ერაყი. ვასიტის პროვინციაში არსებული ვითარება. ნოემბერი, 2019

ერაყის სამხრეთი პროვინციები (ქარბალა, ბაბილი, ვასიტი, ნაჯაფი, ქადისია, დიქარი, მისანი, მუთანა და ბასრა) – ერაყის სამხრეთი პროვინციები ეთნიკური მრავალფეროვნებით გამოირჩევა. სრული უმრავლესობა შიიტები არიან; თუმცა, ასევე წარმოდგენილნი არიან ფეილი ქურთები, ქრისტიანები და საბეან მანდეანელები. ქალაქი ბასრა, რომელიც ერაყის სამხრეთით მდებარეობს, სიდიდით მესამე ქალაქია. ბასრაშია ერაყში ნავთობის ყველაზე დიდი საბადოები. აღნიშნული მარაგების მსოფლიო ბაზრისთვის გახსნა სადამის რეჟიმის შემდეგ, იყო დიდი ხნის ნანატრი ბიძგი ერაყის ეკონომიკისთვის.

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება – საერთო ჯამში, სამოქალაქო პირებს შორის 100 ათას კაცზე სიკვდილიანობის ინტენსივობის ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი სამხრეთის პროვინციებშია. 2018 წელს სამხრეთის პროვინციებში აღნიშნული მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი იყო ბასრაში და შეადგენდა 4.62-ს, დიქარში – 2.52, მისანში – 1.71 და ბაბილში – 1.43.

სამხრეთის პროვინციებს არ შეხებია „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კონფლიქტი. სამხრეთის პროვინციებიდან დაჯგუფების წინააღმდეგ საბრძოლველად 2014 წელს ათასობით პირი წავიდა. სამხრეთის პროვინციები ერაყის ყველაზე უსაფრთხო ტერიტორიაა, თუმცა პრობლემები მაინც არსებობს; აღნიშნული პრობლემები დაკავშირებულია კრიმინალთან, ნარკოდანაშაულთან, შიიტურ დაჯგუფებებს შორის დაპირისპირებასთან, ორგანიზებულ დანაშაულთან დაჯგუფებების მხრიდან; ასევე, გატაცებებთან, გამოძალვასა და სექსუალური ექსპლუატაციის მიზნით ადამიანებით ვაჭრობასთან. სამხრეთ პროვინციებში უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ძალიან ცოტა ინციდენტი ფიქსირდება და მათი უმრავლესობაში ჩართულნი არიან თომები, სახალხო მობილიზაციის ძალები, ბანდები ან ყველა ერთად. ძალადობა სხვადასხვა შიიტურ შეიარაღებულ ჯგუფებს შორის სამხრეთის პროვინციებში ხდება და წარმოადგენს ტერიტორიასა და ნავთობიდან მიღებულ შემოსავალზე კონტროლის დამყარებისთვის ბრძოლას. შიგა შიიტური დაპირისპირებები ძირითადად გავლენას ახდენს იმ ხალხის უსაფრთხოებაზე, რომლებიც აქტიურად არიან ჩართულნი დაჯგუფებებში ან ტომთა ჯგუფებში.

რეგიონის სტაბილურობაზე ნეგატიურად მოქმედებს ტომებს შორის დაპირისპირება. ადგილობრივი პოლიცია უგულებელყოფს ან საერთოდ უძლურია, აღკვეთოს ასეთი კონფლიქტები. იმ შემთხვევაშიც, როდესაც ინტერვენცია მიზანშეწონილია, პოლიციის ოფიცრები, რომლებიც ხშირად ერთერთი კონფლიქტურ მხარესთან არიან დაკავშირებულები, არ ერევიან შემდგომი რეპრესიების შიშით.

სამხრეთის პროვინციებში 2018 წელი მთავრობის საწინააღმდეგო დემონსტრაციებით გამოირჩეოდა. მოსახლეობა აპროტესტებდა ელექტროენერგიის დეფიციტს, სასმელი წყლის დაბალ ხარისხს, მწირ საჯარო სერვისებს, უმუშევრობას და ფართოდ გავრცელებულ კორუფციას. მთავრობა ცდილობდა ხალხის დაშოშმინებას, თუმცა ხელისუფლების დაპირებების მიუხედავად, პროტესტი გრძელდებოდა. ზუსტი რიცხვი უცნობია, თუმცა წყაროების ინფორმაციით, ათობით დემონსტრანტი იქნა დაკავებული და დაპატიმრებული.

სახელმწიფოს უნარი დაიცვას კანონი და წესრიგი – ტომებს შორის დაპირისპირება ნეგატიურ გავლენას ახდენს სამხრეთ ერაყის ეკონომიკაზე, რადგან რიგმა უცხოურმა კომპანიებმა და ნავთობის გადამამუშავებელმა ქარხნებმა შეაჩერეს თავიანთი საქმიანობა; დასაქმებული მუშახელი უარს აცხადებდა სამსახურში გასვლაზე უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული პრობლემების გამო. უსაფრთხოების ძალების მცდელობას, მოეგვარებინათ ტომებს შორის კონფლიქტური ვითარება, დიდი შედეგი არ მოუტანია.

ნავთობის სექტორში ფართოდაა გავრცელებული კორუფცია და გამოძალვა. ბასრას ლიდერი კლანი რეკეტის სქემით, რომელიც სახელმწიფოს მხარდაჭერის სანაცვლო კომპენსაციადაა შენიღბული, 105 მილიონ აშშ დოლარზე მეტს იღებს. ნავთობის მარაგები ბასრაში ისეთ ტერიტორიებზეა, სადაც ძლევამოსილი, ხშირ შემთხვევაში შეიარაღებული ტომები სახლობენ და ნავთობის სფეროს სუბიექტებმა იციან, რომ უნდა დაიქირაონ გავლენიანი ტომების ლიდერები სხვადასხვა სახის კამათისა და დაპირისპირებების მოსაგვარებლად.

უსაფრთხოების სამსახური დაკავებულია დაპირისპირებული შეიარაღებული ჯგუფებს შორის უსაფრთხოების უზრუნველყოფით, რაც ზოგადად უსაფრთხოების კუთხით გარკვეულ ნაპრალებს ქმნის. კრიმინალურმა ბანდებმა ბასრაში გამოიყენეს უსაფრთხოების კუთხით არსებული ხარვეზები და შედეგად გაიზარდა ძარცვის, გატაცების, მკვლელობების და ნარკოტიკებით ვაჭრობის ფაქტები.

იძულებითი გადაადგილება და დაბრუნება – 2019 წლის იანვრის მონაცემებით, იძულებით გადაადგილებული პირების დაახლოებით 3% იმყოფება სამხრეთის პროვინციებში; მათგან თითქმის ყველა ნაჯაფის პროვინციაში. გაეროს სააგენტოების მონაცემებით, სხვადასხვა საჭიროების მქონე პირთა რაოდენობა პროვინციებში ასეთი იყო: ნაჯაფი (28,069), ქერბალა (25,497), ბაბილი (23,853), ქადისია (15,206), ვასიტი (13,529), ბასრა (8,088), დიქარი (4,171), მისანი (2,966) და მუთანა (1,290). „Human Rights Watch“-ის ერთერთი მკვლევარის მტკიცებით, ბაბილი ერთადერთი პროვინციაა, სადაც არავინ დაბრუნებულა.[1] [2]

ვასიტის პროვინცია – ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ვასიტის პროვინციას ერაყის მთავრობა აკონტროლებს. პროვინციაში სახალხო მობილიზაციის ძალები მძლავრად არიან წარმოდგენილნი და ერაყის უსაფრთხოების ძალებისგან დამოუკიდებლად მოქმედებენ. სამხრეთის პროვინციებში მიმდინარე საპროტესტო აქციების დროს სახალხო მობილიზაციის ძალების ირანის მიერ მხარდაჭერილი დანაყოფები აქტიურად იყვნენ პროცესებში ჩართულნი და იცავდნენ პოლიტიკურ წესრიგს და ირანის ინტერესებს დემონსტრანტების წინააღმდეგ, მაშინ როდესაც შიიტური დაჯგუფებები (ასოცირებულნი შიიტურ სასულიერო ლიდერთან ალ-სისტანთან) პროცესებში არ ჩართულან. ისევე როგორც სამხრეთის უმეტეს პროვინციაში, ვასიტში პრობლემები დაკავშირებულია ტომთა შორის ძალადობასთან და ადგილობრივ ანტი-სამთავრობო არეულობებთან, რასაც წყლის დეფიციტი და სიღარიბე ემატება. არეულობები ბასრაში დაიწყო და გავლენა იქონია სხვა სამხრეთ პროვინციებზე, მათ შორის ვასიტზე. სხვა პრობლემები პროვინციაში დაკავშირებულია ადგილობრივ კრიმინალურ დაჯგუფებებთან.

ორგანიზაცია „IBC“-ის მონაცემებით, 2018 წლის განმავლობაში, ვასიტის პროვინციაში უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული 5 ინციდენტი (რომლის დროსაც ადგილი ჰქონდა სამოქალაქო პირებს შორის მსხვერპლს) დაფიქსირდა, რომელთაგან ოთხს ადგილი ჰქონდა კუტის რაიონში. სიკვდილიანობის მაჩვენებელმა აღნიშნული ინციდენტების შედეგად შეადგინა 0.6 ასი ათას პირზე. იგივე მაჩვენებელი 2017 წელს 0.3 იყო. უშუალოდ კუტის რაიონში სიკვდილიანობის მაჩვენებელმა 1.2 შეადგინა. „IBC“-ის მიერ აღწერილი ინციდენტები მოიცავდა მკვლელობებს და ცეცხლსასროლი იარაღიდან სროლას.

ვასიტის პროვინციაში 11 706 იძულებით გადაადგილებული პირია დაფიქსირებული. მონაცემები დაბრუნებისა და ხელახალი გადაადგილების შესახებ არ არის ხელმისაწვდომი.

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი მიიჩნევს, რომ არსებული წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის გათვალისწინებით, შეიძლება ითქვას, რომ ვასიტის პროვინციაში ადგილი არ აქვს მაკვალიფიცირებელი დირექტივის 15(c) მუხლის განმარტების შესაბამის შეიარაღებულ კონფლიქტს. გამონაკლისად შეიძლება მიჩნეული იქნეს რაიონი კუტი.

ინდიკატორების შეფასებით, წყარო მიიჩნევს, რომ განურჩეველი ძალადობა, რომელსაც ადგილი აქვს კუტის რაიონში, იმდენად დაბალი ხარისხისაა, რომ არ არსებობის რეალური რისკი იმისა, რომ პირი პირადად დაზიანდეს მაკვალიფიცირებელი დირექტივის 15(c) მუხლის განმარტების შესაბამისი განურჩეველი ძალადობის მიზეზით. ამასთან, წყარო აღნიშნავს, რომ ინდივიდუალური ელემენტი ყოველთვის უნდა იყოს გათვალისწინებული.[3]

[1] EASO – European Asylum Support Office: Iraq; Security situation, March 2019

 (accessed on 27 March 2019)

[2] EASO – European Asylum Support Office: Iraq; Security situation (supplement) – Iraq Body Count – civilian deaths 2012, 2017-2018, February 2019

 (accessed on 27 March 2019)

[3] EASO – European Asylum Support Office: Country Guidance: Iraq; Guidance note and common analysis, June 2019

 (accessed on 28 November 2019)

სერბეთი. მედია და გამოხატვის თავისუფლება. ნოემბერი, 2019

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2019 წლის ანგარიშში სერბეთის შესახებ წერს, რომ სერბეთი საპარლამენტო დემოკრატიაა, სადაც არჩევნები მრავალპარტიული შეჯიბრის პრინციპებით ტარდება, თუმცა ბოლო წლებში მმართველი „სერბეთის პროგრესული პარტია SNS“ მნიშვნელოვნად აფერხებს პოლიტიკურ უფლებებს და სამოქალაქო თავისუფლებებს, ახდენს რა ზეწოლას დამოუკიდებელ მედიაზე, პოლიტიკურ ოპოზიციასა და სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებზე. მიუხედავად ამისა, ქვეყანა განაგრძობს სვლას ევროკავშირის წევრობისკენ.

პირადი დისკუსიები, ზოგადად, აქტიური და თავისუფალია, თუმცა მაღალი პროფილის სამთავრობო კრიტიკოსების სანიმუშო დასჯების ფაქტებმა თავისი როლი ითამაშა ღია დებატებისა და თავისუფალი გამოხატვისთვის მზარდი მტრული გარემოს შექმნაში. 2018 წლის განმავლობაში მთავრობის ოპონენტებად მიჩნეული ჟურნალისტების, სამოქალაქო საზოგადოებრივი ლიდერების და ცნობილი სახეების წინააღმდეგ, სამთავრობო მედია საშუალებებში ადგილი ჰქონდა რეპუტაციის შელახვისკენ მიმართულ კამპანიებს; ასევე, საგამოძიებო და სხვა საპასუხო (სამაგიერო) ქმედებებს. 2018 წლის ოქტომბერში, ხელისუფლებამ დაიწყო გამოძიება ჯანდაცვის სფეროში მოქმედი საქველმოქმედო ორგანიზაციის წინააღმდეგ, რომელსაც მსახიობი სერგეი ტრიფუნოვიჩი ხელმძღვანელობს. სერგეი ტრიფუნოვიჩი ღიად აკრიტიკებს მთავრობას როგორც სოციალურ მედიაში, ასევე საჯარო გამოსვლებისას. გამოძიების დაწყების პარალელურად, ტრიფუნოვიჩის დადგმა მოხსნეს ნოემბრის ადგილობრივი თეატრალური ფესტივალიდან. ანალიტიკოსების მოსაზრებით, აღნიშნული ქმედებები იყო ტრიფუნოვიჩისთვის სამაგიეროს გადახდა, როგორც ჩანს მმართველი „სერბეთის პროგრესული პარტიის“ მაღალჩინოსნების მოთხოვნით.

