერთობლიობა 2006 წელს ამბოხში გადაიზარდა. დელტაში მიმდინარე კონფლიქტისთვის დამახასიათებელი გახდა ნავთობის ინფრასტრუქტურის დაზიანება და ნავთობის მოპარვა, საპროტესტო აქციები ნავთობის გამო გარემოს დაბინძურების წინააღმდეგ, გატაცებები გამოსასყიდის მიღების მიზნით, სამოქალაქო უსაფრთხოების არ არსებობა და თემური ძალადობა. რეგიონში მოქმედი სხვადასხვა შეიარაღებული დაჯგუფების მოთხოვნები სხვადასხვაა; ძირითადად, ისინი ითხოვენ ფართო ავტონომიას და მეტ შემოსავალს ნავთობის პროდუქციიდან.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, ნიგერიის ცენტრალურ შტატებში, ისევე როგორც სამხრეთით მდებარე ედოს (Edo), ებონისა (Ebonyi) და კოგის (Kogi) შტატებში, ხშირია დაპირისპირებები მწყემსებსა და ფერმერებს შორის, რასაც თან სდევს მსხვერპლი, ქონების დაზიანება და მოსახლეობის გადაადგილება.

იმის ფონზე, რომ ძალადობრივი ინციდენტები შემცირებულია დელტასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონებში, სამხედრო დაჯგუფებები იმუქრებიან იერიშების განახლებით. დელტას რეგიონში შეიარაღებული ძალადობის დონე რჩება დაბალი, რაც ამნისტიის პროგრამის, დელტას ზოლის ექვს შტატში ახალი სამხედრო ძალის განლაგებისა და ადგილობრივი, რეგიონული და სახელმწიფო ლიდერების სამშვიდობო ინიციატივების შედეგია. კრიმინალური ჯგუფები კვლავ აგრძელებენ ფულის გამოძალვის მიზნით მოსახლეობის გატაცებებს დელტას შტატსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მაგალითად, პრესის ინფორმაციით, შეიარაღებულმა პირებმა რივერის შტატის კალაბარში, ივნისში გაიტაცეს ცემენტის კომპანიაში დასაქმებული 7 პირი. გამტაცებლებმა ისინი რამდენიმე დღეში უვნებლად გაათავისუფლეს.[3]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Nigeria, 28 May 2018, available at:

[accessed 28 September 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Nigeria, 22 February 2018, available at:

[accessed 28 September 2018]

[3] ACCORD; Nigeria: Security Situation; 26 July, 2018; available at: https://www.ecoi.net/en/countries/nigeria/featured-topics/security-situation/ [accessed 28 September 2018]

ნიგერია. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულება. აპრილი, 2018

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) 2017 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის რელიგიური დემოგრაფიის ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს. აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურის ინფორმაციით, ნიგერიის მოსახლეობის 50% მუსლიმია, 40% – ქრისტიანი და 10% ძირძველი რელიგიების მიმდევარი. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ინფორმაციით, მკვლევართა უმეტესობა ქვეყნის მოსახლეობას ორ ნაწილად ჰყოფს – მოსახლეობის 50% მუსლიმია და 50% ქრისტიანი. ბევრი ნიგერიელი ძირძველი რელიგიის პარალელურად არის ან მუსლიმი ან ქრისტიანი. ზოგადად, ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრები ნიგერიელების უმეტესობა მუსლიმია, ხოლო სამხრეთ ნაწილში მცხოვრებთა უმრავლესობა ქრისტიანი. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კულტურები იკვეთება, ბევრი მომთაბარე ტომი მუსლიმია, ხოლო სხვა ტომები ქრისტიანები.

ნიგერიის კონსტიტუციის მიხედვით, მთავრობას ეკრძალება სახელმწიფო რელიგიის დაწესება და ინდივიდები თავისუფალნი არიან თავიანთ არჩევანში და შეუძლიათ დისკრიმინაციის გარეშე აირჩიონ და აღასრულონ ესა თუ ის რელიგია. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი რელიგიური და სხვა ჯგუფები აცხადებენ, რომ მთავრობა ყოველთვის ეფექტურად არ რეაგირებს რელიგიური მოტივით ჩადენილ დანაშაულზე, მსხვერპლთა რელიგიური კუთვნილების გამო. მუსლიმები და ქრისტიანები დისკრიმინაციაზე საუბრობენ იმ რეგიონებში, სადაც ისინი უმცირესობას წარმოადგენენ. ისინი ასევე, საუბრობენ ძალადობის საფრთხესა და სოციალურ გარიყულობაზე თუ ისინი შეიცვლიან ან უარს იტყვიან თავიანთ რწმენაზე.

ნიგერიაში კონფლიქტურ სიტუაციებს ხშირად უკავშირებენ რელიგიურ მოტივს, როგორც საერთაშორისო, ასევე ადგილობრივი მედია, თუმცა მკვლევარის აკინოლა ეიოდამე ოლოიოს მოსაზრებით, ასეთი მიდგომა ძალიან მარტივი ხედვაა. მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ კონფლიქტში შეიძლება რელიგიური ჯგუფები მონაწილეობდნენ, არ ნიშნავს იმას, რომ კონფლიქტის მიზეზი რელიგიაა. შიდა მუსლიმური დაპირისპირება და ძალადობა თითქმის ექსკლუზიურად ჩრდილოეთ ნიგერიისთვის დამახასითებელი ფენომენია, სადაც მუსლიმები უმრავლესობას წარმოადგენენ. კონფლიქტი ბოკო ჰარამთან არ არის მხოლოდ ტერორისტებისა და სახელმწიფოს შორის დაპირისპირება. ბოკო ჰარამის სამიზნეებს ასევე წარმოადგენენ მუსლიმები და მშვიდობიანი მოქალაქეები – როგორც ადგილობრივი მუსლიმები, ასევე ქრისტიანები სამხრეთის რეგიონებიდან. ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის კონფლიქტი, ძირითადად, ჩრდილოეთ და ცენტრალური შტატებისთვისაა დამახასიათებელი.[1]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ რელიგიის თავისუფლება კონსტიტუციურად და სამართლებრივად დაცულია და მთავრობა, ძირითადად, პრაქტიკაშიც პატივს სცემს აღნიშნულ უფლებას. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთ ინსტანციაში სახელმწიფო და ადგილობრივი მთავრობები აწესებენ გარკვეულ შეზღუდვებს რელიგიურ აქტივობებზე და შემოაქვთ დომინანტი აღმსარებლობა.[2]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო ნიგერიაში კონვერტირებულთა მდგომარეობის შესახებ 2012 წლის ანგარიშში წერს, რომ „ჰაუსა-ფულანი“ და მსგავსი ჯგუფები ჩრდილოეთ ნიგერიაში თავს მიიჩნევენ ქრისტიანობისა და დასავლური კულტურის ნიგერიაში გავრცელების პრევენციის ბასტიონად. გამომდინარე იქიდან, რომ ისინი დასავლური კულტურის მზარდ გავლენას მათ ხალხზე „მძიმე შეშფოთების“ საფუძვლად მიიჩნევენ, ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტაციას ღალატის ტოლფას ქმედებად მიიჩნევენ. კონვერტირებულები გარიყულები ხდებიან თავიანთი საზოგადოებისგან და ეზღუდებათ სარგებელი და პატრონაჟი როგორც მთავრობისგან, ასევე მუსლიმი ნათესავებისგან და აქედან გამომდინარე, საფრთხეში იგდებენ თავს. ანგარიშში ნათქვამია, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაცია კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭოს მიერ ვერ იქნა მოძიებული. მკვლევარები გამოთქვამენ მოსაზრებას, რომ „ჰაუსა-ფულანი“ არის მუსლიმთა ქრისტიანების მიმართ არა-ტოლერანტულობის ყველაზე მძიმე ფორმის გამომხატველი.[3]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report: Nigeria – Country Focus, June 2017, available at:

