რუსეთი. უკრაინისა და უკრაინელების მხარდაჭერა რუსეთის უკრაინაში შეჭრის ფონზე. სექტემბერი, 2022

მედია საშუალება „The Moscow Times“ 2022 წლის 20 მაისს აქვეყნებს სტატიას [სტატია გამოქვეყნებულია The Financial Times მიერ და ნათარგმნია The Moscow Times მიერ] რუსების მხრიდან უკრაინელების დახმარების შესახებ. სტატიაში ნათქვამია, რომ მოხალისეები, რომელთა შორის არიან როგორც ომის მოწინააღმდეგე აქტივისტები, ასევე, უბრალოდ, ის ხალხი, ვინც ვერ რჩება გულგრილი, თავიანთი საქმიანობის ორგანიზებას ეწევიან პირადი კონტაქტებისა და „Telegram“ სოციალური მედია აპლიკაციის გამოყენებით. ისინი ათასობით უკრაინელ ლტოლვილს რუსეთიდან გასვლაში ეხმარებიან. ყველაზე მოთხოვნადი მარშრუტი ბალტიის ქვეყნებია. მოხალისეებმა კარგად იციან, რომ უკრაინელების დახმარება დიდი რისკის მატარებელი საქმიანობაა, რადგან ომის დაწყების შემდეგ, რუსეთში რეპრესიები გაძლიერდა. ერთერთი აქტივისტის თქმით, „[…] ტელეფონის ნომრები ხელიდან ხელში გადადის, რადგან, არსებული გარემოებების გათვალისწინებით, შეუძლებელია ღია განცხადებების გავრცელება […]“. რუსეთში ბევრი უკრაინელი ლტოლვილია, ვისაც რუსეთში მოხვედრა საერთოდ არ უნდა და ისინი ძალით გაიყვანეს საბრძოლო მოქმედებების რეგიონებიდან რუსეთის მიმართულებით. სხვადასხვა მოხალისე ორგანიზაცია ეხმარება ასეთ ხალხს – აწვდის მათ ინფორმაციას და რჩევებს, პოულობს მანქანებს და მძღოლებს, ანაზღაურებს მატარებლის ბილეთების საფასურს, პოულობს ღამის გასათევს ოჯახებისთვის, ვინც მოსკოვისა და პეტერბურგის გავლით, დასავლეთისკენ მიემგზავრება.[1]

მედია საშუალება „ნოვაია გაზეტა“ 2022 წლის 22 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ რუსები ასევე ეხმარებიან უკრაინელ ლტოლვილებს; მაგრამ მათ ეშინიათ ამის შესახებ საუბარი, მათ შორის სისხლის სამართლებრივი დევნის რისკის გამო. სტატიაში ნათქვამია, რომ ხალხს – როგორც ლტოლვილებს, ასევე რუსებს – ეშინიათ, რომ „მოღალატეებად“ შერაცხავენ; და რომ ბრალსაც კი წაუყენებენ. მათ შიშს ბოლო პერიოდში მიღებული კანონები იწვევს. უკრაინელებს ეშინიათ „რუსეთთან თანამშრომლების შესახებ“ კანონის, რადგან არ არიან დარწმუნებული, რუსეთში გაქცევა აღქმული იქნება თუ არა ღალატად. რუსებს კი ეშინიათ „რუსეთის შეიარაღებული ძალების დისკრედიტაციის შესახებ“ კანონის და იმ მასობრივი მანიის, რამაც ჯაშუშობასთან დაკავშირებით დაისადგურა. სტატიაში საუბარია კონკრეტულ ადამიანებზე [რუსებზე] ვინც ამა თუ იმ ფორმით, დახმარება აღმოუჩინა უკრაინელ ლტოლვილებს. მათ შორისაა მოსკოვური ბარის ერთერთი დამფუძნებელი ნიკიტა ფომკინი. ის ყვება, რომ ყოველთვის აქტიური პოზიცია ჰქონდა. „[…] ახლაც, როდესაც ვიხედები ირგვლივ, ვფიქრობ, ნუთუ ჩვენ, მოსკოველებს, ეს არ გვადარდებს; ჩვენთვის სულერთია? აქ ხომ ხმას არავინ იღებს. გადავწყვიტე, ვაჩვენო, რომ ჩემთვის არაა სულერთი. მოველაპარაკე ფონდს „მეორე სუნთქვა“ და სოციალურ ქსელში გამოვაქვეყნე განცხადება უკრაინელებისთვის ჰუმანიტარული დახმარების შეგროვების შესახებ“. ბარში უამრავი ადამიანი მივიდა, სხვადასხვა ასაკის და ყველა მათგანი ამბობდა, რომ ისინი არ ემხრობიან „სპეცოპერაციას“, მაგრამ მიტინგებზე გასასვლელად მზად არ არიან; მაგრამ მზად არიან გაიღონ ტანისამოსი თუ სხვა ნივთები უკრაინელი ლტოლვილების დასახმარებლად. საბოლოოდ, ბარის თანამშრომლებმა და 30-მდე მოხალისემ 5 ტონა ჰუმანიტარული ტვირთი შეაგროვა და როსტოვის ოლქში ჩასულ უკრაინელ ლტოლვილებს გადასცა. ნიკიტა ფომკინის თქმით, ის აპირებს კიდევ ერთხელ გაუწიოს ორგანიზება ჰუმანიტარული დახმარების შეგროვებას.[2]

ინტერნეტ რესურსი „ნოკტა“, მედია საშუალებაზე „Reuters“ დაყრდნობით, 2022 წლის 11 მაისს ავრცელებს სტატიას რუსების ჯგუფების შესახებ, ვინც უკრაინელ ლტოლვილებს ეხმარებიან. სტატიის თანახმად, აღნიშნული ჯგუფები მალულად აკეთებენ თავის საქმეს, რადგან არ სურთ ხელისუფლების ყურადღების მიქცევა. მოხალისეების საქმიანობა დიდ რისკთანაა დაკავშირებული. რუსებს, ვინც ღიად არ ეთანხმება ომს, აწყდება ფულად ჯარიმებს და სასამართლო დევნას.[3]

უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, რუსეთში რამდენიმე კანონი მიიღეს, რომელიც უკრაინაში ომთანაა დაკავშირებული. რუსეთი კრძალავს სიტყვა ომის ხესენებას და თავის შეჭრას უკრაინაში „სპეციალურ სამხედრო ოპერაციად“ მოიხსენიებს. რუსეთის პრეზიდენტმა ასევე ხელი მოაწერა კანონს „რუსული არმიის დისკრედიტაციის“ და მცდარი ინფორმაციის გავრცელების შესახებ. ამის შემდეგ, რუსეთში „მცდარი ინფორმაციის გავრცელება“, რუსეთისთვის სანქციების დაწესების მოთხოვნა და უკრაინაში შეჭრის სხვა ფორმით შეწინააღმდეგება დასჯადი გახდა. უკრაინაში მიმდინარე ომისთვის ომის დაძახებაც შეიძლება 15 წლამდე პატიმრობად დაუჯდეს პირს, რადგან ასეთ ქმედებას, ახალი კანონებით, ხელისუფლება მცდარი ინფორმაციის გავრცელებად ჩათვლის.[4] [5]

ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეა 2022 წლის 3 ივნისს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის ფედერაციაში პოლიტპატიმრების შესახებ წერს, რომ ასამბლეა კიდევ ერთხელ გმობს რუსეთის ფედერაციის ხელისუფლების მიერ გადადგმულ ნაბიჯებს [უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ], რომლებიც მიმართულია გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლების შეზღუდვისკენ. გამძაფრებულია ზეწოლა სამოქალაქო საზოგადოებაზე, დამოუკიდებელი მედიასა და არასამთავრობო სექტორზე. გარდა ამისა, ასამბლეა გმობს უკრაინაში ომის მოწინააღმდეგე მშვიდობიანი დემონსტრანტების მასობრივ დაპატიმრებებს.[6]

ავსტრიის წარმოშობის ქვეყნის და თავშესაფრის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი 2022 წლის მაისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, უკვე 2022 წლის 23 მაისისთვის, ომის საწინააღმდეგო ქმედებების გამო, 15 ათასზე მეტი მოქალაქე იყო დაკავებული. წყაროები აღნიშნავენ, რომ განსაკუთრებით დიდი რაოდენობის დემონსტრანტები დააკავეს პირველი კვირების განმავლობაში. ალეკსეი ნავალნის გუნდის წევრი ლეონიდ ვოლკოვი 2022 წლის მარტში, ინტერვიუში აცხადებს, რომ „[…] დასავლეთში ბევრს კიდევ არ ესმის ბევრი რამ; მათ არ ესმით, რას რისკავს რიგითი დემონსტრანტი რუსეთში. ახლა თუ შენ მიდიხარ დემონსტრაციაზე, დიდი ალბათობით დაგაკავებენ, დაგაპატიმრებენ, გაგრიცხავენ უნივერსიტეტიდან ან გაგადებენ სამსახურიდან. ახლა შენ საპატიმრო სასჯელს რისკავ და არა 10 დღეს, როგორც ეს იყო 2 წლის წინ; არამედ 15 წელიწადს. 10 წლის წინ ყველაზე დიდი რისკი იყო ჯარიმა 500 რუბლის ოდენობით. ახლა ასე არაა და მიუხედავად ამისა, 15 ათასზე მეტი დემონსტრანტი დააკავეს უკრაინაში ომის საწინააღმდეგო აქციაზე; ეს იმას ნიშნავს, რომ აქციაზე, ასობით ათასი პირი იყო გამოსული. ომის მოწინააღმდეგეები რუსეთის 130-ზე მეტ ქალაქში დააპატიმრეს. ათასობით ადამიანი კი უბრალოდ ვერ აძლევს თავს უფლებას, გარისკოს. ისინი ტოტალიტარულ რეჟიმში ცხოვრობენ და ყველა ვერ ახერხებს დემონსტრაციებში მონაწილეობას […]“.[7]

[1] მედია საშუალება „The Moscow Times“; როგორ ეხმარებიან რუსები უკრაინელებს დასავლეთით გაღწევაში; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 20 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.moscowtimes.ru/2022/05/20/kak-rossiyane-pomogayut-ukrainskim-bezhentsam-vibratsya-na-zapad-a20520 [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[2] მედია საშუალება „ნოვაია გაზეტა“; რთულია იყო ადამიანი; ავტორი: ივან ჟილინი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 22 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://novayagazeta.ru/articles/2022/03/22/trudno-byt-chelovekom [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[3] ინტერნეტ რესურსი „ნოკტა“; რუსების მიწისქვეშა ჯგუფები ეხმარებიან უკრაინელ ლტოლვილებს რუსეთიდან გაქცევაში; ავტორი: კირილ კარასენი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 11 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://nokta.md/podpolnye-gruppy-rossiyan-pomogajut-ukrainskim-bezhentsam-nasilno-zavezennym-v-stranu-sbezhat-iz-rossii/ [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[4] მედია საშუალება „BBC“, რუსულენოვანი რედაქცია; უკრაინის მოვლენებს ომი დაუძახე? 15 წლამდე პატიმრობნა. სახელმწიფო დუმა ამზადებს კანონს სამხედრო ოპერაციის შესახებ მცდარი ინფრომაციის გავრცელების თაობაზე; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 3 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.bbc.com/russian/news-60594110 [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[5] მედია საშუალება „Deutsche Welle“, რუსულენოვანი რედაქცია; სახელმწიფო დუმამ მიიღო კანონი რუსული არმიის დისკრედიტაციის გამო დასჯის შესახებ; სტატიის ავტორი: ვიტალი კროპმანი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 4 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.dw.com/ru/gosduma-prinjala-zakon-o-nakazanii-za-diskreditaciju-vs-rf/a-61009600 [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[6] ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეა; რუსეთის ფედერაციაში პოლიტიკური ნიშნით პირთა დაპატიმრებების შესახებ ანგარიში; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 3 ივნისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 20 სექტემბერს]

[7] ავსტრიის წარმოშობის ქვეყნისა და თავშესაფრის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი; რუსეთის ფედერაცია: პოლიტიკური პროტესტი და განსხვავებული აზრი უკრაინაში შეჭრის კონტექსტში; გამოქვეყნებულია 2022 წლის მაისში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 20 სექტემბერს]

რუსეთი. ნავალნის მხარდამჭერთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. სექტემბერი, 2022

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ ალეკსეი ნავალნი, გერმანიაში მკურნალობის შემდეგ, რუსეთში 2021 წლის იანვარში დაბრუნდა. დაბრუნებისთანავე ის დააპატიმრეს და ახალი ბრალდებებითაც გაასამართლეს. ამას ქვეყანაში საპროტესტო ტალღა მოჰყვა, რომელიც ხელისუფლებამ ჩაახშო. ნავალნისთან დაკავშრებული სამი ორგანიზაცია ხელისუფლებამ „ექსტრემისტულად“ გამოაცხადა და საქმიანობა აუკრძალა.

2021 წლის თებერვალში, მოსკოვის სასამართლომ 25-დღიანი პატიმრობა მიუსაჯა „მედიაზონის“ მთავარ რედაქტორს სოციალურ ქსელში ნავალნის მხარდამჭერი პროტესტის ამსახველი ფოტოს გამოქვეყნებისთვის. ნავალნის მხარდასაჭერი აქციების დარბევის შემდეგ, ხელისუფლებამ დააპატიმრა ორგანიზატორებად მიჩნეული პირები და კარგად ცნობილი აქტივისტები. რიგ შემთხვევებში, სახელმწიფო უნივერსიტეტები სტუდენტებს, დემონსტრაციებში მონაწილეობის შემთხვევაში, გარიცხვით ემუქრებოდნენ. 2021 წლის სექტემბერში ხელისუფლებამ ნავალნისა  და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ ახალი საქმე აღძრა „ექსტრემისტული ჯგუფის“ საქმიანობის გაგრძელების ბრალდებით. იგივე ბრალდებით ნოემბერში დააპატიმრეს უფაში ნავალნის ჯგუფის ყოფილი თავმჯდომარე ლილია ჩანიშევა.

2021 წლის ივლისში, რუსეთის ხელისუფლებამ სოციალურ ქსელს Youtube ნავალნისთან დაკავშირებული გვერდების გაუქმება, ხოლო Apple-სა და Google-ს ნავალნის აპლიკაციების წაშლა მოთხოვა. კომპანიებმა მოთხოვნა საბოლოოდ დააკმაყოფილეს, თუმცა Google-მა ოქტომბერში აპლიკაციები აღადგინა.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ 2021 წლის იანვარში ნავალნის დაპატიმრების შემდეგ, რუსეთში მსხვილი საპროტესტო აქციები დაიწყო. ხელისუფლებამ დემონსტრანტების წინააღმდეგ ძალა გამოიყენა და 11 ათასზე მეტი ადამიანი დააკავა და 130-ზე მეტი სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება დაიწყო. იუსტიციის სამინისტრო კვლავ არ არეგისტრირებს ნავალნის პოლიტიკურ პარტიას. 2021 წლის ივნისში ნავალნის ანტი-კორუფციული ფონდი ექსტრემისტულ ორგანიზაციად გამოცხადდა და საქმინაობა აეკრძალა. 2021 წლის აგვისტოში ადამიანის უფლებათა დამცველმა ჯგუფმა „მემორიალი“ პოლიტპატიმართა სია გამოაქვეყნა [სულ 410 პირი]; მათ შორის იყვნენ თავად ნავალნიც და მისი რამდენიმე მხარდამჭერი. ასევე, ჟურნალისტები და არჩევნებისთვის პოტენციური ოპოზიციური კანდიდატები.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ ნავალნის მხარდამჭერ საპროტესტო გამოსვლებს უპრეცედენტოდ დიდი რაოდენობით დემონსტრანტის თვცითნებური დაკავება და მათ მიმართ ადმინისტრაციული და სისხლისამართლებრივი დევნა მოჰყვა. მოსკოვში აქტიურად იყენებდნენ სახის ამოცნობის ტექნოლოგიებს მშვიდობიანი დემონსტრანტების იდენტიფიცირებისთვის. ნავალნისთან ასოცირებული პირები და მისი მხარდამჭერები მთელი რუსეთის მასშტაბით დევნას აწყდებიან, მათ შორის დაუსაბუთებელ სისხლისსამართლებრივ და ადმინისტრაციულ დევნას. ნავალნის მხარდამჭერ აქციებზე დაპატიმრებულები უჩიოდნენ არაადამიანურ და ღირსების შემლახავ მოპყრობას დაკავების ცენტრებში.[3]

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ ნავალნისთან და მის პოლიტიკურ აქტივობებთან ასოცირებული აქტივისტები წამებისა და ძალადობის ობიექტები გახდნენ საპატიმროში ყოფნის დროს. ხელისუფლება, ასევე, სჯის ოჯახის წევრებსაც, მათი ნათესავების ქმედებების გამო. 27 იანვარს პოლიციამ დააკავა ნავალნის ძმა და იმავე დღეს ჩხრეკა ჩაატარა ნავალნის 13 თანამოაზრის სახლში.[4]

