ერაყი – მაჰდის არმია; პოლიციის მაღალჩინოსნები – აპრილი, 2017

2013 წლის აგვისტოს, როდესაც სადრმა გამოაცხადა, რომ წყვეტდა პოლიტიკურ აქტივობას და შლიდა მაჰდის არმიას, გააკვირვა მისი მხარდამჭერები. აღნიშნული გადაწყვეტილების მიზეზი უცნობი იყო. მაჰდის არმიის ოფიციალური დემობილიზაციის მიუხედავად, მისი წევრები კვლავ განაგრძობდნენ სადრის და სადრისტების მოძრაობის მხარდაჭერას, რომლებიც საკმაოდ ცნობილები იყვნენ ერაყში. 2014 წლის ივნისში, მას შემდეგ, რაც ქ. მოსული ისლამურმა სახელმწიფომ დაიკავა, სადრმა კვლავ შეკრიბა მისი მხარდამჭერები და ჩამოაყალიბა მაჰდის არმია ახალი სახელწოდებით „მშვიდობის ბრიგადები“ (სარაია ალ-სალამ). „მშვიდობის ბრიგადები“ პირველად საჯაროდ გამოჩნდნენ 2014 წლის 22 ივნისს.

დაარსების დღიდან, „მშვიდობის ბრიგადებს“ ორი მიზანი ჰქონდათ: ისლამური სახელმწიფოს დამარცხება და პრემიერმინისტრ ნური ალ-მალიქის გადაყენება. უკანასკნელი მიზანი წარმატებით შესრულდა და 2014 წელს ალ-მალიქის ნაცვლად პრემიერმინისტრად ჰაიდერ ალ-აბადი დაინიშნა, რომელსაც სადრმა მხარდაჭერა აღუთქვა. ალ-აბადის ხელისუფლებაში მოსვლის დღიდან, „მშვიდობის ბრიგადები“, ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლაში, ახლო თანამშრომლობაში არიან ერაყის უსაფრთხოების ძალებთან. „მშვიდობის ბრიგადები“ ერაყის მთავრობის მოკავშირეებს წარმოადგენენ.

2016 წლის იანვარში, სადრი კვლავ შევიდა ერაყის პოლიტიკურ ასპარეზზე. მან პრემიერმინისტრ ჰაიდერ ალ-აბადის მოუწოდა, რომ მინისტრთა კაბინეტი დაეკომპლექტებინა კვალიფიციური ტექნოკრატებისგან, ვიდრე კარიერისტი პოლიტიკოსებისგან და რომ მთავრობამ ერაყის არმიაში მიიღოს შიიტური შეიარაღებული ფორმირებები, მათ შორის „მშვიდობის ბრიგადები“. სადრმა აღნიშნულ მოთხოვნაზე გადაწყვეტილების მისაღებად, 45 დღიანი ვადა მისცა პრემიერმინისტრს. მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში კი, მწვანე ზონის აღებით დაიმუქრა. 2016 წლის მარტში, პრემიერმინისტრმა მინისტრთა ახალი კაბინეტი ჩამოაყალიბა, სადაც დაკმაყოფილებული იყო სადრის მოთხოვნები. 2016 წლის მაისში, სადრმა განაცხადა, რომ  „მშვიდობის ბრიგადები“ ემზადებოდნენ ისლამური სახელმწიფოსგან ქ. მოსულის გათავისუფლების ოპერაციისთვის.

2016 წლის ოქტომბერში,  ბადრის ორგანიზაციის, ასაიბ აჰლ ალ-ჰაქის და ქათაიბ ჰეზბოლლას ლიდერებთან ერთად, სადრი დაეწსრო შერიგების შეხვედრას, რომელიც მიზნად ისახავდა, ერაყის საპარლამენტო არჩევნების წინ, ერთიანი შიიტიური პოლიტიკური ალიანსის ჩამოყალიბებას.[1]

საინფორმაციო საშუალება „Iraqi News“-ზე დაყრდნობით, 2016 წლის ოქტომბერში, ფედერალური პოლიციის შენაერთები და „მშვიდობის ბრიგადები“ (სარაია ალ-სალამ), განლაგდნენ ქ. ქერბალას ჩრდილო-დასავლეთით, იმ მიზნით, რომ ისლამური სახელმწიფოსთვის გადაეკეტათ აღნიშნულ ტერიტორიაზე შესასვლელი ყველა შესაძლებლობა.[2]

საინფორმაციო საშუალება „The Baghdad Post“-ის მიერ 2017 წლის 4 აპრილს გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, სადრისტული მოძრაობის ლიდერმა მუქთადა ალ-სადრმა განაცხადა, რომ „მშვიდობის ბრიგადები“ (სარაია ალ-სალამ) მონაწილეობას არ მიიღებენ მომდევნო საპარლამენტო არჩევნებში. აღნიშნულს წინ უძღოდა მუქთადა ალ-სადრის მოწოდება, დაშლილიყო ერაყსა და სირიაში ირანული მილიციის (IMIS) ყველა შიიტური შეიარაღებული ფორმირება და გასულიყო პოლიტიკური პროცესებიდან, რადგან მისი განცხადებით, იარაღი უნდა იყოს მხოლოდ ერაყის არმიისა და ფედერალური პოლიციის ხელში.[3]

ერაყის შესახებ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშში, ასევე, “Freedom House“-ის, „Amnesty International“-ის და „Human Rights Watch“-ის უახლეს ანგარიშებში, “მაჰდის” არმიის მხრიდან ერაყის შერეულ (სუნიტურ-შიიტურ) რაიონებში პოლიციის მაღალჩინოსანთა შევიწრეობის ფაქტების შესახებ არაფერია ნათქვამი.[4] [5] [6] [7]

[1] Stanford University, Mapping Militant Organizations, Mahdi Army, updated January 17, 2017, available at: http://web.stanford.edu/group/mappingmilitants/cgi-bin/groups/view/57 (accessed 7 April 2017)

[2] Iraqi News, Federal Police and Saraya al-Salam militia spread near Karbala, 10 October 2016, available at: http://www.iraqinews.com/iraq-war/federal-police-saraya-al-salam-militia-spread-near-karbala/ (accessed 7 April 2017)

[3] The Baghdad Post, Document: Sadr orders Saraya al-Salam to not participate in elections, 4 April 2017, available at:

(accessed 7 April 2017)

[4] Human Rights Watch, World Report Iraq 2017, available at: https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/iraq (accessed 7 April 2017)

[5] Amnesty International, Annual Report  Iraq 2016/2017, available at: https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/iraq/report-iraq/ (accessed 7 April 2017)

[6] Freedom House, Freedom in the World Iraq  2016, available at: https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2016/iraq  (accessed 7 April 2017)

[7] USDOS, U.S. Department of State, 2016 Country Report on Human Rights Practices, Iraq, available at: https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2016/nea/265498.htm (accessed 7 April 2017)

ერაყი – ბაასის პარტიის ყოფილი წევრების მდგომარეობა – აპრილი, 2017

„UK Home Office“-ის 2016 წლის ნოემბერში გამოქვეყენებულ ანგარიშში, რომელიც ეხება ერაყში ბაასისტების მდგომარეობას, აღნიშნულია, რომ დანიის იმიგრაციის სამსახურის ფაქტების დამდგენი მისიის ინფორმაციით, ბაასის პარტიის ყოფილი წევრობა შესაძლოა წარმოადგენდეს პირის დაუცველობის  ერთ-ერთ ფაქტორს. პირის მიზანმიმართული დევნა მხოლოდ იმიტომ, რომ ყოფილი რეჟიმის მიერ იყო დასაქმებული, არ ნიშნავს, რომ აღნიშნული პირი  წარმოადგენდა ბაასის პარტიის წევრს. ერაყში გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) წარმომადგენლების ქრისტინ ფოულერის და მოჰამედ ელ-ღანამის განცხადებით, პარტიის მაღალი რანგის წევრები, რომლებიც ნამდვილად იყვნენ რისკის ქვეშ, ან საზღვარგარეთ, მაგალითად სირიაში, გაიქცნენ, ან სახელმწიფო უკვე სათანადოდ გაუსწორდა მათ.

დანიის იმიგრაციის სამსახურის ფაქტების დამდგენი მისიის ინფორმაციით, ბაასის პარტიის ყოფილი წევრობა არ არის გადამწყვეტი ფაქტორი იმის დასადგენად პირი გახდება თუ არა სამიზნე ობიექტი. ბაასის პარტიის ყოფილი წევრების მოკვლის ძალიან ცოტა შემთხვევა არსებობს და 2008 წლის შემდეგ აღნიშნული საკითხი „მინიმალური“ გახდა. მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (IOM) განცხადებით, მათ არ ჰქონდათ, აღნიშნული მიზეზის გამო, ადამიანის მკვლელობის შესახებ, რაიმე სახის ინფორმაცია. გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის შეფასებით, ბაასის პარტიის ყოფილი წევრი, პარტიაში მისი ფუნქციისა და რანგის მიხედვით, შესაძლოა გახდეს სამიზნე ობიექტი. ბაასის პარტიის ყოფილი წევრობა შესაძლოა იყოს კუმულაციური ელემენტი, რის გამოც პირი შეიძლება აღმოჩნდეს რისკის ქვეშ, თუმცა ზოგიერთი პირი მხოლოდ იმიტომ გამხდარა სამიზნე ობიექტი, რომ წარმოადგენდა პარტიის ყოფილ წევრს.

ერთ-ერთი სანდო წყაროს ცნობით, ამანში საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის განცხადებით, ბაასის პარტიის მაღალი რანგის წევრები სამიზნე ობიექტებს წარმოადგენენ განსაკუთრებით ერაყის სამხრეთით და ცენტრალურ ნაწილებში. მსგავსი პირები მით უფრო არიან რისკის ქვეშ, თუ მათ, მანამდე, მნიშვნელოვანი თანამდებობდა ეკავათ და ხალხისთვის ცნობად სახეს წარმოადგენდნენ.