[accessed 10 April 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Nigeria, 2 June 2017, available at:

[accessed 10 April 2018]

[3] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Nigeria: Treatment of Christians who convert to Islam; treatment of Muslims who convert to Christianity; information on state protection for mistreated religious converts, 8 November 2012, NGA104211.E, available at:

[accessed 10 April 2018]

ნიგერია. ლგბტ პირების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. მარტი, 2018

„Amnesty International“ 2017-2018 წლების ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში ვრცელდებოდა ინფორმაცია სექსუალური ორიენტაციის ნიადაგზე პირების დაპატიმრებების, საჯარო დამცირების, გამოძალვის და დისკრიმინაციის შესახებ. 2017 წლის აპრილში, კადუნას შტატში, ზარიაში ნიგერიის პოლიციამ 53 კაცს ბრალი დასდო კონსპირაციაში, უკანონო შეკრებაში და აკრძალული საზოგადოების წევრობაში. მათ ბრალი დასდეს გეი ქორწილზე დასწრებაში. 2017 წლის ზაფხულს, ლაგოსის ერთერთ სასტუმროში  12-დან 28 წლამდე 42 კაცი და ბიჭი დააპატიმრეს; ისინი აივ ინფექციის შესახებ არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ ორგანიზებულ პროგრამას ესწრებოდნენ. მათ ბრალი დასდეს „გეი აქტივობებში ჩართულობაში“; პოლიციამ ისინი მედიის საშუალებით საჯაროდ აჩვენა.[1]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ 2014 წლის იანვარში ერთსქესიანთა ქორწინების (აკრძალვის) აქტის (SSMPA) მიღებამ, ეფექტურად დააკანონა ლგბტ თემის შეურაცხყოფა 2017 წელს. კანონმა შეარყია ლგბტ თემის, ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზების და სხვათა გამოხატვის თავისუფლება. 2017 წლის ზაფხულს, ლაგოსის ერთერთ სასტუმროში პოლიციამ 40 კაცზე მეტი დააპატიმრა; ისინი ესწრებოდნენ აივ ინფექციის შესახებ ღონისძიებას. პოლიციამ მათ ბრალი დასდო იგივე სქესთან სექსუალური კავშირის დამყარებაში, რაც 14 წლამდე პატიმრობით ისჯება. 2017 წლის აპრილში 53 კაცი დააპატიმრეს გეი ქორწილის აღნიშვნისთვის; მათ ბრალი დასდეს აკრძალული საზოგადოების წევრობაში.

ერთსქესიანთა ქორწინების (აკრძალვის) აქტის (SSMPA) გარდა, ნიგერიის სისხლის სამართლის კოდექსით, ნებისმიერი პირის მიერ სექსუალური კავშირის დამყარება იგივე სქესის წარმომადგენელთან ისჯება პატიმრობით მაქსიმუმ 14 წლის ვადით. შარიათის სისხლის სამართლის კოდექსით, რომელიც ჩრდილოეთის ზოგიერთ შტატში მიღებულია, იკრძალება ერთსქესიანთა სექსუალური ურთიერთობა; მაქსიმალური სასჯელი კაცისთვის შეიძლება იყოს ჩაქოლვით სიკვდილი; ხოლო ქალისთვის – გამათრახება და/ან პატიმრობა.[2]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ შეიარაღებული და ექსტრემისტული ჯგუფები და უსაფრთხოების ძალები თანმიმდევრულად არღვევენ ნიგერიელთა ადამიანის უფლებებს, როგორც რელიგიურ და ეთნიკურ ნიადაგზე. ასევე, გავრცელებულია ქალთა და ლგბტ საზოგადოების მიმართ დისკრიმინაცია. მთავრობა და საზოგადოება განაგრძობს დისკრიმინაციულ მიდგომას ლგბტ თემის მიმართ. ანგარიშში ნათქვამია, რომ 2016 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, ერთსქესიანთა ქორწინების (აკრძალვის) აქტის (SSMPA) მიღებას არ გამოუწვევია სისხლის სამართლებრივი დევნა არავის მიმართ, თუმცა აღნიშნული კანონის გამო, პოლიციის და საზოგადოების მხრიდან გაიზარდა ძალადობა და დისკრიმინაცია ლგბტ თემის მიმართ. ჩრდილოეთის შტატებში იგივე სქესთან კავშირი, შარიათის კანონებით, შესაძლოა დაისაჯოს სიკვდილით.[3]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ერთსქესიანთა ქორწინების (აკრძალვის) 2014 წლის აქტით (SSMPA) ეფექტურად აიკრძალა ნებისმიერი ფორმის აქტივობა, რომელიც ლგბტი საზოგადოების უფლებების მხარდაჭერას გულისხმობს. აქტის მიხედვით, ნებისმიერი პირი, ვინც სამოქალაქო კავშირს დაამყარებს ან იქორწინებს იგივე სქესის წარმომადგენელზე, შეიძლება დაისაჯოს მაქსიმუმ 14 წლამდე პატიმრობით. ასევე, 10 წლამდე პატიმრობით ისჯება ის პირი, რომელსაც მსჯავრს დასდებენ ერთსქესიანთა ქორწინების ან სამოქალაქო კავშირის ხელშეწყობისა ან რეგისტრაციისთვის; ასევე, გეი კლუბების, საზოგადოებების, ორგანიზაციების და შეხვედრების ორგანიზებაში და/ან გეი კლუბების, საზოგადოებების, ორგანიზაციების საქმიანობაში ან შეხვედრებში მონაწილეობაში; ასევე, პირდაპირ ან არაპირდაპირ, ერთსქესიანთა ურთიერთობის საჯაროდ ჩვენებაში. ანგარიშში ნათქვამია, რომ საანგარიშო წლის განმავლობაში მთავრობას ეს მუხლი არ აუმოქმედებია.

