ქუვეითი. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. იანვარი, 2018 წელი

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეხება 2016 წელს განვითარებულ მოვლენებს, ქუვეითი წარმოადგენს კონსტიტუციურ, მემკვიდრეობით ემირატს, რომელსაც ალ შაბაჰის ოჯახი მართავს. მიუხედავად იმისა, რომ ქუვეითში დემოკრატიულად არჩეული პარლამენტი ფუნქციონირებს, ქვეყნის მმართველობასთან დაკავშირებით არსებულ ყველა საკითხზე, საბოლოო გადაწყვეტილებას ემირი იღებს. 2016 წლის 26 ნოემბერს გამართული საპარლამენტო არჩევნები იყო თავისუფალი და სამართლიანი, რომლის დროსაც ოპოზიციური ფრთის რამდენიმე წარმომადგენელმა გაიმარჯვა. საანგარიშო პერიოდში, სამოქალაქო ხელისუფლება ეფექტურად ახორციელებდა უსაფრთხოების ძალების სრულად მართვას.

ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებული პრობლემები ძირითად მოიცავდა  მოქალაქეთათვის ხელისუფლების არჩევის დროს ხმის მიცემის შესაძლებლობის შეზღუდვას; სიტყვის, გამოხატვისა და თავისუფლების შეზღუდვას, განსაკუთრებით უცხოელი მუშებისა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა უფლებების შეზღუდვას, რომლებიც მოიხსენიებიან როგორც “bidoon” (მოქალაქეობის არმქონე); ასევე, უცხოელი მოქალაქეების შრომითი უფლებების შეზღუდვას, განსაკუთრებით საშინაო და არაკვალიფიციური სამსახურის სექტორის მიმართულებით, რაც ადამიანთა ტრეფიკინგის მაღალ რისკთანაა დაკავშირებული.

ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებულ პრობლემათა ჩამონათვალში საუბარია რელიგიის თავისუფლების შეზღუდვის შესახებ; გარკვეული ჯგუფების გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვაზე, მათ შორის იგულისხმებიან უცხოელი მუშები, „ბიდუნები“ და ქუვეითელი და არა მოქალაქე ქალები. ანგარიშის მიხედვით, „ბიდუნები“ და სხვა მოქალაქეობის არმქონე პირები, სოციალურ და სამართლებრივ დისკრიმინაციას განიცდიდნენ. ქალთა მიმართ ოჯახური ძალადობა კვლავ ფართოდ იყო გავრცელებული. ასევე, ადგილი ჰქონდა ძალადობას ოჯახებში მომუშავე, არა მოქალაქე მუშების მიმართ. უცხოელი მოქალაქეების უკანონო დაპატიმრების და ქვეყნიდან გაძევების რამდენიმე შემთხვევაც დაფიქსირდა.

ხელისუფლებამ  გარკვეული ნაბიჯები გადადგა მაღალი თანამდებობის პირების დასასჯელად, რომელთა მხრიდანაც ადგილი ჰქონდა უფლებამოსილების გადამეტების ფაქტებს, როგორც უსაფრთხოების სამსახურში, ისე მთავრობის სხვა უწყებებში. დაუსჯელობა კვლავ პრობლემას წარმოადგენდა, განსაკუთრებით კორუფციის შემთხვევებში.[1]

სიტყვის და გამოხატვის თავისუფლება„Amnesty international“-ის მიერ 2017 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ქუვეითის ხელისუფლებამ კიდევ უფრო შეზღუდა გამოხატვის თავისუფლება. 2016 წლის იანვარში ძალაში შევიდა ახალი კანონი კიბერდანაშაულის შესახებ, რამაც კიდევ უფრო შეზღუდა ინტერნეტში აზრის გამოხატვის შესაძლებლობა. აღნიშნული კანონით,  მთავრობის, სასამართლო ხელისუფლების ან სხვა პირის წინააღმდეგ მიმართული მშვიდობიანი კრიტიკა დასჯადი გახდა, რაც 10 წლამდე პატიმრობას გულისხმობს. იანვარში, პარლამენტმა მიიღო კანონი ელექტრონული მედიის შესახებ, რაც არეგულირებს ყველა ინტერნეტ გამოცემას, მათ შორის ელექტრონულ საინფორმაციო სამსახურებს, ინტერნეტ გაზეთებს, ტელევიზიას, სოციალურ მედიას და ბლოგებს. აღნიშნული კანონი ყველა ამ საინფორმაციო საშუალებას ავალდებულებს, რომ სახელმწიფოსგან მიიღოს მაუწყებლობის ნებართვა. ივნისში, ახალი კანონი შევიდა ძალაში, რომელიც ნებისმიერ ადამიანს, რომელსაც  ღვთის, სასულიერო ლიდერების, ან ემირის გმობის ბრალდება დაუმტკიცდება, ეკრძალება საპარლამენტო არჩევნებში თავისი კანდიდატურის წამოყენება, რაც პრაქტიკულად გამორიცხავს მთავრობის მოწინააღმდეგე პირების არჩევას.

პარლამენტის წევრი, შიიტი ოპოზიციონერი აბდულა დაშთის, მარტში მოეხსნა საპარლამენტო იმუნიტეტი. იგი საზღვარგარეთ წავიდა, მაგრამ მის წინააღმდეგ წამოწყებული იყო სამართლებრივი დევნა და რამდენიმე სასამართლო პროცესი მიმდინარეობდა მის წინააღმდეგ მთელი რიგი ბრალდებების გამო, მათ შორის იგულისხმება სოციალურ და სხვა მედია საშუალებაში მისი მხრიდან ბაჰრეინის და საუდის არაბეთის ხელისუფლების  კრიტიკა, რაც მშვიდობიანი ხასიათის მატარებელი იყო. მთლიანობაში, მის მიმართ არსებული ბრალდებები 40 წლიან პატიმრობას ითვალისწინებს. დეკემბერში, სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა მის მიმართ არსებული გამამართლებელი განაჩენი და 10 წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. რადგან აბდულა დაშთი ქუვეითის ფარგლებს გარეთ იმყოფებოდა, მან ვერ შეძლო აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრება. იგი კვლავ არ იმყოფება ქუვეითში.

პარლამენტის ყოფილ წევრს, მუსალამ ალ-ბარაკს, თავისი გამოსვლის დროს მთავრობის გაკრიტიკების გამო ორწლიანი პატიმრობა მიესაჯა. გარდა ამისა, მის წინააღმდეგ რამდენიმე საქმეზე მიმდინარეობდა სასამართლო პროცესი.  2016 წლის ნოემბერში სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა თავისუფლების აღკვეთის გადაწყვეტილება 13 პირისთვის, რომელთაც პატიმრობა მიესაჯათ მუსალამ ალ-ბარაკის  გამოსვლიდან ამონარიდების წაკითხვისა და გამოქვეყნებისთვის.

ბიდუნთა დისკრიმინაცია

ხელისუფლება კვლავ განაგრძობდა მოქალაქეობის შეჩერებას 100,000-ზე მეტი ბიდუნი მაცხოვრებლისთვის, რომლებიც მოქალაქეობის არმქონეები ხდებოდნენ. მაისში, პარლამენტმა დაამტკიცა კანონპროექტი, რომელიც  ქუვეითის მოქალაქეობას მიანიჭებდა 4,000 ბიდუნს და  წარუდგინა მთავრობას. აღნიშნული კანონპროექტი, 2016 წლის ბოლოსთვის მთავრობის მიერ ჯერ კიდევ არ იყო ხელმოწერილი.

ქალთა უფლებები

საანგარიშო პერიოდში, ქალები კვლავ აწყდებოდნენ დისკრიმინაციას სამართლებრივი კუთხით და პრაქტიკაშიც. მაისში, საკანონმდებლო  და იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა  მოქალაქეობის შესახებ არსებული კანონის ჩასწორებული ვერსია დაამტკიცა, რომელიც ქუვეითელ ქალს უფლებას აძლევს მისი მოქალაქეობა გადასცეს თავის შვილს მიუხედავად მამის მოქალაქეობისა. აღნიშნული ცვლილება წლის ბოლოსთვის ჯერ კიდევ არ  იყო მიღებული.[2]

“Human Rights Watch”-ის მიერ 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ქუვეითის პერსონალური სტატუსის შესახებ კანონი, რომელიც ეხება ქუვეითელების უმეტესობას, სუნიტ მუსლიმებს, დისკრიმინაციულია ქალების მიმართ. მაგალითად, ზოგიერთ ქალს, საქორწინო კონტრაქტის გასაფორმებლად მამაკაცი მეურვის ყოლა მოეთხოვება. ქალებმა განქორწინების სურვილის შემთხვევაში, უნდა მიმართონ სასამართლოს, თუმცა ისინი შეზღუდული უფლებებით სარგებლობენ, მაშინ როდესაც, მამაკაცს სასამართლოს გარეშე შეუძლია განქორწინდეს. ქალებმა შეიძლება დაკარგონ შვილებზე მეურვეობის უფლება, იმ შემთხვევაში, თუ ხელმეორედ იქორწინებენ ოჯახს გარეთ. წესები, რომლებიც შიიტ მუსლიმებს ეხება, ასევე დისკრიმინაციულია ქალთა მიმართ.

ღალატი და ქორწინების გარეთ ურთიერთობა კრიმინალიზებულია. ერთსქესიანთა ურთიერთობა მამაკაცებს შორის დასჯადია და შვიდწლიან პატიმრობას ითვალისწინებს. ტრანსგენდერი პირები ისჯებიან 2007 წლის სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით, რომელიც კრძალავს „ნებისმიერი გზით საწინააღმდეგო სქესის იმიტირებას“.[3]

მიგრანტი მუშების უფლებები

მიგრანტი მუშები, მათ შორის საოჯახო სფეროში, მშენებლობაში და სხვა სექტორში დასაქმებული პირები, კვლავ განიცდიდნენ ექსპლუატაციას და ძალადობას „kafala“-ს, ოფიციალური თავდებობის სისტემის პირობებში. აღნიშნული სისტემა მუშებს მჭიდროდ აკავშირებდა დამქირავებლებთან, რომლის ნებართვის გარეშეც მუშას არ შეეძლო სამსახურის შეცვლა, ან ქვეყნის დატოვება. ივლისში, ხელისუფლებამ გამოსცა ბრძანებულება, რომლითაც დაწესდა მინიმალური ხელფასი საოჯახო სფეროში დასაქმებული პირებისთვის, რომელთა უმეტესობას ქალები წარმოადგენდნენ.

სიკვდილით დასჯა

საანგარიშო პერიოდში სასამართლოებმა სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს პირებს, რომლებიც გასამართლებული იყვნენ მკვლელობისთვის ან ნარკოტიკებთან დაკავშირებული ბრალდებებით. საანგარიშო პერიოდში სიკვდილით არავინ დაუსჯიათ.[4]

[1] U.S. State Department:2016 Country Reports on Human Rights Practices-Kuwait https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2016/nea/265506.htm [accessed 04 January 2018]

[2] Amnesty International Report 2016/17 – Kuwait https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/kuwait/report-kuwait/ [accessed 04 January 2018]

[3] Human Rights Watch: World Report 2017/Kuwait/Events of 2016  https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/kuwait [accessed 05 January 2018]

[4]Amnesty International Report 2016/17 – Kuwait https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/kuwait/report-kuwait/ [accessed 04 January 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 იანვარი, 2018

მასობრივი დემონსტრაციები ირანში – საპროტესტო აქციებისას გარდაცვლილთა რიცხვმა ოცს გადააჭარბა. აქციის მონაწილეებსა და სამართალდამცავებს შორის შეტაკებებს ბოლოს 9 ადამიანი ემსხვერპლა. 6 მათგანი კაჰდარიჯანში პოლიციის შენობაზე თავდასხმისას დაიღუპა. როგორც ადგილობრივი მედია აცხადებს, ისინი შენობიდან იარაღის მოპარვას ცდილობდნენ. ჰომეინშეჰირში 11 წლის ბავშვი და 20 ბიჭი მოკლეს, ხოლო ნაჯაფაბადში დაიღუპა სამართალდამცველი. მათ სანადირო თოფიდან ესროლეს. ადგილობრივი პრესის ინფორმაციით, 3 დღის განმავლობაში 450-მდე ადამიანი დააკავეს.[1]

ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ ქვეყანაში მიმდინარე საპროტესტო აქციების ფონზე განაცხადა, რომ ხელისუფლება ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე მუშაობს. როუჰანმა ირანის ეკონომიკის შესახებ პარლამენტში ილაპარაკა. მისი თქმით, ირანის ამ დროისთვის არსებული ეკონომიკური მაჩვენებლები გაცილებით უკეთესია, ვიდრე საშუალო გლობალური ეკონომიკური მაჩვენებელი, თუმცა ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ხელისუფლება მდგომარეობით კმაყოფილია. „ირანის ეკონომიკა პირველი ექვსი თვის განმავლობაში 6 პროცენტით გაიზარდა, ხოლო სხვა ქვეყნებში საშუალო მაჩვენებელი ორი ან სამი პროცენტია“, – განაცხადა პრეზიდენტმა.[2]

ირანის ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესი საბჭოს მდივანმა ალი შამხანიმ განაცხადა, რომ ირანში მიმდინარე საპროტესტო აქციები იმ ომის ფარგლებში იმართება, რომელიც თეირანს რამდენიმე სახელმწიფომ გამოუცხადა. მისივე თქმით, ამ აქციების უკან აშშ, დიდი ბრიტანეთი და საუდის არაბეთი დგანან. „სწორედ ეს ქვეყნები ხელმძღვანელობენ სოციალურ ქსელებში კამპანიას, რომელიც საპროტესტო აქციებზე მოქმედებს. ჩვენი ანალიზით ირკვევა, რომ ახალი ჰეშთეგების 27%, რომელიც ირანის წინააღმდეგაა მიმართული, საუდის არაბეთშია შექმნილი“, – განაცხადა ირანის ხელისუფლების წარმომადგენელმა. მანვე დასძინა, რომ საპროტესტო აქციები რამდენიმე დღეში დასრულდება.