ერაყის შესახებ, გლუკის 2012 წლის სახელმძღვანელო პრინციპებში აღნიშნულია, რომ დღესდღეობით, შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან ბაასის პარტიის ყოფილი წევრები, რეჟიმის შეიარაღებული ძალების, უსაფრთხოებისა და დაზვერვის სამსახურის ყოფილი წევრები აღარ არიან სისტემატური თავდასხმების ობიექტები. ისინი შესაძლოა გახდნენ სამიზნე ობიექტები ინდივიდუალური გარემოებების გამო, თუმცა თავდასხმების ზუსტი მოტივაცია ყოველთვის არ არის ცნობილი. ბევრმა ყოფილმა ბაასისტმა შეიძინა ახალი იდენტობა, ზოგი გახდა პოლიტიკოსი, აკადემიკოსი, ტომის ლიდერი, ან ამჟამინდელი ერაყის უსაფრთხოების ძალების წევრი. რთულია იმის დადგენა, პირის მიმართ განხორციელებული თავდასხმა მოტივირებულია ყოფილი რეჟიმის დროს მის მიერ დაკავებული პოზიციის გამო, თუ მისი ამჟამინდელი საქმიანობიდან გამომდინარე.[1]

საინფორმაციო საშუალება „Middle East Eye“-ის მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციით, 2016 წლის 30 ივლისს, პარლამენტმა მხარი დაუჭირა კანონპროექტს, რომელიც კრძალავს ბაასის პარტიის რაიმე სახის პოლიტიკურ საქმიანობას ქვეყანაში. პარტიის აკრძალვის გარდა, კანონპროექტმა კანონგარეშედ გამოაცხადა ორგანიზაციები, რომლებიც აღიარებენ ან ხელს უწყობენ რასიზმს, ტერორიზმს, რელიგიურ ნიადაგზე არსებულ შუღლს ან რელიგიური ნიშნით წმენდას. ის, ასევე, კრძალავს პოლიტიკურ ჯგუფებს, რომლებიც ხელს უწყობენ დემოკრატიის და ძალაუფლების მშვიდობიანი გზით გადაცემის საწინააღმდეგო იდეებს, თუმცა კონკრეტული ჯგუფები არ დასახელებულა.

ერაყელი ხალხის მისამართით, პრემიერმინისტრ ჰაიდერ ალ-აბადის ვიდეო მიმართვაში, პრემიერი აცხადებს, რომ ბაასის პარტიის აკრძალვა, ერისთვის და გარდაცვლილთა ოჯახებისთვის, დიდი წარმატებაა, რადგან პარტიას ჩადენილი აქვს ყველაზე საზარელი დანაშაულები.

კანონპროექტში აღნიშნულია, რომ ნებისმიერი პირი, ვინც შემჩნეული იქნება ბაასის პარტიის პოლიტიკის გატარებაში, მიესჯება თავისუფლების აღკვეთა მინიმუმ 10 წლის ვადით.

ზოგიერთი ანალიტიკოსი უარყოფს ერაყის პარლამენტის ამ უკანასკნელ ნაბიჯს და ეჭვქვეშ აყენებს იმ ფაქტს, რომ პარტია კვლავ უქმნის საფრთხეს ერაყელების ყოველდღიურ ცხოვრებას.

ერაყელი ქურთი ჟურნალისტი მოჰამმედ სალიჰი სოციალურ ქსელ „Tweeter“-ში სვამს კითხვას: „დღესდღეობით, ბაასის პარტია მართლა ასეთ სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს ერაყში, თუ, უბრალოდ, პარლამენტს აღარ აქვს სხვა საქმე?“

ბრიტანეთის ყოფილმა საგარეო საქმეთა მდივანმა ფილიპ ჰამონდიმ, რომელიც აკრიტიკებდა „დებაასიფიკაციის“ პროცესს, რამაც ხელი შეუწყო ერაყის არმიის დაშლას, განაცხადა, რომ ისლამური სახელმწიფოს ძირითად ბირთვს წარმოადგენს ყოფილი ბაასისტი ოფიცრების საკმაოდ მნიშვნელოვანი ნაწილი.[2]

საინფორმაციო სააგენტო ალ-მონიტორის 2016 წლის 19 აგვისტოს გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით, რომელიც ერაყში ბაასის პარტის აკრძალვის კანონის შემოღებას უკავშირდება, ნათქვამია, რომ ერაყის ქურთისტანის ავტონომიური რესპუბლიკა არ დაინტერესებულა აღნიშნული კანონით და ბაასის პარტიის მიერ, ქურთი ხალხის წინააღმდეგ, ჩადენილი დანაშაულებით. გარდა ამისა, ქურთისტანს ბრალს სდებენ ყოფილი ბაასისტების შეფარებაში (1970-იან და 1980-იან წლებში ქურთი შეიარაღაებული დაჯგუფებები შეუერთდნენ ბაასის რეჟიმს ქურთი ხალხის წინააღმდეგ ჩადენილ არა ერთ დანაშაულში). ქურთისტანის მთავრობის ზოგიერთი ოფიციალური პირი კატეგორიულად უარყოფს ბაასისტების ყოფნას რეგიონში. ქურთისტანის ანფალისა და მოწამეების საქმეთა მინისტრის, მაჰმუდ ჰაჯი სალიჰის, განცხადებით, ქურთისტანში არ იმყოფებიან ბაასისტები და მან არაფერი იცის ბაღდადში მიღებული კანონის შესახებ, რომელიც კრძალავს ბაასის პარტიას.[3]

[1] UK Home Office: Country Policy and Information Note Iraq: Ba’athists, November 2016 (available at ecoi.net)

(accessed 7 April 2017)

[2]MEE- Middle East Eye, Iraqi parliament votes to ban the Baath party , 31 July 2016, available at: http://www.middleeasteye.net/news/iraqi-parliament-votes-ban-baath-party-saddam-hussein-debaathification2031480907 (accessed 7 April 2017)

[3] Al-monitor, What does de-Baathification mean for Iraq’s Kurds? 19 August 2016, available at: http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/08/debaathification-iraq-kurdistan.html  (accessed 7 April 2017)

ავღანეთი – ქალთა უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – აპრილი, 2017

ქალები განსაზღვრული ბიოგრაფიით, ან განსაკუთრებულ შემთხვევებშიქალების წინააღმდეგ სექსუალური და გენდერული ძალადობა ფართოდ გავრცელებულია ავღანეთში. მსგავსი ძალადობა მოიცავს იძულებით ქორწინებას, ბავშვთა ქორწინებას, „ღირსების გამო მკვლელობებს“, გატაცებას, გაუპატიურებას, იძულებით აბორტს და ოჯახურ ძალადობას.

სახელისუფლებო ორგანოები ოჯახური ძალადობის საჩივრების არსებობის შემთხვევაში მიმართავს დავის გადაწყვეტის ტრადიციულ მექანიზმს. ოჯახურ ძალადობაში, ან იძულებით ქორწინებაში ბრალდებული მამაკაცები, თითქმის ყოველთვის, დაუსჯელნი რჩებიან. ქალი პოლიციელები, სამსახურში, მამაკაცი კოლეგების მხრიდან არიან სექსუალური ძალადობის რისკის ქვეშ. ისინი, აგრეთვე, ძალადობრივი თავდასხმის საფრთხის ქვეშ არიან ანტი-სამთავრობო ელემენტების მხრიდან.

ქალები, რომლებიც მიეკუთვნებიან შემდეგ კატეგორიებს, საჭიროებენ საერთაშორისო დაცვას:

ა) გადარჩენილები და სექსუალური – გენდერული ძალადობის საფრთხის ქვეშ მყოფნი;

ბ) გადარჩენილები და მავნე ტრადიციული პრაქტიკის რისკის ქვეშ მყოფნი;

გ) ქალები, რომლებიც აღიქმებიან სოციალური მორალის მოწინააღმდეგეებად.

ქალები და მამაკაცები, რომლებიც აღიქმებიან სოციალური მორალის მოწინააღმდეგეებად

სახელმწიფოს მცდელობის მიუხედავად, წაახალისოს გენდერული თანასწორობა, ქალები განიცდიან გავრცელებულ სოციალურ, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ დისკრიმინაციას საზოგადოებაში არსებული სტერეოტიპების გამო. „მორალური დანაშაულის“ (ქორწინებაზე უარის თქმა, თანმხლები პირის გარეშე არასათანადოდ სიარული, ქორწინების გარეშე სქესობრივი კავშირი, ოჯახური ძალადობისას სახლიდან გაქცევა) ბრალდებით ხდება უამრავი ქალისა და გოგონას დაპატიმრება. „მორალურმა დანაშაულმა“ შესაძლოა გამოიწვიოს „ღირსების გამო მკვლელობა“. მსგავსი შემთხვევებისას, ხელისუფლება  ქალების დაკავებას მიიჩნევს, როგორც მათი დაცვის მექანიზმს.

მამაკაცები, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან წესებს, შესაძლოა დადგნენ არასათანადო მოპყრობის რისკის ქვეშ, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როცა საქმე ეხება ქორწინების გარეშე სქესობრივ კავშირს.[1]

ქალთა და გოგონათა წინააღმდეგ მიმართული ძალადობა

“Amnesty International”- ის 2017 წლის ანგარიშში, რომელიც ეხება  2016 წელს ავღანეთში განვითარებულ მოვლენებს, აღნიშნულია, რომ ავღანეთის სასამართლო სისტემში 2016 წლის პირველი 8 თვის მანძილზე, ქალთა და გოგონათა წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის 3,700 შემთხვევა დარეგისტრირდა.  ავღანეთის ადამიანის უფლებათა დაცვის დამოუკიდებელი კომისია იუწყებოდა, რომ  2016 წლის პირველი 6 თვის მანძილზე ძალადობის ათასობით შემთხვევა დაფიქსირდა, რაც მოიცავდა ცემის, მკვლელობის და მჟავით თავდასხმის ფაქტებს.

იანვარში, მამაკაცმა 22 წლის ცოლს მოაჭრა ცხვირი. აღნიშნული ინციდენტი დაგმო მთელმა ავღანეთმა, მათ შორის თალიბანის წარმომადგენელმაც.

ივლისში, 14 წლის ორსულ გოგოს ქმარმა და ქმრის დედამ ცეცხლი წაუკიდეს, რაც მიზნად ისახავდა გოგოს მამის დასჯას, რომელიც ქმრის დეიდაშვილთან ერთად გაიქცა. გოგო ხუთი დღის შემდეგ გარდაიცვალა ქაბულის საავადმყოფოში.

შეიარაღებული დაჯგუფებები თავს ესხმოდნენ ქალებს, რომლებიც საჯარო სფეროში მოღვაწეობდნენ, მათ შორის  ქალ პოლიციელებს. შეიარაღებული დაჯგუფებები მათ მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე  ქალებს და გოგონებს უზღუდავდნენ თავისუფლად გადაადგილების შესაძლებლობას, განათლებაზე და ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომას.