ერთსქესიანთა ქორწინების (აკრძალვის) აქტის მიღების შემდეგ, ლგბტი პირების მიმართ გაიზარდა ძალადობა და მუქარები მათი სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული იდენტობის გამო. ახალი ამბების სააგენტოები და ლგბტი პირების უფლებათა დამცველები ავრცელებდნენ ინფორმაციებს დაკავებების შესახებ – დაკავებულებს ყველა შემთხვევაში ოფიციალური ბრალდების გარეშე ათავისუფლებდნენ თანხის გადახდის შემდეგ, რაც ხშირ შემთხვევაში სხვა არაფერი იყო თუ არა ქრთამი. ანგარიშში „Human Rights Watch“-ის 2016 წლის ოქტომბრის ანგარიშზე დაყრდნობით ნათქვამია, რომ ერთსქესიანთა ქორწინების (აკრძალვის) აქტის საფუძველზე ვინმეს მიმართ სისხლის სამართლებრივი დევნის ფაქტები არ დაფიქსირებულა. მიუხედავად ამისა, ორგანიზაციის ინფორმაციით, პოლიცია და საზოგადოების ნაწილი კანონს იყენებდნენ ლგბტი პირების წინააღმდეგ ძალადობის, მათ შორის წამების, სექსუალური ძალადობის, თვითნებური დაკავების, გამოძალვისა და საპროცესო უფლებების დარღვევების ლეგიტიმაციის საშუალებად. კანონმა ასევე გამოიწვია ლგბტი პირების იზოლაცია და თვით-ცენზურა; ასევე, ლგბტი პირები ხშირად იძულებით ქორწინდებოდნენ საპირისპირო სქესის წარმომადგენელზე, რათა ჰყოლოდათ შვილები და საზოგადოებისთვის მისაღები ნორმის ფარგლებში ყოფილიყვნენ. კვლევამ აჩვენა, რომ კანონიდან გამომდინარე შიშის გამო შემცირდა გეი და ბისექსუალი მამაკაცების აივ ინფექციასთან დაკავშირებული ვიზიტები კლინიკებში.

ჩრდილოეთის 12 შტატში, სადაც შარიათის კანონი მოქმედებს, სრულწლოვანი პირი, რომელიც იგივე სქესის წარმომადგენელთან სქესობრივ კავშირს დაამყარებს, შეიძლება ჩაქოლვის გზით სიკვდილით დაისაჯოს. თუმცა, საანგარიშო  წლის განმავლობაში შარიათის სასამართლოს ასეთი განაჩენი არ გამოუტანია. წინა წლებში ერთსქესიანთა სექსუალური კავშირის გამო პირების მიმართ გამოიტანეს გამათრახების განაჩენი.

2016 წლის აგვისტოში, სოკოკოში პოლიციამ დააკავა ორი მამაკაცი, რომლებიც გეი ქორწილის აღნიშვნას ცდილობდნენ. მოგვიანებით პოლიციამ ისინი გაათავისუფლა და გააკეთა განცხადება, რომ ისინი შეცდომით დააკავეს და რომ ისინი ტრადიციულ ცერემონიაში მონაწილებდნენ, სადაც გამოიყენეს ე.წ. ჯვარედინი ჩაცმულობა (როდესაც ქალს კაცის, ხოლო კაცს ქალის ტანსაცმელი აცვია).

გავრცელებული სოციალური ტაბუს გამო, ძალიან ცოტა ლგბტი პირი აფიქსირებდა ღიად თავის სექსუალურ ორიენტაციას. რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაცია ლგბტი პირთა ჯგუფებს სთავაზობდა სამართლებრივ კონსულტაციებს და მომსახურებას, ასევე აივ ინფექციის შესახებ ცნობიერების ამაღლებას; გარდა ამისა, ლგბტი პირებს უზრუნველყოფდნენ უსაფრთხო გარემოთი. საანგარიშო წლის განმავლობაში მთავრობა არ აფერხებდა ასეთი ორგანიზაციებისა თუ სააგენტოების მუშაობას.[4]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2015 წლის ანგარიშში ნიგერიაში ლგბტი პირების მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ ლგბტ პირები ნიგერიაში სოციალური ჯგუფია. 2014 წელს ერთსქესიანთა ქორწინების (აკრძალვის) აქტის მიღების შემდეგ, ადგილი ჰქონდა ლგბტ პირების დაკავების და მათ წინააღმდეგ სისხლის სამართლებრივი დევნის შემთხვევებს. ძალიან გავრცელებულია ასევე საზოგადოებრივი დისკრიმინაცია, მათ შორის დაშინება, შევიწროვება და ძალადობა. ანგარიშში ნათქვამია, რომ კუმულაციური პრინციპის გამოყენებით, ლგბტ პირების მიმართ სამართლებრივი და საზოგადოების მხრიდან დისკრიმინაცია, კონკრეტულ შემთხვევებში, შესაძლოა, გაუტოლდეს დევნას. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი ლგბტ პირი სარგებლობს ღიაობის გარკვეული ხარისხით და თავის სექსუალურ კუთვნილებას გამოხატავს; განსაკუთრებით მსხვილ დასახლებებში, მაგალითად აბუჯასა და ლაგოსში. ანგარიშში ნათქვამია, რომ საფრთხე შეიძლება დაემუქროთ ასევე ლგბტ უფლება დამცველებს როგორც სახელმწიფო, ასევე არა-სახელმწიფო აქტორებისგან. გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისის შეფასებით, ლგბტ პირებისთვის ნიგერიაში ეფექტური დაცვა არაა ხელმისაწვდომი.[5]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Nigeria, 22 February 2018, available at:

[accessed 9 March 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Nigeria, 18 January 2018, available at:

[accessed 9 March 2018]

[3] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Nigeria, 2 June 2017, available at:

[accessed 9 March 2018]

[4] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Nigeria, 3 March 2017, available at:

[accessed 9 March 2018]

[5] United Kingdom: Home Office, Country Information and Guidance – Nigeria: Sexual orientation and gender identity, 18 March 2015, available at:

[accessed 9 March 2018]

ნიგერია – დასაქმებაზე ხელმისაწვდომობის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