აიათოლა ალი ხამენეიმ ირანში დაპირისპირება „მტრებს“ დააბრალა. „ბოლო დღეებში, ირანის მტრები იყენებენ სხვადასხვა მეთოდს, მათ შორის ფულს, იარაღსა და პოლიტიკას, რათა ისლამურ რესპუბლიკას საფრთხე შეუქმნან“, – განაცხადა ირანის უმაღლესმა ლიდერმა აიათოლა ალი ხამენეიმ. მისი თქმით, ბოლო დროს განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით საზოგადოებას მაშინ მიმართავს, როცა ამის დრო მოვა. ხამენეის არ დაუკონკრეტებია, ვის გულისხმობს ირანის მტრებში, თუმცა ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ ცოტა ხნით ადრე, აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი სოციალური ქსელით გაკეთებული განცხადების გამო გააკრიტიკა, სადაც ტრამპი ირანში დემონსტრანტებს მხარდაჭერას უცხადებდა.[3]

ირანში განვითარებულ მოვლენებს ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი საგარეო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების საკითხებში ფედერიკა მოგერინი გამოეხმაურა. „ადამიანის უფლებების დაცვა ევროკავშირისთვის ირანთან ურთიერთობებში ყოველთვის ძირითადი საკითხი იყო. მშვიდობიანი დემონსტრაცია და გამოხატვის თავისუფლება არის ფუნდამენტური უფლებები, რომელთა დაცვა მოეთხოვება ყველა ქვეყანას და ირანი გამონაკლისი არაა. ჩვენ მოვლენებს ყურადღებით დავაკვირდებით“, – განაცხადა მან.[4]

დემონსტრაციების საპასუხოდ, ირანში ხელისუფლების მხარდამჭერი აქციები დაიწყო. ირანის გუშაგთა საბჭოს გენერალმა მეჯ გენ მოჰამედ ალი ჯაფარმა, სახელმწიფოს მხარდამჭერ აქციაზე, „ამბოხის დამარცხების“ შესახებ განაცხადა. ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ხელისუფლების მხარდამჭერ აქციებში ასობით ათასი ადამიანი მონაწილეობდა. ტელევიზიის მიერ ნაჩვენებ კადრებში ირანის სხვადასხვა ქალაქში გამართული დემონსტრაციები იყო ნაჩვენები. მომიტინგეები აშშ-ის, საუდის არაბეთისა და ისრაელის საწინააღმდეგო ლოზუნგებს სკანდირებდნენ. ირანის მთავრობაში მიიჩნევენ, რომ სწორედ ეს სამი ქვეყანა არის ირანში გამართული მრავალათასიანი ანტისამთავრობო აქციების ორგანიზატორი. მათივე მტკიცებით, ეს ქვეყნები აფინანსებენ აქციების მონაწილეებს და იარაღსაც აწვდიან. იმის, რომ ისრაელის და აშშ-ის მეთაურები ირანის ანტისახელისუფლებო აქციებს მხარს უჭერენ, ასევე სჯერა ოფიციალურ ანკარას.[5]

სამშობლოში მიმდინარე პროცესებთან დაკავშირებით საზღვარგარეთ მცხოვრებმა ირანელებმა აქციები გამართეს. ბერლინში ათობით ირანელი ლტოლვილი შეიკრიბა და ირანის სხვადასახვა ქალაქში მიმდინარე საპროტესტო გამოსვლებს მხარდაჭერა გამოუცხადა. რომში მდებარე ირანის საელჩოსთან კი ირანული მემარცხენე რადიკალური ორგანიზაცია „მოჯაჰედინ-ე ჰალკის“ 30-მდე წევრი შეიკრიბა. ისინი ლოზუნგებს „შეაჩერეთ დასჯა“ და „არა როუჰანის“ სკანდირებდნენ. აქცია გაიმართა აგრეთვე ლონდონში მდებარე ირანის საელჩოსთანაც.[6]

ირანმა დაწყებით კლასებში ინგლისური ენის სწავლება აკრძალა. ოფიციალურად ინგლისური ენის სწავლების აკრძალვა ირანში მასობრივ გამოსვლებს არ უკავშირდება, თუმცა როგორც აიათოლა ხამენეიმ ადრე განაცხადა, დემონსტრანტების ქმედებები საზღვარგარეთიდან იმართება.

ინგლისური ენის სწავლების აკრძალვის მიზეზი ირანის სულიერი ლიდერის განცხადება გახდა, რომელიც მიიჩნევს, რომ ინგლისური ენის ნაადრევმა სწავლებამ დასავლეთის „კულტურულ შემოჭრას“ შეუწყო ხელი. როგორც უმაღლესი განათლების სახელმწიფო კომიტეტის ხელმძღვანელმა განაცხადა, ინგლისური ენის სწავლება როგორც საჯარო, ასევე კერძო სკოლების დაწყებით კლასებში „კანონებსა და ნორმებს ეწინააღმდეგება“.[7]

ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან 700-ზე მეტი ნიგერიელი გათავისუფლდა – ნიგერიის არმიის ცნობით, ტერორისტული დაჯგუფება „ბოკო ჰარამის“ ტყვეობიდან 700-ზე მეტმა ადამიანმა თავის დაღწევა შეძლო. ნიგერიის არმიის პრესსპიკერის თქმით, ტყვეებმა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ბანაკიდან გაქცევა მოახერხეს და ბორნოს შტატის ქალაქ მონგუნომში ჩავიდნენ. ტყვეებმა ბანაკი არა ერთდროულად, არამედ ნაწილ-ნაწილ, სხვადასხვა დროს დატოვეს. ნიგერიის პრეზიდენტმა მუჰამადუ ბუჰარიმ წინასაახალწლო მიმართვაში განაცხადა, რომ არმიის მიერ ჩატარებული სპეცოპერაციების შედეგად „ბოკო ჰარამი“ დამარცხებულია. დაჯგუფება „ბოკო ჰარამი“ 2002 წელს შეიქმნა და ძირითადად ნიგერიის ტერიტორიაზე მოქმედებს. ისლამისტები ქვეყანაში შარიათის კანონების შემოღებას ითხოვენ  და დასავლეთის გავლენის შესუსტებისთვის იბრძვიან. 2015 წლის აპრილში დაჯგუფებამ სახელი შეიცვალა და ახლა მას „ისლამური სახელმწიფოს დასავლეთ აფრიკული პროვინცია“ ჰქვია. ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც დაჯგუფების მეთაური აბუბაქარ შექაუ „ისლამურ სახელმწიფოს“ მიემხრო.[8]

თავდასხმები სალოცავებზე ნიგერიაში – ნიგერიაში უცნობი შეიარაღებული პირები ეკლესიის მრევლს თავს დაესხნენ. თავდასხმის შედეგად 21 ადამიანი დაიღუპა. მომხდარზე აქამდე პასუხისმგებლობა რეგიონში მოქმედ არც ერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[9] ნიგერიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მეჩეთზე განხორციელებულ თავდასხმას 11 ადამიანი ემსხვერპლა. შემთხვევა ბორნოს შტატში მოხდა. ადგილობრივი მედიის ცნობით, ასაფეთქებელი ნივთიერება თვითმკვლელმა ტერორისტმა აამოქმედა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჯერჯერობით არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[10]

სირიის ქალაქ ჰომსში გაეროს სარეაბილიტაციო სამუშაოები მიმდინარეობს – სამოქალაქო ომიდან თითქმის 7 წლის თავზე სირიის ქალაქ ჰომსში სარეაბილიტაციო სამუშაოები  ქალაქის ცენტრში, რომელსაც ომის პერიოდში რევოლუციის დედაქალაქიც კი უწოდეს, პარკების განახლება და ბავშვებისთვის ატრაქციონების დამონტაჟება მიმდინარეობს. ჰომსის რეაბილიტაცია გაეროს განვითარების პროგრამის ფარგლებში (UNDP) ხორციელდება. სარეაბილიტაციო სამუშაოებში ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად UNDP-ის მოხალისეები მონაწილეობენ. 2011 წლიდან 2014 წლის გაზაფხულამდე, ჰომსი ალყაში იყო მოქცეული. გაეროსა და წითელი ჯვრის ინიციატივით, სირიის მთავრობასა და მეამბოხეებს შორის დროებითი ზავი გამოცხადდა. სწორედ ამ პერიოდში ქალაქიდან ადგილობრივი მოსახლეობის ევაკუაცია განხორციელდა. ქალაქის ნაწილი განადგურებულია. 600 ათასზე მეტი იძულებით გადაადგილებული პირი მშობლიურ ქალაქ ჰომსში 2017 წლის სექტემბერში დაბრუნდა.[11]

ეთიოპია ყველა პოლიტპატიმრის გათავისუფლებას გეგმავს – ამის შესახებ ქვეყნის პრემიერმინისტრმა ჰეილემარიამ დესალემნმა განაცხადა. პრემიერის თქმით, ასევე დაიხურება ცენტრი, რომელზეც მედიაში იწერებოდა, რომ ხელისუფლება პატიმართა წამებისთვის იყენებდა. გადაწყვეტილება შეეხება იმ ბრალდებულებსაც, რომლებზეც სასამართლოს განაჩენი ჯერ არ დაუდგენია. ადამიანის უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა ეთიოპია არაერთხელ დაადანაშაულეს მასობრივ დაპატიმრებებსა და პატიმართა უფლებების შელახვაში.[12]

სირიის არმიამ ქალაქი სინჯარი დაიკავა – სირიის სახელისუფლებო არმიამ იდლიბის პროვინციაში მდებარე სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ქალაქ სინჯარზე კონტროლი დაიბრუნა. სინჯარის დაბრუნებით ბაშარ ასადის არმიამ ქალაქთან მდებარე სამხედრო აეროპორტზე და მნიშვნელოვან სატრანსპორტო მაგისტრალზე წვდომა მოიპოვა. იდლიბი ბოლო პროვინციაა, რომელსაც პრაქტიკულად ასადის რეჟიმის მოწინააღმდეგეები აკონტროლებენ. პარალელურად ცნობილი გახდა, რომ აღმოსავლეთ გუტას რეგიონში 6 და 7 იანვარს განხორციელებულ ავია იერიშებს არანაკლებ 18 მშვიდობიანი მოქალაქე, მათ შორის ბავშვები ემსხვერპლა, 60 კი დაშავდა.[13]

[1] Associated Press; Iran Protests Supreme leader blames ‘enemies’ for meddling; By Nasser Karimi and Jon Gambrell; 2 January, 2018; available at: https://www.apnews.com/0337232e446e41e49211dc71a788e152/Iran-state-TV:-9-killed-in-nationwide-protests,-unrest

[2] Trend News Agency; President Rouhani: Iran’s economy ahead of global average; 1 January, 2018; available at: https://en.trend.az/iran/society/2842960.html

[3] WBIR News; Iran’s Supreme Leader Ayatollah Ali Khameini blames ‘enemies’ for meddling in protests; By Kim Hjemgaard; 3 January, 2018; available at: http://www.wbir.com/article/news/nation-now/irans-supreme-leader-ayatollah-ali-khameini-blames-enemies-for-meddling-in-protests/465-e15055b5-4fff-4286-bc3e-434d219cdbd4

[4] Welt; EU ruft alle Seiten im Iran zu Gewaltverzicht auf; 3 January, 2018; available at: https://www.welt.de/newsticker/news1/article172118263/Proteste-EU-ruft-alle-Seiten-im-Iran-zu-Gewaltverzicht-auf.html

[5] Reuters; Iran deploys Revolutionary guards to quell ‘sedition’ in protest hotbeds; Bozorgmehr Sharefedin; 3 January, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-rallies/iran-deploys-revolutionary-guards-to-quell-sedition-in-protest-hotbeds-idUSKBN1ES0FI?il=0

[6] იმედის ახალი ამბები; საზღვარგარეთ მცხოვრებმა ირანელებმა აქციები გამართეს; 3 იანვარი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/42840/sazgvargaret-mtskhovrebma-iranelebma-aqtsiebi-gamartes

[7] Reuters; Iran bans English in primary schools after leader’s warning; Reuters Staff; 7 January, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-english/iran-bans-english-in-primary-schools-after-leaders-warning-idUSKBN1EW0L1

[8] BBC; Nigerian army says 700 Boko Haram captives have escaped; 1 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42536065

[9] Premium Times; New Year tragedy: Gunmen kill ‘21’ Rivers residents returning from church; Cletus Ukpong; 1 January, 2018; available at: https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/254177-new-year-tragedy-gunmen-kill-21-rivers-residents-returning-church.html

[10] Reuters; Suicide bomber kills 11 people in mosque attack in northeast Nigeria; Reuters Staff; 3 January, 2018; available at: https://af.reuters.com/article/topNews/idAFKBN1ES0PR-OZATP?feedType=RSS&feedName=topNews

[11] იმედის ახალი ამბები; სირიის ქალაქ ჰომსში გაეროს სარეაბილიტაციო სამუშაოები მიმდინარეობს; 2 იანვარი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/42666/siriis-qalaq-homsshi-gaeros-sareabilitatsio-samushaoebi-mimdinareobs

[12] BBC; Ethiopia to release political prisoners, says prime minister; 3 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42552643

[13] იმედის ახალი ამბები; სირიის არმიამ ქალაქი სინჯარი დაიკავა; 7 იანვარი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/43216/siriis-armiam-qalaqi-sinjari-daikava

რუსეთი. იეჰოვას მოწმეების მიმართ დამოკიდებულება. იანვარი, 2018

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრმა “Landinfo”-მ 2017 წლის 3 ნოემბერს, მოამზადა ანგარიში, რუსეთში იეჰოვას მოწმეების მდგომარეობის შესახებ. ანგარიშის მომზადებისას, “Landinfo” ძირითადად დაეყრდნო ნორვეგიულ საინფორმაციო საშუალება „Forum 18“-ს, რომელიც მუშაობს რელიგიის და  რელიგიის თავისუფლების საკითხებზე და დეტალურად აშუქებს იეჰოვას მოწმეების მდგომარეობას. ასევე, დაეყრდნო მოსკოვში დაფუძნებულ ორგანიზაცია „SOVA“-ს (ინფორმაციისა და ანალიზის ცენტრი) მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას, რომელთანაც „Landinfo“-ს არა ერთი შეხვედრა აქვს გამართული და დიდ ნდობას უცხადებს აღნიშნული ორგანიზაციის საქმიანობას.  ანგარიშში ასევე გამოყენებულია სხვადასხვა საერთაშორისოდ აღიარებული წყაროები.

იეჰოვას მოწმეები რუსეთში, მათი რიცხვი და ადგილმდებარეობა

რუსულ ვებ-გვერდზე ერთ-ერთი იეჰოვას მოწმის მიერ მოცემული ინფორმაციის მიხედვით, იეჰოვას მოწმეების რიცხვი რუსეთში დაახლოებით 171,828 პირს შეადგენს. მედია საშუალება „Reuters“-ის ცნობით, იეჰოვას მოწმეების შტაბი და ადმინისტრაციული ცენტრი სანქტ-პეტერბურგის გარეთ მდებარეობს. ცენტრი, 1999 წლიდან, რეგისტრირებულია, როგორც „ცენტრალიზებული რელიგიური ორგანიზაცია“. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1991 წელს, საბჭოთა კანონის ფარგლებში, პირველად მოხდა იეჰოვას მოწმეების ოფიციალური რეგისტრაცია, თუმცა ისინი რუსეთში მე-19 საუკუნის ბოლოდან არსებობენ. საბჭოთა კავშირის პერიოდში, აღნიშნული ორგანიზაცია აკრძალული იყო, თუმცა სხვა რელიგიური ჯგუფების მსგავსად, ისიც ფარულად განაგრძობდა საქმიანობას. მას შემდეგ, რაც მათი საქმიანობა ლეგალური გახდა, ყველგან შეეძლოთ აქტივობების განხორციელება. განსაკუთრებით კი, სანქტ-პეტერბურგში, რომელიც ლიბერალურ ქალაქად მიიჩნევა და შესაბამისად, პრობლემებიც არ შეხვდებოდათ.

უზენაესი სასამართლოს გადაწვეტილება

რუსეთის უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 20 აპრილის დადგენილებით, იეჰოვას მოწმეების ადმინისტრაციული ცენტრი ექსტრემისტულ ორგანიზაციად გამოცხადდა. ამასთანავე, მას შემდეგ, რაც იუსტიციის სამინისტრომ თხოვნით მიმართა უზენაეს სასამართლოს, ორგანიზაცია რუსეთში მოქმედ სხვა 395 ადგილობრივ იეჰოვას მოწმეების ცენტრთან ერთად გამოცხადდა აკრძალულად. 2016 წლის 10 მაისს, რუსეთის ფედერაციის ფედერალური პროკურატურის უფროსის მოადგილისგან იეჰოვას მოწმეების ადმინისტრაციულმა ცენტრმა მიიღო ოფიციალური გაფრთხილება, რომ ექსტრემისტულ საქმიანობაში ჩართვა ნებადართული არ არის.

