ირანი. ნარკოდანაშაული კანონმდებლობასა და პრაქტიკაში. დეკემბერი, 2017

ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში კანონი ნარკოტიკების წინააღმდეგ მიღებულია 1997 წელს. აღნიშნულ კანონში 2010 წლის 31 ივლისს შევიდა ცვლილებები. კანონი განმარტავს რა ქმედებები ითვლება ნარკოტიკებთან დაკავშირებულ დანაშაულად და რა სახის სასჯელია გათვალისწინებული კონკრეტული ქმედებისთვის. ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის განსაზღვრული სასჯელები განსხვავდება იმის მიხედვით თუ რა სიძლიერის და რაოდენობის ნარკოტიკული ნივთიერებები იქნება გამოყენებული დანაშაულის ჩადენისას და მერამდენედ ხდება პირის მიერ აღნიშნული დანაშაულის ჩადენა. ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის კანონი ითვალისწინებს როგორც დიდი ოდენობით ფულად ჯარიმას, ასევე გაროზგვას და პატიმრობას; კანონის მიხედვით, ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის ასევე განსაზღვრულია სიკვდილით დასჯა. მაგალითად კანაფისა და მსგავსი მცენარეების ნარკოტიკების დასამზადებლად კულტივაციისთვის პირველ ჯერზე პირი ფულადი ჯარიმით ისჯება; განმეორების შემთხვევაში ფულად ჯარიმას გაროზგვა ემატება; მესამედ იგივე დანაშაულის ჩადენისთვის ფულად ჯარიმასა და გაროზგვას 5 ლამდე პატიმრობაც ემატება; ხოლო მეოთხედ იგივე დანაშაულის ჩადენისთვის პირი ისჯება სიკვდილით. კანონი სიკვდილით დასჯას აწესებს ასევე როდესაც ნარკოტიკული ნივთიერების ოდენობა განსაკუთრებით დიდია (რამდენიმე კილოგრამი და მეტი).[1]

დიდ ბრიტანეთში შექმნილი, დამოუკიდებელი, საგარეო საკითხთა კვლევის ორგანიზაცია „საგარეო პოლიტიკის ცენტრი“ გამოცემა ირანის ადამიანის უფლებათა მიმოხილვაში (IHRR) 2014 წლის სექტემბერში აცხადებდა, რომ ისლამური სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული ჰადის დანაშაულების გარდა, ირანის ისლამური რესპუბლიკის ნარკომანიასთან ბრძოლის კანონიც ადგენს რამდენიმე დანაშაულს, რომლისთვისაც სასჯელის სახით გათვალისწინებულია სიკვდილით დასჯა. 2011 წელს ირანის ნარკომანიასთან ბრძოლის კანონში შეტანილ ცვლილებებში ჩამოთვლილია 17 ნარკოტიკული დანაშაული, რომლებისთვისაც სასჯელის სახით გათვალისწინებულია სიკვდილით დასჯა. შემოტანილია ახალი შემადგენლობები, რომელთა მიზანია სინთეტიკურ არასამედიცინო ფსიქოტროპულ მედიკამენტების მზარდ მოხმარებასთან გამკლავება. მაგრამ ამ კანონით გაუქმდა ეფექტური გასაჩივრების უფლება, რადგან ახლა ქვემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიძლება გადაისინჯოს – ან დადასტურდეს – მხოლოდ გენერალური პროკურორის ან უზენაესი სასამართლოს მიერ.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ სხვა დანაშაულებთან ერთად სიკვდილით დასჯის გამოყენება ხდება ნარკოტიკული საშუალებების ფლობისა და ნარკოტიკებით ვაჭრობისთვის.[3]

„Amnesty International“ 2016/2017 წლების ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება განაგრძობს სიკვდილით დასჯის განაჩენების აღსრულებას, მათ შორის არასრულწლოვნების მიმართაც. ასობით სიკვდილით დასჯა აღსრულდა უსამართლო სასამართლო პროცესის შემდეგ. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ სიკვდილით დასჯილთა უმეტესობას ბრალად ედებოდა ნარკოდანაშაული.[4]

„Human Rights Watch“ 2017 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კანონით რიგ შემთხვევებში სიკვდილით დასჯადია ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაული, რომელიც თავისი ბუნებით არაძალადობრივი დანაშაულია. აღნიშნული დანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯილთა რაოდენობა საკმაოდ მაღალია.[5]

დიდი ბრიტანეთის საგარეო და თანამეგობრობის საქმეთა ბიურო (FCO), რომელიც არის დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა უწყება, ავრცელებს 2015 წელს და 2016 წლის პირველ ნახევარში სიკვდილით დასჯის აღსრულების შემთხვევების რაოდენობას და აცხადებს, რომ ძირითადად ამ სასჯელის აღსრულება ხდებოდა ნარკოტიკული დანაშაულისთვის. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ირანის მიერ სიკვდილით დასჯის გამოყენება კვლავ სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს. 2015 წელს ადგილი ჰქონდა სისრულეში მოყვანის 966 შემთხვევას – ეს ყველაზე დიდი ციფრია ბოლო 10 წლის განმავლობაში. 2016 წლის პირველ ნახევარში კი დაფიქსირებული შემთხვევების რაოდენობა იყო 170. ირანი კვლავ აგრძელებს სიკვდილით დასჯის გამოყენებას არასრულწლოვანი დამნაშავეების მიმართ, რაც პირდაპირ წინააღმდეგობაშია ბავშვის უფლებების შესახებ კონვენციასთან, რომელზეც ირანს ხელი აქვს მოწერილი. ირანი რუტინულად იყენებს სიკვდილით დასჯას ისეთი დანაშაულებისთვის, რომლებიც საერთაშორისოდ არ არის აღიარებული „უმძიმეს“ დანაშაულებად, რომლებისთვისაც დასაშვები იქნებოდა სიკვდილით დასჯის გამოყენება, მაგალითად, ნარკოტიკული დანაშაულები. 2016 წლის იანვარში ირანის მეჯლისს წარედგინა კანონპროექტი, რომლის მიღების შემთხვევაში სიკვდილით დაისჯებოდნენ მხოლოდ ძალადობრივი ნარკოტიკული დანაშაულის ჩამდენები. ეს კანონპროექტი ჯერ ისევ განხილვაშია. არსებობს ზოგიერთი მტკიცებულება, რომ ბოლო დროს შემცირებულია ნარკოტიკული დანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯის სისრულეში მოყვანის შემთხვევები (2016 წლის 1 იანვრიდან დაფიქსირდა 76 შემთხვევა, ხოლო იმავე პერიოდში 2015 წელს – 255 შემთხვევა). ეს იმედიანი განვითარებაა და მას მიესალმებიან მთელი მსოფლიოს ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები. გაეროს სპეციალური მომხსენებლის მიერ 2016 წლის მარტში გამოცემული ანგარიშის თანახმად, ირანში სიკვდილით დასჯის შემთხვევების 65 პროცენტი 2015 წელს დაკავშირებული იყო ნარკოტიკულ დანაშაულთან; წარმოდგენილი კანონპროექტის მიღების შემთხვევაში სიკვდილით დასჯის რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდება.[6]

საერთაშორისო კამპანია ადამიანის უფლებებისთვის ირანში (ICHRI) არის დამოუკიდებელი არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც 2008 წელს შეიქმნა და მისი სათაო ოფისი არის ნიუ იორკში; ორგანიზაციის საქმიანობაა ადამიანის უფლებათა მხარდაჭერა ირანში. 2016 წლის სექტემბერში ორგანიზაციამ გამოაქვეყნა მოხსენება ირანში აგვისტოში მომხდარი სიკვდილით დასჯის შემთხვევების შესახებ. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სიკვდილით დასჯის შემთხვევათა დიდი წილი მოდიოდა ნარკოტიკებთან დაკავშირებულ დანაშაულზე. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ერთ თვეზე ნაკლებ პერიოდში, 2016 წლის 2 აგვისტოდან 27 აგვისტომდე, სულ მცირე, 37 პატიმარი დასაჯეს სიკვდილით. ბევრი მსხვერპლი – თუმცა ყველა არა – მსჯავრდებული იყო ნარკოტიკებთან დაკავშირებულ დანაშაულში, რაც არ აკმაყოფილებს საერთაშორისო სტანდარტებს სიკვდილით დასჯის შესაძლო გამოყენებისთვის, რომელიც მხოლოდ „განსაკუთრებით სერიოზული დანაშულებისთვის“ არის ნებადართული.[7]

2016 წლის იანვარში ირანის პარლამენტს წარედგინა კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯის გამოყენება შესაძლებელი უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დანაშაული ძალადობრივი ხასიათისაა. კანონპროექტის ინიცირების შემდეგ, საერთაშორისო საზოგადოება აქტიურად მოუწოდებდა ირანს, არ გაეშვა ხელიდან აღნიშნული შანსი და გაეუქმებინა სიკვდილით დასჯა ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულებისთვის. 2017 წლის 15 აგვისტოს სტატიაში „Reuters“ წერს, რომ ირანის პარლამენტმა ნარკოდანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯის გამოყენების შემცირებისკენ პირველი ნაბიჯი გადადგა და რომ ამ ცვლილებებმა, შესაძლოა, 5 ათასამდე ადამიანს, უმეტესად ახალგაზრდებს, სიცოცხლე შეუნარჩუნოს. პარლამენტმა მიიღო ცვლილება, რომლის თანახმადაც ნარკოტიკებით ვაჭრობისას სიკვდილით დასჯის გამოყენება შესაძლებელი იქნება 50 კილოგრამზე მეტი ოპიუმისა და 2 კილოგრამზე მეტი ჰეროინის, მორფის, კოკაინის და სხვა ქიმიური დერივატივების შემთხვევაში. აქამდე სიკვდილით დასჯისთვის საკმარისი იყო 5 კილოგრამზე მეტი ოპიუმითა და 30 გრამზე მეტი ჰეროინით ვაჭრობა. სტატიაში ნათქვამია, რომ სჭირდება პარლამენტის მეორადი დამტკიცება, რის შემდეგაც, საბოლოო დადასტურებისა და კანონად ქცევისთვის, გადაეგზავნება მცველთა საბჭოს.[8]

ადამიანის უფლებათა ცენტრი ირანში 2017 წლის 20 ოქტომბერს წერს, რომ საერთაშორისო საზოგადოების მხრიდან ხანგრძლივი ზეწოლის შემდეგ ირანმა გაამარტივა ნარკოტიკების წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკა და გააუქმა სიკვდილით დასჯა ნარკოტიკებთან დაკავშირებული მცირე დანაშაულებისთვის. მცველთა კორპუსმა, რომელიც 6 სასულიერო პირისგან შემდგარი ორგანოა, რომელიც ადგენს კანონებისა და არჩევნების ისლამურ პრინციპებთან შესაბამისობას, დაამტკიცა პარლამენტის მიერ მიღებული ცვლილებები ნარკოტიკების წინააღმდეგ კანონში. საბოლოო ვერსიით, ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისას სიკვდილით დასჯის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმე ეხება ნარკობარონებს, შეიარაღებულ მოვაჭრეებს, კრიმინალებს წინასწარი განზრახვით (15 წელზე მეტი ვადით პატიმრობა) და მათ, ვინც ნარკოტიკების გაყიდვას აიძულებს ბავშვებს.[9]

[1] Iran: The Anti-Narcotics Law [Islamic Republic of Iran],  8 November 1997, available at:

[accessed 13 December 2017]

[2] IHRR – Iran Human Rights Review: Iran’s 2013 ‘Islamic Penal Code’ – one year on, September, 2014; http://www.ihrr.org/ihrr_article/justice-en_irans-2013-islamic-penal-code-one-year-on/

[3] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Iran, 3 March 2017, available at:

[accessed 13 December 2017]

[4] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Iran, 22 February 2017, available at:

[accessed 13 December 2017]

[5] Human Rights Watch, World Report 2017 – Iran, 12 January 2017, available at:

[accessed 13 December 2017]

[6] FCO – UK Foreign and Commonwealth Office: Human Rights and Democracy Report 2015 – Human Rights Priority Country update  report: January to June 2016 – Iran, 21 July 2016 (available at ecoi.net) http://www.ecoi.net/local_link/329318/456801_en.html

[7] ICHRI  – International  Campaign  for Human Rights in Iran:  Head of Iranian  Judiciary’s Human Rights Council Defends Wave of Executions, 8 September 2016 https://www.iranhumanrights.org/2016/09/javad-larijani-demands-applause- amidstsurge-in-executions/

[8] Reuters; Iran parliament edges towards softening drug laws to curb executions; Reuters Staff; 15 August, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-drugs-law/iran-parliament-edges-towards-softening-drug-laws-to-curb-executions-idUSKCN1AV109

[9] Center for Human Rights in Iran; After Years of International Condemnation, Iran Revises death Penalty Policy; 20 October, 2017; available at: https://www.iranhumanrights.org/2017/10/after-years-of-international-condemnation-iran-revises-death-penalty-policy/

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 დეკემბერი, 2017

პაკისტანში თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო – პეშავარის აგრარული უნივერსიტეტის კამპუსში შეიარაღებული პირების თავდასხმის შედეგად 9 ადამიანი დაიღუპა, 36-ზე მეტი კი დაშავდა. გარდაცვლილთა შორის არიან სტუდენტებიც. ადგილობრივი პოლიციის ცნობით, ყველა თავდამსხმელი მოკლულია. პაკისტანში, პეშავარის აგრარული უნივერსიტეტის კამპუსზე განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა მოძრაობა „თალიბანმა“ აიღო. პეშავარი ავღანეთის საზღვართან ახლოს მდებარე ქალაქია, რომელიც თალიბანის სამიზნე ხშირად ხდება. ყველაზე სისხლიანი თავდასხმა აქ ბოლოს 2014 წელს მოხდა. მაშინ, სკოლაში მომხდარი თავდასხმისას, 140-მდე ადამიანი, უმეტესად ბავშვები, დაიღუპნენ.[1]

თურქ კაცებს თმის შავად შეღებვა აუკრძალეს – რელიგიურ საკითხთა სამმართველომ თურქეთში კაცებისთვის თმის შავად შეღებვაზე აკრძალვა შემოიღო. „თმის, წვერის, ან ულვაშის შეღებვა დასაშვებია, თუ მიზანი ადამიანის მოტყუება არ არის, მაგრამ კაცებისთვის თმის შავად შეღებვა ისლამური წესებით არ დაიშვება. ეს მიუღებელია“, – აცხადებენ სამმართველოში. უწყებაში მხოლოდ ამით არ შემოფარგლულან და „შავ სიაში“ შევიდა მუსიკაც, რომელიც „ცოდვას ავრცელებს“. ამასთან, თურქეთში აკრძალულია ისეთ ადგილებში მუშაობაც, სადაც ალკოჰოლი იყიდება. ამ წესის დარღვევა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია დასაშვები, თუ ადამიანს საარსებოდ სხვა საშუალება არ აქვს.[2]

სომალიში ორმაგი ტერაქტის შედეგად 512 ადამიანი დაიღუპა – ორმაგი ტერაქტის შედეგად დაღუპულთა რაოდენობამ, რომელიც 14 ოქტომბერს სომალის დედაქალაქში მოგადიშოში მოხდა, 512 ადამიანს გადააჭარბა. სომალის საგანგებო სიტუაციების ცენტრის ხელმძღვანელის განცხადებით, ტერაქტის შედეგად დაღუპულია 512 ადამიანი, დაშავებულია 295, ხოლო 70 ადამიანი დაკარგულადაა მიჩნეული. მანამდე ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ ორმაგი ტერაქტის შედეგად მოგადიშოში 358 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო 228 დაშავდა. დაღუპულთა უმრავლესობა მშვიდობიანი მოქალაქეა. თვითმხილველების ცნობით, ბომბი სატვირთო მანქანაში იყო დამონტაჟებული, რომელიც მოგადიშოს ცნობილ სასტუმროსთან იდგა, კიდევ ერთი აფეთქება კი მადინას კვარტალში მოხდა. 2007 წლის შემდეგ ეს სომალიში განხორციელებული ყველაზე მასშტაბური ტერაქტია. სომალიში ბოლო დროს მომხდარი ტერაქტებიდან უმეტესობა ტერორისტული დაჯგუფება „აშ-შაბაბის“ მიერ არის ორგანიზებული, რომელიც „ალ-ქაიდას“ ერთ-ერთი დანაყოფია.[3]

ეგვიპტელ ადვოკატს გოგოების გაუპატიურების მოწოდების გამო 3 წლით პატიმრობა შეუფარდეს – მან განაცხადა, რომ ქალები, რომლებიც დახეულ ჯინსებს ატარებენ, გაუპატიურების ღირსები არიან. კონსერვატორ ადვოკატს, ნაბიჰ ალ ვაჰშის პატიმრობის გარდა ჯარიმაც დააკისრეს 20 ათასი ეგვიპტური ფუნტის ოდენობით (1 130 დოლარი). ალ ვაჰშიმ კომენტარი ეგვიპტურ ტელეარხზე ოქტომბერში დებატების დროს გააკეთა. დებატების თემა პროსტიტუცია იყო. „ბედნიერი ხართ როდესაც ხედავთ, რომ ქუჩაში გოგო მოდის და ნახევარი სხეული უჩანს?.. მე გეუბნებით, რომ როდესაც გოგო ქუჩაში ასეთ ფორმაში მოდის, მისი სექსუალური შევიწროება პატრიოტული, ხოლო გაუპატიურება ნაციონალური ვალია“, – განაცხადა ადვოკატმა გადაცემაში.[4]