UNAMA-ს ანგარიშით, თალიბანის და სხვა შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან შარიათის კანონის საფუძველზე ქალთა დასჯის ფაქტებმა იმატა. ანგარიშის მიხედვით, 1 იანვრიდან 30 ივნისამდე პერიოდში  6 ფაქტი დაფიქსირდა, რომლის ფარგლებშიც შეიარაღებულმა დაჯგუფებებმა ე.წ. „მორალურ დანაშაულში“ ეჭვმიტანილი 6 ქალი დასაჯა. მათგან 2 ქალი სიკვდილით დასაჯეს, ხოლო 4 გაამათრახეს.[2]

“Human rights Watch”-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით,  2016 წელს პარლამენტის წევრები ეწინააღმდეგებოდნენ ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ კანონის მიღებას, თუმცა პარლამენტის სამართლებრივი კომისია ნაზირ აჰმად ჰანაფის ხელმძღვანელობით, განაგრძობდა მცდელობას, რომ კანონში შეტანილი ყოფილიყო ცვლილება  და ამოეღოთ ქორწინების მინიმალური ასაკი და დაწესებინათ სასჯელი ოჯახური ძალადობისთვის. ასევე, უზრუნველყოფილი ყოფილიყო ქალებისთვის თავშესაფარზე წვდომა. 2016 წლის ნოემბრისთვის ცვლილებები წარუდგინეს ქალთა საკითხების, სამოქალაქო საზოგადოების და ადამიანის უფლებათა საპარლამენტო კომისიას.

2015 წლის დეკემბერში უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც აკრძალა იმ ქალთათვის პატიმრობის მისჯა, რომლებიც ოჯახებს გაექცნენ, თუმცა აკრძალვა ლიმიტირებული იყო და ეხებოდა იმ შემთხვევებს, როდესაც გაქცეულმა ქალმა თავი შეაფარა ნათესავ მამაკაცს, ან დახმარებისთვის მიმართა პოლიციას, ან სამედიცინო დაწესებულებას. მიუხედავად მიღებული გადაწყვეტილებისა, რეალური ცვლილებები არ მომხდარა. ხშირ შემთხვევაში ქალები, რომლებიც ოჯახებიდან გარბიან, ცდილობენ თავი დააღწიონ ოჯახურ ძალადობას ან იძულებით ქორწინებებს. ავღანეთის ადამიანის უფლებათა დამოუკიდებელი კომისიის ინფორმაციით, 2016 წლის პირველი რვა თვის  განმავლობაში ოჯახური ძალადობის  2621 შემთხვევა დაფიქსირდა, თითქმის იგივე რაოდენობა რაც 2015 წელს.[3]

[1] UNHCR – UN High Commissioner for Refugees: UNHCR Eligibility Guidelines for Assessing the International Protection Needs of Asylum-Seekers from Afghanistan, 19 April 2016 (available at ecoi.net)


(Memo von UNHCR Berlin) [accessed April 7, 2017]

[2] Amnesty International/Annual Report: Afghanistan 2016/2017 https://www.amnesty.org/en/countries/asia-and-the-pacific/afghanistan/report-afghanistan/ [accessed April 7, 2017]

[3] Human Rights Watch Report: Afghanistan;Events of 2016https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/afghanistan [accessed April 7, 2017]

სირია – მამაკაცების იძულებით გაწვევა სამხედრო სამსახურში – მარტი, 2017

2016 წლის თებერვლის ინფორმაციით, სირიის რეჟიმმა ამნისტია გამოაცხადა მათთვის ვინც სამხედრო ვალდებულების შესრულებას თავი აარიდა და დაარღვია სამხედრო სამსახურის შესახებ არსებული კანონი. პრეზიდენტმა ბაშარ ასადმა  საკანონმდებლო განკარგულება გამოსცა სამხედრო დეზერტირების ამნისტირების შესახებ. ამნისტია ეხებოდა მათ ვინც 17 თებერვლამდე  დაარღვია სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შესახებ კანონი. პრეზიდენტის განკარგულება არ შეეხებოდა იმ პირებს, რომლებიც სირიაში იმალებოდნენ და 30 დღის ვადაში არ გამოცხადდებოდნენ. ხოლო ქვეყნის გარეთ მყოფთათვის კი 60-დღიანი ვადა იქნა მიცემული.[1]

2016 წლის დეკემბერში სამთავრობო ძალებმა აღმოსავლეთ ალეპო კვლავ საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარეს, სიკვდილით დასაჯეს ის პირები ვისაც მიყენებული ჭრილობების ან სხვა მიზეზების გამო აღარ შეეძლოთ ბრძოლა („hors de combat“) და შეიარაღებული ჯგუფების სავარაუდო მხარდამჭერები. ასობით მამაკაცი და ბიჭი დააშორეს ოჯახებს და იძულებით გაიწვიეს სირიის არმიაში. უცნობია, რა ბედი ეწიათ სხვებს.

აღმოსავლეთ ალეპოს ხელახლა დაპყრობას მოჰყვა რეპრესიები, რომელთაგან ყველაზე სერიოზული იყო მთავრობის მხარდამჭერი ძალების მიერ იმ პირების სიკვდილით დასჯა ვისაც მიყენებული ჭრილობების ან სხვა მიზეზების გამო აღარ შეეძლოთ ბრძოლა  და მათი ოჯახის წევრების მკვლელობა. სახეზე იყო პირთა უკანონო დაკავების ფაქტები, რომელთაც სავარაუდო კავშირი ჰქონდათ შეიარაღებულ ჯგუფებთან, მათ შორის ექიმები და ჰუმანიტარული დახმარების მიმწოდებლები, ხოლო მამაკაცები და ბიჭები გახდნენ იძულებითი რეკრუტირების მსხვერპლნი.

2016 წლის 27 ნოემბრიდან, სამთავრობო ძალებმა აღმოსავლეთ ალეპოში სხვადასხვა ტერიტორიების დაკავება დაიწყეს. მას შემდეგ, რაც სამთავრობო ძალებმა კონტროლი მოიპოვეს ჩრდილოეთ დასახლებებზე, ცალ-ცალკე დააჯგუფეს ქალები და მამაკაცები, მოახდინეს მამაკაცების დათვალირება და ვინც მიიჩნიეს მებრძოლებად, გაამწესეს დაკავების ცენტრებში. დარჩენილი მამაკაცების უმეტესი ნაწილი გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, ხოლო 5000-მდე ადამიანი გადაიყვანეს ბანაკში, ჯიბრენში. ამ ბანაკში კვლავ მოახდინეს პირთა დათვალიერება  და სულ მცირე, ერთი მამაკაცი დააპატიმრეს. მისი ადგილსამყოფელი დღემდე უცნობია.

იძულებითი გაწვევის შესახებ ცნობები გახშირდა. მათ შორის ყველაზე მასობრივი გაწვევა მოხდა 2016 წლის 11 დეკემბერს, როდესაც დაახლოებით 200 მამაკაცი 19-დან 25 წლამდე იძულებით გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, მას შემდეგ, რაც ისინი გადავიდნენ ოჯახებთან დასავლეთ ალეპოში.

2016 წლის დეკემბრის შუა რიცხვებში მიმდინარე ევაკუაციის დროს, მთავრობის მხარდამჭერმა ძალებმა  გააჩერეს და ხელბორკილი დაადეს 3 შეიარაღებული დაჯგუფის წევრს, რომლებიც მიჩნეულნი იყვნენ „hors de combat“-ად. მეოთხე პირმა , მას შემდეგ, რაც დააპირეს მისი დაკავებაც, მოახდინა გასროლა, რამაც აიძულა ჯარისკაცები ცეცხლი გაეხსნათ 4-ვე პირის მიმართ. ევაკუაციის დროს, სამთავრობო ძალებმა კიდევ ერთხელ მოახდინეს მამაკაცთა და 16 წლამდე ბიჭების იძულებითი რეკრუტირება და, ასევე გაძარცვეს ევაკუატორები, წაიღეს მათი ფული, ძვირფასეულობა, კომპიუტერები და მობილური ტელეფონები.[2]

[1] The New arab: Assad ‘gives amnesty’ to military deserters; 18 February, 2016 https://www.alaraby.co.uk/english/news/2016/2/18/assad-gives-amnesty-to-military-deserters [accessed 17 March 2017]

[2] UN Human Rights Council, Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic, 2 February 2017, A/HRC/34/64, available at:

 [accessed 17 March 2017]

რუსეთი – ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

„Human Rights Watch“ თავის 2017 წლის ანგარიშში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ 2016 წელს მთავრობამ კიდევ უფრო გააძლიერა კონტროლი ისედაც შეზღუდულ აზრის, შეკრებისა და ასოციაციის თავისუფლებაზე და უფრო ინტენსიური გახადა დამოუკიდებელი კრიტიკოსების დევნა. პარლამენტმა მიიღო კანონები, რომელთაც გააძლიერეს პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების ძალაუფლება, მათ შორის ინტენეტში გამოთქმული მოსაზრებების კონტროლზე. სექტემბრის საპარლამენტო არჩევნებში გაიმარჯვა მმართველმა „ერთიანმა რუსეთმა“ და მოიპოვა საკონსტიტუციო უმრავლესობა სახელმწიფო დუმაში. რუსეთი განაგრძობდა აღმოსავლეთ უკრაინაში აჯანყებულთა მხარდაჭერას, რომლებიც უამრავ დანაშაულს სჩადიან. რუსეთის ქმედებებმა ოკუპირებულ ყირიმში ადამიანის უფლებების კრიზისი შექმნა.