2016 წლის მესამე კვარტლის მონაცემებით, ნიგერიაში უმუშევრობის მაჩვენებელი, წინა კვარტალთან შედარებით (13.3%), 13.9%-მდე გაიზარდა. აღნიშნული, 2009 წლის შემდეგ, ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. ამავდროულად, ახალგაზრდების უმუშევრობის დონე 25%-მდე გაიზარდა, წინა წელს კი 24%-ს შეადგენდა. 2006 წლიდან 2016 წლამდე ნიგერიაში უმუშევრობის საშუალო მაჩვენებელი  9.52 %-ს წარმოადგენდა. ყველაზე მაღალი პროცენტული მაჩვენებელი 2009 წელს დაფიქსირდა და შეადგინა  19.7%, ხოლო ყველაზე დაბალი 2010 წელს – 5.10%. [1]

სტატისტიკის ეროვნული ბიუროს (NBS) მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2016 წელს, უმუშევარი მუშახელის რაოდენობა 555,311 პირით გაიზარდა, ხოლო არასრული სამუშაო განაკვეთით (გულისხმობს კვირაში 20 საათიან სამუშაოს, 40 საათის ნაცვლად) მომუშავეთა პროცენტული მაჩვენებელი კი – 19.3%-დან 19.7%-მდე. ანგარიშში ნათქვამია, რომ კვლევამ მოიცვა ის უმუშევარი პირები (ასაკი 15-64), რომლებიც საანგარიშო პერიოდში შრომისუნარიანები იყვნენ და აქტიურად ეძებდნენ სამსახურს, თუმცა ვერ დასაქმდნენ. იქვე ნათქვამია, რომ ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის (15-დან  და 64 წლამდე ასაკობრივი ჯგუფი) რიცხვი გაიზარდა, 2016 წლის მეორე კვარტალური მონაცემებით, 106.69 მილიონი შეადგინა, ხოლო მესამე კვარტალში – 108.03 მილიონი.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ შრომისუნარიანი მოსახლეობის 27.36 მილიონმა პირმა მიიღო გადაწყვეტილება, არ ემუშავათ. მათ აღნიშნული გადაწყვეტილება, ამა თუ იმ მიზეზის გამო, 2016 წლის მესამე კვარტალში მიიღეს და შესაბამისად, არ წარმოადგენდნენ მუშახელის შემადგენელ ნაწილს და არ მიიჩნეოდნენ უმუშევრებად. ანგარიშის თანახმად, 2014 წლის მეოთხე კვარტალის შემდეგ, აღნიშნული წარმოადგენს უმუშევრობის ზრდის ზედიზედ მერვე მაჩვენებელს.[2]

დროთა განმავლობაში, სხვადასხვა ადმინისტრაციის მხრიდან, ახალგაზრდობის უმუშევრობის პრობლემის მოსაგვარებლად სხვადასხვა პროგრამები დაინერგა. აღნიშნული საკითხი ნიგერიაში არსებული სამხედრო ხელისუფლების მმართველობისას გახდა სოციალური პოლიტიკის ერთ-ერთი მთავარ აქცენტი.

სახელმწიფოს თავდაპირველი რეაგირება გამოიხატებოდა იმაში, რომ უმუშევარი ახალგაზრდებისთვის შემუშავდა საჯარო პროგრამები, როგორიცაა “ხალხის საკვებით უზრუნველყოფის ოპერაცია“ (OFN) და „კვების, საგზაო და სოფლის ინფრასტრუქტურის დირექტორატი“ (DIFRRI), რომელიც სოფლის მეურნეობით დაინტერესებულ მონაწილეებს სთავაზობდა პირდაპირ და სწრაფ დასაქმებას.

აღნიშნულ ინიციატივას შემდგომში უფრო კოორდინირებული და დაგეგმილი ღონისძიებები მოჰყვა, რომელიც სამ კატეგორიად დაიყო: შრომის მოთხოვნა, შრომის მიწოდება და შრომის ბაზრის ინტერვენცია. შრომის მოთხოვნის სტრატეგია ორიენტირებული იყო დაუყონებლივ შეექმნა სამუშაო ადგილები საზოგადოებრივი სამუშაოების ან კერძო სექტორში დასაქმების მეშვეობით, რომელიც მიზნად ისახავდა სამეწარმეო უნარ-ჩვევების გაძლიერებას. შრომის მიწოდების სტრატეგია გულისხმობდა პერსპექტიული სამუშაოს მაძიებელთა მომზადებას და განათლების მიცემას. შრომის ბაზრის სტრატეგია მიმართული იყო შრომის ბაზრის გაუმჯობესებისკენ და მოთხოვნა-მიწოდების შესაბამისობისკენ. გარდა ამისა, ახალგაზრდებში დასაქმების ხელშეწყობის მიზნით, შეიქმნა ზოგიერთი ინსტიტუციონალური სააგენტო, რომელთაც არსებულ სიტუაციაზე მცირე გავლენა ჰქონდათ ან საერთოდ არ ჰქონდათ.

არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რის გამოც ნიგერიაში დგას ახალგაზრდების უმუშევრობის პრობლემა. ერთ-ერთია მოსახლეობის რაოდენობის მზარდი მაჩვენებელი, რაც უკვე არსებულ დიდი რაოდენობის მოსახლეობას (170 მილიონი ადამიანი) ემატება. გარდა ამისა, სკოლის არასაკმარისი სასწავლო პროგრამა და მასწავლებლების მომზადების დაბალი დონე, ხელს უშლის საგანმანათლებლო ინსტიტუტებს სტუდენტებს მიაწოდონ შესაბამისი ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რათა დასაქმდნენ.

უმუშევართათვის შესაბამისი უნარ-ჩვევების შეძენა და სამუშაო ადგილების შექმნა კვლავ რჩება ნიგერიის ხელისუფლების პოლიტიკის მთავარ საკითხად, რომელიც სათანადოდ არ დანერგილა. დასაქმების სახელმწიფო პროგრამების ეფექტურ განხორციელებას, სხვა მიზეზებთან ერთად, ხელს უშლის არასათანადო დაფინანსება და დაფინანსების დაგვიანებით მიწოდება.[3]

[1] Trading Economics, Nigeria Unemployment Rate 2006-2017, last updated in March 2017,  available at: http://www.tradingeconomics.com/nigeria/unemployment-rate (accessed 16 March 2017)

[2] Vanguard, Nigeria’s unemployment rate rises to 13.9% – NBS, 16 December 2016, available at: http://www.vanguardngr.com/2016/12/nigerias-unemployment-rate-rises-13-9-nbs/ (accessed 16 March 2017)

[3] Vanguard, Youth unemployment in Nigeria: A weapon of destruction, 21 December 2016, available at: http://www.vanguardngr.com/2016/12/youth-unemployment-nigeria-weapon-destruction/ (accessed 16 March 2017)

ნიგერია – ფულანის ნახევრად მომთაბარე ჯგუფი – მარტი, 2017

„BBC“-ის 2016 წლის მაისში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ ნიგერიაში ფულანი მწყემსების მხრიდან განხორციელებული სასიკვდილო თავდასხმების პასუხად, ქვეყნის პრეზიდენტმა ბრძანა აღნიშნული ჯგუფის სამხედრო ძალის გამოყენებით დარბევა.

