დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-28 თებერვალი, 2018

ტერაქტს სომალიში 45 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა – მოგადიშუში, პრეზიდენტის სასახლის წინ ტერორისტებმა ორი ავტომობილი ააფეთქეს – ერთი უშუალოდ პრეზიდენტის სასახლის წინ, მეორე კი სასახლესთან მდებარე სასტუმროს წინ. აფეთქებას სროლა მოჰყვა, რის შედეგადაც 5 ტერორისტი დაიღუპა, ერთმა კი მიმალვა მოახერხა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ალ-შაბაბმა“ აიღო.[1]

ტერაქტები ავღანეთში – ფაჰარის პროვინციაში თალიბანის მიერ ორგანიზებულ თავდასხმას 29 ავღანელი სამხედროს სიცოცხლე შეეწირა. დაჯგუფების წევრები ავღანურ სამხედრო ბაზას დაესხნენ თავს. მანამდე აფეთქება ქაბულის ცენტრში მოხდა, რის შედეგადაც სამი ადამიანი დაიღუპა, ექვსი კი დაიჭრა. პარალელურად, ქალაქ ლაშკარგაჰში მომხდარი ტერორისტული აქტის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა და ათი დაშავდა.[2]

ავღანეთის პრეზიდენტი აშრაფ ღანი თალიბანის პოლიტიკურ ჯგუფად აღიარების ინიციატივით გამოდის – მისი თქმით, ამ ნაბიჯით, სავარაუდოდ, შესაძლებელი გახდება თალიბებთან მოლაპარაკებების დაწყება. პრეზიდენტმა ეს განცხადება საერთაშორისო კონფერენციაზე გააკეთა, რომელშიც 25 ქვეყნის წარმომადგენლები 16 წელზე მეტხნიანი ომის დასასრულებლად სამშვიდობო მოლაპარაკებებს განიხილავენ. აშრაფ ღანმა თალიბებს ცეცხლის შეწყვეტა და პატიმრების გათავისუფლება შესთავაზა. ამასთან, ღანი მზად არის ქვეყნის კონსტიტუციაში ცვლილებები შეიტანოს. ის, ასევე, მზად არის დაიცვას იმ პირების უსაფრთხოება, რომელიც სამშვიდობო მოლაპარაკებებს შეუერთდება. თალიბანი ისლამური, ფუნდამენტალისტური, პოლიტიკურ-რელიგიური პრო-პუშტუნთა მოძრაობაა, რომელიც თითქმის მთელ ავღანეთს მართავდა 1996-2001 წლებში. დიპლომატიური აღიარება მხოლოდ სამი ქვეყნისგან მიიღო: არაბთა გაერთიანებული საამიროები, პაკისტანი და საუდის არაბეთი. გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ აღიარებულია ტერორისტულ ორგანიზაციად.[3]

ტერაქტი იემენში – სულ მცირე 14 გარდაიცვლა და 40 დაშავდა იემენის სამხრეთ ნაწილში მდებარე საპორტო ქალაქ ადენში ანტიტერორისტული დანაყოფის შტაბბინაზე თავდასხმის შედეგად. მედიკოსების ინფორმაციით, თავდასხმის დროს გარდაცვლილებს შორის ერთი ქალი და ორი ბავშვია. ანტიტერორისტული ბაზის შესასვლელთან ორმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა ორი მანქანა ააფეთქა, რის შემდეგაც ექვსმა შეიარაღებულმა ისლამისტმა ცეცხლი გახსნა და შენობის შტურმით აღება სცადა. ყველა თავდამსხმელი დაცვის წევრებმა მოკლეს. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო.[4]