სამთავრობო ძალები აქტიურად იყენებდნენ 2012 წლის კანონს, რათა მოეხდინათ ათობით არასამთავრობო ორგანიზაციის, მათ შორის წამყვანი ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფებისა და დამოუკიდებელი თინკ-ტანკების დემონიზირება, როგორც „უცხო ქვეყნის აგენტების“. ანგარიშის წერის დროს, რუსეთის იუსტიციის სამინისტროს „უცხო ქვეყნის აგენტების რეესტრში“ 148 არასამთავრობო ორგანიზაცია იყო შეყვანილი. 2012-2016 წლებში მინიმუმ 30 ჯგუფი დაიხურა, მათ არ ირჩიეს ამ იარლიყის მორგება. სამთავრობო ძალები არ აძლევდნენ უფლებას მთავრობის სხვადასხვა კრიტიკოსსა და პოლიტიკურ ოპოზიციონერს გამოეთქვათ სანქცირებული საჯარო პროტესტი; შესაბამისად, არასანქცირებული პროტესტების და პიკეტის მონაწილეებს სჯიდნენ. სამთავრობო ძალები განაგრძობდნენ დისკრიმინაციული პოლიტიკის იმპლემენტაციას ლგბტ პირების მიმართ.[1]

„Amnesty International“ თავის 2016-2017 წლების ანგარიშში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ გაიზარდა გამოხატვის, ასოციაციისა და მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების უფლების შეზღუდვის ფაქტები. გრძელდებოდა ბოლოტნაიას მოედანზე ანტი-სამთავრობო პროტესტის მონაწილეთა სისხლის სამართლებრივი დევნა და არასამართლიანი სასამართლო სტანდარტები აღნიშნული პირების მისამართით. თავიანთი აქტივობების გამო ადამიანის უფლებათა დამცველებს აკისრებდნენ ჯარიმებს ან მათ სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში მისცემდნენ. ინიცირდა სისხლის სამართლებრივი დევნა იმ პირთა მიმართ, ვინც „უცხო ქვეყნის აგენტების“ კანონს არ იცავს. ანტი-ექსტრემისტული კანონმდებლობის თანახმად, იმ ადამიანებს, ვინც სახელმწიფო პოლიტიკას აკრიტიკებდა და საჯაროდ გამოჰქონდა ან ფლობდა ექსტრემისტულად მიჩნეულ მასალას, ბრალი დაედოთ. გრძელდებოდა ცნობები, უსაფრთხოების ოპერაციების კონტექსტში, ჩრდილოეთ კავკასიაში ადამიანის უფლებების დარღვევების ფაქტების შესახებ. პირებზე, რომლებიც ჩეჩნეთის სამთავრობო ძალებს აკრიტიკებდნენ, ხორციელდებოდა ფიზიკური თავდასხმები არასამთავრობო აქტორების მხრიდან და ასევე, მათი სისხლის სამართლებრივი დევნა; არასამთავრობო აქტორების მხრიდან შევიწროვებას განიცდიდნენ, ასევე, ადამიანის უფლებათა დამცველები რეგიონიდან. რუსეთი განიცდიდა საერთაშორისო კრიტიკას, მისი ძალების მიერ სირიაში ჩადენილი ომის დანაშაულების გამო. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC)  კვლავ იძიებს/სწავლობს სიტუაციას უკრაინაში, რომელიც მოიცავს აღმოსავლეთ უკრაინასა და ყირიმში ჩადენილ დანაშაულებს. რუსეთი არ იცავს თავშესაფრის მაძიებელთა და ლტოლვილთა უფლებებს.[2]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისის (EASO) 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში სახელმწიფო დაცვის აქტორების შესახებ, გამოყოფილია შემდეგი მოწყვლადი კატეგორიები: ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობები, მიგრანტები; პოლიტიკური ოპოზიცია, მთავრობის კრიტიკოსები, ლგბტ პირები, ქალები (ოჯახური ძალადობა).[3]

[1] Human Rights Watch, World Report 2017 – Russia, 12 January 2017, available at:

[accessed 11 April 2017]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Russian Federation, 22 February 2017, available at:

[accessed 11 April 2017]

[3] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Russian Federation State Actors of Protection, March 2017, available at:

[accessed 11 April 2017]

პაკისტანი – შიიტების უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

„Amnesty International“-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, სახელმწიფო და არასახელმწიფო აქტორები განაგრძობდნენ დისკრიმინაციას რელიგიური უმცირესობების, როგორც მუსლიმთა, ისე არამუსლიმთა მიმართ, კანონმდებლობით და პრაქტიკაშიც. ღვთისგმობის შესახებ კანონები კვლავ ძალაში რჩება და რამდენიმე ახალი შემთხვევაა დარეგისტრირებული, ძირითადად პუნჯაბში. კანონი ზღუდავს გამოხატვის და რელიგიის თავისუფლებას. უმცირესობები, ძირითადად აჰმადიას მიმდევრები, ჰაზარები და დალიტები კვლავ იზღუდებიან დასაქმებაზე, ჯანდაცვაზე, განათლებაზე და სხვა ძირითად სერვისებზე წვდომის კუთხით.[1]

2016 წლის 22 თებერვალს გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, პრობლემები, რომლებსაც შიიტები აწყდებიან სისტემატური და კარგად ორგანიზებულია, რაც შიიტების დასუსტებისკენ არის მიმართული. სისტემატური ზეწოლა გამოხატულია სხვადასხვა ფორმით, ეს შეიძლება გამოწვეული იყოს პაკისტანის სასამართლო სისტემის უუნარობით, ან უსაფრთხოების ორგანოების უუნარობით დაცვის მიმართულებით, ან კრიმინალთა პასუხისგებაში მიცემის, ან ორგანიზაციების მიერ გენოციდის მკვლელობებით, ან განათლების სისტემით, რომელმაც გააუქმა შიიტური სკოლის უფლებამოსილება, ან მედიის მიერ, რომელიც არ აშუქებს შიიტების მიმართ ჩადენილ დანაშაულებს და გენოციდის დანაშაულს აშუქებს როგორც რელიგიური ნიშნით ჩადენილ მკვლელობას ან არარელიგიური ნიშნით შემთხვევით ჩადენილ მკვლელობებს.

არ არსებობს კომპენსაცია პაკისტანის მთავრობის მხრიდან შიიტ მხვერპლთა მიმართ. რადგან ამით მოხდებოდა გენოციდის დანაშაულზე პასუხისმგებელი პირების მართლმსაჯულებისთვის გადაცემის კუთხით, სისტემის მარცხის აღიარება.

2016 წლის 22 თებერვალს გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, წლების მანძილზე დაფიქსირდა ინციდენტები, რომლებიც საფრთხეს წარმოადგენს რელიგიის თავისუფლებისთვის. ადგილი ჰქონდა ინსტიტუციონალურ დისკრიმინაციას სხვადასხვა დონეზე. ჩამოთვლილია ორგანიზაციები, რომელთა მანდატი შიიტების და სხვა უმცირესობების მკვლელობაა: „ტაჰრეკ-ე თალიბან“ (Tahreek-e-Taliban-TTP), „სიფაჰ-ე-საჰაბა პაკისტან“ (Sipah–e-Sahaba (SSP)), „აჰლე სუნა ვალ ჯამაათ“ (Ahle Sunnat Wal Jamaat (ASWJ)), „ლაშკარ-ე-ჯანგვი“ (Lashkar-e-Jhangvi (LEJ)), „ჯანდულა“ (Jundullah), „ჯაიშ-ე-ისლამ“ (Jaish-e-Islam) და სხვა ექსტრემისტული განშტოებები. პოლიცია და უსაფრთხოების ძალები შიიტების ეფექტურად დაცვის კუთხით სრულიად უუნარონი არიან მაშინაც კი, როდესაც საქმე სასიკვდილო მუქარებს ეხება.[2]

„Shia Post“-ის 2016 წლის 4 ივლისის გამოქეყნებულ ინფორმაციაში აღნიშნულია, რომ  ბალუჩისტანში, საჯარო სივრცეში ანტიშიიტურმა გზავნილებმა იმრავლა. პაკისტანის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე პროვინციის, Khyber Pakthunkhwa-ს ტერიტორიაზე არსებული ძალადობა აიძულებს შიიტ მოსახლეობას ეძიონ დაცული ადგილები. ყველაზე დიდი თავდასხმა შიიტებზე მოხდა 2015 წლის მაისში, კარაჩში, როდესაც თავდამსხმელებმა ტყვიები დაუშინეს ავტობუსს, რომელშიც შიიტები და სხვა რელიგიური უმცირესობის წარმომადგენლები იმყოფებოდნენ.

სხვადასხვა ანგარიშის მიხედვით, პაკისტანში ბოლო სამი წლის მანძილზე შიიტები სხვა რელიგიურ უმცირესობებთან შედარებით უფრო ხშირად ხდებოდნენ უმძიმესი რელიგიური ძალადობის მსხვერპლნი. სულ მცირე 23 თავდასხმას ჰქონდა ადგილი შიიტების რელიგიურ ადგილებში და 200-ზე მეტი შიიტის მიზანმიმართული მკვლელობა დაფიქსირდა ქვეყანაში. აღნიშნული მკვლელობები და თავდასხმები უმეტესად პუნჯაბსა და სინდჰის ტერიტორიაზე ხდებოდა, თუმცა სხვა პროვინციებზეც ვრცელდებოდა ინფორმაცია.[3]

„Press TV“-ის 2016 წლის 29 ოქტომბრის ინფორმაციით, პაკისტანში შიიტები არაერთი თავდასხმის სამიზნე ყოფილან. ბოლო ათწლეულის მანძილზე შიიტების უსაფრთხოების საკითხი მთავარი პრობლემა იყო, ათასობით შიიტი იქნა მოკლული შეიარაღებული თავდასხმების შედეგად.[4]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Pakistan, 22 February 2017, available at:

[accessed 28 February 2017]

[2] The Nation: Shia persecution continues to spiral in Pakistan as the state acquiesces to genocidal violence;

February 22, 2016 http://nation.com.pk/blogs/22-Feb-2016/shia-persecution-continues-to-spiral-in-pakistan-as-the-state-acquiesces-to-genocidal-violence [accessed 28 February 2017]

[3] The Shia post: Shia Genocide: Over 1200 Shias killed in 3 years in Pakistan: Report; July 4, 2016 http://shiapost.com/2016/07/04/shia-genocideover-1200-shias-killed-in-3-years-in-paksitan-report/ [accessed 28 February 2017]

[4] Press TV: At least five Shias killed in terror attack in Karachi, Pakistan; Oct 29, 2016 http://www.presstv.ir/Detail/2016/10/29/491256/paksitan-shia-killing-attack [accessed 28 February 2017]

პაკისტანი – ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

„Human Rights Watch“ თავის 2017 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ მართალია, 2016 წელს, წინა წელთან შედარებით სამხედროების მხრიდან განხორციელებული ძალადობის ფაქტები მცირე იყო, თუმცა, ხალხი ძირითადად დაიხოცა სასამართლოებისა და მეჩეთების დაბომბვების შედეგად. პოლიცია და უსაფრთხოების ძალები ადამიანის უფლებათა დარღვევების ფაქტებზე ანგარიშვალდებულები არ ყოფილან და ხშრად იყენებდნენ არაპროპორციულ პოლიტიკურ გავლენას, განსაკუთრებით კი ეროვნული უსაფრთხოებისა და კონტრტერორიზმის საკითხებთან დაკავშირებით. სამხედროები კვლავ აგრძელებდნენ ერთპიროვნულად ეროვნული გეგმის იმპლემენტაციის კონტროლს, რომელიც ეხება ტერორიზმს.