თებერვალში, ბენუს ცენტრალურ შტატში 300-მდე ადამიანის დახოცვამ და აპრილში, ენურგუს სამხრეთით დარბევამ, რამაც 40-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა, აღშფოთება გამოიწვია მთელს ნიგერიაში. კერძო საკუთრებები განადგურდა და ათასობით ადამიანი იძულებული გახდა საკუთარი სახლები დაეტოვებინა. პრეზიდენტმა მუჰამმადუ ბუჰარიმ, რომელიც თავადაც ფულანია, უსაფრთხოების ძალებს უბრძანა, დაერბიათ მწყემსები.

მიიჩნევა, რომ ფულანები წარმოადგენენ მსოფლიოში უდიდეს ნახევრად მომთაბარე ჯგუფს, რომლებიც ცხოვრობენ დასავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში – სენეგალიდან ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკამდე. ნიგერიაში, ზოგიერთი კვლავ განაგრძობს ნახევრად მომთაბარე ცხოვრებას, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ქალაქში გადავიდა საცხოვრებლად. ქალაქის მაცხოვრებლებისგან განსხვავებით, რომლებიც უფრო ინტეგრირებულები არიან, მომთაბარე ჯგუფები ცხოვრების უმეტეს ნაწილს ატარებენ ბუშში (ბუჩქნარი) და მეტწილად ჩართულნი არიან შეტაკებებში. ისინი ვრცელ ტერიტორიაზე მწყემსავენ საკუთარ საქონელს და ხშირად შედიან კონფლიქტში ფერმერებთან. ფულანებს ხშირად უკავშირებენ ჯგუფ „ჰაუსას“, რომლებთან ერთადაც დიდი ხანია ცხოვრობენ, ზოგიერთი მათ მოიხსენიებს, როგორც ჰაუსა-ფულანის, თუმცა ორივე მათგანი სხვადასხვა ჯგუფია. ფულანებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს მე-19 საუკუნეში, ნიგერიაში, ისლამის აღორძინებაში.

მწყემსებსა და ადგილობრივ ფერმერებს შორის არსებული კონფლიქტის მთავარ წყაროს წარმოადგენს უთანხმოება ისეთ აუცილებელ რესურსებზე, როგორიცაა სამეურნეო ნაკვეთები, საძოვრები და წყალი. დიდი რაოდენობით ფულანი მწყემსები, საქონლისთვის საძოვრების მოსაძებნად, ასობით მილს გადიან. ისინი ხშირ შემთხვევაში შეიარაღებულები არიან, რათა დაიცვან საკუთარი საქონელი. ხშირად ხდება ფერმერებთან შეტაკებები, რომლებიც მწყემსებს ადანაშულებენ მოსავლის დაზიანებასა და საქონლის უყურადღებოდ დატოვებაში. თავის მხრივ, ფულანები აცხადებენ, რომ ფერმერების დაჯგუფებები, საქონლის მოპარვის მიზნით, თავს ესხმიან მათ, თავად კი, მხოლოდ თავს იცავენ.

შეტაკებები შემოიფარგლებოდა ნიგერიის ცენტრალური რეგიონით, ძირითადად პლატეაუს შტატში, ქრისტიანი ბერომის ფერმერთა თემი ჩართული იყო მომთაბარე მუსლიმი მწყემსების, თვალი თვალის წილ კბილი კბილის წილ პრინციპით, მკვლელობაში. თუმცა, კლიმატური პირობების შეცვლამ, საძოვრებისა და წყლის ძიების მიზნით, გამოიწვია ფულანი მწყემსების სამხრეთით გადაადგილება. შედეგად, გაფართოვდა სასიკვდილო ინციდენტების არეალი ქვეყნის სამხრეთით.

ფერმერებთან შეტაკებების გარდა, ზოგიერთი ფულანის მიმართ არსებობს ბრალდება, რომ ისინი ჩართულნი არიან ყაჩაღობაში, გაუპატიურებაში და სათემო ძალადობაში, განსაკუთრებით ქვეყნის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში. თავის მხრივ, ზოგჯერ, ფულანები ხდებიან თავდასხმის ობიექტები ბანდიტების მხრიდან, რომლებიც ცდილობენ საქონლის მიტაცებას, რაზეც ისინი სასტიკი ანგარიშსწორებით პასუხობენ. აღნიშნული არ წარმოადგენს მხოლოდ ნიგერიის ცენტრალური ნაწილისთვის დამახასიათაებელ მოვლენას, არამედ მსგავს სიტუაციას ადგილი აქვს მთელი ქვეყნის მასშტაბით.

დედაქალაქ აბუჯასგან მოშორებით, პოლიციამ დააკავა „საშიში იარაღით“ შეიარაღებული რამდენიმე ფულანი, თუმცა მწყემსებმა განაცხადეს, რომ ისინი საკუთარი მოპარული საქონლის დასაბრუნებლად მიდიოდნენ. ფულანები მუდმივად უარყოფენ შეიარაღებულ დაჯგუფებებთან რაიმე კავშირის ქონას და აცხადებენ, რომ მათ სხვების მიერ ჩადენილი დანაშაულის გამო სდებენ ბრალს.

დიდ ბრიტანეთში არსებული ჰუმანიტარული ორგანიზაციის „Mercy Corps“-ის მიხედვით, 2015 წლამდე, ბოლო სამი წლის განმავლობაში, აღნიშნული კონფლიქტი აფრიკის ეკონომიკას დაუჯდა 14 მილიარდ დოლარზე მეტი.

ადგილობრივი მედია საშუალებების ცნობით, პარლამენტის წევრები ცდილობენ შეიმუშაონ კანონი, რომელიც ქვეყნის მასშტაბით შექმნის საძოვრებს, რათა ჩააქროს კონკურენტ ჯგუფებს შორის არსებული დაძაბულობა. თუმცა, აღნიშნული ინიციატივა ბევრმა არ მოიწონა, განსაკუთრებით კი ქვეყნის სამხრეთში.