ავსტრიის წარმოშობის ქვეყნისა და თავშესაფრის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი ACCORD 2022 წლის მაისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ 2021 წლის განმავლობაში კრემლმა გაამკაცრა ოპონენტების შევიწროვება; მათ შორის ოპოზიციონერი ლიდერი ალეკსეი ნავალნის მხარდამჭერების მიმართ. კრემლი ოპონენტების წინააღმდეგ იყენებს დაპატიმრებებს, ინტერნეტ ცენზურას და შავ სიებს. ოპონენტების დევნა განსაკუთრებით გამძაფრდა რუსეთის ფედერაციის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ.[5]

[1] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 13 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 22 სექტემბერს]

[2] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“; ყოველწლიური ანგარიში პოლიტიკური უფლებებისა და სამოქალაქო თავისუფლებების შესახებ რუსეთში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 24 თებერვალს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 22 სექტემბერს]

[3] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 29 მარტს; ხელმისაწვდომაი ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 22 სექტემბერს]

[4] ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 12 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 22 სექტემბერს]

[5] ავსტრიის წარმოშბის ქვეყნისა და თავშესაფრის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი ACCORD; რუსეთის ფედერაცია: პოლიტიკური პროტესტი და განსხვავებული აზრი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის მაისში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 22 სექტემბერს]

რუსეთი. საპატიმრო დაწესებულებებში არსებული პირობები. ივნისი, 2022

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2021 წელი] რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება რეგულარულად უშვებს არასათანადო მოპყრობას, წამებას და საეჭვო ვითარებაში გარდაცვალებას საპატიმროებში და უარს აცხადებს გამოძიების დაწყებაზე. პატიმრების წამება და მათ მიმართ არასათანადო მოპყრობა კვლავ გრძელდება რუსეთის პენიტენციური სისტემაში; მიუხედავად იმისა, რომ პატიმრების წამების ამსახველი ვიდეოების ინტერნეტში გავრცელების შემდეგ, ხელისუფლებამ მკაცრი რეაგირების პირობა დადო. 2021 წლის ოქტომბერში პატიმრების წამების ამსახველი ახალი ვიდეოების გავრცელების შემდეგ, სამართალდამცავმა ორგანოებმა გამოძიების დაწყების შესახებ გამოაცხადეს. პირი, რომელმაც ინტერნეტში ვიდეოები გაავრცელა, ქვეყნიდან გაიქცა.[1]

მედია საშუალება „Deutsche Welle“ 2021 წლის 6 ოქტომბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ სარატოვის ოლქში მდებარე, სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის დაქვემდებარებაში მოქმედი, ტუბერკულოზის სამკურნალო დაწესებულებაში პატიმრების მიმართ დამამცირებელი მოპყრობის ამსახველი ვიდეოების გავრცელების შემდეგ, სისხლის სამართლის 7 საქმე აღიძრა. საქმეები გადაცემულია სარატოვის ოლქის განსაკუთრებით მნიშნელოვანი საქმეთა საგამოძიებო განყოფილებას. ძიება მიმდინარეობს სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებისა და სექსუალური ხასიათის ძალადობრივი ქმედებების ჩადენის ბრალდებებით.

სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის ინფორმაციით, პარალელურად, სამსახურიდან დაითხოვეს აღნიშნული საავადმყოფოს უფროსი პაველ გაცენკო; მისი მოადგილე უსაფრთხოების მიმართულებით სერგეი სალოვი, ოპერატიული განყოფილების უფროსი ანტონ ბოჩკოვი და უსაფრთხოების განყოფილების უფროსი სერგეი მალცევი. სამსახურიდან დათხოვნებს წინ უძღოდა სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის სარატოვის ოლქის განყოფილების თავმჯდომარის ალეკსეი ფედოტოვის მიერ თანამდებობის დატოვება. ორგანოში განაცხადეს, რომ სერიოზული დარღვევების გამო ფედოტოვის სამსახურიდან გათავისუფლების პროცესი [შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა] უკვე 22 სექტემბერს იყო დაწყებული.[2]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფლება“ 2021 წლის 29 დეკემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ პატიმრების წამების ამსახველი ვიდეოების გავრცელების სკანდალის ფონზე, თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, ასევე, სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის უფროსის მოადგილე ანატოლი იაკუნინი. წყაროების შეფასებით, იაკუნინის [რომელის სასჯელაღსრულების ფედერალურ სამსახურში 2019 წელს შსს-დან გადავიდა და დირექტორის მოადგილედ 2020 წლის აგვისტოში დაინიშნა] გათავისუფლების მიზეზი რეალურად არ არსებობდა და მისი გაგდების ინიციატივა უსაფრთხოების ფედერალური სამსახურიდან მოდიოდა. იაკუნინი იყო მეექვსე მაღალი თანამდებობის პირი, რომელსაც თანამდებობა დაატოვებინეს. ვიდეოების გავრცელების გამო თანამდებობიდან გათავისუფლებული ყველა მაღალი რანგის ჩინოვნიკი აღმოჩნდა სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის უფროსი [უსაფრთხოების ფედერალური სამსახურის გენერალი] ალეკანდრ კალაშნიკოვი; ის შსს-ის მინისტრის მოადგილე არკადი გოსტოვმა შეცვალა. 23 დეკემბერს გამართულ ყოველწლიურ პრეს-კონფერენციაზე, რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინმა აღიარა, რომ პატიმრების მიმართ უფლებამოსილების გადამეტება რუსეთში პრობლემას წარმოადგენს.[3]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ წამება და სხვა არა-ადამიანური მოპყრობა საპატიმრო დაწესებულებებში ენდემური, ხოლო დამნაშავეთა დასჯა იშვიათი მოვლენაა. ნავალნის მომხრე აქციებზე დაპატიმრებულები უჩიოდნენ არაადამიანურ და დამამცირებელ პირობებს დაკავების ცენტრებში.[4] იგივე ორგანიზაცია 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ სისხლის სამართლებრივი დევნა [წამების ბრალდებებზე], როგორც წესი, თანამდებობრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების მუხლით მიმდინარეობს, რაც გაცილებით მსუბუქ სასჯელს ითვალისწინებს.

იაროსლავლის კოლონიის 12 ყოფილ თანამშრომელს 4 წლით და სამი თვით პატიმრობა შეეფარდათ, მას შემდეგ, რაც 2017 წელს გავრცელდა ვიდეო, სადაც ჩანდა პატიმრის ცემა. აღნიშნული 12 პირიდან 6 მაშინვე გათავისუფლდა, რადგან სასჯელის გამოცხადების მომენტში, წინასწარ პატიმრობაში უკვე გატარებული ჰქონდათ საკმარისი დრო. კოლონიის ყოფილი დირექტორი და ყოფილი დირექტორის მოადგილე გაამართლეს.

სამართლიან სასამართლოზე წვდომის უფლება კვლავ ირღვევა. დაკავებულებს უარს უცხადებენ ადვოკატთან შეხვედრაზე და რიგი პროცესებისა მიმდინარეობს დახურულ კარს მიღმა, რის საბაბადაც პანდემიას ასახელებენ. 2020 წლის თებერვალსა და იანვარში, ტერორისტული ორგანიზაციის წევრების ბრალდებით, 18 წლამდე პატიმრობა მიუსაჯეს 7 ახალგაზრდას პენზიდან და 2 პირს სანკტ პეტერბურგიდან. არანაირი რეაგირება მოჰყვა არაერთ ცნობას მათ მიმართ წამების და სხვა არა ადამიანური მოპყრობისა თუ მტკიცებულებათა ფაბრიკაციის შესახებ.[5]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2021 და 2022 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშებში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ ციხეებსა და სხვა საპატიმრო დაწესებულებებში არსებული პირობები განსხვავებულია და ხშირად მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიშია. გადატვირთულობა, ძალადობა ბადრაგის და პატიმრების მხრიდან, შეზღუდული წვდომა ჯანდაცვაზე, საკვების ნაკლებობა და არა ადექვატური სანიტარული პირობები ფართოდ გავრცელებული პრობლემებია რუსეთის ფედერაციის ციხეებში და სხვა საპატიმრო დაწესებულებებში.

ციხეების გადატვირთულობა სერიოზულ პრობლემად რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ კანონით გათვალისწინებულია ქალებისა და მამაკაცების, არასრლუწლოვნებისა და სრულწლოვნების, წინასწარ პატიმრობაში მყოფთა და მსჯავრდებულთა ცალ-ცალკე სექტორებში განაწილება, ხშირია შემთხვევები, როდესაც რიგი საპატიმრო დაწესებულებებისა არ იცავენ აღნიშნულ ნორმას.

ფიზიკური და სექსუალური ძალადობა ციხის ბადრაგის მხრიდან სისტემატური ხასიათისაა. მაგალითად, რუსული მედია 2020 წლის 13 თებერვალს წერდა, რომ მორდოვიის ციხის უფროსმა ვალერი ტროფიმოვმა პატიმარი იბრაგიმ ბაკანიევი კაბინეტში აიყვანა და 6 საათის განმავლობაში ცემდა და ამცირებდა. ბაკანიევს წინა ღამით მომხდარ არეულობაში მონაწილეობას აბრალებდნენ. ბაკანიევის მტკიცებით, მისი წამება შეწყდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დამალული დანით ხელები დაისერა და თვითმკვლელობით დაიმუქრა. პატიმარი სამი თვის ვადით სადამსჯელო ქსელში გაამწესეს.

პრობლემას წარმოადგენს პატიმრების მხრიდან პატიმრებზე ძალადობა. მაგალითად, წამების საწინააღმდეგო კომიტეტმა კრასნოდარში განაცხადა დმიტრი კრაკოვსკის მკვლელობასთან დაკავშირებით სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის თაობაზე. წინასწარ პატიმრობაში მყოფი კრაკოვსკის, ოფიციალური პირების ვარაუდით, პატიმრებმა სასიკვდილოდ სცემეს. გავრცელებული ინფრომაციით, დამნაშავეებმა გარდაცვლილის გვამის ჩამოკიდება სცადეს, რათა სიკვდილის გამომწვევი მიზეზები შეენიღბათ.

ვრცელდებოდა ინფრომაციები ციხის ადმინისტრაციის მხრიდან პატიმრების რეკრუტირების შესახებ, სხვა პატიმრებზე ძალადობისთვის. მაგალითად, 2020 წლის 22 ივლისს რუსულმა მედიამ და სამოქალაქო მხარდაჭერის კომიტეტმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ პატიმართა ჯგუფმა სექსუალურად იძალადა და აწამა #7 გამასწორებელი კოლონიის პატიმარ მახარბი ტოსუიევზე. ტოსუიევმა მომხდარის ორგანზიებაში #3 გამასწორებელი კოლონიის საოპერაციო დეპარტამენტის უფროსი ედგარ ჰაირაპეტიანი დაადანაშაულა.

გადატვირთულობა, ვენტილაცია, გათბობა, სანიტარული პირობები და საკვები სტანდარტები დაწესებულებებს შორის განსხვავებულია, თუმცა ზოგადად ძალიან ცუდია. გადაადგილებისა და ვარჯიშის შესაძლებლობა წინასწარი დაკავების დაწესებულებებშ მინიმალურია. სასმელი წყალი ხანდახან ლიმიტირებულია და საკვების ხარისხი დაბალია. ბევრი პატიმარი დამოკიდებულია ოჯახის ან არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ მიწოდებულ საკვებზე. ხარისხიან სამედიცინო მომსახურებაზე წვდომა კვლავ პრობლემური საკითხია. მაგალითად, იეჰოვას მოწმეების ევროპული ასოციაციის ინფორმაციით, 61 წლის ვიქტორ მალკოვი სმოლენსკიდან, საპატიმროდან 8-თვიანი პატიმრობის შემდეგ გათავისუფლებიდან 3 თვეში დაიღუპა. ასოციაციის მტკიცებით, მას ქრონიკული პრობლემები ჰქონდა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით, რაც უფრო გაუმწვავდა, რადგან საპატიმროში არ ჰქონდა წვდომა სამედიცინო დახმარებაზე. მალკოვი, მისი რელიგიური კუთვნილებს გამო, ექსტრემიზმის ბრალდებით გაასამართლეს და როგორც თავად ამბობდა, არ აძლევდნენ თავისი ქრონიკული დაავადებების სათანადოდ მკურნალობის საშუალებას.

არასამთავრობო ორგანზიაციების ინფორმაციით, აივ ინფექციის მქონე პატიმრების 50% ვერ იღებს სათანადო მკურნალობას. მკურნალობენ მხოლოდ იმ პატიმრებს, ვისაც CD4 თეთრი სისხლის ქსელის დონე კონკრეტულ ნიშნულზე დაბალი აქვთ. არასამთავრობო სექტორის ინფორმაციით, ხანდახან პრობლემაა ანტირეტროვირუსული პრეპარატების მიწოდება.

წყაროების მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, პოლიტიკური პატიმრები განსაკუთრებით მძიმე პირობებში არიან და საპატიმრო სისტემაში სადამსჯელო მოპყრობის სუბიექტები არიან; პოლიტიკური პატიმრების მიმართ, მათ შორის, გამოიყენება ისეთი სასჯელები, როგორიცაა სამარტოო საკანში და დასჯის მიზნით ფსიქიატრიულ განყოფილებაში გამწესება. მაგალითად, 2020 წლის 21 მაისს სასამართლომ კამჩატკელ ოპოზიციონერ აქტივისტ ვლადიმირ შუმანინს, სისხლსისამართლებრივი საქმის მსვლელობის პარალელურად, იძულებითი ფსიქიატრიული მკურნალობა მიუსაჯა. შუმანინი საჯაროდ ცნობილი პიროვნებაა თავისი „Youtube“ არხის წყალობით, რომლის მეშვეობითაც ის მკაცრად აკრიტიკებდა რეგიონულ და ფედერალურ ხელისუფლებას.

მსჯავრდებულ თუ წინასწარ პატიმრობაში მყოფ პირებს აქვთ ვიზიტის უფლება, თუმცა სხვადასხვა გარემოებების გამო, მათ ეს უფლება შეიძლება შეეზღუდოთ. კანონის მიხედვით, პატიმრებს, რომლებიც უფრო მძიმე დანაშაულისთვის არიან მსჯავრდებულნი, ვიზიტის უფრო ნაკლები უფლება აქვთ. ასევე, მოსამართლეს შეუძლია, კონკრეტული პატიმრის შემთხვევაში მიიღოს ვიზიტის უფლების შეზღუდვის გადაწყვეტილება. ციხის ადმინისტრაციამ, უსაფრთხოების საბაბით, ასევე, შეიძლება პატიმარს ოჯახის წევრებთან და ნათესავებთან შეხვედრა აუკრძალოს. ზოგიერთ წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში, სავარაუდოდ, პატიმრებს უკრძალავენ ვიზიტებს და ტელეფონზე წვდომას უზღუდავენ მათზე ზეწოლის მიზნით, აღიარებითი ჩვენებების მისაღებად.

მიუხედავად იმისა, რომ პატიმრებს აქვთ უფლება და საშუალება საჩივრით მიმართონ საჯარო სადამკვირვებლო კომისიებს ან ომბუდმენს, ისინი ხშირად ამ უფლებით არ სარგებლობენ, რადგან შემდგომი რეპრესიების ეშინიათ. ციხის რეფორმის აქტივისტების ცნობით, მხოლოდ ის პატიმრები წერენ საჩივრებს, ვინც უკიდურეს სიტუაციაშია და სხვა გამოსავალი უკვე აღარ აქვს. საჩივრები, რომლებიც კომისიებამდე აღწევს, ხშირად მცირე პირად თხოვნებზეა კონცენტრირებული.

ხელისულფება ნებას რთავს საჯარო ზედამხეველობის კომისიებს, რეგულარული სადამკვირვებლო ვიზიტები განახორციელონ საპატიმროებში არსებული პირობების მონიტორინგისთვის. საჯარო პალატის ინფორმაციით, საჯარო ზედამხედველობის კომისიები თითქმის ყველა რეგიონშია. ადამიანის უფლებათა აქტივისტები შეშფოთებას გამოთქვამენ, რადგან მათი მტკიცებით, ასეთი კომისიების ზოგიერთი წევრი ხელისუფლებასთან დაახლოებული პირია, მათ შორის ბევრი სამართალდამცველი სისტემის ყოფილი თანამშრომელი.

კანონმდებლობით, საჯარო ზედამხედველობის კომისიებს უფლება აქვთ პატიმრები, მათივე წერილობითი თანხმობის საფუძველზე, ვიდეოსა და ფოტოზე აღბეჭდონ. მათ ასევე უფლება აქვთ აიღონ ჰაერის ნიმუში ან ჩაატარეონ სხვა გარემოსდაცვითი ინსპექცია, უსაფრთხოების შეფასება და ასევე წვდომა აქვთ ციხეების ფსიქიატრიულ დაწესებულებებზე. კანონი იმ ადამიანის უფლებათა აქტივისტებს, ვინც საჯარო ზედამხედველობის კომისიებში არ ირიცხება, ასევე აძლევს უფლებას, მონიტორინგის მიზნით ეწვიონ დაკავების ცენტრებს და ციხეებს. არასამთავრობო ორგანიზაცია ქალთა მხარდაჭერის რეგიონთაშორისი ცენტრის (მუშაობს დაკავებული მიგრანტების მიმართულებით) ცნობით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში ეძლევათ საპატიმროში ვიზიტის უფლება, როდესაც კონკრეტული პატიმარი მოითხოვს და დაეკონტაქტება არასამთავრობო ორგანიზაციას.

