რუსეთი. ინფორმაცია მახაჩყალაში მდებარე სალაფიტური მეჩეთების შესახებ. მარტი, 2018

ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „მემორიალი“ 2015 წლის 24 ნოემბერს აქვეყნებს სტატიას მახაჩყალაში, კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთში სამართალდამცავი სტრუქტურების მიერ განხორციელებულ ოპერაციაზე და მეჩეთის მრევლის დაკავებაზე. სტატიაში ნათქვამია, რომ მომხდარმა შეიძლება დიდი ნეგატიური გავლენა იქონიოს დაღესტანში მუსლიმურ თემებს შორის ურთიერთობაზე და ზოგადად რეგიონის განვითარებაზე. სტატიაში ასევე ნათქვამია, რომ დაღესტანის შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლების დახმარებით, ახალგაზრდა ხალხმა, რომლებიც ამტკიცებდნენ, რომ მოქმედებდნენ დაღესტანის მუსულმანთა სულიერი ხელმძღვანელობის სახელით, ფაქტობრივად დაისაკუთრეს მეჩეთი, სადაც უკანასკნელი წლების განმავლობაში ძირითადად ლოცულობდნენ ისლამის სალაფიტური განშტოების მიმდევრები.[1]

ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Новое Дело“ 2015 წლის 21 ნოემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ დაღესტნის მეჩეთებში მასობრივ დაკავებებს ჰქონდა ადგილი. თვითმხილველების თქმით, ასობით ადამიანი დააკავეს; დღის ბოლოს კი ერთერთ მეჩეთში იმამი შეცვალეს. სტატიაში ნათქვამია, რომ ინციდენტებს ადგილი ჰქონდა კოტროვასა და უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩებზე მდებარე მეჩეთებში. კოტროვას ქუჩზე მდებარე მეჩეთში სპეცოპერაცია ქუჩების გადაკეტვით დაიწყო, ისმოდა სროლის ხმა. თვითმხილველების თქმით, პოლიციელებმა ჰაერში სროლა დაიწყეს მას შემდეგ, რაც ხალხმა სცადა გამოსარჩლებოდა ერთერთ ბიჭს, რომელსაც პოლიციელები მიათრევდნენ. დაკავებულები წინასწარ მობილიზებული სამი ავტობუსით წაიყვანეს განყოფილებებში.

მეჩეთის მომლოცველებთან ერთად დაკავებულებს შორის „კომერსანტის“ ჟურნალისტებიც მოხვდნენ, რომლებიც შემთხვევის დროს მეჩეთში იმყოფებოდნენ. შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურის თანამშრომლის განცხადებით, მათ მომლოცველები არ დაუკავებიათ; „ჩვენ ისინი განყოფილებაში გადავიყვანეთ დოკუმენტების შესამოწმებლად, ეს დაკავება არაა. ოპერაცია უსაფრთხოების გაძლიერების ფარგლებში ჩატარდა. რაც შეეხება ჟურნალისტებს, ისინი დაუყოვნებლივ გაუშვეს“ – განაცხადა შსს-ის პრესსამსახურის თანამშრომელმა. თვითმხილველების ინფორმაციით, დაკავებულების უმეტესობა განყოფილებიდან მალევე გამოუშვეს.

სტატიაში ასევე საუბარია კიდეც ერთ ოპერაციაზე, რომელიც უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩაზე მდებარე მეჩეთში ჩატარდა, სადაც მეჩეთის მომლოცველის თქმით, პარასკევის ლოცვის დროს 5 ადამიანი დააკავეს. შსს-ში დაადასტურეს იმ რაიონში, სადაც მეჩეთი მდებარეობს, ოპერაციის ჩატარება, მაგრამ უარყვეს 5 ადამიანის დაკავების ფაქტი. მეჩეთის მომლოცველის თქმით, ბოლო ორი კვირის განმავლობაში ეს იყო მესამე შემთხვევა – აქამდე პოლიციის განყოფილებაში გადაიყვანეს, მათ შორის, მეჩეთის იმამიც. დღის ბოლოს სოციალური ქსელებით გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთში საღამოს ლოცვის შემდეგ, დაღესტანის მუფტის ინიციატივით მოხდა იმამის ცვლილება. თვითმხილველები წერდნენ პატარა დაპირისპირების ფაქტზე, რომელსაც ადგილი ჰქონდა ახალი იმამის მომხრეებსა და მოწინააღმდეგეებს შორის. თვითმხილველების ინფორმაციით, რაიონში შეიმჩნეოდა პოლიციელების დიდი რაოდენობა.[2]

ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Кавказский Узел“ 2015 წლის 20 ნოემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ მახაჩყალის მეჩეთში იმამის დანიშვნამ კონფლიქტი გამოიწვია. სტატიაში ნათქვამია, რომ დაღესტანის სულიერმა ხელმძღვანელობამ მახაჩყალაში, კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთისთვის, რომელიც მიიჩნევა, რომ სალაფიტურია, ახალი იმამი შეარჩია, რომელიც მომლოცველებს უკვე წარუდგინა. მეჩეთის ერთერთმა წევრმა იმამის შეცვლას იძულებითი უწოდა. „თავდაპირველად სულიერი ხელმძღვანელობის ხალხი მოვიდა, დაახლოებით 30-40 კაცი; მათ ერთერთ მომლოცველს სცემეს და ახლა ვიღაც დაუდი მოგვიყვანეს მეჩეთის იმამად. ეს უკანონობაა. ჩვენ გვყავს ჩვენი იმამი ჰასან-ჰაჯი, რომელიც მეჩეთის საბჭომ აირჩია. იმამი მეჩეთის საბჭომ უნდა აირჩიოს, მუფტმა კი არ უნდა დანიშნოს“, – მისივე თქმით, ქუჩაში პოლიციის მინიმუმ 5-6 ეკიპაჟი მუდმივად მორიგეობს.[3]

ადამიანის უფლება დამცველი ორგანიზაცია „მემორიალი“ 2015 წლის 2 დეკემბერს აქვეყნებს სტატიას კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთის შესახებ, სადაც წერია, რომ მეჩეთი დაკეტილია. როგორც ადგილობრივი მცხოვრები აცხადებს, 20 ნოემბერს დანიშნული იმამი მავუდ ჰაჯი ტურმალაევი 24 ნოემბერს გადადგა, ხოლო მის ნაცვლად დანიშნული მაგომედრასულ საადუევი 29 ნოემბერს გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან. 1-ლი დეკემბრის მდგომარეობით, მეჩეთი ცარიელი და დაკეტილ იყო; იქვე პოლიციელი განაგრძობდნენ პატრულირებას.[4]

ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Кавполит“ 2016 წლის 10 დეკემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ პოლიციამ კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთის პატრულირება შეწყვიტა. მეჩეთის თანამშრომლის თქმით, პოლიციელები აღარ პატრულირებენ. შსს-მ მეჩეთის შენობა გადასცა ხაჩილაევების ოჯახს, ვისი ძალისხმევითაც მოხდა მისი აშენება. თუმცა, როგორც მეჩეთი, ის ჯერ არ იფუნქციონირებს. შსს-ის პრესსამსახურის თქმით, ისინი არ ფლობენ ინფორმაციას მეჩეთის გარშემო არსებული სიტუაციის შესახებ.[5]

საინფორმაციო-ანალიტიკური პორტალი „ისლამის ხმა“ 2016 წლის 16 აპრილს აქვეყნებს სტატიას, სადაც საუბარია მახაჩყალაში უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩაზე მდებარე მეჩეთზე განხორციელებული რეიდის და დაახლოებით 200 ადამიანის დაკავების შესახებ. თვითმხილველები პოლიციელების დიდი რაოდენობით მობილიზებაზე საუბრობდნენ; მეჩეთის საზოგადოებრივი საბჭოს წევრის თქმით, დაკავებები უმიზეზოდ ხდება. „დაკავებები უბრალოდ იმის გამო ხდება, რომ ხალხი ამ მეჩეთში დადის მოსალოცად“.[6]

ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Кавполит“ 2016 წლის 17 ივნისს აქვეყნებს სტატიას მახაჩყალაში უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩაზე მდებარე მეჩეთის 80-მდე მომლოცველის დაკავების შესახებ. მედიასაშუალების ინფორმაციით, პოლიციელებს გადაკეტილი ჰქონდათ ქუჩები, ისინი მეჩეთიდან გამოსულებს აჩერებდნენ, დოკუმენტებს სთხოვდნენ და ავტობუსებში ანაწილებდნენ. სულ, დაახლოებით 80 პირი დააკავეს. დაკავებულთა უმეტესობას დოკუმენტები თან ჰქონდათ, თუმცა ისინი მაინც გადაიყვანეს სხვადასხვა განყოფილებაში. პოლიციელებმა მომხდარი საკონტროლო-პროფილაქტიკური ღონისძიებებით ახსნეს. გამოცემის ინფორმაციით, საკონტროლო-პროფილაქტიკურ აღრიცხვაზე 2800 მახაჩყალელი დგას, ხოლო რესპუბლიკაში ასეთი ხალხის რაოდენობა დაახლოებით 10 ათასია.[7]

ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „ჩვენი ვერსია კავკასიაზე“ 2017 წლის 23 მაისს აქვეყნებს სტატიას მახაჩყალაში უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩაზე მდებარე მეჩეთის პოლიციელების მიერ დაბლოკვის შესახებ. სტატიაში ნათქვამია, რომ უნგრეთის მებრძოლთა სახელობის ქუჩაზე მდებარე სალაფიტურ მეჩეთს პოლიციამ ალყა მას შემდეგ შემოარტყა, რაც მიიღო ინფორმაცია მეჩეთთან ახლოს მდებარე სკოლაში ბომბის დამონტაჟების შესახებ. საბოლოოდ, ბომბის შესახებ შეტყობინება მცდარი აღმოჩნდა.[8]

ახალი ამბების სააგენტო „მედუზა“ 2016 წლის 24 თებერვალს აქვეყნებს რეპორტაჟს სახელწოდებით „მეჩეთები, სადაც სიარული საშიშია – რატომ გამოუცხადეს ძალოვნებმა ომი დაღესტნელ სალაფიტებს“. რეპორტაჟში ნათქვამია, რომ ბოლო რამდენიმე თვეა, რაც დაღესტანში ხურავენ სალაფიტურ მეჩეთებს, რომელთა მომლოცველები მისდევენ ულტრაკონსერვატიულ ისლამს. მორწმუნეებმა მახაჩყალაში მდებარე ყველაზე მსხვილი მეჩეთის დაცვა და შენარჩუნებაც ვერ შეძლეს. ძალოვნები თვლიან, რომ სალაფიტურ მეჩეთებში ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოსთვის“ მებრძოლების რეკრუტირება ხდება. მომლოცველებს მასობრივად აყენებენ „პროფილაქტიკურ აღრიცხვაზე“, რაც უზღუდავს მათ რესპუბლიკის ტერიტორიაზე გადაადგილებას; რეპორტაჟში ნათქვამია, რომ სალაფიტებს პოლიცია რეგულარულად აკავებს.[9]

[1] ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „მემორიალი“; მახაჩყალაში კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთის დაკავების შესახებ; 24 ნოემბერი, 2015; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://memohrc.org/ru/news/o-zahvate-mecheti-na-ulice-kotrova-v-mahachkale [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[2] ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Новое Дело“; მახაჩყალაში, კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთში მომლოცველები დააკავეს და იმამი შეცვალეს; 21 ნოემბერი, 2015; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://ndelo.ru/detail/v-mechetyakh-na-ul-kotrov [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[3] ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Кавказский Узел“; მახაჩყალის მეჩეთში იმამის დანიშვნამ კონფლიქტი გამოიწვია; 20 ნოემბერი, 2015; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://www.kavkaz-uzel.eu/articles/272887/ [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[4] ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „მემორიალი“; დაღესტანი: კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთი დაკეტილია; 2 დეკემბერი, 2015; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://memohrc.org/ru/news/dagestan-mechet-na-ul-kotrova-zakryta [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[5] ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Кавполит“; პოლიციელები კოტროვას ქუჩაზე მდებარე მეჩეთს აღარ პატრულირებენ; 10 დეკემბერი, 2016; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://kavpolit.com/articles/politsejskie_perestali_patrulirovat_mechet_po_uli-30279/ [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[6] საინფორმაციო-ანალიტიკური პორტალი „ისლამის ხმა“; მახაჩყალაში, უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩაზე მდებარე მეჩეთის მომლოცველების მასობრივი დაკავებები; 16 აპრილი, 2016; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://golosislama.com/news.php?id=29553 [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[7] ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „Кавполит“; მახაჩყალაში უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩაზე მდებარე მეჩეთის 80-მდე მომლოცველი დააკავეს; 17 ივნისი, 2016; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://kavpolit.com/articles/v_mahachkale_zaderzhali_okolo_80_prihozhan_mecheti-26457/ [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[8] ახალი ამბების ონლაინ სააგენტო „ჩვენი ვერსია კავკასიაზე“; მახაჩყალაში უნგრელი მებრძოლების სახელობის ქუჩაზე მდებარე მეჩეთს პოლიციელებმა ალყა შემოარტყეს; 23 მაისი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://kavkaz.versia.ru/v-maxachkale-siloviki-zablokirovali-mechet-po-ulice-vengerskix-bojcov [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

[9] ახალი ამბების სააგენტო „მედუზა“; მეჩეთები, სადაც სიარული საშიშია – რატომ გამოუცხადეს ძალოვნებმა ომი დაღესტნელ სალაფიტებს; 24 თებერვალი, 2016; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://meduza.io/feature/2016/02/24/mecheti-v-kotorye-opasno-hodit [ნანახია 2018 წლის 2 მარტს]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-28 თებერვალი, 2018

ტერაქტს სომალიში 45 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა – მოგადიშუში, პრეზიდენტის სასახლის წინ ტერორისტებმა ორი ავტომობილი ააფეთქეს – ერთი უშუალოდ პრეზიდენტის სასახლის წინ, მეორე კი სასახლესთან მდებარე სასტუმროს წინ. აფეთქებას სროლა მოჰყვა, რის შედეგადაც 5 ტერორისტი დაიღუპა, ერთმა კი მიმალვა მოახერხა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ალ-შაბაბმა“ აიღო.[1]

ტერაქტები ავღანეთში – ფაჰარის პროვინციაში თალიბანის მიერ ორგანიზებულ თავდასხმას 29 ავღანელი სამხედროს სიცოცხლე შეეწირა. დაჯგუფების წევრები ავღანურ სამხედრო ბაზას დაესხნენ თავს. მანამდე აფეთქება ქაბულის ცენტრში მოხდა, რის შედეგადაც სამი ადამიანი დაიღუპა, ექვსი კი დაიჭრა. პარალელურად, ქალაქ ლაშკარგაჰში მომხდარი ტერორისტული აქტის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა და ათი დაშავდა.[2]

ავღანეთის პრეზიდენტი აშრაფ ღანი თალიბანის პოლიტიკურ ჯგუფად აღიარების ინიციატივით გამოდის – მისი თქმით, ამ ნაბიჯით, სავარაუდოდ, შესაძლებელი გახდება თალიბებთან მოლაპარაკებების დაწყება. პრეზიდენტმა ეს განცხადება საერთაშორისო კონფერენციაზე გააკეთა, რომელშიც 25 ქვეყნის წარმომადგენლები 16 წელზე მეტხნიანი ომის დასასრულებლად სამშვიდობო მოლაპარაკებებს განიხილავენ. აშრაფ ღანმა თალიბებს ცეცხლის შეწყვეტა და პატიმრების გათავისუფლება შესთავაზა. ამასთან, ღანი მზად არის ქვეყნის კონსტიტუციაში ცვლილებები შეიტანოს. ის, ასევე, მზად არის დაიცვას იმ პირების უსაფრთხოება, რომელიც სამშვიდობო მოლაპარაკებებს შეუერთდება. თალიბანი ისლამური, ფუნდამენტალისტური, პოლიტიკურ-რელიგიური პრო-პუშტუნთა მოძრაობაა, რომელიც თითქმის მთელ ავღანეთს მართავდა 1996-2001 წლებში. დიპლომატიური აღიარება მხოლოდ სამი ქვეყნისგან მიიღო: არაბთა გაერთიანებული საამიროები, პაკისტანი და საუდის არაბეთი. გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ აღიარებულია ტერორისტულ ორგანიზაციად.[3]