„BBC“-ის სტატიაში აღნიშნულია, რომ არ არსებობს რაიმე მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ფულანებს აქვთ რაიმე კონკრეტული პოლიტიკური მიზანი. შესაბამისად, ბევრი თვალსაზრისით, არასწორია მათი დახასიათება, როგორც შეიარაღებული დაჯგუფება. აღნიშნული კი აძნელებს ხელისუფალთა მხრიდან რაიმე მდგრადი გეგმის შემუშავებას, რაც ბოლოს მოუღებდა კრიზისს.[1]

2016 წლის ივნისის მონაცემებით, ფულანი მწყემსების მხრიდან განხორციელებული შეტაკებების რიცხვი გაიზარდა და მოიცავდა დელტას შტატის აღმოსავლეთ ნაწილს, ოსსისსას თემს ნდოკვაში და ბენუს შტატის სამ თემს (უგონდო, ტურანმ, გაბო ნენზევ). მკვლელობების საერთო რაოდენობა, არანაკლებ 60 ადამიანს შეადგენდა.

“Global Terrorism Index” 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, მკვლელობების რაოდენობის კუთხით, ფულანები შედიოდნენ მსოფლიოს ოთხი ყველაზე მომაკვდინებელი დაჯგუფებების რიცხვში, 2014 წლის განმავლობაში მათ 1229 ადამიანი იმსხვერპლეს.

ნიგერიის ფედერალური მთავრობის განცხადებით, მწყემსების უმეტესობა, რომელიც ჩართულია თემებს შორის შეტაკებებში, არ არიან ნიგერიის მოქალაქეები. „ECOWAS Transhumance“ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რომელიც წევრი ქვეყნების მოქალაქეებს თავისუფალი გადაადგილების საშუალებას აძლევს, ნიგერიის მოქალაქეობის არმქონე პირებს, საქონლისთვის საძოვრების მოძიების მიზნით, ვერ უკრძალავს ქვეყნის მასშტაბით გადაადგილებას.

ნიგერიაში ფულანების ძირითად ქვეჯგუფებს წარმოადგენენ: ფულბე ადამავა, ფულბე მბორორო, ფულბე სოკოტო, ფულბე გომბე და ფულბე ბორგუ.

2012-2016 წლებში, ნიგერიაში, ფულანების მიერ ჩადენილი თავდასხმების ძირითადი გეოგრაფიული არეალი მოიცავს შემდეგ შტატებს: დელტას შტატი, ბენუს შტატი (აილა, აკვუ, ადაგბო, ოკოკოლო, უგბოჯუ, ოდუგბეჰო, ოგბაულუ ეგბა და ობაგაჯის თემები), ტარაბას შტატი, ოიოს შტატი და ენუგუს შტატი.[2]

ეკონომიკის და მშვიდობის ინსტიტუტის “Global Terrorism Index”-ის 2016 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ტერორიზმით გამოწვეული სიკვდილიანობა ნიგერიაში 34%-ით შემცირდა, აღნიშნული გამოწვეული იყო ნიგერიის შეიარაღებული ძალების და მრავალეროვანი ერთობლივი ძალების (კამერუნი, ჩადი, ნიგერია და ნიგერი) მხრიდან ბოკო ჰარამის წინააღმდეგ მიღწეული წარმატებით. რაც შეეხება ფულანების მხრიდან 2015 წელს ჩადენილ მკვლელობებს, წინა წელთან შედარებით, 50%-ით შემცირდა. გარდაცვლილთა რაოდენობა 630 პირს შეადგენდა.

2015 წელს ჩადენილი, 50 ყველაზე საზარელი ტერორისტული თავდასხმის სიაში, ფულანების მიერ 2015 წლის 15 მარტს განხორციელებული თავდასხმა, რომელმაც 95 ადამიანი იმსხვერპლა, მე-17 ადგილს იკავებს.[3]

„The Guardian“-ის 2017 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ 2016 წლის აგვისტოში, სოფელ დემსაში, მწყემსების მიერ განხორციელებულმა თავდასხმამ 30 ადამიანი იმსხვერპლა, სამი თვით ადრე მომხდარ შეტაკებას კი 50 ადამიანი შეეწირა. აღნიშნულმა ინციდენტებმა გამოიწვია კრიზისული შემთხვევების განსახილველი შეხვედრის გამართვა, სახელმწიფოს გუბერნატორსა და ადგილობრივ მმართველებს შორის. ნიგერიაში არსებული არასამთავრობო ორგანიზაციაში “Crudan” მომუშავე პირის, ჯონ რეჯინალდის, განცხადებით, აღნიშნულ თავდასხმებზე სამხედროების, ან პოლიციის მხრიდან მცირე წინააღმდეგობა იქნა გაწეული. მისი განცხადებით,  მიმდინარე კრიზისი, ნაწილობრივ, გამოწვეულია იმ ფაქტორით, რომ სოფლებში უსაფრთხოების ზომები, დღესდღეობით, ძალიან მცირე დოზით არსებობს. ხშირ შემთხვევაში, მწყემსების მხრიდან განხორციელებული თავდასხმების შესახებ ინფორმაციას ხალხი მოგვიანებით იგებს, მაშინ, როდესაც მათი შეჩერება უკვე დაგვიანებულია. მსოფლიო ბანკის მონაცემების მიხედვით, ნიგერიელების 52% ჯერ კიდევ სოფლად ცხოვრობს, სადაც მოსახლეობა ყველაზე დაუცველია არარეგულარული და მდგრადი თავდასხმების მიმართ.

ფედერალური მთავრობის გეგმა საძოვრების გამოყოფის შესახებ, უარყოფილ იქნა ნიგერიის პარლამენტის მხრიდან. მთავრობის პოზიციის საწინააღმდეგოდ, ზოგიერთი შტატი, მაგალითად ეკიტი და აბია, ატარებენ კანონმდებლობას, რომელიც უფლებას აძლევს შეზღუდონ მწყემსების აქტივობები და საქმე აღძრან მათ წინააღმდეგ, ვინც პირად საკუთრებაში არსებულ საძოვრებს უკანონოდ გამოიყენებს. კადუნას შტატის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ შემდგომი მკვლელობების თავიდან აცილების მიზნით, კომპენსაციას გადაუხდის დაზარალებულ მწყემსებს. აღნიშნულ კრიზისს მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა ადამავას შტატზე, რომელსაც ისედაც შეზღუდული რესურსები გააჩნდა, იძულებით გადაადგილებული პირების დიდი ნაკადის გამო (შტატში ბოკო ჰარამისგან დაზარალებული 166,000 დევნილი ცხოვრობს).  ფედერალური მთავრობის განცხადებებისა და დიდი რაოდენობით მსხვერპლის მიუხედავად, კრიზისის დასრულების კუთხით, მცირე პროგრესი შეინიშნება.[4]

