სირია. სუნიტი მუსლიმების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2018

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი სირიაში რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2017 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ  სირიაში არ არსებობს სახელმწიფო რელიგია, ხოლო თავად სახელმწიფო პატივს სცემს რელიგიის თავისუფლებას და  ყველას აძლევს საშუალებას, შეასრულონ თავიანთი რელიგიური რიტუალები, თუ ეს საფრთხეს არ უქმნის საჯარო წესრიგს.  „ისლამური საძმოს“ და სხვა „სალაფისტური“ (სუნიზმის ფუნდამენტალური ინტერპრეტაცია) ჯგუფების წევრობა კანონით აკრძალულია და სხვადასხვა სახის სასჯელს  ითვალისწინებს (მათ შორის, პატიმრობა და სიკვდილით დასჯა). რელიგიური დემოგრაფიის კუთხით მდგომარეობა შემდეგია: ქვეყანაში დარჩენილი მოსახლეობის დაახლოებით 74 % არის სუნიტი მუსლიმი,  სხვა მუსლიმური ჯგუფები – ალავიტები, ისმაილიტები და შიიტები შეადგენენ მოსახლეობის 13 პროცენტს, ხოლო დრუზეები – 3 პროცენტს. ამას გარდა, ქვეყნის გარეთ იძულებით გადაადგილებულია 5.48 მილიონი ადამიანი, რომელთა უმრავლესობა არის სუნიტი მუსლიმი. ა.შ.შ. მთავრობის გათვლებით, სირიის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 10 პროცენტს შეადგენენ ქრისტიანები, თუმცა, გავრცელებული ცნობებით, მიმდინარე სამოქალაქო ომის ფონზე, მათმა დიდმა ნაწილმა დატოვა ქვეყანა.

მრავალი მედია წყაროს ცნობით, სირიაში მთავრობისა და მასზე დაქვემდებარებული შიიტური შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან, ძირითადად სუნიტური ოპოზიციური ჯგუფების მიმართ ხორციელდებოდა მკვლელობის, დაპატიმრებისა და ფიზიკური შეურაცხყოფის ფაქტები. გამომდინარე იქიდან, რომ სირიის მთავრობის მიერ ფუნდამენტალურ ისლამთან ასოცირებული ტერორიზმი გაიგივებულია სუნიტ მოსახლეობასთან, მთავრობა ოპოზიციის მიერ კონტროლირებადი ქალაქებისა და ტერიტორიების წინააღმდეგ ბრძოლისას, იყენებდა ალყის, დაბომბვებისა და, მათ შორის, ქიმიური იარაღით თავდასხმის მეთოდებს, რასაც მძიმე დანაკარგები მოჰყვა ძირითადად სუნიტ მოსახლეობაში.

სხვადასხვა საერთაშორისო, სამთავრობო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციების ცნობით, ტერორისტული ჯგუფების (ე.წ. ისლამური სახელმწიფო, ალ-ქაიდასთან ასოცირებული ადგილობრივი ორგანიზაცია „hayat tahrir al-sham“ (HTS) ) სამიზნეებს წარმოადგენდნენ როგორც ალავიტები, შიიტები და ქრისტიანები, ასევე – გარკვეული შემთხვევების დროს – სხვა სუნიტი მუსლიმები. მათ მიმართ ადგილი ჰქონდა მკვლელობების, გატაცებების, დაპატიმრებებისა და ფიზიკური თავდასხმების ფაქტებს.

ქალაქებში, სოფლებსა და სხვადასხვა დასახლებებში, მოსახლეობა სეგრეგირებულია რელიგიური ნიშნით. თუ ადრე სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლები ერთად სახლობდნენ, ახლა უბნები დაყოფილია ერთის მხრივ, სუნიტური უმრავლესობის უბნებად, ხოლო მეორეს მხრივ – სხვა რელიგიური უმცირესეობების (ალავიტები, შიიტები,…) დასახლებებად.

გავრცელებული ცნობებით, ალავიტებით დაკომპლექტებული მთავრობის მიერ ოპოციზიური თუ ტერორისტული ჯგუფების წინააღმდეგ ომს ყველაზე მძიმე დანაკარგები სუნიტ მოსახლეობაში მოჰყვა. სხვადასხვა სამოქალაქო აქტივისტისა და თუ ჟურნალისტის ინფორმაციით, მთავრობა აგრძელებდა კანონგარეშე მკვლელობებსა და დაკავებებს. ამას გარდა, ვრცელდებოდა ცნობები სამთავრობო ძალების მიერ სუნიტი პირების იძულებით გაუჩინარებების, ასევე, სამთავრობო ციხეებში მათი მასობრივი და სისტემიზებური მკვლელობების შესახებ. ასევე, მთავრობასთან ასოცირებეული სხვადასხვა შეიარაღებული ჯგუფები იძულებით ასახლებდნენ სუნიტ მოსახლეობას და შემდგომ, იკავებდნენ მათ საცხოვრებელს. გავრცელებული ინფორმაციით, რეჟიმი ამ გზით ცდილობდა, შეეცვალა დემოგრაფიული მდგომარება და სუნიტურ დასახლებებში ჩაესახლებინა არა-სუნიტი მოსახლეობა, რომელიც მათ მიერ აღქმული იყო, როგორც რეჟიმის მხარდამჭერი.

დამოუკიდებელი საერთაშორისო კომისიის მიხედვით, სამოქალაქო დანაკარგებისა და დაკავებულთა რაოდენობის მიხედვით, ყველაზე დიდი წილი სუნიტ მოსახლეობაზე მოდის. გაეროს და პრესის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, მთავრობამ განაახლა სამოქალაქო პირების წინააღმდეგ ქიმიური იარაღის გამოყენება. ამ კუთხით, აღსანიშნავია აპრილში, ძირითადად სუნიტებით დასახლებული იდლიბის დაბომბვა, რასაც სულ მცირე 83 ადამიანის სიცოხლე ემსხვერპლა.

ასევე, მძიმეა სიტუაცია ციხეებში. გავრცელებული ცნობებით, წამებას დაქვემდებარებული და სიკვდილით დასჯილი პატიმრების უმრავლესობა იყო სუნიტი მუსლიმი. ანალიტიკოსების ვარაუდით, ეს გამოწვეული იყო იმით, რომ მთავრობას სჯეროდა, რომ ისინი იყვნენ ოპოზიციური ჯგუფების წევრები ან მხარდამჭერები.

ზოგიერთი ოპოზიციური და ტერორისტული ჯგუფი ღიად აცხადებდა, რომ იყო სუნიტური და ამ გზით ცდილობდა სუნიტურ მოსახლეობაში მხარდაჭერის მოპოვებას, რითაც მთავრობის მიერ ოპოზიციის წინაღმდეგ ბრძოლას რელიგიური ნიშნის ელემენტს უმატებდა. ამის საპასუხოდ, მთავრობამ საკუთარი თავი „მოინათლა“, როგორც სუნიტი ტერორისტებისგან რელიგიური უმცირესობების დამცველი და ამ გზით ცდილობდა მათი მხარდამჭერის მოპოვება.

არასამთავრობო ორგანიზაციების ცნობით, ადგილი ჰქონდა სამოქალაქო პირების უკანონო დაკავებების სულ მცირე 6500 ფაქტს. უმრავლეს შემთვევაში, დაკავებულ პირებს სუნიტი არაბები წარმოადგენდნენ.

მთავრობა აგძელებდა სუნიტების მიმართ საჯაროდ დამუქრებას, აფრთხილებდა რა მათ, რომ თავი შეეკავებინათ უცხოელ თანამორწმუნეებთან კომუნიკაციისგან და ამგვარ ქმედებას აიგივებდა, როგორც ოპოზიციის პოლიტიკურ ან სამხედრო ქმედებად.[1]

ა.შ.შ. რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია სირიის შესახებ 2018 წლის 25 აპრილს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ მთავრობა აგრძელებდა სუნიტური დასახლებების დეპოპულიზაციას (მოსახლეობისგან დაცლა). მიმდინარე წელს, ასევე, მკვეთრად გაიზარდა სუნიტების მიმართ რელიგიური ნიშნით ძალადობა, რაც ძირითადად განპირობებული იყო „სირიის ადგილობრივი თავდაცვის ძალების“ მიერ ჩადენილი ქმედებებით. აღნიშნული შეიარაღებული ჯგუფი ფინანსდება ირანის მიერ და ინტეგრირებულია სირიის შეიარაღებულ ძალებში.

ანგარიშის მიხედვით, ალავიტებით დაკომპლექტებული მთავრობა ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე აგრძელებდა სუნიტურ მოსახლეობაზე თავდასხმებს. გაეროს მიერ შექმნილი წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების სამსახურის (COI) მიხედვით, სირიაში მთლიანი სამოქალაქო დანაკარგების უმრავლესობა სუნიტებზე მოდიოდა. ასევე, სამთავრობო ძალების ძირითადად სუნიტებით დასახლებული ქალაქებისთვის ბრძოლისას იყენებდნენ ალყას, როგორც ომის მეთოდს. ამას გარდა, სუნიტ მოსახლეობას უკრძალავდნენ  იგივე რელიგიის წარმომადგენელ უცხოელებთან კომუნიკაციას.[2]

[1] United States Department of State – “SYRIA 2017 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT”, available at

[accessed 19 November 2018]

[2] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018 – Tier 1: USCIRF-recommended Countries of Particular Concern (CPC) – Syria, 25 April 2018, available at:

[accessed 19 November 2018]

სირია. სავალდებულო სამხედრო სამსახური 2003-2011 წლებში. ნომებერი, 2018

კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო სირიაში სავალდებულო სამსახურის შესახებ 2007 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ სირიის 1973 წლის კონსტიტუციის 40-ე მუხლის თანახმად, „სამხედრო სამსახური სავალდებულოა და ეს საკითხი რეგულირდება კანონით“. კანონის მიხედვით, ყველა სირიელმა მამაკაცმა, ებრაელების გარდა, უნდა იმსახუროს სამხედრო სამსახურში. გამონაკლისს წარმოადგენენ ოჯახში ერთადერთი ვაჟები, ჯანმრთელობის  პრობლემების მქონე პირები და სტუდენტები.

კონკრეტული სირიელი მამაკაცები შესაძლოა, გამორიცხული იყვნენ სამხედრო სამსახურისგან, იმ შემთხვევაში, თუ გადაიხდიან გარკვეული რაოდენობის თანხას. ავსტრალიაში სირიის საელჩოს მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, აღნიშნულ ჯგუფებს განეკუთვნება:

  1. სირიის საზღვრებს გარეთ დაბადებული სირიელები, 18 წლის ასაკამდე განგრძობადი ბინადრობის პირობით… გადაიხდიან 2.000 ა.შ.შ. დოლარს;
  2. სირიის მოქალაქეები, რომლებმაც 12 წლის ასაკამდე დატოვეს სირია, 18 წლის ასაკამდე განგრძობადი ბინადრობის პირობით… გადაიხდიან 5.000 ა.შ.შ. დოლარს;

და ა.შ.

რაც შეეხება სამსახურის ვადას, ა.შ.შ. სახელმწიფოს დეპარტამენტის ინფორმაციით, 2005 წელს ის შემცირდა 24 თვემდე (მანამდე  – 30 თვე). ყველა სირიელი მამაკაცი ვალდებულია დადგეს სამხედრო აღრიცხვაზე, როცა მისი ასაკი მიაღწევს 18 წელს. გაწვევა სავალდებულოა 40 წლამდე მამაკაცებისთვის. სხვადასხვა ინფორმაციიით, სარეზერვო სამსახურისთვის განსაზღვრული მაქსიმალური ასაკობრივი ზღვარი არის 45-დან 50 წლამდე.

ანგარიშის მიხედვით, სირიის საზღვრებს გარეთ მცხოვრები პირები სირიაში დაბრუნებისას ხშირად ექვემდებარებიან დაკითხვას და, შესაძლოა, მათ წინააღმდეგ სავალდებულო სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების ბრალდებით, გამოძიება დაიწყოს. კანადის საელჩომ კვლევით დირექტორატს მიაწოდა შემდეგი ინფორმაცია:

„სამხედრო გაწვევაზე პასუხისმგებელი კომისია წვევამდელის საცხოვრებელთან ყველაზე ახლოს მდებარე პოლიციის განყოფილებაში აგზავნის გაწვევის შესახებ დოკუმენტს, რომელიც წვევამდელს ბარდება გაწვევამდე 2-3 კვირით ადრე. თუ გაწვევის დღეს წვევამდელი არ გამოცხადდება, მისი სახელი და გვარი გადაეცემა ყველა სასაზღვრო პუნქტს და ადგილობრივი პოლიცია მასზე გამოაცხადებს ძებნას.