ვითარება იემენში – იემენის დედაქალაქში მეამბოხე ჰუსიტებსა და ქვეყბის ექსპრეზიდენტის ალი აბდალა სალეჰის მომხრებს შორის მომხდარ შეტაკებას 200-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. შეიარაღებული დაპირისპირების ახალი ტალღა სანააში 29 ნოემბრიდან მიმდინარეობს. ცნობილი გახდა, რომ ამბოხებულმა-ხუსიტებმა ქალაქ სანაში იემენის ტელეკომპანია „Yemen Today“-ის შენობა შტურმით აიღეს და 40 თანამშრომელი მძევლად აიყვანეს. პარალელურად, იემენის ყოფილი პრეზიდენტი ალი აბდალა სალეჰი მოკლეს. სოციალურ ქსელში ფოტოები და ვიდეომასალაც გავრცელდა. სალეჰის მკვლელობას იემენის სახალხო პარტია ადასტურებს. იემენში სამოქალაქო ომი 2014 წლიდან მიმდინარეობს. საომარი მოქმედებების ერთ მხარეს არიან ხუსიტების დაჯგუფება „ანსარ ალა“ და ყოფილი პრეზიდენტის ალი აბდალა სალეჰის არმიის ნაწილი, მეორე მხარეს კი სუნიტი პრეზიდენტი აბდ რაბა მანსურა ჰადის მხარდამჭერი არმია და არაბული ქვეყნების კოალიცია.[5]

[1] BBC; Pakistan attack: Gunmen storm Peshawar training collage; 1 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-42191487

[2] Daily News; Turkey’s top religious body ‘issues fatwa on hair dye’; By Meltem Ozgenc; 1 December, 2017; available at: http://www.hurriyetdailynews.com/turkeys-top-religious-body-issues-fatwa-on-hair-dye-123368

[3] Fox News; Final death toll in Somalia’s worst attack is 512 people; By Abdi Guled; 2 December, 2017; available at: http://www.foxnews.com/world/2017/12/02/final-death-toll-in-somalias-worst-attack-is-512-people.html

[4] BBC; Egyptian lawyer jailed for saying women in ripped jeans should be raped; 2 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42209755

[5] იმედის ახალი ამბები; იემენში მომხდარ შეტაკებას 200-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა; 3 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/38511/iemenshi-momkhdar-shetakebas-200ze-meti-adamiani-emskhverpla ; იემენის ყოფილი პრეზიდენტი მოკლეს; 4 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/38616/iemenis-kopili-prezidenti-mokles

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-30 ნოემბერი, 2017

ტერაქტი ეგვიპტეში – ეგვიპტეში, სინაის ნახევარკუნძულზე მდებარე მეჩეთზე მოწყობილ თავდამსხმაში მონაწილე ტერორისტებს დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ დროშები ჰქონდათ. ეგვიპტის ხელისუფლების ცნობით, თავდასხმაში 30 შეიარაღებული პირი მონაწილეობდა. ქვეყნის პროკურატურის ინფორმაციით, თავდასხმის შედეგად დაიღუპა 305 (მათგან 27 ბავშვი) და დაშავდა 128 ადამიანი. ქვეყანაში სამდღიანი გლოვა გამოცხადდა.

ეგვიპტის პრეზიდენტი აბდელ ფატაჰ ალ სისი, მეჩეთში მომხდარი ტერაქტის გამო, მკაცრი საპასუხო ზომებით დაიმუქრა. ეგვიპტის  შეიარაღებულმა ძალებმა ავიარეშების შედეგად რამდენიმე სატრანსპორტო საშუალება გაანადგურეს, რომლებიც სინაის ჩრდილოეთით მდებარე მეჩეთში განხორციელებულ ტერაქტში მონაწილეობდნენ. ტერაქტის შემდეგ ხელისუფლებამ ღაზის სექტორთან საკონტროლო-გამშვები პუნქტიც ჩაკეტა. თავდასხმა ქალაქ ბირ ალ-აბედში, პარასკევის ლოცვის დროს მოხდა.[1]

ერაქტი ბაღდადში – ერაყის დედაქალაქის ერთერთ რაიონში ორმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. ტერაქტის შედეგად სულ მცირე 9 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო 42 დაშავდა. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[2]

გაერომ ქალებისთვის ყველაზე საშიში ქვეყნები დაასახელა – როგორც გაირკვა, 2016-2017 წლის სტატისტიკის მიხედვით, ქალებისთვის ყველაზე საშიშ ქვეყანას მექსიკა წარმოადგენს. კვლევის მიხედვით, მექსიკის შემდეგ ქალთა მიმართ ძალადობისა და ფემიციდის ყველაზე მეტი შემთხვევა ჰონდურასში, გვატემალასა და ელ სალვადორში დაფიქსირდა. ეს ის ქვეყნებია, სადაც ქალები ქმრებისა თუ პარტნიორებისგან ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ ძალადობას პერმანენტულად განიცდიან.

გაეროს ანგარიშში წერია, ქალთა მიმართ ძალადობას ხელს უწყობს ფესვგადგმული პატრიარქალური კულტურაც. ლათინური ამერიკის სახელმწიფოებს შორის, ადამიანის უფლებების კუთხით მოწინავე ქვეყნები დღეს არგენტინა და ჩილეა.[3]

ზიმბაბვეში ახალი პრეზიდენტის ემერსონ მნანგაგვას ინაუგურაცია გაიმართა – ცერემონია ქვეყნის დედაქალაქ ჰარარეში სტადიონზე გაიმართა. ღონისძიებას რამდენიმე ათასი ადამიანი დაესწრო. 15 ნოემბერს ზიმბაბვეში სამხედროებმა პრეზიდენტი მუგაბე მძევლად აიყვანეს. მათ სახელმწიფო ტელერადიოკომპანია ZBC-ის შენობა და პრეზიდენტის სასახლე დაიკავეს. ნოემბრის დასაწყისში ზიმბაბვეს პრეზიდენტმა, 93 წლის რობერტ მუგაბემ თავისი მოადგილე ემერსონ მნანგაგვა გაათავისუფლა. მნანგაგვა პრეზიდენტის პოსტზე ყველაზე რეალურ კანდიდატად ითვლებოდა. მას სამხედროების მხარდაჭერა ჰქონდა.

დასავლეთთან ზიმბაბვეს პრეზიდენტის ურთიერთობა ყოველთვის არაპროგნოზირებადი იყო. 1990-იანი წლების ბოლოს და 2000-იანი წლების დასაწყისში აშშ-მა და ევროკავშირმა მუგაბეს რეჟიმის წინააღმდეგ სანქციები აამოქმედეს, ხოლო საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა, მსოფლიო ბანკმა და სხვა დასავლურმა დონორებმა ზიმბაბვეს ფინანსური დახმარება შეწყვიტეს. პასუხად, მას არაერთხელ უთქვამს, რომ შეერთებულ შტატებს და ბრიტანეთს ანგარიშს არ გაუწევს. 2008 წლის არჩევნების წინ მუგაბემ განაცხადა, რომ პრეზიდენტის თანამდებობიდან მას მხოლოდ ღმერთი თუ გადააყენებს, რომელმაც ის დანიშნა.[4]

იემენში პირველი ჰუმანიტარული ტვირთი ჩავიდა – ტვირთი, საჰაერო გზით, საუდის არაბეთის მიერ მოწყობილი სამკვირიანი ბლოკადის შემდეგ, ჩაიტანეს. გაეროს ჰუმანიტარული ტვირთი 1.9 მილიონ ვაქცინაციის დოზასაც მოიცავს.

6 ნოემბერს საუდის არაბეთის ხელმძღვანელობით შექმნილა არაბულმა კოალიციამ იემენის ყველა აეროპორტი, სახმელეთო და საზღვაო პორტები დახურა. არაბეთის ხელისუფლების თქმით, გამოძიებით დადგინდა, რომ იემენიდან გაშვებული რაკეტები ირანის წარმოებულია. ამის გამო საუდის არაბეთმა ირანი ხუსიტებისთვის იარაღის მიწოდებაში დაადანაშაულა. ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ საუდის არაბეთი გააფრთხილა, რომ მუქარით ირანთან ვერაფერს მიაღწევს.

საუდის არაბეთის მეთაურობით შექმნილი არაბული ქვეყნების კოალიცია 2014 წლიდან იემენში ოპერაციას ატარებს, რომელიც ამბოხებული ხუსიტების და იემენის ექსპრეზიდენტ ალი აბდალა სალეჰის მხარდამჭერი სამხედრო შენაერთების წინააღმდეგაა მიმართული. იემენის მოქმედმა პრეზიდენტმა ანდ რაბა მანსურა ჰადიმ გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე განაცხადა, რომ მთავრობა მზად არის ხუსიტებთან მოლაპარაკებისთვის.[5]

[1] Reuters; Gunman in Egypt mosque attack carried Islamic State flag, prosecutor says; By Omar Fahmy, Patrick Markey; 24 November, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-egypt-security/gunmen-in-egypt-mosque-attack-carried-islamic-state-flag-prosecutor-says-idUSKBN1DO1AN?il=0

[2] Reuters; Suicide attack targets area southeast of Baghdad; By Reuters stuff; 27 November, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-attacks/suicide-attack-targets-area-southeast-of-baghdad-idUSKBN1DR2BW

[3] Mumbai Mirror; Latin America world’s most violent region for women: UN report; By AFP; 25 November, 2017; available at: https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/world/latin-america-worlds-most-violent-region-for-women-un-report/articleshow/61774898.cms

[4] BBC; Zimbabwe’s Mnangagwa takes power and vows to serve all citizens; 24 November, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42100283

[5] BBC; Yemen war: first aid flights arrive since blockade; 25 November, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42122223

ერაყი. სისხლის აღების ტრადიცია ქურთისტანში. ნოემბერი, 2017

ერაყში, სისხლის აღების ტრადიციის შესახებ გაერთიანებული სამეფოს მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია რომ ერაყში, სისხლის აღების ტრადიცია ძირითადად ქურთული ფენომენია. როგორც ყველა ტომებში, ასევე ქურთისტანის მასშტაბითაც ფართოდაა გავრცელებული სისხლის აღების წესი. მისი მახასიათებლები და ინტენსივობა განსხვავდება ტერიტორიების მიხედვით და მათზე გავლენას ახდენს რამდენიმე ფაქტორი. აღნიშნული წესი ყველაზე ძლიერია, უფრო მეტად, ტომობრივ არეალებში და ყველაზე სუსტი – რეგიონებში, რომლებიც მოწინავეები არიან ტომობრიობის გაუქმების  პროცესში და სადაც ძლიერია გარე ადმინისტრაციის გავლენა. სისხლის აღების წესი უფრო მეტად არის გავრცელებული ჩრდილოეთ ქურთისტანში (თურქეთში), ვიდრე ქურთისტანის სხვა ნაწილებში და იმის გამო, რომ ტომების ლიდერების ძალები სუსტდება, სისხლის აღებასთან დაკავშირებული ინციდენტებიც მცირდება.[1]

ამავე წყაროში აღნიშნულია, რომ ტრადიციულად სისხლის აღების წესი წარმოადგენს ტომებს შორის საქმეს. როდესაც ეროვნებით ქურთ პიროვნებას კლავს სხვა ტომის წარმომადგენელი, მის დასასჯელად არამხოლოდ მოკლული ადამიანის ნათესავები იკრიბებიან, არამედ მთლიანი ტომი ერთიანდება. ეს როგორც წესი, ახდენს ტომებს შორის ომის გაჩაღების პროვოცირებას. ჩვეულებრივ, ქალები და ბავშვები განთავისუფლებულები იყვნენ სისხლის აღების წესიდან.[2]

ერაყის კონსტიტუციის მე-15 მუხლის მიხედვით, „ყველა ადამიანს აქვს სიცოცხლის, უსაფრთხოებისა და თავისუფლების უფლება. აკრძალულია ამ უფლებების შეზღუდვა ან ჩამორთმევა, გარდა კანონის შესაბამისი შემთხვევებისა და კომპეტენტური სასამართლო ორგანოს მიერ გაცემული გადაწყვეტილებისა.[3]

გაერთიანებული სამეფოს ანგარიშის მიხედვით, თუ პიროვნება შურისძიების მიზნით კლავს დამნაშავეს, აღნიშნული პირი ისჯება სასამართლოს მიერ. Human Rights Watch-ის მიხედვით, სამხრეთ და ცენტრალურ ერაყთან შედარებით, ერაყის ქურთისტანში უფრო მაღალია სამართალდამცავი ორგანოების ეფექტურობა. აღნიშნული ორგანიზაცია ერაყის ქურთისტანში სამართლის აღსრულებას ახასიათებს, როგორც განსაკუთრებით ეფექტურს, თუმცა, აღნიშნავს, რომ იგი განსხვავდება ქურთების მიერ კონტროლირებად სხვა არეალებზე. ქურთისტანის ხელისუფლებას აქვს ძალიან ეფექტური პოტენციალი მის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, თუმცა, აქვე აღინიშნება, რომ თუ ქურთისტანის ხელისუფლებას არ სურს კონკრეტული ინდივიდის დაცვა, მათ ძალიან თავისუფლად შეუძლიათ ამის გაკეთება. ერაყის ქურთისტანის ხელისუფლებისგან დაცვის მიღების შესაძლებლობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ ვინ არის დევნის აგენტი. ხელისუფლება კონკრეტულ პირს არ დაიცავს იმ შემთხვევაში, თუ მას კონფლიქტი აქვს პოლიტიკოსთან. ამ მხრივ, Human Rights Watch-მა ქურთისტანის სასამართლო შეაფასა, როგორც პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მყოფი. გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის (UNHCR) შეფასებით, ერაყის ქურთისტანში მოსახლეობის მხრიდან არსებობს ძალიან მცირე დაინტერესება სამართალდამცველების მიმართ და ხალხი არ მიმართავს პოლიციას ან სასამართლოებს. UNHCR-ის განცხადებით, სასამართლოების მხრიდან არ ჩანს რეაგირება, მიუხედავად ამისა, მათ აქვთ საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი კანონები.[4]

უფრო ძნელად მოსაგვარებელ საკითხს წარმოადგენს სისხლის აღების წესი, რომელშიც თავად ტომების ხელმძღვანელები არიან ჩართულები. „Fasl“-ი გულისხმობს სისხლის აღების სანაცვლოდ გადასახადს, ქურთებში ის ცნობილია „khwin“ (სისხლი) -ს სახელით. ფულთან ერთად დამნაშავის ოჯახი მსხვერპლის ოჯახს აძლევს ცხენს და აღნიშნული ოჯახის წევრთან დასაქორწინებლად მიჰყავს გოგონა, რათა შედგეს ამ ორი ოჯახის კავშირი. სისხლის აღებასთან დაკავშირებული საკითხის მოგვარებას ანდობენ მხოლოდ საზოგადოებაში პრესტიჟის მქონე პირს, ან ხელმძღვანელთა საბჭოს ან უხუცესებს. სისხლის აღების წესი მაშინაც კი იჩენს ხოლმე თავს, როდესაც ამ საკითხზე მოლაპარაკებები დამთავრებულია.[5]

სისხლის აღების წესთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან პრაქტიკას წარმოადგენს დამნაშავისთვის თავშესაფრის (pana) უზრუნველყოფა. სერიოზულად განიხილება დამნაშავის მიერ თავშესაფრის წესის დარღვევის საკითხი და ამის ჩამდენს პასუხს აგებინებს ის პირი, ვინც მას მიანიჭა თავშესაფარი. ჩვეულებრივ, დამნაშავეებს თავშესაფარს  ანიჭებენ გავლენიანი პირები. თავშესაფრის წესის დარღვევის შემთხვევაში გამოსავალს წარმოადგენს თავშესაფრის მიმნიჭებელი პირისთვის კონკრეტული თანხის (ცნობილია, როგორც wuskir) გადახდა უპატივცემულობისა და ზიანის ასანაზღაურებლად. სისხლის აღების წესით საკითხის მოგვარება ხდება ან დამნაშავის ოჯახის წევრების მკვლელობით, ან უფრო მეტად, ფინანსური კომპენსაციით (al-diya).[6]

ერაყში დაბრუნებასთან დაკავშირებით UNHCR-მა 2016 წლის ნოემბრის ანგარიშში აღნიშნა, რომ ტომები დავებს ძირითადად აგვარებენ ტომობრივი წესების მიხედვით. ჩვეულებრივ, ტომები პირველ რიგში ცდილობენ მოაგვარონ საკითხი მედიატორობის გზით და მსხვერპლის ოჯახისთვის ფინანსური კომპენსაციით (“blood money”, “fasl” ან “diva”). დაზარალებული მხარე ამის სანაცვლოდ უარს ამბობს შურისძიებაზე. მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ტომები ვერ ახერხებენ საკითხის მშვიდობიანად გადაწყვეტას, იწყება სისხლის აღების წესი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლოა წარმოიქმნას შურისძიებისა და ძალადობის ხანგრძლივი ციკლები.[7]

ერაყის ქურთისტანში დანიის ლტოლვილთა საბჭოსა (DRC)  და დანიის საიმიგრაციო სამსახურის (DIS) მიერ განხორციელებული მისიის ანგარიშის თანახმად, ზოგიერთი ტომი ხელისუფლებაზე მაღლა დგას, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათ ასევე აქვთ შესაძლებლობა შესთავაზონ პიროვნებას დაცვა. ამასთანავე, მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის თანახმად (IOM), ერაყის ქურთისტანში, ყველა სახის დავისას ხშირია არაფორმალური მედიატორობა. ასევე სხვა წყაროების მიხედვითაც, ხელისუფლების გარდა, დაცვა შესაძლებელია იქნას მიღებული სხვა აქტორებისგან, როგორიცაა ოჯახი, რელიგიური ლიდერები, ტომები, სამხედრო პირები, კლანები, რომლებიც დაკავშირებულები არიან პოლიტიკურ ძალებთან და კერძო დაცვის კომპანიები. თუმცა, წყაროების მიხედვით, აღნიშნული სახის დაცვას შესთავაზებენ მხოლოდ იმ პირებს, ვისაც ამის უფლება აქვს. დამატებით, UNHCR-მა აღნიშნა, რომ აღნიშნული დაცვა იქნება დროის შეზღუდულ მონაკვეთში და გრძელვადიან პერსპექტივაში არ იქნება ეფექტიანი. Human Rights Watch-მა აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებებით სარგებლობის კუთხით, ეს ვერ ჩაითვლება ეფექტიან დაცვად.[8]

[1] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iraq: Blood feuds, August 2017, v 1.0, available at:

[accessed 30 November 2017]

[2] Ibid

[3] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iraq: Kurdish ‘honour’ crimes, August 2017, v 1.0, available at:

 [accessed 30 November 2017]

[4] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iraq: Kurdish ‘honour’ crimes, August 2017, v 1.0, available at:

 [accessed 30 November 2017]

[5] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iraq: Blood feuds, August 2017, v 1.0, available at:

[accessed 30 November 2017]

[6] Ibid

[7] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iraq: Blood feuds, August 2017, v 1.0, available at:

[accessed 30 November 2017]

[8] Ibid

ავღანეთი. ქაბულში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. ნოემბერი, 2017

ქალაქი ქაბული, 14 სხვა რაიონთან ერთად, ქაბულის პროვინციის ცალკე რაიონია. გამომდინარე იქიდან, რომ ქაბულში თავმოყრილია სამთავრობო შენობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, დიპლომატიური წარმომადგენლობები, საერთაშორისო და ადგილობრივი უსაფრთხოების ძალები, ქალაქს, ავღანეთის სხვა პროვინციებთან და რაიონებთან შედარებით, განსხვავებული სახის უსაფრთხოება აქვს.