მიუხედავად კონსტიტუციისა, რომელიც პრესის თავისუფლების გარანტია და იმის მიუხედავად, რომ ცილისწამება სისხლის სამართლის კოდექსით დასჯადი არაა, მედიის თავისუფლება შერყეულია ჟურნალისტების წინააღმდეგ სხვადასხვა სახის საჩივრებითა და სისხლის სამართლებრივი დევნით, მედია საშუალებების მფლობელობის კუთხით არსებული გამჭვირვალობის ნაკლებობით, სარედაქციო პოლიტიკაზე ზეწოლით პოლიტიკოსებისა და პოლიტიკოსებთან დაკავშირებული მფლობელების მხრიდან და ასევე, მაღალი ხარისხის თვით-ცენზურით. სახელმწიფო და მმართველი პარტია ახორციელებს ზეწოლას კერძო მედია საშუალებებზე, მათ შორის სარეკლამო კონტრაქტების გამოყენებით და სხვა არაპირდაპირი სუბსიდიების საშუალებით. იმ დროს, როდესაც ბევრი მედია საშუალება ირჩევს სახელისუფლებო ხაზს და თავს არიდებს მმართველი ძალის კრიტიკას, ზოგიერთი მედია საშუალება განაგრძობს დამოუკიდებელი მაუწყებლობის შეთავაზებას.

2018 წლის განმავლობაში რიგი კრიტიკულად განწყობილი ჟურნალისტებისა და მედია საშუალებებისა აწყდებოდა რეპუტაციის შემლახავ კამპანიებს, სადამსჯელო ხასიათის საგადასახადო შემოწმებებს და ზეწოლის სხვა ფორმებს. გასული წლის განმავლობაში სერბეთის დამოუკიდებელ ჟურნალისტთა ასოციაციამ მედიის თავისუფლების დარღვევის 102 ფაქტი აღწერა. აღნიშნული ფაქტები მოიცავდა ფიზიკურ თავდასხმებსაც, თუმცა მათი უმეტესობა იყო აგრესიული რიტორიკა და სხვა ფორმებით ზეწოლა და დაშინება. 2018 წლის დეკემბერში საგამოძიებო ჟურნალისტი მილან იოვანოვიჩი, რომელიც აქტიურად აშუქებდა კორუფციის საკითხებს, თავდასხმის მსხვერპლი გახდა – უცნობმა დამნაშავემ მის სახლს ე.წ. „მოლოტოვის კოქტეილი“ ესროლა.

აკადემიური თავისუფლება მეტწილად მხარდაჭერილია ქვეყანაში, თუმცა ბოლო პერიოდის საკანონმდებლო ცვლილებები ბადებს შეშფოთების საფუძველს პოლიტიკური ზეგავლენის მიმართულებით. უმაღლესი განათლების შესახებ კანონით, რომელიც 2017 წელს იქნა მიღებული, გაიზარდა სახელმწიფოს მიერ დანიშნული წევრების რაოდენობა უმაღლესი განათლებისა და ეროვნული აკრედიტაციის საბჭოებში. კიდევ ერთი კანონით, რომელიც ასევე 2017 წელს იქნა მიღებული, განათლების მინისტრს მისცა ცენტრალიზებული კონტროლი სკოლების დირექტორების დანიშვნის მიმართულებით.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2019 წლის ანგარიშში სერბეთის შესახებ წერს, რომ ჟურნალისტები კვლავ არიან თავდასხმებისა და დაშინების მსხვერპლნი და სერბეთის ხელისუფლება აღნიშნული არ ახდენს სათანადო რეაგირებას. სახელისუფლებო მედია საშუალებები განაგრძობენ რეპუტაციის შემლახავ კამპანიებს დამოუკიდებელი მედია საშუალებებისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ. ადამიანის უფლებათა დამცველები კვლავ მტრულ გარემოში განაგრძობენ საქმიანობას. ინტერნეტ სივრცეში რეგულარულად ვრცელდება მუქარები ადამიანის უფლებათა აქტივისტების მიმართ და გამოძიება ამ მიმართულებით გაჭიანურებულია.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში სერბეთის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კონსტიტუცია ადგენს გამოხატვის თავისუფლებას, მათ შორის პრესის თავისუფლებას, თუმცა მედიის ფლობის კუთხით არსებული გამჭვირვალობის ნაკლებობის გამო, მთავრობა კვლავ განაგრძობს სხვადასხვა მედია საშუალების ფლობას. მედიის თავისუფლებას ჩრდილს აყენებს, ასევე, მუქარები და თავდასხმები ჟურნალისტებზე. დამოუკიდებელი დამკვირვებლების შეფასებით, პრესის თავისუფლების მხრივ, 2017 წელი ერთერთი ყველაზე უარესი იყო სერბეთში და 2018 წელს მედიის თავისუფლების კუთხით სიტუაციის გაუარესების ტენდენცია შენარჩუნდა.[3]

ევროკომისია სერბეთის ევროკავშირში გაწევრიანების პროგრესის ანგარიშში, რომელიც 2019 წლის მაისში გამოქვეყნდა, წერს, რომ ქვეყანაში გამოხატვის თავისუფლების კუთხით ჯერჯერობით პროგრესს ადგილი არ ჰქონია. პროგრესის არ არსებობა კი, თავის მხრივ, უკვე სერიოზული შეშფოთების საგანია. საერთო გარემო კვლავ არ არის სახარბიელო გამოხატვის თავისუფლების უფლების აღსრულებისთვის. ჟურნალისტების დაშინების, მათ მიმართ მუქარისა და ძალადობის ფაქტები კვლავ შემაშფოთებელია. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ასეთი ფაქტი გამოძიებული და სასჯელი დაკისრებული იქნა, ზოგადად, გამოძიებები ამ კუთხით კვლავ იშვიათია. ევროკომისია მიიჩნევს, რომ სერბეთმა უნდა შექმნას ისეთი გარემო, სადაც გამოხატვის თავისუფლება შეუფერხებლად აღსრულდება და უნდა უზრუნველყოს ჟურნალისტებისა და ბლოგერების დაშინებების, ფიზიკური თავდასხმების, მათ მიმართ ძალადობისკენ წაქეზებისა და მათი პირადი ცხოვრების ხელყოფის ფაქტებზე სათანადო რეაგირება. ასევე, საჯაროდ დაგმოს მსგავსი ქმედებები.[4]

[1] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Serbia, 4 February 2019

 (accessed on 28 November 2019)

[2] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Serbia/Kosovo, 17 January 2019

 (accessed on 28 November 2019)

[3] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Serbia, 13 March 2019

 (accessed on 28 November 2019)

[4] European Commission: Serbia 2019 Report [SWD(2019) 219 final], 29 May 2019

 (accessed on 28 November 2019)

ბანგლადეში. ადამიანის უფლებების დაცვა. პოლიტიკური ოპოზიცია. ნოემბერი, 2019

ბანგლადეშში პოლიტიკური ძალაუფლება კონცენტრირებულია მმართველი პარტიის „ავამი ლიგა“ ხელში და მდგომარეობის შესანარჩუნებლად, ის იყენებს ოპოზიციისა და მასთან დაკავშირებული სუბიექტების, ასევე კრიტიკულად განწყობილი მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების მიმართ რეპრესიებს. კორუფცია ქვეყანაში სერიოზული პრობლემაა და ანტი-კორუფციული ძალისხმევა მნიშვნელოვნადაა შესუსტებული პოლიტიზებული ძალოვანი სტრუქტურების მეშვეობით. უსაფრთხოების ძალები დაუსჯელად სჩადიან სხვადასხვა სახის ადამიანის უფლებების დარღვევებს. ისლამისტური ექსტრემისტული საფრთხე 2016 წლის შემდეგ შემცირებულია – მთავრობამ აამოქმედა მკაცრი მეთოდები, რასაც 15 ათასამდე პირის დაპატიმრება მოყვა.[1]

სამოქალაქო ხელისუფლება ახორციელებს უსაფრთხოების ძალების ეფექტურ კონტროლს. ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით სერიოზულ პრობლემებია უკანონო და თვითნებური მკვლელობები; იძულებითი გაუჩინარებები; წამება; თვითნებური და უკანონო დაკავებები მთავრობის მიერ ან მისი სახელით; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; პოლიტიკური ნიშნით პატიმრები; თვითნებური და უკანონო ჩარევა პირად ცხოვრებაში; ცენზურა, ინტერნეტ საიტების დაბლოკვა და ცილისწამება; ასევე. მშვიდობიანი შეკრების უფლებების დარღვევა და არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობების აკრძალვები; პოლიტიკური ჩართულობის შეზღუდვა; კორუფცია; ადამიანებით ვაჭრობა; ძალადობა ლგბტი თემის მიმართ და ერთსქესიანთა კავშირის სისხლისსამართლებრივი დევნა; მშრომელთა უფლებების დარღვევები და ბავშვთა შრომის გამოყენება. ვრცელდება ინფორმაციები უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ადამიანის უფლებების დარღვევის ფაქტებზე ფართომასშტაბიანი დაუსჯელობის შესახებ. მთავრობა ძალიან ცოტას აკეთებს უსაფრთხოების ძალების მიერ სავარაუდო მკვლელობების ფაქტების გამოძიებისა და დამნაშავეების დასჯისთვის.[2]

ბანგლადეშის პარლამენტი 350 წევრისგან შედგება, საიდანაც 300 აირჩევა პირდაპირი წესით. პოლიტიკური პარტიები ირჩევენ საერთო ჯამში 50 მდედრობითი სქესის წევრს მათ მიერ არჩევითი ადგილების განაწილების შესაბამისად. შეიხ ჰასინას მმართველმა „ავამი ლიგამ“ 2018 წლის დეკემბერში გამართული არჩევნები, ზედიზედ მესამედ, უდიდესი უპირატესობით მოიგო და 300 არჩევითი ადგილიდან 288 დაისაკუთრა. არჩევნების დღე და წინასაარჩევნო კამპანია პოლიტიკური ძალადობის ფონზე მიმდინარეობდა და მინიმუმ 17 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა; ასევე, ადგილი ჰქონდა მთავრობის ოპონენტების როგორც სამართლებრივი ასევე სხვა მეთოდებით შევიწროვებას. ოპოზიციური პარტიის „BNP“ მტკიცებით, მათი 6 ათასამდე მხარდამჭერი და 10 კანდიდატი არჩევნების წინ დააპატიმრეს და აღნიშნული კანდიდატები ძალადობისა და დაშინების მსხვერპლნი გახდნენ. პარტიის ლიდერი კჰალედა ზია კორუფციის ბრალდებით გაასამართლეს და კენჭისყრამდე ჩასვეს ციხეში, შემდეგ კი არჩევნებში კანდიდატად მონაწილეობის უფლება ჩამოართვეს, რამაც პარტია „BNP“ სერიოზულად დააზარალა.

პარტია „BNP“-ის მტკიცებით, „ავამი ლიგამ“ არჩევნები ფართომასშტაბიანი მოსყიდვის და გაყალბების გზით მოიგო. აღნიშნულ პროცესში, მათი თქმით, ჩართულნი იყვნენ, როგორც პარტიის აქტივისტები, ასევე სამართალდამცავი ორგანოები. არჩევნებზე არ დაუშვეს სანდო და სარწმუნო რეპუტაციის მქონე არც საერთაშორისო და არც ადგილობრივი დამკვირვებლები. საარჩევნო კომისიამ, სხვადასხვა დარღვევებისთვის, „ავამი ლიგის“ 3 და „BNP“-ის 141 კანდიდატი მოხსნა არჩევნებიდან.[3]

ბანგლადეშში გრძელდება მმართველი პარტიის მიმართ ოპოზიციურად და კრიტიკულად განწყობილთა დევნა. მათ შორის არიან როგორც პოლიტიკური ოპოზიცია, ასევე ჟურნალისტები, ცნობილი სამოქალაქო აქტივისტები, სტუდენტები და სკოლის მოსწავლეებიც კი.[4]

[1] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Bangladesh, 4 February 2019

 (accessed on 28 November 2019)

[2] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Bangladesh, 13 March 2019

 (accessed on 28 November 2019)

[3] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Bangladesh, 4 February 2019

 (accessed on 28 November 2019)

[4] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Bangladesh, 17 January 2019

 (accessed on 28 November 2019)

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ნოემბერი, 2019

ერაყში არსებული ვითარება – ბაღდადის ცენტრში დანაღმული ავტომობილი აფეთქდა. ინციდენტის შედეგად 6 ადამიანი დაიღუპა და 30 დაშავდა. აფეთქება ღამით, ტაჰრირის მოედანთან მოხდა, სადაც რამდენიმე კვირაა საპროტესტო აქციის მონაწილეები არიან შეკრებილნი. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[1]

ერაყის რამდენიმე ქალაქში ანტი-სამთავრობო აქციები განახლდა. საპროტესტო აქციები გაიმართა ბაღდადში, კუტში, ნეჯეფში, დივანიაში, ნასირიასა და ბასრაში. აქციებში ათობით ათასი ადამიანი ჩაერთო. ისინი ხიდების დაკავებასა და ავტომაგისტრალების გადაკეტვას ცდილობდნენ.[2]

მორიგ შეტაკებებს ერაყში სულ მცირე სამი ადამიანი ემსხვერპლა, 20-ზე მეტი კი დაშავდა. მედიის ცნობით, პოლიციამ ბაღდადში დემონსტრანტების წინააღმდეგ საბრძოლო ტყვიები გამოიყენა. ბოლო მონაცემებით, ქვეყანაში შეტაკებებს უკვე 300-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. სადამ ჰუსეინის რეჟიმის დამხობის შემდეგ ეს ყველაზე მასშტაბური გამოსვლებია. საპროტესტო აქციები პირველ ოქტომბერს დაიწყო – მოსახლეობა უმუშევრობას და საჯარო უწყებებში კორუფციას აპროტესტებს.[3]