„Reuters“-ის მიერ 2017 წლის 20 აპრილს გამოქვეყნებული ინფორმაციით, უზენაესმა სასამართლომ დადგინა, რომ რუსეთმა გადაწყვიტა დახუროს იეჰოვას მოწმეების ადმინისტრაციული ცენტრი და მისი ადგილობრივი ორგანიზაციები, ხოლო მათი ქონება რუსეთის ფედერაციას გადასცეს. მანამდე, რუსეთის იუსტიციის სამინისტრომ შეამოწმა იეჰოვას მოწმეების ადმინისტრაციული ცენტრი რუსეთში და 2017 წლის 20 თებერვალს, განაცხადა, რომ ცენტრმა დაარღვია კანონი და გამოავლინა ექსტრემისტული საქმიანობის ნიშნები.  საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“-ის 2017 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ  რეგიონულმა სასამართლოებმა აკრძალეს იეჰოვას მოწმეების ათზე მეტი პუბლიკაცია, რადგან ექსტრემისტულად იქნა მიჩნეული.  მიუხედავად იმისა, რომ იეჰოვას მოწმეების ინტერესების დამცველი ადვოკატები უარყოფდნენ ექსტრემისტული საქმიანობის მტკიცებულებებს, უზენაესმა სასამართლომ ზემოაღნიშნული განაჩენი 2017 წლის 17 ივლისს გამოაცხადა.

უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებმა დაადგინეს, რომ იეჰოვას მოწმეების ადმინისტრაციული ცენტრი და ყველა რეგისტრირებული იეჰოვას მოწმე უნდა გაუქმდეს, სახელმწიფომ უნდა მოახდინოს ქონების კონფისკაცია, ხოლო მათი საქმიანობა მიჩნეული უნდა იქნას ექსტრემისტულად და უკანონოდ. რამდენიმე ასეულმა იეჰოვას მოწმე ინდივიდუალურმა პირმა და ადგილობრივმა ორგანიზაციამ საკუთარი სარჩელი შეიტანა უზენაეს სასამართლოში, რომელშიც უარყოფენ პირველი სასამართლო პროცესის ნაწილად ყოფნას და ამბობენ, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება არღვევს მათ უფლებებს. „Forum 18”-ის 2017 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, აღნიშნული სასამართლო პროცესები ჯერ კიდევ დამთავრებული არ იყო.

იეჰოვას მოწმეების მიმართ დამოკიდებულება უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამდე და გადაწყვეტილების შემდეგ

რუსეთის ხელისუფლების რეაქცია იეჰოვას მოწმეებთან მიმართებაში არ არის ახალი. აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტი 2016 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში აღნიშნავს, რომ იეჰოვას მოწმეების, პენტაკოსტალების, მუსლიმების და ებრაელების მიმართ ადგილი ჰქონდა ფიზიკურ თავდასხმებს. ქვეყნის ზოგიერთ ქალაქში, რუსეთის ხელისუფლებამ დაშალა რელიგიური უმცირესობები, განსაკუთრებით კი იეჰოვას მოწმეები, რომლის ძირითადი საფუძველიც იყო ექსტრემისტული საქმიანობა. იეჰოვას მოწმეები საკუთარი საქმიანობის გამო მანამდეც აწყდებოდნენ რეაქციულ ქმედებებს, სანამ აიკრძალებოდა მათი ორგანიზაცია.

რუსეთის „ექსტრემიზმის კანონი“ და სისხლის სამართლის კოდექსი გამოიყენება რელიგიის თავისუფლებით მოსარგებლე პირების დასასჯელად და დასაპატიმრებლად, ასევე შეკრებების განმახორციელებელი ორგანიზაციების დასასჯელად და რელიგიურ თემატიკაზე შექმნილი პუბლიკაციების ასაკრძალად. „Forum 18“-ის ცნობით, ბოლო ათი წლის განმავლობაში „ექსტრემიზმის კანონის“ არსებობა რელიგიის და რელიგიის თავისუფლებისთვის წარმოადგენს დიდ საფრთხეს რუსეთში.

რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის ე. წ. ექსტრემისტული მუხლები: მუხლი 280 (აქტივობა, რომელიც ხელს უწყობს ექსტრემისტული ორგანიზაციის საქმიანობას) და მუხლი 282 (ეთნიკური, რელიგიური ან სოციალური სიძულვილისკენ ან მტრობისკენ მოწოდება), ასევე იქნა გამოყენებული იეჰოვას მოწმეების წინააღმდეგ, თუმცა, ამ მხრივ, მცირე პროგრესი აღინიშნა.

„SOVA“-ს განცხადებით, იეჰოვას მოწმეების საყოველთაო აკრძალვამდე, დაიხურა მათი მოქმედების ცხრა ადგილი. ეს მოხდა შემდეგ რაიონებში: ტაგანროგი (2009 წელი), სამარა (2014 წელი), აბინსკი (2015 წელი), სტარი ოსკოლი, ბელგოროდი, ელისტა, ორჯოლი და ბირობიდჯანი (2016 წელი) და ჩერქესსკი (2017 წელი). მორწმუნეები დაჯარიმდნენ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა აქტის 20.29-ე მუხლის მიხედვით, ვინაიდან ისინი არიგებდნენ ექსტრემისტული შინაარსის შემცველ ბროშურებს. აღნიშნული მუხლი ითვალისწინებს, 15 დღემდე პატიმრობას და აკრძალული ლიტერატურის ჩამორთმევას. ორგანიზაციებისთვის ჯარიმა შეადგენს 50,000-დან 100,000-მდე რუბლს, ან საქმიანობის შეწყვეტას 90 დღის განმავლობაში.

პირები ასევე მიცემული იყვნენ სისხლის სამართლის პასუხისგებაში, თუმცა ტაგანროგის საქმის გარდა, ყველა მათგანს გამოუტანეს გამამართლებელი განაჩენი. ტაგანროგის 16 იეჰოვას მოწმის წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის საქმე მიმდინარეობდა იმ ბრალდებით, რომ ადგილობრივი ორგანიზაციის ექსტრემისტულად აღიარების მიუხედავად, მათ დაარღვიეს აკრძალვა და განაგრძეს საქმიანობა. საბოლოოდ, 2015 წელს, ყველა წევრი დამნაშავედ იქნა ცნობილი და დაეკისრათ 10,000-დან  70,000-მდე რუბლის ოდენობის ჯარიმების გადახდა, თუმცა მათ აღნიშნული თანხა ვერ გადაიხადეს.

2016 წელს, რუსეთმა გაამკაცრა ანტი-ტერორისტული კანონმდებლობა, როდესაც დამატებით მიიღო ე. წ. იაროვაიალოვენის კანონი. სახელწოდება მომდინარეობს აღნიშნული კანონის ერთ-ერთი დამფუძნებლისგან ირინა იაროვაიასგან. დამატებები მიმართულია ტერორიზმისა და ექსტრემიზმის წინააღმდეგ, მაგრამ ასევე მოიცავს ქადაგების წინააღმდეგ მიმართულ ზომებს. დამატებითი კანონის მიხედვით, თუ პირს სურს საკუთარი რწმენა გაუზიაროს სხვებს, ოფიციალურად დამტკიცებული შენობის გარეთ და განახორციელოს ქადაგება, ამისთვის მას უნდა ჰქონდეს ნებართვა საკუთარი რელიგიური ჯგუფისგან/რეგისტრირებული ორგანიზაციისგან. აკრძალულია ქადაგება საცხოვრებელ ადგილებში, ხოლო ის, ვინც დაარღვევს კანონს, დაჯარიმდება ერთი მილიონი რუბლის ოდენობით. იაროვაიას აქტი, ასევე, მოიცავს იმ პირების მიმართ ვიზის გაცემის შეზღუდვებს, რომლებიც რუსეთში ქადაგების მიზნით ჩადიან.

2017 წლის ივლისში „Forum 18“-მა გამოაქვეყნა ინფორმაცია, სადაც აღწერს იუსტიციის სამინისტროს ქმედებებისგან გამოწვეულ შედეგებს, რომელსაც უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამდე ჰქონდა ადგილი, მათ შორის იყო რელიგიური შეკრებების ორგანიზატორი რელიგიური ლიდერებისადმი ბრალის დადება, სკოლებში ბავშვებზე ზეწოლა და დისკრიმინაცია. ასევე, რამდენიმე იეჰოვას მოწმის იძულებითი გათავისუფლება სამსახურიდან.

ერთ-ერთი დიპლომატიური წყაროს ცნობით, 2017 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაიხურა იეჰოვას მოწმეების დაწესებულებები, როგორც რეგიონულ, ისე ცენტრალურ დონეზე. ვიბორგის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლის მიერ იეჰოვას მოწმეების ბიბლია გამოცხადდა ექსტრემისტულად.

„Forum 18“-ის შეფასებით, უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამდე და გადაწყვეტილების შემდგომ ძირითადი განსხვავება არის ის, რომ მანამდე იეჰოვას მოწმეების პუბლიკაციები მიიჩნეოდა ექსტრემისტულად ადმინისტრაციული სამართლის მიხედვით, ხოლო ისინი, ვინც ავრცელებდნენ აღნიშნულ ლიტერატურას სამართლდებოდნენ ადმინისტრაციული კანონის 20.29-ე მუხლით. მიუხედავად ამისა, იეჰოვას მოწმეები მონაწილეობას იღებდნენ თაყვანისცემაში, ჰქონდათ საკუთრების უფლება და მოქმედებდნენ თავისუფლად. უზენაესი სასამართლოს 20 აპრილის გადაწყვეტილებით, რომელიც ძალაში 2017 წლის 17 ივლისს შევიდა, იეჰოვას მოწმეების არა მხოლოდ წიგნები და საინფორმაციო მასალა, არამედ ისინი, როგორც ორგანიზაცია აიკრძალა. იეჰოვას მოწმეებს აღარ შეუძლიათ შეკრება, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მაინც შეიკრიბებიან, ან მათ შეკრებაზე ეჭვს მიიტანენ, დანაშაულებრივ საქმიანობაში იქნებიან ბრალდებულები, რომელიც ითვალისწინებს დიდი რაოდენობის ჯარიმის გადახდას და წლობით პატიმრობას. აღნიშნული ეხება იეჰოვას მოწმეების ყველა წევრს. ამჟამად, იეჰოვას მოწმეების საქმიანობა პერმანენტულად აკრძალულია. იეჰოვას მოწმეების ინდივიდუალური წევრები შესაძლოა გახდნენ დევნის მსხვერპლი თუ  საკუთარ რწმენას ამჟღავნებენ საჯარო ან კერძო სახით და იმ შემთხვევაშიც, თუ მათ იეჰოვას მოწმეებისგან გადაცემული ლიტერატურა უჭირავს ხელში. ისინი შესაძლოა დაისაჯონ სისხლის სამართლის კოდექსის 282.2-ე მუხლის მიხედვით, აკრძალულ ორგანიზაციაში შესრულებული საქმიანობის გამო.

„Forum 18“- ის ინფორმაციით, რეაქცია იმ პირების მიმართ, რომელთაც იეჰოვას მოწმეებში მნიშვნელოვანი პოზიცია უკავით, უფრო მკაცრია, ვიდრე რიგითი წევრების მიმართ. თუ იეჰოვას მოწმე განაგრძობს თავის საქმიანობას ექსტრემისტულ ორგანიზაციაში, მაშინ რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 282.2-ე მუხლის პირველი ნაწილის (ორგანიზაციისადმი კუთვნილება) მიხედვით, სასჯელი უფრო მკაცრია და ითვალისწინებს ჯარიმას ან თავისუფლების აღკვეთას ექვსიდან ათ წლამდე, ვიდრე მეორე ნაწილის (მონაწილეობა) მიხედვით, რომელიც ითვალისწინებს ჯარიმას ან თავისუფლების აღკვეთას ოთხიდან რვა წლამდე.

უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ არსებული პრაქტიკა

„Forum 18“-ის შეფასებით, ძნელია იმის თქმა თუ რა მოხდება იეჰოვას მოწმეებთან მიმართებაში. 2017 წლის ივლისის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში. „Forum 18“-ის შეფასებით, რა მიმართულებითაც არ უნდა წავიდეს საქმე, შედეგები ასევე სერიოზული და ყოვლისმომცველი იქნება რიგითი  მორწმუნეებისთვისაც.

„Forum 18“-ის ინფორმაციით, უზენაესი სასამართლოს 17 ივლისის აკრძალვის შემდეგ იეჰოვას მოწმის წინააღმდეგ პირველი სარჩელი 2017 წლის 25 აგვისტოს შევიდა სასამართლოში. ექსტრემიზმში ბრალდებული არის ქალბატონი სამხრეთ-დასავლეთ მოსკოვიდან, კურსკიდან, რომელიც 15 წლის ვაჟთან ერთად, 4 აგვისტოს, ქალაქის ბაზრის ტერიტორიაზე, არიგებდა ბუკლეტებს და ხალხს იეჰოვას მოწმეებთან გაწევრიანებისკენ მოუწოდებდა. „Forum 18“-ის განცხადებით, მისიონერული საქმიანობის განსახორციელებლად მათ უნდა ჰქონოდათ საჭირო დოკუმენტაცია. თუ ქალი დაადანაშაულეს, მოუწევს გადაიხადოს 300,000-დან 700,000-მდე რუბლის ოდენობის ჯარიმა, ან ორიდან ოთხ წლამდე ყოველწლიური ხელფასი, ორიდან ხუთ წლამდე იძულებითი სამუშაო, ან ოთხიდან რვა წლამდე პატიმრობა. „Forum 18“-ის ინფორმაციით, აღნიშნული საქმე ჯერ კიდევ ძიების ქვეშ არის. ამავე წყაროს ცნობით, 2017 წლის ივლისის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ, იეჰოვას მოწმეების წინააღმდეგ სხვა საქმე ჯერ-ჯერობით არ აღძრულა.

გეოგრაფიული ფაქტორი

„Forum 18“-ის ინფორმაციით, წარსულში, იეჰოვას მოწმეების მდგომარეობა ქვეყნის რომელიმე ტერიტორიაზე შესაძლოა უფრო რთული ყოფილიყო, ვიდრე სხვა ნაწილში, ეს დამოკიდებული იყო იმაზე, რომ ინდივიდუალური საქმეების გადაწყვეტა ადგილობრივ სასამართლოებში ხდებოდა, სადაც იეჰოვას მოწმეები აკრძალულად მიიჩნეოდნენ, ხოლო მას შემდეგ რაც უზენაესი სასამართლოს მიერ, აღნიშნული ჯგუფი საყოველთაოდ აიკრძალა, ქვეყნის ყველა ნაწილში მათ მიმართ ერთნაირი დამოკიდებულებაა.