სამხედრო სამსასახურისგან თავის ამრიდებელი პირი ვერ აიღებს პასპორტს და ვერ გაემგზავრება ქვეყნის საზღვრებს გარეთ. ის ვერ იმუშავებს საჯარო სამსახურში და თუ კი მას იპოვნიან, დაუყოვნებლივ გააგზავნიან წვრთნებზე.“

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი სირიაში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2005 წლის ანგარიშში წერდა, რომ  ზოგიერთი სირიელი ემიგრანტი, რომლებიც სტუმრობდნენ სამშობლოს, დააპატიმრეს იმ მოტივით, რომ არ ჰქონდათ გადახდილი სამხედრო სამსახურიდან გამორიცხვის შესაბამისი გადასახადი.[1]

უფრო დეტალურად სავალდებულო სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების შესახებ, კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო სირიაში სავალდებულო სამსახურის შესახებ 2014 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ სხვადასხვა წყაროს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით, პირები, რომლებიც თავს არიდებენ გაწვევას, ექვემდებარებიან პატიმრობას ან იძულებით გაწვევას. ერთ-ერთი აქტივისტის ინფორმაციით, დეზერტირს შესაძლოა დაემუქროს პატიმრობა 260 დღის ვადით და ჯარიმა, თუმცა, როგორც წესი, ჯარიმის სასჯელს აუქმებენ და ხანდახან, პირს უბრალოდ აბრუნებენ ქვედანაყოფში. თუმცა, იმ შემთვევაში, თუ დეზერტირი არის ოფიცერი ან „მაღალი რანგის“ ჯარისკაცი, მისი ქმედება აღქმულია, როგორც „მოღალატეობრივი და რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული“, შესაბამისად, ის შეიძლება დაექვემდებაროს პატიმრობასა და წამებას.[2]

კანადის იმიგრაციის და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო სირიაში მცხოვრები პალესტინელების უფლება-მოვალეობების შესახებ 2013 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ მოქალაქეობის შესახებ 1969 წლის კანონის მიხედვით, პალესტინელები, მიუხედავად იმისა აკმაყოფილებენ თუ არა ნატურალიზაციისთვის დადგენილ კრიტერიუმებს, ვერ გახდებიან სირიის მოქალაქეები, რაც განპირობებულია იმით, რომ მათ შეინარჩუნონ საკუტარი იდენტობა. წყაროები ადასტურებენ, რომ სირიაში პალესტინელი ლტოლვილები არ არიან სირიის მოქალაქეები და არ ფლობენ სირიულ პასპორტებს.

რაც შეეხება სამხედრო სამსახურის მოხდის კუთხით ვალდებულებებს, 1956 წლის N 260 კანონის მიხედვით, „ამ კანონის გამოქვეყნების დღისთვის სირიაში მცხოვრები ყველა პალესტინელი, საკუთარი იდენტობის შენარჩუნებით, ეროვნულ სამსახურთან დაკავშირებული ყველა ტიპის უფლებისა და მოვალეობის კონტექსტში, მიიჩნევა სირიელად“. შესაბამისად, პალესტინელები ვალდებულნი არიან, მოიხადონ სავალდებულო სამხედრო სამსახური. ისინი, ასევე, ექვემდებარებიან სამხედრო სამსახურისგან გამომრიცხავ იმავე წესებსა და გადასახადებს, როგორც ყველა სირიელი და საზღვარგარეთ მცხოვრები რეზიდენტი.

UNRWA-ს ინფორმაციით, ყველა პალესტინელი, რომელიც სირიაში შევიდა 1948 წელს და, ასევე, მათი მამრობითი სქესის შთამომავლები, ექვემდებარებიან სამხედრო გაწვევას ისე, როგორც ნებისმიერი სხვა სირიის მოქალაქე.

ერთ-ერთი წყაროს მიხედვით, 1956 წელს შემოსული პალესტინელები არ არიან ვალდებულნი, მოიხადონ სამხედრო სამსახური. [3]

[1] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Syria: Compulsory military service, including age limit for performing service; penalties for evasion; occasions where proof of military service status is required; whether the government can recall individuals who have already completed their compulsory military service, 8 March 2007, SYR102395.E, available at:

[accessed 13 November 2018]

[2] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Syria: Compulsory military service, including age of recruitment, length of service; occasions where proof of military service status is required; whether the government can recall individuals who have already completed their compulsory military service; penalties for evasion (2008-July 2014), 13 August 2014, SYR104921.E , available at:

[accessed 13 November 2018]

[3] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Syria: The legal rights and obligations of a Palestinian who has been issued a Syrian travel document, including whether they must report for military service; whether the rights and obligations apply to Palestinians that have resided outside of the country for the majority of their life and only visited it briefly (2009-November 2013), 22 November 2013, SYR104658.E , available at:

[accessed 13 November 2018]

სირია. საომარ მოქმედებებში იძულებით ჩართვა / რეკრუტირება. ნოემბერი, 2018

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება სისხლის სამართლის დანაშაულია. დამოუკიდებელი დამკვირვებლები აღნიშნავენ, რომ სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება, ხელისუფლების მიერ  პოლიტიკურ და ანტი-სახელმწიფოებრივ ქმედებად მიიჩნევა . პირი, რომელიც ეცდება თავი აარიდოს სამხედრო სამსახურს, სისხლის სამართლებრივი დანაშაულისთვის შესაბამისი სანქციებით დაისჯება, რაც მოიცავს სასტიკ მოპყრობას დაკავების, დაკითხვის, დაპატიმრების ან სამხედრო სამსახურში იძულებით დაბრუნებას. პრაქტიკაში, პირი, რომელიც სამხედრო სამსახურს თავს არიდებს სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის (პატიმრობის) ნაცვლად, დაკავებიდან რამდენიმე დღეში იგზავნება მოწინავე პოზიციებზე საბრძოლველად. ხშირ შემთხვევაში ასეთ პირებს, მხოლოდ მინიმალური წვრთნა აქვთ გავლილი.

სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდების მსურველთა რაოდენობის, დეზერტირობის და მსხვერპლის რაოდენობის მაღალი მაჩვენებლის გამო, არმიამ და უსაფრთხოების ძალებმა გააძლიერეს თავიანთი ძალისხმევა და უფრო ინტენსიური გახადეს თავიანთი მცდელობები სირიელი მამაკაცების გაწვევისა და რეზერვისტების მობილიზებისთვის. გარდა ამისა, როგორც იუწყებიან, გააქტიურდა და გაძლიერდა ძალისხმევა სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მსურველთა გამოვლენის კუთხით, რაც გულისხმობს მობილურ და ფიქსირებულ საგუშაგოებზე კონტროლის დაწესებას, რეიდების მოწყობას სახლებსა და საზოგადოებრივ სატრანსპორტო საშუალებებში. არმიაში გაწვევის მიზნით, სამთავრობო ძალების მიერ მთავრობის მოწინააღმდეგე დაჯგუფებებისთვის წართმეულ ტერიტორიებზე მცხოვრები სავალდებულო სამხედრო სამსახურის და სარეზერვო ასაკის მქონე მამაკაცების დიდი ნაწილი იქნა დაკავებული.

სირიაში, პირები, რომლებიც თავს არიდებენ სამხედრო ვალდებულებას, დაკავების შემთხვევაში წამების და არაადამიანური მოპყრობის რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ამასთანავე, სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება აღიქმება პოლიტიკურ ქმედებად, რამაც შეიძლება გარკვეული წარმოდგენა შექმნას ამა თუ იმ პირზე და ის შეიძლება მიჩნეული იყოს ხელისუფლების მოწინააღმდეგედ და ოპოზიციურად განწყობილი ძალების მომხრედ, რაც სასტიკი მოპყრობის რისკის ქვეშ აყენებს პირს და იგი სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდებისთვის შეიძლება დაექვემდებაროს სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

სირიაში სამხედრო სამსახურის წესებთან და რეგულაციებთან, კერძოდ კი გამონაკლის პროცედურებთან მიმართებით განუკითხაობა, ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნევა. ხელისუფლების მხრიდან გახშირდა იმ პირთა სამხედრო სამსახურში გაწვევა, რომლებიც ადრე ე.წ. „დაცულ მოსახლეობას“ შეადგენენ, აქ იგულისხმებიან უნივერსიტეტის სტუდენტები და საჯარო მოსამსახურეები. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ პირებს, რომლებსაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურში მსახურების კანონით გათვალისწინებული ვადა (18 თვე) ეწურებოდათ, სამხედრო სამსახურს კვლავ უხანგრძლივებდნენ. ანგარიშების მიხედვით, მამაკაცები, რომლებიც სავალდებულო მსახურების ვადას ასრულებდნენ, ავტომატურად ირიცხებოდნენ არმიის რეზერვში. სამხედრო სამსახურში გაწვევის და რეზერვის ასაკის მქონე ბევრ მამაკაცს, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მიზნით, ხშირად უწევს თავი შეიკავოს  თავისუფლად გადაადგილებისგან, დაიმალოს ან სხვა რაიონში გადავიდეს, კერძოდ კი ოპოზიციური შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე. ბევრი მათგანი, საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე დაჭერის, არაადამიანური მოპყრობის და ჯარში გაწვევის შიშით ტოვებს ქვეყანას. სირიაში უცხოეთიდან დაბრუნებულ მამაკაცებს ხშირად ამოწმებენ საზღვარზე და ადგენენ სამხედრო სავალდებულო სამსახური აქვთ თუ არა გავლილი.

სირიაში კონფლიქტის დასაწყისიდან მოყოლებული, შეიარაღებული ძალებიდან დეზერტირობა ფართოდ იყო გავრცელებული. დეზერტირობა ისჯება 1950 წლის სამხედრო სისხლის სამართლის კოდექსით, რაც კონკრეტული გარემოებებიდან გამომდინარე მოიცავს პატიმრობას ან სიკვდილით დასჯას.

კანონით დადგენილი წესების მიუხედავად, ანგარიშების მიხედვით, დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც პირების მიმართ, რომლებმაც უარი თქვეს სროლის ბრძანების შესრულებაზე, ჯარიდან გაიქცნენ ან არსებობდა ეჭვი, რომ გაქცევას გეგმავდნენ, ფორმალურად არ აღძრულა საქმე მათ მიერ ჩადენილი დანაშაულის შესაბამისად. მათ დაჭერისთანავე სჯიდნენ, თვითნებურად აკავებდნენ, აწამებდნენ ან კლავდნენ, ან მათსავე სამხედრო განყოფილებაში აბრუნებდნენ.

2011 წლიდან მოყოლებული, სირიის პრეზიდენტმა რამდენიმეჯერ გამოსცა ამნისტიის ბრძანება მთავრობის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული დაჯგუფებების, სავალდებულო სამსახურზე უარის მთქმელების და დეზერტირებისთვის. ამ ბრძანების მიხედვით,  ისინი სასჯელისგან გათავისუფლდებოდნენ, თუ გარკვეული დროის მანძილზე დაბრუნდებოდნენ.[1]

მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტეროტორიაზე არსებული ვითარება

სამხედრო სამსახური

დანიის საიმიგრაციო სამსახურის მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში მთელი კონფლიქტის მანძილზე მამაკაცების სამხედრო სამსახურში გაწვევა კვლავ გრძელდება. გასულ წელს არ მომხდარა გენერალური მობილიზება, თუმცა, კიდევ უფრო ინტენსიური გახდა საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე სამხედრო სტატუსის კონტროლი. სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ 2016 წლის მანძილზე, ახალწვეულთა და რეზერვისტთა გაწვევისთვის საჯარო ადგილებში რეიდები ტარდებოდა. აღნიშნული რეიდების გამომწვევი მიზეზი ის იყო, რომ მხოლოდ რამდენიმე მამაკაცი გამოცხადდა სამხედრო გაწვევის დროს.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალების მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე მიმდინარეობს მამაკაცთა სირიის არმიაში გაწვევა. აღნიშნულ ტერიტორიებზე კვლავ არსებობენ ისეთი მამაკაცები, რომლებსაც არასოდეს უმსახურიათ ჯარში და სწორედ ახლა უწევთ სამხედრო ვალდებულების მოხდა. მთავრობა აქტიურად განაგრძობს მოქალაქეების შეიარაღებულ არმიაში გაწვევას.