საპროტესტო აქციები ირანში – ირანში მთავრობის მიერ საწვავის გაძვირებას საპროტესტო აქციები მოჰყვა. დემონსტრაციები ქვეყნის რამდენიმე ქალაქში გაიმართა. სირჟანში აქციის მონაწილეებმა ნავთობის საცავის დაწვა სცადეს, თუმცა სამართალდამცველებმა ამის საშუალება არ მისცეს. ირანის ხელისუფლებამ საწვავის გაძვირების გადაწყვეტილება 15 ნოემბერს მიიღო. კერძოდ, ხელისუფლებამ დააწესა, რომ ერთმა მანქანამ თვეში 60 ლიტრ საწვავზე მეტი არ უნდა მოიხმაროს. მანამდე დაშვებული რაოდენობა 250 ლიტრს შეადგენდა. საწვავის ღირებულება კი 50%-ით გაიზარდა. ქვეყნის პრეზიდენტ ჰასან როუჰანის თქმით, ცვლილებების მიზეზი დაბალი შემოსავლის მქონე მოსახლეობის მხარდაჭერაა.[4]

საპროტესტო აქციებმა ქვეყნის 21 ქალაქი მოიცვა. აქციების დროს სამართალდამცველებმა ძალა გამოიყენეს. მედიის ინფორმაციით, ქციების დროს 100-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. ირანის ხელისუფლების ცნობით, ქვეყნის მასშტაბით 1000-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს. 19 ნოემბრის მდგომარეობით, ხელისუფლების შეფასებით, ვითარება ნორმალიზებულია.[5]

ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ აქციების ორგანიზებაში აშშ და ისრაელი დაადანაშაულა. მისი თქმით, არეულობა დასრულდა და ქვეყანამ მორიგი გამოცდა წარმატებით ჩააბარა. პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ მთავრობის მხარდამჭერი სპონტანური აქციები, რომლებიც რამდენიმე ქალაქში გაიმართა, ირანელი ხალხის სიძლიერის ნიშანია.[6]

ავღანეთში არსებული ვითარება – მოძრაობა „თალიბანმა“ ქაბულის უნივერსიტეტის გატაცებული პროფესორები გაათავისუფლა. დაჯგუფებამ გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღო, რაც ავღანეთის მთავრობამ მოძრაობის 3 დაკავებული მეთაური გაათავისუფლა. ავღანეთის პრეზიდენტმა დაკავებულების გათავისუფლებას მძიმე, მაგრამ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება უწოდა. ამერიკელი კევინ კინგი და ავსტრალიელი ტიმოთი ვიქსი ტყვეობაში 2016 წლის შემდეგ იმყოფებოდნენ.[7]

ავღანეთის ჩრდილოეთით მდებარე კუნდუზის პროვინციაში თალიბები სამხედრო ბაზას დაესხნენ თავს. თავდასხმის შემდეგად 13 ჯარისკაცი დაიღუპა.[8]

სირიის კრიზისი – სირიის სასაზღვრო ქალაქ ტელ აბიადში აფეთქებას სულ ცოტა 10 ადამიანი ემსხვერპლა, 25 კი დაშავდა. შემთხვევა ქალაქის ცენტრალურ ქუჩაზე მოხდა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა მანქანაზე იყო დამონტაჟებული. აფეთქებას ერთი ოჯახის 4 წევრი ემსხვერპლა. ტელ აბიადს თურქეთის მიერ მხარდაჭერილი ძალები აკონტროლებენ. თურქეთის თავდაცვის მინისტრმა მომხდარში ქურთული დაჯგუფება YPG დაადანაშაულა, თუმცა აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[9]

[1] ANI News; 6 killed as bomb explodes amid protests in Iraq’s Tahrir Square; 16 November, 2019; available at: https://www.aninews.in/news/world/middle-east/6-killed-as-bomb-explodes-amid-protests-in-iraqs-tahrir-square20191116093802/

[2] იმედის ახალი ამბები; ერაყის რამდენიმე ქალაქში ანტისამთავრობო აქციები განახლდა; 18 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/121568/erakis-ramdenime-qalaqshi-antisamtavrobo-demonstratsiebi-ganakhlda

[3] იმედის ახალი ამბები; ერაყში მორიგ შეტაკებას ისევ მსხვერპლი მოჰყვა; 22 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/122007/erakshi-morig-shetakebas-isev-mskhverpli-mohkva

[4] DW; Iran: Deadly protests erupt over shock fuel price hike; 16 November, 2019; available at: https://www.dw.com/en/iran-deadly-protests-erupt-over-shock-fuel-price-hike/a-51275142

[5] Amnesty International; Iran: More than 100 protesters believed to be killed as top officials give green lights to crush protests; 19 November, 2019; available at: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/11/iran-more-than-100-protesters-believed-to-be-killed-as-top-officials-give-green-light-to-crush-protests/

[6] Reuters; Iran’s Rouhani claims victory over unrest; 20 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-gasoline-protests/irans-rouhani-claims-victory-over-unrest-and-blames-foreigners-idUSKBN1XU0YW

[7] BBC; US and Australian hostages freed in Taliban prisoner swap; 19 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50471186

[8] TOLO News; 13 Afghan soldiers killed in Taliban attack in Kunduz; 20 November, 2019; available at: https://tolonews.com/afghanistan/13%C2%A0afghan-soldiers-killed-taliban-attack-kunduz

[9] Reuters; Car bomb kills at least 10 people near Syria’s border with Turkey; 23 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security/car-bomb-kills-at-least-10-people-near-syrias-border-with-turkey-idUSKBN1XX0BS

რუსეთი. რუსეთის ფედერაციის პოლიტიკური პარტიები. ნოემბერი, 2019

რუსეთის გაერთიანებული დემოკრატიული პარტია „იაბლოკო“ ოფიციალურად რეგისტრირებული პოლიტიკური პარტიაა, რომელიც მონაწილეობდა ყველა საპარლამენტო არჩევნებში (7 მოწვევა). 2003 წლამდე პარტია პარლამენტში წარმოდგენილი იყო ფრაქციით, ხოლო 2007 წლამდე ცალკეული დეპუტატებით. მეხუთე, მეექვსე და მეშვიდე მოწვევის პარლამენტში პარტია წარმოდგენილი არ ყოფილა. პარტია 1993 წელს გრიგორი ავლინსკის, იური ბოლდირევისა და ვლადიმერ ლუკინის მიერ შეიქმნა. „იაბლოკოს“ იდეოლოგია სოციალური ლიბერალიზმი, სოციალ-დემოკრატია, პროგრესივიზმი, პრო-ევროპულობა და მწვანე პოლიტიკაა.

პარტიის პოზიცია სხვადასხვა აქტუალური საკითხის მიმართ ხშირად განსხვავდება მმართველი ძალების პოზიციისგან. პარტია სიკვდილით დასჯის წინააღმდეგია – 2013 წელს, როდესაც ქვეყნის შსს მინისტრმა განაცხადა, რომ არ არის წინააღმდეგი, სიკვდილით დასჯა აღდგეს, პარტიამ მინისტრი მკაცრად გააკრიტიკა და მისი გადადგომის მოთხოვნით კამპანია წამოიწყო. პარტია „იაბლოკო“ არაერთხელ გამოსულა ლგბტ საზოგადოების უფლებების დასაცავად. 2011 წლიდან პარტიაში ფუნქციონირების ანტი-კორუფციული ცენტრი, რომლის მიზანია ხელისუფლების პოლიტიკაზე ზეგავლენის მოხდენა, კორუფციის აღმოფხვრის მიზნით. პარტიამ გააკრიტიკა რუსეთის ფედერაციის ხელისუფლების მოქმედებები უკრაინაში. „იაბლოკომ“ დაგმო „სპრავედლივაია რასიას“ კანონპროექტი, უკრაინის თანხმობის გარეშე, რეფერენდუმის გზით, ყირიმის მიერთების შესახებ. 2014 წლის 14 მარტს პარტია გამოვიდა ლოზუნგით „არა ომს“ და დაგმო რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის ნეოიმპერიალისტური კურსი.[1]

პოლიტიკური პარტია „სპრავედლივაია რასია“ ოფიციალურად რეგისტრირებული მემარცხენე-ცენტრისტული პარტიაა, რომლის იდეოლოგიაც სოციალ-დემოკრატიასა და მოდერნიზებულ სოციალიზმს ემყარება. პარტია დაარსდა 2006 წელს. პარტიის დამფუძნებლები იყვნენ პარტიები: „როდინა“, „პენსიონერების პარტია“ და „სიცოცხლის პარტია“ („სპრავედლივაია რასია“ „სიცოცხლის პარტიის“ პირდაპირი მემკვიდრეა). პარტიის თავმჯდომარე და ლიდერია სერგეი მირონოვი. 2015 წლის მონაცემებით, პარტია თითქმის სრულად (86.4%) ფინანსდება ფედერალური ბიუჯეტიდან.

დაარსების შემდეგ, პარტიამ ყველა საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა. ამასთან, პარტია აქტიურად იყენებდა ე.წ. მატარებლის ტექნოლოგიას – პარტიას სიაში შეყავს ცნობილი სახეები, რომლებიც არ აპირებენ დეპუტატობას და არჩევისთანავე უარს აცხადებენ მანდატის მიღებაზე და საბოლოოდ, პარლამენტში შედიან ნაკლებად ცნობილი თანაპარტიელები, რომლებიც მათ ანაცვლებენ სიაში. აღნიშნულ მეთოდს მმართველი პარტია გაცილებით ხშირად მიმართავს. 2007 წელს დეპუტატის მანდატზე უარი 9 არჩეულმა კანდიდატმა, ხოლო 2011 წელს 4-მა თქვა. 2007 წელს პარტიამ ამომრჩეველთა ხმების 7.74% (მეოთხე ადგილი) მიიღო და პარლამენტში 38 დეპუტატისგან შემდგარი ფრაქცია ჩამოაყალიბა. ფედერალურ სიას მაშინ სათავეში თავად სერგეი მირონოვი და სვეტლანა გორიაჩევა ედგა. 2011 წელს პარტიამ ხმათა 13.24% (მესამე ადგილი) დააგროვა და მეექვსე მოწვევის პარლამენტში 64 დეპუტატისგან შემდგარი ფრაქცია შექმნა. 2016 წელს პარტიამ კვლავ მეოთხე ადგილი დაიკავა, თუმცა ამჯერად ხმათა 6.22%-ით და ფრაქციის შემადგენლობაში 23 დეპუტატი შევიდა.

რუსი პოლიტოლოგი რ. მუხამეტოვი პარტიის „სპრავედლივაია რასია“ ფედერალურ ხელისუფლებასთან დამოკიდებულების ქრონოლოგიის აღწერაში ამბობს, რომ 2006-2010 წლებში პარტია კონსტრუქციულ ოპოზიციას წარმოადგენდა. ამ პერიოდში პარტიის პოზიცია იყო „სახელისუფლებო პარტია ნომერი ორი“. 2010-2012 წლებში პარტია რადიკალურ ოპოზიციას წარმოადგენდა. 2012 წლიდან დღემდე ის სრულად ლოიალურია ფედერალური ხელისუფლების მიმართ. პარტიიდან არაერთხელ გარიცხეს ის წევრები, რომლებიც ოპოზიციურ იდეებს უჭერდნენ მხარს.[2] [3]

კომუნისტური პარტია „რუსეთის კომუნისტები“ ოფიციალურად დარეგისტრირებული მემარცხენე პოლიტიკური პარტიაა. პარტია 2009 წელს შეიქმნა. 2009-2012 წლებში მოქმედებდა როგორც არა-კომერციული ორგანიზაცია. პარტიის ლიდერია მაკსიმ სურაიკინი. პარტიის იდეოლოგია სოციალიზმს, კომუნიზმს, მარქსიზმ-ლენინიზმსა და სტალინიზმს ეფუძნება. პარტია მაღალი მხარდაჭერით არ სარგებლობს და არ არის წარმოდგენილი ბოლო მოწვევის პარლამენტში. ადგილობრივ ხელისუფლებაში ჰყავს 7 წარმომადგენელი (საერთო რაოდენობა 3994).

„რუსეთის კომუნისტების“ პარტია შეიქმნა როგორც „რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიის“ ალტერნატივა. პარტია ხშირად აკრიტიკებს „რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიის“ ლიდერს გენადი ზიუგანოვს და მიიჩნევს, რომ მისი მეთაურობით პარტიას ხელისუფლებაში დაბრუნების შანსი არ აქვს. „რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიამ“ სარჩელი შეიტანა სასამართლოში და მოითხოვა „რუსეთის კომუნისტებისთვის“ აღნიშნული სახელისა და საბჭოთა სიმბოლიკის გამოყენება აეკრძალათ, რადგან აღნიშნული ძალიან მსგავსი იყო კომუნისტური პარტიის სახელისა და სიმბოლიკის, თუმცა სასამართლომ სარჩელი არ დააკმაყოფილა. „რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტია“ „რუსეთის კომუნისტებს“ იდეების მოპარვასა და მათი მოქმედი ხელისუფლებისთვის გაზიარებაში ადანაშაულებენ. კიდევ ერთი მემარცხენე პოლიტიკური პარტია „რუსეთის გაერთიანებული შრომის ფრონტი“ პარტია „რუსეთის კომუნისტებს“ კრემლის ტექნოლოგიურ პროექტს უწოდებს, რომელიც აქცენტს აკეთებს მემარცხენე პოპულიზმზე.[4] [5]

პოლიტიკური პარტიის „სახალხო პარტია რუსეთის ქალებისთვის“ ისტორია 2007 წლის 31 მარტიდან იწყება, როდესაც ჩატარდა დამფუძნებელი კრება. წესდება და პროგრამა პარტიამ 2012 წლის 22 აპრილს დაამტკიცა. პარტიის ლიდერი იყო გალინა ხავრაევა.