შეურაცხყოფის შემთხვევაში დახმარების აღმოჩენის შესაძლებლობა

რუსეთის ხელისუფლება (რუსეთის პოლიცია) უზრუნველყოფს თუ არა იეჰოვას მოწმეების დაცვას მათ მიმართ ძალადობისა და ვანდალიზმის არსებობის შემთხვევაში, „Forum 18“-ს აღნიშნული საკითხი არ აქვს შესწავლილი, თუმცა აცხადებს, რომ კერძო პირების მხრიდან განხორციელებული ვანდალიზმის ცალკეული შემთხვევების დროს, იეჰოვას მოწმეები მიმართავენ პოლიციას, მაგრამ თუ რა მოყვება აღნიშნულ ქმედებას, „Forum 18“-ის მიხედვით, უცნობია. „SOVA“-ს ინფორმაციით, იეჰოვას მოწმეები, როგორც წესი, სერიოზული ინციდენტების დროს, უკავშირდებიან პოლიციას, მაგრამ პოლიციელთა უმეტესობა არაფერს აკეთებს და ხშირ შემთხვევაში, გაღიზიანებული რეაქციით პასუხობენ მათ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, როდესაც მცირე ფორმის ინციდენტებს აქვს ადგილი, იეჰოვას მოწმეები, როგორც წესი, არ მიმართავენ პოლიციას.[1]

[1] Landinfo – Norwegian Country of Origin Information Centre: Russland: Jehovas vitner, 3 November 2017

 (accessed on 4 January 2018)

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 დეკემბერი, 2017

მოსულში საშობაო ლიტურგია ჩატარდა – ერაყის ქალაქ მოსულში საშობაო ლიტურგია პირველად ჩატარდა მას შემდეგ, რაც „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლებმა რეგიონი დატოვეს. დაჯგუფების კონტროლის ქვეშ ნებისმიერი ქრისტიანული რიტუალის წარმართვა სირთულეებთან იყო დაკავშირებული. ქრისტიანებს დევნიდნენ, აიძულებდნენ მიეღოთ ისლამი ან გადაეხადათ ხარკი. 9 დეკემბერს ერაყის შეიარაღებულმა ძალებმა „ისლამურ სახელმწიფოზე“ გამარჯვების შესახებ განაცხადეს. „ისლამურმა სახელმწიფომ“ ერაყის რეგიონები 2014 წელს დაიპყრო, მათ შორის ქვეყანაში სიდიდით მეორე ქალაქი მოსული. 2017 წელს მასშტაბური ოპერაციის შემდეგ მოსული გაათავისუფლეს, შემდეგ კი საომარი მოქმედებები ტერორისტების მიერ კონტროლირებად სხვა რეგიონებშიც გაგრძელდა.[1]

ტერაქტები ავღანეთში – ქაბულში ავღანეთის სადაზვერვო სამსახურის შენობის შესასვლელთან თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. მედიის ინფორმაციით, დაღუპულია სულ მცირე ექვსი ადამიანი, კიდევ სამი კი დაშავდა. ერთი კვირით ადრე თავდასხმა განხორციელდა ავღანეთის სადაზვერვო სამსახურის საწვრთნელ ცენტრზე. მაშინ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა საკუთარ თავზე ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამური სახელმწიფო“ აიღო.[2]

კიდევ ერთი აფეთქება ავღანეთის დედაქალაქ ქაბულში ერთერთ მეჩეთთან მოხდა. მომხდარს 13 ადამიანი ემსხვერპლა და 50-ზე მეტი დაშავდა. წინასწარი მონაცემებით, თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებული აფეთქების სამიზნე ადგილობრივი საინფორმაციო სააგენტო იყო. მოგვიანებით ქაბულში, კულტურის ცენტრის შენობასთან კიდევ ერთი აფეთქება მოხდა. აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. ბოლო ინფორმაციით, ადგილობრივი საინფორმაციო სააგენტოსა და შიიტური კულტურის ცენტრის შენობებთან მომხდარი აფეთქებების შედეგად, სულ მცირე, 40 დაიღუპა და 30-ზე მეტი ადამიანი დაშავდა. ავღანეთის შსს პრესსპიკერის მოადგილის ნუსრატ რაჰიმის ინფორმაციით, პირველი ასაფეთქებელი მოწყობილობა თვითმკვლელმა ტერორისტმა აამოქმედა, შემდეგ კი კულტურის ცენტრის კედლებზე დამაგრებული ორი მაგნიტური ნაღმი აფეთქდა.[3]

კოპტურ ეკლესიაზე თავდასხმის მცდელობა კაიროში – კაიროში, ეკლესიაზე ტერორისტული თავდასხმის აღკვეთის დროს, ეგვიპტური პოლიციის ორი თანამშრომელი დაიღუპა. თავდამსხმელებმა ეკლესიის მიმართულებით სროლა დაიწყეს, რა დროსაც პოლიციელებმა ერთერთი მათგანი მოკლეს. ადგილობრივი მედიის ცნობით, მეორე თავდამსხმელი მოტოციკლით გაიქცა. შემთხვევა ჰელვანის ოლქში მოხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა ორგანიზაციამ „ისლამური სახელმწიფო“ აიღო. ეგვიპტის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბოლო მონაცემებით, მოტოციკლზე მჯდომი ტერორისტი პოლიციელთა კორდონის გარღვევას შეეცადა, რის გამოც სროლა ატყდა და თავდამსხმელი დაიჭრა. მას ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღის გარდა ხელყუმბარებიც ჰქონდა. უწყების ცნობით გარდაცვლილია 1 პოლიციელი და 6 სამოქალაქო პირი. კიდევ ოთხი დაიჭრა. ზოგიერთმა წყარომ 10 გარდაცვლილის შესახებ გაავრცელა ინფორმაცია. იმავე უბანში თავდასხმა მოხდა ასევე კოპტების მფლობელობაში მყოფ მაღაზიაზე, რის შედეგადაც ორი ძმა დაიღუპა.[4]

მასშტაბური საპროტესტო აქციები ირანში – ირანში ბოლო 8 წლის განმავლობაში ყველაზე მასშტაბური საპროტესტო აქციები მიმდინარეობს. აქციების ტალღა 28 დეკემბერს ერთ-ერთ ქალაქში პროდუქტების გაძვირების გამო დაიწყო, რამდენიმე დღეში კი მთელ ქვეყანას მოედო და პოლიტიკურ მოთხოვნებში გადაიზარდა. საპროტესტო აქციების მონაწილეები კორუფციას, ინფლაციას, ისლამური სასულიერო ხელისუფლების ქმედებებს და საგარეო პოლიტიკას აპროტესტებენ. ბოლოს ირანში ასეთი ხალხმრავალი აქციები 2009 წელს გაიმართა, როდესაც საპრეზიდენტო არჩევნებში მაჰმუდ აჰმადინეჯადის გამარჯვებას აპროტესტებდნენ. დემონსტრაციებზე პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლების და პოლიციის მხრიდან განუკითხაობის აღკვეთის მოთხოვნებიც გაისმა. ერთერთ ყველაზე მრავალრიცხოვან მიტინგზე ქალაქ მეშჰედში 52 ადამიანი დააკავეს.[5]

ანტისამთავრობო დემონსტრაციები რამდენიმე ქალაქში პოლიციასთან შეტაკებით დასრულდა. პოლიციამ აქციის მონაწილეებს ცეცხლი გაუხსნა. არის მსხვერპლიც – საპროტესტო აქციების დროს სულ მცირე ორი ადამიანი დაიღუპა. მსხვერპლის შესახებ ცნობილი მას შემდეგ გახდა, რაც სოციალური ქსელებით გავრცელდა ვიდეო, სადაც ცეცხლსასროლი იარაღიდან დაჭრილი აქტივისტები ჩანან. კადრები ქალაქ დორუდშია გადაღებული. არეულობის შესახებ ცნობები გავრცელდა სხვა ქალაქებიდანაც. როგორც ვიდეოკადრებში ჩანს, მომიტინგეებმა პოლიციელების მანქანებს წაუკიდეს ცეცხლი და სამთავრობო შენობებში შეჭრას შეეცადნენ.[6]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ირანში მიმდინარე აქციებთან დაკავშირებით განცხადება გააკეთა, რომელშიც ნათქვამია, რომ ხელისუფლებამ უმდიდრესი ქვეყანა, რომელსაც მდიდარი ისტორია და კულტურა აქვს, ეკონომიკურ კრიზისში ჩააგდო, რომლის მთავარი საექსპორტო პროდუქტი ძალადობა, სისხლისღვრა და ქაოსია. „აშშ გმობს მშვიდობიანი დემონსტრანტების დაკავებებს. ჩვენ ყველა ქვეყანას მოვუწოდებთ ღიად დაუჭირონ მხარი ირანელი ხალხის მოთხოვნებს ადამიანის უფლებების დაცვის და კორუფციის წინააღმდეგ“, – ნათქვამია სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებაში.

მიუხედავად იმისა, რომ ირანის ეკონომიკა რეცესიიდან გამოვიდა და ინფლაცია შემცირდა, უმუშევრობის დონე ქვეყანაში კვლავ მაღალია, ბიზნესში კი ინვესტიციების ნაკლებობაა. ბოლო ათწლეულში საშუალო ირანული ოჯახი 15%-ით გაღარიბდა.

ქვეყნის პრეზიდენტს ჰასან როუჰანის ეკონომიკური პრობლემების მოგვარების იმედი აშშ-თან და 5 სხვა სახელმწიფოსთან დადებული ბირთვული შეთანხმების შემდეგ ჰქონდა, რომელიც 2015 წელს გაფორმდა. ეს შეთანხმება ირანის მხრიდან ბირთვული იარაღის შექმნაზე უარის თქმის სანაცვლოდ სანქციების მოხსნას ითვალისწინებდა. თუმცა აშშ-ის ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ ეს ხელშეკრულება საფრთხის ქვეშაა. დონალდ ტრამპმა ირანის ხელისუფლებას ფანატიკური რეჟიმი უწოდა და შეთანხმების გადახედვის პირობა დადო.[7]

ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ ქვეყანაში მიმდინარე საპროტესტო აქციები შეაფასა და განაცხადა, რომ ირანელები ხელისუფლების კრიტიკაში შეზღუდულნი არ არიან. „პროტესტი და კრიტიკა ხალხის კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებაა. თუმცა კრიტიკა განსხვავდება იმ ძალადობისგან, რომელიც სახელმწიფო ქონებას აზარალებს“, – განაცხადა პრეზიდენტმა. ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენების გამო ირანის ხელისუფლებამ სოციალური ქსელები „Telegram“ და „Instagram“ დაბლოკა.[8]

კონგოში მომხდარ შეტაკებამ სულ მცირე 6 ადამიანი ემსხვერპლა – კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მომხდარ შეტაკებას სულ მცირე 6 ადამიანი ემსხვერპლა. პოლიციამ ცეცხლი იმ აქტივისტების მისამართით გახსნა, რომლებიც ადგილობრივ მოსახლეობას ანტისახელისუფლებო აქციაზე გამოსვლისკენ მოუწოდებდნენ. უფრო ადრე კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებამ „სახელმწიფო უსაფრთხოების“ დაცვის მოტივით, ანტისახელისუფლებო მიტინგის წინ ინტერნეტი და SMS-ით მიმოწერის სერვისი დაბლოკა. დემონსტრანტები ქვეყნის პრეზიდენტის ჟოზეფ კაბილას გადადგომას მოითხოვენ, რომელმაც განაცხადა, რომ არჩევნებში მესამედ აპირებს მონაწილეობის მიღებას.[9]

თურქეთში გადატრიალების მცდელობისთვის 2700 ადამიანი სამსახურიდან გაუშვეს – თურქეთში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობასთან დაკავშირებული 2700-ზე მეტი ადამიანი სამსახურიდან გაათავისუფლეს. გავრცელებული ცნობით, სამხედრო სამსახური დაატოვებინეს სახმელეთო ჯარების 155 მოსამსახურეს, საზღვაო ძალების 155 სამხედროს და საჰაერო ძალების 327 მფრინავს. სამსახურიდან გაუშვეს ასევე ათობით სამართალდამცველი. თურქეთის ხელისუფლების გადაწყვეტილებით დაიხურა 34 საზოგადოებრივი ორგანიზაცია და ფონდი.

2016 წლის 15 ივლისს, თურქეთში სამხედროებმა სახელმწიფო გადატრიალება სცადეს, რომლის დროსაც 230-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, 2 ათასზე მეტი კი დაშავდა. ამბოხის ჩახშობის შემდეგ, ქვეყანის სახელმწიფო უწყებებში, სასამართლოში, განათლების ორგანიზაციებში, არმიასა და სპეცსამსახურებში კადრების გათავისუფლებები დაიწყო. თურქეთის ხელისუფლების მოსაზრებით, 2016 წლის ზაფხულში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის უკან ფეთჰულა გიულენი დგას, რომელიც ამერიკაში ცხოვრობს. გიულენი ბრალდებას უარყოფს.[10]

[1] BBC; Iraq Christmas service takes place in Mosul after IS defeat; 24 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42474236

[2] BBC; Kabul blast: Suicide attack near Afghan intelligence HQ; 25 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-42476030

[3] იმედის ახალი ამბები; ქაბულში მომხდარ აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო; 28 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/42174/qabulshi-momkhdar-apetqebaze-pasukhismgebloba-islamurma-sakhelmtsipom-aigo

[4] BBC; Egypt attack; Gunman targets Coptic Christians in church and shop; 29 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42511813

[5] BBC; Iranian cities hit by anti-government protests; 29 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42512946

[6] The Telegraph; Two reportedly killed after Iranian forces ‘open fire on protestors’ as demonstrations continue for third day; By Raf Sanchez; 31 December, 2017; available at: http://www.telegraph.co.uk/news/2017/12/30/iranian-students-clash-police-tehran-protests-enter-third-day/

[7] BBC; Iranian cities hit by anti-government protests; 29 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42512946

[8] Press TV; Iranian free to express criticism, stage protest: President Rouhani; 31 December, 2017; available at: http://www.presstv.com/Detail/2017/12/31/547403/Rouhani-Iran-protest-criticism

[9] The Guardian; Congo security forces kill at least seven during protests; 31 December, 2017; available at: https://www.theguardian.com/world/2017/dec/31/congo-security-forces-shoot-two-dead-during-protest-against-president

[10] Reuters; Turkey dismisses more than 2,700 with emergency rule decree; Reuters Staff; 24 December, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-security-decree/turkey-dismisses-more-than-2700-with-emergency-rule-decree-idUSKBN1EI04Y

მსოფლიო. ნუსრას ფრონტი (ჯაბჰათ ფათაჰ ალ-შამ). დეკემბერი, 2017

ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის არაკომერციული, არაპარტიული, საერთაშორისო პოლიტიკის ორგანიზაცია „Counter Extremism Project“ (CEP)  ნუსრას ფრონტის დაარსების და საქმიანობის შესახებ აქვეყნებს დეტალურ ინფორმაციას:

სახელი: ნუსრას ფრონტი (ჯაბჰათ ფათაჰ ალ-შამ)

ორგანიზაციის ტიპი: მეამბოხე არასახელმწიფო აქტორი, ტერორისტული, ტრანსნაციონალური, ძალადობრივი.

იდეოლოგია და წევრობა: ალ-ქაიდას შვილობილი დაჯგუფება; ისლამისტური ჯიჰადი; კუტბისტურ სალაფიტური სუნიზმი.

წარმოშობის ადგილი: სირია, ერაყი.

დაარსების წელი: ჩამოყალიბდა 2011 წელს, ოფიციალურად გამოცხადდა 2012 წლის იანვარში.

დამფუძნებლები: აბუ მუჰამმად ალ-გოლანი, აბუ ბაქრ ალ-ბაღდადი.