იმ ადამიანთა ჯგუფები, რომელთაც ადრე შეეძლოთ თავი აერიდებინათ სამხედრო ვალდებულებისგან, ამჟამად წნეხის ქვეშ იმყოფებიან და თავს ვეღარ არიდებენ სამხედრო სამსახურს. დიპლომატიური წყარო ავრცელებს ინფორმაციას, რომ უნივერსიტეტის იმ სტუდენტებს, რომელთაც სამხედრო ვალდებულების შესრულება სწავლის დამთავრების შემდეგ შეეძლოთ, დაუყოვნებლივ იწვევენ როგორც კი ფინალურ გამოცდას აბარებენ, ხოლო აკადემიური წლის დამთავრებას არ ელოდებიან, როგორც ხდებოდა კონფლიქტის დაწყებამდე.

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ინფორმაციით, დაწყებულია საჯარო მოხელეების და ასევე, იმ რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლების გაწვევა, რომლებიც აქამდე ე.წ. „დაცულთა“ სიაში იყვნენ და არ უწევდათ სავალდებულო სამხედრო სამსახურის გავლა.

ჯანმრთელობის და მენტალური პრობლემების მქონე ადამიანებზე, რომელთაც ადრე არ იწვევდნენ სამხედრო სამსახურში, კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, მოიხსნა შეზღუდვა და  დამატებითი სამედიცინო შეფასების შედეგად, იმ პირთა გაწვევა დაიწყეს, რომელთაც უმნიშვნელო სამედიცინო პრობლემები აქვთ. როგორც წესი, მათ ძირითადად ლოგისტიკურ ან საბრძოლო მოქმედებებში რთავენ.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალებმა დაიწყეს ყველას გაწვევა, მათ შორის ოჯახში არსებული ერთადერთი მამაკაცისაც, რომლებიც ადრე, კანონით გათავისუფლებული იყვნენ სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან.

რამდენიმე წყარო იუწყება, რომ რეზერვისტები გაწვევის განსაკუთრებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ეს დამოკიდებულია თუ რა კვალიფიკაციის მქონე პირები დასჭირდება სირიის არმიას. როგორც იკვეთება სამხედრო კვალიფიკაციის მქონე რეზერვისტებზე დიდი მოთხოვნაა სირიის არმიაში. იყო შემთხვევები, როდესაც არმიას ექიმები ესაჭიროებოდა.

ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ხშირად ხდება 42 წელს გადაცილებული რეზერვისტების გაწვევაც. როგორც სხვადასხვა წყაროს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით იკვეთება, სამხედრო სამსახურის ასაკი 42 წლიდან 50 წლამდე გახანგრძლივდა. სირიაში მოქმედი საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ინფორმაციით, სამხედრო სამსახურში გაწვევის ასაკი 42 წლამდეა ლიმიტირებული. თუმცა მთავრობის მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე, გაწვეული მამაკაცების ასაკი 45 წლამდე აღწევს. ალეპოში ბევრი მამაკაცი გაიწვიეს, მათ შორის  52 წლის მამაკაციც იყო.

ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე არსებული ვითარება

დიპლომატიური წყაროს ინფორმაციით, ბევრი ოპოზიციური დაჯგუფება მოქმედებს მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის გარეთ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ მებრძოლთა გაწვევის მეთოდები სხვადასხვა რაიონში სხვადასხვაგვარია. როგოც პროფესორი ბასელ ალ-ჰასანი აღნიშნავს, მხარეები მებრძოლთა გაწვევას, ამა თუ იმ ეთნიკური, ან რელიგიური ჯგუფისადმი კუთვნილების მიხედვით ახდენენ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ ოპოზიციურ შეიარაღებულ დაჯგუფებებში გაწვევა ნებაყოფლობით ხდება. ეკონომიკური საჭიროება მნიშვნელოვნად უბიძგებს მამაკაცებს, რომ შეიარაღებულ დაჯგუფებებს შეუერთდნენ.

საერთაშორისო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ჯიჰადისტური დაჯგუფებები, მაგალითად, „ჯაბჰატ ალ ნუსრა“, ძალის გამოყენებით ახდენს მებრძოლთა გაწვევას. სხვა საერთაშორისო ორგანიზაცია საპირისპირო ინფორმაციას ავრცელებს, რომლის მიხედვითაც „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მხოლოდ იმ მებრძოლებს ენდობა და იწვევს, რომელთა ოჯახებიც დაჯგუფებისთვის კარგად არის ცნობილი. სხვა წყაროს ცნობით, დაჯგუფება „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მებრძოლთა გაწვევას რელიგიური და იდეოლოგიური პროპაგანდით ახორციელებს.[2]

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭო სირიის არაბთა რესპუბლიკაში მიმდინარე პროცესების შესახებ გენერალური ასანბლეისადმი 10-28 სექტემბრის მოხსენებაში წერს, რომ ჩრდილოეთ ჰომსის პროვინციაში, მას შემდეგ, რაც სამთავრობო ძალებმა ამა წლის 15 მაისს დაიბრუნეს აღნიშნული ტერიტორია, მოსახლეობის ნაწილმა დატოვა სახლები და იძულებით გადაადგილდა. ამის მიზეზად მათ, უპირველეს ყოვლისა, დაასახელეს შიში, რომ 18-დან 42 წლამდე ყველა მამაკაცს იძულებით გაიწვევდნენ სამხედრო სამსახურში. ამას გარდა, ალეპოს პროვინციაში გამოკითხულ იძულებით გადაადგილებულ მამაკაცთა ნაწილმა გამოთქვა შიში, რომ ისინი დაექვემდებარებოდნენ სამთავრობო ძალების მხრიდან იძულებით გაწვევას.

ასევე, დარას პროვინციაში, სადაც დაახლოებით 270 000 პირი იძულებით გადაადგილდა,  თვითმხილველებმა განაცხადეს, რომ ათასობით მოქალაქემ შეგნებულად აარიდა თავი სამთავრობო ძალების მიერ კონტროლირებად რეგიონებში თავშესაფრის მოთხოვნას, ეშინოდათ რა იძულებითი გაწვევის.[3]

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭო სირიის არაბთა რესპუბლიკაში მიმდინარე პროცესების შესახებ გენერალური ასანბლეისადმი 18 ივნისიდან 6 ივლისამდე პერიოდის მოხსენებაში წერს, რომ შეიარაღებული კონფლიქტის მონაწილე ყველა მხარე აგრძელებდა  საომარ მოქმედებებში ბავშვების იძულებით ჩართვას. 2017 წლის მონაცემებით, 15 წლამდე გაწვეულ ბავშვთა რაოდენობა, მთლიანად გაწვეული გოგონების და ვაჟების რაოდენობის 25 პროცენტი იყო. ყოველი 10 გაწვეული ბავშვიდან, 9 ატარებდა უნიფორმას, ჰქონდა ცეცხლსასროლი იარაღი და მონაწილეობდა სამხედრო წვრთნებში.[4]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი სირიაში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის  შესახებ 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ ყველაზე მნიშვნელოვან უფლებადაღვევათა შორის, სხვებთან ერთად, იყო ბავშვების იძულებითი სამხედრო გაწვევა და შემდგომ, სამხედრო მოქმედებებში ჩართვა. გავრცელებული ინფორმაციით, მთავრობის მხარდამჭერი გასამხედროებული ჯგუფები იძულებით იწვევდნენ ბავშვებს 13 წლის ასაკიდან. ასევე, ისინი, სავარაუდოდ, 6-დან 13 წლამდე ბავშვებს უხდიდნენ გარკვეული რაოდენობის თანხას, რათა მათ ემუშავათ, როგორც ინფორმატორებს. მთავრობა, გარდა იმისა, რომ ვერ ახერხებდა ბავშვების იძულებითი რეკრუტირების პრევენციას,  თვითონვე აგრძელებდა მათ იძულებით გაწვევას და სამხედრო მოქმედებებში ჩართვას.

ამას გარდა, ვრცელდებოდა ცნობები „ქურთი ხალხის დამცველი დანაყოფების“ (YPG) მიერ პირთა, იშვიათ შემთხვევაში კი – ბავშვების, იძულებითი სამხედრო გაწვევის შესახებ. ვრცელდებოდა ცნობები სამთავრობო ძალების მიერ სამხედრო ასაკს მიღწეული მამაკაცების იძულებითი რეკრუტირების შესახებაც.

გაეროს ცნობით,  სირიის დემოკრატიული ძალების (SDF) მხრიდანაც, ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ რაქას პროვინციაში სამხედრო კამპანიის მიმდინარეობისას, ფიქსირდებოდა მამაკაცთა იძულებითი გაწვევისა და სამხედრო მოქმედებებში ჩართვის ფაქტები.[5]

[1] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), International Protection Considerations with regard to people fleeing the Syrian Arab Republic, Update V, 3 November 2017, available at:

 [accessed 12 November 2018]

[2] Danish Immigration Service, Syria: Recruitment Practices in Government-controlled Areas and in Areas under Opposition Control, Involvement of Public Servants and Civilians in the Armed Conflict and Issues Related to Exiting Syria, August 2017, 5/2017, available at:

[accessed 12 November 2018]

[3] UN Human Rights Council, “Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic* September 10-28 2018, available at

  [accessed 12 November 2018]

[4] UN Human Rights Council, “Summary report on the high-level panel discussion on violations of the human rights of children in the Syrian Arab Republic” June18 – July 6, available at

[accessed 12 November 2018]

[5] United States Department of State, “Country Report on Human Rights Practices 2017” – Syria 20 April 2018, available at

[accessed 12 November 2018]

სირია. უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა. ნოემბერი, 2018

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House სირიის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში წერს, რომ ქვეყანაში პოლიტიკური და სამოქალაქო უფლებების კუთხით არსებული ვითარება ძალიან მძიმეა, რისი განმაპირობებელი ფაქტორებია მიმდინარე სამოქალაქო ომის შედეგად შეიარაღებული სამხედრო დაპირისპირებები და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე რეპრესიული რეჟიმის მმართველობა. მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ხშირია კორუფციის, იძულებითი გაუჩინარებების, წამებისა და სამხედრო ტრიბუნალების მეშვეობით პირთა გასამართლების ფაქტები. რაც შეეხება იმ რეგიონების მცხოვრებებს, რომლებზე კონტროლსაც არა-სახელმწიფო აქტორები ინარჩუნებენ, ისინი ექვემდებარებიან ისეთ  სერიოზულ დარღვევებს, როგორიცაა: განურჩეველი სისხლისღვრა, ალყა, ჰუმანიტარული დახმარებების ჩამორთმევა და მასობრივი იძულებითი გადაადგილება.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Humans Rights Watch სირიის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ  2017 წლის განმვალობაში, სირიაში საომარ მოქმედებებში ჩართული სხვადასხვა მხარეთათვის ძირითადი პრიორიტეტი ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლა აღმოჩნდა.

სამთავრობო ძალებმა, რომელსაც მხარს უჭერდნენ რუსეთი, ირანი და ჰეზბოლა, ისლამური სახელმწიფოსგან გაათავისუფლა და დაიბრუნა ცენტრალური და აღმოსავლეთ სირიის დიდი ნაწილი; ამავდროულად, აშშ-ის მხარდაჭერით, სირიის დემოკრატიული ძალები აკონტროლებდნენ ქალაქ რაქას. ტერიტორიებზე კონტროლის დაწესების და რესურსების კონსოლიდაციას მცდელობებს თან ახლდა ადამიანის უფლებათა და ჰუმანიტარული სამართლის სერიოზული დარღვევები,

2011 წელს სირიაში კონფლიქტის დასაწყისიდან მოყოლებული, დაიღუპა 400 ათასზე მეტი ადამიანი; მსოფლიო ბანკის ინფორმაციით, 5 მილიონზე მეტი სირიელი თავშესაფარს ეძებს  საზღვარგარეთ და გაეროს სააგენტოების ცნობით, 6 მილიონზე მეტი პირი ქვეყნის შიგნითაა იძულებით გადაადგილებული; გაეროს ინფორმაციით, 2017 წლის ივნისისთვის, დაახლოებით 540 ათასი ადამიანი  ცხოვრობდა ალყაში მოქცეულ ტერიტორიაზე.