2012-2019 წლებში პარტიას არცერთხელ მიუღია მონაწილეობა საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნებში (მინიმუმ ერთხელ მონაწილეობა დაარსებიდან 7 წლის განმავლობაში სავალდებულოა რუსეთის ფედერაციის კანონმდებლობით). ორჯერ მონაწილეობდა რუსეთის ფედერაციის სუბიექტების მეთაურთა არჩევნებში (სავალდებულო მონაწილეობა – 9), 8-ჯერ მონაწილეობდა ფედერაციის სუბიექტების საკანონმდებლო კრების არჩევნებში (სავალდებულო მონაწილეობა – 17) და 14-ჯერ მონაწილეობდა სუბიექტების ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში (სავალდებულო მონაწილეობა – 43). არჩევნებში არასაკმარისი რაოდენობით მონაწილეობის გამო, 2019 წლის 14 ივნისს, რუსეთის ფედერაციის უზენაესმა სასამართლომ პარტიის ლიკვიდაცია გამოაცხადა.[6] [7]

„ცვლილებების პარტია“ რუსეთის ფედერაციის არა-რეგისტრირებული პოლიტიკური პარტიაა. პარტიის თავმჯდომარეა რუსეთის ფედერაციის დუმის ყოფილი დეპუტატი დმიტრი გუდკოვი. პარტია 2013 წლის მარტში შეიქმნა – სამოქალაქო ინიციატივის სახელწოდებით. აღნიშნული სახელი 2018 წლის ივნისში შეიცვალა და პარტიას ეწოდა „ცვლილებების პარტია“. პარტიის განახლება დაიწყო 2017 წლის ბოლოს, როდესაც პარტიაში ქსენია სობჩაკი მივიდა, რომელიც 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობდა. 2019 წლის აპრილში ცნობილი გახდა, რომ სობჩაკმა პარტიის დაფინანსება შეწყვიტა, რისი მიზეზიც გუდკოვთან კონფლიქტი დასახელდა. პარტიის განახლება არაოფიციალური ხასიათისაა, რადგან „სამოქალაქო ინიციატივა“ ოფიციალურად სახელის შეცვლას 2018 წლის ზაფხულიდან ცდილობს, მაგრამ იუსტიციის სამინისტრო აღნიშნულ თხოვნას არ ამტკიცებს.[8] [9] [10]

„როდინა“ რუსეთის ფედერაციაში ოფიციალურად რეგისტრირებული ნაციონალისტურ-კონსერვატიული პოლიტიკური პარტიაა. 2003-2004 წლებში პარტია „საარჩევნო ბლოკი – სახალხო-პატრიოტული კავშირი როდინას“ სახელით ფუნქციონირებდა (დაარსდა 2003 წლის 14 სექტემბერს). 2006 – 2012 წლებში პარტია გაუქმებული იყო და ხელახლა აღდგა 2012 წლის 29 სექტემბერს. ამავე წლის 21 დეკემბერს პარტია ოფიციალურად დარეგისტრირდა იუსტიციის სამინისტროში. პარტიის დამაარსებელი და არაოფიციალური ლიდერია დმიტრი როგოზინი. პარტიის ოფიციალური ლიდერია ალეკსეი ჟურავლიოვი, რომელიც მეექვსე მოწვევის პარლამენტის დეპუტატი იყო. 2005-2006 წლებში პარტია ხელისუფლების მხრიდან ზეწოლას განიცდიდა და საბოლოოდ როგოზინი იძულებული გახდა, პარტია დაეტოვებინა. მისი თქმით, მას ულტიმატუმი წაუყენეს – პარტია არსებობას შეძლებდა მხოლოდ მისი წასვლის შემთხვევაში. 2006 წლის 25 მარტს როგოზინმა ოფიციალურად დატოვა პარტია და პოსტი ალეკსანდრ ბაბაკოვს გადააბარა. 2006 წლის ივლისში ბაბაკოვმა, „რუსეთის სიცოცხლის პარტიის“ ლიდერთან, სერგეი მირონოვთან ერთად განაცხადა, რომ აპირებდა მემარცხენე ძალების (კომუნისტების გამოკლებით) გაერთიანებას და ასე შესვლას საკანონმდებლო ორგანოში, სადაც იქნებოდნენ ერთერთი სისტემური პარტია მმართველ „ედინაია რასიასთან“ ერთად. ახალი გაერთიანების იდეოლოგიური პლატფორმა იყო მოქმედი პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის კურსის მხარდაჭერა. 2006 წლის 28 ოქტომბერს პარტია „როდინა“ ოფიციალურად შევიდა „სპრავედლივაია რასიას“ შემადგენლობაში. თავდაპირველი სახელწოდება იყო „სპრავედლივაია რასია: როდინა / პენსიონერები / სიცოცხლე“, შემდეგ კი მხოლოდ „სპრავედლივაია რასია“.

პოლიტიკური პარტიის „როდინა“ აღდგენის გადაწყვეტილება მიღებული იქნა 2011 წლის 21 სექტემბერს გამართულ კრებაზე, სადაც დმიტრი როგოზინმა „სპრავედლივაია რასია“ პარტიის „როდინა“ რეიდერულ მითვისებაში დაადანაშაულა. 2017 წლის ივლისში, პეტერბურგში გამართულ კრებაზე პარტიამ „როდინა“ გადაწყვიტა, რომ 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში არ მიიღებდა მონაწილეობას და მხარს დაუჭერდა მოქმედ პრეზიდენტს ვლადიმერ პუტინს.[11] [12] [13]

[1] რუსეთის გაერთიანებული დემოკრატიული პარტია „იაბლოკო“; ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.yabloko.ru/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[2] პოლიტიკური პარტიის „სპრავედლივაია რასია“ ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://www.spravedlivo.ru/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[3] „სპრავედლივაია რასია“ და ძალაუფლება: ურთიერთობის განვითარების ეტაპები; რ. მუხამეტოვი; სტუდია ჰუმანიტატისი; 2015 წელი; გვერდები 7-14;

[4] პოლიტიკური პარტიის „რუსეთის კომუნისტები“ ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://komros.info/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[5] პოლიტიკური პარტიის „რუსეთის გაერთიანებული შრომის ფრონტი“ ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; „პოლიტიკურ პანელზე“ – როგორ ჩაატარა პარტიამ „რუსეთის კომუნისტები“ სადღესასწაულო მიტინგი; 22 ნოემბერი, 2015; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.rotfront.su/%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B8/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[6] პოლიტიკური პარტიის „სახალხო პარტია რუსეთის ქალებისთვის“ ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://npzhr.ru/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[7] საინფორმაციო სააგენტო „ვედომოსტი“; იუსტიციის სამინისტრომ დაიწყო იმ პარტიების ლიკვიდაცია, ვინც არჩევნებში სავალდებულო მონაწილეობის ნორმას ვერ ასრულებენ; 30 მაისი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2019/05/30/802947-minyust-likvidatsii [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[8] პოლიტიკური პარტიის „ცვლილებების პარტია“ ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://peremen.party/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[9] საინფორმაციო სააგენტო „RBC“; სობჩაკმა „ცვლილებების პარტიის“ დაფინანსება შეწყვიტა; 2 აპრილი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.rbc.ru/politics/02/04/2019/5ca1fd0b9a79476ffa589bdb [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[10] საინფორმაციო სააგენტო კომერსანტი; იუსტიციის სამინისტრომ კვლავ არ დააკმაყოფილა „სამოქალაქო ინიციატივისთვის“ სახელის შეცვლის განცხადება; 22 მაისი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე:

[ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[11] პოლიტიკური პარტიის „როდინა“ ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://www.rodina.ru/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[12] საინფორმაციო სააგენტო „ლენტა“; დმიტრი როგოზინი პარტის „როდინა“ თავმჯდომარეობიდან მიდის; 24 მარტი, 2006 წელი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://lenta.ru/news/2006/03/24/rogozin/ [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

[13] საინფორმაციო სააგენტო „არგუმენტები და ფაქტები“; „როდინა“ საპრეზიდენტო არჩევნებში მხარს პუტინს დაუჭერს; 27 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://aif.ru/politics/russia/rodina_podderzhit_putina_na_vyborah_prezidenta_rossii [ნანახია 2019 წლის 20 ნოემბერს]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ნოემბერი, 2019

სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის შემდეგი შეხვედრა 25 ნოემბერს დაიწყება – გაეროს სპეციალურმა წარმომადგენელმა გეირ პედერსენმა სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის პირველი შეხვედრა დადებითად შეაფასა. პედერსენმა განაცხადა, რომ შეხვედრები მოსალოდნელზე უკეთესად წარიმართა, თუმცა გარკვეული საკითხების განხილვა ძალიან მტკივნეული იყო. მისივე თქმით, დელეგატებმა სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობის და ტერორიზმის თემებზე ისაუბრეს. მოლაპარაკებების შემდეგი ეტაპი 25 ნოემბერს დაიწყება. სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის პირველი შეხვედრა ჟენევაში, 30 ოქტომბერს დაიწყო. კომიტეტში 150 დელეგატია, რომლებიც სირიის მთავრობას, ოპოზიციას და სამოქალაქო სექტორს წარმოადგენენ. მათ ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია უნდა შექმნან. საკონსტიტუციო კომიტეტი სექტემბერში შეიქმნა. 2011 წელს სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ ეს სირიის მთავრობასა და ოპოზიციას შორის მიღწეული პირველი შეთანხმებაა. კონფლიქტს 370 000 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, 5,6 მილიონი კი ლტოლვილი გახდა.[1]

დონბასში ძალების გაყვანის ბოლო ეტაპი დაიწყო – უკრაინის სახელმწიფო ძალებმა და რუსეთის მიერ მხარდაჭერილმა სეპარატისტებმა დონბასში ძალების გაყვანის პროცესი სოფელ პეტროვსკოესთან დაიწყეს. მინსკის ხელშეკრულების მიხედვით, ეს ბოლო წერტილია, რომელშიც ძალების გაყვანა უნდა მოხდეს. პროცესს ეუთოს წარმომადგენლები აკვირდებიან. როგორც უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ აღნიშნა, მას იმედი აქვს, რომ ძალების გაყვანა უახლოეს მომავალში დასრულდება. ძალების გაყვანის პროცესი ფრონტის ხაზზე 29 ოქტომბერს, სოფელ ზოლოტოესთან დაიწყო. აღმოსავლეთ უკრაინაში შეიარაღებული კონფლიქტი დონეცკისა და ლუგანსკის ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რუსეთის მომხრე აჯანყებულებს შორის 2014 წლის 6 აპრილს დაიწყო. შედეგად 13 000 ადამიანი დაიღუპა, 40 000 კი დაიჭრა.[2]

ავღანეთი დაკავებულ ტერორისტებს თალიბანის მძევლებზე გაცვლის – ასე ქვეყნის მთავრობა „თალიბანთან“ მოლაპარაკებების დაწყებას ცდილობს. ამერიკელი კევინ კინგი და ავსტრალიელი ტიმოთი ვიქსი ქაბულში, ავღანეთის ამერიკული უნივერსიტეტის ლექტორები იყვნენ, როცა 2016 წელს ისინი „თალიბანის“ მებრძოლებმა გაიტაცეს. 2017 წელს დაჯგუფებამ მათი მონაწილეობით ვიდეომიმართვა ჩაწერა, რომელშიც პროფესორები აშშ-ის პრეზიდენტს მათი გათავისუფლების სანაცვლოდ „თალიბანთან“ მოლაპარაკებების დაწყებას სთხოვდნენ. „თალიბანი“ და ვაშინგტონი შეთანხმებასთან ახლოს იყვნენ, მაგრამ დონალდ ტრამპმა მოლაპარაკებები მას შემდეგ გააუქმა, რაც „თალიბანის“ მიერ მოწყობილ ტერაქტს ამერიკელი ჯარისკაცი ემსხვერპლა. ავღანეთის მთავრობა „თალიბანსა“ და აშშ-ის შორის მოლაპარაკებებში არ მონაწილეობდა.[3]

ქაბულში შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობასთან ძლიერი აფეთქება მოხდა – წინასწარი ცნობით, დაიღუპა 7 ადამიანი და კიდევ 7 დაშავდა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა ავტომობილში იყო დამონტაჟებული. აფეთქება ადგილობრივი დროით, დილის 07:30-ზე მოხდა, როდესაც ქუჩაში ცოტა ხალხი იყო. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

საუდის არაბეთმა ანტი-ფემინისტური ვიდეოს გამო ბოდიში მოიხადა – საუბარია სოციალური ქსელში (Twitter) გამოქვეყნებულ რგოლზე, სადაც ფემინიზმი, ჰომოსექსუალიზმი და ათეიზმი სახიფათო და ექსტრემიზმის შემცველ იდეებად სახელდება. სააგენტო საუდის არაბეთის მოქალაქეებს ამ კონცეფციების საფრთხის შესახებ აფრთხილებს. ვიდეო უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა გააკრიტიკეს, რის შემდეგაც სააგენტომ ოფიციალური განმარტება გამოაქვეყნა. განცხადების თანახმად, რგოლში რამდენიმე შეცდომაა და მისმა ავტორებმა დაკისრებულ დავალებას თავი სათანადოდ ვერ გაართვეს. მომხდართან დაკავშირებით განცხადება საუდის არაბეთის ადამიანის უფლებების კომისიამაც გაავრცელა. უწყებაში მიიჩნევენ, რომ ფემინიზმი დანაშაული არ არის, თუმცა ჰომოსექსუალიზმსა და ათეიზმზე კომენტარს არ აკეთებენ. ქალთა უფლებებზე ზრუნვა საუდის არაბეთის მემკვიდრე პრინცმა, მუჰამედ ბენ სალმანმა დაიწყო. მის მიერ წარმოდგენილ ეკონომიკური გარდაქმნის პროგრამაში, სახელწოდებით „ხედვა 2030“, ქალთა როლი მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი.[5]