ტერაქტი იემენში – სულ მცირე 14 გარდაიცვლა და 40 დაშავდა იემენის სამხრეთ ნაწილში მდებარე საპორტო ქალაქ ადენში ანტიტერორისტული დანაყოფის შტაბბინაზე თავდასხმის შედეგად. მედიკოსების ინფორმაციით, თავდასხმის დროს გარდაცვლილებს შორის ერთი ქალი და ორი ბავშვია. ანტიტერორისტული ბაზის შესასვლელთან ორმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა ორი მანქანა ააფეთქა, რის შემდეგაც ექვსმა შეიარაღებულმა ისლამისტმა ცეცხლი გახსნა და შენობის შტურმით აღება სცადა. ყველა თავდამსხმელი დაცვის წევრებმა მოკლეს. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო.[4]

ერაყში ისლამურ სახელმწიფოსთან კავშირში ბრალდებულებს სიკვდილით დასჯა შეუფარდეს – ერაყის სასამართლომ 16 თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა შეუფარდა. მიზეზი ტერორისტულ დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოში“ გაწევრიანებაა. გადაწყვეტილება ერაყის სასამართლომ მას შემდეგ მიიღო, რაც 16 თურქი ქალის დაეშთან ურთიერთკავშირი დადასტურდა. ერაყის ხელისუფლება 2017 წლის აგვისტოდან პოლიციურ შემოწმებებს ატარებს. ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში ერაყში ამ მიზეზით 100-ზე მეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქე მათ ბავშვებთან ერთად დააკავეს. ერთ-ერთი ბოლო შემთხვევის დროს ერაყში 17 წლის გერმანელს „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრობისთვის 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. გასულ კვირას გამართულ ერთ-ერთ სასამართლო პროცესზე ერთ თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა, სხვადასხვა ქვეყნის ათ მოქალაქეს კი პატიმრობა მიესაჯა.[5]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შეტაკებას მსვერპლი მოჰყვა – კინშასაში ანტისახელისუფლებო საპროტესტო აქციის დროს 1 ადამიანი დაიღუპა, 2 კი დაიჭრა. კათოლიკური და ევანგელისტური ტაძრების მრევლი მთელი ქვეყნის მასშტაბით კვირის მსახურების შემდეგ ქუჩებში უნდა გამოსულიყო, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა კინშასას მთავარ ტაძრებს ალყა შემოარტყა, გზები გადაკეტა და უმრავლესობას დემონსტრაციაზე მისვლის უფლება არ მისცა. შეტაკებებს მსხვერპლი მოჰყვა. დემონსტრანტები ქვეყნის პრეზიდენტის ჟოზეფ კაბილას გეგმის წინააღმდეგ გამოდიან, რომელმაც განაცხადა, რომ 2018 წლის 23 დეკემბერს დანიშნულ არჩევნებში მესამედ აპირებს მონაწილეობის მიღებას. კაბილას უფლებამოსილების ვადა ჯერ კიდევ 2016 წლის დეკემბერში ამოეწურა.[6]

საუდის არაბეთში ქალებს ჯარში მსახურების უფლება მისცეს – მათ შეეძლებათ შეიტანონ განცხადება ვაკანტურ ადგილზე და დასაქმდნენ ერ-რიადის, მედინისა და ალ-ქასიმის შეიარაღებული ძალებისა და უსაფრთხოების სფეროში. პრეტენდენტები 12 კრიტერიუმს უნდა აკმაყოფილებდნენ; კერძოდ, კანდიდატები 25 წლიდან 35 წლამდე უნდა იყვნენ და აუცილებელია ჰქონდათ საშუალო განათლება მიღებული. გარდა ამისა, მათ უნდა ჰყავდეთ მეურვები: ქმარი, მამა, ძმა ან ვაჟიშვილი. ქალები იმ პროვინციაში იმსახურებენ, სადაც მათი მეურვეები ცხოვრობენ.[7]

სირიის კრიზისი – ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში, სირიის სამთავრობო ძალების მიერ აღმოსავლეთ ღუტაზე განხორციელებული ავიადარტყმების შედეგად 500-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. უფლებადამცველების ინფორმაციით, ინტენსიურ საბრძოლო მოქმედებებს, დროის ამავე მონაკვეთში, აღმოსავლეთ ღუტაში 121 ბავშვი შეეწირა. რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სირის სამთავრობო ძალები ბოლო ერთი კვირის მანძილზე ღუტაზე ავიაიერიშს ახორციელებენ.[8]

გაეროს უშიშროების საბჭომ სირიაში ცეცხლის შეწყვეტის 30-დღიანი რეჟიმის გამოცხადების შესახებ რეზოლუცია მიიღო, ხუთშაბათს დაგეგმილი კენჭისყრა, პარასკევს, 23 თებერვალსაც გადაიდო. სირიაზე მომზადებული დოკუმენტის დამტკიცება რუსეთის წინააღმდეგობის გამო შეფერხდა. გაეროში რუსეთის ელჩმა ვასილი ნებენზიამ შვედეთისა და ქუვეითის პროექტს არარეალისტური უწოდა. მანამდე რეზოლუციის პროექტი გააკრიტიკა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა.[9]

გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ, სირიაში 30-დღიანი ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ რეზოლუციიის მიღებიდან რამდენიმე საათში შეთანხმება დაირღვა. გავრცელებული ინფორმაციით, რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სიირიის სამთავრობო ძალები აღმოსავლეთ ღუტაში ავიაიერიშებს კვლავ განაგრძობენ. სირიაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, ვატიკანში გამართულ საკვირაო მესაზე კომენტარი გააკეთა რომის პაპმა ფრანცისკემ და განაცხადა, რომ სირიაში ხალხს წამებით კლავენ. პონტიფიკოსმა მხარეებს საბრძოლო მოქმედებების დაუყოვნებლივ შეწყვეტისა და ჰუმანიტარული დახმარების გაგზავნისკენ მოუწოდა.[10]

„BBC“-ის ინფრომაციით, სირიელი ქალები გაეროს მუშაკებისა და საქველმოქმედო ფონდების წარმომადგენლების სახელით, კაცების მხრიდან სექსუალური ექსპლუატაციის მსხვერპლნი ხდებიან. გაეროში აცხადებენ, რომ მსგავსი შემთხვევები მათთან არ დაფიქსირებულა და მათ არ აქვთ ინფორმაცია პარტნიორი ორგანიზაციების მხრიდანაც. მედია საშუალების ცნობით, ექსპლუატაცია იმდენად არის გავრცელებული, რომ ქალები სამედიცინო პუნქტები არ მიდიან, რათა დახმარების სანაცვლოდ მათ სხეულით მომსახურება არ შესთავაზონ.[11]

[1] Africa News; Somalia blasts death toll at 45, AMISOM explains clash with gov’t troops; by Daniel Mumbere; 25 february, 2018; available at: http://www.africanews.com/2018/02/25/death-toll-from-somalia-blasts-rises-to-45-amisom-explains-clash-with-gov-t/

[2] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის თავდასხმის დროს 29 სამხედრო დაიღუპა; 24 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/50078/avganetshi-talibanis-tavdaskhmis-dros-29-adamiani-daigupa

[3] Reuters; Afghanistan’s Ghani offers talks with Taliban ‘without preconditions’; By Hamid Shalizi, James Mackenzie; 28 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-taliban/afghanistans-ghani-offers-talks-with-taliban-without-preconditions-idUSKCN1GC0J0

[4] The Guardian; Uemen attack: at least 14 killed in raid on Aden counter-terrorism headquarters; 25 February, 2018; available at: https://www.theguardian.com/world/2018/feb/24/two-car-bombs-kill-at-least-six-and-wound-43-in-yemen-city-of-aden

[5] Reuters; Iraq court sentences 16 Turkish women to death for joining IS; By Ahmed Rasheed; 25 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-turkey/iraq-court-sentences-16-turkish-women-to-death-for-joining-is-idUSKCN1G90LJ

[6] Euronews; Democratic Republic of Congo: one dead as security forces block protesters; 25 February, 2018;  available at: http://www.euronews.com/2018/02/25/democratic-republic-of-congo-one-dead-as-security-forces-block-protesters

[7] BBC; Saudi Arabia allows women to join military; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43197048

[8] BBC; Syria war: Air strikes in Eastern Ghouta ‘kill 500’; 24 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43182854

[9] BBC; Syria war: UN Security Council approves 30-day ceasefire; 25 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43183903

[10] BBC; Syria war: Air strikes resume hours after UN approves ceasefire; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43187888

[11] BBC; Syria conflict: Women ‘sexually exploited in return for aid’; By James Landale & Vinnies O’Dowd; 27 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43206297

ირანი. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ზოგადი ვითარება. თებერვალი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყანაში არჩევნები რეგულარულად ტარდება, თუმცა დემოკრატიულობის ხარისხი ძალიან დაბალია, რადგან არჩევნებს აკონტროლებს მცველთა კორპუსი, რომელიც არა-არჩევითი ორგანოა და შეუძლია არჩევნებში მონაწილეობისგან დაბლოკოს ყველა, ვისაც მაღალი რელიგიური წრეების მიმართ არასაკმარისად ერთგულად მოიაზრებს. უსაზღვრო ძალაუფლება არის მოქცეული ქვეყნის უზენაესი ლიდერის აიათოლა ჰამენეისა და მისი ასევე არა-არჩევითი ინსტიტუციის ხელში. აღნიშნული ინსტიტუციები, მათ შორის უსაფრთხოების სამსახური და სასამართლო, თამაშობენ უმნიშვნელოვანეს როლს სამოქალაქო თავისუფლებების შეზღუდვისა და განსხვავებული აზრის რეპრესირების პროცესში. 2017 წლის მაისში პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანმა, რომელიც თავის თავს მოდერატორს უწოდებს, ადვილად მოიგო არჩევნები და მეორე 4-წლიანი ვადით დარჩა პრეზიდენტის პოსტზე.

2017 წლის აგვისტოში პარლამენტმა ნარკოდანაშაულის შესახებ ქვეყნის კანონმდებლობაში ცვლილებები შეიტანა, რაც ხელს შეუწყობს ნარკოდანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯის შემცირებას. მცველთა საბჭომ აღნიშნული ცვლილებები 2017 წლის ოქტომბერში დაამტკიცა. ირანი ყოველწლიურად ასობით სიკვდილით დასჯის განაჩენს აღასრულებს, მათ შორის მათ მიმართ, ვინც დანაშაულის ჩადენისას არასრულწლოვანი იყო.

2017 წლის დეკემბერში თეირანის პოლიციის უფროსმა განაცხადა, რომ ისინი აღარ დაიჭერდნენ ხალხს, ძირითადად ქალებს, იმ წესის დარღვევისთვის, რომელიც ადგენს თუ როგორ უნდა გამოიყურებოდეს პირი საჯაროდ. დაპატიმრების ნაცვლად, დამრღვევს პოლიციის ოფიცრები სავალდებულო საგანმანათლებლო გაკვეთილებს დაასწრებენ. ცვლილება, როგორც ჩანს, მხოლოდ დედაქალაქს ეხება და განმეორებით შემთხვევებში დამნაშავეს მაინც დააპატიმრებენ. 2017 წლის დეკემბრის ბოლოს ეკონომიკური და სოციალური მიზეზებით, ირანის დიდ ქალაქებში საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო, სადაც რამდენიმე დემონსტრანტისგან ისლამური რეჟიმის დასრულების მოწოდებაც გაისმა. აქციის მონაწილეებსა და პოლიციას შორის შეტაკებების შედეგად რამდენიმე ადამიანი დაიღუპა. ასობით დემონსტრანტი უსაფრთხოების სამსახურმა დააპატიმრა. აქციების მიმდინარეობის დროს, ხელისუფლებამ სოციალურ ქსელებზე წვდომა დაბლოკა.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ 2017 წლის მაისში პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანმა საპრეზიდენტო არჩევნები მოიგო და მეორე 4-წლიანი ვადით დარჩა პოსტზე. ხელისუფლება, უსაფრთხოების ძალების და სასამართლოს სახით, განაგრძობდა ჟურნალისტების, ონლაინ მედია აქტივისტების და ადამიანის უფლებათა დამცველების შევიწროვებას. სიკვდილით დასჯა, განსაკუთრებით ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის, კვლავ გრძელდებოდა.[2]

2016 წლის იანვარში ირანის პარლამენტს წარედგინა კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯის გამოყენება შესაძლებელი უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დანაშაული ძალადობრივი ხასიათისაა. კანონპროექტის ინიცირების შემდეგ, საერთაშორისო საზოგადოება აქტიურად მოუწოდებდა ირანს, არ გაეშვა ხელიდან აღნიშნული შანსი და გაეუქმებინა სიკვდილით დასჯა ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულებისთვის. 2017 წლის 15 აგვისტოს სტატიაში „Reuters“ წერს, რომ ირანის პარლამენტმა ნარკოდანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯის გამოყენების შემცირებისკენ პირველი ნაბიჯი გადადგა და რომ ამ ცვლილებებმა, შესაძლოა, 5 ათასამდე ადამიანს, უმეტესად ახალგაზრდებს, სიცოცხლე შეუნარჩუნოს. პარლამენტმა მიიღო ცვლილება, რომლის თანახმადაც ნარკოტიკებით ვაჭრობისას სიკვდილით დასჯის გამოყენება შესაძლებელი იქნება 50 კილოგრამზე მეტი ოპიუმისა და 2 კილოგრამზე მეტი ჰეროინის, მორფის, კოკაინის და სხვა ქიმიური დერივატივების შემთხვევაში. აქამდე სიკვდილით დასჯისთვის საკმარისი იყო 5 კილოგრამზე მეტი ოპიუმითა და 30 გრამზე მეტი ჰეროინით ვაჭრობა. სტატიაში ნათქვამია, რომ სჭირდება პარლამენტის მეორადი დამტკიცება, რის შემდეგაც, საბოლოო დადასტურებისა და კანონად ქცევისთვის, გადაეგზავნება მცველთა საბჭოს.[3]

ადამიანის უფლებათა ცენტრი ირანში 2017 წლის 20 ოქტომბერს წერს, რომ საერთაშორისო საზოგადოების მხრიდან ხანგრძლივი ზეწოლის შემდეგ ირანმა გაამარტივა ნარკოტიკების წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკა და გააუქმა სიკვდილით დასჯა ნარკოტიკებთან დაკავშირებული მცირე დანაშაულებისთვის. მცველთა კორპუსმა, რომელიც 6 სასულიერო პირისგან შემდგარი ორგანოა, რომელიც ადგენს კანონებისა და არჩევნების ისლამურ პრინციპებთან შესაბამისობას, დაამტკიცა პარლამენტის მიერ მიღებული ცვლილებები ნარკოტიკების წინააღმდეგ კანონში. საბოლოო ვერსიით, ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულისას სიკვდილით დასჯის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმე ეხება ნარკობარონებს, შეიარაღებულ მოვაჭრეებს, კრიმინალებს წინასწარი განზრახვით (15 წელზე მეტი ვადით პატიმრობა) და მათ, ვინც ნარკოტიკების გაყიდვას აიძულებს ბავშვებს.[4]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ ირანი თეოკრატიული რესპუბლიკაა შიიტური ისლამური პოლიტიკური სისტემით. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში ადამიანის უფლებათა ყველაზე სერიოზულ დარღვევებს წარმოადგენს სამოქალაქო თავისუფლებების, მათ შორის შეკრების, სიტყვის, რელიგიისა და მედიის თავისუფლების შეზღუდვა. სხვა პრობლემები მოიცავს არაადამიანურ ან ღირსების შემლახავ მოპყრობას ან სასჯელს; ასევე, პირის ფიზიკური მთლიანობის უგულებელყოფა იმ ხალხის მიმართ, რომელთაც თვითნებურად და უკანონოდ აკავებენ, აწამებენ და კლავენ.[5]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ რამდენიმე პირი, რომლებიც ეროვნულ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული დანაშაულისთვის იხდიან სასჯელს, დაკავების ცენტრში ჯანდაცვაზე ადეკვატური წვდომის ნაკლებობაზე საუბრობს. 2017 წლის აგვისტოში ხელმძღვანელობამ ჰოსპიტალიზაციაზე უარი განუცხადა 30 წლის ადამიანის უფლებათა აქტივისტს, არაშ სადეგის, რომელსაც ხანგრძლივი საპროტესტო შიმშილობის შედეგად ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუუარესდა. ქურთი ზეინაბ ჯაბალიანი, რომელსაც სამუდამო პატიმრობა აქვს მისჯილი, გავრცელებული ინფორმაციით, სასწრაფოდ საჭიროებს სამედიცინო დახმარებას მისი თვალის გამო. 2017 წელს რამდენიმე პოლიტიკურმა პატიმარმა, რაჯაი შაჰრისა და ევინის ციხეებში, არსებული მძიმე პირობების გაპროტესტების მიზნით, შიმშილობა დაიწყო.[6]

„Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში ირანის შესახებ წერს, რომ ციხეები გადატვირთულია და პატიმრები ხშირად ჩივიან ცუდი პირობების, მათ შორის ჯანდაცვაზე წვდომის შეზღუდვის გამო. პოლიტიკური პატიმრების ორგანიზებული შიმშილობის აქციები კვლავ გრძელდებოდა 2017 წლის განმავლობაში. ყოფილმა პოლიტიკურმა პატიმარმა, ცნობილმა ჟურნალისტმა ალირეზა რაჯაიმ 2001-2005 წლებში ციხეში ყოფნისას, კიბოს გამო თვალი დაკარგა, რადგან გავრცელებული ინფორმაციით, მას არ უმკურნალეს.[7]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ გადატვირთულობა ციხეებში რჩება პრობლემად და პატიმრებს უწევთ იატაკზე და დერეფნებსა და ეზოში ძილი. ადგილობრივი ორგანიზაციის ინფორმაციით, მაჰაბარის ციხეში 700 პატიმარია, მაშინ როდესაც ციხე გათვლილია 400 პატიმარზე. ხელმძღვანელობას ხშირად ბრალდებული და მსჯავრდებული პატიმრები ერთად ჰყავთ მოთავსებული; ისევე როგორც, არასრულწლოვნები ხშირად არიან სრულწლოვანებთან ერთად. ქალი პატიმრები მამაკაცთაგან ცალკე არიან განთავსებულნი.