ხელისუფლება ქვეყნის საპატიმროებში ვიზიტის უფლებას აძლევს ევროსაბჭოს წამების პრევენციის კომიტეტს და ასევე, ნებას რთავს, გამოაქვეყნოს ზოგიერთი ანგარიში, მაგრამ კვლავ უკრძალავს მთლიანი ანგარიშების გამოქვეყნებას.

გავრცელებული ინფორმაციით, ჟურნალისტების მიმართ, ვინც წამების შესახებ ინფორმაციას ავრცელებდნენ, სისხლის სამართლებრივი დევნა დაწყებულა. მაგალითად, 2020 წლის სექტემბერში, კემეროვოს სამმა საპატიმრო დაწესებულებამ, რეპუტაციის შელახვის ბრალდებით, სარჩელი შეიტანა რამდენიმე პატიმრის, აქტივისტის და ჟურნალისტ ანდრეი ნოვაშოვის წინააღმდეგ; ამ უკანასკნელმა ივნისში გამოაქვეყნა სტატია, სადაც გამოაშკარავებული იყო პატიმართა წამების ფაქტები.[6] [7]

გაეროს წამების საწინააღმდეგო კომიტეტი 2021 წელს აქვეყნებს რამდენიმე ორგანიზაციის ავტორობით შექმნილ დოკუმენტს რუსეთის ფედერაციის შესახებ, სადაც სხვადასხვა საკითხთან ერთად, ერთი აბზაცი ეხება რუსეთის ფედერაციის საპატიმრო დაწესებულებებს. დოკუმენტის მიხედვით, აივ ინფექციით დაავადებული ყველა პატიმარი ვერ იღებს ანტირეტროვირალურ თერაპიას და არ აქვს ექიმთან წვდომა. უფრო ზოგადად, კი პატიმრები ხშირად უჩივიან არასათანადო სამედიცინო ზრუნვას. იმ შემთვევებისას, როდესაც სხვადასხვა სახის საპატიმრო დაწესებულებაში, წამების მსხვერპლი პატიმრები ადამიანის უფლებების დამცველი ორგანიზაციებისგან მხარდაჭერას იღებენ, ადგილი არ აქვს პატიმრებისთვის სათანადო სამედიცინო დახმარების აღმჩენას და წამების ფაქტების შესახებ დოკუმენტაციის ჯეროვან შეგროვებას.[8]

2021 წელს გაეროს წამების საწინააღმდეგო კომიტეტი ასევე აქვეყნებს ანდრეი რულკოვის ფონდის ავტორობით შექმნილ დოკუმენტს, რომლის მიხედვითაც, ოფიციალური მონაცემებით, პატიმართა დაახლოებით 10% (61,417) აივ ინფიცირებულია და მათი მხოლოდ 52% იღებს ანტირეტროვირალურ თერაპიას. დაკავების პირობები და სახელმწიფო ჯანდაცვა ხელს არ უწყობს გამოჯანმრთელებას, პირიქით, ზრდის დაინფიცირების და აივ ინფექციის გართულების რისკს. აღნიშნული პრობლემა დაკავშირებულია დაგვიანებულ დიაგნოსტიკასთან, ციხეებში სამედიცინო პერსონალის ნაკლებობასთან, ავადმყოფი პატიმრების საპატიმროში დატოვებასთან და სხვა სისტემურ პრობლემებთან.[9]

რუსული მედია საშუალება „რუსული გაზეთი“ 2020 წლის 4 ოქტომბრის სტატიაში წერს, რომ რუსეთის საკანონმდებლო ორგანოში შევიდა კანონპროექტი, რომელიც საგამოძიებო იზოლატორებში მყოფ პატიმრებს საშუალებას აძლევს ახლობლებსა და ოჯახის წევრებს გამოძიების თანხმობის გარეშე დაურეკონ. სტატიის მიხედვით, დაწესებულებებში მოწყობილია სპეციალური სივრცე, საიდანაც პატიმრებს კონკრეტული საფასურის გადახდის შემდეგ, შეუძლიათ ოჯახის წევრებსა და ახლობლებს დაურეკონ. საუბრები ისმინება, თუმცა ოჯახს და ახლობლებს საშუალება აქვთ, დაკავებულებს დაელაპარაკონ და დარწმუნდნენ, რომ ისინი კარგად არიან. ყველაფერი ოფიციალურია, თუმცა ყველა პატიმარს თავისი ნება-სურვილით არ შეუძლია ამ შესაძლებლობით ისარგებლოს – საჭიროა გამომძიებლის თანხმობა. პარლამენტში წარდგენილი კანონპროექტით კი გამოძიების თანხმობა საჭირო აღარაა და საგამოძიებო იზოლატორებში მყოფ პატიმრებს გამომძიებლების ნებართვის გარეშე შეეძლებათ ოჯახსა და ახლობლებს დაურეკონ. გარდა ამისა, კანონპროექტი ითვალისწინებს დაკავებულებისთვის თვეში ორი პაემნის უფლებას. პაემნის ხანგრძლივობა მინიმუმ 3 საათი იქნება. ამ შემთხვევაშიც, საჭირო აღარ იქნება გამოძიების თანხმობა.[10]

იგივე წყარო 2020 წლის 23 დეკემბერს წერს, რომ რუსეთის მთავრობამ საკანონმდებლო ორგანოში წარადგინა კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც, ამიერიდან იუსტიციის მინისტრს ციხეებისა და სხვა საპატიმრო დაწესებულებების მონახულება გაფრთხილების გარეშე შეეძლება. აქამდე, იუსტიციის მინისტრს საპატიმროში ვიზიტი წინასწარ უნდა შეეთანხმებინა, აღნიშნული ცვლილების მიხედვით კი, იუსტიციის მინისტრს ნებისმიერ დროს შეუძლია საპატიმრო დაწესებულებაში მივიდეს და ციხის ადმინისტრაცია ვალდებულია, მინისტრი დაწესებულებაში დაუყოვნებლივ შეუშვას.[11] 2021 წლის მარტში, სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის უფროსმა განაცხადა, რომ პატიმართა წლიური ანაზღაურება 11 პროცენტით გაიზარდა. ეს პატიმრებს ხელს შეუწყობს სასჯელით გათვალისწინებული ჯარიმები უფრო სწრაფად გადაიხადონ.[12]

რუსეთის ხელისუფლებამ სასჯელაღსრულების სისტემის 2030 წლამდე განვითარების კონცეფცია მიიღო. დოკუმენტი ითვალისწინებს რიგ ჰუმანურ პუნქტებს – იგეგმება პატიმართა რაოდენობის შემცირება და საპატიმრო უწყების ციფრული ტრანსფორმაცია. კონფეცფია მიზნად ისახავს, დაავადებების გამო გარდაცვლილი პატიმრების რიცხვის განახევრებას. ამასთან, საგამოძიებო იზოლატორებში ყველა კამერა აღიჭურვება ტელევიზორითა და მაცივრით. კონცეფცია ასევე ითვალისწინებს რიგგარეშე სატელეფონო ზარის უფლებას საგამოძიებო იზოლატორში ქალებისთვის იმ შემთხვევაში თუ ისინი ურეკავენ თავის 14 წლამდე ასაკის შვილებს. ადგილობრივი ექსპერტების პროგნოზებით, 2030 წლისთვის, იგეგმება, რომ პატიმრთა რაოდენობა 250-300 ათასამდე შემცირდეს (ამჟამად პატიმართა რაოდენობა 500 ათასზე ოდნავ მეტია).[13] გარდა ამისა, 2024 წლისთვის იგეგმება სასჯელაღსრულების დაწესებულებების სახაზინო სახლების 10%-ის დახურვა. იუსტიციის მინისტრის განცხადებით, საუბარია დაახლოებით 88 სახაზინო სახლზე, რომელიც ვერ აკმაყოფილებს თანამედროვე სტანდარტებს.[14]

2020 წლის სექტემბერში ძალაში შევიდა კანონპროექტი, რომლითაც რუსეთის ფედერაციაში სასჯელის მოხდის წესები იცვლება. ახალი კანონის თანახმად, პატიმარს უფლება აქვს სასჯელი მოიხადოს იმ საპატიმრო დაწესებულებაში, რომელიც მის საცხოვრებელთან ახლოს მდებარეობს. აღნიშნული ცვლილება ეხება როგორც თავისუფლება აღკვეთილ პირებს, ასევე მათ, ვისაც იძულებითი გამასწორებელი შრომა აქვთ მისჯილი. პატიმრის გადაყვანის გადაწყვეტილებას იღებს სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახური თავად პატიმრის მოთხოვნის ან პატიმრის ნათესავის (ამ დროს პატიმრის თანხმობა აუცილებელია) მოთხოვნის საფუძველზე.[15]

ევროსაბჭოს 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეხება წევრ ქვეყნებში სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში არსებულ ვითარებას, რუსეთის ფედერაციაში ყველაზე დიდი ოდენობის თანხაა გამოყოფილი პატიმართა ხარჯებზე (4.17 მილიარდი ევრო). თუმცა აღსანიშნავია, რომ რუსეთის ფედერაციაში პატიმრების ყველაზე დიდი რაოდენობაა და ერთ პატიმარზე 24 საათიოს განმავლობაში დახარჯული თანხა მხოლოდ 2.8 ევროს შეადგენს (საშალო მაჩვენებელი ევროსაბჭოში 133.7 ევროა). 2020 წელს რუსეთის ფედერაციის ციხეებში 519 618 პატიმარი იყო. აღსანიშნავია, რომ პატიმართა რაოდენობა წლიდან წლამდე კლებულობს – 2018 წელს რუსეთის საპატიმროებში 602 176 პატიმარი, 2019 წელს კი 563 166 პატიმარი იყო. ანგარიშის მიხედვით, ევროსაბჭოს ქვეყნებში ყველაზე ხშირად თავისუფლების აღკვეთა პირებს ეფარდებათ ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის. იგივე ტენდენციაა რუსეთის ფედერაციაშიც, სადაც ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის საპატიმრო სასჯელს იხდის 120 ათასი პატიმარი. 2020 წელს რუსეთის საპატიმროებში 2420 ლეტალური შემთხვევა დაფიქსირდა, მათ შორის 272 თვითმკვლელობა იყო. ევროსაბჭოს ქვეყნებში საშალო მაჩვენებელი 272 ლეტალური შემთხვევაა, საიდანაც 59 თვითმკვლელობაა.[16]

[1] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 13 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 21 თებერვალს]

[2] მედია საშუალება „Deutsche Welle“; პატიმრების წამების ამსახველი ვიდეო: აღძრულია სისხლის სამართლის 7 საქმე; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 6 ოქტომბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.dw.com/ru/v-rossii-vozbuzhdeno-sem-ugolovnyh-del-po-faktam-pytok-v-kolonii/a-59425534 [ნანახია 2022 წლის 21 თებერვალს]

[3] მედია საშუალება „რადიო თავისუფლება“; პატიმრების მიმართ უფლებამოსილების გადამეტების სკანდალის ფონზე რუსეთში მაღალი თანამდებობის პირები გაათავისუფლეს; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 29 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 21 თებერვალს]

[4] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 29 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 20 ივნისს]

[5] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 7 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 21 თებერვალს]

[6] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 30 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 21 თებერვალს]

[7] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი; ყოველწლიური ანგარიში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ რუსეთში – 2021 წელი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 12 აპრილ; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 20 ივნისს]

[8] გაეროს წამების საწინააღმდეგო კომიტეტი; მეშვიდე პერიოდული მიმოხილვა რუსეთის ფედერაციის შესახებ; გამოქვეყნებულია 2021 წელს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 21 თებერვალს]

[9] გაეროს წამების საწინააღმდეგო კომიტეტი; ჩრდილოვანი ანგარიში რუსეთის ფედერაციის შესახებ; 70-ე სესია; გამოქვეყნებულია 2021 წელს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 21 თებერვალს]

[10] მედია პორტალი „რუსული გაზეთი“; საგამოძიებო იზოლატორებში ოჯახთან პაემნებს დაუშვებენ; 4 ოქტომბერი, 2020; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://rg.ru/2020/11/04/arestovannym-predlozhili-razreshit-svidaniia-s-rodnej-bez-sankcii-sledstviia.html [ნანახია 2021 წლის 15 აგვისტოს]

[11] მედია პორტალი „რუსული გაზეთი“; მინისტრი შეტყობინების გარეშე მოვა; 23 დეკემბერი, 2020; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://rg.ru/2020/12/23/glava-miniusta-smozhet-bez-prepiatstvij-poseshchat-tiurmy.html [ნანახია 2021 წლის 15 აგვისტოს]

[12] მედია პორტალი „რუსული გაზეთი“; სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის დირექტორი: პატიმართა ხელფასები 11 პროცენტით გაიზარდა; 12 მარტი, 2021; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://rg.ru/2021/03/12/direktor-fsin-zarplata-zakliuchennyh-vyrosla-na-11-procentov.html [ნანახია 2021 წლის 15 აგვისტოს]

[13] მედია პორტალი „რუსული გაზეთი“; კამერა კამერისთვის; 6 მაისი, 2021; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://rg.ru/2021/05/06/povedenie-zakliuchennyh-nachnet-kontrolirovat-iskusstvennyj-intellekt.html [ნანახია 2021 წლის 15 აგვისტოს]

[14] მედია პორტალი „რუსული გაზეთი“; 2024 წლისთვის იგეგმება სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის დაწესებულებების თითქმის 10%-ის ლიკვიდაცია; 20 მაისი, 2021; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://rg.ru/2021/05/20/v-rossii-k-2024-godu-planiruiut-likvidirovat-pochti-10-uchrezhdenij-fsin.html [ნანახია 2021 წლის 15 აგვისტოს]

[15] მედია პორტალი „რუსული გაზეთი“; რუსეთში შეიცვალა სასჯელის მოხდის წესი; 29 სექტემბერი, 2020; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://rg.ru/2020/09/29/v-rossii-izmenili-pravila-otbyvaniia-nakazaniia-v-tiurmah.html [ნანახია 2021 წლის 15 აგვისტოს]

[16] ევროსაბჭო; ციხის მოსახლეობა – 2020 წელი; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 15 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 15 აგვისტოს]

რუსეთი. უკრაინისა და უკრაინელების მხარდაჭერა რუსეთის უკრაინაში შეჭრის ფონზე. ივნისი, 2022

მედია საშუალება „The Moscow Times“ 2022 წლის 20 მაისს აქვეყნებს სტატიას [სტატია გამოქვეყნებულია The Financial Times მიერ და ნათარგმნია The Moscow Times მიერ] რუსების მხრიდან უკრაინელების დახმარების შესახებ. სტატიაში ნათქვამია, რომ მოხალისეები, რომელთა შორის არიან როგორც ომის მოწინააღმდეგე აქტივისტები, ასევე, უბრალოდ, ის ხალხი, ვინც ვერ რჩება გულგრილი, თავიანთი საქმიანობის ორგანიზებას ეწევიან პირადი კონტაქტებისა და „Telegram“ სოციალური მედია აპლიკაციის გამოყენებით. ისინი ათასობით უკრაინელ ლტოლვილს რუსეთიდან გასვლაში ეხმარებიან. ყველაზე მოთხოვნადი მარშრუტი ბალტიის ქვეყნებია. მოხალისეებმა კარგად იციან, რომ უკრაინელების დახმარება დიდი რისკის მატარებელი საქმიანობაა, რადგან ომის დაწყების შემდეგ, რუსეთში რეპრესიები გაძლიერდა. ერთერთი აქტივისტის თქმით, „[…] ტელეფონის ნომრები ხელიდან ხელში გადადის, რადგან, არსებული გარემოებების გათვალისწინებით, შეუძლებელია ღია განცხადებების გავრცელება […]“. რუსეთში ბევრი უკრაინელი ლტოლვილია, ვისაც რუსეთში მოხვედრა საერთოდ არ უნდა და ისინი ძალით გაიყვანეს საბრძოლო მოქმედებების რეგიონებიდან რუსეთის მიმართულებით. სხვადასხვა მოხალისე ორგანიზაცია ეხმარება ასეთ ხალხს – აწვდის მათ ინფორმაციას და რჩევებს, პოულობს მანქანებს და მძღოლებს, ანაზღაურებს მატარებლის ბილეთების საფასურს, პოულობს ღამის გასათევს ოჯახებისთვის, ვინც მოსკოვისა და პეტერბურგის გავლით, დასავლეთისკენ მიემგზავრება.[1]