[1] Reuters; First Syria talks in more than a year better than expected but no handshake; By Emma Farge, Babak Dehghanpisheh; 8 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-un/syrian-talks-to-reconvene-in-geneva-on-november-25-u-n-envoy-idUSKBN1XI1IP

[2] Reuters; Ukraine, Russian-backed rebels begin Donbass village withdrawal; 9 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-withdrawal/ukraine-russian-backed-rebels-begin-donbass-village-withdrawal-idUSKBN1XJ07M

[3] BBC; Afghanistan announces Taliban prisoner swap to free hostages; 12 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50386284

[4] იმედის ახალია ამბები; ავღანეთის შსს-ის შენობასთან აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა; 13 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/121098/avganetis-shsss-shenobastan-apetqebas-mskhverpli-mohkva

[5] BBC; Saudi Arabia apologizes for video labeling feminism as extremism; 13 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50401311უკრაი

ერაყი. სპონსორის და მუხტარის წერილის მოპოვება ბაღდადში. ნოემბერი, 2019

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის ოფისის ინფორმაციაზე დაყრდნობით, 2019 წლის თებერვალში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ბაღდადში განსახლებისთვის საჭირო მოთხოვნები და აუცილებელი დოკუმენტაცია სხვადასხვაა რაიონების შესაბამისად და დამოკიდებულია კონკრეტული რაიონის პასუხისმგებელ პირზე, როგორიცაა მუხტარი (ადგილობრივი ლიდერი) ან საკონტროლო-გამშვები პუნქტების ოფიცერი ერაყის უსაფრთხოების ძალებიდან ან სახალხო მობილიზაციის ძალებიდან. მოთხოვნები გაცილებით მკაცრია ბაღდადის იმ რაიონებში, სადაც იძულებით გადაადგილებულ პირთა მაღალი კონცენტრაციაა. საუბარია, ძირითადად სუნიტურ უბნებზე ადამიაში, კარხში, აბუ გრაიბსა და მაჰმოუდიაში. იმ შემთხვევაში, თუ პიროვნება არაფორმალურ დასახლებაში აპირებს განსახლებას, მას ყოველთვის არ მოეთხოვება მხარდაჭერის წერილისა და სპონსორის ყოლა. მიუხედავად ამისა, ისინი ვალდებულნი არიან გაიარონ უსაფრთხოების შემოწმება და რეგისტრაცია ბანაკის ხელმძღვანელობასთან.

სუნიტ არაბებს, მათ მიმართ არსებული, ფართოდ გავრცელებული შეხედულებიდან გამომდინარე, განსაკუთრებით თუ ისინი დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს ადრე კონტროლირებადი ტერიტორიიდან არიან, ერაყში დაბრუნების შემდეგ უჭირთ სპონსორის მოძიება და მუხტარის მხარდაჭერის წერილის მოპოვება თუ მათ არ ჰყავთ ოჯახი ბაღდადში ან არ აქვთ რაიმე სახის სხვა კავშირები. ასეთი დაბრკოლებები მათი ოჯახის ან ტომის სახელმაც შეიძლება გამოიწვიოს.

პირი, რომელიც წარმოშობით დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს მიერ ადრე კონტროლირებადი ტერიტორიიდანაა, თუ სურს ბაღდადში ნათესავებთან ან ნაქირავებ ბინაში განსახლდეს, უნდა აკმაყოფილებდეს ყველა ქვემოთ ჩამოთვლილ მოთხოვნას:

მხარდაჭერის წერილი მუხტარისგან ან ადგილობრივი საბჭოსგან, რომელიც დაადასტურებს, რომ პირი იძულებით გადაადგილებულია და აპირებს კონკრეტულ უბანში განსახლებას;

უსაფრთხოების შემოწმების გავლა 5 სხვადასხვა ორგანოში – ეროვნული უსაფრთხოება, ფედერალური პოლიციის დაზვერვა, ადგილობრივი პოლიციის დაზვერვა, ბაღდადის საოპერაციო განყოფილება და ერაყის უსაფრთხოების ძალების დაზვერვა.

სპონსორი იმ უბნიდან, სადაც ის აპირებს განსახლებას. სპონსორი უნდა იყოს წარმოშობით ბაღდადიდან და ეს უნდა დასტურდებოდეს მისი პირადის დამადასტურებელი დოკუმენტით. გარდა ამისა, სპონსორის საცხოვრებელი ბარათი უნდა ადასტურებდეს, რომ ის ქალაქის მაცხოვრებელია. სპონსორმა 4 სახის დოკუმენტი უნდა წარადგინოს – პირადობის დამადასტურებელი მოწმობა, მოქალაქეობის სერთიფიკატი, მისამართის ბარათი (მიიღება, მხოლოდ სპონსორის სახელზე გაცემული) და საჯარო დისტრიბუციის სისტემის ბარათი. რიგ შემთხვევებში, შესაძლოა, თავად სპონსორსაც მოთხოვონ დამატებითი დოკუმენტაცია, მათ შორის მუხტარის მხარდაჭერის წერილი ან წერილი ადგილობრივი საბჭოდან, რომელიც დაადასტურებს, რომ სპონსორი ამა თუ იმ რაიონის მაცხოვრებელია.

ზემოაღნიშნული მოთხოვნები საცხოვრებლად სასურველ რაიონში მისვლისას, გაჭიანურების გარეშე უნდა დაკმაყოფილდეს. ამასთან, მოთხოვნები არ არის კანონზე დაფუძნებული, რომლის ოფიციალური მონიტორინგი ან გასაჩივრება იქნება შესაძლებელი. განსახლება გარანტირებული არაა და საბოლოოდ, ადგილობრივი ხელისუფლების / უსაფრთხოების ორგანოების დისკრეციულ უფლებამოსილებად რჩება. გარდა ამისა, უსაფრთხოების შემოწმება, ანტი-ტერორისტული კანონმდებლობით დაპატიმრების რისკის წინაშე აყენებს კონკრეტული პროფილის ერაყელებს – სუნიტ არაბებს და თურქმენ არაბებს, როლებიც დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ ადრე კონტროლირებადი ტერიტორიიდან არიან ან აღნიშნულ ტერიტორიებზე ნათესაური კავშირები აქვთ.

ყველა, ვინც ვერ აკმაყოფილებს ბაღდადში განსახლებისთვის დადგენილ მოთხოვნებს არ აქვს უფლება, ქალაქში იცხოვროს და უსაფრთხოების მიზნით განხორციელებული რეიდების დროს, შეიძლება დააპატიმრონ ანტი-ტერორისტული კანონის გამოყენებით. ბაღდადში ყველა რაიონში განსახლებისთვის საჭიროა სპონსორი და იძულებით გადაადგილებული პირი, რომელიც ქალაქის ერთი ნაწილიდან მეორეში გადადის, ახალი სპონსორის მოპოვება მოეთხოვება; თუმცა, შესაძლოა მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად ძველი სპონსორიც გამოდგეს. საცხოვრებლის შეცვლის შემთხვევაში პირი თავიდან გადის პროცედურას.[1]

[1] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Internal Mobility; February 2019; available at:

[accessed 15 November 2019]

ერაყი. 2019 წლის ოქტომბრის დემონსტრაციები. ნოემბერი, 2019

საპროტესტო აქციები ერაყში 2019 წლის 1-ელ ოქტომბერს დაიწყო. მოსახლეობა უმუშევრობას და კორუფციას აპროტესტებდა. ანტისამთავრობო აქციების დროს დემონსტრანტებსა და პოლიციას შორის შეტაკების შედეგად 5 ადამიანი დაიღუპა. დაპირისპირება ბაღდადში მოხდა, როდესაც დემონსტრანტები გადაკეტილ ტაჰრირის მოედანზე შესვლას ცდილობდნენ. ქვეყნის მთავრობამ მომხდარის გამო მწუხარება გამოთქვა და დაპირისპირებაში პროვოკატორები დაადანაშაულა.

ერაყის დედაქალაქში ანტისამთავრობო აქციების დროს დემონსტრანტების და პოლიციის შეტაკების მეორე დღეს კომენდანტის საათი ამოქმედდა. შეზღუდვა იქამდე იმოქმედებს, სანამ ახალი ზომების შესახებ არ გახდება ცნობილი. კომენდანტის საათი, ბაღდადის გარდა, ერაყის კიდევ სამ ქალაქში გამოცხადდა. მთელი ქვეყნის მასშტაბით ანტისამთავრობო აქციები იმართება. დემონსტრანტები სამუშაო ადგილების სიმცირეს, კორუფციასა და ეკონომიკურ პრობლემებს აპროტესტებენ. 2 ოქტომბრის მონაცემებით, ანტისამთავრობო აქციების დროს დემონსტრანტების და პოლიციის შეტაკების შედეგად 5 ადამიანი დაიღუპა. 3 ოქტომბრის ღამეს შეტაკებების შედეგად კიდევ 11 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის ერთი პოლიციელი.[1]

5 ოქტომბრისთვის ერაყში ანტისამთავრობო გამოსვლების შედეგად დაღუპულთა რიცხვი 100-მდე გაიზარდა, დაშავებულთა რაოდენობა კი 3 000-ს აღემატება. ბაღდადში დიდი მოედნების ჩაკეტვის მიუხედავად, დემონსტრანტებსა და პოლიციას შორის შეტაკებები მაინც გრძელდება. აქციები ქვეყნის სხვა ქალაქებშიც მიმდინარეობს. მთავრობამ ქვეყნის ტერიტორიის 75%-ს ინტერნეტი გაუთიშა. სატელევიზიო მიმართვაში ერაყის პრემიერმა ადელ აბდულ მადიმ აღნიშნა, რომ მოსახლეობის ესმის, მაგრამ ქვეყანაში არსებული პრობლემების „ჯადოსნური გადაწყვეტა“ არ არსებობს.[2]

ერაყის სამთავრობო კომიტეტმა, რომელიც ქვეყანაში არეულობის დროს დემონსტრანტების დაღუპვის ფაქტებს იძიებდა, ანგარიში ოქტომბრის შუა რიცხვებში გამოაქვეყნა. გამოცემის ინფორმაციით, ანგარიშის თანახმად, ფატალური შემთხვევების 70% თავსა და გულმკერდის არეში განხორციელებულმა გასროლებმა გამოიწვია. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ სამართალდამცველებმა გადამეტებული ძალა გამოიყენეს, რაზეც პასუხისმგებლობას მათ უშუალო ხელმძღვანელობას აკისრებენ. „კომიტეტმა დაადგინა, რომ ოფიცრებმა და მეთაურებმა ქვეშევრდომებზე კონტროლი დაკარგეს, რამაც ქაოსი გამოიწვია. სამართალდამცველებს ხელისუფლებისგან დემონსტრანტების მიმართ ცეცხლის გახსნის ბრძანება არ მიუღიათ“, – ნათქვამია ანგარიშში. საპროტესტო აქციები ერაყში 1-ელ ოქტომბერს დაიწყო. მოსახლეობა უმუშევრობის მაღალ მაჩვენებელს და საჯარო უწყებებში კორუფციას აპროტესტებდა. ბოლო მონაცემებით, არეულობის დროს 149 დემონსტრანტი და 8 სამართალდამცველი დაიღუპა. მათი სიკვდილის მიზეზის დასადგენად ქვეყნის პრემიერმინისტრ ადელ აბდულ მადის ბრძანებით კომისია შეიქმნა.[3]

სამკვირიანი პაუზის შემდეგ, 25 ოქტომბერს, ანტისამთავრობო აქციები განახლდა. ერაყის პოლიციამ აქციის მონაწილეების წინააღმდეგ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა, ჰაერში კი გამაფრთხილებელი გასროლა განახორციელა. 30-ზე მეტი დემონსტრანტი საავადმყოფოში გადაიყვანეს.[4] მოგვიანებით, დემონსტრანტებსა და პოლიციას შორის შეტაკებები დაიწყო, რასაც სულ მცირე 40 ადამიანი ემსხვერპლა და 2 ათასამდე დაშავდა. დაღუპულთა შორის 2 სამართალდამცველია. არსებული ინფორმაციით, შეტაკებები პოლიციასა და დემონსტრანტებს შორის მას შემდეგ დაიწყო, რაც აქციის მონაწილეებმა სამთავრობო შენობებში შეჭრა სცადეს.[5] აქციის მონაწილეები სამუშაო ადგილებს ითხოვენ და კორუფციას აპროტესტებენ. ერაყის მთავრობა და გაერო მხარეებს თავშეკავებისკენ მოუწოდებს.[6] 27 ოქტომბერს გავრცელებული ინფორმაციით, ერაყის პრემიერმა ადელ აბდელ მაჰდიმ სპეცრაზმს ბაღდადის ქუჩებში მიმდინარე ანტისამთავრობო დემონსტრაციების დაშლა დაავალა. ელიტური კონტრტერორისტული სპეცრაზმის მეთაურმა პრემიერისგან მანიფესტანტების დაშლისთვის „ყველა აუცილებელი ზომის“ მიღების შესახებ დავალება მიიღო.[7] 29 ოქტომბერს, მედიაში გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, ქალაქ ქერბალაში, უსაფრთხოების ძალებმა დემონსტრანტებს ცეცხლი გაუხსნეს, რის შედეგადაც სულ მცირე 14 ადამიანი დაიღუპა და 800-ზე მეტი დაშავდა.[8]

31 ოქტომბერს ერაყის პრეზიდენტის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, საპროტესტო აქციების საპასუხოდ, პრემიერი მხოლოდ იმ შემთხვევაში გადადგება თუ პარლამენტი მისი შემცვლელის კანდიდატურაზე შეთანხმდება, რათა საკონსტიტუციო ვაკუუმი თავიდან იქნას აცილებული. მისივე თქმით, ახალი არჩევნები მხოლოდ მაშინ გაიმართება, რაც ახალი საარჩევნო კანონი დამტკიცდება. ერაყში ანტისამთავრობო დემონსტრაციები 1-ელ ოქტომბერს დაიწყო. მოსახლეობა უმუშევრობასა და კორუფციას აპროტესტებს. ოქტომბრის ბოლო კვირის განმავლობაში, არეულობის შედეგად, ქვეყნის მასშტაბით 200-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 5 ათასზე მეტი დაშავდა.[9]