მოქმედების არეალი: სირია და ლიბანი

ასევე ცნობილია შემდეგი სახელწოდებებით:

  • ალ-ნუსრას ფრონტი
  • ალ-ნუსრას ფრონტი ლევანტის დაცვისთვის
  • ალ-ნუსრას ფრონტი ლევანტის ხალხისთვის
  • ალ-ნუსრას ფრონტი ლიბანში
  • ანსარ ალ-მოჯაჰედინას ქსელი
  • ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამ
  • ჯაბჰათ ალ-ნუსრა
  • ჯაბჰათ ალ-ნუსრა ლი-აჰლ ალ-შამ
  • ჯაბჰათ ალ-ნუსრა ლი-აჰლ ალ-შამ მინ მოჯაჰედინ ალ-შამ ფი საჰათ ალ-ჯიჰად
  • ჯაბჰათ ფათჰ ალ-შამ
  • ლევანტის დაპყრობის ფრონტი
  • ლევანტის მოჯაჰედები ჯიჰადის ბრძოლის ველზე
  • ლევანტის ხალხის მხარდამჭერი ფრონტი
  • თავდაცვის ფრონტი
  • სირიელი ხალხის დაცვის ფრონტი
  • ჯიჰადის ტერიტორიებზე სირიელი მოჯაჰედებისგან სირიელი ხალხის მხარდამჭერი ფრონტი
  • გამარჯვების ფრონტი

ნუსრას ფრონტი – ასევე ცნობილი, როგორც ჯაბჰათ ფათაჰ ალ-შამ (ლევანტის დაპყრობის ფრონტი) – წარმოადგენს საერთაშორისო სანქცირებულ ტერორისტულ დაჯგუფებას, რომელიც სირიაში რიგით მეორე ყველაზე ძლიერი მეამბოხე დაჯგუფებაა ისლამური სახელმწიფოს (ISIS) შემდეგ და ასევე, ალ-ქაიდას  ყოფილი  ღიად გაცხადებული შვილობილი დაჯგუფება. მის მიზანს წარმოადგენს ასადის რეჟიმის შეცვლა ისლამური სახელმწიფოთი. 2017 წლის იანვრიდან, მოქმედებს ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამის კოალიციის ფარგლებში, რის გამოც ადანაშაულებენ, რომ, როგორც ბაზა, ემსახურება ალ-ქაიდას გლობალურ ოპერაციებს. 2011 წლიდან მოყოლებული, ნუსრას ფრონტმა თანდათანობით დაიმკვიდრა ტერიტორიები სირიის მასშტაბით. 2017 წლის დასაწყისისთვის ნუსრას ფრონტის კონტროლის ქვეშ იყო ტერიტორიები სირიის ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით, მათ შორის იდლიბის პროვინციის დიდი ნაწილი.

ალ-ქაიდასგან გამოყოფის განცხადებამდე, წლების განმავლობაში, გოლანი ადასტურებდა აღნიშნული დაჯგუფებისადმი ერთგულებას. ნუსრას ფრონტის დამაარსებელი,  ISIS-ის ლიდერი აბუ ბაქრ ალ-ბაღდადი, აცხადებს, რომ გოლანი და სხვები – იმ დროისთვის ერაყის ალ-ქაიდის (AQI)  მებრძოლები – სწორედ მან გადაიყვანა სირიაში 2011 წელს, იმ მიზნით, რომ სამოქალაქო ომის შედეგად გამოწვეული ძალაუფლების ვაკუუმში უპირატესობა მოეპოვებინათ. 2013 წლის აპრილში, მას შემდეგ, რაც ალ-ბაღდადი ცალმხრივად აცხადებდა ნუსრას ფრონტის AQI-ის შემადგენლობაში გაერთიანებას, რომელიც დღეს ISIS-ის სახელითაა ცნობილი, გოლანმა გაწყვიტა კავშირები ბაღდადთან და დაადასტურა ცენტრალური ალ-ქაიდისადმი ერთგულება.

დასაწყისიდანვე ალ-ქაიდას ოფიციალურად აღიარებულმა შვილობილმა დაჯგუფებამ ნუსრას ფრონტმა განაცხადა, რომ მთლიანად გამოეყო საერთაშორისო ტერორისტულ ორგანიზაციას. 2016 წლის 28 ივლისს, ალ ქაიდამ გამოაქვეყნა აუდიო განცხადება, სადაც ნუსრას ფრონტს აძლევდა მათგან გამოყოფის ფორმალურ ნებართვას. ნუსრას ფრონტის ლიდერმა აბუ მუჰამმად ალ-გოლანმა მადლობა გადაუხადა მოძმე ალ-ქაიდას მმართველებს და ოფიციალურად გამოაცხადა გამოყოფა, რის შემდეგაც გადაირქვა სახელწოდება და ჯაბჰათ ალ-ნუსრას (გამარჯვების ფრონტი) ნაცვლად, დაირქვა ჯაბჰათ ფათაჰ ალ-შამ (ლევანტის დაპყრობის ფრონტი). ანალიტიკოსები დიდი ხნით ადრე ვარაუდობდნენ, რომ ალ-ქაიდასგან გამოყოფა, რომელიც ხელოვნურია, ნუსრას ფრონტს საშუალებას მისცემდა უფრო მეტი დაფინანსება მოეზიდა სპარსეთის ყურის ქვეყნებისგან, როგორიცაა კატარი, მოეპოვებინა ადგილობრივი მხარდაჭერა და საკუთარი თავი წარმოედგინა, როგორც ლეგიტიმური მეამბოხე დაჯგუფება სირიაში. ნუსრას ფრონტმა სწორედ აღნიშნული სტრატეგია აირჩია, 2017 წლის 28 იანვარს განაცხადა, რომ მისი გამოყოფა მოხდა იმის გამო, რომ შეერთებოდა სირიის უფრო დიდ ისლამისტურ გაერთიანებას, ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამს (ლევანტის გათავისუფლების ასამბლეა, იგივე HTS), რომელსაც ხელმძღვანელობდა ყოფილი ისლამისტური ფრაქციის აჰრარ ალ-შამის ლიდერი, ჰაშიმ ალ-შეიხი. HTS არის კოალიცია, რომელიც, ათობით პატარა ისლამისტური დაჯგუფებების და სეკულარული თავისუფალი სირიის არმიის გვერდით, აერთიანებს ხუთ ძირითად ისლამისტურ ფრაქციას – ნუსრას ფრონტს, ჰარაქათ ნურ ალ-დინ ალ-ზენქის, ლივა ალ-ჰაქქის, ანსარ ალ-დინს და ჯაიშ ალ-სუნნას – რომელთა სამხედრო მიმართულებასაც ხელმძღვანელობს გოლანი.

სირიაში ადგილობრივი მხარდაჭერის მოსაპოვებლად, ნუსრას ფრონტი იყენებს ალ-ქაიდასთან დაკავშირებული ჯიჰადისტის, აბუ მუსაბ ალ-სურის, სამხედრო და მოქმედების არეალის სტრატეგიებს, როგორიცაა სირიაში დაფუძნებულ მრავალრიცხოვან კოალიციებში მონაწილეობა, ასევე თანამშრომლობა სხვა ისლამისტებთან და ზოგჯერ, სეკულარულ მეამბოხე ჯგუფებთან, რათა ერთობლივი თავდასხმები განახორციელონ ასადის შეიარაღებულ ძალებზე. ნუსრას ფრონტი, ამჟამად უკვე  HTS, ასევე ხელმძღვანელობს სამოქალაქო ადმინისტრაციულ ფრთას „საჯარო სერვისების ადმინისტრაციას“, რომელიც უზრუნველყოფს საბაზისო ადმინისტრაციულ საჭიროებებს და უსაფრთხოებას. ასევე, ისლამური სამართლის სხვადასხვა ფორმით მართავს მეამბოხეების კონტროლის ქვეშ არსებულ ზოგიერთ ქალაქს.

დაარსების დღიდან, ნუსრას ფრონტს განხორციელებული აქვს ფორმალური სამხედრო კამპანიები, მკვლელობები, მძევლების აყვანა, „მარტოხელა მგლის“ ოპერაციები, მათ შორის ალ-ქაიდას ცნობილი საფირმო ნიშანი – თვითმკვლელი ტერორისტების აფეთქება. 2013 წლის ივნისის მონაცემებით, ნუსრას ფრონტმა პასუხისმგებლობა აიღო, სირიის სამოქალაქო ომის დროს მომხდარ, 70-დან 57 თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმაზე. აღნიშნულის შემდეგაც, დაჯგუფება აგრძელებდა თვითმკვლელი ტერორისტული ხასიათის თავდასხმებს სირიაში და ასევე, გააფართოვა მოქმედებების არეალი ლიბანშიც, მას შემდეგ, რაც, 2013 წლის შუა პერიოდიდან, ჰეზბოლა შეუერთდა ომს. ლიბანში, ნუსრას ფრონტი აღვივებს სექტარიანულ დაყოფას, რასაც ახორციელებს ბეირუთში სამოქალაქო ცენტრებზე და ჰეზბოლას დასაყრდენ ტერიტორიებზე, როგორიცაა ჰერმელი (ლიბანის ჩრდილო-აღმოსავლეთი საზღვარი სირიასთან) თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმების გზით.

2016 წლის შუა პერიოდის მონაცემებით, ნუსრას ფრონტი ყველაზე ძლიერ მეამბოხე გასამხედროებულ ძალად მიიჩნევა სირიაში, რომელსაც დაახლოებით 5,000-დან 10,000-მდე მებრძოლი ჰყავს, მათ შორისაა დაახლოებით 7,000 მებრძოლი მხოლოდ იდლიბის პროვინციაში. აღნიშნულმა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ, ISIS-ის შემდეგ, ყველაზე დიდი რაოდენობით უცხოელ მებრძოლთა კონტიგენტი მიიზიდა საკუთარ რიგებში.

დოქტრინა

ნუსრას ფრონტი სალაფისტური ჯიჰადის იდეოლოგიის მიმდევარია, რომელიც მიზნად ისახავს საკუთარ კონტროლირებად ტერიტორიებზე ისლამური მმართველობის დამყარებას. 2012 წლის იანვარში, დაჯგუფების ინაუგურაციის ვიდეოში, ნიღბიანი წარმომადგენელი განმარტავდა მათ რეგიონულ მიზნებს. მისი თქმით, ნუსრას ფრონტი წარმოადგენს სირიელ მოჯაჰედებს, რომლებიც ჯიჰადის სხვადასხვა ფრონტიდან გაერთიანდნენ, რათა დედამიწაზე აღადგინონ ღმერთის კანონი [ისლამური სამართალი] და შური იძიონ სირიელების შელახული ღირსებისთვის და დაღვრილი სისხლისთვის.

მას შემდეგ, რაც ნუსრას ფრონტი გამოეყო ალ-ქაიდას, გოლანის განცხადებით, დაჯგუფების ძირითადი მიზნები არ შეცვლილა და ისინი, უკომპრომისოდ, კვლავ აგრძელებენ ჯიჰადს ალ-შამში [სირიაში], რათა ასადის მთავრობა ჩაანაცვლონ შარიათზე (ისლამური სამართალი) დაფუძნებული მმართველობით.

ორგანიზაციული სტრუქტურა

ნუსრას ფრონტი არის, როგორც იერარქიული, ასევე რეგიონული. ისტორიულად, თითოეულ რეგიონს ჰყავს საერთო ლიდერი, იგივე სამხედრო მეთაური და რელიგიური ლიდერი. მთლიანობაში ჯგუფს ხელმძღვანელობს პატარა საკონსულტაციო საბჭო, სახელად მაჯლის-აშ-შურა, რომელსაც სათავეში უდგას ემირი („მეთაური“ ან „პრინცი“), აბუ მუჰამმად ალ-გოლანი. წლების მანძილზე გოლანი ერიდებოდა საჯაროდ სახის გამოჩენას, აქვეყნებდა აუდიო ჩანაწერებს და მედია საშუალებებისთვის მიცემულ პირად ინტერვიუებში მისი სახე მუდამ ბუნდოვანი იყო. 2016 წლის ივლისში,  გოლანი გამოჩნდა ვიდეო ჩანაწერზე, რათა გაეცხადებინა მისი გამოყოფა ალ-ქაიდასგან. 2017 წლის დასაწყისში, გოლანის განცხადებით, იგი განზე გადგა ლიდერის როლის შესრულებისგან, რათა დამორჩილებოდა  HTS-ის კოალიციის ლიდერს, ჰაშიმ ალ-შეიხს, თავად კი დაჯგუფების სამხედრო მეთაურად დაინიშნა. თუმცა, შეიხისადმი ნომინალური პატივისცემის გამოხატვის მიუხედავად, მიიჩნევა, რომ გოლანი ინარჩუნებს, ნუსრას ფრონტის ლიდერის ავტორიტეტს.

დაფინანსება

დაარსებიდან (2011 წლიდან) ნუსრას ფრონტი კარგ დაფინანსებას იღებს. 2016 წლის აგვისტოსთვის, დაჯგუფებამ საკმაოდ დიდი დაფინანსება მიიღო სხვადასხვა საშუალებებით, მათ შორის გადასახადებით, ტარიფებით, ჯარიმებით, გამოსასყიდებით, საერთაშორისო შემოწირულობებით, ნავთობის გაყიდვით, ძარცვით და კონტრაბანდით.

ნუსრას ფრონტის შემოსავლის ყველაზე სტაბილური წყაროა გადასახადები, ტარიფები და ჯარიმები, რომელსაც ის ადგილობრივ მოსახლეობას უწესებს. გადასახადებში იგულისხმება, შემოსავალი, ბიზნესი, მომსახურება და კომუნალური გადასახადები, მათ შორის წყალზე და ელექტროენერგიაზე წვდომა. როგორც ცნობილია, ნუსრას ფრონტი ფინანსდება ბინების გაქირავებით და ასევე უწესებს გადასახადებს იდლიბის პროვინციაში იძულებით გადაადგილებულ პირებს. გარდა ამისა, დაჯგუფებამ რელიგიური უმცირესობების ჯგუფებს ჩამოართვა ქონება და სხვა მეამბოხე ჯგუფებს იარაღზე დაუწესა ტარიფები. ამ მხრივ, მიიჩნევა, რომ  ნუსრას ფრონტმა შეიარაღების თითქმის ნახევარი მოიპოვა, ჩრდილოეთით, სირიის თავისუფალი არმიისთვის გაგზავნილი იარაღიდან.

დაფინანსების წყაროებია, ასევე საუდის არაბეთის, კატარის და ქუვეითის მდიდარი პირების მხრიდან პირადი შემოწირულობები, რომლებიც თანხის გადაცემას ახორციელებდნენ მცირე რაოდენობის ფულადი გადარიცხვებით ან კონკრეტულ პირს ხელზე ატანდნენ, რომელიც კვეთდა ნუსრას ფრონტის მიერ კონტროლირებად საზღვარს. 2016 წლის ივლისში, როდესაც ნუსრას ფრონტმა მიიღო გადაწყვეტილება გამოყოფოდა ალ-ქაიდას, აღნიშნულმა ფაქტმა მეტი მოტივაცია მისცა კატარში მყოფ დონორებს დაეფინანსებინათ ნუსრას ფრონტი ისე, რომ მათ ბრალს არ დადებდნენ ალ-ქაიდას დაფინანსებაში.

უცხოური შემოწირულობების გარდა, ნუსრას ფრონტი ფინანსდება ნავთობის გაყიდვებით და კონტრაბანდით, ასევე სიგარეტის კონტრაბანდით და გამოძალვით. მიუხედავად იმისა, რომ მთავრობები უარყოფენ ტყვეთა გაცვლის დროს რაიმე სახის გადასახადის გადახდას, ნუსრას ფრონტმა მილიონობით დოლარი მოიგო კატარის მთავრობის მიერ ორგანიზებული ტყვეთა გაცვლის მოლაპარაკებების შედეგად. ერთ-ერთი გაცვლისას, 2014 წლის მარტში, როდესაც გაათავისუფლეს ოთხი ბერძენი მართლმადიდებელი მონაზონი, დაჯგუფებამ სანაცვლოდ 4 მილიონი აშშ დოლარი მიიღო.