მედია საშუალება „ნოვაია გაზეტა“ 2022 წლის 22 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ რუსები ასევე ეხმარებიან უკრაინელ ლტოლვილებს; მაგრამ მათ ეშინიათ ამის შესახებ საუბარი, მათ შორის სისხლის სამართლებრივი დევნის რისკის გამო. სტატიაში ნათქვამია, რომ ხალხს – როგორც ლტოლვილებს, ასევე რუსებს – ეშინიათ, რომ „მოღალატეებად“ შერაცხავენ; და რომ ბრალსაც კი წაუყენებენ. მათ შიშს ბოლო პერიოდში მიღებული კანონები იწვევს. უკრაინელებს ეშინიათ „რუსეთთან თანამშრომლების შესახებ“ კანონის, რადგან არ არიან დარწმუნებული, რუსეთში გაქცევა აღქმული იქნება თუ არა ღალატად. რუსებს კი ეშინიათ „რუსეთის შეიარაღებული ძალების დისკრედიტაციის შესახებ“ კანონის და იმ მასობრივი მანიის, რამაც ჯაშუშობასთან დაკავშირებით დაისადგურა. სტატიაში საუბარია კონკრეტულ ადამიანებზე [რუსებზე] ვინც ამა თუ იმ ფორმით, დახმარება აღმოუჩინა უკრაინელ ლტოლვილებს. მათ შორისაა მოსკოვური ბარის ერთერთი დამფუძნებელი ნიკიტა ფომკინი. ის ყვება, რომ ყოველთვის აქტიური პოზიცია ჰქონდა. „[…] ახლაც, როდესაც ვიხედები ირგვლივ, ვფიქრობ, ნუთუ ჩვენ, მოსკოველებს, ეს არ გვადარდებს; ჩვენთვის სულერთია? აქ ხომ ხმას არავინ იღებს. გადავწყვიტე, ვაჩვენო, რომ ჩემთვის არაა სულერთი. მოველაპარაკე ფონდს „მეორე სუნთქვა“ და სოციალურ ქსელში გამოვაქვეყნე განცხადება უკრაინელებისთვის ჰუმანიტარული დახმარების შეგროვების შესახებ“. ბარში უამრავი ადამიანი მივიდა, სხვადასხვა ასაკის და ყველა მათგანი ამბობდა, რომ ისინი არ ემხრობიან „სპეცოპერაციას“, მაგრამ მიტინგებზე გასასვლელად მზად არ არიან; მაგრამ მზად არიან გაიღონ ტანისამოსი თუ სხვა ნივთები უკრაინელი ლტოლვილების დასახმარებლად. საბოლოოდ, ბარის თანამშრომლებმა და 30-მდე მოხალისემ 5 ტონა ჰუმანიტარული ტვირთი შეაგროვა და როსტოვის ოლქში ჩასულ უკრაინელ ლტოლვილებს გადასცა. ნიკიტა ფომკინის თქმით, ის აპირებს კიდევ ერთხელ გაუწიოს ორგანიზება ჰუმანიტარული დახმარების შეგროვებას.[2]

ინტერნეტ რესურსი „ნოკტა“, მედია საშუალებაზე „Reuters“ დაყრდნობით, 2022 წლის 11 მაისს ავრცელებს სტატიას რუსების ჯგუფების შესახებ, ვინც უკრაინელ ლტოლვილებს ეხმარებიან. სტატიის თანახმად, აღნიშნული ჯგუფები მალულად აკეთებენ თავის საქმეს, რადგან არ სურთ ხელისუფლების ყურადღების მიქცევა. მოხალისეების საქმიანობა დიდ რისკთანაა დაკავშირებული. რუსებს, ვინც ღიად არ ეთანხმება ომს, აწყდება ფულად ჯარიმებს და სასამართლო დევნას.[3]

უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, რუსეთში რამდენიმე კანონი მიიღეს, რომელიც უკრაინაში ომთანაა დაკავშირებული. რუსეთი კრძალავს სიტყვა ომის ხესენებას და თავის შეჭრას უკრაინაში „სპეციალურ სამხედრო ოპერაციად“ მოიხსენიებს. რუსეთის პრეზიდენტმა ასევე ხელი მოაწერა კანონს „რუსული არმიის დისკრედიტაციის“ და მცდარი ინფორმაციის გავრცელების შესახებ. ამის შემდეგ, რუსეთში „მცდარი ინფორმაციის გავრცელება“, რუსეთისთვის სანქციების დაწესების მოთხოვნა და უკრაინაში შეჭრის სხვა ფორმით შეწინააღმდეგება დასჯადი გახდა. უკრაინაში მიმდინარე ომისთვის ომის დაძახებაც შეიძლება 15 წლამდე პატიმრობად დაუჯდეს პირს, რადგან ასეთ ქმედებას, ახალი კანონებით, ხელისუფლება მცდარი ინფორმაციის გავრცელებად ჩათვლის.[4] [5]

[1] მედია საშუალება „The Moscow Times“; როგორ ეხმარებიან რუსები უკრაინელებს დასავლეთით გაღწევაში; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 20 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.moscowtimes.ru/2022/05/20/kak-rossiyane-pomogayut-ukrainskim-bezhentsam-vibratsya-na-zapad-a20520 [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[2] მედია საშუალება „ნოვაია გაზეტა“; რთულია იყო ადამიანი; ავტორი: ივან ჟილინი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 22 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://novayagazeta.ru/articles/2022/03/22/trudno-byt-chelovekom [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[3] ინტერნეტ რესურსი „ნოკტა“; რუსების მიწისქვეშა ჯგუფები ეხმარებიან უკრაინელ ლტოლვილებს რუსეთიდან გაქცევაში; ავტორი: კირილ კარასენი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 11 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://nokta.md/podpolnye-gruppy-rossiyan-pomogajut-ukrainskim-bezhentsam-nasilno-zavezennym-v-stranu-sbezhat-iz-rossii/ [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[4] მედია საშუალება „BBC“, რუსულენოვანი რედაქცია; უკრაინის მოვლენებს ომი დაუძახე? 15 წლამდე პატიმრობნა. სახელმწიფო დუმა ამზადებს კანონს სამხედრო ოპერაციის შესახებ მცდარი ინფრომაციის გავრცელების თაობაზე; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 3 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.bbc.com/russian/news-60594110 [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

[5] მედია საშუალება „Deutsche Welle“, რუსულენოვანი რედაქცია; სახელმწიფო დუმამ მიიღო კანონი რუსული არმიის დისკრედიტაციის გამო დასჯის შესახებ; სტატიის ავტორი: ვიტალი კროპმანი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 4 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.dw.com/ru/gosduma-prinjala-zakon-o-nakazanii-za-diskreditaciju-vs-rf/a-61009600 [ნანახია 2022 წლის 7 ივნისს]

რუსეთი. საყოველთაო მობილიზაცია და უკრაინასთან ომში გაგზავნა. ივნისი, 2022

საერთაშორისო კვლევითი ორგანიზაცია „Jamestown Foundation“ 2022 წლის 3 მაისს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში, რუსეთის ფედერაციაში გაწვევისა და უკრაინაში ფრონტის ხაზზე გაგზავნის შესახებ, წერს, რომ უკრაინაში რუსეთის დანაკარგები იზრდება და შესაბამისად, იზრდება რუსეთის არმიაში გაწვევისა და უკრაინაში გაგზავნის მიმართ წინააღმდეგობა. მოსკოვი ყოველდღიურად უფრო მეტ სირთულეს აწყდება დანაკარგების შესავსებად ჯარისკაცების მობილიზების პროცესში. აღნიშნული პროცესი განსაკუთრებით რთულია იქ, სადაც ბრძოლაში დაღუპულთა დაკრძალვები ყოვედღიურობის ნაწილი გახდა; განსაკუთრებით არა-რუსებით დასახლებულ პატარა სოფლებში ბურიატიასა და დაღესტანის რესპუბლიკებში; ასევე, რუსებით დასახლებულ, მაგრამ კიდევ უფრო პატარა სოფლებში, მოსკოვისგან მოშორებით. ასეთ რეგიონებში, ნებისმიერი რაოდენობის პროპაგანდა უძლურია, გადაფაროს პუტინის ომის ნამდვილი ფასი და ადგილობრივები ეწინააღმდეგებიან ამ ომში მონაწილეობას.

ალეკსეი იზჰაკი, უსაფრთხოების საკითხების მკვლევარი კიევის სტრატეგიული კვლევების ინსტიტუტიდან, ამბობს, რომ რუსები მობილიზებულნი იყვნენ გამარჯვებისთვის, მაგრამ მხოლოდ ტელევიზორებთან და არა რეალობაში, როდესაც აუცილებელი ხდება თავის გაწირვა. მკვლევარი მიიჩნევს, რომ კრემლის გადაწყვეტილება – აირიდოს საყოველთაო მობილიზაცია – დაკავშირებულია რუსული მმართველი წრის გონებაში დალექილ მოგონებასთან 1917 წლის მოვლენებთან დაკავშირებით; როდესაც თავდაპირველად რუსები ენთუზიაზმით იყვნენ განწყობილნი ომის მიმართ, მოგვიანებით კი მათ იარაღი ხელისუფლებისკენ მიატრიალეს და გადააგდეს ორი მთავრობა, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ომს, რომელსაც ხალხი ეწინააღმდეგებოდა. ასეთი ისტორიული გამოცდილების გათვალისწინებით, პუტინი და მისი გარემოცვა, ერიდება რისკს არათუ გაზარდოს არმიის რაოდენობა, საერთოდ ახსენოს სიტყვა ომი.

მკვლევარი ასევე მიიჩნევს, რომ დანაკარგების ზრდის პარალელურად, აუცილებლად გაიზრდება წინააღმდეგობა როგორც გაწვევის, ასევე უკრაინაში გაგზავნის მიმართ; და მოსკოვს აღარ დარჩება სხვა გზა, გარდა ახლანდელი არჩევნის შეცვლისა. ამჟამად, რუსეთის ხელისუფლება ცდილობს, ფონს გავიდეს „ფარული მობილიზაციით“, რასაც რეზერვისტების გაწვევით აკეთებს. ხოლო თუ კრემლი გადაწყვეტს, საყოველთაო მობილიზაციის გამოცხადებას, მას მოუწევს, ეს როგორმე „მიჰყიდოს“ საზოგადოებას.[1]

საერთაშორისო კვლევითი ორგანიზაცია „Jamestown Foundation“ 2022 წლის 23 მაისს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ რუსეთის სასაზღვრო რეგიონები უკვე, შეიძლება ითქვას, რეგულარულად ხვდება საარტილერიო დარტყმების ობიექტი. კრემლი კი ამის შესახებ სდუმს. პირველი ასეთი თავდასხმების შემდეგ, დასავლეთი ფიქრობდა, რომ კრემლი ოფიციალურადაც გამოაცხადებდა ომს, რაც მას საყოველთაო მობილიზაციის გამოცხადების საშუალებას მისცემდა. თუმცა კრემლი დუმილს ამჯობინებს და არათუ იყენებს ტერმინს „სპეციალური სამხედრო ოპერაცია“, არამედ საერთოდ კრძალავს უკრაინაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, სიტყვა ომის გამოყენებას. ზოგიერთი ექსპერტი მიიჩნევს, რომ მიზეზი, რატომაც პუტინი თავს არიდებს საყოველთაო მობილიზაციას, არის სავარაუდო პასუხი „ნატოს“ მხრიდან და მიუხედავად კრემლის რიტორიკისა, აშკარაა, რომ რუსეთს „ნატოსთან“ პირდაპირი სამხედრო კონფრონტაციის ეშინია.[2]

ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო [EUAA] 2022 წლის 5 აპრილს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ რუსეთის ფედერაციაში 18-დან 27 წლამდე ასაკის ყველა მამაკაცი ვალდებულია, ერთი წლით იმსახუროს შეიარაღებულ ძალებში. გაწვევა ხორციელდება წელიწადში ორჯერ – გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. ახალწვეულები, თავდაპირველად, 1-2-თვიან საბაზისო მომზადებას გადიან. ამის შემდეგ ისინი გადიან 3-6-თვიან ძირითად წვრთნას, ვიდრე მოხდება მათი დანაყოფებში განაწილება. მოქმედი კანონმდებლობით, წვევამდელების საბრძოლო მოქმედებებში ჩართვა არ შეიძლება, ვიდრე ისინი მინიმუმ 4-თვიან წვრთნას არ გაივლიან. თუმცა, საომარი მოქმედებების შესახებ კანონი ან საყოველთაო მობილიზაცია უპირატესია და გადაწონის ამჟამინდელ პოლიტიკას და ხელმძღვანელობას საშუალებას მისცემს, მობილიზებული რეზერვი ან ახალი გაწვეულები დაუყოვლებლივ ჩართონ საბრძოლო მოქმედებებში. წყაროების მტკიცებით, 2021 წლის შემოდგომაზე გაწვეულების ნაწილი უკვე მსახურობს უკრაინაში მებრძოლ დანაყოფებში. ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო წერს, რომ რუსეთს არ აუმოქმედებია საომარი მდგომარეობის შესახებ კანონი და არც საყოველთაო მობილიზაცია გამოუცხადებია. თუ რუსეთი ასეთ გადაწყვეტილებას მიიღებს, მას მარტივად შეეძლება, რეზერვის გამოძახება და მამაკაცების საბრძოლო მოქმედებებში [თუნდაც იძულებით] ჩართვა მობილიზაციისა და გაწვევის გამოყენებით.[3]

[1] საერთაშორისო კვლევითი ორგანიზაცია „Jamestown Foundation“; უკრაინაში ომი რუსეთს სახლში უბრუნდება, რაც მოსკოვისთვის რიგების შევსებას ართულებს; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 3 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 6 ივნისს]

[2] საერთაშორისო კვლევითი ორგანიზაცია „Jamestown Foundation“; რატომ დუმს კრემლი რუსეთის ტერიტორიებზე თავდასხმების შესახებ; ავტორი: ვიქტორ დავიდოფი; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 23 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 6 ივნისს]

[3] ევროკავშირის თავშესაფრის სააგენტო [EUAA]; სამხედრო დეზერტირების მიმართ დამოკიდებულება უკრაინაში შეჭრის შემდეგ; გამოქვეყნებულია 2022 წლის 5 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2022 წლის 6 ივნისს]

რუსეთი. 2011 წლის ბოლოტნის მოედნის საპროტესტო აქცია. მაისი, 2022

2011 წლის 10 დეკემბერს, მოსკოვში, ბოლოტნის მოედანზე გაიმართა მიტინგი, რომლის მონაწილეებიც სახელმწიფო დუმის 2011 წლის 4 დეკემბრის არჩევნების შედეგებს აპროტესტებდნენ. აქცია იყო ყველაზე მასშტაბური რუსეთის უახლეს ისტორიაში; ორგანიზატორებმა ბოლოტნის მოედანზე მინიმუმ 30 ათასი დემონსტრანტის მობილიზება მოახერხეს. თავად ოპოზიცია ამტკიცებდა, რომ მოედანზე 150 ათასამდე დემონსტრანტი იყო შეკრებილი. აქციამ მშვიდობიანად, დაშავებულებისა და დაკავებულების გარეშე, ჩაიარა. პარალელურად, საპროტესტო აქციები გაიმართა რუსეთის სხვა ქალაქებშიც. აქციის მონაწილეები აცხადებდნენ, რომ არჩევნები ფედერალური კანონმდებლობის დარღვევებითა და მასობრივი ფალსიფიკაციით ჩატარდა. აქციების ერთერთ მთავარ ლოზუნგად იქცა „სამართლიანი არჩევნებისთვის“ და „რუსეთი იქნება თავისუფალი“. მიტინგების ერთერთი სიმბოლო იყო თეთრი ლენტი. გამოსვლები ანტიპუტინისტურ ხასიათსაც ატარებდა.

ბოლოტნის მოედნის საპროტესტო აქციაზე ოპოზიციის ფართო სპექტრი იყო წარმოდგენილი; მათ შორის, „მემარცხენე ფრონტი“, „სამართლიანი რუსეთის“ რადიკალურ-ოპოზიციური ნაწილი, „სხვა რუსეთი“, „რუსეთის სოციალისტური მოძრაობა“, „ავტონომიური მოძრაობა მემარცხენეები“, „რუსები“, „დიადი რუსეთი“, „დემოკრატიული არჩევანი“, „იაბლოკო“, „პარნასი“ და სხვა. დემონსტრაციების ორგანიზატორად მიიჩნეოდა „მემარცხენე ფრონტის“ ლიდერი სერგეი უდალცოვი და მისი ცოლი ჟანა. სერგეი უდალცოვი მოსკოვის სასამართლოს 15-დღიანი პატიმრობით დასაჯა, ერთერთი წინა დაპატიმრების დროს, საავადმყოფოდან გაქცევისთვის. საპროტესტო აქციების საკვანძო ფიგურები იყვნენ, ასევე, გენადი და დმიტრი გუდკოვები და ილია პონომარევი „სამართლიანი რუსეთიდან“, ედუარდ ლიმონოვი „სხვა რუსეთიდან“, დმიტრი დემუშკინი და ალეკსანდრ პოტკინი „რუსებიდან“, გრიგორი იავლინსკი „იაბლოკოდან“ და მიხაილ კასიანოვი, ვლადიმირ რიჟკოვი და ბორის ნემცოვი „პარნასიდან“; ასევე, ალეკსეი ნავალნი და გარი კასპაროვი. საპროტესტო აქციების საკვანძო ფიგურებად მიიჩნეოდნენ, ასევე, საპარლამენტო ოპოზიციის წარმომადგენლები გენადი ზიუგანოვი და ვლადიმირ ჟირინოვსკი.