[1] BBC; Iraq protests: Curfew imposed in Baghdad amid widespread unrest; 3 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49909774

[2] BBC; Iraq protests: Death toll nears 100 as unrest enters fifth day; 5 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49946325?fbclid=IwAR3LGh2s3QVjeSGbiBf3Lq16qXtMdC_IDxYpyYJhMiSbENTVQWUTkB5u-ww

[3] Iraqi security forces killed 149 protesters, most by shot to head, chest: government inquiry; By Ahmed Rashed, Ahmed Aboulenein; 22 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests/iraqi-security-forces-killed-149-protesters-most-by-shots-to-head-chest-government-inquiry-idUSKBN1X116T

[4] ABC News; Protests rattle the postwar order in Lebanon and Iraq; 26 October, 2019; available at: https://abcnews.go.com/International/wireStory/iraqi-police-fire-tear-gas-protesters-hit-baghdad-66519866

[5] Reuters; At least 40 killed as fresh protests engulf Iraq; 25 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests/at-least-27-killed-as-fresh-protests-engulf-iraq-idUSKBN1X32SV

[6] BBC; Iraq protests: 40 dead as mass unrest descends into violence; 25 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50181212

[7] Reuters; Iraqi PM orders deployment of elite troops to end Baghdad protests – sources; 27 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests-cts/iraqi-pm-orders-deployment-of-elite-troops-to-end-baghdad-protests-sources-idUSKBN1X50KH

[8] Deutsche Welle; Iraq protests: Deadly clashes in Karbala; 29 October, 2019; available at: https://www.dw.com/en/iraq-protests-deadly-clashes-in-karbala/a-51030396

[9] Reuters; Iraqi PM will only resign if a replacement is found: president; 31 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests-president/iraqi-pm-will-only-resign-if-a-replacement-is-found-president-idUSKBN1XA215

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 ნოემბერი, 2019

ერაყში არსებული ვითარება – ერაყში სადამ ჰუსეინის გადაყენების შემდეგ ყველაზე ხალხმრავალი აქცია გაიმართა. ათობით ათასი ერაყელი ბაღდადის ცენტრში შეიკრიბა და ქვეყნის პოლიტიკური ელიტის გადაყენება მოითხოვა. პოლიციამ მომიტინგეთა წინააღმდეგ რეზინის ტყვიები და ცრემლმდენი გაზი გამოიყენა. ერაყის ადამიანის უფლებათა კომისიის ინფორმაციით, ერთ მომიტინგე ქალს ცრემლმდენი გაზის ქილა თავში მოხვდა და ის საავადმყოფოში გარდაიცვალა. სხვადასხვა სიმძიმის დაზიანებები 155-მა ადამიანმა მიიღო.[1]

მომდევნო დღეებში ანტისამთავრობო დემონსტრაციების მონაწილეებმა ბაღდადისკენ მისასვლელი გზები გადაკეტეს. აქციის ეპიცენტრი ტაჰრირის მოედანზე იყო. არ მუშაობდა სახელმწიფო დაწესებულებები, რადგან მომიტინგეებმა მათთან მისასვლელი გზები დაბლოკეს. აქციაში სტუდენტებიც მონაწილეობდნენ, რომლებიც სასწავლებლებში მჯდომარე აქციას მართავდნენ.[2]

3 ნოემბრის ღამეს დემონსტრანტებმა ქალაქ ქარბალაში ირანის საკონსულოზე თავდასხმა სცადეს. აქციის მონაწილეებს ცეცხლსასროლი იარაღიდან გაუხსნეს ცეცხლი. ინციდენტის შედეგად სამი ადამიანი დაიღუპა. დემონსტრანტები ირანისგან ერაყის შიდა საქმეებში ჩარევის შეწყვეტას მოითხოვდნენ. მათ საკონსულოს შენობის ღობეზე გადაძრომა სცადეს. გავრცელებული ინფორმაციით, მათ ცეცხლი უსაფრთხოების ძალებმა გაუხსნეს, თუმცა ასევე ვრცელდება ცნობა შეიარაღებული პირის შესახებ, რომელმაც მომიტინგეების წინააღმდეგ სროლა დაიწყო.[3]

აშშ-ის მეთაურობით მოქმედმა საერთაშორისო ანტიტერორისტულმა კოალიციამ ერაყში გაანადგურა გვირაბების სისტემა, რომელსაც „ისლამური სახელმწიფოს“ ტერორისტები იყენებდნენ. 400 მეტრის სიგრძის გვირაბების ქსელი სამხედროებმა ერაყში, ნინევის პროვინციაში აღმოაჩინეს. სავარაუდოდ, ის ტერორისტების თავშესაფარი იყო. სამხედროებმა გვირაბებში საწოლები, გაზქურები და განათება აღმოაჩინეს.[4]

სირიის კრიზისი – სირიაში, თურქეთის საზღვართან ახლოს, ქალაქ ტალ აბიადში აფეთქებას სულ ცოტა 13 ადამიანი ემსხვერპლა, 30-ზე მეტი კი დაშავდა. ბომბი მანქანაში იყო დამონტაჟებული. დაღუპულთა შორის ჯარისკაცები და სამოქალაქო პირები არიან. თურქეთის თავდაცვის სამინისტრო აფეთქებაში ქურთულ დაჯგუფება YPG-ის ადანაშაულებს, თუმცა მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჯერჯერობით არავის აუღია. ტალ აბიადიდან ქურთული დაჯგუფებების გასვლის შემდეგ ქალაქს თურქული ძალები აკონტროლებენ. ბოლო დღეების განმავლობაში ეს მეორე მსგავსი შემთხვევაა. 31 ოქტომბერს დანაღმული ავტომობილის აფეთქებას ქალაქ აფრინში 8 ადამიანი ემსხვერპლა.[5]

თურქულმა დრონებმა სირიის ქალაქ ტილ-ტემირთან მდებარე დასახლებაზე მიიტანეს იერიში. რამდენიმე თურქულმა უპილოტო საფრენმა აპარატმა დაბომბა დასახლებული პუნქტი დაუდია, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობის გარდა ის სირიელებიც ცხოვრობენ, რომლებსაც თურქეთის მიერ ჩატარებული სამხედრო ოპერაციის „მშვიდობის წყაროს“ გამო საკუთარი სახლების დატოვება მოუხდათ. ავიაიერიშის შედეგად შესაძლო ნგრევისა ამ მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია გავრცელებულა.[6]

ავღანეთში არსებული ვითარება – ავღანეთის ჩრდილოეთით მდებარე პროვინცია ტაჰხარში მომხდარი აფეთქების შედეგად სკოლის 9 მოსწავლე დაიღუპა. ინციდენტი დარქადის რაიონში დილით მოხდა, როდესაც ბავშვები სკოლაში მიდიოდნენ. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[7]

რომის პაპმა ეთიოპიაში ქრისტიანების მიმართ ძალადობა დაგმო – „ვწუხვარ იმ ძალადობის გამო, რომლის მსხვერპლიც ეთიოპიის მართლმადიდებელი ეკლესიის წევრები გახდნენ. გამოვთქვამ მხარდაჭერას ამ ეკლესიის და მისი პატრიარქის, ჩემი ძმის აბუნა მათეს მიმართ და გთხოვთ ყველას, იქ მიმდინარე ძალადობის მსხვერპლთათვის ილოცოთ“, – ამ სიტყვებით მიმართა ფრანცისკემ ტრადიციული საკვირაო ქადაგების დროს ვატიკანში, წმინდა პეტრეს მოედანზე შეკრებილ კათოლიკეებს. საპროტესტო აქციები ეთიოპიაში რამდენიმე დღის წინ დაიწყო, მას შემდეგ რაც სამოქალაქო აქტივისტმა ჯავარ მოჰამედმა მთავრობა „შეთქმულებაში“ და მისი დაკავების მცდელობაში დაადანაშაულა. საპროტესტო გამოსვლებს ​მხარი დაუჭირეს ორომოების ეთნიკური ჯგუფის ახალგაზრდებმა, რომლის უფლებების გაზრდასაც ჯავარ მოჰამედი ითხოვს. რამდენიმე ქალაქში შეტაკებებმა ეთნიკური და კონფესიური ხასიათი მიიღო. ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, პროტესტებს სულ მცირე 78 ადამიანი ემსხვერპლა. ხელისუფლებამ საპროტესტო აქციების 400-ზე მეტი მონაწილე დააკავა.[8]

თურქეთში 2 ოპოზიციური ჟურნალისტი პატიმრობიდან გაათავისუფლეს – თურქეთში, ქვეყნიდან გაუსვლელობის პირობით, უკვე დახურული ოპოზიციური გაზეთის „Taraf“ მთავარი რედაქტორი აჰმეთ ალტანი და ჟურნალისტი ნაზლი ილიჯაკი გაათავისუფლეს. გასული წლის ოქტომბერში ნაზლი ილიჯაკის, მეჰმეთ ალტანის და მისი ძმის, ასევე ჟურნალისტის, ოპოზიციური გაზეთის Taraf ყოფილი რედაქტორის, აჰმეთ ალტანის განაჩენი თურქეთის სასამართლომ ძალაში დატოვა. მოსამართლის გადაწყვეტილებით, მათ დარჩენილი სიცოცხლე ციხეში უნდა გაეტარებინათ. მათ სტამბოლის სასამართლომ 2018 წლის თებერვალში სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. ჟურნალისტებს 2016 წლის ივლისში მომხდარ სახელმწიფო გადატრიალებასთან კავშირში ედებოდათ ბრალი. 2019 წლის ივლისში თურქეთის სააპელაციო სასამართლომ ჟურნალისტების საქმეს „სახელმწიფო გადატრიალების ორგანიზების“ ნაცვლად, „ტერორისტული დაჯგუფების ხელშეწყობის“ კვალიფიკაცია მისცა და საქმე ხელახალი განხილვისთვის პირველ ინსტანციაში დააბრუნა. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მათ სასჯელი შეუმსუბუქა.[9]

[1] Reuters; Iraqis pour into streets for biggest protest day since Saddam; By Ahmed Aboulenein, Raya Jalabi; 1st November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests/iraqis-pour-into-streets-for-biggest-protest-day-since-saddam-idUSKBN1XB3X5

[2] იმედის ახალი ამბები; დემონსტრანტებმა ბაღდადისკენ მისასვლელი გზები დაბლოკეს; 3 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/120344/demonstrantebma-bagdadisken-misasvleli-gzebi-dablokes

[3] BBC; Iraq unrest: Protesters attack Iranian consulate in Karbala; 4 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50287644

[4] Fox News; Anti-ISIS coalition destroys terror group’s tunnel systems; By Melissa Leon; 2 November, 2019; available at: https://www.foxnews.com/world/anti-isis-coalition-destroys-terror-groups-tunnels-iraq

[5] BBC; Tal Abyad car bomb: At least 13 killed in Syrian border town; 2 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50275543

[6] AFN News; Aerial attack in a village of Til Temir; 5 November, 2019; available at: https://anfenglishmobile.com/rojava-syria/aerial-attack-in-a-village-of-til-temir-39061

[7] Pajhowk Afghan News; Twitter post from 1 November, 2019; available at: https://twitter.com/pajhwok/status/1190523398742560770

[8] Vatican News; Pope prays for Christians and other victims of violence in Ethiopia; 3 November, 2019; available at: https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-11/pope-calls-for-prayers-for-ethiopian-christians.html

[9] იმედის ახალი ამბები; თურქეთში 2 ოპოზიციური ჟურნალისტი პატიმრობიდან გაათავისუფლეს; 5 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/120485/turqetshi-2-opozitsioneri-jurnalisti-patimrobidan-gaatavisuples

ერაყი. სუნიტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2019

სუნიტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება – ერაყში სხვადასხვა რელიგიური, ეთნიკური, კულტურული და ლინგვისტური საზოგადოებაა თავმოყრილი. 2017 წლის ანგარიშში აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი ვარაუდობს, რომ ერაყის მოსახლეობის 97% მუსლიმია; შიიტი მუსლიმები (ძირითადად არაბები, თუმცა მათ შორის თურქმენები, ფეილი ქურთები და სხვებიც არიან) 55-60%-ია. სუნიტების რაოდენობა 40%-მდეა; მათგანი სუნიტი ქურთების წილი 15%-ია, არაბები 24% და თურქმენები – 1%. შიიტები ძირითადად განსახლებულნი არიან ერაყის სამხრეთ და აღმოსავლეთ პროვინციებში, ასევე, უმრავლესობაში არიან ბაღდადში და საზოგადოებების დონეზე წარმოდგენილნი არიან ქვეყნის უმეტეს ტერიტორიაზე. სუნიტები უმრავლესობაში არიან დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში.[1]

დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ დაკავებული ტერიტორიების უმეტესობა ძირითადად სუნიტური რაიონები იყო. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფოს ძალისხმევა მიმართული იყო იქითკენ, რომ მომხდარიყო სუნიტური მოსახლეობის, ძირითადად ტომების მობილიზება დაჯგუფებასთან საბრძოლველად. აღნიშნული მიმართულებით ყველაზე დიდი რეკრუტირება მოხდა აშშ-ის მიერ დაფინანსებულ ტომთა სამობილიზაციო ძალებში. 2015 წლის დეკემბერში პრემიერმა აბადიმ 40 ათასი სუნიტი მებრძოლის სახალხო მობილიზაციის ძალებში ინტეგრირება მოახდინა. მათი უმრავლესობა განლაგებული იყო ანბარსა და ნინევაში; სხვა ნაწილი კი სალაჰადინსა და სხვა გამოთავისუფლებულ ზონებში.