პოლიტიკური პატიმრები ხშირად ცალკე ციხეებში ჰყავთ. ადამიანის უფლებათა აქტივისტების ინფორმაციით, პოლიტიკურ პატიმრებს ხშირად ათავსებენ ძალადობრივ დანაშაულში ბრალდებულ ან მსჯავრდებულ პირებთან ერთად. ყოფილი პატიმრების ინფორმაციით, პოლიტიკურ პატიმრებს ხშირად ემუქრებიან ძალადობრივ დანაშაულში მსჯავრდებულთა ზონაში გადაყვანას, სადაც ხშირია პატიმრებზე თავდასხმები. 2017 წლის განმავლობაში დაფიქსირდა პატიმრების თვითმკვლელობის ფაქტები. ანგარიშში ასევე საუბარია ადამიანის უფლებათა აქტივისტებისა და პოლიტიკური პატიმრებისთვის ჯანდაცვაზე წვდომის შეზღუდვის შესახებ.

პატიმრების შესახებ ოფიციალური სტატისტიკური ინფორმაცია მწირია. არ გადადგმულა ნაბიჯები ჩანაწერების წარმოების გაუმჯობესებისკენ. ხელისუფლება ხშირად იყენებს არასაპატიმრო ალტერნატიულ სასჯელებს არაძალადობრივი დანაშაულებისთვის, მათ შორისაა პრობაცია, შინა პატიმრობა, დასაქმებაზე შეზღუდვა, რელიგიური სარეაბილიტაციო სწავლება, გაძევება პროვინციიდან და საზღვარგარეთ მოგზაურობის აკრძალვა.

პატიმრებს, როგორც წესი, ყოველკვირეულად ხელი მიუწვდებათ სტუმრებთან შეხვედრასა და ტელეფონით სარგებლობასა და სხვა სახის კორესპონდენციაზე; თუმცა ხშირად მათ ამას უზღუდავს ხელმძღვანელობა. პატიმრებს შეუძლიათ სასამართლო ხელისუფლებას მიმართონ თავიანთი საჩივრებით, თუმცა აწყდებიან ცენზურას. მთავრობა არ გასცემს ნებართვას დამოუკიდებელი ორგანიზაციებისთვის, აწარმოონ ციხის მონიტორინგი.[8]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერს, რომ ირანის ისლამური რესპუბლიკის მოსახლეობა დაახლოებით 82.8 მილიონია. მოსახლეობის 99% მუსლიმია, რომელთაგან 89-94% შიიტი და 5-9% სუნიტი (ძირითადად თურქმენები, არაბები, ბალუჩები და ქურთები, რომლებიც ცხოვრობენ ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთ-დასავლეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით, შესაბამისად).[9]

აშშ-ის რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია 2017 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ გასული წლის განმავლობაში, ირანი სისტემატურად არღვევდა რელიგიის თავისუფლების უფლებას, მათ შორის ხანგრძლივი დაკავებებით, წამებით და რელიგიური დანაშაულისთვის სიკვდილით დასჯის გზით. მძიმე დარღვევების სამიზნეები იყვნენ რელიგიური უმცირესობები, განსაკუთრებით ბაჰაიზმის მიმდევრები; ასევე, კონვერტირებული ქრისტიანები და სუნიტი მუსლიმები. სუფიზმის მიმდევარი მუსლიმები და განსხვავებული აზრის მქონე შიიტი მუსლიმები, ასევე, იყვნენ ძალადობის, დაკავებისა და დაპატიმრების ობიექტები.[10]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Iran, 19 January 2018, available at:

[accessed 22 February 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Iran, 18 January 2018, available at:

[accessed 22 February 2018]

[3] Reuters; Iran parliament edges towards softening drug laws to curb executions; Reuters Staff; 15 August, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-drugs-law/iran-parliament-edges-towards-softening-drug-laws-to-curb-executions-idUSKCN1AV109

[4] Center for Human Rights in Iran; After Years of International Condemnation, Iran Revises death Penalty Policy; 20 October, 2017; available at: https://www.iranhumanrights.org/2017/10/after-years-of-international-condemnation-iran-revises-death-penalty-policy/

[5] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Iran, 3 March 2017, available at:

[accessed 22 February 2018]

[6] Human Rights Watch, World Report 2018 – Iran, 18 January 2018, available at:

[accessed 22 January 2018]

[7] Freedom House; Freedom in the World 2018 – Iran; January, 2018; available at: https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/iran [accessed 22 January 2018]

[8] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Iran, 3 March 2017, available at:

[accessed 22 January 2018]

[9] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Iran, 15 August 2017, available at:

[accessed 22 February 2018]

[10] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 1: USCIRF-recommended Countries of Particular Concern (CPC) – Iran, 26 April 2017, available at:

[accessed 22 February 2018]

სირია. მამაკაცთა იძულებითი გაწვევა სამხედრო სამსახურში. თებერვალი 2018

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება სისხლის სამართლის დანაშაულია. დამოუკიდებელი დამკვირვებლები აღნიშნავენ, რომ სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება, ხელისუფლების მიერ  პოლიტიკურ და ანტი-სახელმწიფოებრივ ქმედებად მიიჩნევა. პირი, რომელიც ეცდება თავი აარიდოს სამხედრო სამსახურს, სისხლის სამართლებრივი დანაშაულისთვის შესაბამისი სანქციებით დაისჯება, რაც მოიცავს სასტიკ მოპყრობას დაკავების, დაკითხვის, დაპატიმრების დროს ან სამხედრო სამსახურში იძულებით დაბრუნებას. პრაქტიკაში, პირი, რომელიც სამხედრო სამსახურს თავს არიდებს, სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის (პატიმრობის) ნაცვლად, დაკავებიდან რამდენიმე დღეში იგზავნება მოწინავე პოზიციებზე საბრძოლველად. ხშირ შემთხვევაში ასეთ პირებს, მხოლოდ მინიმალური წვრთნა აქვთ გავლილი.

სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდების მსურველთა რაოდენობის, დეზერტირობის და მსხვერპლის რაოდენობის მაღალი მაჩვენებლის გამო, არმიამ და უსაფრთხოების ძალებმა გააძლიერეს თავიანთი ძალისხმევა და უფრო ინტენსიური გახადეს თავიანთი მცდელობები სირიელი მამაკაცების გაწვევისა და რეზერვისტების მობილიზებისთვის. გარდა ამისა, როგორც იუწყებიან, გააქტიურდა და გაძლიერდა ძალისხმევა სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მსურველთა გამოვლენის კუთხით, რაც გულისხმობს მობილურ და ფიქსირებულ საგუშაგოებზე კონტროლის დაწესებას, რეიდების მოწყობას სახლებსა და საზოგადოებრივ სატრანსპორტო საშუალებებში. არმიაში გაწვევის მიზნით, სამთავრობო ძალების მიერ, მთავრობის მოწინააღმდეგე დაჯგუფებებისთვის წართმეულ ტერიტორიებზე მცხოვრები სავალდებულო სამხედრო სამსახურის და სარეზერვო ასაკის მქონე მამაკაცების დიდი ნაწილი იქნა დაკავებული.

სირიაში, პირები, რომლებიც თავს არიდებენ სამხედრო ვალდებულებას, დაკავების შემთხვევაში წამების და არაადამიანური მოპყრობის რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ამასთანავე, სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება აღიქმება პოლიტიკურ ქმედებად, რამაც შეიძლება გარკვეული წარმოდგენა შექმნას ამა თუ იმ პირზე და ის შეიძლება მიჩნეული იყოს ხელისუფლების მოწინააღმდეგედ და ოპოზიციურად განწყობილი ძალების მომხრედ, რაც სასტიკი მოპყრობის რისკის ქვეშ აყენებს პირს და იგი სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდებისთვის შეიძლება დაექვემდებაროს სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

სირიაში სამხედრო სამსახურის წესებთან და რეგულაციებთან, კერძოდ კი გამონაკლის პროცედურებთან მიმართებით განუკითხაობა, ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნევა. ხელისუფლების მხრიდან გახშირდა იმ პირთა სამხედრო სამსახურში გაწვევა, რომლებიც ადრე ე.წ. „დაცულ მოსახლეობას“ შეადგენენ, აქ იგულისხმებიან უნივერსიტეტის სტუდენტები და საჯარო მოსამსახურეები. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ პირებს, რომლებსაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურში მსახურების კანონით გათვალისწინებული ვადა (18 თვე) ეწურებოდათ, სამხედრო სამსახურს კვლავ უხანგრძლივებდნენ. ანგარიშების მიხედვით, მამაკაცები, რომლებიც სავალდებულო მსახურების ვადას ასრულებდნენ, ავტომატურად ირიცხებოდნენ არმიის რეზერვში. სამხედრო სამსახურში გაწვევის და რეზერვის ასაკის მქონე ბევრ მამაკაცს, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მიზნით, ხშირად უწევს თავი შეიკავოს  თავისუფლად გადაადგილებისგან, დაიმალოს ან სხვა რაიონში გადავიდეს, კერძოდ კი ოპოზიციური შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე. ბევრი მათგანი, საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე დაჭერის, არაადამიანური მოპყრობის და ჯარში გაწვევის შიშით ტოვებს ქვეყანას. სირიაში უცხოეთიდან დაბრუნებულ მამაკაცებს ხშირად ამოწმებენ საზღვარზე და ადგენენ სამხედრო სავალდებულო სამსახური აქვთ თუ არა გავლილი.

სირიაში კონფლიქტის დასაწყისიდან მოყოლებული, შეიარაღებული ძალებიდან დეზერტირობა ფართოდ იყო გავრცელებული. დეზერტირობა ისჯება 1950 წლის სამხედრო სისხლის სამართლის კოდექსით, რაც კონკრეტული გარემოებებიდან გამომდინარე მოიცავს პატიმრობას ან სიკვდილით დასჯას.

კანონით დადგენილი წესების მიუხედავად, ანგარიშების მიხედვით, დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც პირების მიმართ, რომლებმაც უარი თქვეს სროლის ბრძანების შესრულებაზე, ჯარიდან გაიქცნენ ან არსებობდა ეჭვი, რომ გაქცევას გეგმავდნენ, ფორმალურად არ აღძრულა საქმე მათ მიერ ჩადენილი დანაშაულის შესაბამისად. მათ დაჭერისთანავე სჯიდნენ, თვითნებურად აკავებდნენ, აწამებდნენ ან კლავდნენ, ან მათსავე სამხედრო განყოფილებაში აბრუნებდნენ.

2011 წლიდან მოყოლებული, სირიის პრეზიდენტმა რამდენიმეჯერ გამოსცა ამნისტიის ბრძანება მთავრობის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული დაჯგუფებების, სავალდებულო სამსახურზე უარის მთქმელების და დეზერტირებისთვის. ამ ბრძანების მიხედვით,  ისინი სასჯელისგან გათავისუფლდებოდნენ, თუ გარკვეული დროის მანძილზე დაბრუნდებოდნენ.[1]

 მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტეროტორიაზე არსებული ვითარება

დანიის საიმიგრაციო სამსახურის მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში მთელი კონფლიქტის მანძილზე მამაკაცების სამხედრო სამსახურში გაწვევა კვლავ გრძელდება. გასულ წელს არ მომხდარა გენერალური მობილიზება, თუმცა, კიდევ უფრო ინტენსიური გახდა საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე სამხედრო სტატუსის კონტროლი. სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ 2016 წლის მანძილზე, ახალწვეულთა და რეზერვისტთა გაწვევისთვის საჯარო ადგილებში რეიდები ტარდებოდა. აღნიშნული რეიდების გამომწვევი მიზეზი ის იყო, რომ მხოლოდ რამდენიმე მამაკაცი გამოცხადდა სამხედრო გაწვევის დროს.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალების მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე მიმდინარეობს მამაკაცთა სირიის არმიაში გაწვევა. აღნიშნულ ტერიტორიებზე კვლავ არსებობენ ისეთი მამაკაცები, რომლებსაც არასოდეს უმსახურიათ ჯარში და სწორედ ახლა უწევთ სამხედრო ვალდებულების მოხდა. მთავრობა აქტიურად განაგრძობს მოქალაქეების შეიარაღებულ არმიაში გაწვევას.

იმ ადამიანთა ჯგუფები, რომელთაც ადრე შეეძლოთ თავი აერიდებინათ სამხედრო ვალდებულებისგან, ამჟამად წნეხის ქვეშ იმყოფებიან და თავს ვეღარ არიდებენ სამხედრო სამსახურს. დიპლომატიური წყარო ავრცელებს ინფორმაციას, რომ უნივერსიტეტის იმ სტუდენტებს, რომელთაც სამხედრო ვალდებულების შესრულება სწავლის დამთავრების შემდეგ შეეძლოთ, დაუყოვნებლივ იწვევენ როგორც კი ფინალურ გამოცდას აბარებენ, ხოლო აკადემიური წლის დამთავრებას არ ელოდებიან, როგორც ხდებოდა კონფლიქტის დაწყებამდე.

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ინფორმაციით, დაწყებულია საჯარო მოხელეების და ასევე, იმ რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლების გაწვევა, რომლებიც აქამდე ე.წ. „დაცულთა“ სიაში იყვნენ და არ უწევდათ სავალდებულო სამხედრო სამსახურის გავლა.

ჯანმრთელობის და მენტალური პრობლემების მქონე ადამიანებზე, რომელთაც ადრე არ იწვევდნენ სამხედრო სამსახურში, კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, მოიხსნა შეზღუდვა და  დამატებითი სამედიცინო შეფასების შედეგად, იმ პირთა გაწვევა დაიწყეს, რომელთაც უმნიშვნელო სამედიცინო პრობლემები აქვთ. როგორც წესი, მათ ძირითადად ლოგისტიკურ ან საბრძოლო მოქმედებებში რთავენ.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალებმა დაიწყეს ყველას გაწვევა, მათ შორის ოჯახში არსებული ერთადერთი მამაკაცისაც, რომლებიც ადრე, კანონით გათავისუფლებული იყვნენ სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან.

რამდენიმე წყარო იუწყება, რომ რეზერვისტები გაწვევის განსაკუთრებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ეს დამოკიდებულია თუ რა კვალიფიკაციის მქონე პირები დასჭირდება სირიის არმიას. როგორც იკვეთება, სამხედრო კვალიფიკაციის მქონე რეზერვისტებზე დიდი მოთხოვნაა სირიის არმიაში. იყო შემთხვევები, როდესაც არმიას ექიმები ესაჭიროებოდა.

ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ხშირად ხდება 42 წელს გადაცილებული რეზერვისტების გაწვევაც. როგორც სხვადასხვა წყაროს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით იკვეთება, სამხედრო სამსახურის ასაკი 42 წლიდან 50 წლამდე გახანგრძლივდა. სირიაში მოქმედი საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ინფორმაციით, სამხედრო სამსახურში გაწვევის ასაკი 42 წლამდეა ლიმიტირებული. თუმცა, მთავრობის მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე, გაწვეული მამაკაცების ასაკი 45 წლამდე აღწევს. ალეპოში ბევრი მამაკაცი გაიწვიეს, მათ შორის  52 წლის მამაკაციც იყო.

ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე არსებული ვითარება

დიპლომატიური წყაროს ინფორმაციით, ბევრი ოპოზიციური დაჯგუფება მოქმედებს მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის გარეთ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ მებრძოლთა გაწვევის მეთოდები სხვადასხვა რაიონში სხვადასხვაგვარია. როგორც პროფესორი ბასელ ალ-ჰასანი აღნიშნავს, მხარეები მებრძოლთა გაწვევას, ამა თუ იმ ეთნიკური, ან რელიგიური ჯგუფისადმი კუთვნილების მიხედვით ახდენენ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ ოპოზიციურ შეიარაღებულ დაჯგუფებებში გაწვევა ნებაყოფლობით ხდება. ეკონომიკური საჭიროება მნიშვნელოვნად უბიძგებს მამაკაცებს, რომ შეიარაღებულ დაჯგუფებებს შეუერთდნენ.

საერთაშორისო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ჯიჰადისტური დაჯგუფებები, მაგალითად, „ჯაბჰატ ალ ნუსრა“, ძალის გამოყენებით ახდენს მებრძოლთა გაწვევას. სხვა საერთაშორისო ორგანიზაცია საპირისპირო ინფორმაციას ავრცელებს, რომლის მიხედვითაც „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მხოლოდ იმ მებრძოლებს ენდობა და იწვევს, რომელთა ოჯახებიც დაჯგუფებისთვის კარგად არის ცნობილი. სხვა წყაროს ცნობით, დაჯგუფება „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მებრძოლთა გაწვევას რელიგიური და იდეოლოგიური პროპაგანდით ახორციელებს.[2]

საინფორმაციო სააგენტო „Fars News“-ის მიერ 2018 წლის 10 თებერვალს გამოქვეყნებული ინფორმაციით, სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა (SDF) რაქას პროვინციის სხვადასხვა რაიონში შეაგროვა ხალხი და მათ სირიის დემოკრატიულ ძალებში გაერთიანება აიძულა. ადგილობრივმა წყარომ დაამატა, რომ ქურთულმა ძალებმა თავიანთი გავლენა კიდევ უფრო გააძლიერეს მშვიდობიან მოქალაქეებზე. სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა რაქას ჩრდილოეთით, ქალაქ სოლუკში უამრავი ახალგაზრდა დააკავეს და სირიის დემოკრატიულ ძალებში გაწევრიანება აიძულეს.

სხვადასხვა წყაროს ინფორმაციით, თურქული ძალების წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩართვის მიზნით, ქურთულმა ძალებმა რაქას პროვინციის სხვადასხვა სოფელში 1,500-ზე მეტი ახალგაზრდა დააკავეს.[3] [4]

ავსტრიის თავშესაფრისა და წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრის (ACCORD) მიერ, 2017 წლის 18 აგვისტოს გამოქვეყნებული ინფორმაციით, სირიაში, მებრძოლთა, განსაკუთებით ბავშვთა გაწვევის 362 შემთხვევა დაფიქსირდა დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს, სირიის თავისუფალი არმიასთან ასოცირებული დაჯგუფებების, ლივა ალ-თავიდის, სახალხო კომიტეტების, ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის, აჰრარ ალ-შამის, ნუსრას ფრონტის და ისლამის არმიის დაჯგუფების მიერ. გაწვევისას მნიშვნელოვან როლს ფინანსური და იდეოლოგიური ფაქტორი ასრულებდა. დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო კვლავ განაგრძობდა ბავშვების საბრძოლო მოქმედებებში ჩართვას.[5]

გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ივნისში გამოქვეყნებული ყოველთვიური დაიჯესტის მიხედვით, სირიის დემოკრატიული ძალებისა და ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის მიერ, მებრძოლთა იძულებით გაწვევის კამპანია მიმდინარეობს არ-რაქას და ალ-ჰასაკას პროვინციებში.[6]

[1] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), International Protection Considerations with regard to people fleeing the Syrian Arab Republic, Update V, 3 November 2017, available at:

 [accessed 23 February 2018]

[2] Danish Immigration Service: Recruitment Practices in Government-controlled Areas and in Areas under Opposition Control, Involvement of Public Servants and Civilians in the Armed Conflict and Issues Related to Exiting Syria; Copenhagen, August 2017

[accessed 23 February 2018]

[3] Fars News Agency: Forced Recruitment by Kurds Reported again in Northeastern Syria;  published: Feb 10, 2018 available at: http://en.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13961121001523 [accessed 23 February, 2018]

[4] Fars News Agency: SDF Continues Forced Recruitment in Raqqa; published: Feb 08, 2018; available at: http://en.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13961119000761 [accessed 23 February, 2018]

[5] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Forced recruitment of underage persons by the Islamic State (IS) group; Published:18 August 2017;  available at:

[6] UN Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), Syria: Monthly Human Rights Digest – June 2017, 30 June 2017, available at:

  [accessed 23 February 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 თებერვალი, 2018

თურქეთში გაზეთ Die Welt-ის ჟურნალისტი დენიზ იუსელი გაათავისუფლეს – ამის შესახებ გავრცელებული ინფორმაცია გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომაც დაადასტურა. თურქეთის პოლიციამ დენიზ იუსელი გასულ წელს დააპატიმრა. მას ბრალად ედებოდა ტერორისტული ორგანიზაციის წევრობა, მონაცემების არასწორი გამოყენება და ტერორისტული პროპაგანდა. ჟურნალისტ დენიზ იუსელი, რომელსაც ორმაგი – გერმანიის და თურქეთის მოქალაქეობა აქვს, თურქეთის ენერგეტკის და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის ბერატ ალბაირაკის საფოსტო ყუთის გატეხვის ამბავს აშუქებდა. ალბაირაკის წერილები მოგვიანებით WikiLeaks-მა გამოაქვეყნა. ბერატ ალბაირაკი თურქეთის პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის სიძეა. WikiLeaks-მა 57 ათასზე მეტი ელექტრონული წერლი გამოაქვეყნა, რომლებიც 2000-2016 წლებით თარიღდება და უმრავლესობა არის მიმოწერა თურქ პოლიტიკოსებთან, ბიზნესმენებთან და ოჯახის წევრებთან.[1]

ტერაქტი ნიგერიაში – ნიგეიაში ბაზრობაზე მომხდარი ტერაქტის შედეგად გარდაიცვალა 22 და დაშავდა 28 ადამიანი. ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ბორნოს შტატის ქალაქ კონდუგაში ერთ-ერთ ბაზრობაზე სამმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. წლის დასაწყისიდან ნიგერიაში ორი ტერაქტი მოხდა. 18 იანვარს ქალაქ მაიდუგურუში ორმაგ აფეთქებას 12 ადამიანი ემსხვერპლა. მანამდე, 2 იანვარს ბორნოს შტატში მეჩეთზე თავდასხმისას 11 ადამიანი დაიღუპა.[2]

7 წლის გოგოს გაუპატიურებისა და მკვლელობისთვის პაკისტანელს სიკვდილით დასჯიან – 24 წლის კაცს იმრან ალის, პაკისტანის სასამართლომ 7 წლის ზაინაბ ანსარის გაუპატიურებასა და მკვლელობისთვის სასიკვდილო განაჩენი ოთხჯერ გამოუტანა. გასულ თვეში ზაინაბის ცხედარი ნაგავსაყრელზე ქალაქ კასურში იპოვეს. გოგოს მკვლელობამ მთელს ქვეყანაში საპროტესტო აქციები გამოიწვია, რა დროსაც მოსახლეობა პოლიციას არაკომპენტენტურობაში სდებდა ბრალს. ზაინაბის მკვლელი და მოძალადე იმრან ალი აღმოჩნდა, რომელიც დაკავშირებული იყო პოლიციასთან და პროვინცია პენჯაბის მინისტრთან. მას ადანაშაულებენ არამხოლოდ ზაინაბზე ძალადობას, არამედ სხვა ბავშვებზე თავდასხმასაც.[3]

პაკისტანი ჰაჯის რიტუალზე ტრანსგენდერ მოზარდებს გაუშვებს – წელს პირველად პაკისტანელი ტრანსგენდერი მოზარდები საუდის არაბეთში გაემგზავრებიან, სადაც ისინი მოხალისებიის რანგში ჰაჯის რიტუალში მიიღებენ მონაწილეობას. ბოისკაუტური მოძრაობის წარმომადგენლის თქმით, ტრანსგენდერებს ორგანიზაციის სხვა წევრებთან ერთად შეარჩევენ, რის შემდეგაც ისინი ფიზიკურ მომზადებას გაივლიან. სია კი რელიგიის სამინისტროს გადაეგზავნება. პაკისტანი მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც მესამე სექსი ოფიციალურად აღიარა და პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის შესაბამისი აღნიშვნით გაცემა დაიწყო. კვლევის თანახმად, ამ დროისთვის პაკისტანში დაახლოებით ნახევარი მილიონი ტრანსგენდერი ცხოვრობს.[4]

საუდელ ქალებს კაცის ნებართვის გარეშე ბიზნესის დაწყების უფლება მისცეს – ამის შესახებ ოფიციალური ინფორმაცია კომერციისა და ინვესტიციების სამინისტრომ გაავრცელა. „ამიერიდან მეურვის ნებართვა საჭირო აღარ იქნება. ქალებს თავიანთი ბიზნესის დაწყება თავისუფლად შეეძლებათ“, – ნათქვამია გავრცელებულ განცხადებაში. ამგვარად, საუდის არაბეთში მაცხოვრებელ ქალებს, ფირმის რეგისტრაციის შესახებ დოკუმენტების შეტანა კაცის ნებართვის გარეშე შეეძლებათ. საუდის არაბეთში, აქამდე არსებული მეურვეობითი და მზრუნველობითი სისტემის თანახმად, ქალები ვალდებულნი იყვნენ წარედგინათ დოკუმენტაცია, რომელზეც მეურვის ხელმოწერა იქნებოდა. ქალის მიერ შეტანილ ნებისმიერი სახის სახელმწიფო დოკუმენტაციაზე, მათ შორის სამოგზაურო დოკუმენტებზეც, ქმრის, მამის ან ძმის ხელმოწერა უნდა ყოფილიყო.[5]

ირანში დემონსტრანტებთან შეტაკებისას 3 პოლიციელი დაიღუპა – 3 ირანელი პოლიციელი დაიღუპა თეირანში აქციის მონაწილეებთან შეტაკებისას. გავრცელებული ინფორმაციით, დაპირისპირება უსაფრთხოების სამსახურსა და გონაბადის კონფესიის დერვიშებს შორის მოხდა, რომლებიც პოლიციის სამმართველოს წინ შეიკრიბნენ და მათი სუფიური რელიგიური ჯგუფის წევრების გათავისუფლებას ითხოვდნენ. ირანი სუფიურ ორდენს შიიტური წარმომადგენლობის საფრთხედ მიიჩნევს და ამ მიზეზით გონაბადის რამდენიმე დერვიში პატიმრობაში ჰყავს.[6]

იემენში ავიაიერიშს 15-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა – ჩრდილოეთ იემენში ავიაიერიშს 15-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. არიან დაშავებულებიც. ადგილობრივების განმარტებით, სამიზნე 2 ავტომობილი იყო, რომლებსაც მგზავრები ცენტრალური მაგისტრალით საადას პროვინციული დედაქალაქისკენ გადაჰყავდა. როგორც ადგილობრივი მედია წერს, იერიში საუდის არაბეთის ხელმძღვანელობით კოალიციამ განახორციელა. იემენი 2011 წლიდან პოლიტიკური კრიზისის მდგომარეობაშია. ქვეყანაში შეიარაღებული კონფლიქტი 2014 წლიდან გრძელდება, რასაც 10 000-ზე მეტი ადამიანი შეეწირა. 2 მილიონზე მეტი ადამიანი შიმშილობის ზღვარზეა.[7]

ნიგერიაში ბოკო ჰარამმა 90 მოსწავლე გოგო გაიტაცა – შემთხვევა ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე ერთერთ სოფელში მოხდა. უსაფრთხოების სამსახურმა 2 დღეში 76 გოგო იხსნა. დანარჩენები კვლავ დაკარგულად ითვლებიან. ნიგერიის უსაფრთხოების სამსახურში თავიდან უარყოფდნენ ინფორმაციას მოსწავლეების გატაცების შესახებ, თუმცა მოგვიანებით გატაცებულები თავად სამხედროებმა გაათავისუფლეს. ნიგერიაში ხშირია შემთხვევა, როცა ადგილობრივი პოლიცია მსგავსი ინციდენტის შესახებ ინფორმაციას მალავს. ამ რეგიონში ყველაზე მასშტაბური გატაცების შემთხვევა 2014 წელს დაფიქსირდა, როცა ქალაქ ჩიბოკიდან ტერორისტებმა 270-ზე მეტი მოსწავლე გაიტაცეს.[8]

საუდის არაბეთში გოგო, რომელიც გააუპატიურეს სასამართლომ დამნაშავედ ცნო – სასამართლომ არასრულწლოვნის გაუპატიურებაში ბრალდებულ შვიდივე პირს სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა; ამავდროულად, ჯგუფურად გაუპატიურების მსხვერპლი 19 წლის გოგო „უღირსად“ მოქცევაში დაადანაშაულა, რადგან ქუჩაში მარტო გავიდა. სასამართლომ მას 200 შოლტი და 6-თვიანი პატიმრობა მიუსაჯა. სასამართლოს გადაწყვეტილებას მთავრობამ დაუჭირა მხარი და განაცხადა, რომ შარიათის კანონები ყველამ უნდა დაიცვას, რომელიც საჯაროდ მამაკაცის გარეშე გასვლას კრძალავს. ინციდენტი 2006 წელს მოხდა. გოგო მეგობრის მანქანაში იჯდა, როცა შვიდმა კაცმა გადმოიყვანა და გააუპატიურა. თავდაპირველად, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, გოგოს 90 შოლტი მიესაჯა. მას შემდეგ, რაც მისმა ადვოკატმა მედიასთან კომენტარი გააკეთა, გადაწყვეტილება 200 შოლტით შეიცვალა.[9]

გიულენთან კავშირის ბრალდებით თურქეთში 170 ადამიანის დაკავების ორდერი გაიცა – სტამბოლის პროკურატურამ ფეთჰულა გიულენის ორგანიზაციასთან შესაძლო კავშირის გამო 170 ადამიანის დაკავების ორდერი გამოსცა. მათ შორის ყოფილი სამხედროები არიან. ეჭვმიტანილთა დაკავების ოპერაცია 38 პროვინციაში მიმდინარეობს. ამ დროისთვის აყვანილია უკვე 22 პირი. თურქეთის ხელისუფლების მოსაზრებით, 2016 წლის ზაფხულში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის უკან ფეთჰულა გიულენი დგას, რომელიც ამჟამად ამერიკაში ცხოვრობს. გიულენი ბრალდებას უარყოფს.[10]

სირიაში არსებული ვითარება – სირიის სამთავრობო ძალები ქალაქ აფრინის ქურთებით დასახლებულ ნაწილში შევიდნენ. ადგილობრივმა მილიციამ მიმართა მთავრობას, გაუწიონ მათ დახმარება თურქებისა და სირიელი აჯანყებულების მოსაგერიებლად. მებრძოლებმა საგუშაგო ჯავშანტექნიკით გაიარეს, რის შემდეგაც თურქებმა დაბომბეს ტერიტორია და განაცხადეს, რომ ამით აიძულეს მებძოლები, უკან დაეხიათ. თურქეთი დაემუქრა სირიის მთავრობას, რომ დაუპირისპირდებოდა მათ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ჩაერეოდნენ ამ კონფლიქტში, – რითიც სირიის სამოქალაქო ომში გამოიწვიეს დაპირისპირება ორ მთავარ მოთამაშეს შორის.[11] თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა სირიაში ქალაქ აფრინის აღების პირობა დადო. როგორც მან პარლამენტში სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა, გამარჯვებას თურქეთის შეიარაღებული ძალები უახლოეს დღეებში მიაღწევენ. როგორც მან აღნიშნა ოფიციალური ანკარის მიზანია აფრინში ქურთების დამარცხება და მშვიდობის დამყარება, რათა ქალაქის მოსახლეობამ უკან დაბრუნება შეძლოს.[12]