სირიის სამთავრობო ძალებმა არაერთხელ მიიტანეს იერიში ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ქიმიური იარაღის გამოყენებით. რუსეთისა და ირანის მხარდაჭერით, სირიის მთავრობამ აწარმოა მიზანმიმართული და განურჩეველი თავდასხმები მშვიდობიან მოსახლეობასა და სამოქალაქო ინფრასტრუქტურაზე; გარდა ამისა, სირიის მთავრობა აკავებდა ჰუმანიტარულ ტვირთს, შიმშილს იყენებდა ომის ტაქტიკად და საერთაშორისო სამართლის პრინციპების საწინააღმდეგოდ, აიძულებდა სირიელებს გადაადგილებას. სირიის მთავრობის მიერ გრძელდებოდა დაკავებისას, არასათანადო მოპყრობისა და წამების და ასევე, იძულებითი გაუჩინარებების პრაქტიკა.

არა-სახელმწიფო აქტორები, ასევე, სჩადიოდნენ კონკრეტულ დარღვევებს. ჯგუფებმა წამოიწყეს მიზანმიმართული და განურჩეველი იერიშები მშვიდობიან მოსახლეობაზე; გარდა ამისა, ისინი იტაცებდნენ და თვითნებურად აკავებდნენ აქტივისტებს, იყენებდნენ გადამეტებულ ძალას ჰუმანიტარული ტვირთის მიწოდების მოთხოვნით პროტესტის ჩასახშობად. გავრცელებული ინფორმაციით, ისლამური სახელმწიფო მშვიდობიან მოსახლეობას იყენებდა როგორც ცოცხალ ფარს და იყენებდნენ მიწაში ჩამონტაჟებულ ნაღმებს და სხვადასხვა ხელნაკეთ ასაფეთქებელ მოწყობილობებს, რაც იწვევდა მნიშვნელოვან ზიანს მშვიდობიან მოსახლეობაში და აზიანებდა სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას.

2017 წლის სექტემბრის მონაცემებით, რომელიც ადგილობრივმა ჯგუფმა – სირიის ადამიანის უფლებათა ქსელი – გაავრცელა, აშშ-ის ხელმძღვანელობით მოქმედი კოალიციის მიერ ისლამურ სახელმწიფოზე მიტანილი საჰაერო იერიშების დროს დაღუპული მშვიდობიანი მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა; ორგანიზაციის ინფორმაციით იერიშებს 2286 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ასეთი იერიშების რაოდენობის ზრდამ გააჩინა ვარაუდი, რომ კოალიციამ არ გაატარა საკმარისი სიფრთხილის ზომები, რათა აეცილებინა ან მინიმუმამდე დაეყვანა ზიანი მშვიდობიან მოქალაქეებში.[2]

 

ახალი ამბების ქრონიკა (2018 წლის ოქტომბერი-ნოემბერი)

თურქეთის არმიამ სირიაში ქურთების პოზიციებს ცეცხლი გაუხსნა – თურქეთის არმიას სირიის ჩრდილოეთ ნაწილში ქურთების გასამხედროებული ფორმირების პოზიციებს ცეცხლი გაუხსნა. კერძოდ, თურქულმა ძალებმა იერიში მდინარე ევფრატის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ქალაქ აინ-ელ-არაბის რაიონში მიიტანეს. ქურთების ეს ფორმირება დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ბრძოლასში აშშ-ის მოკავშირეა, თუმცა ანკარა მათ ქურთების მუშათა პარტიის სამხედრო ფორმირებად მიიჩნევს, რომელიც თურქეთში ტერორისტულ ორგანიზაციად არის აღიარებული. სტამბოლში 27 ოქტომბერს სირიის საკითხზე ოთხმხრივი სამიტი გაიმართა.[4]

სამ დღეში ISIS-ის მებრძოლებმა 40-მდე სირიელი სამხედრო მოკლეს – 26-28 ოქტომბერს ISIS-ის წევრებმა 41 სირიელი მოწინააღმდეგე მოკლეს. ამის შესახებ CBS News-ი ომის მონიტორინგის საერთაშორისო სააგენტოზე დაყრდნობით წერს. ISIS-თან დაკავშირებული ახალი ამბების სააგენტო Aamaq-ი კი იუწყება, რომ ტერორისტული დაჯგუფება სირიელ მებრძოლთა და სირიის დემოკრატიული ძალების (SDF) წევრების პოზიციებს დაესხა თავს და ბრძოლა სამომავლოდაც გაგრძელდება. დაჯგუფება „სირიის დემოკრატიულ ძალებს“ შეერთებული შტატები უჭერს მხარს. მისი წევრები ჯიჰადისტურ ორგანიზაცია „ისლამურ სახელმწიფოს“ (ISIS) ებრძვიან. მასშტაბური საპროტესტო გამოსვლების შემდეგ სირიაში სამოქალაქო ომი 2011 წლის 15 მარტს დაიწყო. მოგვიანებით კი, ომში რეგიონული და გლობალური ძალები ჩაერთო.[5]

სირიაში გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი თანამდებობას ტოვებს  – სირიაში გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი სტეფან დე მისტურა თანამდებობის დატოვებას აპირებს. ამის შესახებ მან ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს სხდომაზე თავად განაცხადა. ინფორმაციას Reuters-ი ავრცელებს. დიპლომატის თქმით, ის ნოემბრის ბოლოს გადადგება და ამის მიზეზად პირად პრობლემებს ასახელებს. იტალიელი დიპლომატი ამ პოზიციაზე 2014 წელს დაინიშნა. მან ალჟირელი ლაჰდარ ბრაჰიმი შეცვალა. მანამდე მისტურა ევროპის მსოფლიო ინსტიტუტის პრეზიდენტი იყო, 2010-11 წლებში კი ის გაეროს სპეცწარმომადგენელი იყო ავღანეთში, მანამდე კი გაეროს მისიას ერაყში ხელმძღვანელობდა.[6]

სირიაში ავიაიერიშებს მშვიდობიანი მოქალაქეები ემსხვერპლნენ – სირიაში კოალიციის ავიაიერიშებს მსხვერპლი მოჰყვა. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ დაღუპულია 15 მშვიდობიანი მოქალაქე. ამის შესახებ სირიის სამთავრობო საინფორმაციო სააგენტო SANA წერს. გამოცემის ინფორმაციით, ავიაიერიში ერაყის საზღვართან ახლოს, სირიის ქალაქ ხაჯინთან განხორციელდა. უცხოური მედია წერს, რომ დაშავებულებს შორის ქალები და ბავშვებიც არიან. მანამდე „სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა“ განაცხადეს, რომ ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ სამხედრო კამპანია შეწყვიტეს. მიზეზად კი თურქეთის მიერ ქურთულ პოზიციებზე თავდასხმები დაასახელეს.[7]

სირიის არმიამ „ისლამური სახელმწიფოსგან“ 19 მძევალი გაათავისუფლა – სახელმწიფო მედია საშუალებების ცნობით, სირიის არმიამ 19 ტყვე ქალი და ბავშვი გაათავისუფლა, რომლებიც ივლისიდან მოყოლებული „ისლამური სახელმწიფოს“  მძევლებად ჰყავდა აყვანილი, მას შემდეგ, რაც ტერორისტული ჯგუფი თავს დაესხა სამხრეთში მდებარე სუვეიდას რეგიონს. აღნიშნულ თავდასხმას 200 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. ტყვეები გათავისუფლებულ იქნენ ქალაქ პალმირას ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში განხორციელებული სამხედრო ოპერაციის შედეგად.[8]

ჩრდილოეთ სირიაში ექსტრემისტები ცდილობენ ძალაუფლების კონსოლიდაცია ცეცხლის შეწყვეტის დაპატიმრების ტალღას გზით – ორგანიზაცია ჰაიათ ტაჰრირ ალ-შამ-მა, რომლის რიგებშიც ალ-ქაედას ყოფილი წევრები იმყოფებიან, იდლიბის პროვინციაში ათობით მოქალაქე დააპატიმრა მას შემდეგ, რაც რუსეთ-თურქეთს შორის ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება იქნა მიღწეული. ამის შესახებ მედია საშუალება Independent წერს.

ჰაიათ ტაჰრირ ალ-შამი წარმოადგენს ექტრემისტულ ჯგუფს, რომელიც აკონტროლებს იდლიბის პროვინციის დაახლოებით ორ მესამედს და მისი ზოგიერთი წევრი ალ ქაედას ყოფილი მებრძოლია. War Monitor-ის ცნობით, სექტემბრიდან მოყოლებული, ჯგუფმა ჯამში 184 პირი დააპატიმრა.[9]

გაერო: დამასკო ეწინააღმდეგება სამოქალაქო ომის დასრულების მცდელობებს – თურქეთის, რუსეთის, საფრანგეთის და გერმანიის ლიდერები ხვდებიან სტამბულში, რათა იმსჯელონ სირიაში მიმდინარე კონფლიქტის საკითხზე. გაეროს განცხადებით კი, დამასკო უარს ამბობს ახალი კონსტიტუციის მიღებაზე, რომელიც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სამოქალაქო ომის დასასრულებლად. ამის შესახებ მედია საშუალება Aljazeera წერს.

გაეროს ელჩი სირიაში – სტეფან დე მისტურა იმედოვნებს, რომ სტამბულში შეხვედრებს  შედეგი ექნება და გამოსავალს იპოვიან, თუმცა, ბაშარ ალ-ასადის მთავრობამ არაერთხელ გააპროტესტა ის პირები, ვინც მისტურამ სიაში შეიყვანა და ახლა აცხადებს, რომ მას საერთოდ არ აქვს უფლებამოსილება, რომ სია შეადგინოს.[10]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Syria, 28 May 2018, available at:

[accessed 8 November 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Syria, 18 January 2018, available at:

[accessed 8 November 2018]

[3] Institute for the Study of War; Syria Situation Report: September 23 – October 10, 2018, available at http://iswresearch.blogspot.com/2018/10/syria-situation-report-september-23.html [accessed 8 November 2018]

[4] იმედის ახალი ამბები; „თურქეთის არმიამ სირიაში ქურთების პოზიციებს ცეცხლი გაუხსნა“; 28 ოქტომბერი 2018. ხელმისწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/83094/turqetis-armiam-siriashi-qurtebis-pozitsiebs-tsetskhli-gaukhsna [ბოლოს ნანახი – 8 ნოემბერი 2018]

[5] იმედის ახალი ამბები;“ სამ დღეში ISIS-ის მებრძოლებმა 40-მდე სირიელი სამხედრო მოკლეს“; 28 ოქტომბერი 2018. ხელმისწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/83057/sam-dgeshi-isisis-mebrdzolebma-40mde-sirieli-samkhedro-mokles [ბოლოს ნანახი – 8 ნოემბერი 2018]

[6] იმედის ახალი ამბები. „სირიაში გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი თანამდებობას ტოვებს“; 17 ოქტომბერი 2018, ხელმისაწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/81663/siriashi-gaeros-spetsialuri-tsarmomadgeneli-tanamdebobas-tovebs [ბოლოს ნანახი – 8 ნოემბერი 2018]

[7] იმედის ახალი ამბები „სირიაში ავიაიერიშებს მშვიდობიანი მოქალაქეები ემსხვერპლნენ“; 4 ნოემბერი 2018; ხელმისაწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/84001/siriashi-aviaierishebs-mshvidobiani-moqalaqeebi-emskhverplnen [ბოლოს ნანახი – 9 ნოემბერი 2018]

[8] BBC News, “Syria war: Army frees 19 IS hostages – state media”, 8 November 2018, available at https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46143750 [accessed 9 November 2018]

[9] Independent, “Extremists attempt to consolidate power in northern Syria with wave of arrests during ceasefire” 22 October 2018. Available at https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-civil-war-extremist-tahrir-al-sham-turkey-russia-a8596241.html [accessed 9 November 2018]

[10] Al Jazeera, “UN says Damascus is blocking efforts to end civil war”; 27 October 2018, available at https://www.aljazeera.com/news/2018/10/damascus-blocking-efforts-civil-war-181027181045460.html [accessed 9 November 2018]