ბოლოტნის მოედნის აქცია 2011 წლის 10 დეკემბერს 14 საათზე დაიწყო და 18 საათამდე გაგრძელდა. მოსკოვის პოლიციის განცხადებით, დემონსტრანტების საერთო რაოდენობა 25 ათასს არ აჭარბებდა, უშუალოდ მოედანზე; და კიდევ 5 ათასამდე პირი იყო მიმდებარე ქუჩებზე. შინაგან საქმეთა სამინისტროს განცხადებით, მომიტინგეთა შორის რამდენიმე ახალგაზრდამ ცეცხლი დაანთო. პოლიციამ სწრაფადვე მოახდინა მათი იდენტიფიცირება და გაარიდა დემონსტრაციის ადგილს. პოლიციისვე განცხადებით, საერთო ჯამში, აქციამ ექსცესების გარეშე ჩაიარა და პოლიციას არავინ დაუკავებია.

10 დეკემბრის აქცია ბოლოტნის მოედანზე იყო დასაწყისი მოვლენებისა, რომელიც რუსეთის 2011-2013 წლების საპროტესტო მოძრაობის სახელითაა ცნობილი [მედიაში პროცესებს ბოლოტნის რევოლუციას და თოვლის რევოლუციასაც უწოდებნენ] საპროტესტო აქციები გაგრძელდა 2012 წელსაც [საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ, სადაც ვლადიმერ პუტინმა პირველივე ტურში გაიმარჯვა]. მასშტაბური აქცია გაიმართა 2012 წლის 6 მაისს. აღნიშნულ აქციაზე უკვე 400-მდე მონაწილე დააკავეს და საბოლოოდ 30-ზე მეტის მიმართ სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა. საქმე ცნობილი გახდა, როგორც უმსხვილესი სისხლის სამართლის საქმე 2011 – 2013 წლების საპროტესტო მოძრაობის მონაწილეთა წინააღმდეგ. საქმე მუდმივი კრიტიკის ქვეშ იყო სხვადასხვა სასამართლო და საკანონმდებლო დარღვევების გამო. ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ არაერთხელ დააკისრა რუსეთის ფედერაციას რიგი ბრალდებულისა და გასამართლებულისთვის კომპენსაციის გადახდა მათ მიმართ ძიებისა და სასამართლო განხილვისას ადამიანის უფლებების დარღვევების გამო. რიგი მიმომხილველი პროცესებს პოლიტიკურად მოტივირებულად აფასებდა.[1] [2] [3] [4]

[1] მედია საშუალება „ბიბისის“ რუსული რედაქცია; ბოლოტნის 5 წელი: როგორ რეაგირებდა ხელისუფლება პროტესტზე; გამოქვეყნებულია 2016 წლის 10 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.bbc.com/russian/features-38266529 [ნანახია 2022 წლის 25 მაისს]

[2] მედია საშუალება „ფორბსის“ რუსული რედაქცია; 2011 წლის 10 დეკემბერის საპროტესტო მიტინგი. ფორბსის ონლაინ-ტრანსლაცია; გამოქვეყნებულია 2011 წლის 10 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.forbes.ru/sobytiya/vlast/77345-10-dekabrya-2011-hronika-sobytii-onlain-translyatsiya-forbes [ნანახია 2022 წლის 25 მაისს]

[3] მედია საშუალება „გაზეტა“; როგორ მოატყუა პუტინმა ოპოზიცია; სტატიის ავტორი: ვლადიმირ მილოვი [ლიდერი მოძრაობისა „დემოკრატიული არჩევანი“]; გამოქვეყნებულია 2012 წლის 5 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.gazeta.ru/column/milov/4026641.shtml?updated [ნანახია 2022 წლის 25 მაისს]

[4] მედია საშუალება „ნოვაია გაზეტა“; ვის „ჩაძირავს“ ბოლოტნის საქმე; გამოქვეყნებულია 2012 წლის 25 ივნისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://novayagazeta.ru/politics/53208.html [ნანახია 2022 წლის 25 მაისს]

რუსეთი. იეჰოვას მოწმეების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. დეკემბერი, 2021

დემოგრაფიაგაერთიანებული სამეფოს სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთში იეჰოვას მოწმეთა შესახებ წერია, რომ რუსეთის ფედერაციის მოსახლეობა 2019 წლის მონაცემებით შეადგენდა 141.9 მილიონ ადამიანს და მოსახლეობის 1 პროცენტზე ნაკლები იდენტიფიცირდებოდა როგორც იეჰოვას მოწმე.[1]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2021 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშში [საანგარიშო პერიოდი 2020 წელი] რელიგიის თავისუფლების შესახებ რუსეთში წერია, რომ ქვეყანაში 2020 წლის მდგომარეობით იეჰოვას  150.000-ზე მეტი მიმდევარი იმყოფება.

კანონმდებლობა და პრაქტიკა

კონსტიტუცია ახასიათებს რუსეთის ფედერაციას, როგორც სეკულარულ სახელმწიფოს, სადაც დაცულია რელიგიისა და რწმენის თავისუფლებები. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ ქვეყნის კანონმდებლობა აღიარებს 4 ტრადიციულ რელიგიას: ქრისტიანობას, ისლამს, იუდაიზმსა და ბუდიზმს. გარდა ამისა, კანონმდებლობაში აღნიშნულია რუსული მართლმადიდებლური ქრისტიანობის „განსაკუთრებული როლი“ ქვეყნის ისტორიის, მისი სულიერებისა და კულტურის ჩამოყალიბება-განვითარებაში.[2]

რუსეთის უზენაესი სასამართლოს 2017 წელს მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე იეჰოვას მოწმეთა ადმინისტრაციული ცენტრი [Jehovah’s Witnesses Administrative Center] გამოცხადდა ექსტრემისტულ ორგანიზაციად, რამაც მისი და მასში შემავალი 395 სხვა იეჰოვას მოწმეთა ორგანიზაციის ლიკვიდაცია გამოიწვია.[3]

აღნიშნული გადაწყვეტილების მიხედვით, უზენაესმა სასამართლომ აკრძალა 396 დარეგისტრირებული და მოქმედი იეჰოვას მოწმეთა ორგანიზაცია. ის პირები, რომლებიც არიან მსგავსი ორგანიზაციის წევრები და ახორციელებენ გარკვეული სახის ქმედებებს უმეტესწილად ხდებიან სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ობიექტები და ისჯებიან რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 282.2 მუხლით, კერძოდ ექსტრემისტული საზოგადოების აქტივობის ორგანიზებისთვის.[4]

უზენაესი სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილების საპირწონედ იეჰოვას მოწმეებმა შეიტანეს სარჩელი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში, სადაც გაასაჩივრეს მათი საქმიანობის აკრძალვა. აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით რუსეთის ფედერაციამ განაცხადა, რომ უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 20 აპრილს მიღებული გადაწყვეტილება და ასევე უზენაესი სასამართლოს სააპელაციო კოლეგიის განჩინება არ ზღუდავს იეჰოვას მოწმეების მიერ რელიგიის ინდივიდუალურ სწავლებასა და პრაქტიკას.[5]

გარდა ამისა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტთან არსებულმა საბჭომ სამოქალაქო საზოგადოებისა და ადამიანის უფლებების განვითარებისთვის განაცხადა, რომ უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მოიცავს სალიკვიდაციო იურიდიული პირების ამომწურავ ჩამონათვალს. ამასთან ერთად განცხადებაში აღინიშნა, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება არ შეიცავს რაიმე სახის დასკვნას იმასთან დაკავშირებით, რომ რელიგია „იეჰოვას მოწმეები“, როგორც ასეთი აიკრძალა.[6]

ადამიანის უფლებათა დაცვის ცენტრ „მემორიალის“ მიერ 2021 წლის 27 დეკემბერს განახლებული მონაცემების თანახმად სისხლის სამართლის კოდექსის 282.2 მუხლის საფუძველზე იეჰოვას 566 მოწმე იმყოფება პასუხისგებაში. აქედან 35 პირს მისჯილი აქვს პატიმრობა, 31 იმყოფება შინაპატიმრობაში, ხოლო 16 პირმა სასჯელის სახით მიიღო ჯარიმა.[7]

ორგანიზაცია „Human Rights Watch“-ის მიერ 2020 წელს გამოქვეყნებული ცნობების თანახმად, რუსეთში ჩატარდა იეჰოვას მოწმეთა სახლის ჩხრეკები, რომელსაც ხშირად შეიარაღებული და შენიღბული ეროვნული გვარდია [როს გვარდია] ახორციელებდა. ისინი კონფისკაციას უკეთებდნენ ბიბლიებს და სხვა რელიგიურ მასალებს, კომპიუტერებს, ტელეფონებსა და სხვა პირად ნივთებს.[8]

ორგანიზაცია “Freedom House“-ის მიერ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის შესახებ წერია, რომ 2019 წლის თებერვალში იეჰოვას მოწმე დენის კრისტენსენი იყო პირველი ადამიანი, რომელსაც მიესაჯა პატიმრობა ექსტრემიზმის საფუძვლით. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ 2019 წლის ბოლოს დამატებით 8 იეჰოვას მოწმეს მიესაჯა პატიმრობა ვადით 2-დან 6 წლამდე.[9]

ორგანიზაცია „Human Rights Watch“-ის მიერ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის შესახებ წერია, რომ 2020 წელს რუსეთის სასამართლოებმა ათობით იეჰოვას მოწმეს გამოუტანა გამამტყუნებელი განაჩენი მათ მიერ განხორციელებული რელიგიური ქმედებებისთვის.[10]

გამამართლებელი განაჩენები

2020 წლის ოქტომბერში იური ზალიპაევი გახდა იეჰოვას პირველი მოწმე, რომელიც სასამართლომ ექსტრემიზმთან დაკავშირებული სამართალდარღვევისთვის გაამართლა.  ვებ-გვერდზე „იეჰოვას მოწმეები რუსეთში“ განთავსებული ინფორმაციის თანახმად, გადაწყვეტილების  მიღების პროცესში სასამართლომ მხედველობაში მიიღო გაეროს სამუშაო ჯგუფის უკანასკნელი დასკვნები, რომლებიც ადასტურებს, რომ იეჰოვას მოწმეები არ ახორციელებენ და არ მოუწოდებენ ძალადობისკენ.[11] ასევე აღსანიშნავია, რომ 2021 წლის იანვარში ყაბარდო-ბალყარეთის უზენაესმა სასამართლომ უარყო პროკურორის საჩივარი თავდაპირველი განაჩენის შესახებ, რომლითაც იური ზალიპაევი უდანაშაულოდ ცნო.[12]

2021 წლის 28 ოქტომბერს რუსეთის უზენაესი სასამართლოს პლენუმმა გამოსცა განკარგულება, რომლის თანახმად იეჰოვას მოწმეთა შეხვედრა და მსახურება არ შეიძლება ჩაითვალოს ექსტრემისტულ საქმიანობად.[13]

განკარგულების თანახმად, იმ პირთა საქმიანობა, რომლებიც არ არიან კავშირში სასამართლოს მიერ ექსტრემისტულად აღიარებული ორგანიზაციების საქმიანობის გაგრძელებასა ან განახლებასთან და რომელიც მოიცავს მხოლოდ სინდისის თავისუფლებისა და რელიგიის თავისუფლების რეალიზაციას, მათ შორის რელიგიის ინდივიდუალური ან ერთობლივი პრაქტიკა ან სხვა რელიგიური რიტუალებისა და ცერემონიების შესრულება, თავისთავად არ წარმოადგენენ დანაშაულის შემადგენელ ქმედებებს თუ ისინი არ შეიცავენ ექსტრემიზმის ნიშნებს.[14]

რუსეთის უზენაესი სასამართლოს პლენუმის მიერ აღნიშნული განკარგულების მიღების შემდეგ, 2021 წლის 23 ნოემბერს ვლადივოსტოკის რაიონულმა სასამართლომ იეჰოვას ადგილობრივი მოწმე დიმიტრი ბარმაკინი გაამართლა ექსტრემისტული ჯგუფის აქტივობების ორგანიზების საქმეში იმ განმარტებით, რომ მისი ქმედებები დანაშაულს არ წარმოადგენდა.[15]

მედია პროექტი „Idel.Реалии“-ის 2021 წლის 29 ნოემბერს გამოქვეყნებული სტატიაში წერია, რომ რუსეთის უზენაესი სასამართლოს პლენუმის განკარგულების მიხედვით, რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 282.2 მუხლის ქვეშ საქმეების განხილვისას სასამართლომ უნდა დაადგინოს ის თუ კონკრეტულად რა ქმედებები ჩაიდინა ბრალდებულმა, რა მნიშვნელობა აქვთ მათ ექსტრემისტულად გამოცხადებული ორგანიზაციის განახლებასა და გაგრძელებისთვის და ასევე, რა მოტივით ხელმძღვანელობდა პირი აღნიშნული ქმედებების განხორციელებისას.

გარდა ამისა, სტატიაში წერია, რომ საინფორმაციო და ანალიტიკური ცენტრი „სოვას“ [აღნიშნული ცენტრი შეტანილია რუსეთის მთავრობის მიერ „უცხოურო აგენტების“ სიაში] დირექტორის განცხადებით, უზენაესი სასამართლოს აღნიშნული განჩინება დადებითად უნდა აისახოს იმ პირებზე მაინც, რომლებსაც ბრალი ერთდროულად 282.2 მუხლის ორი ნაწილით ედებათ.[16]

ქვეყნების მიდგომა

პოლონეთი: ევროპის მიგრაციის ქსელისა და ევროპული კომისიის მიერ 2018 წელს გამოქვეყნებულ გამოკითხვაში რუსეთიდან იეჰოვას მოწმეების დაცვის შესახებ წერია, რომ პოლონეთმა 2015-2018 პერიოდში იეჰოვას მოწმეთა 12 განაცხადი განიხილა ლტოლვილის სტატუტის მინიჭებაზე და მხოლოდ ერთი დააკმაყოფილა. განმარტებით ნაწილში პოლონეთი უთითებს, რომ რუსეთში იეჰოვას ყველა მოწმე არ ექვემდებარება დევნას. თითოეული განცხადება ფასდება ინდივიდუალურად და რომ განმცხადებლებმა უნდა აჩვენონ რელიგიური შეხედულებების გამო დევნის რეალური რისკი.

ნორვეგია: კითხვაზე თვლის თუ არა ნორვეგიის საიმიგრაციო სამსახური, რომ არსებობს რუსეთში იეჰოვას ყველა მოწმის დევნის რეალური რისკი ნორვეგიამ უპასუხა, რომ ისინი არ მიიჩნევენ, რომ იეჰოვას ყველა მოწმე რუსეთში რისკის ქვეშ იმყოფება. გარდა ამისა განმარტებით ნაწილში მითითებული იყო, რომ რიგითი წევრების განცხადებები, რომლებსაც არანაირი პრობლემა არ შექმნიათ რუსეთში, შესაძლებელია არ დაკმაყოფილდეს. ხოლო პირები, რომლებსაც წამყვანი პოზიციები ეკავათ აღნიშნულ ორგანიზაციაში [იეჰოვას მოწმეები], უფრო მეტად დადგებიან დევნის რეალური რისკის წინაშე. განმარტებით ნაწილში ნორვეგიამ ხაზი იმასაც გაუსვა, რომ აღნიშნული გამოკითხვის ჩატარების პერიოდში ისინი რუსეთზე ახალ უფრო ღრმა კვლევას აკეთებენ.[17]

ფინეთი: რუსული ონლაინ გამოცემა „მედუზას“ [აღნიშნული ცენტრი შეტანილია რუსეთის მთავრობის მიერ „უცხოურო აგენტების“ სიაში] მიერ 2019 წლის 28 ივლისს გამოქვეყნებული სტატიის თანახმად, რუსეთში იეჰოვას მოწმეების წინააღმდეგ მიღებული გადაწყვეტილების შემდეგ, ფინეთის საიმიგრაციო სამსახურმა იეჰოვას მოწმეთა უმეტესობას თავშესაფარზე უარი უთხრა იმ საფუძვლით, რომ არ ჩანს იეჰოვას წევრთა მიმართ არსებული დევნის რეალური საფრთხე.[18]

ბელარუსი: ადამიანის უფლებათა დაცვის ცენტრ „მემორიალის“ მიერ გავრცელებული ცნობებით, 2021 წლის 14 ოქტომბერს ბელარუსის პროკურატურამ უარი უთხრა რუსეთის ფედერაციას ოლეგ ლონშაკოვის ექსტრადიციის მოთხოვნაზე, რომელიც რუსეთმა ექსტრემიზმის საფუძვლით სახელმწიფოთაშორის ძებნაში გამოაცხადა.[19] ეს არ არის პირველი შემთხვევა როდესაც, ბელარუსი უარყოფს რუსეთის ფედერაციის მოთხოვნას იეჰოვას მოწმეთა ექსტრადაციაზე. 2020 წლის 7 აპრილს პროკურატურამ უარყო რუსეთის მოთხოვნა იეჰოვას მოწმე ნიკოლაი მახალიჩევის ექსტრადაციასთან დაკავშირებით, რომელსაც ბრალად ედებოდა ექსტრემისტული ორგანიზაციის ორგანიზება და დაფინანსება. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ, ბელარუსში რელიგიის თავისუფლების შესახებ, 2021 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშის, [საანგარიშო პერიოდი 2020]  მიხედვით, ნიკოლაი მახალიჩევმა ბელარუსში მოითხოვა თავშესაფარი, რაზეც მთავრობისგან თანხმობაც მიიღო.[20]