გაეროს გენერალურმა მდივანმა, ანტონიო გუტერეშმა ღრმა შეშფოთება გამოთქვა სირიის აღმოსავლეთ ღუტის რაიონში ძალადობის ესკალაციის გამო. გუტერეშის ინფორმაციით, საჰაერო და საარტილერიო იერიშების შედეგად, დაიღუპულთა შორის ბავშვებიც არიან. გაეროს გენერალურმა მდივანმა კატასტროფული უწოდა სირიის ამ რაიონში მცხოვრები მშვიდობიანი მოსახლეობის მდგომარეობას. ამასთან, სირიელი უფლებადამცველების ინფორმაციით, ბოლო სამ დღეში დაიღუპა ორასზე მეტი ადამიანი. პრეზიდენტ ასადის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული მეამბოხეების მიერ კონტროლირებულ აღმოსავლეთ ღუტის რაიონს სამთავრობო ძალები უტევენ. გაეროს მონაცემებით, ამ რაიონში 400 ათასამდე ადამიანია დარჩენილი. გენერალური მდივნის განცხადებით, ჯანმრთელობის პრობლემების გამო, სასწრაფო ევაკუაცია სჭირდება 700-მდე ადამიანს. ანტონიო გუტერეშის ინფორმაციით, აღმოსავლეთ ღუტის რაიონში სურსათის დეფიციტია. გენერალურმა მდივანმა აღნიშნა ისიც, რომ სამთავრობო ძალების ალყაში მყოფი ამ რაიონიდან სირიის დედაქალაქსაც ესვრიან. გუტერეშმა კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შეახსენა, რომ ასტანაში, 2017 წელს მიღწეული შეთანხმებით, აღმოსავლეთ ღუტა გამოცხადებულია დეესკალაციის ზონად. გაეროს გენერალურმა მდივანმა კონფლიქტთან კავშირის მქონე ყველა მხარეს მოუწოდა, შეწყვიტონ საბრძოლო მოქმედებები და წინაპირობების გარეშე უზრუნველყონ საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის პრინციპების დაცვა, მათ შორის მშვიდობიანი მოსახლეობის შეუფერხებელი წვდომა ჰუმანიტარულ დახმარებაზე და დაჭრილების ევაკუაცია.[13]

ბოლო დღეებში აღმოსავლეთ ღუტაზე განხორციელებულ ავიადარტყმებს 250 ადამიანი ემსხვერპლა. გაეროს ცნობით, იერიშების შედეგად 6 კლინიკა დაზიანდა. უფლებათა დამცველების ცნობით, 2013 წლის ქიმიური თავდასხმის შემდეგ აღმოსავლეთ ღუტაში ამდენი ადამიანი არ დაღუპულა. აშშ სირიაში დაპირისპირებულ მხარეებს მოუწოდებს ერთი თვის განმავლობაში ცეცხლი შეწყვიტონ. ამ ინიციატივაზე ოფიციალური დამასკოს პოზიცია უცნობია, რაც შეეხება საჰაერო იერიშებს, სირიის მთავრობაში აცხადებენ, რომ მათი სამიზნე ღუტაში მხოლოდ სამხედროები არიან. აღმოსავლეთ ღუტა ერთერთი ბოლო ტერიტორიაა, რომელსაც მეამბოხეები აკონტროლებენ. ქალაქი 4 წელზე მეტია ალყაში იმყოფება. ამ რეგიონში 400 000-მდე ადამიანი ცხოვრობს, რომლებსაც ჰუმანიტარული დახმარება სჭირდებათ.[14]

გაეროს უშიშროების საბჭოში ცეცხლის შეწყვეტის 30-დღიანი რეჟიმის გამოცხადების შესახებ რეზოლუციასთან დაკავშირებით კენჭისყრა რუსეთის წინააღმდეგობის გამო გადაიდო. გაეროში რუსეთის ელჩმა ვასილი ნებენზიამ შვედეთისა და ქუვეითის პროექტს არარეალისტური უწოდა. მანამდე რეზოლუციის პროექტი გააკრიტიკა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა. მისი თქმით, რუსეთი მხარს დაუჭერს დოკუმენტს, თუ ცეცხლი შეწყვეტის რეჟიმი არ გავრცელდა იმ დაჯგუფებებზე, რომლებსაც მოსკოვი ტერორისტულად მიიჩნევს, მათ შორის აღმოსავლეთ ღუტაში მყოფ ამბოხებულებზე. უფლებადამცველების მონაცემებით, ამბოხებულების მიერ კონტროლირებად აღმოსავლეთ ღუტაში ბოლო ხუთი დღის განმავლობაში საჰაერო დარტყმებს 300-ზე მეტი მშვიდობიანი მცხოვრები ემსხვერპლა. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენელმა ჰიზერ ნაუერტმა აღმოსავლეთ ღუტაში სისხლისღვრაზე პასუხისმგებლობა მოსკოვს დააკისრა. „რუსეთის მიერ სირიის რეჟიმის მხარდაჭერა რომ არა, ეს მსხვერპლი და ნგრევა არ იქნებოდა“, – განაცხადა უწყების წარმომადგენელმა.[15]

[1] BBC; German Die Welt reporter Deniz yucel to leave Turkish jail; 16 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-europe-43083469

[2] Xinhuanet; African News; 22 killed in suicide bombing in Nigerian market: state media; 17 February, 2018; available at: http://www.xinhuanet.com/english/2018-02/17/c_136981722.htm

[3] BBC; Pakistan: Zainab Ansari’s killer gets four death sentences; 17 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43096344

[4] იმედი; ახალი ამბები; პაკისტანი ჰაჯის რიტუალზე ტრანსგენდერ მოზარდებს გაუშვებს; 19 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49183/pakistani-hajis-ritualze-transgender-mozardebs-gaushvebs

[5] Times of India; Now, Saudi women can start own business without male permission; 18 February, 2018; available at: https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/now-saudi-women-can-start-own-business-without-male-permission/articleshow/62970594.cms

[6] Reuters; Three Irannian police killed in clashes with Sufi protesters; By Reuters Staff; 19 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-protests-casualties/three-iranian-police-killed-in-clashes-with-sufi-protesters-idUSKCN1G31X7?il=0

[7] Reuters; At least 15 dead in air strike in northern Yemen: residents; By Reuters Staff; 21 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/at-least-15-dead-in-air-strike-in-northern-yemen-residents-idUSKCN1G52CR

[8] იმედი; ახალი ამბები; ნიგერიაში გატაცებული 90 გოგოდან 76 გაათავისუფლეს; 22 თებერვალი, 2018 ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49701/nigeriashi-gatatsebuli-90-mostsavle-gogodan-76-gaatavisuples

[9] Amreedeemed; 19 year old gang rape victim received 200 lashes and 6 month in jail in Saudi Arabia; 21 February, 2018; available at: https://amredeemed.com/signs-of-the-end/19-year-old-gang-rape-victim-received-200-lashes-6-months-jail-saudi-arabia/

[10] Reuters; Turkey orders detention of 170 soldiers for links to coup plotters: Anadolu; By Reuters Staff; 20 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-security-military/turkey-orders-detention-of-170-soldiers-for-links-to-coup-plotters-anadolu-idUSKCN1G40N0

[11] იმედი; ახალი ამბები; სირიის სამთავრობო ძალები ქალაქ აფრინში შევიდნენ; 21 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49514/siriis-samtavrobo-dzalebi-qalaq-aprinshi-shevidnen

[12] Dunya News; Turkey vows to lay siege to Syria’s Afrin ‘in coming days’; 21 February, 2018; available at: https://dunyanews.tv/en/World/428569-Turkey-vows-to-lay-siege-to-Syria/’s-Afrin-/’in-coming-days/

[13] იმედი; ახალი ამბები; გაეროს ინფორმაციით, აღმოსავლეთ ღუტის რაიონში ჰუმანიტარული კრიზისია; 21 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49595/gaeros-inpormatsiit-agmosavlet-gutis-raionshi-humanitaruli-krizisia

[14] Euronews; Ghouta’s ghastly fate as bombs fall like rain; By Robert Hackwill; 21 February, 2018; available at: http://www.euronews.com/2018/02/21/ghouta-s-ghastly-fate-as-bombs-fall-like-rain

[15] Time; Russia blocks U.N. ceasefire in Syria as hundreds die in ongoing bombardment; By Philip Issa; 23 February, 2018; available at: http://time.com/5172072/russia-blocks-syria-ceasfire-un/

ეგვიპტე. მედიის თავისუფლება და ჟურნალისტების მდგომარეობა. თებერვალი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“-ის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეგვიპტეში 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს ეხება, აღნიშნულია, რომ პრეზიდენტ აბდელ ფატა ელ-სისის მთავრობა კვლავ განაგრძობდა ნულოვანი ტოლერანტობის პოლიტიკის გატარებას განსხვავებული აზრის მქონე პირთა მიმართ, რაც რეპრესიული კანონმდებლობის, კერძოდ, არასამთავრობო ორგანიზაციათა შესახებ კანონის შემოღებაში გამოიხატებოდა; ყოველივე ამან შესაძლოა ბოლო მოუღოს ორგანიზაციების დამოუკიდებლობას, შექმნას საგანგებო მდგომარეობა და ხელი შეუწყოს უსაფრთხოების ძალების მიერ ტერორიზმთან ბრძოლის სახელით ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების თითქმის სრულად დაუსჯელად გაგრძელებას.

უსაფრთხოების ძალებმა ასობით დისიდენტი დააკავა. მათ უმეტესობას აკრძალული ორგანიზაციის, მუსლიმთა საძმოს წევრობაში ადანაშაულებდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროს უსაფრთხოების სააგენტო ჩართული იყო ადამიანთა დაკავების, გაუჩინარების და მკვლელობის საქმეებში. თვითნებური მკვლელობების უამრავი შემთხვევა დაფიქსირდა. აქ იგულისხმება ადრე დაკავებულ პირთა ორგანიზებულად ჩაცხრილვის ფაქტებიც.

ხელისუფლებამ, ასობით ადამიანი შეიყვანა ტერორისტთა სიაში და ტერორიზმთან კავშირში ეჭვმიტანილ პირებს სათანადო სამართლებრივი პროცედურის გარეშე ჩამოართვა აქტივები.

ხელისუფლებამ, ჩრდილოეთ სინაის ტერიტორიაზე ანტიტერორისტული ოპერაციის დაწყებისას, ყოველგვარი წვდომის შესაძლებლობა დაუბლოკა მედიასაშუალებებს. სინაის ვილაიეთში, ექსტრემისტული დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო საფრთხეს წარმოადგენდა როგორც მოსახლეობისათვის, ასევე უსაფრთხოების ძალებისთვის.

სამხედრო პროკურორები, პოლიტიკური დისიდენტობის ბრალდებით განაგრძობდნენ ასობით მოქალაქის სამხედრო სასამართლოებზე გასამართლებას. 2016 წლის აგვისტოში პრეზიდენტმა ელ-სისიმ 5 წლის ვადით გაახანგრძლივა 2014 წლის კანონი, რომელმაც სამოქალაქო პირების სამხედრო სასამართლოში გასამართლების საფუძვლები უპრეცედენტო მასშტაბით გააფართოვა. 2014 წლის ოქტომბრიდან 2017 წლის სექტემბრამდე პერიოდში, ხელისუფლებამ სულ მცირე 15,500 მოქალაქე წარუდგინა სამხედრო სასამართლოს, მათ შორის იყო 150 ბავშვი.

ხელისუფლებამ ტერორისტულ ორგანიზაციათა სიაში შეიყვანა ორი დამოუკიდებელი გაზეთი – Al-Borsa და Daily News Egypt, ასევე, ორი დამოუკიდებელი ვებ-გვერდი Misr al-Arabiya და Cairo Portal. ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ზემოთ აღნიშნული მედიასაშუალებების ტერორისტული ორგანიზაციების სიაში შეყვანას, მათი აქტივების გაყინვა და ოთხივე მათგანის სამთავრობო გაზეთის  Akhbar al-Youm-ის ხელმძღვანელობაში მოქცევა მოყვა.

2017 წლის მარტში, სააპელაციო სასამართლოებმა, ორწლიანი პატიმრობა ერთ წლამდე შეუმცირეს ჟურნალისტური სინდიკატის ყოფილ ხელმძღვანელს იეჰია ქალაშს (Yehya Qallash) და საბჭოს ორ ყოფილ წევრს ხალედ ალ-ბალშის (Khaled al-Balshy) და გამალ აბდელ რაჰიმს (Gamal Abdel Rahim). ანგარიშის წერის დროს საბოლოო გასაჩივრება უზენაეს სააპელაციო (საკასაციო) სასამართლოში განიხილებოდა.

ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ოქტომბრისთვის, 17 ჟურნალისტი კვლავ საპატიმროში რჩებოდა. 21 ოქტომბერს, ორი წელი შესრულდა, რაც ჟურნალისტი ჰიშამ გაფარი იმყოფებოდა წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში, ეგვიპტის კანონმდებლობით ეს არის წინასწარი პატიმრობისთვის განსაზღვრული მაქსიმალური ზღვარი. ჟურნალისტს ბრალად ედებოდა თავისი ინსტიტუტის, „Mada Media Foundation“-ისთვის უცხოური დაფინანსების მიღება და აკრძალულ ორგანიზაციაში გაწევრიანება. ჟურნალისტ ისმაილ ალ-ისკანდრანს, რომელიც სინაის ამბებს აშუქებდა, 2017 წლის დეკემბერში მესამე წელი შეუსრულდა, რაც წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში იმყოფება. მას ბრალად ედება ყალბი ინფორმაციის გავრცელება და აკრძალულ დაჯგუფებაში გაწევრიანება.

2017 წლის მაისში, ხელისუფლებამ პოლიტიკური ჯგუფების და საინფორმაციო საშუალებების 21 ვებ-გვერდი დაბლოკა. ეგვიპტურმა დამოუკიდებელმა ჯგუფმა, „აზრის და გამოხატვის თავისუფლების ასოციაციამ“, განაცხადა, რომ  ოქტომბრისთვის 425-ზე მეტი ვებ-გვერდი იყო დაბლოკილი, მათ შორის უფლებადამცველი ორგანიზაციების „Human Rights Watch“-ის და „Reporters Without Borders“-ის (RSF) ვებ-გვერდები.

პრეზიდენტმა ელ-სისიმ ხელი მოაწერა საპარლამენტო ცვლილებებს საპროტესტო აქციებთან დაკავშირებით არსებულ 2013 წლის კანონში, რაც უზენაესი საკონსტუტიციო სასამართლოს მიერ იყო მოწოდებული, თუმცა აღნიშნულმა ცვლილებებმა რეალურად ვერ შეცვალა ამკრძალავი კანონი და ეგვიპტეში მშვიდობიანი შეკრებები კვლავ მკაცრად აკრძალული და დასჯადია.

მარტიდან ივნისამდე პერიოდში, ელ-სისიმ 705 პატიმარი შეიწყალა, უმეტესობას ბრალად ედებოდათ მშვიდობიან საპროტესტო აქციაში მონაწილეობა.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House”-ის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეგვიპტეში 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს ეხება, აღნიშნულია, რომ პრეზიდენტი აბდელ ფატა ელ-სისი, რომელიც 2013 წლის ივლისში მომხდარი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად მოვიდა ხელისუფლებაში, განაგრძობს ეგვიპტის მართვას ავტორიტარული მანერით. 2015 წელს გამართულმა საპარლამენტო არჩევნებმა დაასრულა აღმასრულებელი განკარგულებით მმართველობის პერიოდი. სერიოზული ძალის მქონე პოლიტიკური ოპოზიცია ფაქტობრივად არ არსებობს; ლიბერალი და ისლამისტი აქტივისტები აწყდებიან სისხლის სამართლებრივ დევნას და პატიმრობას. ტერორიზმის საფრთხე კვლავ არსებობს სინაის ნახევარკუნძულზე.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტური მედიის სექტორში სამთავრობო მედიასაშუალებები დომინირებენ. ყველაზე კრიტიკული და ოპოზიციურად განწყობილი მედიასაშუალებები სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ დაიხურა. ბოლო სამი წლის მანძილზე  მთელი რიგი კერძო სატელევიზიო არხი და გაზეთი იქნა გახსნილი მთავრობის მომხრე ბიზნესმენების და იმ პირების მიერ, რომელთაც გარკვეული კავშირები აქვთ სამხედრო და დაზვერვის სამსახურებთან. ჟურნალისტები, რომლებიც ხელმძღვანელის ან მთავრობის ინტერესს არ გაითვალისწინებენ, გათავისუფლების რისკის ქვეშ არიან. კვლავ გრძელდებოდა ჟურნალისტების დაკავებები მათი საქმიანობის გამო. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, 2017 წლის დეკემბრისთვის 20 ჟურნალისტი კვლავ გისოსებს მიღმა იმყოფებოდა.