სირია. ქურთისტანის სახალხო თავდაცვითი რაზმები YPG. ივლისი. 2018

„Global Security“ თავის ვებ-გვერდზე წერს, რომ სამხედრო შენაერთი ქურთული „სახალხო თავდაცვითი რაზმები“ (People’s Protection Units YPG) სირიის ქურთული დემოკრატიული ერთობის პარტიის (Syrian Kurdish Democratic Union Party PYD) სამხედრო ფრთას წარმოადგენს. სახალხო თავდაცვითი რაზმების ხელმძღვანელობის ინფორმაციით, 2014 წლის ზაფხულისთვის მათ რიგებში 50 ათასი მებრძოლი იყო გაერთიანებული. სხვადასხვა დამოუკიდებელი წყარო აღნიშნავდა, რომ რეალურად მათი მებრძოლების რაოდენობა დაახლოებით 30 ათასი იყო. 2016 წლისთვის კი სახალხო თავდაცვითი ძალების სამხედრო სიძლიერე დაახლოებით 65 ათასი მებრძოლით განისაზღვრებოდა. YPG-ის განცხადებით, ისინი იქნებოდნენ ნეიტრალური პარტნიორები იმ კოალიციის შემადგენლობაში, რომელსაც ამერიკის შეერთებული შტატები აყალიბებდა ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ საბრძოლველად. ქურთული სამხედრო შენაერთი აქტიურია სირიის იმ რეგიონებში, სადაც მოსახლეობის ძირითად ნაწილს ქურთები შეადგენენ, ძირითადად ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სახალხო თავდაცვითი ძალების შესახებ ბევრი რამ არ არის ცნობილი. დანაყოფის ფორმირება მოხდა 2004 წელს ქამიშლის მოვლენების შემდეგ, როდესაც ქურთული დემოკრატიული ერთობის პარტიის PYD ათასობით წევრი და მხარდამჭერი დააპატიმრა და სასტიკად აწამა სირიის დაზვერვის სამსახურმა.

2004 წლის მარტში, სირიის ქალაქ ქამიშლიში, ადგილობრივ საფეხბურთო კლუბსა და არაბულ საფეხბურთო კლუბს შორის მიმდინარე მატჩისას, გულშემატკივრები ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. ქურთების პროვოცირებისთვის, არაბი გულშემატკივრები სადამ ჰუსეინის პლაკატებს უჩვენებდნენ; საპასუხოდ ქურთები ქურთისტანის დროშებს აფრიალებდნენ. საბოლოოდ ორივე მხარემ ერთმანეთს ქვები დაუშინა. დაპირისპირება მალევე პოლიტიკურ კონფლიქტში გადაიზარდა – ქურთებმა ბაასის პარტიის ადგილობრივი ოფისი დაწვეს და ჰაფეზ ალ-ასადის ძეგლი დაანგრიეს. სირიის არმიამ მალევე გადადგა საპასუხო ნაბიჯები და ქალაქში ტანკებითა და ვერტმფრენებით ზურგგამაგრებული ჯარი შევიდა. ქალაქზე კონტროლის დამყარების ოპერაციისას 30-ზე მეტი ქურთი იქნა მოკლული. ათასობით სირიელი ქურთი ერაყის ქურთისტანში გაიქცა.[1]

„The Kurdish Project“ თავის ვებ-გვერდზე წერს, რომ YPG სირიის ქურთული ტერიტორიის, ცნობილი როგორც „როიავა“ (Rojava), თავდაცვითი ძალაა. სამხედრო შენაერთის ძირითად საბრძოლო ძალას ქმნიან ადგილობრივი ქურთული საზოგადოების წევრი კაცები და ქალები. YPG-ის შემადგენლობაში ასევე იბრძვიან სირიის ქურთისტანის ტერიტორიაზე მაცხოვრებელი არა-ქურთი მეომრებიც, მათ შორის სირიელი, ასირიელი და სომეხი ქრისტიანები. YPG-ის შემადგენლობაში მცირე ჯგუფს წარმოადგენენ ამერიკელი და ევროპელი მოხალისეები, რომლებიც დანაყოფს შეუერთდნენ ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლაში.

სახალხო თავდაცვითი რაზმები დემოკრატიული, სოციალისტური ორგანიზაციაა, სადაც ოფიცრებს ჯარისკაცები ირჩევენ და თანასწორობა გარანტირებულია გენდერის, რელიგიისა და ეთნიკური წარმომავლობის მიუხედავად. YPG ოპერირებს როგორც პარტიზანული ძალა და იყენებს დაარტყი-გაიქეცი ტაქტიკას, რაც მათი მხრიდან გამოცდილი და გაცილებით ეფექტურია, ვიდრე კონვენციური ძალა, რომელიც შედის და იკავებს ტერიტორიას. ისინი ავტონომიურობის მაღალი ხარისხით მოქმედებენ, ამიტომაც არიან ძალიან მობილურები და სწრაფად ადაპტირდებიან ბრძოლის ველისა და მოწინააღმდეგის მდგომარეობის შესაბამისად. ორგანიზაციის მოქმედების არეალია აფრინის, კობანესა და ჯაზირას კანტონები.[2]

„Global Security“-ის ინფორმაციით, თურქეთი და სირიის თავისუფალი ძალების ზოგიერთი წევრი სირიის ქურთული დემოკრატიული ერთობის პარტიას და სახალხო თავდაცვით რაზმებს ქურთისტანის მუშათა პარტიის PKK წინა ხაზს უწოდებს. თავად YPG, რომელიც ადრე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული PYD-სთან, 2014 წლიდან უკვე ცდილობს, რომ თავი წარმოაჩინოს პან-ეთნიკურ ორგანიზაციად, რომლის ვალიცაა რეგიონის მოსახლეობის დაცვა როგორც ასადის რეჟიმისგან, ასევე სალაფიტურ-ჯიჰადისტური ორგანიზაციებისგან მომდინარე საფრთხისგან. YPG-ის ლიდერების მტკიცებით, ორგანიზაცია აპოლიტიკურია და თავის თავს მიაკუთვნებს უზენაეს ქურთულ კომიტეტს, რომელიც მოიცავს PYD-ს და ქოლგა ორგანიზაციას ქურთულ ეროვნულ საბჭოს (KNC). YPG თავის თავს ახასიათებს, როგორც ეროვნული ლეგიტიმაციის მქონე, მრავალეთნიკურ და მრავალეროვნულ სამხედრო ინსტიტუციას, რომელშიც საკუთარი მიწის დასაცავად ერთიანდებიან რეგიონის შვილები – ქურთები, არაბები, სირიელები, ასირიელები, თურქმენები და სომხები. YPG სასტიკად კრძალავს ბავშვთა რეკრუტირებას და აწესებს უმკაცრეს სასჯელს ასეთი ქმედებისთვის. ორგანიზაცია უშვებს გარკვეულ გამონაკლისებს, მაგრამ ამ შემთხვევაშიც, არასრულწლოვნებს ეკრძალებათ არა მარტო სამხედრო მოქმედებებში ჩართვა, არამედ სამხედრო მოქმედებების არეალთან ახლოს ყოფნაც კი.

თურქეთი YPG-ის ტერორისტული ორგანიზაციის PKK ქურთულ ფრთად მიიჩნევს, ამიტომ, როდესაც 2017 წლის 14 იანვარს აშშ-მა განაცხადა, რომ შექმნიდა ახალ სასაზღვრო პოლიციას 30 ათასი მებრძოლის შემადგენლობით. აღნიშნული სასაზღვრო პოლიციის შემადგენლობის ფორმირება მოხდებოდა, ძირითადად, YPG-ისა და სირიის დემოკრატიულ ძალების (SDF) ბაზაზე. ოფიციალურმა ანკარამ ახალი სამხედრო დანაყოფის ფორმირება ნეგატიურად შეაფასა და თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეპ ტაიპ ერდოღანმა განაცხადა, რომ ამერიკა აყალიბებდა ტერორისტულ არმიას მათ საზღვართან და ქვეყანას მოუწოდა მყისიერად გადაედგა თავდაცვითი ნაბიჯები და ჩანასახშივე გაანადგურებინა ნებისმიერი ტერორისტული წარმონაქმნი მათ საზღვართან. სწორედ ამიტომ დაიწყო თურქეთმა ფართო მასშტაბიანი სამხედრო ოპერაციები სირიის ქურთისტანის ტერიტორიაზე.[3]

[1] Global Security; Kurdish People’s Protection Unit YPG; available at: https://www.globalsecurity.org/military/world/para/ypg.htm [accessed 19 July 2018]

[2] The Kurdish Project; YPG: People’s Protection Units; available at: https://thekurdishproject.org/history-and-culture/kurdish-nationalism/peoples-protection-units-ypg/ [accessed 19 July 2018]

[3] Global Security; Kurdish People’s Protection Unit YPG; available at: https://www.globalsecurity.org/military/world/para/ypg.htm [accessed 19 July 2018]

სირია. მამაკაცთა იძულებითი გაწვევა სამხედრო სამსახურში. თებერვალი 2018

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება სისხლის სამართლის დანაშაულია. დამოუკიდებელი დამკვირვებლები აღნიშნავენ, რომ სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება, ხელისუფლების მიერ  პოლიტიკურ და ანტი-სახელმწიფოებრივ ქმედებად მიიჩნევა. პირი, რომელიც ეცდება თავი აარიდოს სამხედრო სამსახურს, სისხლის სამართლებრივი დანაშაულისთვის შესაბამისი სანქციებით დაისჯება, რაც მოიცავს სასტიკ მოპყრობას დაკავების, დაკითხვის, დაპატიმრების დროს ან სამხედრო სამსახურში იძულებით დაბრუნებას. პრაქტიკაში, პირი, რომელიც სამხედრო სამსახურს თავს არიდებს, სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის (პატიმრობის) ნაცვლად, დაკავებიდან რამდენიმე დღეში იგზავნება მოწინავე პოზიციებზე საბრძოლველად. ხშირ შემთხვევაში ასეთ პირებს, მხოლოდ მინიმალური წვრთნა აქვთ გავლილი.

სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდების მსურველთა რაოდენობის, დეზერტირობის და მსხვერპლის რაოდენობის მაღალი მაჩვენებლის გამო, არმიამ და უსაფრთხოების ძალებმა გააძლიერეს თავიანთი ძალისხმევა და უფრო ინტენსიური გახადეს თავიანთი მცდელობები სირიელი მამაკაცების გაწვევისა და რეზერვისტების მობილიზებისთვის. გარდა ამისა, როგორც იუწყებიან, გააქტიურდა და გაძლიერდა ძალისხმევა სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მსურველთა გამოვლენის კუთხით, რაც გულისხმობს მობილურ და ფიქსირებულ საგუშაგოებზე კონტროლის დაწესებას, რეიდების მოწყობას სახლებსა და საზოგადოებრივ სატრანსპორტო საშუალებებში. არმიაში გაწვევის მიზნით, სამთავრობო ძალების მიერ, მთავრობის მოწინააღმდეგე დაჯგუფებებისთვის წართმეულ ტერიტორიებზე მცხოვრები სავალდებულო სამხედრო სამსახურის და სარეზერვო ასაკის მქონე მამაკაცების დიდი ნაწილი იქნა დაკავებული.