ქაბული გაცილებით უფრო დიდი და მზარდი ქალაქია ავღანეთში. დაბრუნებული მოსახლეობის, იძულებით გადაადგილებული პირებისა და ეკონომიკური მიგრანტების რიცხვი სწრაფი ტემპით გაიზარდა ქაბულში. გაეროს ჰუმანიტარული კოორდინაციის ოფისის (UN OCHA) 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, ქაბულის მოსახლეობა 3,678,034 პირს შეადგენდა. სხვა მონაცემებით კი, მოსახლეობის რიცხვი 7 მილიონამდეც ადის. ქაბულის პროვინციის სამი მეოთხედი ქალაქ ქაბულში ცხოვრობს.

ქალაქი ქაბული იყოფა 17 რაიონად, რომლებიც მოიხსენიება 1-17 რაიონებად. UN OCHA-ს მიერ 2016 წლის 4 იანვარს გამოქვეყნებული რუკის მიხედვით, ქალაქში 22 პოლიციის რაიონია მითითებული.

ქაბული ეთნიკურად მრავალფეროვანი ქალაქია, სადაც თითქმის ყველა ეთნიკური ჯგუფია წარმოდგენილი. პაშტუნები, ტაჯიკები, ჰაზარები, უზბეკები, თურქმენები, ბალუჩები, სიქები და ინდუსები, ყველა ერთ ქალაქში ცხოვრობს, თუმცა რომელიმე ჯგუფი გამოკვეთილად დომინანტური არ არის. რამდენადაც ადამიანები საცხოვრებლად ირჩევენ იმ ადგილებს, სადაც ნათესავები ყავთ, ან მათი ეთნიკური ჯგუფის უმრავლესობაა წარმოდგენილი, სხვადასხვა რაიონები ასოცირდება ამა თუ იმ ეთნიკურ ჯგუფთან.

ქ. ქაბულში არსებული კონფლიქტი და მასში მონაწილე მხარეები

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (UNHCR) 2016 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელო პრინციპებში აღნიშნავს, რომ ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა (ANSF), ზოგადად, დაამტკიცა, რომ აქვს უნარი, დაიცვას პროვინციის დედაქალაქები და ძირითადი ურბანული ცენტრები. გამონაკლისს წარმოადგენდა, 2015 წლის სექტემბერში, თალიბანის მიერ ყუნდუზის დროებითი დაკავება. მიუხედავად ამისა, ქაბულში ძალადობას რეგულარული ხასიათი აქვს, რომელთა ძირითადი სახეობებია „მაღალი რანგის პირებზე თავდასხმები“, „კომპლექსური თავდასხმები“ ან „თვითმკვლელ ტერორისტთა თავდასხმები“. ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიის (UNAMA) განმარტებით, კომპლექსურ თავდასხმებში მოიაზრება მიზანმიმართული და კოორდინირებული თავდასხმები, რომელიც მოიცავს თვითმკვლელ მოწყობილობას, სადაც ერთზე მეტი თავდამსხმელია და ერთზე მეტი სახეობის მოწყობილობა. კომპლექსური თავდასხმის მოდელი თითქმის ყოველთვის ერთნაირია: ასაფეთქებელი მოწყობილობა, ხშირ შემთხვევაში ბომბი, მოთავსებულია ავტომობილში, რომელიც აფეთქების შემდეგ ქმნის შესასვლელს, რომლის გავლით ამბოხებულები  შერბიან ტერიტორიაზე და ANSF-თან აწარმოებენ ცეცხლსასროლი იარაღით შეტევას, რომელიც ხშირად ერთ საათამდე გრძელდება.

აღნიშნული თავდასხმების სამიზნეებს, ავღანეთის ხელისუფლებისა და უსაფრთხოების ძალების გარდა, წარმოადგენენ მაღალი რანგის საერთაშორისო ინსტიტუტები, როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო, მათ შორის დიპლომატიური პერსონალი და დასავლური არასამთავრობო ორგანიზაციები.

2015 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისამდე, ქალაქ ქაბულში ადგილი ჰქონდა 151 ინციდენტს. აღნიშნული ინციდენტები მოიცავდა შემდეგ სახეობებს:

ინდივიდებზე მიზანმიმართული თავდასხმები 21
შეიარაღებული დაპირისპირებები და საჰაერო თავდასხმები 18
აფეთქებები 50
უსაფრთხოების დამყარება 31
კონფლიქტთან კავშირში არ მქონე თავდასხმები 28
სხვა ინციდენტები 3
ინციდენტების საერთო რაოდენობა 151  [1]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების მიმოხილვა

2016 წლის განმავლობაში და 2017 წლის დასაწყისშიც უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარება კვლავ გაუარესებული იყო. გაეროს მონაცემებით, ადგილი ჰქონდა 23,712 ინციდენტს, რაც 2015 წელთან შედარებით, 5%-ით გაზრდილი მაჩვენებელია, ხოლო წლის მანძილზე დაფიქსირებულ ინციდენტებს შორის კი ყველაზე  მაღალი, რაც UNAMA-ს ოდესმე აღურიცხავს.[2]

2016 წლის მანძილზე, ავღანეთის რვა პროვინციიდან ხუთში გაიზარდა მსხვერპლის მაჩვენებელი. შეიარაღებულმა კონფლიქტმა ძირითადად დააზარალა ქვეყნის სამხრეთი რეგიონი. ცენტრალური რეგიონი კი რიგით მეორე იყო, სადაც ყველაზე მეტი მსხვერპლი დაფიქსირდა – სულ 2,348 სამოქალაქო მსხვერპლი (534 გარდაცვლილი და 1,814 დაჭრილი) – 2015 წელთან შედარებით, აღნიშნული წარმოადგენდა 34%-იან ზრდას, რაც განპირობებული იყო ქალაქ ქაბულში განხორციელებული თვითმკვლელი ტერორისტებისა და კომპლექსური თავდასხმების შედეგად. [3]

მთლიანობაში, 2017 წლის 1 იანვრიდან 30 სექტემბრამდე პერიოდში, UNAMA-მ დააფიქსირა 8,019 სამოქალაქო მსხვერპლი (2,640 გარდაცვლილი და 5,379 დაჭრილი). აღნიშნული მაჩვენებელი, სამოქალაქო მსხვერპლის კუთხით, 2016 წლის იმავე პერიოდის მონაცემებთან შედარებით, 6%-ით ნაკლები იყო. სამოქალაქო პირების სიკვდილიანობა 1%-ით გაიზარდა, ხოლო დაჭრილი მოქალაქეების რიცხვი კი 9%-ით შემცირდა. UNAMA მიესალმება დაჭრილთა რაოდენობის შემცირებას, თუმცა აღნიშნავს, რომ სიკვდილიანობის მაჩვენებელი კვლავ მაღალია.

UNAMA-ს მიხედვით, მხარეებს შორის არსებული დაპირისპირების შედეგად გამოწვეული სამოქალაქო მსხვერპლის რაოდენობა, 2016 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით, 15%-ით შემცირდა.[4]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში

2017 წლის ოქტომბერი

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, სულ მცირე ოთხი ადამიანი გარდაიცვალა და 13 დაიჭრა ქაბულის ცენტრალურ ნაწილში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად. მედია საშუალება  BBC-თან საუბარში ქაბულის პოლიციის სპიკერმა განაცხადა, რომ თვითმკვლელი ტერორისტი დაახლოებით 12 ან 13 წლის მოზარდი იყო. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ე. წ. ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[5]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმის დროს, სულ მცირე 15 სამხედრო კადეტი გარდაიცვალა.  სხვადასხვა მეამბოხე დაჯგუფების თავდასხმების შედეგად, ერთი კვირის განმავლობაში, 200-მდე პირი გარდაიცვალა. თავდაცვის სამინისტროს სპიკერის, დავლათ ვაზირის, განცხადებით, მარშალ ფაჰიმის სამხედრო აკადემიის კართან მომხდარი აფეთქების შედეგად, კიდევ ოთხი კადეტი დაიჭრა, როდესაც ისინი მიკროავტობუსით ტოვებდნენ ტერიტორიას. თვითმკვლელი ტერორისტი ფეხით მოსიარულე იყო. აღნიშნული თავდასხმა საკუთარ თავზე თალიბანმა აიღო.[6]

20 ოქტომბრის თავდასხმების სამიზნეს წარმოადგენდა დედაქალაქ ქაბულში არსებული შიიტური მეჩეთი და ღურის პროვინციის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე სუნიტური მეჩეთი. ავღანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპიკერის განცხადებით, ქაბულის თავდასხმას სულ მცირე 56 ადამიანი შეეწირა, ხოლო დედაქალაქის დაშთ-ე-ბარჩის რაიონის ნაწილში მდებარე იმამ ზამანის მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად, დაშავდა სულ მცირე 55 მლოცველი. ქაბულში განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ექსტრემისტულმა დაჯგუფება ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[7]

2017 წლის სექტემბერი

 ქაბულში, აშურას დღესასწაულის დადგომამდე, შიიტურ მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად გარდაიცვალა სულ მცირე ხუთი და დაშავდა 20 ადამიანი. ქაბულის პოლიციის კრიმინალური საგამოძიებო სამსახურის დირექტორის განცხადებით, თავდამსხმელი მწყემსის ფორმაში იყო გადაცმული, რათა მეჩეთს მიახლოებოდა. თავდასხმის უკან ე. წ. ისლამური სახელმწიფო დგას.[8]

ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში აშშ-ს მიერ ამბოხებულების წინააღმდეგ საჰაერო თავდასხმისას სარაკეტო მოწყობილობის მწყობრიდან გამოსვლის შედეგად მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ. თავდასხმა ავღანელი არმიის მხარდასაჭერად ხორციელდებოდა, რათა ერთობლივად შეეტიათ მეამბოხეებისთვის. უცნობია, თუ რამდენი მოქალაქეა გარდაცვლილი ან დაჭრილი.[9]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, 24 სექტემბერს, სულ მცირე სამი მოქალქე დაიჭრა, როდესაც თვითმკვლელი ტერორისტი მანქანით დაესხა თავს ქაბულში, ნატოს საერთაშორისო მისიაში მონაწილე დანიის სამხედრო კოლონას. თალიბანის სპიკერის განცხადებით, აღნიშნული თავდასხმა თალიბანის მებრძოლმა განახორციელა, რომელის შედეგადაც 16-მდე აშშ-ს ჯარისკაცი იქნა მოკლული ან დაჭრილი.[10]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში, თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად, რომელიც კრიკეტის სტადიონზე შესვლას ცდილობდა, სულ მცირე სამი ადამიანი გარდაიცვალა. პოლიციის თქმით, ქაბულის კრიკეტის საერთაშორისო სტადიონთან მომხდარი 13 სექტემბრის აფეთქების შედეგად, ასევე დაშავდა სულ მცირე შვიდი ადამიანი.[11]

2017 წლის აგვისტო

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულის ცენტრში მდებარე ბანკთან თავი აიფეთქა თვითმკვლელმა ტერორისტმა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 5 და დაიჭრა 8 ადამიანი. აღნიშნულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო, რომლის განცხადებითაც, მათ სამიზნეს ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების თანამშრომლები წარმოადგენდნენ, რომლებსაც ხელფასები უნდა აეღოთ ბანკში.[12]

მეჩეთის ლიდერების განცხადებით, თვითმკვლელი ტერორისტები და შეიარაღებული პირები, რომელთაგან ზოგიერთი პოლიციის უნიფორმაში იყო გადაცმული, პარასკევის ლოცვისას თავს დაესხნენ ქაბულში მდებარე მეჩეთს, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 40 და დაიჭრა 100-ზე მეტი პირი. მსხვერპლთა უმრავლესობა მეჩეთის მეორე სართულზე ჩაკეტილი ქალები იყვნენ.[13]

გადაადგილება

ქალაქი ქაბული მიმზიდველი რჩება დიდი რაოდენობით იძულებით გადაადგილებული პირებისთვის. 2016 წლის პირველი მეოთხედის მონაცემებით, 3,000 ოჯახმა  მოითხოვა დახმარება. 2016 წლის პირველი სამი თვის განმავლობაში 2,800 იძულებით გადაადგილებული პირი იქნა რეგისტრირებული ქაბულში.

ქაბულში, იძულებით გადაადგილებულ პირთა საერთო რიცხვი უცნობია. დევნილი მოსახლეობის განსხვავებული კატეგორიები არსებობს: ისინი, ვინც გამოექცნენ შეიარაღებულ კონფლიქტს და უსაფრთხოების კუთხით არსებულ ვითარებას; სამშობლოში დაბრუნებულები, რომლებიც ვერ უბრუნდებიან თავიანთ წარმოშობის რაიონებს და ცხოვრობენ მეორადი გადაადგილების პირობებში და ისინი, ვინც გამოექცნენ ბუნებრივ კატასტროფას და მომთაბარეები, როგორებიც არიან კუჩი და ჯოგი. სამშობლოში დაბრუნებულთა 40% არ ან ვერ უბრუნდება თავისი წარმოშობის ადგილს. იძულებით გადაადგილებული პირები ქალაქის მოსახლეობისგან განცალკევებით არ ცხოვრობენ, არამედ, ხშირ შემთხვევაში, სხვა მოწყვლად ჯგუფებთან ერთად ცხოვრობენ, როგორებიც არიან ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა, სამშობლოში დაბრუნებულები და ეკონომიკური მიგრანტები.

ავღანეთში არსებული კონფლიქტის შედეგად იძულებით გადაადგილებულ პირებს, ქალაქ ქაბულში მეზობელი ქვეყნებიდან დაბრუნებული ლტოლვილების დიდი ნაკადიც დაემატა, რამაც ქალაქში არსებული სერვისები შეზღუდა. ამასთანავე, უკანასკნელ წლებში, შემცირდა არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან არსებული ჰუმანიტარული დახმარებებიც.[14]

ავღანეთში კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შესახებ OCHA-ს მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2017 წლის 19 ნოემბრის მონაცემებით,

ფაქტობრივი გადაადგილება, 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, შეადგენდა 343,958 პირს, რომელთაც კონფლიქტის შედეგად დატოვეს საცხოვრებელი სახლები. ანგარიშში ქაბული მოხსენიებული არ არის, როგორც კონფლიქტის შედეგად დევნილების წარმოშობის პროვინცია, არამედ მოხსენიებულია მხოლოდ, როგორც სხვა პროვინციებიდან დევნილთა მიმღები პროვინცია. 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, 6,205 პირი გადაადგილდა ქაბულში. იძულებით გადაადგილებულ პირებს მიაჩნიათ, რომ უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში უკეთესია. შესაბამისად, აღნიშნულის გამო გადაადგილდებიან დედაქალაქში.[15]

[1]EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[2] UNGA – UN General Assembly, The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security, 3 March 2017, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[3] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Annual Report 2016 on Protection of Civilians in Armed Conflict, Kabul, Afghanistan February 2017, p. 10-12 available at:

(accessed 24 November, 2017)

[4] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Quarterly Report on the Protection of Civilians in Armed Conflict: 1 January to 30 September 2017, p. 1-4, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[5] BBC – Kabul Green Zone attacked by suicide bomber, 31 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41819850 (accessed 24 November, 2017)

[6] BBC – Military cadets killed in Kabul minibus suicide bombing, 21 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41708357 (accessed 24 November, 2017)

[7] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least 72 Dead After Two Attacks On Mosques in Afghanistan, 20 October 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/348066/479738_en.html (accessed 24 November, 2017)

[8] BBC – Suicide ‘shepherd’ bomber kills several people near Kabul mosque, 29 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41445289 (accessed 24 November, 2017)

[9] BBC – Kabul air strike: US attack causes civilian casualties, 27 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41422498 (accessed 24 November, 2017)

[10] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Three Civilians Wounded By Kabul Suicide Attack On Danish Military Convoy, 24 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346979/478515_en.html (accessed 24 November, 2017)

[11] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least Three Killed In Suicide Blast Outside Kabul Cricket Stadium, 13 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346596/478004_en.html (accessed 24 November, 2017)

[12] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Suicide Bombing Kills Five At Bank In Kabul, 29 August 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/345875/477168_en.html (accessed 24 November, 2017)

[13] REUTERS – Afghanistan’s Shi’ites call for protection after latest mosque attack, 26 august 2017, available at: http://news.trust.org/item/20170826094946-qqwqk/ (accessed 24 November, 2017)