2016 წლის ბოლოს მიღებული კანონით შეიქმნა მედიის რეგულირების უმაღლესი საბჭო, რომელსაც გააჩნია ფართო დისკრეცია აკონტროლოს სამაუწყებლო, ბეჭდური და ინტერნეტ მედიასაშუალებების მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციის შინაარსი. 2017 წლის სექტემბერში, LGBT თემის წარმომადგენლების დარბევის დროს, საბჭომ აკრძალა ნებისმიერი მედიასაშუალების მიერ „ჰომოსექსუალიზმის“ გაშუქება.

ეგვიპტეში მოქმედი დამოუკიდებელი ორგანიზაცია, „აზრის და გამოხატვის თავისუფლების ასოციაცია“, იუწყებოდა, რომ მთავრობის მხრიდან ინტერნეტ-მედიაზე ცენზურა 2017 წლის მაისიდან მოყოლებული გაძლიერდა. დეკემბრისთვის, დაახლოებით, 500 ვებ-გვერდი დაიბლოკა. თუმცა, ხელისუფლებას დაბლოკვის საკითხი არ უღიარებია  და არც სამართლებრივი განმარტება წარმოუდგენია.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის „ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის“ მიერ 2017 წლის დეკემბერში გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, გასულ წელთან შედარებით, ეგვიპტეში დაკავებული ჟურნალისტების რაოდენობამ იკლო. 2016 წელს დაკავებული იყო 25 ჟურნალისტი, ხოლო 2017 წელს 20, მათ შორის მოჰამად აბუ ზეიდი, ცნობილი როგორც შავკანი (Shawcan). იგი დაკავებული იყო ეგვიპტის უსაფრთხოების ძალების მიერ საპროტესტო აქციების ძალადობრივი მეთოდებით დაშლის გაშუქებისთვის. უკვე ოთხი წელია, რაც შავკანი წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში იმყოფება. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, მას და მასთან ერთად დადანაშაულებულ 738 პირს ბრალად ედება იარაღის ფლობა, უკანონო შეკრებაში მონაწილეობა და მკვლელობა. შავკანს ანემია აქვს და სისხლის გადასხმას საჭიროებს, მაგრამ როგორც მისმა ოჯახმა განაცხადა, მას სტაციონალურ მკურნალობაზე უარი ეთქვა. ეგვიპტის საპატიმროებში მყოფი 20 ჟურნალისტიდან 12-ისთვის ბრალი ჯერ წაუყენებიათ და არ გაუსამართლებიათ.

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, ეგვიპტელი ჟურნალისტების ციხეში ხანგრძლივად ჩასმა მას შემდეგ დაიწყო, რაც პრეზიდენტმა ელ-სისიმ წამოიწყო ბრძოლა ექსტრემიზმის წინააღმდეგ და უმუშევრობის აღმოსაფხვრელად. ქაირო და ვაშინგტონი თანამშრომლობენ უსაფრთხოების საკითხებში. მას შემდეგ, რაც ელ-სისი და ტრამპი შეხვდნენ ერთმანეთს თეთრ სახლში, ეგვიპტის მთავრობამ მიიღო დრაკონული კანონი ტერორიზმთან ბრძოლის შესახებ, რამაც განაპირობა პრესაზე ზეწოლის გაზრდა. როგორც საინფორმაციო წყაროები იუწყებიან, აღნიშნული კანონის გამოყენებით, ხელისუფლება ჟურნალისტებს ადანაშაულებდა ტერორიზმში და შეყავდა ისინი ტერორისტთა სიაში, რის შედეგადაც ჟურნალისტებს ფინანსური და სხვა უფლებები ეზღუდებოდათ.[3]

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტმა 2017 წლის დეკემბერში გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელშიც მოცემულია მსოფლიოს იმ ქვეყნების სია, სადაც პატიმარ ჟურნალისტთა რაოდენობა ყველაზე დიდია.  ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის აღრიცხვით, 2017 წელს, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, დაკავებული იყო 262 ჟურნალისტი. კომიტეტის შეფასებით, მისი შექმნის დროიდან – 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული, 2017 წელს იყო ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი.

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის შეფასებით, თურქეთის და ჩინეთის შემდეგ, მოდის ეგვიპტე, როგორც ყველაზე ცუდი ქვეყანა ჟურნალისტებისთვის, სადაც 20 ჟურნალისტი გისოსებს მიღმა იმყოფება. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ „მათ შორის იმყოფება, ფოტოგრაფი მაჰმუდ აბოუ ზეიდი, ცნობილი როგორც შავკანი, რომელიც დაკავებულია ეგვიპტის უსაფრთხოების ძალების მიერ საპროტესტო აქციების ძალადობრივი მეთოდებით დარბევის გაშუქებისთვის. შავკანი, წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში იმყოფება უკვე ოთხ წელზე  მეტია“.[4] [5]

2017 წლის 20 დეკემბერს, „Al Jazeera“ აქვეყნებს ინფორმაციას, სადაც ადამიანის უფლებათა ჯგუფის „ალკამარას“ ჩრდილოეთ აფრიკის სამართლებრივი საკითხების ოფიცერი, რადიჯა ნემარი აღნიშნავს, რომ ეგვიპტის ხელისუფლების „სამიზნეს წარმოადგენს ან საინფორმაციო საშუალებები ან ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები, რომლებიც ქვეყანაში ადამიანის უფლებათა დარღვევების ფაქტებს აშუქებენ“.  მისივე თქმით, 2016 წლის კანონი, რომელიც ყალბი ინფორმაციის გავრცელებას დანაშაულად თვლის, აიძულებს ჟურნალისტებს, რომ გაჩუმდნენ. აღნიშნულ კანონს, ხშირად იმ ჟურნალისტების წინააღმდეგ იყენებენ, რომლებიც „ისეთ ინფორმაციას აშუქებენ, რაც ხელისუფლების აზრით, სახელმწიფოს იმიჯს ზიანს აყენებს.“

20 დეკემბერს, სწორედ ამ ბრალდებით დააკავეს „Al Jazeera“-ს არაბული ინფორმაციის პროდიუსერი, მაჰმუდ ჰუსეინი. მას ბრალად ედებოდა „სახელმწიფო ინსტიტუტების წინააღმდეგ წაქეზებისა და ქაოსის გავრცელებისთვის, ყალბი ინფორმაციის გამოქვეყნება“. „Al Jazeera“-მ უარყო აღნიშნული ბრალდებები და მოითხოვა ჰუსეინის დაუყოვნებლივ და უპირობოდ გათავისუფლება.

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, 2015 წლის კანონმა გააფართოვა „ტერორისტული დანაშაულის“ მნიშვნელობის მასშტაბი და დანაშაულად მიიჩნია „ტერორიზმის“ და „ტერორისტული აქტების“ შესახებ იმ ინფორმაციის გავრცელება, რაც  ეგვიპტის თავდაცვის სამინისტროს  მიერ გამოქვეყნებულ ინფორმაციას ეწინააღმდეგება. კომიტეტის ჯგუფის თქმით, „კანონი „ტერორისტულ დანაშაულად“ მიიჩნევს ნებისმიერ აქტს, რაც მიზნად ისახავს საზოგადოებრივი წესრიგისთვის, სოციალური მშვიდობისა და ეროვნული ერთობისთვის ზიანის მიყენებას“.

ადამიანის უფლებათა ჯგუფის, „ალკამარას“ ჩრდილოეთ აფრიკის სამართლებრივი საკითხების ოფიცერი, რადიჯა ნემარი აღნიშნავს, რომ ჟურნალისტები, რომლებიც  სახელმწიფოს მხრიდან განხორციელებულ რეპრესიებს, პოლიტიკურ საკითხებს ან ადამიანის უფლებათა დარღვევებს აშუქებენ, 2013 წელს მომხდარი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ იდევნებიან და პატიმრობას ექვემდებარებიან. მისი თქმით „არ არსებობს გარკვეული ზღვარი, რომლის გადალახვაც ჟურნალისტებს არ შეუძლიათ, რაც ხაზს უსვამს პროცესის ‘თვითნებურობას’. ჩვენ არ ვიცით, რის საფუძველზე ხდება მათი დაკავება ან გასამართლება“.[6]

2017 წლის მსოფლიო პრესის თავისუფლების ინდექსის მაჩვენებლით, 180 ქვეყანას შორის, ეგვიპტეს 161-ე ადგილი უკავია. ტერორიზმთან ბრძოლის სახელით, ეგვიპტე გახდა ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ციხე ჟურნალისტებისთვის, რომელთა უმეტესობა ყალბი ბრალდებებით არის დაკავებული.[7]

[1] Human Rights Watch /World Report 2018- Egypt- Events of 2017; available at: https://www.hrw.org/world-report/2018/country-chapters/egypt [accessed 19 February 2018]

[2] Freedom House: Freedom in the World 2018/ Egypt; available at:  https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/egypt [accessed 19 February 2018]

[3] Committee to Protect Journalists: Record number of journalists jailed as Turkey, China, Egypt pay scant price for repression; Published December 13, 2017. available at: https://cpj.org/reports/2017/12/journalists-prison-jail-record-number-turkey-china-egypt.php [accessed 20 February 2018]

[4] Egyptian Streets: Egypt Ranks Third Worst Jailer of Journalists in 2017: CPJ; December 14, 2017; available at: https://egyptianstreets.com/2017/12/14/egypt-ranks-third-worst-jailer-of-journalists-in-2017-cpj/ [accessed 20 February 2018]

[5] Al Jazeera: Egypt’s journalists face ‘unprecedented’ threats; 20 Dec 2017; available at:

http://www.aljazeera.com/news/2017/11/egypt-journalists-face-unprecedented-threats-171130130036948.html  [accessed 20 February 2018]

[6] Al Jazeera: Egypt’s journalists face ‘unprecedented’ threats; 20 Dec 2017; available at:

http://www.aljazeera.com/news/2017/11/egypt-journalists-face-unprecedented-threats-171130130036948.html  [accessed 20 February 2018]

[7] Reporters Without Borders: 2017 World Press Freedom Index; avaliable at:  https://rsf.org/en/ranking# [accessed 20 February 2018]

თურქეთი. ათეისტების მიმართ დამოკიდებულება. თებერვალი, 2018

აშშ-ის რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია 2017 წლის ანგარიშში თურქეთის რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის 1982 წლის კონსტიტუცია ადგენს რწმენის, რელიგიური მსახურების და რელიგიური იდეების გავრცელების თავისუფლებას და კრძალავს დისკრიმინაციას რელიგიურ ნიადაგზე. მიუხედავად ამისა, სახელმწიფო სეკულარიზმის ინტერპრეტირებას ახდენს რელიგიური საზოგადოებების სახელმწიფო კონტროლში, მათ შორის იგულისხმება რელიგიური მსახურების და სალოცავი სახლების კონტროლი. რელიგიური საკითხთა თავმჯდომარეობა (Diyanet) აკონტროლებს თურქეთში ისლამის პრაქტიკას; ყველა დანარჩენი რელიგია ფონდების გენერალური დირექტორატის (Vakiflar) კონტროლს ექვემდებარება.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2016 წლის ანგარიშში თურქეთის შესახებ წერს, რომ სხვადასხვა რელიგიური დენომინაციის ჯგუფების გარდა, ქვეყანაში ასევე არიან ათეისტებიც, რომელთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია. დაახლოებითი მონაცემებიც განსხვავებულია, თუმცა ყველაზე ბოლო კვლევის შედეგებით მოსახლეობის დაახლოებით 2% არის ათეისტი.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების შესახებ 2016 წლის ანგარიშში წერს, რომ თურქეთის მოსახლეობა დაახლოებით 80.3 მილიონია. მთავრობის ინფორმაციით, მოსახლეობის 99 პროცენტი მუსლიმია, რომელთაგანაც 77.5% – ჰანაფი სუნიტი. სხვა რელიგიების წარმომადგენლები დაახლოებით 0.3% შეადგენენ. თუმცა, ბოლოს ჩატარებული კვლევები აჩვენებენ, რომ მოსახლეობის დაახლოებით 2% ათეისტია.

ქვეყნის კონსტიტუცია ადგენს რელიგიური და მორალური ინსტრუქციების სავალდებულო ხასიათს დაწყებით და საშუალო საჯარო სკოლებში. ინსტრუქციების შინაარსს ადგენს ეროვნული განათლების რელიგიური ინსტრუქციების სამინისტრო. მხოლოდ იმ სტუდენტებს, რომლებიც პირადობის დამადასტურებელ მოწმობაში მონიშნულები არიან როგორც „ქრისტიანები“ ან „ებრაელები“, შეიძლება გათავისუფლდნენ რელიგიის გაკვეთილებისგან. ასეთი უფლება არ არის გათვალისწინებული ათეისტებისთვის, აგნოსტიკებისთვის, ალევი თუ სხვა არა მუსლიმებისთვის, ბაჰაიზმის მიმდევრების, იეზიდებისა ან მათთვის ვისაც საბუთებში რელიგიური კუთვნილების გრაფა ცარიელი აქვს. 2016 წლის მარტში შარიათული ასოციაციის თავმჯდომარე დააჯარიმეს 7080 ლირით (1928$) ათეიზმის ასოციაციის თავმჯდომარის შეურაცხყოფისთვის და 6000 ლირით (1634$) მის მიმართ განხორციელებული მუქარებისთვის.[3]

ორგანიზაცია „ფორუმი 18“ 2017 წლის ნოემბერში წერს რელიგიასთან დაკავშირებით მთავრობის საგანმანათლებლო პოლიტიკის მიმართ დამოკიდებულების შესახებ ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციის მიერ საშუალო სკოლის მოსწავლეებსა და მათ მშობლებს შორის ჩატარებულ კვლევაზე. შედეგები მრავალფეროვანია. მაგალითად, მორწმუნე სუნიტი მშობლები რელიგიის გაკვეთილების კვლავ სავალდებულოდ დატოვებას ითხოვენ. ამის მიზეზი არ არის ის, რომ მათ უნდათ სხვა რელიგიის მიმდევრებს ისლამის სწავლა აიძულონ; ისინი მიიჩნევენ, შესაძლოა მათმა შვილებმა გააპროტესტონ აღნიშნულ გაკვეთილებზე სიარული თუ ის იქნება ნებაყოფლობითი. საპირისპიროდ, ათეისტები არ ეწინააღმდეგებიან რელიგიის გაკვეთილებს, მაგრამ სურთ, რომ გაკვეთილები გახდეს ნებაყოფლობითი. განათლების სამინისტრომ ისლამის სწავლების პარალელურად, მოიწვია კომისია, რომელიც ნებაყოფლობით გაკვეთილებს ჩაატარებს ქრისტიანობის შესახებ. მიუხედავად თხოვნისა, ასეთი კომისია არ მოუწვევიათ ალევი საზოგადოებისთვის. ასეთი კომისია არ მოუწვევიათ არც ათეისტებისთვის, აგნოსტიკებისა თუ სხვა რწმენის ხალხისთვის.[4]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) 2016 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში თურქეთის შესახებ წერს, თურქეთი აღიარებს მხოლოდ რამდენიმე არა მუსლიმურ თემს როგორც უმცირესობას (მაგალითად სომხურ მართლმადიდებლურ ქრისტიანობას, ბერძნულ მართლმადიდებლურ ქრისტიანობას და ებრაელებს); გამორიცხავს მათი რიგებიდან სხვადასხვა კულტურულ და ეთნიკურ ჯგუფს.