სირიაში, პირები, რომლებიც თავს არიდებენ სამხედრო ვალდებულებას, დაკავების შემთხვევაში წამების და არაადამიანური მოპყრობის რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ამასთანავე, სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება აღიქმება პოლიტიკურ ქმედებად, რამაც შეიძლება გარკვეული წარმოდგენა შექმნას ამა თუ იმ პირზე და ის შეიძლება მიჩნეული იყოს ხელისუფლების მოწინააღმდეგედ და ოპოზიციურად განწყობილი ძალების მომხრედ, რაც სასტიკი მოპყრობის რისკის ქვეშ აყენებს პირს და იგი სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდებისთვის შეიძლება დაექვემდებაროს სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

სირიაში სამხედრო სამსახურის წესებთან და რეგულაციებთან, კერძოდ კი გამონაკლის პროცედურებთან მიმართებით განუკითხაობა, ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნევა. ხელისუფლების მხრიდან გახშირდა იმ პირთა სამხედრო სამსახურში გაწვევა, რომლებიც ადრე ე.წ. „დაცულ მოსახლეობას“ შეადგენენ, აქ იგულისხმებიან უნივერსიტეტის სტუდენტები და საჯარო მოსამსახურეები. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ პირებს, რომლებსაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურში მსახურების კანონით გათვალისწინებული ვადა (18 თვე) ეწურებოდათ, სამხედრო სამსახურს კვლავ უხანგრძლივებდნენ. ანგარიშების მიხედვით, მამაკაცები, რომლებიც სავალდებულო მსახურების ვადას ასრულებდნენ, ავტომატურად ირიცხებოდნენ არმიის რეზერვში. სამხედრო სამსახურში გაწვევის და რეზერვის ასაკის მქონე ბევრ მამაკაცს, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მიზნით, ხშირად უწევს თავი შეიკავოს  თავისუფლად გადაადგილებისგან, დაიმალოს ან სხვა რაიონში გადავიდეს, კერძოდ კი ოპოზიციური შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე. ბევრი მათგანი, საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე დაჭერის, არაადამიანური მოპყრობის და ჯარში გაწვევის შიშით ტოვებს ქვეყანას. სირიაში უცხოეთიდან დაბრუნებულ მამაკაცებს ხშირად ამოწმებენ საზღვარზე და ადგენენ სამხედრო სავალდებულო სამსახური აქვთ თუ არა გავლილი.

სირიაში კონფლიქტის დასაწყისიდან მოყოლებული, შეიარაღებული ძალებიდან დეზერტირობა ფართოდ იყო გავრცელებული. დეზერტირობა ისჯება 1950 წლის სამხედრო სისხლის სამართლის კოდექსით, რაც კონკრეტული გარემოებებიდან გამომდინარე მოიცავს პატიმრობას ან სიკვდილით დასჯას.

კანონით დადგენილი წესების მიუხედავად, ანგარიშების მიხედვით, დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც პირების მიმართ, რომლებმაც უარი თქვეს სროლის ბრძანების შესრულებაზე, ჯარიდან გაიქცნენ ან არსებობდა ეჭვი, რომ გაქცევას გეგმავდნენ, ფორმალურად არ აღძრულა საქმე მათ მიერ ჩადენილი დანაშაულის შესაბამისად. მათ დაჭერისთანავე სჯიდნენ, თვითნებურად აკავებდნენ, აწამებდნენ ან კლავდნენ, ან მათსავე სამხედრო განყოფილებაში აბრუნებდნენ.

2011 წლიდან მოყოლებული, სირიის პრეზიდენტმა რამდენიმეჯერ გამოსცა ამნისტიის ბრძანება მთავრობის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული დაჯგუფებების, სავალდებულო სამსახურზე უარის მთქმელების და დეზერტირებისთვის. ამ ბრძანების მიხედვით,  ისინი სასჯელისგან გათავისუფლდებოდნენ, თუ გარკვეული დროის მანძილზე დაბრუნდებოდნენ.[1]

 მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტეროტორიაზე არსებული ვითარება

დანიის საიმიგრაციო სამსახურის მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში მთელი კონფლიქტის მანძილზე მამაკაცების სამხედრო სამსახურში გაწვევა კვლავ გრძელდება. გასულ წელს არ მომხდარა გენერალური მობილიზება, თუმცა, კიდევ უფრო ინტენსიური გახდა საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე სამხედრო სტატუსის კონტროლი. სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ 2016 წლის მანძილზე, ახალწვეულთა და რეზერვისტთა გაწვევისთვის საჯარო ადგილებში რეიდები ტარდებოდა. აღნიშნული რეიდების გამომწვევი მიზეზი ის იყო, რომ მხოლოდ რამდენიმე მამაკაცი გამოცხადდა სამხედრო გაწვევის დროს.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალების მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე მიმდინარეობს მამაკაცთა სირიის არმიაში გაწვევა. აღნიშნულ ტერიტორიებზე კვლავ არსებობენ ისეთი მამაკაცები, რომლებსაც არასოდეს უმსახურიათ ჯარში და სწორედ ახლა უწევთ სამხედრო ვალდებულების მოხდა. მთავრობა აქტიურად განაგრძობს მოქალაქეების შეიარაღებულ არმიაში გაწვევას.

იმ ადამიანთა ჯგუფები, რომელთაც ადრე შეეძლოთ თავი აერიდებინათ სამხედრო ვალდებულებისგან, ამჟამად წნეხის ქვეშ იმყოფებიან და თავს ვეღარ არიდებენ სამხედრო სამსახურს. დიპლომატიური წყარო ავრცელებს ინფორმაციას, რომ უნივერსიტეტის იმ სტუდენტებს, რომელთაც სამხედრო ვალდებულების შესრულება სწავლის დამთავრების შემდეგ შეეძლოთ, დაუყოვნებლივ იწვევენ როგორც კი ფინალურ გამოცდას აბარებენ, ხოლო აკადემიური წლის დამთავრებას არ ელოდებიან, როგორც ხდებოდა კონფლიქტის დაწყებამდე.

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ინფორმაციით, დაწყებულია საჯარო მოხელეების და ასევე, იმ რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლების გაწვევა, რომლებიც აქამდე ე.წ. „დაცულთა“ სიაში იყვნენ და არ უწევდათ სავალდებულო სამხედრო სამსახურის გავლა.

ჯანმრთელობის და მენტალური პრობლემების მქონე ადამიანებზე, რომელთაც ადრე არ იწვევდნენ სამხედრო სამსახურში, კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, მოიხსნა შეზღუდვა და  დამატებითი სამედიცინო შეფასების შედეგად, იმ პირთა გაწვევა დაიწყეს, რომელთაც უმნიშვნელო სამედიცინო პრობლემები აქვთ. როგორც წესი, მათ ძირითადად ლოგისტიკურ ან საბრძოლო მოქმედებებში რთავენ.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალებმა დაიწყეს ყველას გაწვევა, მათ შორის ოჯახში არსებული ერთადერთი მამაკაცისაც, რომლებიც ადრე, კანონით გათავისუფლებული იყვნენ სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან.

რამდენიმე წყარო იუწყება, რომ რეზერვისტები გაწვევის განსაკუთრებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ეს დამოკიდებულია თუ რა კვალიფიკაციის მქონე პირები დასჭირდება სირიის არმიას. როგორც იკვეთება, სამხედრო კვალიფიკაციის მქონე რეზერვისტებზე დიდი მოთხოვნაა სირიის არმიაში. იყო შემთხვევები, როდესაც არმიას ექიმები ესაჭიროებოდა.

ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ხშირად ხდება 42 წელს გადაცილებული რეზერვისტების გაწვევაც. როგორც სხვადასხვა წყაროს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით იკვეთება, სამხედრო სამსახურის ასაკი 42 წლიდან 50 წლამდე გახანგრძლივდა. სირიაში მოქმედი საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ინფორმაციით, სამხედრო სამსახურში გაწვევის ასაკი 42 წლამდეა ლიმიტირებული. თუმცა, მთავრობის მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე, გაწვეული მამაკაცების ასაკი 45 წლამდე აღწევს. ალეპოში ბევრი მამაკაცი გაიწვიეს, მათ შორის  52 წლის მამაკაციც იყო.

ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე არსებული ვითარება

დიპლომატიური წყაროს ინფორმაციით, ბევრი ოპოზიციური დაჯგუფება მოქმედებს მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის გარეთ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ მებრძოლთა გაწვევის მეთოდები სხვადასხვა რაიონში სხვადასხვაგვარია. როგორც პროფესორი ბასელ ალ-ჰასანი აღნიშნავს, მხარეები მებრძოლთა გაწვევას, ამა თუ იმ ეთნიკური, ან რელიგიური ჯგუფისადმი კუთვნილების მიხედვით ახდენენ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ ოპოზიციურ შეიარაღებულ დაჯგუფებებში გაწვევა ნებაყოფლობით ხდება. ეკონომიკური საჭიროება მნიშვნელოვნად უბიძგებს მამაკაცებს, რომ შეიარაღებულ დაჯგუფებებს შეუერთდნენ.

საერთაშორისო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ჯიჰადისტური დაჯგუფებები, მაგალითად, „ჯაბჰატ ალ ნუსრა“, ძალის გამოყენებით ახდენს მებრძოლთა გაწვევას. სხვა საერთაშორისო ორგანიზაცია საპირისპირო ინფორმაციას ავრცელებს, რომლის მიხედვითაც „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მხოლოდ იმ მებრძოლებს ენდობა და იწვევს, რომელთა ოჯახებიც დაჯგუფებისთვის კარგად არის ცნობილი. სხვა წყაროს ცნობით, დაჯგუფება „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მებრძოლთა გაწვევას რელიგიური და იდეოლოგიური პროპაგანდით ახორციელებს.[2]

საინფორმაციო სააგენტო „Fars News“-ის მიერ 2018 წლის 10 თებერვალს გამოქვეყნებული ინფორმაციით, სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა (SDF) რაქას პროვინციის სხვადასხვა რაიონში შეაგროვა ხალხი და მათ სირიის დემოკრატიულ ძალებში გაერთიანება აიძულა. ადგილობრივმა წყარომ დაამატა, რომ ქურთულმა ძალებმა თავიანთი გავლენა კიდევ უფრო გააძლიერეს მშვიდობიან მოქალაქეებზე. სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა რაქას ჩრდილოეთით, ქალაქ სოლუკში უამრავი ახალგაზრდა დააკავეს და სირიის დემოკრატიულ ძალებში გაწევრიანება აიძულეს.

სხვადასხვა წყაროს ინფორმაციით, თურქული ძალების წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩართვის მიზნით, ქურთულმა ძალებმა რაქას პროვინციის სხვადასხვა სოფელში 1,500-ზე მეტი ახალგაზრდა დააკავეს.[3] [4]

ავსტრიის თავშესაფრისა და წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრის (ACCORD) მიერ, 2017 წლის 18 აგვისტოს გამოქვეყნებული ინფორმაციით, სირიაში, მებრძოლთა, განსაკუთებით ბავშვთა გაწვევის 362 შემთხვევა დაფიქსირდა დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს, სირიის თავისუფალი არმიასთან ასოცირებული დაჯგუფებების, ლივა ალ-თავიდის, სახალხო კომიტეტების, ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის, აჰრარ ალ-შამის, ნუსრას ფრონტის და ისლამის არმიის დაჯგუფების მიერ. გაწვევისას მნიშვნელოვან როლს ფინანსური და იდეოლოგიური ფაქტორი ასრულებდა. დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო კვლავ განაგრძობდა ბავშვების საბრძოლო მოქმედებებში ჩართვას.[5]

გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ივნისში გამოქვეყნებული ყოველთვიური დაიჯესტის მიხედვით, სირიის დემოკრატიული ძალებისა და ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის მიერ, მებრძოლთა იძულებით გაწვევის კამპანია მიმდინარეობს არ-რაქას და ალ-ჰასაკას პროვინციებში.[6]

[1] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), International Protection Considerations with regard to people fleeing the Syrian Arab Republic, Update V, 3 November 2017, available at:

 [accessed 23 February 2018]

[2] Danish Immigration Service: Recruitment Practices in Government-controlled Areas and in Areas under Opposition Control, Involvement of Public Servants and Civilians in the Armed Conflict and Issues Related to Exiting Syria; Copenhagen, August 2017

[accessed 23 February 2018]

[3] Fars News Agency: Forced Recruitment by Kurds Reported again in Northeastern Syria;  published: Feb 10, 2018 available at: http://en.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13961121001523 [accessed 23 February, 2018]

[4] Fars News Agency: SDF Continues Forced Recruitment in Raqqa; published: Feb 08, 2018; available at: http://en.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13961119000761 [accessed 23 February, 2018]

[5] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Forced recruitment of underage persons by the Islamic State (IS) group; Published:18 August 2017;  available at:

[6] UN Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), Syria: Monthly Human Rights Digest – June 2017, 30 June 2017, available at:

  [accessed 23 February 2018]

სირია – უსაფრთხოება და ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული მდგომარეობა – ივლისი,2017

გაერთიანებული ერების ჰუმანიტარულ საქმეთა კოორდინაციის ოფისის ინფორმაციით, სირიის კრიზისი უკვე მეშვიდე წელს ითვლის, კონფლიქტის სიმძიმე ძირითადად კვლავ მშვიდობიან მოქალაქეებზე აისახება. 13,5 მილიონი ადამიანი ჰუმანიტარულ დახმარებას საჭიროებს, მათ შორის 4,6 მილიონი ადამიანი  იმყოფება ალყაშემორტყმულ ან რთულად მისაღწევ ადგილებში, სადაც მათ სიცოცხლეს სერიოზული საფრთხე ემუქრება.