სულ მცირე 85 ადამიანი დასაჯეს სიკვდილით 2016 წელს. არსებობას განაგრძობდა საიდუმლო სამხედრო სასამართლოები, სადაც სიკვდილით დასჯის განაჩენები გამოჰქონდათ. მთავრობა ახშობდა საწინააღმდეგო აზრს არასამთავრობო ორგანიზაციებსა და მედიაში. მთავრობამ ბუნდოვანი კანონმდებლობა მიიღო კიბერ-დანაშაულთან დაკავშირებით, რითიც ფაქტობრივად ახალი შეზღუდვები დააწესა აზრის გამოხატვასა და ინტერნეტის გამოყენებაზე. ქალები, რელიგიური უმცირესობის წარმომადგენლები და ტრანსგენდერი ადამიანები ძალადობრივი თავდასხმების, უსაფრთხოებისა და დევნის მსხვერპლნი არიან; მთავრობა ვერ უზრუნველყოფს ადეკვატურ დაცვას ასეთი ხალხისათვის; დამნაშავეები პასუხისგებაში გადაცემულები არ არიან. 2016 წელს პოლიციის მხრიდან ზეწოლამ და შეურაცხყოფამ აიძულა ათასობით ავღანელი, რომელიც პაკისტანში ცხოვრობდა, დაბრუნებულიყვნენ ავღანეთში ან გაქცეულიყვნენ ნებისმიერ სხვა ადგილას.[1]

„Amnesty International“ თავის 2016-2017 წლების ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ შეიარაღებული ჯგუფების მხრიდან გრძელდებოდა მიზანმიმართული თავდასხმები სამოქალაქო საზოგადოებაზე, მათ შორის, სახელმწიფო მოხელეებზეც, რამაც ასობით უბედური შემთხვევა/დანაკარგი გამოიწვია. უსაფრთხოების ძალები, განსაკუთრებით კი პარამილიტარისტული რეინჯერები კარაჩიში, ჩართულნი იყვნენ ადამიანების უფლებების დარღვევებში, რაც დაუსჯელი რჩებოდა. სიკვდილით დასჯები გრძელდებოდა, განსაკუთრებით კი არასამართლიანი სასამართლოების შემდეგ. რელიგიური უმცირესობების დისკრიმინაცია გრძელდება, როგორც სახელმწიფო, ისე არასახელმწიფო აქტორების მხრიდან. პენჯაბში, ახალი კანონის მიღების მიუხედავად, რომელიც ქალთა დაცვას გულისხმობს ძალადობისგან, ე.წ. „ღირსების სახელით მკვლელობებს“ კვლავ ჰქონდა ადგილი. ადამიანის უფლებათა დამცველები და მედია მუშაკები კვლავ განიცდიდნენ მუქარას, შევიწროვებასა და ჩაგვრას უსაფრთხოების ძალებისა და შეიარაღებული ჯგუფების მხრიდან. უმცირესობები კვლავ დისკრიმინაციას აწყდებოდნენ ეკონომიკური და სოციალური უფლებების გამოყენების კუთხით. ჯანდაცვაზე ხელმისაწვდომობა, განსაკუთრებით ღარიბი და სოფლად მცხოვრები ქალებისათვის, კვლავ შეზღუდულია. ოპერაცია „ზარბ-ე-აზბ“, რომელიც პაკისტანელი სამხედროების თავდაცვითი ოპერაციაა არასახელმწიფო შეიარაღებული ჯგუფების წინააღმდეგ და დაიწყო 2014 წლის ივნისში, გრძელდებოდა ჩრდილოეთ ვაზირისტანსა და ხიბერის ტომში. შეიარაღებული კონფლიქტი და პოლიტიკური ძალადობა გრძელდებოდა, განსაკუთრებით ხიბერ პახტუნხვას პროვინციაში, ფედერალურად მართვად ტომობრივ ადგილებში (the Federally Administered Tribal Areas (FATA)), ბალოჩისტანსა და სინდჰში.

მიუხედავად იმისა, რომ პარლამენტმა საბოლოოდ დაამტკიცა 2015 წლის მაისში შექმნილი ადამიანის უფლებათა ეროვნული კომისიის ბიუჯეტი, იგი მაინც განიცდიდა მუშახელის (სტაფის) და სხვა რესურსის ნაკლებობას. შეშფოთებას იწვევს კომისიის ლიმიტირებული მანდატი იმ ადამიანის უფლებათა დარღვევების ფაქტების გამოსაძიებლად, რომლებიც სავარაუდოდ სახელმწიფო სააგენტოების მხრიდან გამხორციელდა. სექტემბრის ბოლოს, საზღვართან დაკავშირებული დაძაბულობა პაკისტანსა და ინდოეთს შორის, გაიზარდა; ორივე სახელმწიფო მეორეს ადანაშაულებდა ადამიანის უფლებების დარღვევაში გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოში. ორივე მხარის მხრიდან ადგილი ჰქონდა 2003 წლის ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დარღვევას, რაც გამოიხატებოდა კონტროლის ხაზის (Line of Control) გასწვრივ ცეცხლის გახსნაში. ინდოეთი აცხადებდა, რომ განახორციელა ე.წ. „ოპერატიული დარტყმები“ მებრძოლებზე, პაკისტანის მიერ ადმინისტრირებულ აზადი კაშმირში, რასაც პაკისტანი უარყოფდა.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის უკანასკნელ ანგარიშში პაკისტანის შესახებ ნათქვამია, რომ ყველაზე მნიშვნელოვან ადამიანის უფლებათა პრობლემებს წარმოადგენს სასამართლოსგარეშე და მიზანმიმართული მკვლელობები, გაუჩინარება, წამება, კანონის უზენაესობის სიმცირე, ქალთა და მამაკაცთა უთანასწორობა და რელიგიურ ნიადაგზე ძალადობა. სხვა პრობლემები – ცუდი პირობები ციხეში, თვითნებური დაკავებები, გრძელი სასამართლო პროცესის დაწყებამდე დაკავებები, სუსტი იუსტიციის სისტემა. გრძელდებოდა ჟურნალისტთა შევიწროვება; ასევე – თავდასხმები ჟურნალისტებსა და მედია ორგანიზაციებზე. შეკრების თავისუფლება იზღუდებოდა მთავრობის მიერ, ისევე, როგორც – გადაადგილების თავისუფლება. სამთავრობო პრაქტიკა და კონკრეტული კანონები ზღუდავდნენ რელიგიის თავისუფლებას, განსაკუთრებით კი რელიგიური უმცირესობებისთვის.

სერიოზულ პრობლემებად რჩებოდა კორუფცია მთავრობასა და პოლიციაში, ასევე, გაუპატიურება, ოჯახური ძალადობა, სექსუალური შევიწროვება, ღირსების სახელით მკვლელობები, სხვა საზიანო ტრადიციული პრაქტიკა, ქალებისა და გოგონების დისკრიმინაცია. სასტიკი მოპყრობა ბავშვებთან მიმართებაში და ბავშვების სექსუალური ექსპლოატაცია კვლავ გრძელდება. გავრცელებულია ბავშვთა შრომა. გრძელდება ფართოდგავრცელებული ადამიანებით ვაჭრობა/ტრეფიკინგი, მათ შორის იძულებითი და სავალდებულო. ფართოდ არის გავრცელებული ეროვნული, ეთნიკური და რასული უმცირესობების სოციალური დისკრიმინაცია, ისევე, როგორც დისკრიმინაცია კასტის, სექსუალური ორიენტაციის, გენდერული ინდენტობის და HIV (ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი) სტატუსის ნიადაგზე. მინიმალურია მუშათა უფლებების დაცვა.

მილიტარისტული ორგანიზაციებისა და სხვა არასამთავრობო აქტორების მხრიდან ძალადობამ, ჩაგვრამ, სოციალურმა და რელიგიურმა არატოლერანტულობამ, გარკვეულწილად ჩამოაყალიბა უკანონობის/თვითნებობის კულტურა ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში, განსაკუთრებით შემდეგ პროვინციებში: ბალოჩისტანი, ხიბერ პახტუნხვა (KP, ადრე ცნობილი იყო, როგორც ჩრდილო-დასავლეთ სასაზღვრო პროვინცია) და ფედერალურად მართვადი ტომური ადგილები (Federally Administered Tribal Areas (FATA)). სამხრეთ აზიის ტერორიზმის პორტალის (SATP) თანახმად, 2003 წლიდან მებრძოლებმა მოკლეს უსაფრთხოების ძალების 6 336 პერსონალი და 20 790 სამოქალაქო პირი; სამთავრობო ძალებმა კი – 32 261 ტერორისტი/მეამბოხე.[3]

[1] Human Rights Watch, World Report 2017 – Pakistan, 12 January 2017, available at:

[accessed 10 April 2017]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Pakistan, 22 February 2017, available at:

[accessed 10 April 2017]

[3] United States Department of State, 2015 Country Reports on Human Rights Practices – Pakistan, 13 April 2016, available at:

[accessed 11 April 2017]

ნიგერია – დასაქმებაზე ხელმისაწვდომობის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

2016 წლის მესამე კვარტლის მონაცემებით, ნიგერიაში უმუშევრობის მაჩვენებელი, წინა კვარტალთან შედარებით (13.3%), 13.9%-მდე გაიზარდა. აღნიშნული, 2009 წლის შემდეგ, ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. ამავდროულად, ახალგაზრდების უმუშევრობის დონე 25%-მდე გაიზარდა, წინა წელს კი 24%-ს შეადგენდა. 2006 წლიდან 2016 წლამდე ნიგერიაში უმუშევრობის საშუალო მაჩვენებელი  9.52 %-ს წარმოადგენდა. ყველაზე მაღალი პროცენტული მაჩვენებელი 2009 წელს დაფიქსირდა და შეადგინა  19.7%, ხოლო ყველაზე დაბალი 2010 წელს – 5.10%. [1]

სტატისტიკის ეროვნული ბიუროს (NBS) მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2016 წელს, უმუშევარი მუშახელის რაოდენობა 555,311 პირით გაიზარდა, ხოლო არასრული სამუშაო განაკვეთით (გულისხმობს კვირაში 20 საათიან სამუშაოს, 40 საათის ნაცვლად) მომუშავეთა პროცენტული მაჩვენებელი კი – 19.3%-დან 19.7%-მდე. ანგარიშში ნათქვამია, რომ კვლევამ მოიცვა ის უმუშევარი პირები (ასაკი 15-64), რომლებიც საანგარიშო პერიოდში შრომისუნარიანები იყვნენ და აქტიურად ეძებდნენ სამსახურს, თუმცა ვერ დასაქმდნენ. იქვე ნათქვამია, რომ ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის (15-დან  და 64 წლამდე ასაკობრივი ჯგუფი) რიცხვი გაიზარდა, 2016 წლის მეორე კვარტალური მონაცემებით, 106.69 მილიონი შეადგინა, ხოლო მესამე კვარტალში – 108.03 მილიონი.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ შრომისუნარიანი მოსახლეობის 27.36 მილიონმა პირმა მიიღო გადაწყვეტილება, არ ემუშავათ. მათ აღნიშნული გადაწყვეტილება, ამა თუ იმ მიზეზის გამო, 2016 წლის მესამე კვარტალში მიიღეს და შესაბამისად, არ წარმოადგენდნენ მუშახელის შემადგენელ ნაწილს და არ მიიჩნეოდნენ უმუშევრებად. ანგარიშის თანახმად, 2014 წლის მეოთხე კვარტალის შემდეგ, აღნიშნული წარმოადგენს უმუშევრობის ზრდის ზედიზედ მერვე მაჩვენებელს.[2]

დროთა განმავლობაში, სხვადასხვა ადმინისტრაციის მხრიდან, ახალგაზრდობის უმუშევრობის პრობლემის მოსაგვარებლად სხვადასხვა პროგრამები დაინერგა. აღნიშნული საკითხი ნიგერიაში არსებული სამხედრო ხელისუფლების მმართველობისას გახდა სოციალური პოლიტიკის ერთ-ერთი მთავარ აქცენტი.