რეკრუტირება

ისტორიულად, იმისთვის, რომ პირი შეერთებოდა ნუსრას ფრონტს, რეკრუტებს წინა ხაზის ორი მეთაურისგან უნდა მოეპოვებინათ თაზქია (ვაუჩერი რეკრუტის სახელზე). მას შემდეგ, რაც რეკრუტს აიყვანდნენ მას უნდა წარმოეთქვა ბაიაჰის ფიცი (ერთგულების ფიცი), რაც ნიშანი იყო მის მიერ რელიგიური ვალდებულების აღებისა.

ნუსრას ფრონტი ახალწვეულებს ასევე იყვანდა ონლაინ და პირადი წერილობითი შეტყობინებების საფუძველზე, რომელსაც ყოფილი მედია საშუალებების – ალ-მინარა, ალ-ბაიდა და ფურსან ალ-შამ – გზით იღებდა.

HTS-ის ქვეშ შეიქმნა ახალი მედია საშუალება, ებაას სააგენტო, რომელიც აქვეყნებს ამაქის (ISIS-ის მედია საშუალება) მსგავს მაღალი ხარისხის ვიდეოებს, ინფო გრაფიკას, და მედია განცხადებებს.

ნუსრას ფრონტს ასევე ადანაშაულებენ ბავშვი ჯარისკაცების რეკრუტირებაში. სირიაში გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის საბჭოს დამოუკიდებელი კომისიის მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ნუსრას ფრონტი 2017 წელსაც განაგრძობს ბავშვი ჯარისკაცების რეკრუტირებას.

ISIS – თან კავშირი

ნუსრას ფრონტი ერაყის ალ-ქაიდას (AQI, ამჟამად ISIS), გაფართოების შედეგად შეიქმნა და AQI-ის ლიდერისგან, აბუ ბაქრ ალ ბაღდადისგან, ყოველთვიურ ხელფასს იღებდა. ამ ორ დაჯგუფებას შორის ურთიერთობა 2013 წლის აპრილში გაუარესდა, როდესაც ბაღდადიმ ცალმხრივად გამოაცხადა მათი დაჯგუფებების შერწყმა. მას შემდეგ, ორივე მხარე ჩართულია ძალადობრივ შეტაკებებში და იბრძვიან ტერიტორიული კონტროლისთვის.

საერთაშორისო აღიარება

ნუსრას ფრონტი სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა ქვეყნის მიერ გამოცხადებულია უცხოურ ტერორისტულ ორგანიზაციად. 2012 წლის 10 დეკემბერს, აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტმა ნუსრას ფრონტი აღიარა ტერორისტულ ორგანიზაციად. 2013 წელს საფრანგეთმა, ავსტრალიამ, კანადამ და დიდმა ბრიტანეთმა აღიარეს ტერორისტულ ორგანიზაციად, ხოლო 2014 წელს –  რუსეთმა, საუდის არაბეთმა, თურქეთმა, გაერთიანებულმა არაბულმა საემიროებმა და ევროკავშირმა.[1]

[1] CEP – Counter Extremist Project – Nusra Front (Jabhat Fateh al-Sham), available at: https://www.counterextremism.com/threat/nusra-front-jabhat-fateh-al-sham (accessed on 27 December 2017)

ეგვიპტე. მუსლიმთა საძმოს მხარდამჭერების მიმართ დამოკიდებულება. დეკემბერი, 2017

„Human Rights Watch“ 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტოს ოფიცრები რუტინულად აწამებდნენ და აუჩინარებდნენ რამდენიმე ნიშნით ეჭვმიტანილებს. ასეთი მოპყრობის მსხვერპლი დაკავებულების დიდი ნაწილის მიმართ ბრალდება მუსლიმი საძმოს წევრობა იყო. მუსლიმთა საძმო 2013 წელს მთავრობამ ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოაცხადა, მაგრამ ის რჩებოდა ქვეყნის უდიდეს ოპოზიციურ მოძრაობად.[1]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ მთავრობა სისტემატურად დევნის ოპოზიციურ პარტიებს და პოლიტიკურ მოძრაობებს. მუსლიმთა საძმოს წევრთა და მხარდამჭერთა დიდი რაოდენობა, მათ შორის მაღალი რანგის პირები თითქმის სრული შემადგენლობით, დააპატიმრეს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ; დაკავებები გაგრძელდა 2016 წელსაც. საძმოს ზოგიერთი წევრი გაურკვეველ ვითარებაში მოკლეს პოლიციასთან შეტაკებისას. სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციების მონაცემებით, 2016 წლისთვის 40 ათასამდე ადამიანი დააკავეს პოლიტიკური მოტივებით; მათი უმრავლესობა მუსლიმ საძმოსთან დადასტურებული ან სავარაუდო კავშირის გამო.[2]

„Amnesty International“ 2016/2017 წლების ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის შინაგან საქმეთა სამინისტრო პერიოდულად ავრცელებდა ინფორმაციას უსაფრთხოების ძალების მიერ რეიდებისას ეჭვმიტანილების, მათ შორის მუსლიმთა საძმოს წევრების და შეიარაღებული დაჯგუფებების სავარაუდო წევრების, მოკვლის შესახებ. მთავრობის კრიტიკოსები და ოპონენტები ხშირად ხდებიან თვითნებური დაკავებისა და დაპატიმრების მსხვერპლნი მუსლიმთა საძმოს ან 6 აპრილის მოძრაობისადმი კუთვნილების ბრალდებით.[3]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2017 წლის 26 ივლისს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ მუსლიმთა საძმო ეგვიპტის მიერ ტერორისტულ ორგანიზაციადაა აღიარებული და მისი წევრები შესაძლოა გასამართლდნენ ქვეყნის სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით. ბევრი მაღალი და საშუალო რგოლის ლიდერი და წევრი დააპატიმრეს და მიუსაჯეს ხანგრძლივი ვადით პატიმრობა და რიგ შემთხვევებში სიკვდილით დასჯაც. უსაფრთხოების სამსახურმა ათასობით წევრი და მხარდამჭერი დააპატიმრა, ძირითადად დემონსტრაციებისას. ზოგიერთი წევრი და მხარდამჭერი დემონსტრაციების მსვლელობისას დაშავდა და ზოგიერთი დაიღუპა კიდეც.

მაღალი პროფილის პირები, რომლებიც პოლიტიკურად აქტიურები იყვნენ ან იქცევდნენ ხელისუფლების ყურადღებას, ძირითადად დემონსტრაციებისას, სავარაუდოდ, იქნებიან დაკავებულნი ან დაპატიმრებულნი, რა დროსაც მათ მიმართ არასათანადო მოპყრობის და არაპროპორციული სასჯელის რისკი არსებობს, რაც უტოლდება დევნას ან სერიოზულ ზიანს. ასევე, დევნის ან სერიოზული რისკის ქვეშ არიან ის პირები, ვინც არ არიან წევრები, მაგრამ არიან მაღალი პროფილის მქონე მხარდამჭერები, მაგალითად ჟურნალისტები.

ამავე დოკუმენტში ნათქვამია, რომ მუსლიმთა საძმოს დაბალი რანგის, აპოლიტიკური ან არა აქტიური წევრები და მხარდამჭერები, ასევე, მხარდამჭერებად მიჩნეული პირები, ძირითადად არ არიან სამიზნეები და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ დევნის რისკის ქვეშ აღმოჩნდნენ.[4]

[1] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 29 December 2017]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Egypt, 15 April 2017, available at:

[accessed 29 December 2017]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Egypt, 22 February 2017, available at:

[accessed 29 December 2017]

[4] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Muslim Brotherhood , 26 July 2017, v 3.0, available at:

[accessed 29 December 2017]

სომალი. უჯეჯენის ტომი; ტომთაშორისი ქორწინება. დეკემბერი, 2017

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვითა საბჭომ 2016 წლის ნოემბერში, უჯეჯენის ქვე-კლანის შესახებ გამოაქვეყნა ინფორმაცია, სადაც აღწერილია ტომის წარმომავლობა, მისი მახასიათებლები და კლანებს შორის იერარქია.

სახელწოდების ვარიანტები

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვითა საბჭოს კვლევით დირექტორატთან კორესპონდენციისას, ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯის განვითარების დაგეგმვის განყოფილების უფროსი ლექტორის – რომელმაც ჩაატარა კვლევა სომალიში პოლიტიკური დასახლებების განვითარების შესახებ – ინფორმაციით, სომალის კლანების სახელწოდებები ძალიან ცვლადია. უჯეჯენის ქვე-კლანის სახელის დაწერილობა შეიძლება იყოს შემდეგნაირი: Ujejen, Ujeedeen, Ujeejeen, Ujudeen, Ujejeen, Ujeien, Ujudayn, Ujujeen და სხვა.

ადგილი სომალის კლანის გენეალოგიაში

უჯეჯენი მიეკუთვნება ჰავიეს (Hawiye) კლანის ოჯახს. უფროსი ლექტორის განცხადებით, ჰავიე წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად კლანურ ოჯახს.

ლეიდენის უნივერსიტეტის აფრიკის კვლევების ცენტრის მკვლევრის, იან აბბინკის ნაშრომის – „სომალის კლანის საერთო გენეალოგია“ – მიხედვით, უჯეჯენის ქვე-კლანი არის გურგატეს (Gurgate, ასევე იწერება, როგორც Gorgate, Gorgarte, or Gorgaate) კლანის ნაწილი, რომელიც ბაჰ გირეის (Bah Girei) კლანის ნაწილია და რომელიც, თავის მხრივ, ჰავიეს კლანის ოჯახს მიეკუთვნება.

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის (UNHCR) მიერ სომალის კლანების გენეალოგიის შესახებ, 2004 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში, უჯეჯენი მუდულოდის (Mudulod) კლანის ნაწილია, რომელიც თავის მხრივ გურგატეს ნაწილია, გურგატე კი ჰავიეს ნაწილი.

სომალიში UNHCR-ის საველე რეპატრიაციის ოფიცრის, გუიდო ამბროსოს, მიერ შედგენილი გენეალოგიის მიხედვით, უჯეჯენი მუდულოდის ქვეჯგუფია, რომელიც ჰირაბის (Hirab) ნაწილია, ჰირაბი კი ეკუთვნის მოჰამუდს (Mohamud), მოჰამუდი – გორგატეს, ხოლო გორგატე – ჰავიეს.

სომალის რეგიონის საკითხებზე სპეციალიზებული სომალის ანალიტიკოსის, განცხადებით, უჯეჯენი მუდულოდის კლანის და ჰირაბის შემადგენელი ნაწილია. მისივე თქმით, ჰირაბი ჰავიეს ყველაზე დიდ კლანს წარმოადგენს.

უფროსი ლექტორის განცხადებით, უჯეჯენი, ჰაბრ გიდირისთან (Habr Gidir, ასევე Habar Gidir) და აბგაალისთან (Abgaal, ასევე Abgal) ერთად, ჰავიეს ოჯახის გორგატეს შტოს ნაწილია. იმავე წყაროს ცნობით, უჯეჯენი მართალია არ არის განსაკუთრებულად ძლიერი ქვე-კლანი, თუმცა, ზოგადად, მიიჩნევა ჰავიეს კლანის ცენტრალურ ნაწილად და ამის გამო, საკუთარ ტერიტორიებზე საკმაო რეპუტაციით სარგებლობს.

დამოუკიდებელი საერთაშორისო ორგანიზაცია Saferworld-სთვის სომალის პროგრამის მრჩევლის ინფორმაციით, რომელიც საკუთარ გამოცდილებაზე დაყრდნობით საუბრობს, აცხადებს, რომ უჯეჯენს მჭიდრო ეთნიკური კუთვნილება აქვს აბგალ-ჰავიეს კლანთან, რომელიც რიცხობრივად და გეოგრაფიულად ყველაზე დომინანტ კლანს წარმოადგენს მოგადიშუში.

განმასხვავებელი თვისებები და რაოდენობა

სომალის პროგრამის მრჩევლის განცხადებით, უჯეჯენის ტომის წარმომადგენლებს არ აქვთ რაიმე განსაკუთრებული თვისება, რაც მათ სომალის სხვა კლანებისგან გამოარჩევს. სხვა წყაროები მიუთითებენ, რომ უჯეჯენი შედარებით პატარა ქვე-კლანია. სომალის ანალიტიკოსის თქმით, ისინი პატარა ქვე-კლანს წარმოადგენენ იმ რეგიონში, სადაც ცხოვრობენ. ინფორმაცია უჯეჯენის ტომის წევრების ზუსტ რაოდენობაზე ვერ იქნა მოძიებული. სომალის ანალიტიკოსის განცხადებით, სომალიში, სტატისტიკური მონაცემები, მოსახლეობის აღწერა და კლანების შემადგენლობა ხელმისაწვდომი არ არის.

ადგილმდებარეობა

ანგარიშში მითითებულ წყაროებზე დაყრდნობით, უჯეჯენის ტომი ცხოვრობს შემდეგ ტერიტორიებზე:

  • ჰირანის (Hiran/Hiraan) რეგიონი სომალიში.
  • ეთიოპიის მეხუთე საზღვრის ზონა.
  • მოგადიშუ
  • ეთიოპია, სომალის რეგიონში.

სომალის ანალიტიკოსის განმარტებით, უჯეჯენს ჰყავს რვაზე მეტი მეზობელი კლანი ჰირანის რეგიონში, რომელთაგან თითოეულ კლანს აქვს თავისი ჩვეულებითი კანონები და საკუთარი ურთიერთობები სხვა კლანებთან მიმართებაში. მისივე თქმით, ქვემოთ ჩამოთვლილი კლანური ოჯახები და კლანები არიან უჯეჯენის მეზობლები:

  • ჰავიე: ქსავაადლე (Xawaadle), ჰაბარ გიდირი, სეირი (Ceyr), და ჯიჯელე (Jijele);
  • დარუდი (Darood): მარეჰანი (Marehan) და ოგადენი (Ogaden);
  • დირი (Dir): აბდალლა (Abdalla);
  • ჯარეერი (Jareer): მაკანე (Makane);
  • შანტა შეიხი (Shanta Sheikh), როგორიცაა რეერ ავქსასან კალვეინე (Reer Awxasan Kalweyne).

საქმიანობა

უფროსი ლექტორის განცხადებით, ჰავიეს ქვე-კლანები და სხვა „კეთილშობილი“ გვარები, ტრადიციულად, საკუთარ თავს მიაკუთვნებენ მესაქონლეობას, თუმცა საკმაოდ დიდი რაოდენობა დასახლდა ქალაქებში და, ზოგიერთ შემთხვევაში, გადაინაცვლეს სოფლის მეურნეობაში. სომალის პროგრამის მრჩევლის განმარტებით, მიუხედავად რაოდენობრივი სიმცირისა, უჯეჯენის ტომი შედარებით გავლენიანია, რამდენადაც მისი წევრები უმეტესად ქალაქში ცხოვრობენ და შესაბამისად, კარგი განათლება აქვთ. მისივე თქმით, სომალის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი უჯეჯენი იყო, ასევე მოგადიშუს მერიც.