მოსახლეობის ნახევარზე მეტი იძულებული გახდა საკუთარი სახლი მიეტოვებინა, ბევრ ადამიანს მრავალჯერ მოუწია იძულებით გადაადგილება. იძულებით გადაადგილებულთა ნახევარზე მეტს ბავშვები და ახალგაზრდები შეადგენენ. ნახევარზე მეტს ჰუმანიტარული დახმარება ესაჭიროება. კონფლიქტის მონაწილე მხარეები დაუსჯელად მოქმედებენ და მკაცრად არღვევენ საერთაშორისო ჰუმანიტარულ სამართლის ნორმებს და ადამიანის უფლებებს.

კონფლიქტის არეში მოქცეული თემებისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი საჭიროებები უფრო და უფრო იმატებს. მეზობელმა ქვეყნებმა  სირიიდან გაქცეული ადამიანების მიღების შესაძლებლობა შეზღუდეს, რის შედეგადაც მათ საზღვრებთან ათასობით ადამიანი  ძალიან რთულ პირობებში იმყოფება. ზოგიერთ შემთხვევაში, მოსახლეობასთან წვდომას ვერ ახერხებენ ჰუმანიტარული ორგანიზაციები.

13 ალყაშემორტყმულ ადგილას მცხოვრები 643,780 პირი ჰუმანიტარულ დახმარებას საჭიროებს, ირღვევა მათი ძირითადი უფლებები, მათ შორის გადაადგილების თავისუფლება, საკვებ პროდუქტებზე, წყალზე და ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომის უფლება. 3.9 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს რთულად მისაღწევ ტერიტორიებზე, სადაც ჰუმანიტარული ორგანიზაციები შეღწევას ვერ ახერხებენ.[1]

“Amnesty International-ის” 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც 2016 წელს განვითარებულ მოვლენებს ეხება, სირიის შეიარაღებული კონფლიქტის მონაწილე მხარეები დაუსჯელად ჩადიოდნენ ომის დანაშაულებს, არღვევდნენ საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ნორმებს და ადამიანის უფლებებს. მთავრობამ და მასთან შეკრულმა რუსეთის ძალებმა მშვიდობიან მოსახლეობაზე საარტილერიო  თავდასხმები აწარმოეს, რამაც ათასობით ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ სამთავრობო ძალები  ქიმიურ ნივთიერებებს იყენებდნენ. სამთავრობო ძალების მიერ მოსახლეობის ალყაში ხანგრძლივად მოქცევის გამო, მათ არ ჰქონდათ წვდომა საარსებო წყაროებზე. ხელისუფლება განაგრძობდა ათასობით ადამიანის თვითნებურად დაკავებას, ადამიანთა იძულებით გაუჩინარებას, უსამართლოდ გასამართლებას, დაკავებულთა სისტემატიურ წამებას და არაადამიანურ მოპყრობას, რამაც ბევრი პატიმრის გარდაცვალება გამოიწვია. ისინი კვლავ განაგრძობდნენ თვითნებურ მკვლელობებს, მათ შორის სასამართლოს გარეშე ადამიანთა სიკვდილით დასჯას. შეიარაღებული დაჯგუფება, ისლამური სახელმწიფო ალყაში აქცევდა  მშვიდობიან მოსახლეობას, პირდაპირ თავს ესხმოდა მათ. ზოგჯერ თავდასხმისთვის  ქიმიურ ნივთიერებებსაც იყენებდა, მიმართავდა თვითნებურ მკვლელობებს, ათასობით ქალს და გოგონას სექსუალურ მონებად აქცევდა. სხვა არასახელმწიფო აქტორები, შეიარაღებული დაჯგუფებები, უმეტესად მშვიდობიანი მოსახლეობით დასახლებულ ტერიტორიებს განურჩევლად ესხმოდნენ თავს.  ამერიკის შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალები, დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოზე“ და სხვა სამიზნეებზე საჰაერო თავდასხმებს ახორციელებდნენ, რასაც ასობით ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. წლის დასასრულისთვის, კონფლიქტის შედეგად დაღუპულთა რიცხვი 300,000 აჭარბებდა, 6.6 მილიონი ადამიანი ქვეყნის შიგნით იძულებით გადაადგილდა, ხოლო, 4.8 მილიონმა ადამიანმა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მოითხოვა თავშესაფარი.

შეიარაღებული კონფლიქტი სირიაში წლების განმავლობაში გრძელდება საერთაშორისო ძალების ჩართულობით. სირიის მთავრობა და მოკავშირე ძალები, მათ შორის ჰეზბოლა და სხვა არა სირიული შეიარაღებული დაჯგუფებები, აკონტროლებდნენ სირიის დასავლეთ ნაწილს და მიიწევდნენ სხვა სადაო ტერიტორიებამდეც. ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების ინფორმაციით, მათ მხარს უჭერდა რუსეთის შეიარაღებული ძალები, რომელიც მთელი სირიის მასშტაბით საჰაერო თავდასხმებს ახორციელებდა, კლავდა და ჭრიდა ათასობით მშვიდობიან მოსახლეობას. რუსეთის შეიარაღებული ძალების მიერ განხორციელებული ზოგიერთი თავდასხმა პირდაპირ მიმართული იყო მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ, რაც ომის დანაშაულს წარმოადგენს.

არასამთავრობო შეიარაღებული დაჯგუფებები, ძირითადად სამთავრობო ძალების წინააღმდეგ იბრძოდნენ, მათ მიერ კონტროლირებად ჩრდილო-დასავლეთ და სხვა ტერიტორიებზე, ხოლო ავტონომიური ადმინისტრაციის ძალები  ჩრდილოეთით ქურთულ საზღვრისპირა რეგიონებს აკონტროლებენ. ისლამური სახელმწიფო სირიის აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ტერიტორიებს ფლობდა, რაც წლის განმავლობაში დაკარგა.

შეიარაღებული კონფლიქტი – სირიის სამთავრობო ძალების და მისი მოკავშირეების, მათ შორის რუსეთის ძალების მხრიდან ჩადენილი დანაშაულები

მთავრობა და მისი მოკავშირე ძალები, კვლავ განაგრძობდნენ ომის დანაშაულების ჩადენას და საერთაშორისო სამართლის ნორმების დარღვევას, რაც მოიცავს განურჩეველ თავდასხმებს მშვიდობიან მოსახლეობაზე. სამთავრობო ძალები ხშირად ესხმოდნენ თავს იმ ტერიტორიებს რომლებიც სადაო იყო, ან რომელსაც ოპოზიციური დაჯგუფებები აკონტროლებდნენ. ისინი განურჩევლად კლავდნენ და ჭრიდნენ მშვიდობიან მოსახლეობას და ანადგურებდნენ მოსახლეობის საცხოვრებელ ობიექტებს. ისინი მშვიდობიანი მოსახლეობით დასახლებულ ტერიტორიებს ფართო მასშტაბებზე გათვლილი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით ბომბავდნენ, აწარმოებდნენ საარტილერიო თავდასხმებს. რასაც უამრავი ადამიანი ემსხვერპლა, მათ შორის იყვნენ ბავშვებიც.

მთავრობამ და მისმა მოკავშირე რუსეთმა, რამდენიმეჯერ განახორციელეს საჰაერო თავდასხმები  საავადმყოფოებზე, სამედიცინო ცენტრებზე, კლინიკებზე და სასწრაფო დახმარების მანქანებზე, რასაც როგორც მშვიდობიანი მოსახლეობა,  ასევე, სამედიცინო პერსონალი ემსხვერპლა. წლის განმავლობაში, რუსეთის მხარდაჭერით  სამთავრობო ძალებმა, აღმოსავლეთ ალეპოზე თავდასხმები გაახშირეს, ანადგურებდნენ საცხოვრებელ სახლებს, სამედიცინო დაწესებულებებს, სკოლებს, მაღაზიებს და მეჩეთებს, კლავდნენ ასობით სამოქალაქო პირს. აღნიშნულ ტერიტორიაზე რუსული კასეტური ბომბები იქნა მიმოფანტული. ხოლო აუფეთქებელი ბომბები მოსახლეობისთვის დიდ რისკს წარმოადგენს.

სამთავრობო ძალებს, ალყაში ყავდათ მოქცეული უმეტესად მშვიდობიანი მოსახლეობით დასახლებული ტერიტორიები, რომელთაც შეიარაღებული დაჯგუფებები აკონტროლებდნენ, მათ შორის იყო აღმოსავლეთ ღუტა, მუადამია ალ-შამი, მადაია, დარაია და აღმოსავლეთ ალეპო. ხანგრძლივი დროით ალყაში მოქცევამ მოსახლეობისთვის სამედიცინო და სხვა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან სერვისებზე წვდომა შეუძლებელი გახადა, მოსახლეობა შიმშილის ზღვარზე იმყოფებოდა.

 შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ ჩადენილი დანაშაულები

შეიარაღებული დაჯგუფებებიც ჩადიოდნენ ომის დანაშაულებს, არღვევდნენ საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ნორმებს და ადამიანის უფლებებს.

„ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლები განურჩევლად ესხმოდნენ თავს სამოქალაქო პირებს. დაჯგუფებამ პასუხისმგებლობა აიღო, დამასკოს სამხრეთით, საიდია ზაინაბის რაიონში თვითმკვლელი ტერორისტების მიერ განხორციელებულ მრავალ თავდასხმაზე, მათ შორის იყო 21 თებერვლის თავდასხმა, რომლის დროსაც 81 სამოქალაქო პირი დაიღუპა. სავარაუდოდ, დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“, აგვისტოსა და სექტემბერში, ჩრდილოეთ სირიაში განხორციელებული თავდასხმების დროს,  ქიმიური იარაღი გამოიყენა. თებერვალიდან დაწყებული აპრილის ბოლომდე, ოპოზიციური შეიარაღებული დაჯგუფებების კოალიცია „ფატა ჰალაბმა“ (ალეპოს დაპყრობა) საარტილერიო და სარაკეტო თავდასხმები განახორციელა ალეპოში, შეიხ მაქსუდის რაიონში, რომელსაც ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფი – YPG აკონტროლებდა. აღნიშნულ თავდასხმას 83 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 700-ზე მეტი დაიჭრა.  აღნიშნულ ტერიტორიაზე, მაისში, სულ მცირე ოთხ ადამიანს დასჭირდა მკურნალობა, რომელთა სიმპტომები ცხადყოფდა, რომ მათ წინააღმდეგ თავდასხმისას ქლორი იყო გამოყენებული.

„ისლამურმა სახელმწიფომ“  ომის დანაშაულები ჩაიდინა. იგი არა მარტო სამოქალაქო პირებს, არამედ შეიარაღებული დაჯგუფებების და სამთავრობო ძალების წევრებსაც უსწორდებოდა. „ისლამური სახელმწიფო“ ალ-რაქას, დეირ ალ-ზურის და აღმოსავლეთ ალეპოს ტერიტორიებზე, რომელთაც თვითონ აკონტროლებდა,  ჯაშუშობაში, კონტრაბანდისტობაში, მრუშობაში და ღვთის გმობაში ეჭვმიტანილ პირებს სიკვდილით სჯიდა.

„ისლამური სახელმწიფო“ და სხვა შეიარაღებული დაჯგუფებები, სამოქალაქო პირებს იტაცებდნენ და ატყვევებდნენ. იანვარში, ქალაქ იდლიბში, ჯაბათ ალ-ნუსრამ საკუთარი სახლებიდან  გაიტაცა 11 სამოქალაქო პირი. მათი ბედი და ადგილსამყოფელი წლის ბოლოსთვისაც გაურკვეველი იყო.