„Amnesty International“-ის 2016/2017 წლების ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მწყემსების თავდასხმების შედეგად, თებერვალში, ბენუს შტატში, მოკლულ იქნა 45 ადამიანი, ხოლო აპრილში, ენუგუს შტატში – სულ მცირე ცხრა ადამიანი. ადგილობრივი თემის განცხადებით, მათ აცნობეს პოლიციას მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა ვერ შეძლეს ხელის შეშლა. პოლიციელებმა ხუთი ადამიანი დააკავეს. მაისში, ეკიტის შტატის ოკე-აკოს თემში ეჭვმიტანილი მწყემსების მიერ მოკლულ იქნა სულ მცირე ორი ადამიანი. პასუხად, აგვისტოში, ხელისუფლებამ მიიღო კანონი, რომელიც კრძალავს საქონელს იმ ადგილებში, რომელიც არ არის სპეციალურად მათთვის გამოყოფილი.[5]

[1] BBC News, Making sense of Nigeria’s Fulani-farmer conflict, 5 May 2016, available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-36139388 (accessed 13 March 2017)

[2] Info Guide Nigeria, History of Fulani Herdsmen and Farmers Clashes in Nigeria, 21 June 2016, available at: https://infoguidenigeria.com/fulani-herdsmen-farmers-clashes/ (accessed 13 March 2017)

[3] IEP – Institute for Economic & Peace, Reports, 2016 Global Terrorism Index, available at:

(accessed 13 March 2017)

[4] Theguardian, Drought worsens deadly battle nbetween Fulani herdsmen and farmers in Nigeria, 3 January 2017, available at: https://www.theguardian.com/global-development/2017/jan/03/drought-worsens-deadly-conflict-between-fulani-herdsmen-nigeria-farmers (accessed 10 March 2017)

[5] Amnesty International, Nigeria 2016/2017, available at: https://www.amnesty.org/en/countries/africa/nigeria/report-nigeria/ (accessed 10 March 2017)

ნიგერია – დელტას რეგიონში მოქმედი დაჯგუფებები – იანვარი, 2017

ნიგერიის დელტა არასტაბილური რეგიონია, სადაც ადგილი აქვს შიდა-ეთნიკურ დაპირისპირებებს. ხშირად ძალადობის ძირითად მიზეზს ნავთობსადენზე წვდომა წარმოადგენს. მილსადენებზე რეგულარულად ხდება ქურდობა გაღატაკებული მოსახლეობის მხრიდან, რომლებიც სიცოცხლის რისკის ფასად იპარავენ ნავთობს, რის შედეგადაც, ყოველდღიურად ათასობით ბარელი ნავთობი იკარგება. ყოველწლიურად ნიგერიის ეკონომიკის დანაკარგი მილიონ დოლარს შეადგენს.[1]

ნიგერიის სამხრეთით მდებარე დელტას რეგიონი მდიდარია ნავთობის საბადოებით, რომლის რეზერვიც სრულიად საკმარისი იქნებოდა როგორც რეგიონისთვის, ასევე, მთელი ქვეყნისთვის. თუმცა, დელტას რეგიონში მიმდინარეობს გარემოს დეგრადირება, ნავთობის ქურდობა, ინფრასტრუქტურის განადგურება, მთავრობის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული დაჯგუფებების ახალი თაობების გამოჩენა კიდევ უფრო ართულებს პოლიტიკურ და ეთნიკურ ნიადაგზე არსებულ დაპირისპირებებს.

რეგიონის უდიდეს ნაწილში არ შეიმჩნევა ხელისუფლების ფუნქციონირება, არც სამთავრობო დაწესებულებები არსებობს. მოსახლეობასთან მთავრობის კავშირი მხოლოდ მაშინ შეიმჩნევა, როდესაც სამთავრობო ძალები  შეიარაღებული დაჯგუფებების ან ნავთობის ქურდების წინააღმდეგ სამძებრო ოპერაციებს ატარებენ. დელტაში მცხოვრები პირები უკმაყოფილებას გამოთქვამენ, რადგან მათ ეპყრობიან როგორც შეიარაღებული დაჯგუფებების წევრებს, ან მათ მოკავშირეებს.

ნიგერიის დელტას რეგიონში მოქმედი შეიარაღებული დაჯგუფებები (ზოგი მათგანი წინააღმდეგობაშია ერთმანეთთან ან მთავრობასთან):

ნიგერიის დელტას შურისმაძიებლები (Niger Delta Avengers (NDA)):  დაჯგუფებამ ცალმხრივად გადაწყვიტა ცეცხლის შეწყვეტა და მთავრობასთან მოლაპარაკებებში ჩართვის დაინტერესება გამოთქვა, თუმცა პრეზიდენტი ბუჰარი დაადანაშაულა დელტას რეგიონში „წინასწარ განზრახულ გენოციდში“ და გააფრთხილა არმია, რომ „ნავთობის ომში ჯარისკაცთა დიდი რაოდენობა და სიმულაციური წვრთნებით ვერ გაიმარჯვებენ“.

დაზარალებულ აზალგაზრდათა მოძრაობა (Aggrieved Youth Movement (AYM)): აღნიშნული ჯგუფი ძირითადად  ამინისტირებული მებრძოლებისგან შედგება, რომლებიც რივერსის შტატიდან არიან. დაჯგუფების განცხადებით, იგი არაძალადობრივია და გაზისა და ნავთობის ინფრასტრუქტურის განადგურების წინააღმდეგია. იგი სხვა დაჯუფებებს აფრთხილებს, რომ რივერსის შტატისგან თავი შორს დაიჭირონ.

ბიაფრას ძირძველი ხალხი (Indigenous People of Biafra (IPOB)): სეპარატისტული ჯგუფი, რომლებიც მხარს უჭერს NDA-ს. ჯგუფის ლიდერია ნამდი კანუ, ბიაფრას თვითგამოცხადებული პრეზიდენტი, რომელიც ამჟამად დაპატიმრებულია.

ნიგერიის დელტას განმათავისუფლებელი გაერთიანებული ძალები (Joint Niger Delta Liberation Force (JNDLF)): მხოლოდ რამდენიმე თვის შექმნილი დაჯგუფება აცხადებს რომ იგი აფილირებულია NDA-ს-თან და იმუქრება, რომ გამოიყენებს რაკეტებს სამხედრო ვერტმფრენებს. 2016 წლის ივნისის ბოლოს დაჯგუფების წევრებმა მედიას განუცხადეს, რომ ნიგერიის სამხედრო ოფიცრებმა დაჯგუფებას პრეზიდენტ ბუჰარის წინააღმდეგ სახელმწიფო გადატრიალების მოწყობაში მხარდაჭერა სთხოვეს. თუმცა, აღნიშნული განცხადება საფუძველს მოკლებულია.