[14] EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[15] OCHA – Afghanistan: Conflict Induced Displacement (as of 19 November 2017) actual displacement between 1 January 2017 and 14 November 2017, available at: https://www.humanitarianresponse.info/en/operations/afghanistan/idps (accessed 24 November, 2017)

პაკისტანი. შიდა გადაადგილების ალტერნატივა ისლამაბადში. ნოემბერი, 2017

პაკისტანის შესახებ გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის (UNHCR) 2017 წლის იანვრის ანგარიშის მიხედვით, პაკისტანში შიდა გადაადგილება ზოგადად დაუშვებელია იმ რეგიონებში, რომლებზეც გავლენა იქონია უსაფრთხოებისა და სამხედრო კონტრშეტევის ოპერაციებმა და საპასუხო თავდასხმებმა. ასეთი რეგიონების გარეთ შიდა გადაადგილების ალტერნატივა უნდა შეფასდეს ინდივიდუალურად. ისეთი არეალებიც კი, რომლებიც ითვლება სტაბილურად, შესაძლოა იყოს მიუწვდომელი, რადგან მასთან მისასვლელი და მისგან გამოსასვლელი გზები არ ითვლება უსაფრთხოდ.[1]

პაკისტანის შესახებ გაერთიანებული სამეფოს მიერ 2017 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ პაკისტანის ფართობი და მრავალფეროვნება დასაშვებს ხდის გადაადგილების შესაძლებლობას, გონივრულობის ფარგლებში, რომელიც დაფუძნებული იქნება პირის ინდივიდუალურ გარემოებებსა და იმ ტერიტორიის უსაფრთხოებაზე, სადაც უნდა განხორციელდეს გადაადგილება. ქალებისთვის შიდა გადაადგილება შესაძლოა გონივრული იყოს რამდენიმე შემთხვევაში და ეს დამოკიდებულია მის ოჯახზე, მის განათლებისა და სოციალურ მდგომარეობაზე. ანგარიშის მიხედვით, ზოგადად, პირს შესაძლებლობა აქვს მიიღოს ეფექტიანი დაცვა სახელმწიფოსგან, რაც დამოკიდებულია პიროვნების მიმართ საფრთხის ბუნებასა და მის ინდივიდუალურ გარემოებებზე.[2]

გაერთიანებული სამეფოს ანგარიშში აღნიშნულია ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის (DFAT)  მიერ შეფასებული შიდა გადაადგილების ალტერნატივა, რომლის მიხედვითაც პაკისტანის ფართობიდან და მრავალფეროვნებიდან გამომდინარე, უმრავლეს შემთხვევაში, ეფექტიანი იქნებოდა ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების გადაადგილების ალტერნატივა. ბევრი დიდი ურბანული ცენტრი, როგორიცაა კარაჩი, ლაჰორი და ისლამაბადი, წარმოადგენს შერეული ეთნიკური და რელიგიური თემების საცხოვრებელს, სადაც არსებობს ანონიმურობის უფრო მაღალი დონე, დასაქმების უკეთესი შესაძლებლობები და სახელმწიფო დაცვასა და სერვისებზე უკეთესი წვდომა, ვიდრე სასოფლო ან მცირე ურბანულ არეალებში.[3]

გაერთიანებული სამეფოს ანგარიშშივე აღნიშნულია Freedom House-ს მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც, არსებობს მცირე სამართლებრივი შეზღუდვები მოქალაქეების მოგზაურობაზე და მათ მიერ საცხოვრებლის არჩევაზე, დასაქმებაზე ან უმაღლესი განათლების მიღებაზე. უცხო ქვეყნებში მოგზაურობის შემზღუდველ მთავარ ფაქტორს წარმოადგენს ე.წ „გასვლის საკონტროლო სია“ (Exit Control List), რომელიც კონკრეტულ პირებს უკრძალავს ქვეყნიდან გასვლას. სია მოიცავს იმ პირებს, ვინც წარმოადგენს საფრთხეს და ვის მიმართაც მიმდინარეობს სასამართლო პროცესები, თუმცა, ზოგ შემთხვევაში, ის გამოიყენეს იმ სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტების მიმართ, რომლებიც მუშაობდნენ ხელისუფლებისთვის მიუღებელ საკითხებზე.[4]

ისლამაბადში არსებულ სიტუაციასთან დაკავშირებით, გაერთიანებული სამეფოს ანგარიშში აღნიშნულია ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც: „ 1998 წლის აღწერის შემდგომ, ისლამაბადის მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა და 800 000-დან 2011 წელს მიაღწია თითქმის ორ მილიონამდე. დაარსებიდან (1960) ისლამაბადში შედარებით მაღალია შიდა მიგრანტების რაოდენობა, რომლის უმრავლესობაც წამოსულია კონფლიქტით დაზარალებული რეგიონებიდან, როგორიცაა ტომების ტერიტორიების ფედერალური მმართველობის (FATA) რეგიონი, ხაიბერ-პახტუნხვადან (KP) და ბალუჩისტანიდან. ისლამაბადისკენ მიმავალ ავტობანზე, ასევე მთავარ გზაჯვარედინებსა და ქალაქში ცნობილ შენობებზე   არის პოლიციის რამდენიმე საგუშაგო. ეს უზრუნველყოფს ძლიერ შემაკავებელ ფაქტორს, რადგან ზრდის გამოვლენის ფაქტორს იმ შეიარაღებული დაჯგუფებებისათვის, რომლებსაც სურთ ქალაქში თავდასხმების დაგეგმვა. გასამხედროებული რეინჯერები, რომლებიც ისლამაბადში იმყოფებიან 2014 წლის აპრილის შემდგომ, ასევე განაგრძობენ  ქუჩების პატრულირებას ისლამაბადში.[5]

პაკისტანის შესახებ ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის სექტემბერში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით,  ქალაქსა და მის შესასვლელებში არსებობს უსაფრთხოების მაღალი ზომები, მათ შორის საგუშაგოები და გასამხედროებული რეინჯერების მიერ პატრულირებები. უსაფრთხოების მხრივ აღნიშნული ზომები უზრუნველყოფს ძლიერ შემაკავებელ ფაქტორს და ისლამაბადში იშვიათად აქვს ადგილი ფართო მასშტაბიან სამხედრო ან სექტორულ/მიზანმიმართულ თავდასხმებს.[6]

პაკისტანში უსაფრთხოების მხრივ არსებულ სიტუაციაზე EASO-ს მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია უსაფრთხოების მრჩეველთა საბჭოს (OSAC) ანგარიში, რომლის მიხედვითაც,  ისლამაბადში უსაფრთხოების დონე უფრო მაღალია, ვიდრე სხვა რეგიონებში. პაკისტანის სამთავრობო შენობების არსებობა, ასევე მთავრობის წარმომადგენლებისა და უცხოელების ყოფნა ქალაქში განაპირობებს მის სამიზნედ ქცევას ტერორისტული თავდასხმებისთვის. EASO-ს აღნიშნული ანგარიშის მიხედვით, 2016 წელს ისლამაბადში დაფიქსირდა 3 ტერორისტული ინციდენტი. მოკლულ იქნა 1 ადამიანი და დაშავდა-4.[7] პაკისტანის მშვიდობის კვლევების ინსტიტუტის (PIPS) მიხედვით, ტერორისტული თავდასხმები განხორციელდა ისლამური სახელმწიფოს (IS) -მიერ და დაუდგენელი შეიარაღებული პირის მიერ. ანალიზისა და უსაფრთხოების კვლევების ცენტრის (CRSS) 2016 წლის ანგარიშის მიხედვით, მკვლელობის კუთხით, ისლამაბადში ფიქსირდებოდა ერთი შემთხვევა, სადაც უსაფრთხოების ძალებმა მოკლეს ორი ბოევიკი. 2015 წელთან შედარებით აღნიშნული მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად შემცირებულია. უსაფრთხოების კვლევების ცენტრის მიხედვით 2015 წელს ძალადობის შედეგად მოკლულ იქნა 10 პირი. South Asia Terrorism Portal-ის მიერ 2017 წლის პირველ ხუთ თვეში არ ფიქსირდება ძალადობის შედეგად რაიმე სახის ფატალური შემთხვევა, ამის საპირისპიროდ ანალიზისა და უსაფრთხოების კვლევების ცენტრის მონაცემების მიხედვით, 2017 წლის პირველ კვარტალში დაფიქსირდა 3 ფატალური შემთხვევა.[8]

პაკისტანის შესახებ ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის სექტემბერში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ლაჰორი და ისლამაბადი წარმოადგენს შიიტებისთვის ყველაზე უსაფრთხო ადგილებს ქვეყანაში. აღნიშნულ ქალაქებში შიიტები და სუნიტები უფრო მეტად არიან ინტეგრირებულები. ანალიზისა და უსაფრთხოების კვლევების ცენტრის მიხედვით, 2016 წელს, ისლამაბადში არ დაფიქსირებულა სექტორული/მიზანმიმართული ძალადობის შედეგად გარდაცვალების შემთხვევა. ანგარიშის მიხედვით, შიიტები ლაჰორსა და ისლამაბადში მიზანმიმართული ძალადობის მხრივ არიან ყველაზე დაბალი რისკის ქვეშ.[9]

პაკისტანში უსაფრთხოების მხრივ არსებულ სიტუაციაზე EASO-ს მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშში აღნიშნულია გაერო-ს ჰუმანიტარულ საქმეთა საკოორდინაციო ოფისის (OCHA) ცნობა, რომლის მიხედვითაც 2016 წელს, ისლამაბადში  არ აღინიშნებოდა კონფლიქტის მიზეზით პიროვნებების გადაადგილება.[10]

2016 წელს განხილულ საქმეში: AATA No.1421338, აღნიშნულია, რომ კონსტიტუციის მე-15 სექციით უზრუნველყოფილია პაკისტანში თავისუფალი გადაადგილება. სამხედრო ოპერაციების შედეგად, ბევრი ოჯახი გადაადგილდა იძულებით, ძირითადად ტომების ტერიტორიების ფედერალური მმართველობის (FATA) რეგიონებისა და ხაიბერ-პახტუნხვას (KP) ტერიტორიებიდან. ტრიბუნალისთვის დამაკმაყოფილებელ საკითხს წარმოადგენდა ფაქტი, რომ განმცხადებელი იყო პაკისტანის მოქალაქე და ამის გამო მას ჰქონდა პაკისტანში გადაადგილების უფლება, პაკისტანის მოქალაქეებს, ქვეყნის მასშტაბით, აქვთ თავისუფლად გადაადგილების საშუალება. საქმეში ასევე აღნიშნულია ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის 2016 წლის 15 ივნისის ანგარიში, რომლის მიხედვითაც, ბევრი პიროვნება, რომელიც განვლილი კონფლიქტის შედეგად იძულებით გადაადგილდა ხაიბერ-პახტუნხვას (KPK) რეგიონიდან, მას შემდეგ კვლავ დასახლდა ხაიბერ-პახტუნხვაში ან გადასახლდა პაკისტანის სხვა რეგიონში. აღნიშნული არის იმის მაჩვენებელი, რომ ეთნიკური და რელიგიური ჯგუფების უმეტესობისთვის შესაძლებელია ფართო ურბანულ ცენტრებში გადასახლება, რომლებიც წარმოადგენენ შერეული მოსახლეობის საცხოვრებელს, სადაც მათ გააჩნიათ წვდომა სერვისებზე და ასევე დასაქმების შესაძლებლობები.[11]

აღნიშნულ საქმეში, ავსტრალიის ადმინისტრაციულმა სააპელაციო სასამართლომ (Administrative Appeals Tribunal) მხედველობაში მიიღო წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციები, რომ თალიბანი არის სამხედრო ორგანიზაციების ქსელი, რომელსაც არ გააჩნია ინტეგრაციისა და ერთიანობის საკმარისი დონე, რომ მათი რეგიონების გარეთ თავს დაესხას ადგილობრივად ცნობილ აქტივისტებსა და თალიბანის სიაში მოხვედრილ პირებს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაცია მიანიშნებს იმაზე, რომ თალიბანი ყველაზე მეტად აქტიურია ძირითადად ტომების ტერიტორიების ფედერალური მმართველობის (FATA) რეგიონსა და ხაიბერ-პახტუნხვაში (KPK). პაკისტანის სხვა ურბანულ ნაწილებში გაცილებით მცირე რაოდენობის თავდასხმები ფიქსირდებოდა და თავდასხმების სამიზნეებს წარმოადგენდნენ სამხედროები ან სხვა სახის ხელისუფალნი ან უმცირესობები.[12]

ამავე საქმეში აღინიშნა, რომ ტრანსპორტირების და მაღალი საცხოვრებელი ხარჯები შესაძლოა გამხდარიყო ბარიერი შიდა გადაადგილების ალტერნატივისთვის, თუმცა, მათი გადალახვა შესაძლებელია იმ მაღალი ხელფასის ხარჯზე, რასაც ჩვეულებრივ იღებენ ამ ტერიტორიებზე. ამასთანავე, ქალაქებში: კარაჩი, ლაჰორი და ისლამაბადი, არსებობს განსახლების რიგი ვარიანტები და არ არსებობს მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ აღნიშნულ ქალაქებში არსებობს დეფიციტი განსახლების კუთხით.[13]

აღნიშნულ საქმეში სასამართლომ მხედველობაში მიიღო ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის ანგარიში, რომლის მიხედვითაც ფართო ურბანული ცენტრები, როგორიცაა კარაჩი, ლაჰორი და ისლამაბადი, წარმოადგენენ შერეული ეთნიკური და რელიგიური ჯგუფების საცხოვრებელს და აღნიშნულ ქალაქებში არის ანონიმურობის უფრო მაღალი დონე, დასაქმების უკეთესი შესაძლებლობები და სახელმწიფო დაცვასა და სერვისებზე უკეთესი წვდომა, ვიდრე სასოფლო ან მცირე ურბანულ არეალებში. სასამართლომ ძალაში დატოვა გადაწყვეტილება, რომლითაც განმცხადებელს არ მიენიჭა დაცვა.[14]

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის 2017 წლის სექტემბრის ანგარიშის მიხედვით, 1974 წლის პაკისტანის საპასპორტო კანონის (Passports Act 1974) მიხედვით, ქვეყანაში შესვლისა და ქვეყნიდან გასვლისთვის, პაკისტანის მოქალაქეს სჭირდება ძალაში მყოფი პასპორტი. 3 წლის პატიმრობით, ან ჯარიმით, ან ორივე სასჯელის ერთად დაკისრებით ისჯება ქვეყანაში ვადაგასული პასპორტით ან გაყალბებული დოკუმენტაციით შესვლა ან გასვლა. მათთვის, ვინც ნებაყოფლობით ბრუნდება ძალაში მყოფი სამგზავრო დოკუმენტით, ტარდება ჩვეულებრივი პროცედურა, რომელიც არსებობს პაკისტანში დაბრუნებული ნებისმიერი სხვა მოქალაქისთვის. მხოლოდ ის პირები, რომლებიც ქვეყანაში დაბრუნდნენ იძულებით (ნებაყოფლობის გარეშე) ან მოგზაურობენ სასწრაფო სამგზავრო დოკუმენტებით (emergency travel documents), ქვეყანაში ჩასვლისთანავე,  სავარაუდოდ იპყრობენ ხელისუფლების ყურადღებას. პაკისტანში იძულებით დაბრუნებული პირები, ჩვეულებრივ იკითხებიან ჩასვლისთანავე, იმის გამოსარკვევად დატოვეს თუ არა მათ ქვეყანა არალეგალურად, ან ხომ არ იძებნებიან პაკისტანში რაიმე დანაშაულისთვის ან საზღვარგარეთ ხომ არ ჩაუდენიათ რაიმე სახის დანაშაული. ჩვეულებრივ, რამდენიმე საათში ხდება იმ პირების განთავისუფლება, ვინც პაკისტანის ტერიტორია დატოვა ძალაში მყოფი დოკუმენტაციის საფუძველზე და ვისაც არ ჩაუდენია რაიმე სახის დანაშაული. ნებაყოფლობით დაბრუნებულ პირებს აქვთ მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის მხრიდან დახმარების მიღების შესაძლებლობა.[15]

სოციალურ-ეკონომიკური პირობები

პაკისტანში უსაფრთხოების მხრივ არსებულ სიტუაციაზე EASO-ს მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ პენჯაბისა და სინდჰის ტერიტორიებზე არის წიგნიერებისა და განათლების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი, ასევე დასაქმების მოწინავე მაჩვენებელი, უფრო მეტი წვდომა არის წყალზე და თანამედროვე ჯანდაცვის სისტემაზე. ამის საპირისპიროდ, ტომების ტერიტორიების ფედერალური მმართველობის (FATA) რეგიონში, ბალუჩისტანის პროვინციებსა და ხაიბერ-პახტუნხვაში (KPK) უფრო მეტად შეინიშნება სიღარიბე, მოშლილი ინფრასტრუქტურა, განათლებისა და ჯანდაცვის სისტემის ნგრევა, უმუშევრობისა და საფრთხის მაღალი დონე და ინდუსტრიალიზაციის არ არსებობა.[16]

Amnesty International-ის 2017 წლის ივნისის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ პაკისტანის მთავრობამ სოციალური დაცვის პროგრამებსა და ჯანდაცვისა და განათლების სერვისებში უნდა ჩადოს ინვესტიცია. არაფორმალურად მომუშავეების უმრავლესობას არ აქვს წვდომა სოციალურ უსაფრთხოებაზე და ჯანდაცვის კუთხით არსებულ შეღავათებზე. ამჟამად პაკისტანში გაერთიანებულია მუშების მხოლოდ 3%. ბიზნეს სექტორი უფრო და უფრო აქტიურად  ასაქმებს მუშებს ხელშეკრულებით, რისი საშუალებითაც ბიზნეს სექტორი თავიდან ირიდებს პენსიების გადახდასა და დასაქმების შეღავათებს. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ობიექტების ხელმისაწვდომობის ნაკლებობა არის ქვეყანაში მრავალგანზომილებიანი სიღარიბის მეორე ხელშემწყობი ფაქტორი.[17]