[1] დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო დეპარტამენტი – საინფორმაციო ჩანაწერი – რუსეთი: იეჰოვას მოწმეები; გამოქვეყნებულია 2021 წლის აპრილში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[2] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი – ანგარიში რელიგიის თავისუფლების შესახებ – რუსეთი; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 12 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

 [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[3] „Human Rights Watch“ – Russia: Court Bans Jehovah’s Witnesses; გამოქვეყნებულია 2017 წლის 20 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.hrw.org/news/2017/04/20/russia-court-bans-jehovahs-witnesses [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[4] დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო დეპარტამენტი – საინფორმაციო ჩანაწერი – რუსეთი: იეჰოვას მოწმეები; გამოქვეყნებულია 2021 წლის აპრილში; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[5] „იეჰოვას მოწმეები რუსეთში“- Российская Федерация представила в ЕСПЧ ответ на жалобу Свидетелей Иеговы о запрете их юридических лиц; გამოქვეყნებულია 2018 წლის 10 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://jw-russia.org/news/2018/04/297.html [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[6] რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტთან არსებული საბჭო სამოქალაქო საზოგადოებისა და ადამიანის უფლებების განვითარებისთვის – Cовет просит Генпрокуратуру проверить законность и обоснованность уголовного преследования Свидетелей Иеговы; გამოქვეყნებულია 2018 წლის 20 ივნისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://president-sovet.ru/presscenter/news/covet_prosit_genprokuraturu_proverit_zakonnost_i_obosnovannost_ugolovnogo_presledovaniya_svideteley_/ [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[7] ადამიანის უფლებათა დაცვის ცენტრი „მემორიალი“ – Список преследуемых по обвинению в принадлежности к свидетелям Иеговы (обновляется); განახლებულია 2021 წლის 27 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://memohrc.org/ru/special-projects/spisok-presleduemyh-po-obvineniyu-v-prinadlezhnosti-k-svidetelyam-iegovy [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[8] “Human Rights Watch” – რუსეთი: Escalating Persecution of Jehovah’s Witnesses; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 9 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.hrw.org/news/2020/01/09/russia-escalating-persecution-jehovahs-witnesses [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[9] „Freedom House“ – რუსეთი: თავისუფლება მსოფლიოში;  ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://freedomhouse.org/country/russia/freedom-world/2020 [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[10] “Human Rights Watch” – მსოფლიო ანგარიში – რუსეთი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.hrw.org/world-report/2021/country-chapters/russia [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[11]„იეჰოვას მოწმეები რუსეთში“- Russian Court Finds Brother Yuriy Zalipayev Not Guilty!; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 7 ოქტომბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.jw.org/en/news/jw/region/russia/Russian-Court-Finds-Brother-Yuriy-Zalipayev-Not-Guilty/ [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[12] „იეჰოვას მოწმეები რუსეთში“- Russian Appeal Court Upholds Brother Zalipayev’s Not-Guilty Verdict; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 25 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.jw.org/en/news/jw/region/russia/Russian-Appeal-Court-Upholds-Brother-Zalipayevs-Not-Guilty-Verdict/ [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[13] „НОВАЯ ГАЗЕТА“ – Верховный суд России постановил, что собрания «Свидетелей Иеговы» нельзя считать экстремизмом; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 16 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:  https://novayagazeta.ru/articles/2021/11/16/verkhovnyi-sud-rossii-postanovil-chto-sobraniia-svidetelei-iegovy-nelzia-schitat-ekstremizmom-news [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[14] რუსეთის უზენაესი სასამართლოს პლენუმის განჩინება; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 28 ოქტომბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 28 დეკემბერს]

[15] „იეჰოვას მოწმეები რუსეთში“-  Первый оправдательный приговор Свидетелю Иеговы по статье 282.2 УК РФ вынесен во Владивостоке; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 26 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://dgoj30r2jurw5.cloudfront.net/news/2021/11/221624.html [ნანახია 2021 წლის 28 დეკემბერს]

[16] „Idel.Реалии“ – Спасет ли новое решение Пленума Верховного суда участников “экстремистских организаций”?; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 29 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.idelreal.org/a/31573576.html [ნანახია 2021 წლის 30 დეკემბერს]

[17] ევროპის მიგრაციის ქსელი– ევროპული კომისია – EMN Ad-Hoc Query on NO EMN AHQ ON applications for protection from Jehovah’s Witnesses from Russia; გამოქვეყნებულია 2018 წლის 18 სექტემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:  

[ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[18] “MEDUZA” – Finland is none too eager to grant asylum to Russia’s fleeing Jehovah’s Witnesses; გამოქვეყნებულია 2018 წლის 22 აგვისტოს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:   https://meduza.io/en/news/2018/08/22/finland-is-none-too-eager-to-grant-asylum-to-russia-s-fleeing-jehovah-s-witnesses [ნანახია 2021 წლის 29 დეკემბერს]

[19] ადამიანის უფლებათა დაცვის ცენტრი „მემორიალი“  – Беларусь отказалась выдать России свидетеля Иеговы. Верующего отпустили из СИЗО; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 20 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://memohrc.org/ru/news_old/belarus-otkazalas-vydat-rossii-svidetelya-iegovy-veruyushchego-otpustili-iz-sizo [ნანახია 2021 წლის 30 დეკემბერს]

[20] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი – ანგარიში რელიგიის თავისუფლების შესახებ – ბელორუსია; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 12 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/belarus/ [ნანახია 2021 წლის 30 დეკემბერს]

რუსეთი. სატვირთო ავტომობილების მძღოლების პროტესტი. ნოემბერი, 2021

2015 წლის ნოემბერში, რუსეთის ფედერაციაში დაიწყო სატვირთო ავტომობილების მფლობელებისა და მძღოლების ფართომასშტაბიანი გაფიცვა. სატვირთო ავტომობილების მძღოლები და მფლობელები აპროტესტებდნენ ახალ საგადასახადო სისტემას „პლატონი“, რომელიც აწესებდა გადასახდს ფედერალური გზებით სარგებლობისთვის, როდესაც ტვირთის წონა აღემატებოდა 12 ტონას. 2014 წელს რუსეთის მთავრობამ, დიმიტრი მედვედევის მეთაურობით, გადაწყვიტა, ფედერალური გზებისთვის მიყენებული ზიანი [რომელსაც იწვევდა მძიმე სატვირთო მანქანების მოძრაობა] აენაზღაურებინა სატვირთო ავტომობილებისთვის გადასახადის დაწესებით. საგადასახადო სისტემის შესაქმნელად, ფედერალური გზების სააგენტომ ხელშეკრულება გააფორმა კომპანიასთან „РТ-Инвест“, რომლის მფლობელიც კრემლთან დაახლოებული არკადი როტენბერგის შვილი იგორ როტენბერგია.[1] საგადასახადო სისტემამ „პლატონი“, პირველი 5 დღის განმავლობაში, სატვირთო ავტომობილების მფლობელებისა და მძღოლებისგან, გადასახადის სახით, 191 მილიონი რუბლი ამოიღო.[2]

საგადასახადო სისტემის „პლატონი“ შემოღების შემდეგ, რუსეთის ფედერაციის სხვადასხვა რეგიონში სატვირთო ავტომობილების მფლობელებისა და მძღოლების გაფიცვა დაიწყო და ისინი სხვადასხვა რეგიონში პერიოდულად ატარებდნენ საპროტესტო აქციებს. ადგილობრივ მედიაში მუდმივად შუქდებოდა აღნიშნული საპროტესტო აქციები. 2015 წლის 11 ნოემბერს, ადგილობრივი მედია საშუალება „გაზეტა“ წერდა, რომ რუსეთში სატვირთო ავტომობილების მძღოლების მსხვილი საპროტესტო აქცია გაიმართა. აქცია რუსეთის ფედერაციის რამდენიმე რეგიონში, მათ შორის პოდმოსკოვიეში გაიმართა. საპროტესტო აქციები გაიმართა ტიუმენში, იაროსლავლში, როსტოვში, ბარნაულში, სამარაში, რიაზანში, ეკატერინბურგში, სტავროპოლში, ვორონეჟში, ჩერეპოვეცში, კოლომნეში, პერმში, ჩუვაშიიში, ჩელიაბინსკში, კიროვში, ორენბურგში, ლიპეცკში, სმოლენსკში, ჩერკესკეში, ნიჟნი ნოვგოროდში, კოსტრომეში, კრასნოიარსკის ოლქში, ულიანოვსკში, პოკროვში, იჟევსკში, ტვერში, ორლში, ომსკში, პეტროზავოდსკსა და სხვა ქალაქებში. სტატიაში ნათქვამია, რომ რეგიონებში აქციებმა სერიოზული ინციდენტების გარეშე ჩაიარა. მაგალითად, ნოვოსიბისრკში, სხვადასხვა რეგიონიდან ჩასული, 370-ზე მეტი სატვირთო ავტომობილი მოგროვდა და ნოვოსიბირსკი-ომსკის ფედერალური გზის პირას განლაგდა [ისე, რომ სხვა სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობა არ შეუფერხებიათ] და დაახლოებით 15-კილომეტრიანი ჯაჭვი შექმნა.[3]

სატვირთო ავტომობილების მძროლების საპროტესტო აქციები მომდევნო წლებშიც გაგრძელდა. 2017 წლის 27 მარტს, ადგილობრივი მედია საშუალება „კომერსანტი“ წერდა, რომ რუსეთში სატვირთო ავტომობილების მძღოლები სისტემას „პლატონი“ აპროტესტებდნენ. საპროტესტო აქციები რუსეთის სხვადასხვა რეგიონში გაიმართა – სანკტ პეტერბურგში, კაზანში, ჩელიაბინსკში, მიასეში, ორენბურგში, ნიჟნი ნოვგოროდში, სამარაში, ირკუტსკში, ენგელსეში, იაროსლავლში, როსტოვის ოლქში, ეკატერინბურგში, მურმანსკის ოლქში, ულიანოვსკში, სარატოვსა და დაღესტანში.[4]

2017 წლის 16 დეკემბერს, გერმანული მედია საშუალების „დოიჩე ველე“ რუსულენოვანი სექცია წერდა, რომ სატვირთო ავტომობილების მძღოლები რუსეთში სისტემის „პლატონი“ წინააღმდეგ პროტესტს აგრძელებდნენ. სტატიაში ნათქვამი იყო, რომ მორიგი საპროტესტო აქციები რუსეთის 11 ქალაქში, მათ შორის პეტერბურგში, მოსკოვსა და ეკატერინბურგში გაიმართა. გაფიცვები ასვე მოეწყო სარატოვში, კიროვში, ვოლოგდაში, ირკუტსკში, ნოვოსიბირსკში, ორენბურგში, კომსომოლსკ-ნა-ამურესა და რიაზანში.[5]

ინტერნეტ რესურსი „ახალი ომსკი“ 2015 წლის 6 ნოემბერს წერდა, რომ სატვირთო ავტომობილების მძღოლები ომსკში გაფიცვას გეგმავდნენ. ომსკელი მძღოლები საგადასახადო სისტემის „პლატონის“ დანერგვას აპროტესტებდნენ. გეგმის მიხედვით, 11 ნოემბერს, ომსკელი, პეტერბურგელი, რიაზანელი, ბელგოროდელი მძღოლები და მძღოლები ასევე სხვა ქალაქებიდანაც, საკუთარ სატვირთო ავტომობილებს ნოვოსიბისრსკი-ომსკის გზის პირას განალაგებდნენ და ამით გააპროტესტებდნენ საგადასახადო სისტემას „პლატონი“.[6] იგივე წყარო, 2015 წლის 11 ნოემბერს წერდა, რომ გაფიცული სატვირთოების მძღოლების გამო, ქალაქ ომსკის შესასვლელში საცობი შეიქმნა და ტრანსპორტის გადაადგილება შეფერხდა.[7] იგივე წყარო 2015 წლის ნოემბერში წერდა, რომ 25 ნოემბერს 300 ომსკელი სატვირთოს მძღოლი თეატრის მოედანზე შეიკრიბა და საგადასახადო სისტემა „პლატონი“ გააპროტესტა.[8]

ინტერნეტ რესურსი „OM1“ 2015 წლის 21 ნოემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ სატვირთო ავტომობილების მძღოლებს დროებით გაათავისუფლებდნენ იმ ჯარიმებისგან, რომლებიც მათ ფედერალურ გზებზე გავლისთვის დაწესებული გადასახადის გადაუხდელობის გამო დაეკისრათ. შესაბამისი საკანონმდებლო ინიციატივა რუსეთის ტრანსპორტის მინისტრმა და საკანონმდებლო ორგანოს დეპუტატებმა მოამზადეს. დუმის დეპუტატები, ასევე, ჯარიმების შემცირების ინიციატივითაც გამოვიდნენ.[9]

მედია საშუალება „Kavkaz Uzel“ 2017 წლის 7 ივნისს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ კაბარდინო-ბალკარეთში, სატვირთო ავტომობილების მძროლების საპროტესტო აქციებში მონაწილეები ძლავანი სტრუქტურების მხრიდან ზეწოლას უჩიოდნენ.[10] მედია საშუალება „კომერსანტი“ 2020 წლის 17 სექტემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა, რომ სატვირთო ავტომობილების მძღოლების აქციაში მონაწილეს – სატვირთოს მძღოლი ჩრდილოეთ ოსეთიდან მიხაილ ვედროვი – ტვერის სასამართლომ შინაპატიმრობა მიუსაჯა.[11] ვედროვს სამართალდამცველების მიმართ მსუბუქ ძალადობას ედავებიან. ტვერის სასამართლომ მას შინაპატიმრობა 2021 წლის 9 მარტამდე გაუგრძელეს.[12] მიხაილ ვედროვს, საბოლოოდ, სასამართლომ ორნახევარი წლით პირობით თავისუფლების აღკვეთა და 3 წლის ვადით გამოსაცდელი ვადა მიუსაჯა.[13]

[1] მედია საშუალება „რადიო თავისუფლება“; „პლატონი“ – როტენბერგის მეგობარი; სტატიის ავტორი: ივან ბელიაევი; გამოქვეყნებულია 2015 წლის 13 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.svoboda.org/a/27363060.html [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[2] ინტერნეტ რესურსი „ბეზფორმატა“; 5 დღის განმავლობაში, სისტემამ „პლატონი“ 191 მილიონი რუბლზე მეტი მოაგროვა; გამოქვეყნებულია 2015 წლის 21 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://sanktpeterburg.bezformata.com/listnews/dnej-sistema-platon-sobrala/40466336/ [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[3] მედია საშუალება „გაზეტა“; სატვირთო ავტომობილების მძღოლებმა გზის ნაპირი დაიკავეს;  სტატიის ავტორი: დანიილ ლომაკინი, ალინა რასპოპოვა; გამოქვეყნეულია 2015 წლის 11 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.gazeta.ru/auto/2015/11/11_a_7885955.shtml [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[4] მედია საშუალება „კომერსანტი“; რუსეთში სატვირთო ავტომობილების მძღოლები სისტემას „პლატონი“ აპროტესტებენ; გამოქვეყნებულია 2017 წლის 27 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[5] მედია საშუალება „დოიჩე ველე“; რუსულენოვანი სექცია; სატვირთო ავტომობილების მძღოლები სისტემას „პლატონი“ აპროტესტებენ; სტატიის ავტორი: ოლგა მიშენკო; გამოქვეყნებულია 2017 წლის 16 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.dw.com/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%89%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%83%D1%8E%D1%82-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%8B-%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BD/a-41825937 [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[6] ინტერნეტ რესურსი „ახალი ომსკი“; ომსკელი სატვირთოების მძღოლები გაფიცვას ამზადებენ; სტატიის ავტორი: ნატალია კორობოვა; გამოქვეყნებულია 2015 წლის 6 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://newsomsk.ru/news/33744-omskie_dalnoboychshiki_gotovyat_zabastovku/ [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[7] ინტერნეტ რესურსი „ახალი ომსკი“; გაფიცული სატვირთოების მძღოლების გმო ომკში საცობები შეიქმნა; სტატიის ავტორი: ალეკსანდრა სუხორუკოვა; გამოქვეყნებულია 2015 წლის 11 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://newsomsk.ru/news/33899-iz_za_protestuyuchshix_dalnoboychshikov_v_omske_ob/ [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[8] ინტერნეტ რესურსი „ახალი ომსკი“; 300 ომსკელმა სატვირთოს მძღოლმა „პლატონს“ უარი უთხრა; სტატიის ავტორი: ტატიანა ტელიაშოვა; გამოქვყენბულია 2015 წლის 26 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://newsomsk.ru/news/34470-300_omskix_dalnoboychshikov_skazali_net_platonu/ [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[9] ინტერნეტ რესურსი „OM1“; სატვირთო მანქანების მძღოლებს დროებით გაათავისუფლებენ ჯარიმებისგან; გამოქვეყნებულია 2015 წლის 21 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.om1.ru/auto/news/74347/ [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[10] მედია საშუალება „Kavkaz Uzel“; სატვირთო ავტომობილების მძღოლების საპროტესტო აქციებში მონაწილეები კაბარდინო-ბალკარეთში ძალოვანების მხრიდან ზეწოლას უჩივიან; გამოქვეყნებულია 2017 წლის 7 ივნისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/303941/ [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[11] მედია საშუალება „კომერსანტი“; სატვირთო ავტომობილების მძღოლების აქციის მონაწილე შინაპატიმრობაში მოხვდა; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 17 სექტემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[12] მედია საშუალება „ოვდ ინფო“; ტვერში „პლატონის“ საწინააღმდეგო აქციის მონაწილეს შინაპატიმრობა გაუგრძელეს; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 24 დეკემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://ovdinfo.org/express-news/2020/12/24/v-tveri-uchastniku-akcii-protiv-platona-prodlili-domashniy-arest [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