ამერიკის შეერთებული შტატების შეიარაღებული ძალების მიერ განხორციელებული საჰაერო თავდასხმები

2014 წლის სექტემბრიდან მოყოლებული, ამერიკის შეერთებული შტატების ხელმძღვანელობით მოქმედი კოალიცია კვლავ განაგრძობდა საჰაერო თავდასხმებს, მათი ძირითადი სამიზნე სირიის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში, დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფო“ და სხვა დაჯგუფებები იყო. მათ შორის იგულისხმება ჯაბათ ალ-ნუსრა. ზოგიერთი საჰაერო თავდასხმა განურჩეველი ხასიათის იყო, ხოლო ზოგჯერ არაპროპორციული ძალის გამოყენებას ჰქონდა ადგილი. აღნიშნულ თავდასხმებს ასობით სამოქალაქო პირის სიცოცხლე ემსხვერპლა. 19 ივლისს, მანჯიბთან ახლოს, ალ-თუხარის ტერიტორიაზე მომხდარ თავდასხმას 73 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. 28 ივლისს  ალღანდურას ტერიტორიაზე 28 სამოქალაქო პირი იქნა მოკლული.

თურქული ძალების მიერ განხორციელებული თავდასხმები

სირიის ჩრდილოეთით, თურქული ძალებიც ახორციელებდნენ საჰაერო და სახმელეთო თავდასხმებს. მათი ძირითადი სამიზნე „ისლამური სახელმწიფო“ და ქურთული შეიარაღებული ძალები იყვნენ. 28 ივლისს, თურქების მიერ სოფელ სარაისათში განხორციელებულ თავდასხმებს 24 სამოქალაქო პირის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

დემოკრატიული კავშირის პარტიის მეთაურობით ავტონომიური ადმინისტრაციის ძალების მიერ  განხორციელებული თავდასხმები

ავტონომიური ადმინისტრაციის ძალები, რომელთაც დემოკრატიული კავშირის პარტია ხელმძღვანელობს,  ჩრდილოეთით მდებარე ქურთულ საზღვრისპირა რეგიონებს აკონტროლებენ.  გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის ინფორმაციით, თებერვალში, ალ-ჰასაკას პროვინციაში, თალ თამერში ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის (YPG) ძალებმა  ათობით არაბი სამოქალაქო პირის სახლი გაანადგურეს. მათ ისლამურ სახელმწიფოს მხარდაჭერაში ედებოდათ ბრალი. უმაღლესი კომისრის ინფორმაციის მიხედვით, ქურთულმა უსაფრთხოების ძალებმა აზაიაშმა და ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფმა, 12 ბავშვი იძულებით გაიწვიეს.

ადამიანის უფლებათა სირიის ქსელის ინფორმაციით, თებერვლიდან აპრილამდე პერიოდში, ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის ძალებმა თავდასხმები განახორციელეს ქალაქ ალეპოში  ოპოზიციური ძალების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე, რასაც 23 სამოქალაქო პირის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

 

იძულებით გაუჩინარება

სამთავრობო ძალებს, სასამართლოს გარეშე ათასობით პირი ყავდათ დაკავებული, რაც წინ უძღოდა იძულებით გაუჩინარებას. ამას ისიც ემატება, რომ 2011 წლიდან მოყოლებული, ათობით ათასი ადამიანის ბედი და ადგილსამყოფელი კვლავ გაურკვეველია. ამ ადამიანებს შორის იგულისხმება მთავრობის ოპონენტები და მათი ოჯახის წევრები.

იძულებით გაუჩინარებულთა შორის იგულისხმებიან უფლებადამცველი ხალილ მათუქი და მისი მეგობარი მოჰამედ თათა, რომლებიც 2012 წელს გაუჩინარდნენ. გათავისუფლებული პატიმრების თქმით, ხალილ მათუქი სახელმწიფო ციხეში იმყოფება, თუმცა, მთავრობა უარყოფს აღნიშნულ ფაქტს. 1970-1980 წლებიდან მოყოლებული, ათასობით ადამიანი, უმეტესად ისლამისტები, სირიის სამთავრობო ძალების მიერ იძულებით დაკარგულებად ითვლებიან.

წამება და სხვა სახის სასტიკი მოპყრობა

უსაფრთხოების ძალების და დაზვერვის სამსახურის მიერ,  სახელმწიფო საპატიმროებში პატიმართა წამებას და არაადამიანურ მოპყრობას კვლავ სისტემატიური ხასიათი აქვს. 2011 წლიდან მოყოლებული საპატიმროებში წამების და სხვა სახის სასტიკი მოპყრობის შედეგად  ათასობით პატიმარია გარდაცვლილი.

არასამთავრობო ორგანიზაციის, ადამიანის უფლებების მონაცემთა ანალიზის ჯგუფის ინფორმაციით, 2011 წლის მარტიდან 2015 წლის დეკემბრამდე პერიოდში, სახელმწიფო საპატიმროებში 17,723 პატიმარი გარდაიცვალა, რაც წამებისა და არაადამიანური მოპყრობის შედეგია.

არასამართლიანი სასამართლო

საანგარიშო პერიოდში, ხელისუფლებამ ზოგიერთი ოპონენტი ანტი-ტერორიზმის სასამართლოს და სამხედრო სასამართლოს წარუდგინა, ორივე სასამართლოს გადაწყვეტილება უსამართლო იყო. მოსამართლეებმა უარი განაცხადეს მსჯავრდებულთა ჩვენებების მისაღებად მათი წამების შესახებ არსებული  ბრალდებების გამოძიებაზე.

ქალთა უფლებები:

2016 წლის 15 ივნისს დამოუკიდებელმა საგამოძიებო კომისიამ გამოიკვლია, რომ სინჯარიდან (ერაყი) სირიის მიმართულებით, ისლამური სახელმწიფოს მებრძოლების მიერ ათასობით იეზიდი ქალი და გოგონა იძულებით იქნა გადაყვანილი, მათ სექსუალურ მონებად ჰყიდდნენ. ბევრი ქალი და გოგონა სექსუალური ძალადობის, გაუპატიურების და წამების მსხვერპლი გახდა. ქალები და გოგონები, რომლებიც გაქცევას ცდილობდნენ, მკაცრად ისჯებოდნენ.

სიკვდილით დასჯა

სირიაში, ბევრი დანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯა კვლავ ძალაშია. ხელისუფლება არ ავრცელებს ინფორმაციას სასიკვდილო განაჩენის გამოტანასთან და აღსრულებასთან დაკავშირებით.[2]

ვარდისფერი                  – რეჟიმის ძალების მიერ კონტროლირებადი;

ყვითელი                        – ამბოხებული ძალები;

ყავისფერი                      -Hay’at Tahror a-Sham-ის მიერ კონტროლირებადი;

მუქი ნაცრისფერი            – ისლამური სახელმწიფოს ტერიტორია;

ყვითელი და ნაცრისფერი   – შერეული ძალების კონტროლირებადი;

იასამნისფერი               – YPG ძალების მიერ კონტროლირებადი ტერიტორია.[3]

[1] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs: Syrian Arab Republic » Syria Crisis: Regional Overview » About the Crisis http://www.unocha.org/syrian-arab-republic/syria-country-profile/about-crisis  [accessed 18 July, 2017]

[2] Amnesty International Annual Report: Syria 2016/2017https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/syria/report-syria/ [accessed 17 July, 2017]

[3] Institute for the Study of War: Syria Situation Report: June 1 – 8, 2017 http://iswresearch.blogspot.com/2017/06/syria-situation-report-june-1-8-2017.html [accessed 18 July, 2017]

სირია – მამაკაცების იძულებით გაწვევა სამხედრო სამსახურში – მარტი, 2017

2016 წლის თებერვლის ინფორმაციით, სირიის რეჟიმმა ამნისტია გამოაცხადა მათთვის ვინც სამხედრო ვალდებულების შესრულებას თავი აარიდა და დაარღვია სამხედრო სამსახურის შესახებ არსებული კანონი. პრეზიდენტმა ბაშარ ასადმა  საკანონმდებლო განკარგულება გამოსცა სამხედრო დეზერტირების ამნისტირების შესახებ. ამნისტია ეხებოდა მათ ვინც 17 თებერვლამდე  დაარღვია სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შესახებ კანონი. პრეზიდენტის განკარგულება არ შეეხებოდა იმ პირებს, რომლებიც სირიაში იმალებოდნენ და 30 დღის ვადაში არ გამოცხადდებოდნენ. ხოლო ქვეყნის გარეთ მყოფთათვის კი 60-დღიანი ვადა იქნა მიცემული.[1]

2016 წლის დეკემბერში სამთავრობო ძალებმა აღმოსავლეთ ალეპო კვლავ საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარეს, სიკვდილით დასაჯეს ის პირები ვისაც მიყენებული ჭრილობების ან სხვა მიზეზების გამო აღარ შეეძლოთ ბრძოლა („hors de combat“) და შეიარაღებული ჯგუფების სავარაუდო მხარდამჭერები. ასობით მამაკაცი და ბიჭი დააშორეს ოჯახებს და იძულებით გაიწვიეს სირიის არმიაში. უცნობია, რა ბედი ეწიათ სხვებს.

აღმოსავლეთ ალეპოს ხელახლა დაპყრობას მოჰყვა რეპრესიები, რომელთაგან ყველაზე სერიოზული იყო მთავრობის მხარდამჭერი ძალების მიერ იმ პირების სიკვდილით დასჯა ვისაც მიყენებული ჭრილობების ან სხვა მიზეზების გამო აღარ შეეძლოთ ბრძოლა  და მათი ოჯახის წევრების მკვლელობა. სახეზე იყო პირთა უკანონო დაკავების ფაქტები, რომელთაც სავარაუდო კავშირი ჰქონდათ შეიარაღებულ ჯგუფებთან, მათ შორის ექიმები და ჰუმანიტარული დახმარების მიმწოდებლები, ხოლო მამაკაცები და ბიჭები გახდნენ იძულებითი რეკრუტირების მსხვერპლნი.

2016 წლის 27 ნოემბრიდან, სამთავრობო ძალებმა აღმოსავლეთ ალეპოში სხვადასხვა ტერიტორიების დაკავება დაიწყეს. მას შემდეგ, რაც სამთავრობო ძალებმა კონტროლი მოიპოვეს ჩრდილოეთ დასახლებებზე, ცალ-ცალკე დააჯგუფეს ქალები და მამაკაცები, მოახდინეს მამაკაცების დათვალირება და ვინც მიიჩნიეს მებრძოლებად, გაამწესეს დაკავების ცენტრებში. დარჩენილი მამაკაცების უმეტესი ნაწილი გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, ხოლო 5000-მდე ადამიანი გადაიყვანეს ბანაკში, ჯიბრენში. ამ ბანაკში კვლავ მოახდინეს პირთა დათვალიერება  და სულ მცირე, ერთი მამაკაცი დააპატიმრეს. მისი ადგილსამყოფელი დღემდე უცნობია.

იძულებითი გაწვევის შესახებ ცნობები გახშირდა. მათ შორის ყველაზე მასობრივი გაწვევა მოხდა 2016 წლის 11 დეკემბერს, როდესაც დაახლოებით 200 მამაკაცი 19-დან 25 წლამდე იძულებით გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, მას შემდეგ, რაც ისინი გადავიდნენ ოჯახებთან დასავლეთ ალეპოში.

2016 წლის დეკემბრის შუა რიცხვებში მიმდინარე ევაკუაციის დროს, მთავრობის მხარდამჭერმა ძალებმა  გააჩერეს და ხელბორკილი დაადეს 3 შეიარაღებული დაჯგუფის წევრს, რომლებიც მიჩნეულნი იყვნენ „hors de combat“-ად. მეოთხე პირმა , მას შემდეგ, რაც დააპირეს მისი დაკავებაც, მოახდინა გასროლა, რამაც აიძულა ჯარისკაცები ცეცხლი გაეხსნათ 4-ვე პირის მიმართ. ევაკუაციის დროს, სამთავრობო ძალებმა კიდევ ერთხელ მოახდინეს მამაკაცთა და 16 წლამდე ბიჭების იძულებითი რეკრუტირება და, ასევე გაძარცვეს ევაკუატორები, წაიღეს მათი ფული, ძვირფასეულობა, კომპიუტერები და მობილური ტელეფონები.[2]

[1] The New arab: Assad ‘gives amnesty’ to military deserters; 18 February, 2016 https://www.alaraby.co.uk/english/news/2016/2/18/assad-gives-amnesty-to-military-deserters [accessed 17 March 2017]

[2] UN Human Rights Council, Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic, 2 February 2017, A/HRC/34/64, available at:

 [accessed 17 March 2017]