სახელმწიფოს თავდაპირველი რეაგირება გამოიხატებოდა იმაში, რომ უმუშევარი ახალგაზრდებისთვის შემუშავდა საჯარო პროგრამები, როგორიცაა “ხალხის საკვებით უზრუნველყოფის ოპერაცია“ (OFN) და „კვების, საგზაო და სოფლის ინფრასტრუქტურის დირექტორატი“ (DIFRRI), რომელიც სოფლის მეურნეობით დაინტერესებულ მონაწილეებს სთავაზობდა პირდაპირ და სწრაფ დასაქმებას.

აღნიშნულ ინიციატივას შემდგომში უფრო კოორდინირებული და დაგეგმილი ღონისძიებები მოჰყვა, რომელიც სამ კატეგორიად დაიყო: შრომის მოთხოვნა, შრომის მიწოდება და შრომის ბაზრის ინტერვენცია. შრომის მოთხოვნის სტრატეგია ორიენტირებული იყო დაუყონებლივ შეექმნა სამუშაო ადგილები საზოგადოებრივი სამუშაოების ან კერძო სექტორში დასაქმების მეშვეობით, რომელიც მიზნად ისახავდა სამეწარმეო უნარ-ჩვევების გაძლიერებას. შრომის მიწოდების სტრატეგია გულისხმობდა პერსპექტიული სამუშაოს მაძიებელთა მომზადებას და განათლების მიცემას. შრომის ბაზრის სტრატეგია მიმართული იყო შრომის ბაზრის გაუმჯობესებისკენ და მოთხოვნა-მიწოდების შესაბამისობისკენ. გარდა ამისა, ახალგაზრდებში დასაქმების ხელშეწყობის მიზნით, შეიქმნა ზოგიერთი ინსტიტუციონალური სააგენტო, რომელთაც არსებულ სიტუაციაზე მცირე გავლენა ჰქონდათ ან საერთოდ არ ჰქონდათ.

არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რის გამოც ნიგერიაში დგას ახალგაზრდების უმუშევრობის პრობლემა. ერთ-ერთია მოსახლეობის რაოდენობის მზარდი მაჩვენებელი, რაც უკვე არსებულ დიდი რაოდენობის მოსახლეობას (170 მილიონი ადამიანი) ემატება. გარდა ამისა, სკოლის არასაკმარისი სასწავლო პროგრამა და მასწავლებლების მომზადების დაბალი დონე, ხელს უშლის საგანმანათლებლო ინსტიტუტებს სტუდენტებს მიაწოდონ შესაბამისი ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რათა დასაქმდნენ.

უმუშევართათვის შესაბამისი უნარ-ჩვევების შეძენა და სამუშაო ადგილების შექმნა კვლავ რჩება ნიგერიის ხელისუფლების პოლიტიკის მთავარ საკითხად, რომელიც სათანადოდ არ დანერგილა. დასაქმების სახელმწიფო პროგრამების ეფექტურ განხორციელებას, სხვა მიზეზებთან ერთად, ხელს უშლის არასათანადო დაფინანსება და დაფინანსების დაგვიანებით მიწოდება.[3]

[1] Trading Economics, Nigeria Unemployment Rate 2006-2017, last updated in March 2017,  available at: http://www.tradingeconomics.com/nigeria/unemployment-rate (accessed 16 March 2017)

[2] Vanguard, Nigeria’s unemployment rate rises to 13.9% – NBS, 16 December 2016, available at: http://www.vanguardngr.com/2016/12/nigerias-unemployment-rate-rises-13-9-nbs/ (accessed 16 March 2017)

[3] Vanguard, Youth unemployment in Nigeria: A weapon of destruction, 21 December 2016, available at: http://www.vanguardngr.com/2016/12/youth-unemployment-nigeria-weapon-destruction/ (accessed 16 March 2017)

ნიგერია – ფულანის ნახევრად მომთაბარე ჯგუფი – მარტი, 2017

„BBC“-ის 2016 წლის მაისში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ ნიგერიაში ფულანი მწყემსების მხრიდან განხორციელებული სასიკვდილო თავდასხმების პასუხად, ქვეყნის პრეზიდენტმა ბრძანა აღნიშნული ჯგუფის სამხედრო ძალის გამოყენებით დარბევა.

თებერვალში, ბენუს ცენტრალურ შტატში 300-მდე ადამიანის დახოცვამ და აპრილში, ენურგუს სამხრეთით დარბევამ, რამაც 40-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა, აღშფოთება გამოიწვია მთელს ნიგერიაში. კერძო საკუთრებები განადგურდა და ათასობით ადამიანი იძულებული გახდა საკუთარი სახლები დაეტოვებინა. პრეზიდენტმა მუჰამმადუ ბუჰარიმ, რომელიც თავადაც ფულანია, უსაფრთხოების ძალებს უბრძანა, დაერბიათ მწყემსები.

მიიჩნევა, რომ ფულანები წარმოადგენენ მსოფლიოში უდიდეს ნახევრად მომთაბარე ჯგუფს, რომლებიც ცხოვრობენ დასავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში – სენეგალიდან ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკამდე. ნიგერიაში, ზოგიერთი კვლავ განაგრძობს ნახევრად მომთაბარე ცხოვრებას, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ქალაქში გადავიდა საცხოვრებლად. ქალაქის მაცხოვრებლებისგან განსხვავებით, რომლებიც უფრო ინტეგრირებულები არიან, მომთაბარე ჯგუფები ცხოვრების უმეტეს ნაწილს ატარებენ ბუშში (ბუჩქნარი) და მეტწილად ჩართულნი არიან შეტაკებებში. ისინი ვრცელ ტერიტორიაზე მწყემსავენ საკუთარ საქონელს და ხშირად შედიან კონფლიქტში ფერმერებთან. ფულანებს ხშირად უკავშირებენ ჯგუფ „ჰაუსას“, რომლებთან ერთადაც დიდი ხანია ცხოვრობენ, ზოგიერთი მათ მოიხსენიებს, როგორც ჰაუსა-ფულანის, თუმცა ორივე მათგანი სხვადასხვა ჯგუფია. ფულანებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს მე-19 საუკუნეში, ნიგერიაში, ისლამის აღორძინებაში.

მწყემსებსა და ადგილობრივ ფერმერებს შორის არსებული კონფლიქტის მთავარ წყაროს წარმოადგენს უთანხმოება ისეთ აუცილებელ რესურსებზე, როგორიცაა სამეურნეო ნაკვეთები, საძოვრები და წყალი. დიდი რაოდენობით ფულანი მწყემსები, საქონლისთვის საძოვრების მოსაძებნად, ასობით მილს გადიან. ისინი ხშირ შემთხვევაში შეიარაღებულები არიან, რათა დაიცვან საკუთარი საქონელი. ხშირად ხდება ფერმერებთან შეტაკებები, რომლებიც მწყემსებს ადანაშულებენ მოსავლის დაზიანებასა და საქონლის უყურადღებოდ დატოვებაში. თავის მხრივ, ფულანები აცხადებენ, რომ ფერმერების დაჯგუფებები, საქონლის მოპარვის მიზნით, თავს ესხმიან მათ, თავად კი, მხოლოდ თავს იცავენ.

შეტაკებები შემოიფარგლებოდა ნიგერიის ცენტრალური რეგიონით, ძირითადად პლატეაუს შტატში, ქრისტიანი ბერომის ფერმერთა თემი ჩართული იყო მომთაბარე მუსლიმი მწყემსების, თვალი თვალის წილ კბილი კბილის წილ პრინციპით, მკვლელობაში. თუმცა, კლიმატური პირობების შეცვლამ, საძოვრებისა და წყლის ძიების მიზნით, გამოიწვია ფულანი მწყემსების სამხრეთით გადაადგილება. შედეგად, გაფართოვდა სასიკვდილო ინციდენტების არეალი ქვეყნის სამხრეთით.

ფერმერებთან შეტაკებების გარდა, ზოგიერთი ფულანის მიმართ არსებობს ბრალდება, რომ ისინი ჩართულნი არიან ყაჩაღობაში, გაუპატიურებაში და სათემო ძალადობაში, განსაკუთრებით ქვეყნის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში. თავის მხრივ, ზოგჯერ, ფულანები ხდებიან თავდასხმის ობიექტები ბანდიტების მხრიდან, რომლებიც ცდილობენ საქონლის მიტაცებას, რაზეც ისინი სასტიკი ანგარიშსწორებით პასუხობენ. აღნიშნული არ წარმოადგენს მხოლოდ ნიგერიის ცენტრალური ნაწილისთვის დამახასიათაებელ მოვლენას, არამედ მსგავს სიტუაციას ადგილი აქვს მთელი ქვეყნის მასშტაბით.

დედაქალაქ აბუჯასგან მოშორებით, პოლიციამ დააკავა „საშიში იარაღით“ შეიარაღებული რამდენიმე ფულანი, თუმცა მწყემსებმა განაცხადეს, რომ ისინი საკუთარი მოპარული საქონლის დასაბრუნებლად მიდიოდნენ. ფულანები მუდმივად უარყოფენ შეიარაღებულ დაჯგუფებებთან რაიმე კავშირის ქონას და აცხადებენ, რომ მათ სხვების მიერ ჩადენილი დანაშაულის გამო სდებენ ბრალს.

დიდ ბრიტანეთში არსებული ჰუმანიტარული ორგანიზაციის „Mercy Corps“-ის მიხედვით, 2015 წლამდე, ბოლო სამი წლის განმავლობაში, აღნიშნული კონფლიქტი აფრიკის ეკონომიკას დაუჯდა 14 მილიარდ დოლარზე მეტი.