ბიაფრას სახელმწიფოს სუვერენიტეტის აქტუალიზაციის მოძრაობა (Movement for the Actualization of the Sovereign State of Biafra (MASSOB)): სეპარატისტული ჯგუფი, რომელსაც რალფ უვაზურუიკე ხელმძღვანელობს. სავარაუდოდ არაძალადობრივმა (რასაც მთავრობა უარყოფს) ჯგუფმა „სრული ერთგულება“ აღუთქვა NDA-ს.

ნიგერიის დელტას განმათავისუფლებელი მოძრაობა (Movement for the Emancipation of the Niger Delta (MEND)): დაჯგუფება დიდად არ აქტიურობს მას შემდეგ, რაც მისი ლიდერების უმეტესობა დააპატიმრეს, ან მათმა ნაწილმა ამინისტია მიიღო (2009 წელს). დაჯგუფება კვლავ ცდილობს დელატას მოლაპარაკებებში გარკვეული როლის მიღებას და აფრთხილებს მთავრობას, რომ თუ Ijaw-ის (დელტას, რივერსის და ბეიელსას შტატების ძირძველი მოსახლეობა) ლიდერი ედვინ კლარკი დაინიშნება დელტის სახელით მომლაპარაკებლად, ის არ მიიღებს მონაწილეობას აღნიშნულ მოლაპარაკებებში. დაჯგუფება იმუქრება, რომ NDA თუ არ გაყვება მიმდინარე მოლაპარაკებების, იარაღს აიღებს მის წინაარმდეგ.

ახალი ნიგერიის დელტას განმათავისუფლებელი ფრონტი (Emancipation Front (NNDEF)): ახალი დაჯგუფება, რომლის ლიდერიცაა ლუკი ჰუმპრეი,“საზოგადოებრივი განათლების და ცნობიერების ამაღლების ე.წ დირექტორი.“ დაჯგუფება უარყოფს ამბოხებულთა „ვიწრო ინტერესებს“ და მხარს უჭერს ბუჰარის სამხედრო ინტერვენციას შეიარაღებული დაჯგუფებების წინააღმდეგ.

Niger Delta Greenland Justice Mandate (NDGJM): დელტის შტატის დაჯგუფებაში ძირითადად დომინირებენ ურჰობოს (Urhobo-შტატში ყველაზე დიდი ეთნიკური ჯგუფი) ეთნიკური ჯგუფის წევრები. დაჯგუფებას, რომელსაც მეთაურობს ალდო აგბალაჯა, სჯერა რომ პრეზიდენტ ბუჰარმა ჩაიდინა „გენოციდი“ ნიგერიის დელტას შტატში და განახორციელა თავდასხმები დელტას შტატის მთავარ მაგისტრალზე.დაჯგუფებამ, მთავრობის სამხედრო ოპერაცია „Crocodile Smile“-ს, Ogor-Oteri-ის მილსადენის დაბომბვით უპასუხა. დაჯგუფება მოლაპარაკებების პროცესში  Ijaw-ის ლიდერის ედვინ კლარკის მონაწილეობას აპროტესტებს  და აცხადებს, რომ  იმ შემთხვევაში ჩაერთვება მოლაპარაკებებში, თუ მთავარი მომლაპარაკებელი მეფე ალფრედი დიეტე-სპიფი იქნება.

ნიგერიის დელტას წითელი ბრიგადა (Niger Delta Red Squad (RDRS)): დაჯგუფება მოქმედებს იმოს შტატში. მისი წარმომადგენელია „გენერალი“ დონ ვანიე (ან ვანი). წითელი ბრიგადა თავს დაესხა მილსადენს, სადაც ნიგერიის აგიფის ნავთობის კომპანია  (ნეგირიუ-იტალიური ერთობლივი საწარმო) მუშაობდა და  მათ ადგილობრივი მოსახლეობის უგულვებელყოფაში ადანაშაულებდა. უსაფრთხოების ძალებს კი თავის მოკვეთით დაემუქრა.

Niger Delta Searchlight: დაჯგუფება, რომელსაც ხელმძღვანელობს „გენერალი“ იგბედე N იგბედე, მთავრობასთან მოლაპარაკების წინააღმდეგია და აცხადებს, რომ განაგრძობს დაბომბვის კამპანიას, სანამ ნავთობის კომპანიები უარს არ იტყვიან დელტას რეგიონზე.

Otugas Fire Force (OFF): დაჯგუფების მეთაურია „გენერალი“ გაბრიელ ოგბუდგე, რომელიც ნიგერიის არმიის მეოთხე ბრიგადამ დააკავა 2016 წლის 4 სექტემბერს ედოს შტატში. იგი მთავარი ეჭვმიტანილი პირია 26 აგვისტოს  ნიგერიის მთავარი ნავთობკომპანიის მილსადენის განადგურებაში. ის ასევე ეჭვმიტანილია უტუროგუს გაზსადენზე თავდასხმის დაგეგმვაში.

ნიგერიის დელტაში ეგბესუს (Ijaw-ის ეთნიკური ჯგუფის ომის ღმერთი) რეფორმირებული ბიჭები (Reformed Egbesu Boys of Niger Delta): დაჯგუფება უარყოფს ნებისმიერ მოლაპარაკებას რომელსაც ნიგერიის დელტას დიალოგის საკონტაქტო ჯგუფი ხელმძღვანელობს (Niger Delta Dialogue Contact Group-NDDCG) და აცხადებს, რომ ნავთობის მოპოვება უნდა შეჩერდეს. დაჯგუფების ლიდერები არიან „გენერალი“ ტონი ალაგბაკერეოვეი და სარდალი ები აბაკორომორი.

ნიგერიის დელტის რეფორმირებული შურისმაძიებლები (Reformed Niger Delta Avengers (RNDA)): ნიგერიის დელტას შურისმაძიებლები (NDA) აცხადებენ, რომ RNDA პრეზიდენტ ბუჰარის შექმნილია. ხოლო RNDA აცხადებს რომ ისინი NDA-ს გამოეყვნენ და მათი მიზანი მთავრობასთან მოლაპარაკების გაგრძელებაა, რომ აღარ გაგრძელდეს გარემოს განადგურება.[2]

[1] Global Security: Nigeria – Niger Delta http://www.globalsecurity.org/military/world/war/nigeria-2.htm [accessed on 10 January, 2017]

[2] Jamestown Foundation, Nigeria Expands Its ‘War on Terrorism’ to the Niger Delta, 16 September 2016, Terrorism Monitor Volume: 14 Issue: 18, available at:

[accessed 6 January 2017]