[13] მედია საშუალება „Kavkaz Uzel“; სატვირთო ავტომობილების მძღოლების პროტესტის მონაწილე პოლიციელზე ძალადობისთვის გაასამართლეს; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 20 თებერვალს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/359985/ [ნანახია 2021 წლის 1-ელ ნოემბერს]

რუსეთი. ალეკსეი ნავალნის კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი. ოქტომბერი, 2021

კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი საკუთარ ინტერნეტ გვერდზე წერს, რომ რუსეთის ფედერაციაში მოქმედი არაკომერციული ორგანიზაციაა, რომელიც იძიებს ხელისუფლების უმაღლეს ორგანოებში კორუფციის ფაქტებს. ფონდი 2011 წელს რუსმა ოპოზიციონერმა პოლიტოკსმა ალექსეი ნავალნიმ დააფუძნა. დაარსებიდან მოყოლებული ფონდმა ასობით გამოძიება ჩაატარა, შეისწავლა ათასობით სახელმწიფო შესყიდვა და კორუფციული გარიგებებისგან გადაარჩინა ბიუჯეტის კუთვნილი მილიარდობით რუბლი. როგორც ფონდი თავად წერს, რუსეთის ხელისუფლება წლიდან წლამდე ზრდის ზეწოლას ფონდის საქმიანობისთვის ხელის შესაშლელად.[1]

საკუთარ ინტერნეტ გვერდზე ფონდი ასევე წერს, რომ მათ საგამოძიებო ფილმები მოამზადეს რუსეთის ფედერაციის გენერალური პროკურორი ჩაიკის და პრემიერ-მინისტრი მედვედევის შესახებ. აღნიშნულმა ვიდეოებმა 40 მილიონზე მეტი ნახვა მოაგროვა. ფონდის მტკიცებით, მათ დაფინანსების ერთადერთი წყარო აქვთ – მომხრეების შემოწირულობები. ფონდი საქმიანობას აგრძელებს მხოლოდ იმ მოქალაქეების წყალობით, რომლებიც გულგრილნი არ არიან. ფონდი წერს, რომ ხელისუფლება ცდილობს, ყველა დაარწმუნოს, რომ ეს ხალხი რეალურად არ არსებობს და ფონდს ბრალს სდებს ფულის გათეთრებაში; ხელისუფლება ამტკიცებს, რომ ფონდი უცხოური დაფინანსებით მოქმედებს.[2]

გერმანული მედია საშუალების „Deutsche Welle“ რუსულენოვანი სექცია 2021 წლის 28 სექტემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ნავალნის კორუფციასთან ბრძოლის ფონდის თანამშრომლები ახორციელებენ სხვადასხვა პროექტს. ფონდის საქმიანობაში ჩართულნი არიან იურისტები, სოციოლოგები და მოხალისეების მრავალრიცხოვანი ჯგუფი. ფონდის საქმიანობის „გმირები“ არიან გენპროკურორი ჩაიკა, პრემიერი მედვედევი, ეროვნული გვარდიის უფროსი ზოლოტოვი და პუტინის ახლო მეგობარი, ბიზნესმენი უსმანოვი და ბევრი სხვა, მათ შორის თავად პრეზიდენტი პუტინი.

2019 წლის 9 ოქტომბერს რუსეთის ფედერაციის იუსტიციის სამინისტრომ კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი „უცხოელი აგენტების“ სიაში შეიყვანა. ნავალნიმ აღნიშნულ ქმედებას პუტინის პირდაპირი ბრძანების შესრულება უწოდა. 2021 წლის 9 ივნისს მოსკოვის საქალაქო სასამართლომ დააკმაყოფილა დედაქალაქის პროკურატურის სარჩელი და კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი, მოქალაქეთა უფლებების დაცვის ფონდი და სამოქალაქო მოძღაობა „ნავალნის შტაბი“ ექსტრემისტულ ორგანიზაციებად გამოაცხადა. 11 აგვისტოს კი ნავალნის ბრალი წაუყენეს ისეთი ორგანიზაციის შექმნის ბრალდებით, რომელიც ხელყოფს მოქალაქეთა პიროვნებას და უფლებებს. მალევე, კორუფციასთან ბრძოლის ფონდის რამდენიმე თანამშრომელმა რუსეთის ფედერაცია დატოვა. 2021 წლის 31 აგვისტოს კორუფციასთან ბრძლის ფონდმა, როგორც იურიდიულმა პირმა, არსებობა შეწყვიტა.[3]

რუსული მედია საშუალება „ინტერფაქსი“ 2021 წლის 1-ელ სექტემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ნავალნის მიერ დაფუძნებული კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი, ასევე მოქალაქეთა უფლებების დაცვის ფონდი და სამოქალაქო მოძრაობა ნავალნის შტაბი გამოცხადებულია უცხოურ აგენტად, აკრძალულია და ლიკვიდირებულია 2021 წლის 31 აგვისტოსთვის. პირველმა სააპელაციო სასამართლომ მოსკოვის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ძალაში დატოვა და 2021 წლის 1-ელი სექტემბრიდან, ზემოაღნიშნული ორგანიზაციები ამოღებულია რეესტრიდან და როგორც იურიდიული პირები, აღარ არსებობენ. პროკურატურის მტკიცებით, აღნიშნული ორგანიზაციები ეწეოდნენ ექსტრემისტულ საქმიანობას – „დესტაბილიზაცია შეაქვთ სამოქალაქო-პოლიტიკურ ცხოვრებაში, მათ შორის, ძალადობრივი ქმედებებისკენ მოწოდებებით, მასობრივი არეულობებისკენ მოწოდებებით და ცდილობენ კანონსაწინააღმდეგო ქმედებებში ჩართონ არასრულწლოვნები“. ამჟამად, თავად ნავალნი, „ივ როშეს“ საქმეზე, სასჯელს იხდის ვლადიმირის ოლქში, ქალაქ პოკროვში, მეორე გამოსასწორებელ კოლონიაში.[4]

კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი, როგორც თავის საიტზე წერს, შემოწირულობებით ფინანსდებოდა. ფონდის ინტერნეტ გვერდზე განთავსებულია სპეციალური განყოფილება, საიდანაც ნებისმიერ პირს შეუძლია, ფონდს ნებისმიერ ოდენობის თანხა, მათ შორის კრიპტოვალუტა გადაურიცხოს. რუსულ მედია საშუალებებში, ასევე, ვრცელდება ინფორმაცია რამდენიმე პირის შესახებ, ვინც ნავალნის კორუფციასთან ბრძოლის ფონდს სხვადასხვა დროს, ერთჯერადად ან სისტემატურად, თანხა შესწირა. ნავალნის ფონდის სპონსორთა შორის სახელდება მიხაილ ხადარკოვსკი, რომელმაც 2017 წელს ღია მხარდაჭერა გამოუცხადა ნავალნის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ. მედიაში ვარაუდობენ, რომ ხადარკოვსკის ფინანსური მდგომარეობის გათვალისწინებით (ოლიგარქის ქონება 600 მილიონ დოლარს შეადგენს), არაფერი შეუშლიდა მას ხელს, ნავალნის ფონდის დაფინანსებაში. ნავალნის ფონდს სისტემატურად აფინანსებს მილიონერი ბორის ზიმინი, რომელიც „ვიმპელკომისა“ და „ბილაინის“ დამფუძნებლის შვილია და საზღვარგარეთ ცხოვრობს. ის რვა წლის განმავლობაში ურიცხავდა ფონდს ფულს და ამას არც მალავდა. ნავალნის ფონდს ხშირად აფინანსებდა მილიონერი ევგენი ჩიჩვარკინი, რომელიც ათ წელზე მეტია დიდ ბრიტანეთში ცხოვრობს. რუსული მედია ამტკიცებს, რომ ის არა მხოლოდ თავად აფინანსებდა ნავალნის, არამედ იყო შუამავალი საზღვარგარეთიდან ფონდისთვის თანხების მიწოდების პროცესში. ნავალნის ფონდს თავიდანვე დაუჭირა მხარი კონსორციუმ „ალფა-ჯგუფის“ ახლა უკვე ყოფილმა ტოპ მენეჯერმა ვლადიმირ აშურკოვმა, რომელიც ამჟამად ფონდის აღმასრულებელი დირექტორია და ლონდონშია გაქცეული. ნავალნის ფონდის ინკოგნიტო სპონსორად ასახელებენ მიხაილ ფრიდმანსაც, რომლის მითითებითაც აშურკოვმა „ალფა-ჯგუფი“ დატოვა. მათი მიმოწერიდან ჩანს, რომ ფრიდმანი დაინტერესებული იყო ნავალნისთან თანამშრომლობით და მას სასამართლო წარმომადგენლობასაც სთავაზობდა.[5]

რუსული მედია საშუალება „რადიო სპუტნიკი“ (შენიშვნა: განყოფილების მიერ აღნიშნული წყარო მიიჩნევა მიკერძოებულ წყაროდ; მიუხედავად ამისა, ინფორმაცია გამოყენებულია ანგარიშში, რადგან ის ასახავს ხელისუფლების პოზიციას ფონდთან მიმართებაში და განყოფილებას მიაჩნია, რომ ინფორმაცია საინტერესო იქნება თავშესაფრის სისტემაში ჩართული მხარეებისთვის) 2021 წლის 16 ივნისს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ 2017 – 2020 წლებში კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ფონდისთვის შემოწირული თანხების 22% მოდის რიგით მოქალაქეებზე და 78% მობილიზებულია ისეთი მსხვილი შემომწირველებისგან, როგორებიც არიან შეერთებულ შტატებში მცხოვრები ბორის ზიმინი, ბრიტანეთში მცხოვრები ევგენი ჩიჩვარკინი და თავად ფონდის თანამშრომლები. მაგალითად, ნავალნის შტაბის ხელმძღვანელი ლეონიდ ვოლკოვი, ვინც სხვებზე უფრო ხშირად ახორციელებდა გადარიცხვებს. სტატიაში ასევე ნათქვამია, რომ შესწავლილი დოკუმენტებიდან დასტურდება, რომ 2020 წლის მარტში ფონდში 950 ათასი რუბლი გადარიცხა ინდივიდუალურმა მეწარმემ ალეკსეი ანატოლის ძე ნავალნიმ.[6]

მედია საშალება „ვედომოსტი“ ჯერ კიდევ 2012 წლის მაისში წერდა იმ პირების შესახებ, ვინც ნავალნის ფონდს თანხა შესწირა. სტატიაშ ნავალნის შემომწირველებად სახელდებოდნენ რუსეთის სახელმწიფო სადაზღვევო კომპანიის „როსგოსსტრახი“ ვიცე-პრეზიდენტი რომან ბორისოვიჩი, „ალფა-ჯგუფის“ სტრატეგიული დაგეგმარების დირექტორი ალეკსეი სავჩენკო, ეროვნული სარეზერვო კორპორაციის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე ალეკსეი ლებედევი; ასევე, „როსინვესტოტელის“ პარტნიორი კირილ ირტიუგი, საბუღალტრო მომსახურების კომპანია „დიდი ქალაქის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე არტემ ლიუბიმოვი. ასევე, რამდენიმე ბიზნეს მოღვაწე – ბორის ზიმინი, სერგეი ფილინოვი, დენის სოკოლოვი და ფინანსისტები – პაველ პროსიანკინი და სერგეი გრეშკინი.[7]

ნავალნის კორუფციის წინააღმდეგ ბრძლის ფონდის და მისი დაფინანსების გზების შესახებ ოფიციალური განცხადება გააკეთა რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა მარია ზახაროვამ. მედია საშუალება „ლენტა“ 2021 წლის 4 სექტმბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ზახაროვას თქმით, ფონდი უცხო ქვეყნების საელჩოების თანამშრომლების მიერ ფინანსდებოდა, ძირითადად შეერთებული შტატებისა და გერმანიის საელჩოების თანამშრომლების მიერ. ზახაროვას თქმით, სქემა ასეთი იყო: უცხო ქვეყნების საელჩოები რუსეთში ასაქმებდნენ რუსეთის მოქალაქეებს, უხდიდნენ მათ ფულს და ეს უკანასკნელნი ამ თანხებს ურიცხავდნენ შესაბამის სტრუქტურებს. ზახაროვა ასევე აცხადებდა, რომ მისთვის უცნობია, საელჩოებმა ასეთი სქემა სპეციალურად მოიფიქრეს თუ ეს დამსაქმებლებისა და დასაქმებულების ინტერესების საოცარი დამთხვევა იყო. რუსეთის დუმის დეპუტატი, რუსეთის საშინაო საქმეებში უცხო ქვეყნების ჩარევის ფაქტების გამოძიების კომისიის თავმჯდომარე ვასილი პისკარევი კი ამბობდა, რომ აუცილებელია, გაირკვეს, ხდებოდა თუ არა რუსეთის მოქალაქეების შუამავლებად გამოყენება.[8]

რუსულ მედიაში აქტიურად ვრცელდება ინფორმაცია ნავალნის მხარდამჭერების და აქტივისტების დაკავებების და პასუხისგებაში მიცემის ფაქტების შესახებ. „გაზეტა“ 2021 წლის 10 თებერვალს წერდა, რომ რუსეთის ფედერაციის საგამოძიებო ორგანოებმა სასამართლოს მიმართეს შუამდგომლობით, ალეკსეი ნავალნის მხარდამჭერს, ბლოგერ ლეონოდ ვოლკოვს, რომელიც საერთაშორისო ძებნაშია გამოცხადებული, დაუსრწებლად მიესაჯოს პატიმრობა.[9] გერმანული მედია საშუალების „Deutsche Welle“ რუსულენოვანი სექცია 2021 წლის 18 მარტს წერდა, რომ ნავალნის მომხრეებს, რომელთაც ე.წ. „სანიტარული საქმის“ ფარგლებში შინაპატიმრობა ჰქონდათ მისჯილი, სასჯელის ვადა 3 თვით გაუხანგრძლივეს. ძიება მათ, 2021 წლის იანვარში, საპტოტესტო აქციებზე გამოსვლისკენ მოწოდების გამო ედავება. ძიების მტკიცებით, აქტივისტებმა გაუფრთხილებლობით ხალხის მასობრივად დაავადების საფრთხე შექმნეს.[10] 2021 წლის 20 აპრილს ნავალნის მომხრე ივან ტუმანოვი, საპატიმროსთან შეკრების გამართვის გამო დააკავეს. ტუმანოვმა მეორე საპყრობილესთან, სადაც ნავალნი სასჯელს იხდის, აქცია გამართა, რის გამოც საპატიმროში 11 დღეს გაატარა.[11] ნავალნის მომხრე და მისი პრეს-მდივანი კირა იარმიში, არასანქცირებულ მიტინგში მონაწილეობის მოწოდების გამო, 9 დღით დააკავეს. იგივე ბრალდებით დააკავეს ნავალნის კიდევ ერთი მომხრე, ბლოგერი ლიუბოვ სობოლი.[12] 2021 წლის 16 აგვისტოს, მოსკოვის სასამართლომ არასანქცირებული მიტინგისას სანიტარული ნორმების დარღვევისკენ მოწოდების ბრალდებით, კირა იარმიშს 1,5 წლით პატიმრობა მიუსაჯა. იარმიშის ადვოკატმა განაჩენი სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივრა, თავად კირა იარმიშმა კი რუსეთის ფედერაცია დატოვა.[13]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფრომაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებზე არ მოიძებნა ინფორმაცია ნავალნის კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ფონდის მხარდამჭერებისა თუ შემომწირველების მიმართ, მათ მიერ ფონდის დაფინანსების ბრალდებით ან სავარაუდოდ ფონდის დაფინანსების მიზეზით, სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის ფაქტების შესახებ.