ადგილობრივი მედია საშუალებების ცნობით, პარლამენტის წევრები ცდილობენ შეიმუშაონ კანონი, რომელიც ქვეყნის მასშტაბით შექმნის საძოვრებს, რათა ჩააქროს კონკურენტ ჯგუფებს შორის არსებული დაძაბულობა. თუმცა, აღნიშნული ინიციატივა ბევრმა არ მოიწონა, განსაკუთრებით კი ქვეყნის სამხრეთში.

„BBC“-ის სტატიაში აღნიშნულია, რომ არ არსებობს რაიმე მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ფულანებს აქვთ რაიმე კონკრეტული პოლიტიკური მიზანი. შესაბამისად, ბევრი თვალსაზრისით, არასწორია მათი დახასიათება, როგორც შეიარაღებული დაჯგუფება. აღნიშნული კი აძნელებს ხელისუფალთა მხრიდან რაიმე მდგრადი გეგმის შემუშავებას, რაც ბოლოს მოუღებდა კრიზისს.[1]

2016 წლის ივნისის მონაცემებით, ფულანი მწყემსების მხრიდან განხორციელებული შეტაკებების რიცხვი გაიზარდა და მოიცავდა დელტას შტატის აღმოსავლეთ ნაწილს, ოსსისსას თემს ნდოკვაში და ბენუს შტატის სამ თემს (უგონდო, ტურანმ, გაბო ნენზევ). მკვლელობების საერთო რაოდენობა, არანაკლებ 60 ადამიანს შეადგენდა.

“Global Terrorism Index” 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, მკვლელობების რაოდენობის კუთხით, ფულანები შედიოდნენ მსოფლიოს ოთხი ყველაზე მომაკვდინებელი დაჯგუფებების რიცხვში, 2014 წლის განმავლობაში მათ 1229 ადამიანი იმსხვერპლეს.

ნიგერიის ფედერალური მთავრობის განცხადებით, მწყემსების უმეტესობა, რომელიც ჩართულია თემებს შორის შეტაკებებში, არ არიან ნიგერიის მოქალაქეები. „ECOWAS Transhumance“ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რომელიც წევრი ქვეყნების მოქალაქეებს თავისუფალი გადაადგილების საშუალებას აძლევს, ნიგერიის მოქალაქეობის არმქონე პირებს, საქონლისთვის საძოვრების მოძიების მიზნით, ვერ უკრძალავს ქვეყნის მასშტაბით გადაადგილებას.

ნიგერიაში ფულანების ძირითად ქვეჯგუფებს წარმოადგენენ: ფულბე ადამავა, ფულბე მბორორო, ფულბე სოკოტო, ფულბე გომბე და ფულბე ბორგუ.

2012-2016 წლებში, ნიგერიაში, ფულანების მიერ ჩადენილი თავდასხმების ძირითადი გეოგრაფიული არეალი მოიცავს შემდეგ შტატებს: დელტას შტატი, ბენუს შტატი (აილა, აკვუ, ადაგბო, ოკოკოლო, უგბოჯუ, ოდუგბეჰო, ოგბაულუ ეგბა და ობაგაჯის თემები), ტარაბას შტატი, ოიოს შტატი და ენუგუს შტატი.[2]

ეკონომიკის და მშვიდობის ინსტიტუტის “Global Terrorism Index”-ის 2016 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ტერორიზმით გამოწვეული სიკვდილიანობა ნიგერიაში 34%-ით შემცირდა, აღნიშნული გამოწვეული იყო ნიგერიის შეიარაღებული ძალების და მრავალეროვანი ერთობლივი ძალების (კამერუნი, ჩადი, ნიგერია და ნიგერი) მხრიდან ბოკო ჰარამის წინააღმდეგ მიღწეული წარმატებით. რაც შეეხება ფულანების მხრიდან 2015 წელს ჩადენილ მკვლელობებს, წინა წელთან შედარებით, 50%-ით შემცირდა. გარდაცვლილთა რაოდენობა 630 პირს შეადგენდა.

2015 წელს ჩადენილი, 50 ყველაზე საზარელი ტერორისტული თავდასხმის სიაში, ფულანების მიერ 2015 წლის 15 მარტს განხორციელებული თავდასხმა, რომელმაც 95 ადამიანი იმსხვერპლა, მე-17 ადგილს იკავებს.[3]

„The Guardian“-ის 2017 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ 2016 წლის აგვისტოში, სოფელ დემსაში, მწყემსების მიერ განხორციელებულმა თავდასხმამ 30 ადამიანი იმსხვერპლა, სამი თვით ადრე მომხდარ შეტაკებას კი 50 ადამიანი შეეწირა. აღნიშნულმა ინციდენტებმა გამოიწვია კრიზისული შემთხვევების განსახილველი შეხვედრის გამართვა, სახელმწიფოს გუბერნატორსა და ადგილობრივ მმართველებს შორის. ნიგერიაში არსებული არასამთავრობო ორგანიზაციაში “Crudan” მომუშავე პირის, ჯონ რეჯინალდის, განცხადებით, აღნიშნულ თავდასხმებზე სამხედროების, ან პოლიციის მხრიდან მცირე წინააღმდეგობა იქნა გაწეული. მისი განცხადებით,  მიმდინარე კრიზისი, ნაწილობრივ, გამოწვეულია იმ ფაქტორით, რომ სოფლებში უსაფრთხოების ზომები, დღესდღეობით, ძალიან მცირე დოზით არსებობს. ხშირ შემთხვევაში, მწყემსების მხრიდან განხორციელებული თავდასხმების შესახებ ინფორმაციას ხალხი მოგვიანებით იგებს, მაშინ, როდესაც მათი შეჩერება უკვე დაგვიანებულია. მსოფლიო ბანკის მონაცემების მიხედვით, ნიგერიელების 52% ჯერ კიდევ სოფლად ცხოვრობს, სადაც მოსახლეობა ყველაზე დაუცველია არარეგულარული და მდგრადი თავდასხმების მიმართ.

ფედერალური მთავრობის გეგმა საძოვრების გამოყოფის შესახებ, უარყოფილ იქნა ნიგერიის პარლამენტის მხრიდან. მთავრობის პოზიციის საწინააღმდეგოდ, ზოგიერთი შტატი, მაგალითად ეკიტი და აბია, ატარებენ კანონმდებლობას, რომელიც უფლებას აძლევს შეზღუდონ მწყემსების აქტივობები და საქმე აღძრან მათ წინააღმდეგ, ვინც პირად საკუთრებაში არსებულ საძოვრებს უკანონოდ გამოიყენებს. კადუნას შტატის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ შემდგომი მკვლელობების თავიდან აცილების მიზნით, კომპენსაციას გადაუხდის დაზარალებულ მწყემსებს. აღნიშნულ კრიზისს მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა ადამავას შტატზე, რომელსაც ისედაც შეზღუდული რესურსები გააჩნდა, იძულებით გადაადგილებული პირების დიდი ნაკადის გამო (შტატში ბოკო ჰარამისგან დაზარალებული 166,000 დევნილი ცხოვრობს).  ფედერალური მთავრობის განცხადებებისა და დიდი რაოდენობით მსხვერპლის მიუხედავად, კრიზისის დასრულების კუთხით, მცირე პროგრესი შეინიშნება.[4]

„Amnesty International“-ის 2016/2017 წლების ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მწყემსების თავდასხმების შედეგად, თებერვალში, ბენუს შტატში, მოკლულ იქნა 45 ადამიანი, ხოლო აპრილში, ენუგუს შტატში – სულ მცირე ცხრა ადამიანი. ადგილობრივი თემის განცხადებით, მათ აცნობეს პოლიციას მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა ვერ შეძლეს ხელის შეშლა. პოლიციელებმა ხუთი ადამიანი დააკავეს. მაისში, ეკიტის შტატის ოკე-აკოს თემში ეჭვმიტანილი მწყემსების მიერ მოკლულ იქნა სულ მცირე ორი ადამიანი. პასუხად, აგვისტოში, ხელისუფლებამ მიიღო კანონი, რომელიც კრძალავს საქონელს იმ ადგილებში, რომელიც არ არის სპეციალურად მათთვის გამოყოფილი.[5]

[1] BBC News, Making sense of Nigeria’s Fulani-farmer conflict, 5 May 2016, available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-36139388 (accessed 13 March 2017)

[2] Info Guide Nigeria, History of Fulani Herdsmen and Farmers Clashes in Nigeria, 21 June 2016, available at: https://infoguidenigeria.com/fulani-herdsmen-farmers-clashes/ (accessed 13 March 2017)

[3] IEP – Institute for Economic & Peace, Reports, 2016 Global Terrorism Index, available at:

(accessed 13 March 2017)

[4] Theguardian, Drought worsens deadly battle nbetween Fulani herdsmen and farmers in Nigeria, 3 January 2017, available at: https://www.theguardian.com/global-development/2017/jan/03/drought-worsens-deadly-conflict-between-fulani-herdsmen-nigeria-farmers (accessed 10 March 2017)

[5] Amnesty International, Nigeria 2016/2017, available at: https://www.amnesty.org/en/countries/africa/nigeria/report-nigeria/ (accessed 10 March 2017)

კამერუნი – ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

„Amnesty International“-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეხება 2016 წელს კამერუნში განვითარებულ მოვლენებს, შეიარაღებული დაჯგუფების „ბოკო ჰარამის“ ქმედებებმა ათასობით ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა ჩრდილოეთ კამერუნში. მათ არაერთხელ დაარღვიეს საერთაშორისო სამართალი. იგულისხმება უკანონო მკვლელობები, თავდასხმები მშვიდობიან მოქალაქეებზე, ქონების უკანონოდ ჩამორთმევა, ყაჩაღობა და ადამიანთა გატაცებები. „ბოკო ჰარამის“ მხრიდან თავდასხმების პრევენციის მიზნით, უსაფრთხოების ძალებმა განახორციელეს თვითნებური დაკავებები, დაპატიმრებები, ადამიანთა იძულებით გატაცებები და დაჯგუფების წევრობაში ეჭვმიტანილი პირების სასამართლოს გარეშე დასჯა. 2014 წლიდან მოყოლებული, კონფლიქტის შედეგად 170,00 ადამიანი იძულებით გადაადგილდა. საანგარიშო პერიოდში, გამოხატვის თავისუფლება, შეკრებისა და გაერთიანების უფლება კვლავ იზღუდებოდა. ოქტომბერში, ინგლისურად მოლაპარაკე რეგიონებში გამართული დემონსტრაციები ძალადობრივი მეთოდებით ჩაახშვეს უსაფრთხოების ძალებმა. ჟურნალისტებს, სტუდენტებს, ადამიანის უფლებათა დამცველებსა და ოპოზიციური პარტიების წევრებს იჭერდნენ; ზოგიერთ მათგანს სამხედრო სასამართლოს წინაშე წარდგენა მოუწია. LGBTI თემის წარმომადგენლები კვლავ განიცდიდნენ დისრკიმინაციას, დაშინებას  და შევიწროვებას, თუმცა, წინა წლებთან შედარებით, დაკავებებმა და სამართლებრივმა დევნამ იკლო. [1]

შეიარაღებული დაჯგუფებების ძალადობრივი ქმედებები

„ბოკო ჰარამმა“ დაარღვია საერთაშორისო სამართლის ნორმები და ადამიანის უფლებები, იგულისხმება მშვიდობიანი მოსახლეობით დასახლებულ ტერიტორიებზე თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმები,სასამართლოს გარეშე ადამიანთა დასჯა, წამება, მძევლების აყვანა, ადამიანთა გატაცებები, ბავშვი ჯარისკაცების გაწვევა, საჯარო, კერძო და რელიგიური ობიექტების ძარცვა და განადგურება.  წლის განმავლობაში დაჯგუფებამ განახორციელა 150 თავდასხმა, მათ შორის 22 თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებული თავდასხმა, რასაც დაახლოებით  260 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. აღნიშნული თავდასხმები იყო  კამერუნის ჩრდილოეთით ჩადის ტბასთან მდებარე დასახლებებში დაწყებული სისტემატიური თავდასხმების ნაწილი.