აშშ კვლავ განაგრძობს ინვესტიციებს პაკისტანის ეკონომიკური ზრდის მისაღწევად და სამოქალაქო დახმარებაში, მათ შორის ენერგო-სექტორის გაუმჯობესებაში და რეფორმებში, სოფლის მეურნეობის კუთხით, დასაქმების მხრივ, განვითარების კუთხით, იმ არეალებში, რომლებიც მოწყვლადები არიან ექსტრემიზმის მიმართ და განათლებასა და ჯანდაცვის საბაზისო სერვისებზე წვდომის გაუმჯობესების კუთხით. 2016 წელს აშშ-მა პაკისტანისთვის, მოქალაქეებისთვის დახმარების კუთხით, გამოყო 5 მილიარდი დოლარი და დაახლოებით 1 მილიარდი დოლარი ბუნებრივი კატასტროფებისა და კონფლიქტის საპასუხოდ საგანგებო ჰუმანიტარული დახმარების კუთხით.[18]

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის 2017 წლის სექტემბრის ანგარიშის მიხედვით, ბევრი რელიგიური (ისლამური და ქრისტიანული) და სეკულარული საქველმოქმედო დაწესებულებები ასევე უზრუნველყოფენ გადაუდებელ დახმარებას, საგანმანათლებლო და ჯანდაცვის სერვისებს.[19]

განათლება

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის 2017 წლის სექტემბრის ანგარიშის მიხედვით, პაკისტანის კონსტიტუციის 25-ე სექციის თანახმად, სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს უფასო და სავალდებულო განათლება 5-დან 16-წლამდე ასაკის ყველა ბავშვისთვის. კონსტიტუციის მე-18 დანართის თანახმად, განათლების სერვისების მიწოდებაში პასუხისმგებლობა ეკისრებათ ადგილობრივ მთავრობებს. საგანმანათლებლო შესაძლებლობების კუთხით უკეთესი პირობებია ფართო ურბანულ ცენტრებში, ვიდრე სასოფლო არეალებში.[20]

ჯანდაცვა

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის დეპარტამენტის 2017 წლის სექტემბრის ანგარიშის მიხედვით, პაკისტანში ჯანდაცვა ზოგადად არის უფასო და ხელმისაწვდომი ყველა პაკისტანელისთვის, თუმცა, ჯანდაცვის ხარისხზე ხშირად მოქმედებს დაფინანსების ნაკლებობა და შეზღუდული შესაძლებლობები. კონსტიტუციაში 2010 წელს გამოცემული მე-18 დანართის თანახმად, ჯანდაცვაზე პასუხისმგებლები არიან ადგილობრივი მთავრობები. ჯანდაცვის სერვისები განსხვავდება ურბანულ და სასოფლო ტერიტორიებზე და ეს განპირობებულია შორეულ ტერიტორიებზე წვდომასა და ინფრასტრუქტურასთან არსებული სირთულეებით.[21]

[1] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), UNHCR Eligibility Guidelines for Assessing the International Protection Needs of Members of Religious Minorities from Pakistan, January 2017, HCR/EG/PAK/17/01, available at:

[accessed 28 November 2017]

[2] UK Home Office: Country Policy and Information Note Pakistan: Background information, including actors of protection, and internal relocation, June 2017

 (accessed on 28 November 2017)

[3] Ibid

[4] UK Home Office: Country Policy and Information Note Pakistan: Background information, including actors of protection, and internal relocation, June 2017

 (accessed on 28 November 2017)

[5] Ibid

[6] Australian Government, Department of Foreign Affairs and Trade, ‘DFAT Country Information Report – Pakistan’ (updated 1 September 2017), available at:

[accessed 28 November 2017]

[7] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Pakistan Security Situation, August 2017, available at:

[accessed 28 November 2017]

[8] Ibid

[9] Australian Government, Department of Foreign Affairs and Trade, ‘DFAT Country Information Report – Pakistan’ (updated 1 September 2017), available at:

[accessed 28 November 2017]

[10] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Pakistan Security Situation, August 2017, available at:

[accessed 28 November 2017]

[11] AATA Case No. 1421338, [2016] AATA 4501 (3 October 2016), Australia: Administrative Appeals Tribunal, 3 October 2016, available at: http://www.refworld.org/cases,AUS_AAT,58209e694.html [accessed 28 November 2017]

[12] Ibid

[13] AATA Case No. 1421338, [2016] AATA 4501 (3 October 2016), Australia: Administrative Appeals Tribunal, 3 October 2016, available at: http://www.refworld.org/cases,AUS_AAT,58209e694.html [accessed 28 November 2017]

[14] Ibid

[15] Australian Government, Department of Foreign Affairs and Trade, ‘DFAT Country Information Report – Pakistan’ (updated 1 September 2017), available at:

[accessed 28 November 2017]

[16] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Pakistan Security Situation, August 2017, available at:

[accessed 29 November 2017]

[17] Amnesty International, Pakistan: Economic, social and cultural rights under attack, 12 June 2017, available at:

[accessed 29 November 2017]

[18] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 1: USCIRF-recommended Countries of Particular Concern (CPC) – Pakistan, 26 April 2017, available at:

[accessed 29 November 2017]

[19] Australian Government, Department of Foreign Affairs and Trade, ‘DFAT Country Information Report – Pakistan’ (updated 1 September 2017), available at:

[accessed 29 November 2017]

[20] Ibid

[21] Ibid

პაკისტანი. ბალუჩების მიმართ დამოკიდებულება ბალუჩისტანში. ნოემბერი, 2017

პაკისტანის მოსახლეობის 3.57% ეთნიკურად ბალუჩია.[1] ბალუჩისტანში მოსახლეობის უმრავლესობას წარმოადგენენ ეთნიკურად ბალუჩები, თუმცა ეთნიკურად მეორე ყველაზე დიდ ჯგუფს წარმოადგენენ პუშტუნები (40 %). ბალუჩისტანში არსებობს რიგი პრობლემები, როგორიცაა, ძირითადად, კონფლიქტი სახელმწიფოსა და ნაციონალისტებს შორის, შუღლი და შეტაკებები ტომებში და ტომებს შორის, ეთნიკური და სექტორული კონფლიქტები.[2]

ბალუჩისტანში ნაციონალისტური კონფლიქტი დაიწყო 2006 წელს, ნაციონალისტური ლიდერისა და ტომის ხელმძღვანელის ნავაბ ახბარ ბუგტის სიკვდილის შემდეგ. ამ დროიდან მოყოლებული, ისეთი ნაციონალისტური ჯგუფები, როგორიცაა ბალუჩების განმათავისუფლებელი არმია (BLA) და ბალუჩების განმათავისუფლებელი ფრონტი (BLF) ახორციელებენ თავდასხმებს სამთავრობო სამიზნეებსა და პენჯაბის მოსახლეებზე. პაკისტანის შესახებ EASO-ს 2017 წლის აგვისტოს ანგარიშში აღნიშნულია, რომ 2016 წელს, ბალუჩების სხვადასხვა ჯგუფმა განახორციელა 124 ტერორისტული აქტი, რაც 2015 წლის მონაცემებთან შედარებით 36%-ით არის შემცირებული.[3] ხელისუფლების პასუხი იყო მკაცრი. უკანასკნელი წლების განმავლობაში, სასაზღვრო ოფიცრებმა გაიტაცეს, აწამეს და მოკლეს ბალუჩების მომხრე ათასობით პირი. ხშირად ხდება მითითება ადამიანის უფლებების დარღვევაზე. გარდა ნაციონალიზმთან დაკავშირებული არეულობებისა, ბალუჩისტანში შეინიშნება ასევე სექტორული ძალადობა. ადგილობრივი შიიტური თემის, ძირითადად ჰაზარელების წევრები არიან ძალადობრივი თავდასხმების მსხვერპლნი, რის შედეგადაც ზოგიერთი გადასახლდა პაკისტანის სხვა ქალაქებში.[4]

EASO-ს 2017 წლის აგვისტოს ანგარიშის მიხედვით, ბალუჩისტანში ძირითად სამხედრო დაჯგუფებებს წარმოადგენენ: პაკისტანის თალიბანის მოძრაობა (TTP), Jamaat-ul-Ahrar-ი (JuA), Lashkar-e-Jhangvi (LeJ) და Sipah-eMohammad-ი. რეგიონში ძირითად თავდასხმებს ახორციელებენ ისეთი ჯგუფები, როგორიცაა Lashkar-e-Jhangvi და თალიბანის სამხედროები. ასევე, Diplomat-ის 2017 წლის იანვრის მონაცემებით, იზრდება რელიგიური ექსტრემიზმი.[5]

ამავე ანგარიშის მიხედვით, მიუხედავად 2013 წლის მაისში ადგილობრივ არჩევნებში რამდენიმე ნაციონალისტური პარტიის გამარჯვებისა, ბალუჩისტანში ნაციონალისტურმა ამბოხებებმა, უკანასკნელ წლებში, გამოიწვია სისხლისღვრა. ბალუჩი აქტივისტები ირწმუნებოდნენ, რომ 2013-2015 წლებში პაკისტანის არმია და სადაზვერვო სააგენტოები აგრძელებდნენ მათ მიზანში ამოღებას, ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების ანგარიშებსა და ახალ ამბებში დაფიქსირებული იყო გაუჩინარებისა და მკვლელობების ფაქტები. 2016 წელს პაკისტანის არმია ირწმუნებოდა, რომ ამბოხება ბალუჩისტანში ექვემდებარება კონტროლს და მხოლოდ „ერთეული აქტივობები“ შეინიშნება ბალუჩისტანში, პაკისტან-ავღანეთის საზღვარზე.[6]

პაკისტანში ადამიანის უფლებების შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ბალუჩისტანში გრძელდებოდა დაბალი ინტენსივობის სეპარატისტული ამბოხება.[7] გერმანიის მიგრაციისა და თავშესაფრის ფედერალური ოფისის მიერ 2017 წლის 24 აპრილს გამოქვეყნებულ საბრიფინგო ნოტაში აღნიშნულია, რომ 2017 წლის 21 აპრილს, დაახლოებით 500 შეიარაღებული ბალუჩი მებრძოლი ჩაბარდა პაკისტანის უსაფრთხოების ძალებს. ისინი ეკუთვნოდნენ შემდეგ აჯანყებულ ჯგუფებს: ბალუჩის რესპუბლიკური არმია (BRA), ბალუჩის განმათავისუფლებელი არმია (BLA), Lashkar-i-Balochistan და სხვა. მთავრობამ, იმ პირებს, ვინც დაყრის თავის იარაღს, დაპირდა კომპენსაციას, სამსახურს, განათლებასა და უსაფრთხოებას.[8]

ძალადობის ფაქტები

ბალუჩისტანში ადგილი აქვს 3 განსხვავებულ ძალადობრივ კონფლიქტს: 1) ნაციონალისტური კონფლიქტი, სადაც ბალუჩების სამხედრო ჯგუფები, როგორიცაა ბალუჩის განმათავისუფლებელი არმია (BLA) და ბალუჩის განმათავისუფლებელი გაერთიანებული ფრონტი (BLUF), იბრძვიან ბალუჩისტანის გამოყოფის ან ავტონომიისთვის. აღნიშნული ჯგუფების სამიზნეს წარმოადგენენ პენჯაბელები და სხვა ეთნიკური უმცირესობები. მსხვერპლთა შორის, მასწავლებლები და სტუდენტები შეადგენენ ყველაზე დიდ რიცხვს, რადგან აღნიშნული შეიარაღებული ჯგუფები სკოლებსა და საგანმანათლებლო სისტემაში ჩართულ პერსონალს, ძირითადად ეთნიკურად პენჯაბელებს, განიხილავენ, როგორც პაკისტანის სახელმწიფოსა და ბალუჩისტანზე პენჯაბის სამხედრო ზეწოლის წარმომადგენლებს/სიმბოლოებს. 2) სექტორული კონფლიქტი, სადაც სამხედრო სუნიტური მუსლიმი დაჯგუფებები თავს ესხმიან შიიტ თემებს, განსაკუთრებით კი სპარსულად მოლაპარაკე ჰაზარელებს. 3) აღნიშნულ კატეგორიაში ერთიანდებიან ის ისლამისტური ჯგუფები, რომლებიც თავს ესხმიან იმ პიროვნებებს, რომლებზედაც მიიჩნევა, რომ მოქმედებენ ისლამის ინტერპრეტაციის საწინააღმდეგოდ. აღნიშნული ჯგუფები უფრო და უფრო მეტად ეწინააღმდეგებიან ადგილობრივი განათლების სისტემის შინაარსსა და მეთოდს, ძირითადად გოგოებისა და ქალების საკითხში. ასევე დაფიქსირდა რამდენიმე მოთხოვნა იმის შესახებ, რომ შეეჩერებინათ ბიჭებისა და გოგოების ერთად სწავლის პრაქტიკა და მოსწავლეებსაც და მასწავლებლებსაც, უფრო მეტად, ეტარებინათ ადგილობრივი და კონსერვატიული ტანსაცმელი.[9]

EASO-ს 2017 წლის აგვისტოს ანგარიშის მიხედვით, 2015 წლის მონაცემებთან შედარებით (306 ინციდენტი) 2016 წელს შემცირდა ძალადობასთან დაკავშირებული ინციდენტები (234 ინციდენტი). სხვადასხვა წყაროებზე დაყრდნობით, რეგიონში შეინიშნებოდა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების შემცირება. ანალიზისა და უსაფრთხოების კვლევების ცენტრის (CRSS) მიხედვით, მსხვერპლთა შორის 45%-ს წარმოადგენდნენ სამოქალაქო პირები და მათგან უმეტესობა იყო ჩვეულებრივი პირი, ხოლო შემდგომ პოლიტიკური და რელიგიური აქტივისტები. 2017 წლის პირველ მეოთხედში CRSS-ის მიერ დაფიქსირდა 110 შემთხვევა (67 გარდაცვლილი, 43 დაშავებული), რაც 2016 წელს გარდაცვლილებზე პირველი მეოთხედის მონაცემებთან შედარებით შემცირებულია თითქმის 60%-ით. South Asia Terrorism Portal (SATP)-ის მონაცემებით,  2017 წლის პირველი 5 თვის მანძილზე დაფიქსირდა 112 შემთხვევა, სადაც უმრავლესობას წარმოადგენდნენ სამოქალაქო პირები.[10]

უკანასკნელ წლებში, ტერორიზმის გამო, ერთ მილიონზე მეტმა ბალუჩმა დატოვა რეგიონი.[11]

პაკისტანის შესახებ გაერთიანებული სამეფოს 2017 წლის ივნისის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ უსაფრთხოების ძალებმა განახორციელეს მკვლელობები რამდენიმე რეგიონში, მათ შორის ბალუჩისტანში.[12] პაკისტანში ადამიანის უფლებების შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ადგილი აქვს მკვლელობებს, იძულებითი გაუჩინარების ფაქტებს, წამებას და სხვა დარღვევებს.  გაუჩინარების მსხვერპლებს წარმოადგენენ ტერორიზმში ეჭვმიტანილი პირები, ბალუჩი და სინდჰი ნაციონალისტები, ჟურნალისტები, მკვლევარები და სოციალური მუშაკები.[13] პაკისტანის შესახებ გაერთიანებული სამეფოს 2017 წლის ივნისის ანგარიშის მიხედვით, არსებობდა ანგარიშები, რომ სამხედრო დაჯგუფებებმა გაიტაცეს ან მძევლებად აიყვანეს სამოქალაქო პირები ბალუჩისტანში.[14]

ამავე წყაროზე დაყრდნობით, კვლავ გრძელდებოდა ბრალდებები ბალუჩისტანში ბალუჩების პოლიტიკურად მოტივირებული მკვლელობების შესახებ. პაკისტანის  ადამიანის უფლებათა მუდმივმოქმედი კომიტეტის წინაშე თავის ჩვენებაში, ბალუჩისტანის სასაზღვრო ოფიცრების გამოძიებისა და დანაშაულის საკითხებში გენერალური ინსპექტორის მოადგილემ განაცხადა, რომ 2015-2016 წლებში ბალუჩისტანში მოკლულ იქნა 1 040 ადამიანი. მისი მტკიცებით, არანაირი მტკიცებულება არ არსებობდა, რომ მკვლელობებში ჩართული იყო უსაფრთხოების სამსახურები. ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების განცხადებით, დაკარგულებს შორის არის ბევრი ეთნიკურად სინდჰი და ბალუჩი. მაგალითად: International Voice for Baloch Missing Persons-ის მიერ 2016 წლის აგვისტოში გაჟღერებული განცხადების მიხედვით, საპოლიციო შეტაკებებში, უსაფრთხოების ძალების მიერ მოკლული იქნა გაუჩინარებული მსხვერპლები. აღნიშნული ორგანიზაციის მონაცემების მიხედვით, 1969 წლიდან მოყოლებული, გაუჩინარებულია 739 ადამიანი, მათ შორის 100 პირი სავარაუდოდ გაიტაცეს 2016 წლის განმავლობაში.[15]