სხვადასხვა ექსპერტი აღნიშნავს დემოგრაფიული ჰომოგენიზმის ზრდას სადავო ტერიტორიებზე მცხოვრებ ადგილობრივ მოსახლეობაში. ეს ტენდენცია შეინიშნება, მათ შორის, სუნიტი არაბების დაბრუნების დაბალ მაჩვენებელში, რომლებიც უფრთხიან თვითნებურ დაკავებებს და გამოძალვას.

2014-2017 წლებში დაფიქსირდა 74 შემთხვევა, როდესაც ძირითადად ერაყის უსაფრთხოების ძალები, ქურთული ძალები და სახალხო მობილიზაციის ძალები სჩადიოდნენ იძულებით გაუჩინარებებს. 2017 წლის განმავლობაში თითქმის ყველა შემთხვევაში ძალადობის ობიექტი სუნიტი არაბი მამაკაცები იყვნენ, რის საფუძველსაც წარმოადგენდა შეტაკებები „ისლამურ სახელმწიფოსთან“, რაც იწვევდა დაკავებებს, დაპატიმრებებს და გაუჩინარებებს.

„Human Rights Watch“-ის მოსაზრებით, ერაყში სუნიტი არაბების მიმართ არის ზოგადად გავრცელებული შეხედულება, რომ ისინი კვლავ რისკის მატარებლები არიან. მაგალითად, ბაღდადიდან სალაჰადინში, ანბარში, დიალასა და კირკუკში მგზავრობისას, საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე, სუნიტი არაბები დიდი რისკის წინაშე დგანან. ანბარში არის რამდენიმე საკონტროლო-გამშვები პუნქტი, რომელიც განსაკუთრებული საფრთხის შემცველია. სუნიტი არაბები უფრო დიდ პრობლემებს აწყდებიან იმ საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე, რომლებიც მცირე დასახლებებში ან ანბარსა და ჰავიჯაში მდებარეობს, ვიდრე ბაღდადში, სადაც პირი შეიძლება ნაკლებად ამოცნობადი იყოს. რისკის ხარისხი იმაზეცაა დამოკიდებული თუ რომელი ძალა აკონტროლებს ტერიტორიას.[2]

ისტორიული დაძაბულობა ერაყელ სუნიტებსა და შიიტებს შორის, კვლავ არსებობს; ამავდროულად დაძაბულობა არსებობს სხვა ჯგუფებს შორისაც – არაბებსა და ქურთებს შორის, ერთ უმცირესობასა და სხვა უმცირესობას შორის და ა.შ. 2014 წლის შემდეგ უსაფრთხოების კუთხით სუბიექტების რაოდენობა სერიოზულად გაიზარდა და მოიცვა ტომთა ძალები, დაჯგუფებები, ფედერალური და ადგილობრივი პოლიცია, სამხედრო ძალები და სხვა.

ერაყში რამდენიმე სუნიტური სახალხო მობილიზაციის ძალების დაჯგუფება მოქმედებს, რომელთა შემადგენლობა 17-25 ათასია. მათი უმეტესობა 2014 წლის ბოლოს, ერაყის მთავრობასთან თანამშრომლობით, „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ ბრძოლისთვის შეიქმნა. რეკრუტირება მოხალისეობრივ საწყისებზე ხდება. ბევრი სახალხო მობილიზაციის ძალებს უერთდება უკეთესი ხელფასის გამო. სახალხო მობილიზაციის ძალები საკმაოდ გავლენიანი და პოპულარულები არიან მოსახლეობაში, რასაც „ისლამური სახელმწიფოს“ დამარცხებაში მათი როლი განაპირობებს.

2018 წელს სახალხო მობილიზაციის ძალების 5 მთავარ სამიზნეს შეადგენდნენ: პოლიტიკური ოპონენტები (მიუხედავად რელიგიური თუ ეთნიკური წარმომავლობისა, რადგან დაჯგუფებები იბრძვიან ფულისთვის, ძალაუფლებისთვის და გავლენისთვის და იერიშებს ახორციელებენ მეტოქეებზე, მათ შორის შიიტურ დაჯგუფებებზეც); საპასუხო იერიშები, რომელთა სამიზნეც ძირითადად სუნიტური საზოგადოება ხდებოდა; ერაყის სამოქალაქო საზოგადოება და ჟურნალისტები, განსაკუთრებით ისინი, ვინც სახალხო მობილიზაციის ძალებს აკრიტიკებს; შიიტური მორალური ნორმების დამრღვევი პირები, ძირითადად, ლგბტ საზოგადოება, ქრისტიანები, ალკოჰოლით მოვაჭრეები (ხანდახან ასეთი ძალადობა შიიტური საზოგადოების დახმარებითაც ხდებოდა); სხვადასხვა ბიზნესის მფლობელები (ძირითადად გამოძალვის მიზნით). ერაყის ქურთისტანში ქურთული ძალების სამიზნეებს წარმოადგენენ პოლიტიკური და სოციალური ოპოზიციის წარმომადგენლები. ადამიანის უფლებათა დამცველები, აქტივისტები, ჟურნალისტები და დემონსტრანტი საჯარო მოხელეები, რომლებიც გამოხატავენ კრიტიკულ დამოკიდებულებას პოლიტიკური ხელმძღვანელობის მიმართ. ქურთული უსაფრთხოების ძალების სამიზნეს ასევე წარმოადგენდნენ ის პირები, ვისზეც ჰქონდათ ეჭვი, რომ იყვნენ „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კავშირში; ძირითადად, ასეთები იყვნენ სუნიტი არაბები.

ათასობით პირი, რომლებიც იყვნენ ეჭვმიტანილი „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კავშირში, ერაყის მთავრობამ დააპატიმრა. იქიდან გამომდინარე, რომ „ისლამური სახელმწიფო“ ძირითადად სუნიტური დაჯგუფება იყო, მოსახლეობის უმეტესობა სუნიტ არაბებს ექსტრემისტულ ჯგუფებთან დაკავშირებულად მოიაზრებს. 2014-2017 წლებში არაერთი ფაქტი დაფიქსირდა, როდესაც შურისძიების მოტივით, უსაფრთხოების ძალებმა ან მათთან დაკავშირებულმა დაჯგუფებებმა გაიტაცეს, გააქრეს ან მოკლეს სუნიტები.

დანიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევის ჯგუფი 2018 წლის ფაქტების მოძიების მისიის ანგარიშში წერს, რომ სუნიტი მამაკაცები, რომლებიც „ისლამური სახელმწიფოს“ ტერიტორიებს ტოვებდნენ, გადიოდნენ უსაფრთხოების შემოწმებას საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე. ანგარიშში ნათქვამია, რომ პირები, რომელთა სახელი ან მათი ოჯახის წევრების სახელები არის „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრობაში ეჭვმიტანილთა სახელების მსგავსი, ხდებიან სერიოზული ეჭვის ობიექტები და ისინი შეიძლება გახდნენ ძალადობის, დაკავების ან დაბრუნების აკრძალვის ობიექტები.

დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრები არავის მიმართ არ არიან ტოლერანტული, გარდა საკუთარი ფუნდამენტალისტური იდეოლოგიისა. ამიტომ, დაჯგუფებამ არაერთი სუნიტური წმინდა რელიგიური ადგილი გაანადგურა. სუნიტი რელიგიური ლიდერები, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ დაჯგუფებას იყვნენ დევნის ობიექტები. „ისლამური სახელმწიფო“ ითხოვდა ტოტალურ დამორჩილებას რელიგიური ლიდერებისგან, წინააღმდეგ შემთხვევაში პირი რისკავდა, გამხდარიყო მკვლელობის ან საჯაროდ სიკვდილით დასჯის ობიექტი.

ერაყელთა უმეტესობის იდენტიფიცირება ხდება ტომობრივი კუთვნილების მიხედვით და იდენტობა სერიოზულ სოციალურ როლს თამაშობს საზოგადოებაში. ერაყის საზოგადოება ტომების, ოჯახსა და კლანზე დაფუძნებული კავშირების დიდი გავლენის ქვეშაა, განსაკუთრებით ანბარის, სალაჰადინის, კირკუკისა და ნინევის სუნიტურ ნაწილში; ისევე როგორც სამხრეთით, ბასრაში. ტომობრივი კულტურა და სახელმწიფოს შესაძლებლობის სიმწირე, ჩაერიოს საზოგადოებრივ სამართალში იწვევს იმას, რომ დავების გადაწყვეტაში, ტრადიციულ ლიდერებს და დადგენილ ნორმებს დიდი როლი აქვთ. ასეთი წესები კი განსაკუთრებით მკაცრი ქალებისთვისაა. ტომები ხშირად კარგად შეიარაღებულნი არიან და ხშირად მონაწილეობენ საზოგადოებას შორის კონფლიქტურ ვითარებებში, რომელიც ტომის წესების და ნორმების დარღვევის გამო წარმოიშვება. ეს იწვევს ხოლმე მკვლელობათა ჯაჭვს ტომებს შორის.[3]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი წერს, რომ ხელმისაწვდომი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე ჩანს, რომ სუნიტების ისლამურ სახელმწიფოსთან კავშირში დადანაშაულებამ შეიძლება მიიღოს, როგორც დევნის, ასევე დისკრიმინაციის ხასიათი და ინდივიდუალური შეფასებაა საჭირო იმის დასადგენად, დისკრიმინაციული ქმედებები უტოლდება თუ არა დევნას. ხელმისაწვდომი ინფორმაცია აჩვენებს, რომ უბრალოდ ფაქტს, რომ პირი არის სუნიტი არაბი, არ მივყავართ დევნის საფუძვლიან შიშთან. ინდივიდუალური გარემოებები, როგორიცაა წარმოშობის რეგიონი, ტომური კუთვნილება, ოჯახის წევრების სავარაუდო კავშირები ისლამურ სახელმწიფოსთან, სახელი და ა.შ. მნიშვნელოვანია რისკების შეფასებისას.[4]

ხალხი სუნიტური სახელებით – ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი 2019 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში  წერს, რომ სუნიტი მამაკაცები, რომლებიც ცდილობდნენ დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ ადრე კონტროლირებადი ტერიტორია დატოვონ, უსაფრთხოების შემოწმებას გადიან, სადაც დაჯგუფებასთან მათი შესაძლო კავშირის გამოკვლევა ხდება. იმ ხალხის მიმართ, ვისი სახელიც ან ვისი ოჯახის წევრების სახელებიც ემთხვევა დაჯგუფების წევრების სახელებს, სერიოზული ეჭვები ჩნდება და ისინი შეიძლება შეავიწროვონ, დააკავონ და მათ შეიძლება დაბრუნებაზე უარიც უთხრან.

ბევრ ერაყელს იდენტური სახელი აქვს და ამიტომ ბევრი იძულებით გადაადგილებული პირი ცდილობს, უსაფრთხოების შემოწმებას თავი აარიდოს რადგან ეშინიათ რომ მათი სახელი ძებნილთა სიაში მყოფი პირების სახელების იდენტური შეიძლება აღმოჩნდეს. წყაროების განმარტებით, არავინ იცის პირები როგორი სახელებით არიან შეყვანილნი სიაში, სადაც დაახლოებით 90 ათასი ადამიანის მონაცემია.

2017 წლის ივნისში „ლენდინფო“ წერდა, რომ ბაღდადში სუნიტმა მუსლიმებმა საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე საკუთარი თავის იდენტიფიცირება უნდა მოახდინონ. გვარებითა და კლანური სახელებით გარკვეულწილად შეიძლება დადგინდეს, რომელიც რეგიონის მოსახლეობის მიეკუთვნება ესა თუ ის პიროვნება და საიდან მოდის. სუნიტები შეიძლება თვითნებურად დაადანაშაულონ დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მიმართ სიმპათიაში და გახადონ შევიწროვების ობიექტები. საკონტროლო-გამშვები პუნქტები ბაღდადის პატარა ქუჩებში დაჯგუფებების კონტროლის ქვეშაა, ხოლო დიდ ქუჩებზე არმიისა და პოლიციის მართვის ქვეშ ფუნქციონირებს.

2015 წლის დეკემბერში ხშირი იყო სუნიტი არაბების მიერ სახელების შეცვლაზე განაცხადების შეტანა დიალის პროვინციაში. ისინი ცდილობდნენ უფრო ნეიტრალური სახელების შერჩევას, რადგან შიიტური დაჯგუფებების ეშინოდათ. ოფიციალური მონაცემებით, ორი თვის მანძილზე სახელის შეცვლა 150-200 პირმა მოითხოვა. 2015 წლის ივნისში, სუნიტური უმრავლესობით დასახლებული მოსულის ოკუპაციის შემდეგ,  სახელების შეცვლის ფენომენი აქტიურად გამოიყენებოდა. ძირითადად იცვლებოდა სახელები, რომლებიც მიჩნეული იყო სუნიტურად, მაგალითად ომარ, აბუ ბაქრ და ოსმან. 2015 წელს წყაროები აღნიშნავდნენ, რომ ამოცნობადი სუნიტური სახელები საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე, რომელთაც შიიტური დაჯგუფებები და ერაყელი სამხედროები აკონტროლებდნენ, ეჭვს აღძრავდა. გართულებების თავიდან აცილების მიზნით, ბევრი იცვლიდა სახელს. ოფიციალური მონაცემებით, უმეტესობა სუნიტურ სახელს „ომარ“ ცვლიდა სახელით „ამმარ“. სხვები მოქალაქეობის მოწმობიდან გვარს შლიდნენ.[5]

პროვინცია ნინევა – ნინევაში, „ისლამური სახელმწიფოს“ გამოჩენამდეც ადგილი ჰქონდა ძალადობრივ ექსტრემიზმს და ორგანიზებულ დანაშაულს დაჯგუფებების მხრიდან, რომელთაგან ბევრი „ისლამური სახელმწიფოს“ „წინაპარი“, ბევრიც მოწინააღმდეგე იყო. სადავო ტერიტორიებზე მდებარეობის და მრავალფეროვანი ეთნიკური შემადგენლობის გამო, ნინევა ყოველთვის მიიჩნეოდა სუნიტური არაბული ნაციონალიზმის კერად და ერთ დროს ერაყში ალ-ქაიდას გრავიტაციის ცენტრს წარმოადგენდა.