„ბოკო ჰარამი“ მიზანმიმართულად ესხმოდა თავს მშვიდობიან მოსახლეობას, ბაზრობებზე, მეჩეთებში, ტაძრებში, სკოლებში, ავტობუსის გაჩერებებზე. მხოლოდ იანვარში სულ მცირე 9 თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმას ემსხვერპლა 60-მდე ადამიანი. 10 თებერვალს, ქალაქ Nguéchéwé-ში, მარუადან 60 კილომეტრში, ორმა  თვითმკვლელმა ტერორისტმა ქალმა თავდასხმა განახორციელა  დაკრძალვის პროცესიის მიმდინარეობის დროს, რასაც 9 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, მათ შორის იყო ბავშვიც, ხოლო 40-ზე მეტი ადამიანი დაიჭრა. 19 თებერვალს მორასთან ახლოს მდებარე სოფელ Mémé-ში ხალხით გადატვირთულ ბაზრობაზე ორმა თვითმკვლელმა ქალმა განახორციელა თავდასხმა, შედეგად 24 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა, ხოლო 112 კი დაიჭრა.

უკანონო დაკავებები

უსაფრთხოების ძალები კვლავ განაგრძობდნენ „ბოკო ჰარამის“ მხარდაჭერაში ეჭვმიტანილი პირების უკანონოდ დაკავებაას,  მტკიცებულებების არარსებობის შემთხვევაშიც კი და სიცოცხლისთვის საშიშ პირობებში ამყოფებდნენ. ასობით ეჭვმიტანილი პირი დაკავებული ჰყავდათ არაფორმალურ დაკავების ცენტრებში, მაგ. სამხედრო ბაზებში ან სხვა დაწესებულებებში, რომლებიც სახელმწიფო დაზვერვის კუთვნილებაში იყო. მათ არ ჰქონდათ ადვოკატებთან და ოჯახის წევრებთან დაკავშირების შესაძლებლობა.

საპატიმროებში არსებული ვითარება

საპატიმროებში არსებული ვითარება კვლავ მძიმეა: საპატიმროები მუდმივად გადატვირთულია, ნორმალურ საკვებზე და მედიკამენტებზე წვდომა შეზღუდულია, ხოლო, სანიტარული და ჰიგიენური თვალსაზრისით მდგომარეობა სავალალოა.მარუას ციხეში 1,400 პატიმარი იმყოფება, რაც იმაზე სამჯერ მეტია რა რაოდენობაზეც არის გათვლილი აღნიშნული ციხე.იაუნდეს ცენტრალური  საპატიმრო გათვლილია მაქსიმუმ 2,000 ადამიანზე, მაგრამ დაახლოებით 4,100 პატიმარია განთავსებული.საპატიმროების გადატვირთვა განპირობებულია „ბოკო ჰარამის“ მხარდაჭერაში ეჭვმიტანილი პირების ნაკადების დაკავებებით. რომელთა უმეტესობა ბრალის წაყენების გარეშე არიან დაკავებულები. აღნიშნული პრობლემის გადასაჭრელად, მთავრობამ მარუას ციხესთან დამატებითი შენობების განთავსება გადაწყვიტა და მარუაში დაიწყო 12 ახალი ციხის აშენება. თუმცა, აღნიშნული ქმედებები არ კმარა კრიზისის დასაძლევად.

ლტოლვილთა და მიგრანტთა უფლებები                          

სულ მცირე 276,000 ლტოლვილი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკიდან ცხოვრობდა მძიმე პირობებში და გადატვირთულ ბანაკებში ან მასპინძელ ოჯახებში სამხრეთ-აღმოსავლეთ კამერუნის საზღვრის ტერიტორიაზე. 59.000 ნიგერიელი ლტოლვილი ცხოვრობდა  კამერუნის შორეული ჩრდილოეთით მდებარე გაეროს ბანაკში მარუაში. თუმცა 27,000 ლტოლვილი რომელიც ბანაკს გარეთაა დარჩენილი უკიდურეს მდგომარეობაში იყნენ, მათ არ ჰქონდათ წვდომა საკვებზე და ძირითად სერვისებზე, ასევე განიცდიდნენ შევიწროვებას უშიშროების ძალების მხრიდან. „ბოკო ჰარამის“ და ასევე სახელმწიფო ძალების მხრიდან უსაფრთხოების კუთხით შექმნილმა პრობლემებმა მოსახლეობის იძულებით გადაადგილება გამოიწვია, დაახლოებით 199,000 ადამიანი იძულებით გადაადგილდა შორეული ჩრდილოეთის რეგიონიდან. ლტოლვილთა ნებაყოფილობით დაბრუნების შესახებ, კამერუნს, ნიგერიასა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას, ასევე, გლუკის და გაეროს ლტოლვილთა სააგენტოს შორის არსებული შეთანხმების  განხორციელება დასრულდა წლის ბოლოსთვის.

სიკვდილით დასჯა

საანგარიშო პერიოდში, სამხედრო სასამართლოებში, არასამართლიანი პროცესებზე „ბოკო ჰარამის“ მხარდაჭერაში ეჭვმიტანილი პირების მიმართ სასიკვდილო განაჩენის გამოტანა კვლავ გრძელდებოდა.თუმცა სიკვდილით არავინ დაუსჯიათ. საქმეების უმეტესობა აღძრული იყო  2014 წელს მიღებული ანტიტერორიზმის კანონის საფუძველზე.[2]

დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისის მიხედვით, რომელიც მოქალაქალაქეებისათვის აქვეყნებს ინფორმაციას სადაც მოგზაურთათვის აღწერილია ამა თუ იმ ქვეყანაში მოგზაურობის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებული რჩევები.  რუქაზე წითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურიტებს ურჩევენ საერთოდ არ იმოგზაურონ; ყვითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ იმოგზაურონ მხოლოდ განსაკუთრებული აუცილებლობის შემთხვევაში; მწვანე ფრად აღნიშნულია ზონა, სადაც მოგზაურობა ნებადართულია რჩევების გათვალისწინებით.კამერუნის შესახებ არსებულ სარჩევში, აღნიშნულია, რომ ტერორიზმის საკმაოდ მაღალი საფრთხეა ქვეყანაში. ტერორისტული დაჯგუფება „ბოკო ჰარამი“ აქტიურია ქვეყნის შორეულ ჩრდილოეთ ნაწილში, მაგრამ თავდასხმებს შესაძლოა ადგილი ჰქონდეს ძირითად ქალაქებშიც, მაგალითად იაუნდეს და დუალას ქალაქებში.

უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე, კამერუნის შორეულ ჩრდილოეთ რეგიონში და ცენტრალური აფრიკის, ჩადის და ნიგერიის ადამავას შტატის საზღვართან 40 კილომეტრში, ასევე, კამერუნის უკიდურეს სამხრეთით, ბაკასის ნახევარკუნძულის რეგიონში მოგზაურობას უკრძალავს თავის მოქალაქეებს დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისი.

2016 წლის 21 ნოემბრიდან ბამენას და ბუეას (ჩრდილო-დასავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონები) ტერიტორიებზე დემონსტრაციები მიმდინარეობდა. ანგარიშების მიხედვით 2016 წლის 8 დეკემბერს უსაფრთხოების ძალებსა და დემონსტრანტებს შორის დაპირისპირების შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა. მდგომარეობა კვლავ ცვალებადია და შესაძლებელია მოხდეს დაძაბულობის ესკალაცია სხვა ანგლოფილურ ქალაქებსა და სოფლებში.

2016 წელს კამერუნის შორეულ ჩრდილოეთ ნაწილში თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმების არაერთი შემთხვევა დაფიქსირდა, რასაც 200 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. თავდასხმების  ძირითადი სამიზნე იყო დიდი ბაზრობები, სასტუმროები, სკვერები, სპორტული დაწესებულებები. ბაბუანგის, მბარაგის ტერიტორიებზე, ადამავას რეგიონში ადგილი ჰქონდა ადამიანთა გატაცების მცდელობებს. „ბოკო ჰარამი“ საჯაროდ ემუქრებოდა კამერუნს დაჯგუფების წინააღმდეგ  რეგიონულ ბრძოლაში ჩართვის გამო.

ვრცელდებოდა ინფორმაცია კრიმინალური დაჯგუფებების მიერ განხორციელებული თავდასხმებისა და ადამიანთა გატაცებების შესახებ, რაც განსაკუთრებით კამერუნის აღმოსავლეთ ნაწილში, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის საზღვრის სიახლოვეს ხდებოდა. ხშირია ძალადობის ფაქტები ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის და კამერუნის საზღვრის მიდამოებში.[3]

[1] The Central Intelligence Agency, The World Factbook: Cameroon; Page last updated on July 11, 2016  https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html [accessed 20 July 2016]

[2] Amnesty International:Annual Report:Cameroon 2016/2017 https://www.amnesty.org/en/countries/africa/cameroon/report-cameroon/ [accessed 27 March 2017]

[3] GOV UK: The Foreign and Commonwealth Office: Foreign travel advice:Cameroon; Updated:21 December 2016 https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/cameroon [accessed 27 March, 2017]