პაკისტანში ადამიანის უფლებების შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სოგიერთი სინდჰი და ბალუჩი ნაციონალისტური დაჯგუფება ირწმუნებოდა, რომ ხელისუფლებამ დაიჭირა მათი წევრები და დააკავა მათი პოლიტიკური შეხედულებებისა და რწმენის საფუძველზე. 2009 წელს გამოქვეყნებული „Aghaz-e-Huqooq“  ბალუჩისტანის “პაკეტი“ მიმართული იყო რეგიონის პოლიტიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ პრობლემებზე, მთავრობამ გამოაცხადა ზოგადი ამნისტია  ყველა ბალუჩ პოლიტიკურ პატიმარზე, ლიდერზე და აქტივისტზე, რომლებიც დევნილობაში იყვნენ, ასევე იმ პირებზე, რომლებიც სავარაუდოდ ჩართულნი იყვნენ „ანტისახელმწიფოებრივ აქტივობებში“. 2015 წლის აგვისტოში ფედერალურმა და ბალუჩისტანის მთავრობამ ერთობლივად გამოაცხადა ახალი სამშვიდობო პაკეტი სახელად “Pur Aman Balochistan” (მშვიდობიანი ბალუჩისტანი), რომელიც მიზნად ისახავდა ფულად შეთავაზებასა და სხვა ინიციატივებს იმ „ბოევიკებისთვის“, რომელთაც სურდათ საზოგადოებაში ხელახლა დაბრუნება. მიუხედავად ამნისტიისა, ზოგიერთი ბალუჩი ჯგუფების მიხედვით, სახელმწიფოს სამსახურების მიერ კვლავ გრძელდებოდა ნაციონალისტური ლიდერების არალეგალური დაკავება. რამდენიმე დაკარგული პიროვნება იყო პოლიტიკური პარტიებისა და სტუდენტური ორგანიზაციების ცნობილი ნაციონალისტი ლიდერი.[16]

აღნიშნულ წყაროზე დაყრდნობით, ასევე მთავრობას ჰქონდა მცდელობა გაეკონტროლებინა, ან დაებლოკა ზოგიერთი ვებ-გვერდი, მათ შორის ის ვებ-გვერდები, რომლებსაც მთავრობა თვლიდა ექსტრემისტულად და ბალუჩისტანის დამოუკიდებლობის მომხრედ. ამავე ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ძალიან ცოტა არასამთავრობო ორგანიზაციას ჰქონდა წვდომა ბალუჩისტანის კონკრეტულ ადგილებზე.[17]ჟურნალისტები საზღვრებს გარეშე“ (RSF) 2017 წლის 19 ოქტომბერს გამოქვეყნებულ განცხადებაში აღნიშნავენ, რომ დაბალი ინტენსივობის კონფლიქტის შედეგად ასობით ადამიანი კვდება ყოველდღიურად ამ რეგიონში, მაგრამ ეს არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად გაშუქებული შეიარაღებული კონფლიქტი, რადგან პაკისტანის ხელისუფლების მიერ ბალუჩისტანის მედიას ეკრძალება იმის გაჟღერებაც კი, რომ რეგიონში არსებობენ შეიარაღებული სეპარატისტული დაჯგუფებები. შედეგად, ორმა დაჯგუფებამ, ბალუჩისტანის განმათავისუფლებელმა ფრონტმა (BLF) და ბალუჩის გაერთიანებულმა არმიამ (UBA) 2017 წლის ოქტომბრის დასაწყისში წამოაყენეს ულტიმატუმი, რომ 24 ოქტომბრამდე აღნიშნული რეგიონის ყველა ჟურნალისტს გაეშუქებინა მათი აქტივობები.[18]

Human Rights Watch-ის მიხედვით, მასწავლებლებს, პროფესორებსა და სკოლის ადმინისტრაციის პერსონალს უფრო მეტად აქვთ განცდა, რომ მათ სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრება ბალუჩისტანში.[19] South Asia Terrorism Portal (SATP)-ის მონაცემებით,  ბალუჩისტანში ჟურნალისტები, მასწავლებლები, სტუდენტები და ადამიანის უფლებათა დამცველები წარმოადგენდნენ სამიზნეებს სახელმწიფო და არასახელმწიფო აქტორებისთვის. SATP-ის მონაცემებით, 2016 წლის 20 ნოემბრისთვის, ბალუჩისტანში, სულ ცოტა, 244 სამოქალაქო პირი იქნა მოკლული, აღნიშნული მაჩვენებელი 2015 წელს შეადგენდა 247 პირს.[20]

პაკისტანში ადამიანის უფლებების შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ბალუჩისტანში არ არსებობდა ქალთა ციხეები, ხელმძღვანელების მტკიცებით, ისინი ქალებს ათავსებდნენ ცალკეულ ყაზარმებში, Quetta-სა და Lasbela-ს დასახლებების ციხეებში.[21]

[1] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Pakistan: Background information, including actors of protection, and internal relocation, 26 June 2017, v 2.0, available at:

[accessed 27 November 2017]

[2] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Pakistan Security Situation, August 2017, available at

[accessed 27 November 2017]

[3] Ibid

[4] Ibid

[5] Ibid

[6] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Pakistan Security Situation, August 2017, available at

[accessed 27 November 2017]

[7] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Pakistan, 3 March 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[8] Germany: Federal Office for Migration and Asylum, Information Centre Asylum and Migration Briefing Notes (24 April 2017), 24 April 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[9] Human Rights Watch, “Dreams Turned into Nightmares” – Attacks on Students, Teachers, and Schools in Pakistan, 27 March 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[10] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Pakistan Security Situation, August 2017, available at

[accessed 27 November 2017]

[11] Ibid

[12] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Pakistan: Background information, including actors of protection, and internal relocation, 26 June 2017, v 2.0, available at:

[accessed 27 November 2017]

[13] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Pakistan, 19 May 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[14] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Pakistan, 3 March 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[15] Ibid

[16] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Pakistan, 3 March 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[17] Ibid

[18] RSF – Reporters Sans Frontières: Pakistan: Balochi journalists caught between army and rebels, 19 October 2017 available at:

 [accessed 27 November 2017]

[19] Human Rights Watch, “Dreams Turned into Nightmares” – Attacks on Students, Teachers, and Schools in Pakistan, 27 March 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[20] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Pakistan, 3 March 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

[21] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Pakistan, 3 March 2017, available at:

[accessed 27 November 2017]

სომალი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. ნოემბერი, 2017

თაუფიყი აღნიშნული ტრანსკრიფციით: Towfiq, წარმოადგენს სომალის დედაქალაქ მოგადიშუს ერთ-ერთ დასახლებას/რაიონს. ანგარიშებში არ არის ცალკე გამოკვეთილი იქ არსებული მდგომარეობა, შესაბამისად მასზე გავრცელდება ზოგადად მოგადიშუში არსებული ვითარება.

სომალიში ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის (გაერო) ადამიანის უფლებათა საბჭოს დამოუკიდებელი ექსპერტის 2017 წლის 6 სექტემბრის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ 2017 წლის 8 თებერვლის საპრეზიდენტო არჩევნები, რომლის შედეგადაც სომალის პრეზიდენტი გახდა მოჰამედ აბდულლაჰი მოჰამედ ფარმაჟო და მშვიდობიანად შეიცვალა ხელისუფლება, წარმოადგენს სომალიში მშვიდობიანი ძალისხმევებისა და სახელმწიფო ინსტიტუტების გამყარების/კონსოლიდაციის დადასტურებას. სახელმწიფოში კვლავ აგრძელებენ ყოფნას  სომალიში გაეროს სადამხმარებლო მისიისა (United Nations Assistance Mission in Somalia) და აფრიკის კავშირის მისიის (African Union Mission in Somalia) წარმომადგენლები. მათი ადგილზე ყოფნა წარმოადგენს გარდამტეხ ფაქტორს სტაბილიზაციისა და მშვიდობის მშენებლობის პროცესში. სომალიში 2017 წლის 11 მაისს გამართულ ლონდონის კონფერენციის (London Conference) წარმატებით ჩამთავრებამ, გამოკვეთა შემდგომი რეფორმების საჭიროება და ფედერალურ და სახელმწიფო დონეზე მმართველობის, უსაფრთხოების, კანონის უზენაესობისა და მართლმსაჯულების სექტორში, ასევე პოლიტიკური ჩარჩოებისთვის მხარდაჭერის საჭიროება. დაწყებულია ადამიანის უფლებათა ეროვნული კომისიის დაარსება, რომელიც დაფუძნებულია 2016 წლის 6 ივნისს პარლამენტის მიერ მიღებულ ბრძანებაზე, რომელზედაც ყოფილმა პრეზიდენტმა, ჰასან შეიხ მოჰამუდმა 2016 წლის აგვისტოს მოაწერა ხელი. 2016 წლის სექტემბრიდან 2017 წლის შუა პერიოდამდე სომალიში განხორციელდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ღონისძიება და მიღწევა, რომელსაც გავლენა ჰქონდა სახელმწიფოში ადამიანის უფლებებით სარგებლობაზე. ამ მხრივ ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო მშვიდობიანი და სანდო საარჩევნო პროცესის უზრუნველყოფა, რომელიც წარმატებით განხორციელდა. აღნიშნულმა პროცესმა აჩვენა, რომ სომალელი ხალხი მზადაა დემოკრატიული მმართველობისთვის. მათზე არ იმოქმედა შეიარაღებული ოპოზიციური ჯგუფის ალ-შაბააბის მუქარამ არჩევნების ჩაშლის შესახებ.[1]

ამავე ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ მიუხედავად სექსუალური დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის, ზიანის მომტანი ტრადიციებისა და დამოკიდებულებების წინააღმდეგ განხორციელებული პროგრესული პოლიტიკისა და ფედერალურ და სახელმწიფო დონეზე მიღებული კანონმდებლობისა, სომალის საზოგადოებაში არსებული კლანური სისტემა, რომელზედაც დიდი გავლენა აქვს ტრადიციების დამცველ მამრობითი სქესის წარმომადგენელ უხუცესებს, კვლავ დაბრკოლებებს უქმნის ქალთა უფლებებით სარგებლობას. სომალიში გრძელდება ალ-შაბააბის მიერ ორგანიზებული ტერორისტული აქტები, რომელიც ასუსტებს, საფრთხეს უქმნის და უკუაქცევს მიღწევებს სამოქალაქო, პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებებით სარგებლობის კუთხით. ალ-შაბააბი განაგრძობს ტერაქტებს სამოქალაქო პირებზე და სამოქალაქო სამიზნეების, როგორიცაა სასტუმროები და ბაზრები, დაბომბვის კამპანიას. სომალის ეროვნული არმიისა და აფრიკის კავშირის მისიის (AMISOM) ძალების წარმატებულმა ოპერაციებმა განაპირობეს კონტროლირებადი ტერიტორიების დაბრუნება. აღნიშნულ ანგარიშში ასევე ნახსენებია, რომ სამწლიანმა გვალვამ გამოიწვია ჰუმანიტარული კრიზისი, რომელიც აისახა ნახევარზე მეტ მოსახლეობაზე. დაიღუპა შინაური საქონელის 60%, რამაც გამოიწვია მოსახლეობის ეკონომიკური პრობლემები. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით, აღნიშნულ ანგარიშში ნახსენებია, რომ აფრიკის კავშირის მისიის ძალებმა და სომალის ეროვნულმა არმიამ გაანთავისუფლეს სომალის ტერიტორიის დიდი ნაწილი. დამოუკიდებელი ექსპერტის აზრით, უკანასკნელი პოლიტიკური მიღწევებიდან გამომდინარე, ალ-შაბააბი, ტერაქტების გასაძლიერებლად, სავარაუდოდ კონცენტრირდება მოგადიშუზე, კონკრეტულად ისეთ ობიექტებზე, როგორიცაა სასტუმროები და ბაზრები.[2]

სომალიში ადამიანის უფლებათა დაცვისა და დემოკრატიის შესახებ გაერთიანებული სამეფოს საგარეო და თანამეგობრობის ოფისის მიერ 2017 წლის 20 ივლისს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სომალიში ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით აღინიშნებოდა სერიოზული დარღვევები, რომელსაც, მიმდინარე შიდა კონფლიქტისა და დაუსჯელობის ვითარებაში, ახორციელებდნენ სახელმწიფო და არასახელმწიფო აქტორები. საპარლამენტო და საპრეზიდენტო საარჩევნო პროცესმა განაპირობა პროგრესი 2016 წელს, რომელიც  ძირითადად იყო მშვიდობიანი, თუმცა, გახშირებული იყო ალ-შაბააბის თავდასხმები, მათ შორის სამოქალაქო პირებზე. ხშირი ფაქტები ფიქსირდებოდა სამოქალაქო მსხვერპლისა და შეიარაღებულ კონფლიქტში ბავშვების ჩართვის შესახებ. ენდემური რჩებოდა სექსუალური სახის ძალადობა. ასევე ძალიან შეზღუდული იყო ხელმისაწვდომობა მართლმსაჯულებაზე. ჟურნალისტების დამცველი კომიტეტის წლიური ინდექსის მიხედვით, მეორეჯერ, სომალი დასახელდა ჟურნალისტობისთვის  მსოფლიოში ყველაზე ცუდ ადგილად. გრძელდებოდა სიკვდილით დასჯის ფაქტები, მათ შორის სომალილენდში.[3]

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო და თანამეგობრობის ოფისი ურჩევს ყველა მოგზაურს, რომ არ იმოგზაურონ სომალიში, მათ შორის არც სომალილენდში. მხოლოდ განსაკუთრებული საჭიროების დროს დასაშვებია მოგზაურობა სომალილენდის ქალაქ ბერბერასა და ჰარგეისაში. 13 ნოემბერს სომალილენდში ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები. აღნიშნული წყაროს მიხედვით, ტერორისტებს სურთ სომალიში ტერორისტული აქტების განხორციელება, მათ შორის გატაცებები. ტერორისტები მუქარას ახორციელებენ დასავლეთელებზე და იმ პირებზე, რომლებიც მუშაობენ დასავლურ ორგანიზაციებში. მოგადიშუში არსებობს ტერორისტული თავდასხმების მუდმივი საფრთხე და ტერორისტები განაგრძობენ დასავლეთელებზე თავდასხმებს სომალის დანარჩენ ნაწილებში, მათ შორის სომალილენდში.[4]

[5] 2017 წლის 14 ოქტომბერს მოგადიშუს ცენტრალურ ნაწილში (ჰოდანის რაიონში) განხორციელდა ფართომასშტაბიანი ტერორისტული აქტი. ეს იყო სომალიში ყველაზე საშინელი ტერორისტული თავდასხმა, რომელმაც შეიწირა დაახლოებით 300 ადამიანის სიცოცხლე და რამდენიმე ასეულობით ადამიანის დაშავება. გაერთიანებული სამეფოს საგარეო და თანამეგობრობის ოფისის მიხედვით, ტერორისტული თავდასხმები შეიძლება იყოს განურჩეველი, განხორციელდეს ხალხმრავალ ადგილებში, მაღალი რანგის ღონისძიებებზე, ასევე იმ ღონისძიებებზე, სადაც ჩართულნი არიან მთავრობის წევრები და იმ ადგილებში, სადაც სტუმრობენ უცხოელები. იმის გამო, რომ მთავრობის წევრები იყენებენ სასტუმროებს, აღნიშნული ობიექტები მიიჩნევიან ტერორისტების ლეგიტიმურ სამიზნეებად. ტერორიზმის მაღალი საფრთხე არსებობს სომალის ტერიტორიულ და საერთაშორისო საზღვაო წყლებში. მნიშვნელოვან საფრთხედ რჩება მეკობრეობა ადენის ყურესა და ინდოეთის ოკეანეში. სომალის ყველა მხარეში შეინიშნება საკვების დეფიციტი, რაც იწვევს ათასობით სომალელის გადაადგილებას. მოგადიშუში ბრიტანეთის საელჩო ვერ უზრუნველყოფს საკონსულო დახმარებას.[6]

აღნიშნულ წყაროზევე დაყრდნობით, სომალიში რეგულარულად აქვს ადგილი შიდა კლანურ ძალადობას. ალ შაბააბი და სხვა ოპოზიციური ჯგუფები, თითქმის ყოველდღიურად, აგრძელებენ თავდასხმებს მოგადიშუსა და მის ფარგლებს გარეთ.[7]

სომალიში გაეროს გენერალური მდივნის წარმომადგენელმა, ბატონმა კიტინგმა თავის ბრიფინგზე, 2017 წლის 13 სექტემბერს, განაცხადა, რომ სომალის დედაქალაქ მოგადიშუში აღინიშნებოდა გაუმჯობესება უსაფრთხოების კუთხით, თუმცა დაამატა, რომ ალ-შაბააბის ტერორისტული დაჯგუფება კვლავ წარმოადგენდა ძლიერ საფრთხეს და ზოგადად, უსაფრთხოების კუთხით, სომალიში კვლავ იყო არამდგრადი ვითარება.[8]

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო და თანამეგობრობის ოფისის მონაცემებით, სომალიში, მათ შორის მოგადიშუში ადგილი ჰქონდა რამდენიმე თავდასხმას სასტუმროებზე.[9] საერთაშორისო კრიზისების ჯგუფის მიხედვით (ICG), 14 ოქტომბრის ტერაქტის უკან, დიდი ალბათობით, დგას ალ-შაბააბი, თუმცა, აღნიშნულ დაჯგუფებას არ აუღია პასუხისმგებლობა ტერაქტზე. უცნობია ტერაქტის სამიზნეები, თუმცა, შესაძლებელია სამიზნეებად ყოფილიყო სამთავრობო შენობები და აფრიკის კავშირის ძალების ბაზა.[10] გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესმა კომისარიატმა (UNHCR), გადარჩენილების მხარდასაჭერად, მოგადიშუში, ადგილობრივ ხელისუფლებას გადასცა დახმარება.[11]