მოსული „ისლამური სახელმწიფოს“ კონტროლის ქვეშ 2014 წლის ივნისში მოექცა. თურქმენები, ქრისტიანები, იეზიდები, შაბაქები, კაკაები და სხვა ჯგუფები „ისლამური სახელმწიფოს“ მხრიდან წამების, საჯაროდ სიკვდილით დასჯის, გატაცებისა და სექსუალური მონობის მსხვერპლნი გახდნენ.

მოსულისთვის ბრძოლა 9 თვეს გაგრძელდა და ოფიციალური გამარჯვება „ისლამურ სახელმწიფოზე“ 2017 წლის ივლისში გამოცხადდა. მოსულისთვის ბრძოლა იყო ყველაზე მასშტაბური დაპირისპირება ერაყის უსაფრთხოების ძალებსა და „ისლამურ სახელმწიფოს“ შორის. ერაყის რიგით მეორე ქალაქი განსაკუთრებით მძიმედ დაზარალდა და ძალიან დიდი რაოდენობით მსხვერპლი დაფიქსირდა სამოქალაქო პირებს შორის.

პროვინციაში მოქმედი ჯგუფები მოიცავენ ერაყის უსაფრთხოების ძალებს, სახალხო მობილიზაციის ძალებს, ქურთულ უსაფრთხოების ძალებს, ქურთისტანთან ასოცირებულ დაჯგუფებებს; არა ასოცირებულ დაჯგუფებებს, უცხოურ ძალებს და ამბოხებულებს. ერაყის უსაფრთხოების ძალები ნინევაში უსაფრთხოების მთავარ მოქმედ სუბიექტადაა მიჩნეული. სიძლიერის მიხედვით, რიგით მეორე მთავარ მოქმედ სუბიექტად შიიტური სახალხო მობილიზაციის ძალები მიიჩნევა. პროვინციაში ბევრი ადგილობრივი და არა ადგილობრივი დაჯგუფება და თემთა მობილიზაციის ძალა მოქმედებს.

მიუხედავად იმისა, რომ 2017 წლის ბოლოს „ისლამური სახელმწიფო“ ერაყში ტერიტორიებს ვეღარ აკონტროლებდა, დაჯგუფება განაგრძობდა ასიმეტრიულ იერიშებს, მათ შორის ნინევაშიც. 2019 წლის იანვარში „ომის შესწავლის ინსტიტუტი“ წერდა, რომ „ისლამური სახელმწიფო“ ვერ აკონტროლებს ტერიტორიებს, თუმცა შეინიშნება რიგი ინდიკატორებისა, რაც მიუთითებს იმას, რომ დაჯგუფება იბრძვის გავლენისთვის. „ისლამური სახელმწიფოს“ მუდმივი საოპერაციო მოიერიშე ქსელები ნინევაში წარმოდგენილი იყო მოსულში, ქაიარაჰში, ჰატრასა და ერაყ-თურქეთის გაზსადენის კორიდორის ზონაში (სამხრეთ-დასავლეთ მოსული, ბადუში და სინჯარი). 2019 წლის იანვარში წყაროები ვარაუდობდნენ, რომ პროვინციაში „ისლამური სახელმწიფოს“ მინიმუმ 300 მებრძოლი ჰყავდა მიძინებულთა ქსელში.

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება2017 და 2018 წლებში ნინევა გამოირჩეოდა ძალადობის მაღალი ინტენსივობით. 100 ათას კაცზე სამოქალაქო პირებს შორის სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 2017 წელს იყო 265 და შემცირდა 47-მდე 2018 წელს. 2018 წელს ნინევაში უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული 217 ინციდენტი დაფიქსირდა, რასაც 1,591 სამოქალაქო პირი ემსხვერპლა. 2017 წელს 600 ინციდენტის შედეგად 9,211 სამოქალაქო პირის დაღუპვა იყო დადასტურებული. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების სიმრავლით გამოირჩეოდა მოსული (ჰამდანიასა და ტილკაიფის ჩათვლით) (183 ინციდენტი და 1369 დაღუპული სამოქალაქო პირი), სინჯარი (14 ინციდენტი და 95 დაღუპული სამოქალაქო პირი) და ტელაფარი (8 ინციდენტი და 96 დაღუპული პირი).

ძალადობის მაჩვენებელი ნინევაში დარჩა მაღალი „ისლამური სახელმწიფოს“ დამარცხების შემდეგად. უსაფრთხოების ძალები განიცდიდნენ გაცილებით დიდ დანაკარგებს, ვიდრე რომელიმე სხვა პროვინციაში. „ისლამური სახელმწიფოს“ ფოკუსი მიმართული იყო პერიფერიულ ზონებში მოქმედებებისკენ, მათ შორის უდაბნოს ტერიტორიაზე მოსულის სამხრეთით – ქაიარაჰში, ჰატრაში, აშ შურასა და მოსულის სამხრეთ-დასავლეთით (ატშანა, საჰაჯი და ტალ ზალატი); ასევე, ბაღდადსა და მოსულს შორის მდებარე უდაბნო და ერაყ-თურქეთის გაზსადენი (ე.წ. ჯურნის დერეფანი). 2018 წლის პირველი 10 თვის განმავლობაში, მიუხედავად იმისა, რომ იერიშები იყო მცირე მასშტაბის, პერიფერიულ ზონებში განხორციელებული თავდასხმების 62% მაღალი ხარისხის იყო – 37 ადგილობრივი ლიდერის მკვლელობა, მათ შორის 17 სოფლის მუხთარი იყო; ასევე, ტომთა წინააღმდეგობის ძალების ლიდერი. 2018 წლის იანვარი-ოქტომბრის პერიოდში, ნინევაში 7 ქალაქის მერი მოკლეს. „ისლამური სახელმწიფოს“ სამიზნეს ასევე წარმოადგენდნენ პოლიცია და სახალხო მობილიზაციის ძალები როგორც ნინევაში, ასევე კირკუკში, დიალასა და სალაჰადინში.

უსაფრთხოების ძალები განაგრძობდნენ „გაწმენდით“ სამუშაოებს ტალაფარში, ბააჯსა და სინჯარში. რეიდები ტარდებოდა მოსულსა და გარშემო რაიონებში; ამას შედეგად მოყვა „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლების დაპატიმრება და ლიკვიდაცია; მათ შორის ქალი მებრძოლების.

სახელმწიფოს უნარი დაიცვას კანონი და წესრიგიერაყის უსაფრთხოების ძალები უსაფრთხოების კუთხით მთავარი მოქმედი სუბიექტია, თუმცა ნინევაში ის შედარებით სუსტია და ვერ უზრუნველყოფს ყველა სუბიექტის კონტროლს; აღნიშნული სუბიექტები იბრძვიან გავლენისთვის თავიანთ ზონებში და შედეგად, ნინევაში მმართველობა სამ ნაწილადაა გაყოფილი: ქალაქ მოსულს აკონტროლებს ადგილობრივი პოლიცია, გარშემო ზონაში ჩართულია სახალხო მობილიზაციის ძალები და ადგილობრივი დაჯგუფებები და დანარჩენი ტერიტორია კონტროლდება უსაფრთხოების ძალების მიერ. სინჯარში დაჯგუფებების ყოფნა ართულებს რეგიონში სიტუაციის დალაგებას, სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დაწყებას და იეზიდების დაბრუნებას. ხშირად ადგილი აქვს დაჯგუფებებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის შეტაკებებს. მოსულში მოძალადეები სხვადასხვა შეიარაღებული დაჯგუფებები არიან, რომელთაგან ზოგიერთი „ისლამური სახელმწიფოს“ ქსელის ნარჩენია, ზოგიც ორგანიზებული დანაშაულებრივი ელემენტი.

ერაყის უსაფრთხოების ძალების და სახალხო მობილიზაციის ძალების მიმართ გაისმის ბრალდებები, რომ ისინი იყენებენ საკუთარ ძალაუფლებას უკანონო მოქმედებებით შემოსავლის მისაღებად და ეს ამცირებს მათ საბრძოლო შესაძლებლობებს და ნდობის ხარისხს ადგილობრივ მოსახლეობაში. 2018 წლის დეკემბერში სირიიდან ჯარების გაყვანის შესახებ აშშ-ის განცხადების შემდეგ, ექსპერტები ვარაუდობდნენ „ისლამური სახელმწიფოს“ გააქტიურებას როგორც სირიაში, ასევე ერაყში. 2019 წლის დასაწყისში „ჯეიმსთაუნის ფონდი“ წერდა, რომ არ გადადგმულა რეალური ნაბიჯები „ისლამური სახელმწიფოს“ აღზევების პრევენციისთვის და რომ მოსული არ წარმოადგენდა პრიორიტეტს შიიტური მთავრობისთვის.

იძულებითი გადაადგილება და დაბრუნება2018 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, 1,073,994 პირი ნინევიდან იძულებით გადაადგილებული იყო; მათგან 539,436 პროვინციის შიგნით. ამავე პერიოდისთვის ნინევა იკავებდა პირველ ადგილს დაბრუნებულთა რაოდენობით – 1,614,150. გაეროს სააგენტოები 2019 წლის დასაწყისში წერდნენ ნინევაში (ასევე სალაჰადინში, ბაღდადში, ანბარში, კირკუკსა და დიალაში) იძულებითი დაბრუნების შესახებ, რაც ხშირად ხელახალ გადაადგილებას იწვევდა. ნინევას ზოგიერთ რაიონში „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ასოცირებულად მიჩნეულ პირებს უკრძალავდნენ დაბრუნებას. ექსტრემისტებთან კავშირის ბრალდებით, უსაფრთხოების ძალებმა 22 ოჯახი იძულებით გადაასახლეს მოსულტან მდებარე სოფლიდან ლტოლვილთა ბანაკში.

დაბრუნებულთა ყველაზე დიდი მაჩვენებელი დაფიქსირდა მოსულში, ტელაფარსა და ალ-ჰამდანიაში. მოსულში დაბრუნებულთა რაოდენობამ თითქმის მილიონი შეადგინა. დაბრუნებულთა ძალიან მცირე რაოდენობა დაფიქსირდა ბააჯში, სადაც ვითარებას სახალხო მობილიზაციის ძალები აკონტროლებენ. არასტაბილური ვითარების გამო ძალიან ცოტა იეზიდი დევნილი დაბრუნდა სინჯარში. საერთო ჯამში, ნინევაში დაბრუნებული აწყდებოდნენ სხვადასხვა ხარისხით რთულ პირობებს. სხვადასხვა საჭიროების მქონე პირთა რაოდენობის (2,168,222) მიხედვით, ნინევა იკავებდა პირველ ადგილს 2018 წლის ნოემბრისთვის. დაზიანების დიდი მასშტაბებია მოსულსა და სინჯარში; შედარებით ნაკლებად, მაგრამ საგრძნობლადაა დაზიანებული პროვინციის სხვა ტერიტორიებიც. მოსულის დასავლეთ ნაწილი თითქმის სრულად განადგურებულია და იქ იშვიათად თუ ვინმე ბრუნდება. მოსულში ასაფეთქებელი ნარჩენების არსებობის გამო, ხშირია უბედური შემთხვევები და ქალაქის ზოგიერთი ნაწილი მიუწვდომელი რჩება.

გზების უსაფრთხოებამოსულიდან სინჯარში მიმავალი გზა სირთულეებითაა სავსე, რადგან აქ 30-მდე საკონტროლო-გამშვები პუნქტია, რომელთაც სხვადასხვა ჯგუფი მართავს და კონტროლისა და არა პროგნოზირების ხარისხიც სხვადასხვაა. ჰატრასა და მოსულის დამაკავშირებელ გზაზე „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლებმა მოაწყვეს ყალბი საკონტროლო-გამშვები პუნქტები და იტაცებდნენ მოსახლეობას; საპასუხოდ, ერაყის უსაფრთხოების ძალებმა დაჯგუფების 17 მებრძოლი მოკლეს. 2018 წლის დეკემბერში ხელისუფლებამ გადაწყვიტა პროვინციის შიგნით გზებზე ყველა საკონტროლო-გამშვები პუნქტის გაუქმება, მაგრამ გადაწყვეტილება სრულად ვერ აღსრულდა. დოჰუკისა და მოსულის დამაკავშირებელ გზაზე ასევე განთავსებულია საკონტროლო-გამშვები პუნქტები, რომელთაც მთავრობა და შეიარაღებული ჯგუფები აკონტროლებენ; აღნიშნული პუნქტები სერიოზულად აფერხებს ვაჭრობას.[6] [7]

[1] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Targeting of Individuals; March, 2019; available at:

[accessed 3 April, 2019]

[2] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Security Situation; March, 2019; available at:

[accessed 3 April, 2019]

[3] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Targeting of Individuals; March, 2019; available at:

[accessed 3 April, 2019]

[4] EASO – European Asylum Support Office: Country Guidance: Iraq; Guidance note and common analysis, June 2019

 (accessed on 7 October 2019)

[5] EASO – European Asylum Support Office: Iraq; Targeting of Individuals, March 2019

 (accessed on 7 November 2019)

[6] EASO – European Asylum Support Office: Iraq; Security situation, March 2019

 (accessed on 27 March 2019)

[7] EASO – European Asylum Support Office: Iraq; Security situation (supplement) – Iraq Body Count – civilian deaths 2012, 2017-2018, February 2019

 (accessed on 27 March 2019)