მათ მიმართ მოპყრობა

უფროსი ლექტორის განცხადებით, ტრადიციულად, უჯეჯენის კლანი არ არის სუსტი და მარგინალიზებული. ისინი საკუთარ თავს მტკიცედ აყენებენ „კეთილშობილურ“ გვარებს შორის და ცენტრალურ ნაწილში ცხოვრების გამო, სადაც ჰავიეს ოჯახის სხვა ჯგუფების გარემოცვაში არიან, სარგებლობენ მნიშვნელოვანი უპირატესობით. იმავე წყარომ გამოთქვა მოსაზრება, რომ საჭიროების შემთხვევაში, უჯეჯენს შეუძლია დასახმარებლად მოუწოდოს ჰავიეს ალიანსს, თუმცა, იქვე აღნიშნა, რომ კლანური ალიანსები საკმაოდ მყიფეა.

სომალის პროგრამის მრჩევლის განმარტებით, უჯეჯენმა, როგორც უმცირესობის კლანის წარმომადგენელმა, შესაძლოა თავი მარგინალიზებულად იგრძნოს, რაც საერთოა სომალის პატარა კლანებისთვის.

ათ ადგილობრივი კლანის უხუცესთან ჩატარებულ ინტერვიუზე დაყრდნობით, სომალის ანალიტიკოსმა დაადგინა, რომ უჯეჯენს ზოგიერთ კლანთან აქვს საკმაოდ კეთილგანწყობილი ურთიერთობა, თუმცა ზოგიერთი კლანის მხრიდან, განსაკუთრებით კი ოგადენის (დარუდის ოჯახი) და ქსავაადლეს (ჰავიეს ოჯახი) მხრიდან, თავს მარგინალიზებულად მიიჩნევს. იმავე წყაროს ცნობით, ქსავაადლე პატივს არ სცემს უჯეჯენის ტომს და აქვთ დავა წყლისა და საძოვრების საკითხზე. სომალის ანალიტიკოსის ცნობით, დარუდი პატივს სცემს ჰავიეს ჩვეულებით სამართალს, მაგრამ როცა საქმე ეხება ტერიტორიულ ექსპანსიას, წყლის და საძოვრების უფლებებს, დარუდი აჩენს თავის სიძლიერეს უჯეჯენის ტომთან მიმართებაში და ზოგჯერ, როდესაც ადგილი აქვს ბრძოლასთან დაკავშირებულ პრობლემებს, არ იხდის დჰიიგს (Dhiig) და დიოს (Diyo), ითარგმნება როგორც „სისხლი“ და „რესტიტუცია“ (კომპენსაცია). სომალის ანალიტიკოსის თქმით, რაც შეეხება დირი/აბდალლას, მათ და უჯეჯენის ტომს შორის კეთილგანწყობილი ურთიერთობაა, თუმცა უჯეჯენი იყენებს თავის ძალას, რომ მოიპოვოს პოტენციური მხარდაჭერა ჰირააბის ქვე-კლანებისგან, რომლებიც ურთიერთქმედებენ აბდალლას, ჯარეე/მაკანასა და ჯიჯელესთან. იმავე წყაროს ცნობით, ჰაბარ გიდირი სრულად სცემს პატივს უჯეჯენს, ვინაიდან მათ ნათესაური კავშირი აქვთ. გარდა ამისა, უჯეჯენს კარგი ურთიერთობა აქვს ურბანულ შანტა შეიხის, მაკანას და სეირის კლანებთან.[1]

თუმალის (თომალის) ტომი

მიუხედავად იმისა, რომ სომალიში მცხოვრები უმცირესობათა ჯგუფის წევრთა ზუსტი რაოდენობა ჯერ-ჯერობით დადგენილი არ არის, შეფასებები მიუთითებს, რომ უმცირესობები სომალის მთლიანი მოსახლეობის ერთ მესამედს შეადგენენ; დაახლოებით 2,000,000 ადამიანს. უმცირესობათა ჯგუფებია: ბანტუ, ბრავენესე, რერჰამარი, ბაჯუნი, ეილე, გალგალა, თუმალი, იბირი და გაბოიე. აღნიშნული ჯგუფები უკიდურეს გაჭირვებაში ცხოვრობენ და განიცდიან მრავალი ფორმის დისკრიმინაციას. გაბოიე, თუმალი და იბირი ცხოვრობენ ჰარგეისაში.

სომალიში უმცირესობათა ჯგუფების სოციალური სეგრეგაცია 1991 წლის შეიარაღებულ კონფლიქტამდე დაიწყო, თუმცა ხელისუფლებას აღნიშნული საკითხის მოსაგვარებლად არანაირი სახის პროგრამა არ გაუტარებია. უფრო მეტიც, ის სერიოზულად არღვევდა ადამიანის ძირითად უფლებებს და აღნიშნული ჯგუფების განვითარების უფლებას.

გაბოიე, თუმალი, იბირი და გალგალა ეთნიკურად ასოცირდება სამალესთან, რომელიც ქმნის დომინანტ კლანს სომალიში, თუმცა კულტურულმა სტიგმამ და ტრადიციებმა, ისინი გამორიცხეს სამალეს კლანიდან. აღნიშნული უმცირესობათა ჯგუფის ძირითადი საქმიანობაა მჭედლობა და მეწაღეობა, ასევე არიან მონადირეები/შემგროვებლები. ისინი ძირითადად სომალის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში ცხოვრობენ.

უმცირესობათა ჯგუფების უმრავლესობა ასიმილირდა იმ სომალურ კლანებთან, რომელთან ერთადაც ისინი ცხოვრობენ. ზოგიერთი გაბოიე, თუმალი და იბირი ასიმილირდა ისაკთან, სომალი ლენდში, ხოლო გალგადუდის რეგიონში მცხოვრები გაბოიე, თუმალი და იბირი ასიმილირდნენ ჰავადლეს, მურასადეს და მარეჰანის კლანთან.[2]

კლანებს შორის შერეული ქორწინება

2009 წლის სექტემბერში, მედია საშუალება „IRIN News“-ის მიერ გამოქვეყნებული ახალი ამბების ანგარიშში აღნიშნულია, რომ უმცირესობათა ჯგუფები, როგორიცაა მადიბანი, გაბოოიო და თუმალი ხშირ შემთხვევაში განიცდიან დისკრიმინაციას საკუთარი საქმიანობის გამო, ისინი არიან მეწაღეები და მჭედლები. მიუხედავად იმისა, რომ არიან სომალელები და მუსლიმები, აღნიშნული უმცირესობათა ჯგუფები, ტრადიციულად, არასოდეს დაქორწინებულან სომალის დიდი კლანების წარმომადგენლებთან და სოციალურად მათთან არ ირევიან. დომინანტი კლანის წარმომადგენელი ერთ-ერთი სომალელი ქალბატონი, ადუდი, IRIN News-თან საუბარში ამბობს, რომ 2007 წელს ჩუმად იქორწინა მის მეუღლეზე, მაჰამუდიზე, რომელიც უმცირესობათა კლანიდან, მადიბანიდან, იყო. სწორედ ამ ქორწინების შემდეგ დაეწყო პრობლემები. როცა მისმა ოჯახმა და ნათესავებმა ქორწინების შესახებ შეიტყვეს, დაუყონებლივ მოითხოვეს განქორწინება. მან უარი განაცხადა, რის გამოც მისი ძმები, ბიძაშვილები და ბიძები გამუდმებით სცემდნენ. მის ქმარს, მაჰამუდს, დაემუქრნენ და ერთხელ ესროლეს კიდეც, რის შემდეგაც გალკაიოს (ქალაქი ნაწილობრივ პუნტლენდში და ნაწილობრივ სომალის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს) სამხრეთით გაიქცა. ადუდის განცხადებით, თუ ისინი სომალიში დაბრუნდებიან, მათ აუცილებლად მოკლავენ.

აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ, სომალის შესახებ გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ უმცირესობათა ჯგუფებსა და დომინანტ კლანებს შორის შერეული ქორწინება იყო შეზღუდული. [3]

აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ უმცირესობათა ჯგუფებს არ ჰყავდათ შეიარაღებული მებრძოლები, რის გამოც, დომინანტი კლანის წევრების და სხვადასხვა შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან, არაპროპორციულად ხდებოდა მათი მკვლელობა, წამება, გაუპატიურება, გამოსასყიდის გამო გატაცება და საკუთრების ჩამორთმევა. ბევრი უმცირესობათა თემის წარმომადგენელი კვლავ უკიდურეს სიღარიბეში ცხოვრობს და მრავალი სახის დისკრიმინაციას განიცდის.[4]

„IRIN News“-ის მიერ 2008 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ უმცირესობათა ტომის წარმომადგენლები, მათ შორის გაბოიე, მიდგანი, თუმალი და იბრო, რომელთა უმრავლესობა კარჩაკეტილი ცხოვრებით ცხოვრობს, არ ირევიან და არც ქორწინდებიან სხვა თემის წარმომადგენლებზე. მათი უმრავლესობა არის მეწაღე, მჭედელი და დალაქი.[5]

გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის საბჭოს მიერ 2017 წლის სექტემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სომალი ლენდში, უმცირესობათა ჯგუფის წარმომადგენლები გამოხატავდნენ უკმაყოფილებას იმასთან დაკავშირებით, რომ საზოგადოებასთან ინტეგრაციის კუთხით აწყდებოდნენ სირთულეებს. ერთ-ერთ მაგალითს წარმოადგენდა შერეული ქორწინება უმცირესობათა და დომინანტ კლანებს შორის. ერთ შემთხვევაში, დაქორწინების შემდეგ, წყვილი ფარულად გაიქცა, თუმცა უმრავლესობის კლანის წარმომადგენლებმა, რომელსაც ცოლი მიეკუთვნებოდა, იპოვეს ისინი და ორივე მათგანი სცემეს. უმცირესობები კიდევ ერთ პრობლემად ასახელებდნენ, მათი წარმომადგენლების ნაკლებობას ფედერალურ პარლამენტში.[6]

[1] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Somalia: Information on the Ujejen sub-clan, including distinguishing features, locations, occupations and position in the clan hierarchy; treatment (2014-November 2016), 10 November 2016, SOM105678.E, available at: http://www.refworld.org/docid/592d76800.html [accessed 19 December 2017]

[2] Reliefweb – UNCU/UN-OCHA Somalia,  August 2002, available at: https://reliefweb.int/report/somalia/study-minorities-somalia (accessed on 19 December 2017)

[3] Ireland: Refugee Documentation Centre, Somalia: Information on the treatment of people from the Tumal clan, 5 February 2010, Q11605, available at: http://www.refworld.org/docid/4b8fcb1ef.html [accessed 19 December 2017]

[4] USDOS – Country Reports on Human Rights Practices 2016 – Somalia, published 3 March 2017, available at: https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2016/af/265300.htm (accessed on 19 December 2017)

[5] Ireland: Refugee Documentation Centre, Somalia: Information on the treatment of people from the Tumal clan, 5 February 2010, Q11605, available at: http://www.refworld.org/docid/4b8fcb1ef.html [accessed 19 December 2017]

[6] HRC – UN Human Rights Council (formerly UN Commission on Human Rights): Report of the Independent Expert on the situation of human rights in Somalia [A/HRC/36/62], 6 September 2017

 (accessed on 19 December 2017)

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 დეკემბერი, 2017

პაკისტანში ეკლესიაზე თავდასხმას 7 ადამიანი ემსხვერპლა – პაკისტანში, ქალაქ კვეტას ეკლესიაში თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმის შედეგად 7 ადამიანი დაიღუპა. პოლიციამ შემთხვევის ადგილი ალყაში მოაქცია, რის შემდეგაც თავდამსხმელებსა და სამართალდამცველებს შორის სროლა ატყდა. ბელუჯისტანის შტატის შინაგან საქმეთა მინისტრის განცხადებით, თავდასხმაში 2 ტერორისტი მონაწილეობდა. ერთ-ერთი მათგანი ეკლესიაში შესვლამდე მოკლეს, მეორემ კი ტაძარში შეღწევა და ასაფეთქებელი მოწყობილობის ამოქმედება მოახერხა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[1]

ეთიოპიაში ეთნიკურ დაპირისპირებას 60 ადამიანი ემსხვერპლა – ეთიოპიაში, სომალის საზღვართან მდებარე ორომოს ტომის ერთერთ სოფელზე თავდასხმის შედეგად 60 ადამიანი დაიღუპა. აღნიშნული ინფორმაცია ადგილობრივმა მედია საშუალებებმა გაავრცელეს. მათი ინფორმაციით, თავდასხმას ეთნიკური სომალელები ემსხვერპლნენ.  მოგვიანებით, საინფორმაციო საშუალებებმა ხელისუფლებაზე დაყრდნობით დაწერეს, რომ დაპირისპირება ეთნიკურ ნიადაგზე მოხდა.[2]

2017 წელს სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისას მსოფლიოში 65 ჟურნალისტი დაიღუპა – საერთაშორისო უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ყოველწლიურ ანგარიშში მედიის წარმომადგენლებისთვის ყველაზე საშიშ ქვეყნებად სირია და მექსიკა დაასახელა. გარდაცვლილთაგან 26 უშუალოდ სამუშაო პროცესში დაიღუპა. ისინი ავია იერიშებს, საარტილერიო ცეცხლსა და თვითმკვლელი ტერორისტების მიერ განხორციელებულ ტერაქტებს ემსხვერპლნენ. 39 კორესპონდენტი კი, რომელთა მასალებიც პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ დანაშაულებრივი ჯგუფების ინტერესებს უქმნიდა საფრთხეს, განზრახ მკვლელობის მსხვერპლია. ქვეყნების ჩამონათვალი ასეთია: სირია (12), მექსიკა (11), ერაყი (9), ავღანეთი (8), ინდოეთი (4), ფილიპინები (4), სომალი (4), რუსეთი (1), მალტა (1), სამხრეთ სუდანი (1), ჰონდურასი (1), დანია (1), კოლუმბია (1), ბრაზილია (1), მიანმარი (1), ბანგლადეში (1).

ყველაზე გახმაურებული მალტელი ჟურნალისტის დაფნე კარუანა გალიციას მკვლელობა გახდა. ჟურნალისტი 16 ოქტომბერს საკუთარ ავტომობილში ააფეთქეს. დაფნე კარუანა გალიცია მთავრობის წევრების, მათ შორის მალტის პრემიერ-მინისტრის ფინანსურ მაქინაციებში ჩართულობის შესახებ ხშირად წერდა. მკვლელობის საქმეზე დაკავებული ათი პირიდან სამს ბრალი აქვს წაყენებული. გარდა ამისა, შვედი ჟურნალისტის კიმ უოლის მკვლელობა, რომელშიც ბრალი უოლის რესპონდენტს და გამომგონებელს პეტერ მედსენს წაუყენეს.