პოზიტიური განვითარებაა პარლამენტის მიერ 2016 წლის 6 აპრილს ადამიანის უფლებებისა და თანასწორობის ინსტიტუტის შესახებ კანონის მიღება, რაც მიმართულია ეთნიკურ და რასობრივ ნიადაგზე დისკრიმინაციისკენ. კანონი კრძალავს დისკრიმინაციას გენდერის, რასის, ფერის, ენის, რელიგიის, რწმენის, მსოფლმხედველობის ან პოლიტიკური მოსაზრების, ეთნიკური წარმომავლობის, ქონებრივი მდგომარეობის, სამედიცინო მდგომარეობის, შეზღუდული შესაძლებლობებისა და ასაკის მიუხედავად; ასევე იმის განურჩევლად, ბავშვი ქორწინებაშია გაჩენილი თუ ქორწინების გარეშე. თუმცა ევროკომისია 2016 წლის ანგარიშში წერს, რომ ვაკუუმი მაინც არსებობს ადამიანის უფლებების დაცვის საქმეებში, რადგან ადამიანის უფლებათა და თანასწორობის ინსტიტუტი ჯერ არ შექმნილა. კომისია წერს, რომ განსაკუთრებით მოწყვლადი და უმცირესობებისადმი მიკუთვნებული ჯგუფების უფლებები სრულყოფილად უნდა იყოს დაცული. გენდერზე დაფუძნებული ძალადობა, დისკრიმინაცია, სიძულვილის ენის გამოყენება უმცირესობების მიმართ, სიძულვილის ნიადაგზე ჩადენილი დანაშაული და ლგბტი პირების მიმართ ადამიანის უფლებების დარღვევა კვლავ სერიოზული შეშფოთების წყაროა.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ სხვადასხვა წყაროს ინფორმაციით, უმცირესობებს, მაგალითად ასირიელებს, კაფერისებს, იეზიდებს, ქურთებს, არაბებს, ბოშებს, სირკასიანებს და ლაზებს არ რთავენ იმის ნებას, რომ სრულად ისარგებლონ სოციალური, ეკონომიკური, ლინგვისტური, რელიგიური და კულტურული უფლებებით. მიუხედავად ამისა, კანონი უფლებას აძლევს კერძო ინსტიტუციებს, რომ გარკვეული პირობებით განათლება იმ ენასა და დიალექტებზე მიაწოდონ, რომელთაც ხალხი ყოველდღიურ ცხოვრებაში იყენებს.[5]

„Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში თურქეთის რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუცია ადგენს რელიგიის თავისუფლებას, საჯარო სფეროში სუნიტური ისლამი დომინირებს. ალევი საზოგადოების სალოცავი ადგილები არ არის აღიარებული მთავრობის მიერ და მათ ხელი არ მიუწვდებათ სუბსიდიებზე, რომელიც ხელმისაწვდომია სუნიტური მეჩეთებისთვის. მმართველი სამართლიანობისა და განვითარების პარტიის ხელში გაიზარდა სუნიტური ისლამური სწავლებების სკოლები. თურქეთის საგანმანათლებლო სისტემა გულისხმობს რელიგიის სავალდებულო გაკვეთილებს, საიდანაც არა-მუსლიმებს, როგორც წესი, ათავისუფლებენ, მაგრამ სირთულეებია ამ მხრივ ალევი საზოგადოებისა და არა-მორწმუნეებისთვის. ოფიციალურ აღიარებული სამი რელიგიური არა-მუსლიმური ჯგუფი – იუდეველები, მართლმადიდებელი ქრისტიანები და სომეხი ქრისტიანები. თუმცა კამათი ქონებისა და სასულიერო პირების სწავლების აკრძალვის საკითხებზე მაინც გრძელდება; არ აღიარებული რელიგიური ჯგუფების უფლებები უფრო შეზღუდულია.[6]

[1] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 2 countries – Turkey, 26 April 2017, available at:

[accessed 20 February 2018]

[2] United Kingdom: Home Office, Country Information and Guidance – Turkey: Background information, including actors of protection and internal relocation, February 2016, Version 1.0, available at:

[accessed 20 February 2018]

[3] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Turkey, 15 August 2017, available at:

[accessed 20 February 2018]

[4] Forum 18, Turkey: What do parents and pupils think?, 1 November 2017, available at:

[accessed 20 February 2018]

[5] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information. Report Turkey Country Focus, November 2016, available at:

[accessed 20 February 2018]

[6] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Turkey, 2 February 2018, available at:

[accessed 20 February 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 თებერვალი, 2018

მსოფლიოში ყოველი მეექვსე ბავშვი კონფლიქტის ზონაში ცხოვრობს – ამის შესახებ საუბარია ჰუმანიტარული ორგანიზაციის „Save the Children“ ანგარიშში „ომი ბავშვების წინააღმდეგ“. 1990-იანი წლების დასაწყისთან შედარებით კონფლიქტის ზონაში მცხოვრები ბავშვების რიცხვი 75%-ით გაიზარდა და 357 მილიონს მიაღწია. ორგანიზაციის ცნობით, ამ ბავშვების თითქმის ნახევარი – 165 მილიონი განსაკუთრებით მსხვილი კონფლიქტის ზონაში ცხოვრობს. ისინი ვერ დადიან სკოლაში და არა აქვთ წვდომა სამედიცინო დაწესებულებებზე. ბავშვებისთვის ყველაზე საშიშ ქვეყნებად სირია, ავღანეთი, სომალი, ნიგერია, სამხრეთ სუდანი, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა, იემენი და ერაყი დასახელდა. ანგარიშის თანახმად, 2010 წლიდან მოკლული და დაჭრილი ბავშვების რიცხვი მსოფლოში თითქმის სამჯერ გაიზარდა.[1]

ერაყის აღმშენებლობისთვის 30 მილიარდი დოლარი გამოიყო – გადაწყვეტილება ერაყის საერთაშორისო კონფერენციის მონაწილეებმა მიიღეს მიიღეს. ინფორმაცია ქუვეითის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, შეიხ საბახ ალ-ხალედ ალ-ხამად ას-საბახმა დაადასტურა. ერაყის ეკონომიკის განვითარებისა და აღდგენთი სამუშაოებისთვის განკუთვნილ კონფერენციაში 51 ფონდი, 107 არასამთავრობო ორგანიზაცია და 76 ქვეყნის სხვადასხვა ორგანიზაცია მონაწილეობდა. დღესვე ცნობილი გახდა, რომ ევროკავშირი ერაყის განვითარებისთვის 300 მილიონ ევროს გამოყოფს. ერაყის ხელისუფლების მონაცემებით, ომისგან დაზარალებული ქვეყნის აღსადგენად 88.2 მილიარდი დოლარია საჭირო. ქუვეითში ერაყის რეკონსტრუქციის საერთაშორისო კონფერენცია 12-14 თებერვალს ჩატარდა.[2]

ბანგლადეშის ოპოზიციის ლიდერს 5-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს – ბანგლადეშის ოპოზიციის ლიდერი ხალედა ზია კორუფციის ბრალდებით დააკავეს და 5-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. დჰაკას სასამართლომ გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღო, რაც პოლიციამ ბანგლადეშის ყოფილი პარლამენტის წევრის მხარდამჭერების წინააღმდეგ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა. 72 წლის პოლიტიკოსი ფინანსურ მაქინაციებში მონაწილეობას უარყოფს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება პოლიტიკურად მოტივირებულია, რადგან ამით მას დაგეგმილ საპარლამენტო არჩევნები მონაწილეობის უფლება შეუზღუდეს. ხალედა ზია დიდი ხნის განმავლობაში პრემიერ-მინისტრ შეიხ ჰასინას მეტოქე იყო.[3]

ინდოეთში ქალები „პატარძლის შემოწმების“ ტრადიციას აპროტესტებენ – მაჰარაშტრას შტატში ქუჩაში 200 ათასამდე ინდოელი ქალი გამოვიდა. აქტივისტების მოთხოვნაა, გაუქმდეს დამამცირებელი ტრადიცია, რომელიც პატარძლის „სიწმინდის“ შემოწმებას გულისხმობს. ადგილობრივები – კანჯარბათის თემის წევრები, დღემდე მისდევენ „ქალიშვილობის შემოწმების“ უძველეს ტრადიციას; საქორწინო ღამეს წყვილისთვის თემის საბჭო ან წყვილის ოჯახის წევრი ქირაობს სასტუმროს ოთახს, წყვილს აძლევენ თეთრ ზეწარს და თემი და ოჯახი ოთახის გარეთ ელოდება, დადასტურდება თუ არა ქალის „სიწმინდე“. თუ ქალი „წმინდაა“, მას ოჯახი „იტოვებს“. თუ არა – შეიძლება, შემთხვევა ქალისთვის მძიმე შედეგებით დასრულდეს. საპროტესტო ტალღა ინდოეთში იზრდება, რადგან ქალები ფიქრობენ, რომ ამ გზით მათ ამცირებენ და სიცოცხლის ბოლომდე, ისინი სირცხვილს განიცდიან.[4]

საუდის არაბეთში ქალთა უფლებები ფართოვდება – საუდელი ქალებისთვის აბაიას (გრძელი თავისუფალი კაბა) ტარება სავალდებულო არ არის. ამის შესახებ უმაღლესმა რელიგიურმა სასულიერო პირმა შეიხ აბდულა ალ-მუთლაქმა განაცხადა. ალ-მუთლაქის თქმით, ქალებს მოკრძალებულად უნდა ეცვათ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ აბაია აუცილებელია. ამჟამად საუდელი ქალების ჩაცმულობას კანონი არეგულირებს.[5]

საუდის არაბეთში ქალებს გამომძიებლად მუშაობის უფლებაც მისცეს. საუდის არაბეთის გენერალურმა პროკურატურამ გამომძიებლის პოსტის დასაკავებლად ქალებისთვის კონკურსი გამოაცხადა. კონკურსში მონაწილეობას მხოლოდ საუდის არაბეთის მოქალაქეობის და უმაღლესი განათლების მქონე ქალები შეძლებენ. გასაუბრების გარდა, კონკურსანტებმა ტესტები უნდა ჩააბარონ  და ფიზიკური მომზადება გაიარონ. 13 იანვარს საუდის არაბეთში ქალები ფეხბურთის მატჩს პირველად დაესწრნენ. გასული წლის 26 სექტემბერს კი საუდის არაბეთის მეფე სალმანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის ივნისიდან ქალები მართვის მოწმებების მიღებას და ავტომანქანების კანონიერად მართვას შეძლებენ.[6]

მასშტაბური ანტიტერორისტული ოპერაცია ეგვიპტეში – ეგვიპტის არმიამ სინას ნახევარკუნძულზე მასშტაბური ანტიტერორისტული ოპერაცია დაიწყო, რომელიც ნილოსის სანაპიროსა და უდაბნოს ტერიტორიებს მოიცავს. ქვეყნის სამხედრო მეთაურის განმარტებით, სპეცოპერაცია „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ ტარდება და შეტევა ერთდროულად რამდენიმე ფრონტზე მიმდინარეობს. დაჯგუფებას ეგვიპტის სპეცსამსახურები გასული წლის ნოემბერში მეჩეთზე მომხდარ თავდასხმაში ადააშაულებენ. ინციდენტს მაშინ 235-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა.[7]

სინაის ნახევარკუნძულზე სპეცოპერაციის ფარგლებში ეგვიპტელმა სამხედროებმა 16 რადიკალი ისლამისტი მოკლეს. გარდა ამისა, დაკავებულია ოთხი მებრძოლი და 30 ადამიანი, რომელთაც ტერორისტების დახმარებაში სდებენ ბრალს. სამხედრო ოპერაციაში ჩართულია ეგვიპტის ავიაცია, ფლოტი და მესაზღვრეებიც. სამხედროებმა აღმოაჩინეს ტერორისტების საკომუნიკაციო ცენტრი და ნარკოტიკების მწარმოებელი ექვსი ქარხანა. როგორც ეგვიპტის თავდაცვის უწყებაში აცხადებენ, განადგურებულია ტერორიზმში ეჭვმიტანილთა იარაღი, მოტოციკლეტები და მანქანებიც. მანამდე ეგვიპტის ლიდერმა აბდელ ფატაჰ ალ-სისიმ მოუწოდა სამხედროებს ქვეყანაში მოქმედი ბანდფორმირებები თვის ბოლომდე გაანადგურონ. მედიის ცნობით, ლიკვიდირებულებს შორის არიან „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრებიც.[8]

ბოლო დღეების განმავლობაში სირიაში იერიშებს 277 ადამიანი ემსხვერპლა – გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის უმაღლესმა კომისარმა სირიაში მიმდინარე მოვლენები დაგმო. უწყებაში განმარტავენ, რომ ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში განხორციელებული იერიშების შედეგად, ამბოხებულების მიერ კონტროლირებად რეგიონებში 277 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა, აქედან 230 ავიაიერიშებს შეეწირა. კიდევ 812 ადამიანი კი დაშავდა. ორგანიზაციის უმაღლესი კომისარი საერთაშორისო გაერთიანებას დაუყოვნებლივი რეაგირებისკენ მოუწოდებს და განმარტავს, რომ მომხდარი სამხედრო დანაშაულია და ის დაუსჯელი არ უნდა დარჩეს. რამდენიმე დღის წინ, მეამბოხეების მიერ კონტროლირებად აღმოსავლეთ გუტას რეგიონში სირიის სამთავრობო ძალების ავიადარტყმებს 59 მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა, მათ შორის 15 ბავშვი იყო.[9]

თურქეთის პროქურთულმა პარტიამ ახალი ლიდერები აირჩია – თურქეთის ერთ-ერთმა მთავარმა ოპოზიციურმა ძალამ „სახალხო დემოკრატიულმა პარტიამ“, რომელიც ქურთებს უჭერს მხარს, ყრილობაზე ახალი ლიდერები აირჩია – იურისტი და უფლებადამცველი პერვინ ბულდანი და პარტიის თანათავმჯდომარის მოადგილე სეზაი თემელი. პარტიის წევრების ცნობით, ყრილობის ჩაშლა ხელისუფლებამ მათი მხარდამჭერების დაკავებებით სცადა, თუმცა არ გამოუვიდა. პარტიის ინფორმაციით, ყრილობამდე რამდენიმე დღის განმავლობაში მოულოდნელი შემოწმებისა და რეიდების შედეგად, თურქეთის პოლიციამ 500-მდე თანამოაზრე დააკავა. ამის მიუხედავად, კონგრეს 32 ათასი მხარდამჭერი და პარტიის წევრი დაესწრო. შეკრება პირველი იყო მას შემდეგ, რაც პარტიის ლიდერი სელაჰატინ დემირტაში 2014 წელს ტერორიზმის მხარდაჭერის ბრალდებით დააკავეს.

2017 წლის იანვარში თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქის, დიარბაკირის პროკურატურამ პარტიის თანათავმჯდომარეებისთვის – სელაჰატინ დემირტაშისთვის 142-წლიანი და ფიგენ იუკსეგდაგისათვის 83-წლიანი პატიმრობა მოითხოვა. პოლიტიკოსებს ტერორისტული ორგანიზაციის პროპაგანდასა და მოსახლეობაში უკმაყოფილების გაღვივებაში სდებენ ბრალს. 2016 წლის ნოემბერში, თურქეთის პროკურატურის მოთხოვნით, პარტიის 15 დეპუტატი დააპატიმრეს. მათ ბრალად დასდეს თურქეთში აკრძალულ „ქურთისტანის მუშათა პარტიასთან“ კავშირი.[10]

[1] იმედი, ახალი ამბები; ანგარიში: მსოფლიოში ყოველი მეექვსე ბავშვი კონფლიქტის ზონაში ცხოვრობს; 15 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/48732/angarishi-msoplioshi-koveli-me6-bavshvi-konpliqtis-zonashi-tskhovrobs

[2] The Washington Post; $30 bilion pledged in Kuwait at summit to rebuild Iraq; By Jon Gambrell; 14 February, 2018; available at: https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/kuwait-to-give-2-billion-in-loans-investments-for-iraq/2018/02/14/a1191afe-115e-11e8-a68c-e9374188170e_story.html?utm_term=.e70fafef115f

[3] BBC; Bangladesh ex-PM Khaleda Zia jailed amid clashes; 8 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-42987765

[4] BBC; The fight to ban a ‘humiliating’ virginity test for newlyweds; 8 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-india-42814681

[5] BBC; Saudi women shoul not have to wear abaya robes, top cleric says; 10 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43017148

[6] Arab News; Saudi prosecutor to hire women investigators for first time; By AFP; 12 February, 2018; available at: http://www.arabnews.com/node/1245101/saudi-arabia

[7] Aljazeera; Egypt launches military operation in Sinai, Nile Delta; 10 February, 2018; available at: http://www.aljazeera.com/news/2018/02/egypt-launches-military-operation-sinai-nile-delta-180209064926285.html

[8] BBC; Egypt army says it killed 16 jihadists in Sinai; 11 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43022522

[9] CNN; UN human rights chief condemns bloody week in Syria; By Laura Smith-Spark; 10 February, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/02/10/middleeast/syria-violence-united-nations-intl/index.html

[10] Reuters; Turket’s pro-Kurdish opposition elects new leaders; 11 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-kurds/turkeys-pro-kurdish-opposition-elects-new-leaders-idUSKBN1FV0S8

შრი ლანკა. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. თებერვალი, 2018

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში შრი ლანკას შესახებ წერს, რომ ქვეყანა წარმოადგენს კონსტიტუციურ, მრავალპარტიულ რესპუბლიკას თავისუფალი არჩევნების გზით არჩეული მთავრობით. 2015 წლის იანვარში, ამომრჩეველმა 5 წლის ვადით პრეზიდენტად აირჩია მაისრიპალა სირისენა. ძალაუფლება ნაწილდება პარლამენტსა და პრეზიდენტს შორის. 2015 წლის აგვისტოს საპარლამენტო არჩევნების შედეგად, ორი ძირითადი პოლიტიკური პარტიისგან შემდგარი კოალიციური მთავრობა დაკომპლექტდა. ორივე არჩევნები იყო თავისუფალი და სამართლიანი. სამოქალაქო ხელისუფლება, ძირითადად, ინარჩუნებდა ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე, თუმცა ფიქსირდებოდა შემთხვევები, როდესაც პოლიცია და უსაფრთხოების ძალები, ზოგჯერ, დამოუკიდებლად მოქმედებდნენ.

ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით უმნიშვნელოვანეს პრობლემებს წარმოადგენდა სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტების, ჟურნალისტების, რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლების და „Liberation Tigers of Tamil Eelam“ (LTTE) – ის მხარდამჭერების მიმართ განხორციელებული თვითნებური დაკავებები, ხანგრძლივი პატიმრობა, კონტროლის და შეურაცხყოფის ფაქტები.

ადამიანის უფლებათა დარღვევის სხვა ფაქტები მოიცავდა უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების და წამების შემთხვევებს. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ საპატიმროების გადატვირთულობა და გამოძიების ნაკლებობა რჩებოდა პრობლემად. ასევე, პრობლემას წარმოადგენდა შეკრების და გაერთიანების თავისუფლება, კორუფცია, ქალებსა და ბავშვებზე ფიზიკური და სექსუალური ძალადობა და ადამიანებით ვაჭრობა.

მთავრობამ მზარდ პროგრესს მიაღწია ადამიანის უფლებების დარღვევათა დაუსჯელობის შემთხვევებზე რეაგირების კუთხით. მთავრობამ დააპატიმრა მცირე რაოდენობის სამხედრო, პოლიციის და ის ოფიციალური პირები, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ როგორც ძველ, ისე ახალ დანაშაულებში, მათ შორის პარლამენტარების მკვლელობაში, ჟურნალისტების და კერძო მოქალაქეების მკვლელობასა და გატაცებებში.[1]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში შრი-ლანკის შესახებ წერს, რომ ზოგადი ღიაობა მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების ჯგუფებისთვის, რომელიც გაჩნდა 2015 წელს მაჰინდა რაჯაპაკსას მთავრობის არჩევნებში დამარცხების შემდეგ, კვლავ შენარჩუნდა 2017 წელს  პრეზიდენტ მაითრიპალა სირისენას ადმინისტრაციის მიერ. თუმცა მოქმედებები შეჩერდა, 26-წლიანი სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ, თამილი სეპარატისტების შემორიგების შესახებ 2015 წლის ოქტომბრის არჩევნების დროს გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს წინაშე დადებული პირობის აღსრულების მიმართულებით. ასევე, მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტმა პირობა დადო, რომ გამოქვეყნდებოდა მთავრობის საპატიმროში მყოფი პირების, განსაკუთრებით ომის ბოლო თვეებში (2009 წელი) იძულებით გაუჩინარებული ხალხის ვინაობა, სია მაინც არ გამოქვეყნებულა. მთავრობამ აამოქმედა კანონი იძულებითი გაუჩინარებისგან ყველა პირის დაცვის შესახებ საერთაშორისო კონვენციის ეფექტური მუშაობის ხელშეწყობისთვის, თუმცა თავიდანვე მკაფიოდ აღნიშნა, რომ კანონი არ იქნებოდა რეტროაქტიური და არ ექნებოდა უკუქცევითი ძალა.

რელიგიური უმცირესობები კვლავ რჩებოდნენ რისკის ქვეშ. 2017 წლის ივნისში, იმ დროს იუსტიციის მინისტრი უიიედასა რაჯაპაკშე საჯაროდ დაემუქრა ადვოკატს, რომელიც მთავრობას აკრიტიკებდა უმცირესობების დაცვის მიმართულებით წარუმატებლობისთვის. 2017 წლის სექტემბერში ხელისუფლებამ 31 ეთნიკურად როჰინჯა მუსლიმი მოათავსა დამცავ საპატიმროში, მას შემდეგ, რაც მათ ბუდისტი ექსტრემისტები დაემუქრნენ. 2017 წლის ნოემბერში ძალადობის ფაქტებს ჰქონდა ადგილი გალესა და ვავანიიაში მუსლიმებსა და სხვა თემებს შორის; გავრცელებული ბრალდებების მიხედვით, ბრბო თავს დაესხა მუსლიმთა სახლებს და ბიზნესებს.[2]

„Amnesty International“ თავის 2016/2017 წლების ანგარიშში შრი-ლანკის შესახებ წერს, რომ სიმართლის, სამართლიანობის და კომპენსაციის მექანიზმების შემუშავების მიზნით, შრი-ლანკამ დაიწყო საკონსტიტუციო რეფორმების პროცესი. ასევე, იურიდიული და პროცედურული რეფორმების განხორციელება, ადამიანის უფლებების სერიოზული დარღვევების პრევენციის უზრუნველსაყოფად. ხსენებულ მექანიზმებთან დაკავშირებით, განახორციელა საჯარო კონსულტაციები, თუმცა აღნიშნული პროცესების დასანერგად,  ვერ უზრუნველყო სათანადო მხარდაჭერა.

ივნისში, პრეზიდენტმა სირისენამ დაავალა პოლიციას და შეიარაღებულ ძალებს, დაეცვათ შრი-ლანკას ადამიანის უფლებათა კომისიის მიერ გაცემული დირექტივები, რომელიც მიზნად ისახავდა ტერორიზმის პრევენციის აქტის (PTA) გამოყენებით დაპატიმრებული პირების დაცვას და სხვა საგანგებო ზომებს, ასევე უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების შემთხვევების დასრულებას. დარღვევები მოიცავდა ჩინოვნიკების დაუსჯელობას, ეჭვმიტანილების უნომრო ავტომობილებით ტრანსპორტირებას და დაკავებისთვის არაოფიციალური ადგილების გამოყენებას. დირექტივები, ასევე, უზრუნველყოფდნენ დაკავებულების მხრიდან ადვოკატზე ხელმისაწვდომობას, მათ შორის დაკითხვის დროს, თუმცა აღნიშნული დირექტივები სრულად არ განხორციელდა.

მაისში, წამების შესახებ გაეროს სპეციალურმა მომხსენებელმა მოინახულა შრი-ლანკა, სადაც აღმოაჩინა პოლიციის მიერ ჩადენილი სასტიკი წამების ფაქტები. მან აღნიშნა, რომ პროცედურული ნორმები, როგორიცაა PTA-ის გამოყენებით ხანგრძლივი უკანონო პატიმრობა, წამებას და არასათანადო მოპყრობას აქცევს სამუშაოს შესრულების რუტინულ მეთოდად. აგვისტოში, შრი-ლანკამ წამების წინააღმდეგ გაეროს კონვენციის ფარგლებში განაცხადა, რომ სცნობს წამების წინააღმდეგ გაეროს კომიტეტის კომპეტენციას – მიიღოს იმ პირებთან კომუნიკაციის შესაძლებლობა, რომელთა უფლებებიც დაირღვა კონვენციის მიხედვით. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ქვეყანაში მოქმედებს სიკვდილით დასჯის კანონი, თუმცა მსგავსი სასჯელი პრაქტიკაში არ განხორციელებულა.[3]

[1] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Sri Lanka, 3 March 2017, available at:

 [accessed 16 February 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Sri Lanka, 18 January 2018, available at:

[accessed 16 February 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Sri Lanka, 22 February 2017, available at:

[accessed 16 February 2018]

ეთიოპია. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. თებერვალი, 2018

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეთიოპიაში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ ეთიოპია ოფიციალურად ფედერალური რესპუბლიკაა. მთავრობას აკონტროლებს ეთნიკური ნიშნით შექმნილი ოთხი პარტიის კოალიცია „ეთიოპიის სახალხო რევოლუციური დემოკრატიული ფრონტი“. 2015 წლის მაისის არჩევნებში ფრონტმა და მოკავშირე პარტიებმა სახალხო წარმომადგენელთა სახლის (პარლამენტი) ყველა (547) მანდატი მიიღეს და ხელისუფლებაში დარჩნენ ზედიზედ მეხუთე ხუთწლიანი ვადით. 2015 წლის ოქტომბერში პარლამენტმა ჰეილემარიამ დესალეგნი პრემიერ-მინისტრად აირჩია. მთავრობის მიერ დაწესებული შეზღუდვები აფერხებს ხმის მიცემის პროცესის მონიტორინგს. აფრიკის კავშირის მისიამ, რომელიც ერთადერთი საერთაშორისო სადამკვირვებლო ინსტიტუცია იყო, თავის ანგარიშში აღნიშნა, რომ არჩევნები სანდო და მშვიდ გარემოში ჩატარდა. ზოგიერთი არასამთავრობო ორგანიზაციის განცხადებით, საარჩევნო გარემო არ იყო სამართლიანი. გავრცელებული ინფორმაციით, მთავრობა იყენებდა უსამართლო ტაქტიკას, მათ შორის მიმართავდა ოპოზიციის კანდიდატებისა და მხარდამჭერების დაშინებას და ძალადობას არჩევნებამდე და შემდგომ პერიოდშიც, რამაც გამოიწვია ოფიციალურად დადასტურებული მსხვერპლი; გარდაიცვალა 6 ადამიანი.

სამოქალაქო ხელისუფლება ყოველთვის ვერ ახორციელებს ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე და პოლიცია და ადგილობრივი შეიარაღებული ჯგუფები პერიფერიებში მოქმედებენ დამოუკიდებლად. ადამიანის უფლებათა დარღვევის ყველაზე აღსანიშნავი ფაქტები დაკავშირებული იყო დემონსტრაციების საპასუხოდ უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ძალის გადამეტებასთან, თვითნებურ დაკავებებთან, პოლიტიკურად მოტივირებულ დევნასა და არასამთავრობოებისა და სამოქალაქო საზოგადოების აქტივობების შეზღუდვასთან.[1]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ 2017 წლის განმავლობაში ეთიოპიამ ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით ძალიან საჭირო რეფორმების განხორციელების მიმართულებით მცირე პროგრესი განიცადა. სანაცვლოდ, ხელისუფლებამ გახანგრძლივებული საგანგებო მდგომარეობა, უსაფრთხოების ძალები და რეპრესიული კანონმდებლობა ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების შესაზღუდად გამოიყენა. 10-თვიანი საგანგებო მდგომარეობა პირველად 2016 წლის ოქტომბერში გამოაცხადეს, რამაც მასობრივი დაპატიმრებები, არაადეკვატური მოპყრობა დაკავების ცენტრებში და შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლების უმიზეზოდ შეზღუდვები გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ საგანგებო მდგომარეობა ძალიან ფართო და ძალადობრივი ხასიათის იყო, მან მისცა მთავრობას შედარებით მშვიდი პერიოდი, რომლის დროსაც მას შეეძლო ყურადღება გადაეტანა იმ საჩივრებზე, რომლებიც მოსახლეობის მხრიდან ყოველდღიურად მატულობდა. თუმცა, მთავრობამ არ გადადგა ნაბიჯები ადამიანის უფლებების კუთხით, მათ შორის შეზღუდული პოლიტიკური სივრცის, უსაფრთხოების ძალების თვითნებობისა და იძულებითი გადაადგილების კუთხით სიტუაციის გამოსწორებისთვის. სანაცვლოდ, ხელისუფლებამ ანტი-კორუფციული რეფორმა, მინისტრთა კაბინეტში გადაადგილებები, დიალოგი ოპოზიციურ პარტიებთან, ახალგაზრდობისთვის სამუშაო ადგილების შემქნა და „კარგი მმართველობის“ განვითარება დააანონსა.

ეთიოპია განაგრძობს დახურული პოლიტიკური სივრცის შენარჩუნებას. მმართველი კოალიცია აკონტროლებს ფედერალური და რეგიონული საპარლამენტო მანდატების 100 პროცენტს. ფართო შეზღუდვები სამოქალაქო საზოგადოებაზე და მედიაზე, დამოუკიდებელი პოლიტიკური პარტიების განადგურება და იმ პირების მიმართ ძალადობა და მათი თვითნებური დაკავებები, ვინც აქტიურად არ უჭერს მხარს მთავრობას, ზღუდავს სივრცეს განსხვავებული აზრისთვის. მიუხედავად მრავალი დაპირებისა, მთავრობა არ იძიებს დარღვევებს. მთავრობასთან დაკავშირებული ადამიანის უფლებათა კომისია არ არის საკმარისად დამოუკიდებელი და მისი გამოძიება სანდოობას მოკლებულია.[2]

„Amnesty International“ თავის 2016/2017 წლების ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული საჩივრებით მოტივირებულ საპროტესტო აქციებს ხელისუფლებამ პოლიციის მხრიდან გადამეტებული ძალის გამოყენებით უპასუხა. პოლიტიკური ოპოზიციის დარბევას თან ახლდა მასობრივი დაკავებები, წამება და არასათანადო მოპყრობა, არასამართლიანი სასამართლო პროცესები და გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლების უფლების დარღვევები. 2016 წლის ოქტომბერში მთავრობამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, რამაც ადამიანის უფლებების ახალი დარღვევები გამოიწვია.[3]

„Freedom House“ თავის 2017 წლის ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ ეთიოპია ავტორიტარული სახელმწიფოა, რომელსაც მართავს „ეთიოპიის სახალხო რევოლუციური დემოკრატიული ფრონტი“, რომელიც ხელისუფლებაშია 1991 წლიდან და ახლაც, პარლამენტში ყველა მანდატს ფლობს. ბოლო არჩევნებმა წარმოაჩინა მთავრობის სურვილი, იყოს რეპრესიული ოპოზიციისა და მისი მხარდამჭერების, ჟურნალისტებისა და აქტივისტების მიმართ. პოლიტიკური ოპონენტები და ასეთად მიჩნეულები მუდმივად განიცდიან ძალადობას და სისხლის სამართლებრივ დევნას, ძირითადად, ქვეყნის ძალიან ფართო ანტი-ტერორისტული პროკლამაციის გამოყენებით. ქველმოქმედებისა და საზოგადოებების შესახებ 2009 წლის პროკლამაცია რადიკალურად ზღუდავს სამოქალაქო ჯგუფების აქტივობებს.[4]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2016 წლის ანგარიშში წერს, რომ ეთიოპიის მოსახლეობა დაახლოებით 102 მილიონია. მოსახლების 44% მართლმადიდებელი ქრისტიანია, 34 პროცენტი სუნიტი მუსლიმი, ხოლო 19% ევანგელისტურ და პროტესტანტულ ეკლესიებს მიაკუთვნებს თავს. მართლმადიდებლები, ძირითადად, ჩრდილოეთით მდებარე რეგიონებში – ტიგრაისა და ამჰარაში სახლობენ, ასევე ორომიაში არიან წარმოდგენილნი. მუსლიმები უმრავლესობაში არიან აფარში, ორომიასა და სომალის რეგიონებში. ქვეყანაში მცირე ჯგუფებით წარმოდგენილნი არიან კათოლიკეები, მორმონები, იეჰოვას მოწმეები, ებრაელები და ადგილობრივი ძირძველი რელიგიების მიმდევრები. ქვეყნის კონსტიტუცია ადგენს რელიგიის არჩევისა და აღმსარებლობის თავისუფლებას; კრძალავს რელიგიურ დისკრიმინაციას და ადგენს, რომ მთავრობა არ უნდა ჩაერიოს არცერთი რელიგიის საქმიანობაში.[5]

აშშ-ის რელიგიის თავისუფლების კომისია 2017 წლის ანგარიშში ეთიოპიის შესახებ წერს, რომ ქვეყანას რელიგიური ტოლერანტობისა და რელიგიათა შორის თანამშრომლობის დიდი ისტორია აქვს. ეთიოპიის კონსტიტუცია იცავს რელიგიის თავისუფლებას და აცალკევებს ერთმანეთისგან ეკლესიას და სახელმწიფოს. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ რელიგიის თავისუფლების შეზღუდვა გავრცელებულია აფრიკის რქის რეგიონის ქვეყნებში. ტერორიზმისა და რელიგიური ექსტრემიზმის გამო შეშფოთების საპასუხოდ, ეთიოპიის მთავრობას რელიგიის თავისუფლების სერიოზულ დარღვევებს უკავშირებენ.[6]

[1] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Ethiopia, 3 March 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Ethiopia, 18 January 2018, available at:

[accessed 13 February 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Ethiopia, 22 February 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[4] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Ethiopia, 3 May 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[5] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Ethiopia, 15 August 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]

[6] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 3: Other countries/regions monitored – Ethiopia, 26 April 2017, available at:

[accessed 13 February 2018]