[1] კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი; ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ფონდის შესახებ; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://fbk.info/ [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[2] კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი; ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ვინ დგას კორუფციასთან ბრძოლის ფონდის უკან? ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://delo.fbk.info/ [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[3] მედია საშუალება „Deutsche Welle“; რუსულენოვანი სექცია; ალეკსეი ნავალნის კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 28 სექტემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.dw.com/ru/%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B4-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B1%D1%8B-%D1%81-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%80%D1%83%D0%BF%D1%86%D0%B8%D0%B5%D0%B9-%D1%84%D0%B1%D0%BA-%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%8F-%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE/t-18899405 [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[4] მედია საშუალება „ინტერფაქსი“; კორუფციასთან ბრძოლის ფონდმა არსებობა შეწყვიტა; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 1-ელ სექტემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.interfax.ru/russia/787974 [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[5] მედია საშალება „სევასტოპოლის ახალი ამბები“; გახსნილია ნავალნის კორუფციასთან ბრძოლის ფონდის სპონსორების ვინაობა; გამოქვეყნებულია 2020 წლის 16 ივნისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://sevastopol.su/news/raskryty-imena-sponsorov-navalnogo-i-ego-fbk [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[6] მედია საშუალება „რადიო სპუტნიკი“; მედია საშალებებმა გაარკვიეს, ვინ აფინანსებდა ნავალნის კორუფციასთან ბრძოლის ფონდს; გამოქვეყნებულია 2021 წლის 16 ივნისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://radiosputnik.ria.ru/20210616/fbk-1737288336.html [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[7] მედია საშუალება „ვედომოსტი“; ვინ აფინანსებს ნავალნის კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ფონდს? ავტორები: მარია ჟელეზნოვა, ალეკსეი როჟკოვი, პოლინა ხიმშიაშვილი; გამოქვეყნებულია: 2012 წლის 30 მაისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2012/05/30/16_druzej_navalnogo [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[8] მედია საშალება „ლენტა“; ზახაროვამ ნავალნის ფონდის საელჩოების მიერ დაფინანსების სქემა გაშიფრა; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 4 სექტემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://lenta.ru/news/2021/09/04/navalnymoney/ [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[9] მედია საშუალება „გაზეტა“; ძიება ნავალნის მხარდამჭერი ალექსეი ვოლკოვის დაუსწრებლად დაპატიმრებას ითხოვს; ავტორი: ანნა სვეტლოვა; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 10 თებერვალს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.gazeta.ru/social/news/2021/02/10/n_15602300.shtml [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[10] მედია საშუალება „Deutsche Welle“; რუსულენოვანი სექცია: სანიტარული საქმე: ნავალნის მომხრეებს შინაპატიმრობის ვადა გაუხანგრძლივეს; ავტორები: იური რეშეტკო, ელენა ბარიშოვა; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 18 მარტს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.dw.com/ru/storonnikam-navalnogo-prodlen-domashnij-arest/av-56921877 [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[11] მედია საშუალება „ოვდ-ინფო“; ნავალნის მომხრე კოლონიასთან შეკრების გამო 11 დღით დააკავეს; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 20 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://ovdinfo.org/express-news/2021/04/20/storonnika-navalnogo-arestovali-na-11-sutok-iz-za-shoda-u-kolonii-zasedanie [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[12] მედია საშუალება „ლენტა“; ნავალნის მომხრე უკანონო აქციისკენ მოწოდების ბრალდებით 9 დღით დააკავეს; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 22 იანვარს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://lenta.ru/news/2021/01/22/arest/ [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

[13] მედია საშუალება „ლენტა“; ნავალნის პრეს-მდივანი რუსეთიდან წავიდა; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 30 აგვისტოს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://lenta.ru/news/2021/08/30/yarmish/ [ნანახია 2021 წლის 5 ოქტომბერს]

რუსეთი. ხელისუფლებისა და კრიმინალის გავლენა ბიზნესზე. სექტემბერი, 2021

მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის ექსპერტების მიერ 2017 წელს შედგენილ რეიტინგში, რომელიც ქვეყნებში ბიზნეს საქმიანობის წარმართვაზე ორგანიზებული დანაშაულებრივი სამყაროს გავლენას განსაზღვრავს, რუსეთის ფედერაცია 137 ქვეყანას შორის 86-ე ადგილს იკავებს. აღნიშნულ რეიტინგში რუსეთის ფედერაციის პოზიცია 2012 წლიდან მოყოლებული უმჯობესდება. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი ქვეყნებს 12 მაჩვენებლის მიხედვით აფასებს, მათ შორისაა ბაზრის სიდიდე, უმაღლესი და პროფესიული განათლების მდგომარეობა, ინსტიტუტების მდგომარეობა და ინფრასტრუქტურის განვითარების დონე. თითოეული მაჩვენებელი კი, თავის მხრივ, ქვე მაჩვენებლებად იყოფა. მაგალითად, ინსტიტუტების მდგომარეობა თავის თავში მოიაზრებს ორგანიზებული დანაშაულის დონეს სახელმწიფო რესურსების გამოყენების დროს, ქრთამს, დამოუკიდებელ სასამართლოს, პოლიციის მომსახურების სანდოობას და ა.შ.

მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის ექსპერტები კვლევის პროცესში კომპანიების ხელმძღვანელებს უსვამდნენ შემდეგ კითხვას – რამდენად ზრდის ხარჯებს ორგანიზებული დანაშაული? თუ ხარჯები დიდი ოდენობისაა, იწერება 1 ქულა, ხოლო თუ ორგანიზებული დანაშაულის გამო გამოწვეული ხარჯები კომპანიას არ აქვს, წერს 7 ქულას. აღნიშნული მაჩვენებელი რუსეთის ფედერაციის შემთვევაში 4.5 ქულაა.

მრეწველებისა და მეწარმეების რუსულ-აზიური კავშირის პრეზიდენტი ვიტალი მონკევიჩის თქმით, „დღევანდელ დღეს რეკეტი და ე.წ. „მფარველობა“ რუსეთში აქტუალური აღარაა და ასეთი პრაქტიკა წარსულში დარჩა. დანაშაულებრივი სამყარო დღეს უფრო კონცენტრირებულია კრიმინალურ სფეროებზე, ბიზნესი გაცილებით მოწყვლადი გახდა კრიმინალური ჯგუფების მიმართ, განსაკუთრებით, როდესაც ვსაუბრობთ უცხოურ პროექტებზე. ამიტომ უცხოური კომპანიები ცდილობენ ბაზარზე შევიდნენ ადგილობრივი კომპანიის გამოყენებით, რომელსაც უკვე დიდი გამოცდილება აქვს. მეორე ვარიანტი, რომელსაც უცხოური კომპანიები მიმართავენ, არის საკუთარი საქმიანობის წარმართვა მთავრობის გავლით. ასეთ შემთხვევაში ბიზნეს საქმიანობას ორი სახელმწიფოს მთავრობა კურირებს და ასეთი პროექტები კრიმინალური სამყაროსთვის ნაკლებად მიმზიდველია. საბოლოოდ, თითქმის ყველა უცხოური პროექტი რუსეთის ფედერაციაში სახელმწიფოს კონტროლით ხორციელდება, რაც ორგანიზებული დანაშაულისგან საკმარის დაცვას უზრუნველყოფს“.[1]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ ძალაუფლება და ქონება ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირშია. მაღალი თანამდებობის პირები ხშირად იყენებენ სამთავრობო პოზიციებს. კერძო ბიზნესი სულ უფრო ფართოდ და რუტინულად წარმოადგენს სამართალდამცავი ორგანოებისა და ორგანიზებული კრიმინალური ჯგუფების სამიზნეს გამოძალვისა და ექსპროპრიაციის მოტივებით.[2]

რუსული ონლაინ სივრცის ერთერთი უმსხვილესი პლატფორმა სტარტაპების, ბიზნესისა და ტექნოლოგიების კუთხით, 2020 წლის 30 ივლისს აქვეყნებს ალიკ განიევის საკუთარ გამოცდილებაზე დაფუძნებულ საავტორო სტატიას რუსეთში ბიზნესის წარმოების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ. ავტორი, ბიზნესის კუთხით არსებული პრობლემების შესახებ საუბრისას, მათ შორის, წერს, რომ ბიზნესი ხელისუფლების მხრიდან თავს დაცულად არ გრძნობს; პირიქით, განიცდის ზეწოლას სხვადასხვა ორგანოს მხრიდან. მრავალი სტრუქტურა ითხოვს გადასახადის გადახდას და გასცემს მითითებებს, როგორ უნდა მოიქცეს ბიზნესი, რომ არ დაჯარიმდეს. ავტორი წერს, რომ ბევრს ნერვები უმტყუნებს ხოლმე და საერთოდ უარს ამბობს ბიზნეს საქმიანობის გაგრძელებაზე.[3]

რუსული ონაილ გამოცემა მეწარმეებისთვის „მოდულბანკის საქმე“ 2020 წლის 30 ოქტემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ რუსეთის ფედერაციის ხელისუფლებას მცირე ბიზნესი არ აინტერესებს. სტატიაში ნათქვამია, რომ მცირე ბიზნესის კონტროლი ძნელია და შემოსავალი მცირე მოაქვს. ხელისუფლებას გადასახადების სახით დიდი ფული სჭირდება, მაგრამ მისთვის კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია ბიზნესის კონტროლი, რაც მსხვილი ბიზნესის შემთხვევაში გაცილებით ადვილია.[4]

რუსეთის ფედერაციის სისხლის სამართლის კოდექსის 163-ე მუხლის მიხედვით გამოძალვა სისხლის სამართლის დანაშაულია და ისჯება, მათ შორის, თავისუფლების აღკვეთით 4 წლამდე ვადით. ამავე მუხლის მიხედვით, თუ დანაშაული ჩადენილია წინასწარი განზრახვით, პირთა ჯგუფის მიერ ან დანაშაული ჩადენილია ძალადობრივი ქმედებების გამოყენებით, სასჯელის ზომად განისაზღვრება 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა. ამავე მუხლის მიხედვით, თუ დანაშაული ჩადენილია ორგანიზებული ჯგუფის მიერ, სასჯელის ზომად განსაზღვრულია 7-დან 10 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა. ასევე გათვალისწინებულია უფრო მსუბუქი სასჯელები, როგორიცაა ჯარიმა ან გამასწორებელი სამუშაოები.[5]

რუსეთის ფედერაციის შინაგან საქმეთა სამინისტრო, ასევე კერძო იურიდიული კომპანიები მოქალაქეებს აწვდიან ინფორმაციას იმის შესახებ თუ როგორ უნდა მოიქცნენ გამოძალვის ფაქტის წინაშე დადგომის შემთხვევაში. რუსეთის შსს მოქალაქეებს ურჩევს გამოძალვის ფაქტის წინაშე აღმოჩენის შემთვევაში, შეინარჩუნოს სიმშვიდე, მოუსმინოს გამომძალველს და არ მოიქცეს ისე, რომ გამომძალველმა რაიმე იეჭვოს; დაუთქვას მას შეხვედრა თანხის გადასაცემად და ეცადოს, რაც შეიძლება მეტი ინფორმაცია მიიღოს გამომძალველისგან. ამის შემდეგ შსს მოქალაქეებს ურჩევს სასწრაფოდ მიმართონ შსს-ის სამორიგეო ნაწილს, რაიონულ პროკურატურას ან რუსეთის ფედერაციის პროკურატურის საგამოძიებო კომიტეტის საგამოძიებო განყოფილებას. საჩივარი მოქალაქეებს შეუძლიათ წარადგინონ როგორც წერილობითი, ასევე ზეპირი ფორმით.[6]

რუსულ მედიაში პერიოდულად ვრცელდება ინფორმაციები პოლიციის მიერ გამომძალველების დაკავების ან ძებნაში მიცემის ფაქტების შესახებ. მაგალითად, 2017 წლის 26 იანვარს, მედია საშუალება „ინტერფაქსი“  წერდა, რომ ნოვოსიბირსკის პოლიციამ ძებნაში მისცა ბოროტმოქმედები, რომლებიც კრიპტოვალუტის გამოძალვით იყვნენ დაკავებულნი.[7] 2021 წლის 13 აპრილს კრასნოდარში გაასამართლეს ორი პიროვნება, ვინც ვითომ გატაცებული გოგონას გათავისუფლების სანაცვლოდ ფულის გამოძალვას ცდილობდა.[8] 2021 წლის 10 აგვისტოს, სევასტოპოლის სასამართლომ გამოძალვის ბრალდებით გაასამართლა 4 პირი, რომლებიც ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში კრიმინალურ ცხოვრებას ეწეოდნენ. მათ მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენი დადგინდა, მათ შორის, გამოძალვის 3 შემთხვევის გამო, რომლებიც ძალადობრივი მეთოდების გამოყენებით იყო ჩადენილი.[9] 2021 წლის 9 სექტემბერს, კრასნოდარში გამოძალვისთვის გაასამართლეს იურისტი და ბლოგერი, რომლებმაც ერთერთი კომპანიისგან მოითხოვეს 300 ათასი, რათა კომპანიის შესახებ ვითომ არსებული კომპრომატი გაენადგურებინათ.[10] 2021 წლის 17 სექტემბერს სარატოვის ოლქის ქალაქ მარკსში გაასამართლეს 5 თანამზრახველი, რომლებიც სააგენტო „სოვესტის“ სახელით, ე.წ. კოლექტორებად თავის გასაღების გზით, ბიზნესმენებს ფულს სძალავდნენ.[11]

რუსულ მედიაში, ნაკლები სიხშირით, თუმცა მაინც ვრცელდება ინფორმაციები სამართალდამცავების მხრიდან გამოძალვის ფაქტების შესახებაც. მაგალითად, 2021 წლის მაისში, ეკატერინბურგის პოლიციის სამი თანამშრომლის მიმართ აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე გამოძალვის ბრალდებით. ძიება მათ ნარკომოვაჭრისთვის ფულის გამოძალვას ედავება.[12]

[1] რუსული მედია საშუალება „ნეზავისიმაია გაზეტა“; ბიზნესი სულ უფრო ცოტას იხდის კრიმინალური მფარველობისთვის; ავტორი: ანატოლი კომრაკოვი; გამოქვეყნებულია: 2017 წლის 28 ნოემბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.ng.ru/economics/2017-11-28/1_7124_bisness.html [ნანახია: 2021 წლის 21 სექტემბერს]

[2] Freedom House: Freedom in the World 2021 – Russia, 3 March 2021

 (accessed on 21 September 2021)

[3] რუსული ონლაინ პლატფორმა „VC.RU“; რატომაა ბიზნესი რუსეთში მაზოხიზმი; ავტორი: ალიკ განიევი; გამოქვეყნებულია: 2020 წლის 30 ივლისს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://vc.ru/life/146396-pochemu-biznes-v-rossii-eto-mazohizm [ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[4] რუსული ონლაინ პლატფორმა „მოდულბანკის საქმე“; რატომ ვერ ვითარდება ბიზნესი რუსეთში; ავტორი: ექსპერტთა ჯგუფი; გამოქვეყნებულია: 2020 წლის 30 ოქტომბერს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://delo.modulbank.ru/all/business-stop [ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[5] რუსეთის ფედერაციის სისხლის სამართლის კოდექსი; მუხლი 163 – გამოძალვა; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[6] რუსეთის ფედერაციის შინაგან საქმეთა სამინისტრო; ანტი კორუფციული ქმედებები; პოლიცია განმარტავს, როგორ მოვიქცეთ გამოძალვის დროს; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[7] მედია საშუალება „ინტერფაქსი“; ნოვოსიბირსკის პოლიციამ ბიტკოინების გამომძალველები ძებნაში მისცა; გამოქვეყნებულია: 2017 წლის 26 იანვარი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.interfax.ru/russia/547022 [ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[8] მედია საშუალება „კუბან 24“; კრასნოდარში გაასამართლეს გამომძალველები, რომლებიც ვითომ გატაცებული გოგონას სანაცვლოდ ფულს ითხოვდნენ; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 13 აპრილს; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://kuban24.tv/item/v-krasnodare-osudili-vymogatelej-trebovavshih-dengi-za-yakoby-pohishhennuyu-devushku [ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[9] სევასტოპოლის ტელევიზია; სევასტოპოლში გამომძალველების ჯგუფი გაასამართლეს; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 10 აგვისტო; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://stv92.ru/novosti/gorodskie-novosti/v-sevastopole-osudili-gruppu-vymogateley/ [ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[10] მედია საშუალება „კომერსანტი“; კრასნოდარის ოლქში იურისტი და ბლოგერი გამოძალვისთვის გაასამართლეს; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 9 სექტემბერი; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[11] მედია საშუალება „რეგიონ 64“; ცრუ კოლექტორები ბიზნესმენებისთვის 21 მილიონი რუბლის გამოძალვისთვის გაასამართლეს; გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 17 სექტემბერი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://sarnovosti.ru/news/lzhekollektorov-osudili-za-vymogatelstvo-21-mln-rubley-u-biznesmenov/ [ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]

[12] მედია საშუალება „ლენტა“; რუსი პოლიციელების ბანდა ნარკომოვაჭრისთვის ფულის გამოძალვაში დაადანაშაულეს. გამოქვეყნებულია: 2021 წლის 20 მაისი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://lenta.ru/news/2021/05/20/ekb/ [ნანახია 2021 წლის 22 სექტემბერს]