პირველი დეკემბრის მონაცემებით, ინფორმაციის გადაცემასთან დაკავშირებით, მსოფლიო მასშტაბით, 326 ჟურნალისტი დააკავეს, 54 კი ტყვეა, ორი კორესპონდენტი დაკარგულად ითვლება. აღსანიშნავია, რომ გასულ წელთან შედარებით, წლევანდელი მონაცემები შემცირებულია. 2016 წელს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს 74 ჟურნალისტი დაიღუპა. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, 2017 წელს მსოფლიოს მასშტაბით დააპატიმრეს 262 ჟურნალისტი, რაც 2016 წლის ისტორიული მაქსიმუმის შემდეგ ახალი რეკორდია. ყველაზე მეტი ჟურნალისტი დააკავეს ჩინეთში (52), თურქეთში (43), სირიაში (24), ირანსა (23) და ვიეტნამში (19).[3]

ავღანეთში თალიბების თავდასხმას 11 ადამიანი ემსხვერპლა – ავღანეთში, ქუნდუზის პროვინციაში თალიბების თავდასხმას 11 ადამიანი ემსხვერპლა. თავდასხმის შედეგად 8 პოლიციელი და 3 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა. ბოლო პერიოდში ავღანეთში მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა. მოძრაობა თალიბანმა მსხვილ ქალაქებზე თავდასხმები დაიწყო. ქვეყნის ტერიტორიაზე გაძლიერდა „ისლამური სახელმწიფოს“ გავლენა.[4]

ერაყში 350 პატიმარი გაუჩინარდა – ქალაქ კირკუკში 350 პატიმარი გაუჩინარდა. დაკარგულ პატიმრებს შორის უმეტესად სუნიტები არიან. აღნიშნული ადამიანები ქურთისტანის ხელისუფლებამ „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კავშირის ბრალდებით დააკავა. მას შემდეგ რაც ერაყმა კირკუკზე კონტროლი დაამყარა, პატიმრების კვალს ვეღარსად მიაგნეს. არსებული ინფორმაციით, 7 ნოემბერს ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა აქცია გამართეს, სადაც მთავარი მოთხოვნა მათი დაკავებული ახლობლების შესახებ ინფორმაციის მიღება იყო. 25 სექტემბერს ერაყელმა ქურთებმა რეფერენდუმზე დამოუკიდებლობას მისცეს ხმა. ამ ფაქტის გამო ერაყის პარლამენტმა ქვეყნის პრემიერს ქურთების მიერ კონტროლირებად პროვინციაში არმიის შეყვანა მოსთხოვა. ოქტომბერში ერაყის სპეცრაზმმა ქალაქ კირკუკზე კონტროლი დაამყარა.[5]

საუდის არაბეთში ქალებს მოტოციკლის და სატვირთო მანქანის მართვის უფლებაც მისცეს – 2018 წლიდან, საუდის არაბეთში ქალები, ავტომობილების გარდა, მოტოციკლის და სატვირთო მანქანების მართვასაც შეძლებენ. ქვეყნის ტრანსპორტის სამმართველომ ახალი წესების დეტალები გაასაჯაროვა, რომელიც ქალებისთვის ავტომობილების მართვის აკრძალვის მოხსნას გულისხმობს. სექტემბერში სამეფოში გაიცა განკარგულება, რომლის საფუძველზეც ქალებს მართვის უფლება 2018 წლის ივნისიდან შეეძლებათ. ტრანსპორტის სამმართველოს ცნობით, ქალები სატვირთოების და მოტოციკლის ტარებასაც შეძლებენ და მართვასთან დაკავშირებული აქტები ორივე სქესზე ერთნაირად გავრცელდება. „მძღოლ ქალებს სპეციალურ სარეგისტრაციო ნომრებს მისცემენ“, – აცხადებენ უწყებაში. თუმცა, ქალებს, რომლებიც ავტოსაგზაო შემთხვევის მონაწილეები გახდებიან, ან დაარღვევენ საგზაო მოძრაობის წესებს, სპეციალურ ცენტრებში გააგზავნიან, სადაც მხოლოდ ქალები მუშაობენ.[6]

[1] CNN; Suicide bomber kills 7 at church in Pakistan; By Syed Shah and Sophia Saifi; 17 December, 2017; available at: http://edition.cnn.com/2017/12/17/asia/pakistan-quetta-church/index.html

[2] იმედის ახალი ამბები; ეთიოპიაში ეთნიკურ დაპირისპირებას 60 ადამიანი ემსხვერპლა; 18 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/40619/etiopiashi-etnikur-dapirispirebas-60-adamiani-emskhverpla

[3] Radio Free Europe – Radio liberty; RSF: Syria, Iraq, Mexico are most dangerous for journalists, but deaths decreasing; 19 December, 2017; available at: https://www.rferl.org/a/reporters-without-borders-journalists-deaths-2017/28926294.html

[4] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბების თავდასხმას 11 ადამიანი ემსხვერპლა; 20 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/41016/avganetshi-talibebis-tavdaskhmas-11-adamiani-emskhverpla

[5] Human Rights Watch; Kurdistan Region of Iraq: 350 Prisoners ‘Disappeared’; 21 December, 2017; available at: https://www.hrw.org/news/2017/12/21/kurdistan-region-iraq-350-prisoners-disappeared

[6] Arabian Business; Saudi women will also be allowed to drive trucks, motorbikes; By AFP; 16 December, 2017; available at: http://www.arabianbusiness.com/politics-economics/385814-saudi-women-will-also-be-allowed-to-drive-trucks-motorbikes

ერაყი. სუნიტი მუსლიმების მიმართ დამოკიდებულება. დეკემბერი, 2017

„Amnesty International“ 2016/2017 წლების ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ პარამილიტარისტული დაჯგუფებები და სამთავრობო ძალები ჩადიოდნენ ომის დანაშაულს და არღვევდნენ საერთაშორისო ჰუმანიტარულ და ადამიანის უფლებათა სამართლის ნორმებს, ძირითადად სუნიტი არაბების მიმართ. ისინი უსამართლოდ კლავდნენ და აწამებდნენ, იტაცებდნენ ასობით კაცსა და ბიჭს ან ანადგურებდნენ სახლებსა და ქონებას. მუქდადიაში თვითმკვლელი ტერორისტის შეტევის გამო შურისძიების მიზნით, დაჯგუფებები თავს დაესხნენ სუნიტურ საზოგადოებას, დახოცეს ათობით ადამიანი და გაანადგურეს სუნიტური მეჩეთები, მაღაზიები და სხვა ქონება. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ ერაყის მთავრობა და ქურთისტანის ავტონომიური რეგიონის ხელისუფლება აწესებდა თვითნებურ და დისკრიმინაციულ შეზღუდვებს სუნიტი არაბების გადაადგილების თავისუფლების შესაზღუდად. ათობით ათას სუნიტ არაბს ისლამური სახელმწიფოსგან გათავისუფლებულ ტერიტორიაზე დაბრუნებაში ხელს უშლიდნენ სხვადასხვა სახის ბიუროკრატიული მექანიზმებითა და სხვა სახის უფლებების დარღვევის გზით.[1]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ პოპულარული სამობილიზაციო ძალები და სხვა სამთავრობო ძალები ხანდახან არასათანადოდ ექცეოდნენ სუნიტ მოქალაქეებს ისლამური სახელმწიფოსგან გამოთავისუფლებულ ტერიტორიებზე და სახელმწიფო უძლური იყო ადეკვატურად მოქცეოდა სუნიტ გადაადგილებულ პირებს. ბევრი სუნიტი გამოთავისუფლებულ ტერიტორიებზე გახდა უკანონო დაკავებების, ცემის, გაძარცვის, წამების და მკვლელობის მსხვერპლი, ძირითადად, პოპულარული სამობილიზაციო ძალების მხრიდან. ამავე ანგარიშში წერია, რომ სუნიტი არაბები, რომლებიც ქვეყნის უდიდეს უმცირესობას წარმოადგენენ, უკმაყოფილებას გამოთქვამენ იმის გამო, რომ პოლიტიკურ სისტემაზე შიიტების დომინანტობის პირობებში, ისინი გავლენის მქონე პოზიციებს მიღმა რჩებიან. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ ის სუნიტები, რომელთა მიმართაც გაჩნდება ეჭვი, რომ ეხმარებოდნენ ისლამურ სახელმწიფოს სიკვდილით დასჯის და ქონების ჩამორთმევის ობიექტები ხდებიან მთავრობის მომხრე ძალების, ძირითადად შიიტური დაჯგუფებების მხრიდან.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ტერორისტული ორგანიზაცია დაეში მასობრივად არღვევდა ადამიანის უფლებებს, მათ შორის მშვიდობიან მოქალაქეებზე თავდასხმებით, რომელთა სამიზნეს ძირითადად შიიტები, მაგრამ ასევე ის სუნიტებიც წარმოადგენდნენ, რომლებიც მათ ეწინააღმდეგებოდნენ. ტერორისტები სჩადიოდნენ ისეთ დანაშაულებს, როგორებიცაა გატაცება, გაუპატიურება, დამონება, იძულებითი ქორწინება, სექსუალური ძალადობა. ტერორისტები აღნიშნულ ქმედებებს სჩადიოდნენ სხვადასხვა რელიგიური და ეთნიკური წარმომავლობის მქონე ხალხის, მათ შორის შიიტების, სუნიტების, ქურთების, ქრისტიანების, იეზიდების და სხვათა წინააღმდეგ.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ ადგილობრივი მაცხოვრებლები ჩიოდნენ, რომ ერაყის უსაფრთხოების ძალები, უდანაშაულო სუნიტების, დევნილებისა და სამოქალაქო აქტივისტების დაკავებისას, დაბომბვებს იყენებდნენ თავის გასასამართლებელ მიზეზად. გავრცელდა რიგი ანგარიშებისა, სადაც საუბარი იყო სამთავრობო ძალების, პოპულარული სამობილიზაციო ძალებისა და პეშმერგას მხრიდან ძირითადად სუნიტი არაბების დაპატიმრებებისა და დროებითი დაკავებების შესახებ. ხელისუფლება დროდადრო აპატიმრებდა ტერორიზმში ეჭვმიტანილთა ცოლებსა და ოჯახის სხვა წევრებს, ძირითადად სუნიტებს, რათა ზეწოლა მოეხდინათ ძებნილებს და ეიძულებინათ ისინი, ჩაბარებოდნენ პოლიციას.[3]

როგორც აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ აღნიშნავს, საერთაშორისო და ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციები წერდნენ, რომ ხელისუფლება იყენებდა ანტიტერორისტულ კანონს იმისთვის, რომ პროცედურებზე დროული წვდომის გარეშე დაეპატიმრებინა სუნიტები და სხვები. სუნიტი არაბების ინფორმაციით, მთავრობა იყენებდა რელიგიურ პროფილს დაკავებებისა და დაპატიმრებების დროს და ასევე რელიგიური კუთვნილება იყო განმსაზღვრელი ფაქტორი დასაქმებისას. მედიაში გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, პოპულარული სამობილიზაციო ძალები და პეშმერგა ხელს უშლიდნენ გადაადგილებულ სუნიტ არაბებს ისლამური სახელმწიფოსგან გამოთავისუფლებულ ტერიტორიაზე დაბრუნებაში.[4]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Iraq, 22 February 2017, available at:

[accessed 20 December 2017]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Iraq, 2 June 2017, available at:

[accessed 20 December 2017]

[3] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Iraq, 3 March 2017, available at:

[accessed 20 December 2017]

[4] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Iraq, 15 August 2017, available at:

[accessed 20 December 2017]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 დეკემბერი, 2017

ათეისტებს მსოფლიოს 85 ქვეყანაში დევნიან – ევროპარლამენტში წარდგენილი ახალი ანგარიშის თანახმად, არარელიგიური ადამიანები მსოფლიოს 85 ქვეყანაში სასტიკ დისკრიმინაციას განიცდიან. ანგარიშის ავტორები (საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ეთიკური კავშირი) აღნიშნავენ, რომ ამ ქვეყნებიდან ათეისტებს ყველაზე მეტად 30 სახელმწიფოში დევნიან. ხოლო ამ 30-დან 12-ში რელიგიის შეცვლა ან მასზე უარის თქმა სიკვდილით ისჯება. ანგარიშის თანახმად, არარელიგიური ადამიანებისთვის ყველაზე საშიში შემდეგი ქვეყნებია: ბანგლადეში, ბაჰრეინი, ბრუნეი, გამბია, ეგვიპტე, ინდონეზია, იორდანია, ერაყი, ირანი, იემენი, ყატარი, ჩინეთი, კომორის კუნძულები, ქუვეითი, ლიბია, მავრიტანია, მალაიზია, მალდივები, მაროკო, ნიგერია, არაბეთის გაერთიანებული საამიროები, ჩრდილოეთ კორეა, სირია, სომალი, სუდანი, ერიტრეა და ეთიოპია. საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ეთიკური კავშირის ანგარიში ქვეყნებს აფასებს 60 ნიშნით 4 სფეროში. ესენია: ხელისუფლება და უფლებები, განათლება, სოციალური ურთიერთქმედება და გამოხატვის თავისუფლება.[1]

ერაყი ისლამური სახელმწიფოსგან სრულად გათავისუფლდა – ერაყის შეიარაღებული ძალების თქმით, ქვეყანა ისლამური სახელმწიფოსგან სრულად გათავისუფლებულია. პრესკონფერენციაზე ერაყის პრემიერმინისტრმა ჰაიდერ ალ-აბადიმ განაცხადა, რომ სახელისუფლებო ძალებმა სირიასთან საზღვარზე კონტროლი დაამყარეს. „ჩვენმა შეიარაღებულმა ძალებმა სრული კონტროლი დაამყარეს ერაყ-სირიის საზღვარზე და ამით ჩვენ „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ომს დასრულებულად ვაცხადებთ,“ – განაცხადა პრემიერმა. „ისლამურმა სახელმწიფომ“ ერაყის რეგიონები 2014 წელს დაიპყრო, მათ შორის ქვეყანაში სიდიდით მეორე ქალაქი მოსული. 2017 წელს მასშტაბური ოპერაციის შემდეგ მოსული გაათავისუფლეს, შემდეგ კი საომარი მოქმედებები ტერორისტების მიერ კონტროლირებად სხვა რეგიონებშიც გაგრძელდა.[2]

ერაყში ისლამურ სახელმწიფოსთან კავშირში ეჭვმიტანილები სიკვდილით დასაჯეს – ერაყის იუსტიციის სამინისტროს ცნობით, ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კავშირში ეჭვმიტანილი 38 პირი სიკვდილით დასაჯეს. გამოცემის ცნობით, ამ დროისთვის ერაყის ციხეებში ათი ათასობით ადამიანი იმყოფება, რომლებსაც ისლამისტებთან კავშირში ადანაშაულებენ. ქვეყნის კანონის თანახმად, მათ სიკვდილით დასჯა ან სამუდამო პატიმრობა ემუქრებათ. ერაყის შეიარაღებულმა ძალებმა ერაყის „ისლამური სახელმწიფოსგან“ სრულად გათავისუფლების შესახებ განაცხადეს.[3]

სომალიში ტერაქტს 18 ადამიანი ემსხვერპლა – სომალის დედაქალაქ მოგადიშოში პოლიციის აკადემიაში მომხდარი ტერაქტის შედეგად 13 ადამიანი დაიღუპა და 15 დაშავდა. პოლიციის ინფორმაციით, აფეთქება თვითმკვლელმა ტერორისტმა მოაწყო, რომელიც პოლიციის აკადემიის შენობაში აღლუმის დროს შევიდა. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „აშ-შაბაბმა“ აიღო.[4]

[1] იმედის ახალი ამბები; ანგარიში: ათეისტებს მსოფლიოს 85 ქვეყანაში დევნიან; 8 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/39221/angarishi-ateistebs-msoplios-85-qvekanashi-devnian

[2] Reuters; Iraq declares final victory over Islamic State; By Maher Chmaytelli, Ahmed Aboulenein; 9 December, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-islamicstate/iraq-declares-final-victory-over-islamic-state-idUSKBN1E30B9?il=0

[3] Independent; Iraq executes 38 Isis suspects on terrorism charges; By Bethan McKernan; 14 December, 2017; available at: http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iraq-death-penalty-executions-isis-a8110071.html

[4] Reuters; Suicide bomber kills at least 18 at police academy in Somalia’s capital; By Abdi Sheikh, Feisal Omar; 14 December, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-somalia-security/suicide-bomber-kills-at-least-18-at-police-academy-in-somalias-capital-idUSKBN1E80GF?il=0