სომალიში ტერორიზმის შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის 19 ივლისს გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სომალიში აფრიკის კავშირის მისიის, ალ-შაბააბის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო დარტყმების, ძირითად ქალაქებში სამართალდამცავი ოპერაციებისა და ექსტრემიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის მეშვეობით, ქვეყანაში გრძელდება ზომების გატარება უსაფრთხოებისა და კონტრტერორიზმის კუთხით. მიუხედავად უსაფრთხოების კუთხით არსებული მიღწევებისა (პუნტლანდში ტერორისტული დაჯგუფება ISIS-ის წინააღმდეგ და სამხრეთ სომალიში ალ-შაბააბის თავშესაფრები), აფრიკის კავშირის მისიის ძალებმა, სომალის ეროვნულმა არმიამ და სხვა მოკავშირე ძალებმა ვერ შეძლეს ალ-შაბააბის შესაძლებლობის აღმოფხვრა, რომ დაეგეგმა და აღესრულებინა ტერაქტები. აღნიშნულ ანგარიშში ნახსენებია, რომ მათ, ახალი მეომრების რეკრუტირებისთვის აქვთ ცუდი ეკონომიკური შესაძლებლობები. აღნიშნული ფაქტორი დაეხმარა აფრიკის მისიის ძალებსა და სომალის ეროვნულ არმიას ტერიტორიების მოპოვებაში. ფედერალურ, ადგილობრივ და რეგიონულ უსაფრთხოების ორგანოებს აკლდა საკმარისი ქმედუნარიანობა ალ-შაბააბის თავდასხმების კონტროლისა და პრევენციისთვის.[12] [13] [14]

სომალიში დაბრუნება

სომალიში არსებული ვითარების შესახებ გაერთიანებული სამეფოს მიერ 2017 წლის 25 ივლისს გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მიუხედავად არსებული არამდგრადი ვითარებისა,  2014 წლის შემდგომ, მთელი ქვეყნის მასშტაბით, მათ შორის მოგადიშუში, გაუმჯობესდა უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება, რამაც საშუალება მისცა ზოგ ლტოლვილსა და დიასპორის წევრს დაბრუნებულიყვნენ მოგადიშუში. აღნიშნული ანგარიშის მიხედვით, ზოგადად, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ პიროვნება აღმოჩნდება ისეთი ზიანის წინაშე, რომელიც არღვევს მაკვალიფიცირებელი დირექტივის 15(გ) მუხლს.* მიუხედავად იმისა, რომ ზოგადად არ არსებობს აღნიშნული მუხლის დარღვევის რისკი, გადაწყვეტილების მიმღებებმა უნდა გაითვალისწინონ, რომ პირის ინდივიდუალური გარემოებებიდან გამომდინარე არსებობს თუ არა კონკრეტული ფაქტორები, რაც მათ დააყენებდა რისკის ქვეშ. მოგადიშუს ფარგლებს გარეთ, სამხრეთ და ცენტრალურ სომალიში ბრძოლები იყო არარეგულარული და ლოკალიზებული და არ ჰქონდა ისეთი სახე, რომელიც აღნიშნულ ნაწილში ნებისმიერ პიროვნებას დააყენებდა ისეთი რეალური ზიანის წინაშე, რომლითაც დაირღვეოდა 15(გ) მუხლი. უმეტეს ურბანულ არეალებს ამჟამად აკონტროლებს სომალის ხელისუფლება, აფრიკის კავშირის მისიის ძალების დახმარებით. ალ-შაბააბს არ შეუძლია იმ ადგილების დაკავება, რომლის დაკავებასაც გადაწყვეტენ და რომელზე კონტროლსაც შეინარჩუნებენ აფრიკის კავშირის მისიის ძალები, თუმცა, თუ რესურსების გამო აფრიკის კავშირის მისიის ძალები გამოვლენ რაიმე ტერიტორიიდან, ალ-შაბააბი, დიდი ალბათობით, მაშინვე დაიკავებს იმ ტერიტორიას და გაატარებს სადამსჯელო ზომებს ადგილობრივი მოსახლეობის მიმართ. ალ-შაბააბს აქვს შეზღუდული რესურსები და წყაროებზე დაყრდნობით, ნაკლებად სავარაუდოა ის, რომ შეძლებს ისეთი მნიშვნელოვანი ქალაქების აღებას, როგორიცაა მოგადიშუ. უმეტესად, ალ-შაბააბი აკონტროლებს სოფლებს სამხრეთ და ცენტრალურ სომალიში და მიუხედავად სამხედრო ძალების არყოფნისა, ზოგან ის „მართავს“ ამ მხარეებს შიშისა და დაშინების ხარჯზე. 2011 წელს  საქმეში: AMM and others v Secretary of state for the Home Department (00445) გადაწყვეტილების* მიღების შემდეგ, ზოგადად, გაუმჯობესდა უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება.[15] ქალები, რომლებიც მოგზაურობენ სომალიში მამაკაცის გარეშე, ზოგადად არიან სექსუალური ძალადობის რეალური რისკის წინაშე. სამხრეთ და ცენტრალურ სომალიში განურჩეველი ძალადობა არ არის ისეთი სახის, რომ პირის დაბრუნება გამოიწვევს მაკვალიფიცირებელი დირექტივის 15(გ) მუხლის დარღვევას, თუმცა, პირის ინდივიდუალურმა მახასიათებლებმა შეიძლება ის დააყენოს რისკის წინაშე. მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში აღინიშნება შიმშილობა, ეს არ არის ფართოდ გავრცელებული და შიდა გადაადგილება არის გონივრული არჩევანი, თუმცა, თითოეული საქმე უნდა იყოს განხილული ინდივიდუალური მახასიათებლების მიხედვით.[16]

აღნიშნულ წყაროზე დაყრდნობით, შესაძლებელია სომალის მოქალაქეების დაბრუნება მოგადიშუში, ან ზოგიერთ შემთხვევაში პუნტლანდსა და სომალილენდში, იმ პირებისთვის, ვინც ადრე ცხოვრობდა აღნიშნულ ტერიტორიებზე და გააჩნია კლანური კავშირები. თუმცა, სომალილენდსა და პუნტლანდამდე, პირველ რიგში უნდა შეფასდეს იქნება თუ არა აღნიშნული პიროვნება რისკის ქვეშ მოგადიშუში დაბრუნების შემთხვევაში.[17]

სომალიში არსებული ვითარების შესახებ გაერთიანებული სამეფოს მიერ 2017 წლის 25 ივლისს გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია საქმე: MOJ & Ors (Return to Mogadishu) Somalia CG v. Secretary of State for the Home Department, [2014], სადაც ტრიბუნალმა განაცხადა, რომ ზოგადად, „ჩვეულებრივი მოქალაქის“ (ანუ პირი, რომელიც არ ასოცირდება უსაფრთხოების ძალებთან, ხელისუფლებასთან ან რაიმე არასამთავრობო ან საერთაშორისო ორგანიზაციასთან) გარკვეული დროის შემდეგ დაბრუნება მოგადიშუში არ გამოიწვევს ისეთი რეალური ზიანის რისკს ან დევნას, რომელიც დაარღვევს ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მესამე მუხლს (წამების აკრძალვა) ან მაკვალიფიცირებელი დირექტივის 15(გ) მუხლს. ასევე ტრიბუნალმა აღნიშნა, რომ 2011 წლის აგვისტოში ალ-შაბააბის მოგადიშუდან გაყვანის შემდგომ, უსაფრთხოების კუთხით, განხორციელდა მნიშვნელოვანი და გრძელვადიანი ცვლილებები და არ არსებობს რეალური პერსპექტივა იმისა, რომ ალ-შაბააბი ხელახლა დამკვიდრდეს ქალაქში.[18]

საქმეში R.H. v. SWEDEN (no. 4601/14), ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ (ECtHR) 2015 წელს მიღებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ  აუცილებელი იყო შემოწმებულიყო გაუარესდა თუ არა სომალიში უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაცია მას შემდეგ, რაც 2013 წლის სექტემბერში გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი საქმეში K.A.B. v. Sweden (no. 886/11), სადაც აღინიშნა, რომ განმცხადებლის სომალიში გაბრუნება არ გამოიწვევდა მე-3 მუხლის დარღვევას. ობიექტურ ანგარიშებზე დაყრდნობით, ზოგადი სიტუაცია კვლავ სერიოზული და მყიფე იყო, თუმცა, არაფერი მიანიშნებდა აღნიშნულ საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ სიტუაციის გაუარესებაზე, შესაბამისად ის ძალაში უნდა დარჩენილიყო. სასამართლომ ასევე ახსენა საქმე: MOJ & Ors (Return to Mogadishu) Somalia CG v. Secretary of State for the Home Department, სადაც დაასკვნეს, რომ სიტუაცია გაუმჯობესებული იყო. განმცხადებელთან დაკავშირებით აღინიშნა, რომ მისი მტკიცებულებები იყო შეუსაბამო და მისი განცხადებები პირად გამოცდილებასთან და დაბრუნების შემთხვევაში საფრთხესთან დაკავშირებით, არ იყო დამაჯერებელი. ასევე სასამართლომ აღნიშნა, რომ დაბრუნების შემთხვევაში მას ექნებოდა წვდომა ოჯახისგან მხარდაჭერაზე და ეყოლებოდა მამრობითი სქესის წარმომადგენელი მხარდამჭერი, შესაბამისად საქმეში R.H. v. SWEDEN ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაასკვნა, რომ განმცხადებლის დაბრუნება მოგადიშუში არ დაარღვევდა მე-3 მუხლს.[19]

სომალიში არსებული ვითარების შესახებ გაერთიანებული სამეფოს მიერ 2017 წლის 25 ივლისს გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ჩვეულებრივი სამოქალაქო პირების დაბრუნება მოგადიშუში გარკვეული პერიოდის შემდეგ, მათ შორის სხვა ნაწილებში მცხოვრები პირების, რომელთაც ადრე არ უცხოვრიათ მოგადიშუში, მათი გარემოებების გათვალისწინებით, ზოგადად არ  გამოიწვევს ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-2 (სიცოცხლის უფლება) და მე-3 მუხლების, ასევე მაკვალიფიცირებელი დირექტივის 15(ა)(ბ) მუხლების დარღვევას.[20]

ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებები

სომალიში ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს დამოუკიდებელი ექსპერტის 2017 წლის 6 სექტემბრის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სომალიში მძიმე ეკონომიკური პირობებია და სოციალური სერვისების მიწოდება, რესურსების მხრივ, დგას გამოწვევების წინაშე. გაეროს ბავშვთა დაცვის ფონდი (UNICEF) ახორციელებს პროგრამებს ბავშვთა ჯანდაცვისა და დედების უსაფრთხოებისთვის: პოლიომელიტის საწინააღმდეგო აცრები, მალარიის საწინააღმდეგო ქმედებები, აივ-ინფექციის შემოწმება და მკურნალობა. UNICEF-ის პროგრამები მოიცავს დაახლოებით 2.5 მილიონ ადამიანს. UNICEF-ის მიერ მხარდაჭერილია პირველადი ჯანდაცვის სერვისების 70%. საგანმანათლებლო სექტორში, განათლების სისტემის გასაძლიერებლად და მაღალი დონის განათლების სისტემის უზრუნველსაყოფად ყველაზე იზოლირებული ბავშვებისთვისაც კი, UNICEF-ი მხარს უჭერს 5 თემატურ სფეროს.[21]

ამავე წყაროში აღნიშნულია, რომ მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება შეინიშნება ადამიანის უფლებების დაცვის, მმართველობისა და მშვიდობის მშენებლობის კუთხით. მიუხედავად ალ-შაბააბის მხრიდან ისევ მომდინარე საფრთხისა, აღნიშნული პროცესები ადასტურებს მიღწეულ პროგრესს. დამოუკიდებელი ექსპერტი ასევე მხედველობაში იღებს სომალიში ეკონომიკურ ტრანსფორმაციას, რომელიც მიუხედავად არსებული ბევრი გამოწვევისა, მაინც აშკარაა. ახალმა მთავრობამ აჩვენა  დამოუკიდებელ ექსპერტებთან და სხვა პარტნიორებთან თანამშრომლობის მზაობა, არსებული გამოწვევების გადასალახად.[22]

სომალიში არსებული ვითარების შესახებ Freedom House-ს მიერ 2017 წლის ივლისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ბოლო წლებში სომალელ სამოქალაქო საზოგადოებას აქვს მნიშვნელოვანი მიღწევები, რადგან მთავრობამ და საერთაშორისო ძალებმა გაათავისუფლეს ტერიტორიები ალ-შაბააბის კონტროლისგან. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მოგადიშუსა და სხვა ქალაქებში ფუნქციონირებს უნივერსიტეტები და უსაფრთხოების მდგომარეობის გათვალისწინებით, ადგილობრივ არასამთავრობო ორგანიზაციებს, საერთაშორისო მხარდაჭერით, აქვთ სხვადასხვა აქტივობის განხორციელების შესაძლებლობა. ამასთანავე, მიუხედავად სომალის ძალებისა და აფრიკის კავშირის მისიის ერთობლივი ქმედებებისა, ალ-შაბააბი მაინც აქტიურად არის წარმოდგენილი სახელმწიფოში. 2016 წლის განმავლობაში აღნიშნული დაჯგუფება თავს ესხმოდა როგორც სამოქალაქო პირებს, ასევე სამხედრო პირებს. სხვა დარღვევები, როგორიცაა – უკანონო დაპატიმრება, მკვლელობები და განურჩეველი თავდასხმები, რომელსაც მოყვა სამოქალაქო პირების დაშავება – ფიქსირდებოდა როგორც სამთავრობო ძალებისგან, ასევე კლანური დაჯგუფებებისგან. აღნიშნულ არამდგრად გარემოში გაიზარდა ქალთა მიმართ ძალადობის ფაქტები. ყველა შეიარაღებული დაჯგუფების მიერ  ხდება არასრულწლოვნების რეკრუტირება. სუსტი სასამართლო სისტემა გულისხმობს, რომ საქმის განხილვისას, ჩვეულებითი ან ისლამური სასამართლოები ხშირად არიან პრივილეგირებული წყაროები, ძირითადად უფრო სახელმწიფოს შორეულ მხარეებში.[23]

[1] UN Human Rights Council, Report of the Independent Expert on the situation of human rights in Somalia, 6 September 2017, A/HRC/36/62, available at:

[accessed 20 November 2017]

[2] UN Human Rights Council, Report of the Independent Expert on the situation of human rights in Somalia, 6 September 2017, A/HRC/36/62, available at:

[accessed 20 November 2017]

[3] United Kingdom: Foreign and Commonwealth Office, Human Rights and Democracy Report 2016 – Somalia, 20 July 2017, available at:

[accessed 20 November 2017]

[4] GOV.UK -“Somalia.” Somalia travel advice, available at: www.gov.uk/foreign-travel-advice/somalia. [accessed 20 November 2017]

[5] Ibid

[6] GOV.UK -“Somalia.” Somalia travel advice, available at: www.gov.uk/foreign-travel-advice/somalia. [accessed 20 November 2017]

[7] Ibid

[8] UN News Service, Somalia facing complex immediate and long-term challenges, UN Security Council told, 13 September 2017, available at:

[accessed 20 November 2017]

[9] GOV.UK -“Somalia.” Somalia travel advice, available at: www.gov.uk/foreign-travel-advice/somalia. [accessed 20 November 2017]

[10]  International Crisis Group (ICG), Managing the Disruptive Aftermath of Somalia’s Worst Terror Attack , 20 October 2017, Crisis Group Africa Briefing N°131, available at:

[accessed 20 November 2017]

[11] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), UNHCR provides aid to Mogadishu attack survivors, 19 October 2017, available at:

[accessed 20 November 2017]

[12] United States Department of State, Country Reports on Terrorism 2016 – Somalia, 19 July 2017, available at:

 [accessed 20 November 2017]

[13] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin & Asylum Research and Documentation: Somalia, second quarter 2017: Update on incidents according to the Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED), 14 September 2017 available at:

[accessed 20 November 2017]

[14] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin & Asylum Research and Documentation: Somalia, second quarter 2017: Update on incidents according to the Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED), 14 September 2017 available at:

[accessed 20 November 2017]

* აღნიშნული მუხლი მოიცავს პირის სიცოცხლისთვის სერიოზულ ინდივიდუალურ საფრთხეს განურჩეველი ძალადობის, საერთაშორისო ან შიდა შეიარაღებული კონფლიქტის დროს

* აღნიშნულ საქმეში გადაწყდა, რომ არ იქნებოდა მიზანშეწონილი და გონივრული ნებისმიერი იმ პირის გაბრუნება სომალიში, ვისაც არ უცხოვრია მანამდეალ-შაბააბის კონტროლის ქვეშ

[15] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Somalia (South and Central): Security and humanitarian situation, 25 July 2017, available at:

[accessed 20 November 2017]

[16] Ibid

[17] Ibid

[18] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Somalia (South and Central): Security and humanitarian situation, 25 July 2017, available at:

[accessed 20 November 2017]

[19] The European Court of Human Rights (Fifth Section) – CASE OF R.H. v. SWEDEN (Application no. 4601/14), 10 September 2015, available at:

[accessed 20 November 2017]

[20] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Somalia (South and Central): Security and humanitarian situation, 25 July 2017, available at:

[accessed 20 November 2017]

[21] UN Human Rights Council, Report of the Independent Expert on the situation of human rights in Somalia, 6 September 2017, A/HRC/36/62, available at:

[accessed 20 November 2017]

[22] Ibid

[23] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Somalia, 12 July 2017, available at:

 [accessed 20 November 2017]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ნოემბერი, 2017

ტერაქტები ნიგერიაში – 18 ადამიანი დაიღუპა და 29 დაშავდა ნიგერიის ქალაქ მაიდუგურში ოთხი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად. მედიის ცნობით, თავდამსხმელებს შორის ორი ქალიც იყო. ტერორისტებმა თავდასხმა ქალაქის ოთხ სხვადასხვა ადგილზე განახორციელეს. ადგილობრივი პოლიციის ინფორმაციით, ტერაქტის ორგანიზატორი დაჯგუფება ბოკო ჰარამია. 23 ოქტომბრის ტერაქტიც სწორედ ამ დაჯგუფებას ბრალდება. მაშინ თავდასხმას 13 ადამიანი ემსხვერპლა.

ნიგერიაში, ქალაქ მუბის მეჩეთში აფეთქებას 50-მდე ადამიანი ემსხვერპლა. პოლიციის უფროსის ინფორმაციით, მეჩეთში 17 წლის თვითმკვლელმა ტერორისტმა აიფეთქა თავი. დაშავებულთა ზუსტი რიცხვი უცნობია. ისინი ადგილობრივ საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ჯერჯერობით, რეგიონში მოქმედ არცერთ დაჯგუფებას არც ამ ტერაქტზე აუღია პასუხისმგებლობა.

ნიგერიაში რადიკალური ისლამისტური დაჯგუფება ბოკო ჰარამი მოქმედებს. მისი წევრები ქვეყანაში დასავლური განათლების შემოღებას ეწინააღმდეგებიან და ხელისუფლებას მოუწოდებენ შარიათის კანონები გამოიყენონ. ნიგერიაში ბოლო დროს განხორციელებული ტერაქტების ორგანიზება თავის თავზე სწორედ ამ დაჯგუფებამ აიღო.[1]

ერაქტი ქაბულში – თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებულ ტერორისტულ აქტს 18 ადამიანი ემსხვერპლა, მათ შორის 8 ავღანელი ოფიცერია. აფეთქების შედეგად სულ მცირე 10 ადამიანი დაშავდა. ტერორისტს ადგილობრივი პარტიის წევრების მოკვლა სურდა, რომლებიც იმ მომენტში ტერაქტის ადგილთან ახლოს იკრიბებოდნენ. თალიბანის პრესსპიკერმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ მათ ტერაქტთან კავშირი არ აქვთ. მოგვიანებით ტერაქტზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო.[2]

ერაქტი ერაყში – რაყის ქალაქ ტუზ-ხურმატუში სატვირთო ავტომობილი აფეთქდა, შედეგად სულ მცირე 23 ადამიანი დაიღუპა და 60-მდე დაშავდა. სატვირთო მანქანაში ხელნაკეთი ბომბი იყო დამონტაჟებული. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[3]

ერაყის არმიამ „ისლამური სახელმწიფო“ ბოლო ქალაქიდან გააძევა – ერაყის სამთავრობო კოალიციურმა არმიამ ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ კონტროლირებული ბოლო ქალაქი რავა დაიკავა. ერაყის მთავრობის ცნობით, დასახლებული პუნქტის გათავისუფლების ოპერაცია 11 ნოემბერს დაიწყო. ქალაქი რავა სირიის საზღვართან ახლოს, მდინარე ევფრატთან მდებარეობს. ერაყის პრემიერმინისტრმა, ჰაიდერ ალ-აბადიმ ქვეყნის დასავლეთით მდებარე ქალაქების, ალ-ყაიმისა და რავას გათავისუფლების ფართომასშტაბიანი ოპერაციის დაწყების შესახებ ოქტომბერში განაცხადა. ერაყის არმიამ კონტროლი დაამყარა სირიის სასაზღვრო ზონაში მდებარე საკონტროლო გამშვებ პუნქტებზეც.[4]

ზიმბაბვეს პრეზიდენტს ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ცვლის – ზიმბაბვეს ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ემერსონ მნანგაგვა, რობერტ მუგაბეს გადადგომის შესახებ განცხადებიდან ორი დღის განმავლობაში, ზიმბაბვეს პრეზიდენტის პოსტს დაიკავებს. მისი კანდიდატურა მმართველმა პარტიამ წამოაყენა. მნანგაგვას განცხადებით, მან მუგაბესთან უკვე განიხილა ქვეყანაში შექმნილი სიტუაცია და ზიმბაბვეში უსაფრთხოების გარანტიის მიღების შემთხვევაში დაბრუნდება. ზიმბაბვეს პრეზიდენტი, მისი იმპიჩმენტის შესახებ პარლამენტის გადაწყვეტილების შემდეგ გადადგა.

15 ნოემბერს ზიმბაბვეში სამხედროებმა პრეზიდენტი მუგაბე მძევლად აიყვანეს. მათ სახელმწიფო ტელერადიოკომპანია ZBC-ის შენობა და პრეზიდენტის სასახლე დაიკავეს. ნოემბრის დასაწყისში ზიმბაბვეს პრეზიდენტმა, 93 წლის რობერტ მუგაბემ თავისი მოადგილე ემერსონ მნანგაგვა გაათავისუფლა. მნანგაგვა პრეზიდენტის პოსტზე ყველაზე რეალურ კანდიდატად ითვლებოდა. მას სამხედროების მხარდაჭერა ჰქონდა.[5]

თალიბანის ტყვეობიდან 30 ადამიანი გაათავისუფლეს – ავღანეთის სპეცდანიშნულების რაზმის მებრძოლებმა „თალიბანის“ ტყვეობიდან 30 ადამიანი დაიხსნეს. ავღანეთის ძალოვანი უწყების წარმომადგენლის ცნობით, გათავისუფლებული ტყვეებიდან 4 ბავშვია, მათ შორის ყველაზე უმცროსი 12 წლისაა. გავრცელებული ცნობით, ისინი „თალიბანის“ მებრძოლებმა ხელისუფლებასთან კავშირისა და ძალოვან უწყებებთან თანამშრომლობის გამო დააპატიმრეს.[6]

მიანმარი და ბანგლადეში როჰინჯა მუსლიმების რეპატრიაციაზე შეთანხმდნენ – მიანმარმა და ბანგლადეშმა როჰინჯა მუსლიმების რეპატრიაციის შესახებ შეთანხმება გააფორმეს. ბანგლადეშის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცნობით, ლტოლვილები სამშობლოში დაბრუნებას 2 თვეში შეძლებენ. მიანმარსა და ბანგლადეშს შორის როჰინჯა მუსლიმების რეპატრიაციაზე მოლაპარაკებები რამდენიმე დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა. ბოლო მონაცემებით მიანმარი 830 ათასზე მეტმა როჰინჯა მუსლიმმა დატოვა.

მიანმარში სიტუაცია 2017 წლის 25 აგვისტოს შემდეგ გამწვავდა. ამ დღეს „როჰინჯა არაკანას გადარჩენის არმიის“ დანებით და ხელნაკეთი ბომბებით შეიარაღებულმა მებრძოლებმა კოორდინირებული თავდასხმა მოაწყვეს მიანმარის არმიის ბაზასა და პოლიციის 30-ზე მეტ საგუშაგოზე, მოკლეს ქვეყნის სპეცსამსახურების, სულ მცირე, 12 წარმომადგენელი.

როჰინჯა არის ეთნიკური ჯგუფი, რომელიც მიანმარის შტატ რაკჰაინში ცხოვრობს და ტერიტორიის მკვიდრად მიაჩნია თავი, თუმცა ისტორიკოსების უმეტესობა მიიჩნევს, რომ როჰინჯები ბრიტანული კოლონიალიზმის პერიოდში ბანგლადეშიდან მიანმარში ჩაასახლეს.[7]

ანკარაში ლგბტ თემის შესახებ ფილმები და გამოფენები აიკრძალა – საჯარო მოთხოვნიდან გამომდინარე, ანკარაში ლგბტ თემის შესახებ ფილმების ჩვენება და გამოფენები აიკრძალა. დღეიდან, „საზოგადოებრივი მოთხოვნიდან გამომდინარე, ისეთი ღონისძიებები (კინო, თეატრი, ინტერვიუები, გამოფენები, და სხვ.), რომლებიც შეეხება ლგბტ თემს იკრძალება იქამდე, სანამ აკრძალვის გაუქმების შესახებ ახალი განცხადება არ გავრცელდა. ეს დაკავშირებულია უსაფრთხოებისა და მშვიდობის უზრუნველსაყოფად“, – წერია ანკარის გუბერნიის განცხადებაში.

გასულ ოთხშაბათს ანკარის ხელისუფლებამ კინოფესტივალის ფარგლებში გერმანული ფილმის ჩვენება აკრძალა, რომელიც გეების ცხოვრებას შეეხებოდა. აკრძალვის მოტივად კი საზოგადოების უსაფრთხოება და ტერორისტული რისკები დასახელდა.

ბოლო ორი წლის განმავლობაში სტამბოლში არ ჩატარებულა არც გეი აღლუმი, რომელიც 2003 წლიდან იმართებოდა. სხვა მუსლიმი ქვეყნებისგან განსხვავებით, თურქეთში ჰომოსექსუალობა დასჯადი არ არის, მაგრამ ლგბტ პირების მიმართ მტრული დამოკიდებულებაა გავრცელებული. თურქეთის დედაქალაქს 6 ნოემბერიდან ახალი მერი მართავს.[8]

[1] Premium Times; 18 killed, 29 injured as suicide bomber attacks Maiduguri; By Abdulkareem Haruna; 15 November, 2017; available at: https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/249546-18-killed-29-injured-suicide-bombers-attack-maiduguri.html

[2] The New York Times; A policeman’s Bear Hug Stops a Suicide Bomber From Killing More; By Rod Nordland and Fahim Abed; 16 November, 2017; available at: https://www.nytimes.com/2017/11/16/world/asia/kabul-explosion-police.html

[3] Reuters; Truck bomb in northern Iraq kills at least 23; By Mustafa Mahmoud; 21 November, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-attacks/truck-bomb-in-northern-iraq-kills-at-least-23-idUSKBN1DL1JZ?il=0

[4] CNN; Iraqi forces retake last ISIS-held town; By Hamdi Alkhashali; 17 November, 2017; available at: http://edition.cnn.com/2017/11/17/middleeast/iraq-isis-rawa/index.html

[5] The Guardian; Zimbabwe’s ousted vice-president calls for Mugabe to quit; By Emma Graham-Harrison; 21 November, 2017; available at: https://www.theguardian.com/world/2017/nov/21/zimbabwes-ousted-vice-president-emmerson-mnangagwa-breaks-silence-to-call-for-mugabe-to-go

[6] Khaama Press; Afghan forces rescue over 30 people including children from Taliban prison; 19 November, 2017; available at: http://www.khaama.com/afghan-forces-rescue-over-30-people-including-children-from-taliban-prison-03878

[7] BBC; Myanmar Rohingya Crisis: Deal to allow return of Muslim refugees; 23 November, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-42094060

[8] Reuters; Turkish capital bans LGBT cinema, exhibitions; 19 November, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-lgbt/turkish-capital-bans-lgbt-cinema-exhibitions-idUSKBN1DJ0GC

ინდოეთი. სიქჰების მიმართ დამოკიდებულება პენჯაბში. ნოემბერი, 2017

ინდოეთში რელიგიური თავისუფლების შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სიქჰები შეადგენენ პენჯაბის მოსახლეობის 54%-ს და 2011 წლის აღწერის მიხედვით, მათი რიცხვი დაახლოებით 16 მილიონს უტოლდება.[1]

ამავე წყაროს მიხედვით, კანონმდებლობა უზრუნველყოფს უმცირესობის სტატუსს 6 რელიგიური ჯგუფისთვის: მუსლიმებისთვის, სიქჰებისთვის, ქრისტიანებისთვის, პარსებისთვის, ჯაინისტებისთვის და ბუდისტებისთვის. ჰინდუისტები, ბუდისტები, სიქჰები ან ჯაინისტები, რომლებიც ქორწინდებიან სხვა რელიგიის წარმომადგენელზე, თავიანთი თემების კანონებიდან გამომდინარე, არიან მემკვიდრეობის უფლების დაკარგვის საფრთხის წინაშე. კანონმდებლობა აღიარებს სიქჰების ქორწინებას. პერსონალურ სტატუსთან დაკავშირებული კანონების მიხედვით, სიქჰებისთვის არ არსებობს განქორწინების დებულებები, თუმცა,  სიქჰების  პერსონალური სტატუსის სხვა საკითხები ექცევა ჰინდუისტების კოდექსში. კანონმდებლობით, ნებისმიერ პიროვნებას, განურჩევლად რელიგიისა, შეუძლია მოითხოვოს განქორწინება სამოქალაქო სასამართლოში.[2]

საერთაშორისო რელიგიური თავისუფლების შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით. ინდუსი მოქალაქეები ხშირად ავიწროებენ სიქჰებს, აძალებენ მათ, რომ უარყონ თავიანთი რელიგიური პრაქტიკები და რწმენა, რომელიც განსხვავებულია სიქჰიზმისთვის, მაგალითად როგორიცაა სიქჰების ჩაცმულობა და გაუპარსავი თმა, სავალდებულო რელიგიური ნივთების, მათ შორის „კირპანის“ ტარება, რაც დაცულია ინდოეთის კონსტიტუციით. კონსტიტუციაში 25 მუხლის თანახმად, სიქჰები ითვლებიან ჰინდუისტებად, ამის გამო იქმნება სიტუაცია, რომ ჰინდუისტები სიქჰებს თვლიან იმ პირებად, რომლებმაც უარყვეს ჰინდუიზმი და ინდოეთის მტრებად, რადგან ზოგიერთი სიქჰი მხარს უჭერს ხალისტანის პოლიტიკურ მოძრაობას, რომელიც ცდილობს ინდოეთში სიქჰებისთვის ახალი სახელმწიფოს შექმნას და სიქჰიზმის, როგორც დამოუკიდებელი რწმენის სრულ სამართლებრივ აღიარებას. 2015 წლის თებერვალში ინდოეთის მთავრობამ ჩამოაყალიბა ახალი, სპეციალური საგამომძიებლო ჯგუფი (SIT), რათა შეესწავლათ 1984 წელს სიქჰების წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების ინციდენტები, მაგრამ ამ დრომდე, აღნიშნულ ჯგუფს არ გამოუქვეყნებია არანაირი ანგარიში თავიანთ გამოძიებებზე და არც რაიმე ახალი საქმე აღუძრავს. სიქჰები თავისუფლად გადაადგილდებიან ინდოეთში, თავისუფლად დადიან გაუპარსავი თმითა და ჩალმით და ინდოეთის კონსტიტუციის 25-ე მუხლის მიხედვით, სიქჰებისთვის ლეგალურია „კირპანის“ ტარება.[3]

ACCORD-ის 2016 წლის ანგარიშის მიხედვით, 2015 წლის ოქტომბერში, პენჯაბში ადგილი ჰქონდა სიქჰების მასშტაბურ და ძალადობრივ საპროტესტო აქციებს, რომლებიც გამოდიოდნენ მთავრობის საწინააღმდეგოდ. პოლიციამ ცეცხლი გაუხსნა აქციის მონაწილეებს, მოკლა ორი ადამიანი და დააზიანა 80. საპროტესტო აქციები განხორციელდა პენჯაბის 5 რაიონში. საპროტესტო აქციების მიზეზს წარმოადგენდა ანგარიშები/შეტყობინებები, რომლის მიხედვითაც უცნობმა პირებმა შეურაცხყოფა მიაყენეს სიქჰების წმინდა წიგნს. ACCORD-ის ანგარიშის გამოქვეყნების პერიოდში გამოძიება ამ საკითხზე კვლავ მიმდინარეობდა. პოლიციამ, მკვლელობისთვის, საჯარო ქონების დაზიანებისთვის და არალეგალურად იარაღის ტარებისთვის,  დააკავა აქციის ათობით მონაწილე.[4]

ამავე წყაროზე დაყრდნობით, თვითგამორკვევის მოთხოვნის არაღიარების გარდა, პენჯაბში სიქჰების ერთ-ერთ პრობლემას წარმოადგენს ის, რომ სიქჰიზმი სრულად არ არის  აღიარებული, როგორც დამოუკიდებელი რელიგია და კულტურა. მიუხედავად იმისა, რომ კონსიტუციის 25-ე მუხლით უზრუნველყოფილია რელიგიის თავისუფლება, სიქჰიზმი მიიჩნევა, როგორც ერთგვარ ჰინდუიზმად. სიქჰები, რომლებიც უარყოფენ იმას, რომ ჩაითვალონ ჰინდუისტებად, არიან დიდი რისკის წინაშე. პენჯაბსა და დიასპორაში მყოფი სიქჰები ამბობენ, რომ სიქჰები არ არიან უსაფრთხოდ ინდოეთის მთავრობის კონტროლის ქვეშ.[5]

აღნიშნული წყაროს მიხედვით, ოჰაიოში, ჰირამის კოლეჯში (Hiram College, Hiram, Ohio) პოლიტიკის მეცნიერებების ასისტენტ-პროფესორი, ინდოეთში სიქჰების მდგომარეობის შესახებ თავის წიგნებსა და სტატიებში აღნიშნავს, რომ 2013-2015 წლის პერიოდში არ არსებობდა რაიმე მტკიცებულება პენჯაბში სიქჰების მიმართ ფართომასშტაბიანი ან სისტემატური ხასიათის არასათანადო მოპყრობის შესახებ. Research Directorate-ს მიერ, კვლევის ჩატარების ფარგლებში, ვერ მოიძებნა აღნიშნული ინფორმაციის გამამყარებელი ინფორმაცია.[6]

[1] USDOS – US Department of State: 2016 Report on International Religious Freedom – India, 15 August 2017 available at: http://www.ecoi.net/local_link/345193/476344_en.html [accessed 15 November 2017]

[2] USDOS – US Department of State: 2016 Report on International Religious Freedom – India, 15 August 2017 available at: http://www.ecoi.net/local_link/345193/476344_en.html [accessed 15 November 2017]

[3] USCIRF – US Commission on International Religious Freedom: United States Commission on International Religious Freedom 2017 Annual Report; 2017 Country Reports: Tier 2 Countries: India, 26 April 2017 available at:

[accessed 15 November 2017]

[4] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Anfragebeantwortung zu Indien: Lage der Sikhs [a 9850-1 (9850)], 21 September 2016 available at: http://www.ecoi.net/local_link/329937/457535_en.html [accessed 15 November 2017]

[5] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Anfragebeantwortung zu Indien: Lage der Sikhs [a 9850-1 (9850)], 21 September 2016 available at: http://www.ecoi.net/local_link/329937/457535_en.html [accessed 15 November 2017]

[6] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Anfragebeantwortung zu Indien: Lage der Sikhs [a 9850-1 (9850)], 21 September 2016 available at: http://www.ecoi.net/local_link/329937/457535_en.html [accessed 15 November 2017]