ერაყში ისლამურ სახელმწიფოსთან კავშირში ბრალდებულებს სიკვდილით დასჯა შეუფარდეს – ერაყის სასამართლომ 16 თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა შეუფარდა. მიზეზი ტერორისტულ დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოში“ გაწევრიანებაა. გადაწყვეტილება ერაყის სასამართლომ მას შემდეგ მიიღო, რაც 16 თურქი ქალის დაეშთან ურთიერთკავშირი დადასტურდა. ერაყის ხელისუფლება 2017 წლის აგვისტოდან პოლიციურ შემოწმებებს ატარებს. ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში ერაყში ამ მიზეზით 100-ზე მეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქე მათ ბავშვებთან ერთად დააკავეს. ერთ-ერთი ბოლო შემთხვევის დროს ერაყში 17 წლის გერმანელს „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრობისთვის 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. გასულ კვირას გამართულ ერთ-ერთ სასამართლო პროცესზე ერთ თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა, სხვადასხვა ქვეყნის ათ მოქალაქეს კი პატიმრობა მიესაჯა.[5]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შეტაკებას მსვერპლი მოჰყვა – კინშასაში ანტისახელისუფლებო საპროტესტო აქციის დროს 1 ადამიანი დაიღუპა, 2 კი დაიჭრა. კათოლიკური და ევანგელისტური ტაძრების მრევლი მთელი ქვეყნის მასშტაბით კვირის მსახურების შემდეგ ქუჩებში უნდა გამოსულიყო, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა კინშასას მთავარ ტაძრებს ალყა შემოარტყა, გზები გადაკეტა და უმრავლესობას დემონსტრაციაზე მისვლის უფლება არ მისცა. შეტაკებებს მსხვერპლი მოჰყვა. დემონსტრანტები ქვეყნის პრეზიდენტის ჟოზეფ კაბილას გეგმის წინააღმდეგ გამოდიან, რომელმაც განაცხადა, რომ 2018 წლის 23 დეკემბერს დანიშნულ არჩევნებში მესამედ აპირებს მონაწილეობის მიღებას. კაბილას უფლებამოსილების ვადა ჯერ კიდევ 2016 წლის დეკემბერში ამოეწურა.[6]

საუდის არაბეთში ქალებს ჯარში მსახურების უფლება მისცეს – მათ შეეძლებათ შეიტანონ განცხადება ვაკანტურ ადგილზე და დასაქმდნენ ერ-რიადის, მედინისა და ალ-ქასიმის შეიარაღებული ძალებისა და უსაფრთხოების სფეროში. პრეტენდენტები 12 კრიტერიუმს უნდა აკმაყოფილებდნენ; კერძოდ, კანდიდატები 25 წლიდან 35 წლამდე უნდა იყვნენ და აუცილებელია ჰქონდათ საშუალო განათლება მიღებული. გარდა ამისა, მათ უნდა ჰყავდეთ მეურვები: ქმარი, მამა, ძმა ან ვაჟიშვილი. ქალები იმ პროვინციაში იმსახურებენ, სადაც მათი მეურვეები ცხოვრობენ.[7]

სირიის კრიზისი – ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში, სირიის სამთავრობო ძალების მიერ აღმოსავლეთ ღუტაზე განხორციელებული ავიადარტყმების შედეგად 500-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. უფლებადამცველების ინფორმაციით, ინტენსიურ საბრძოლო მოქმედებებს, დროის ამავე მონაკვეთში, აღმოსავლეთ ღუტაში 121 ბავშვი შეეწირა. რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სირის სამთავრობო ძალები ბოლო ერთი კვირის მანძილზე ღუტაზე ავიაიერიშს ახორციელებენ.[8]

გაეროს უშიშროების საბჭომ სირიაში ცეცხლის შეწყვეტის 30-დღიანი რეჟიმის გამოცხადების შესახებ რეზოლუცია მიიღო, ხუთშაბათს დაგეგმილი კენჭისყრა, პარასკევს, 23 თებერვალსაც გადაიდო. სირიაზე მომზადებული დოკუმენტის დამტკიცება რუსეთის წინააღმდეგობის გამო შეფერხდა. გაეროში რუსეთის ელჩმა ვასილი ნებენზიამ შვედეთისა და ქუვეითის პროექტს არარეალისტური უწოდა. მანამდე რეზოლუციის პროექტი გააკრიტიკა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა.[9]

გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ, სირიაში 30-დღიანი ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ რეზოლუციიის მიღებიდან რამდენიმე საათში შეთანხმება დაირღვა. გავრცელებული ინფორმაციით, რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სიირიის სამთავრობო ძალები აღმოსავლეთ ღუტაში ავიაიერიშებს კვლავ განაგრძობენ. სირიაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, ვატიკანში გამართულ საკვირაო მესაზე კომენტარი გააკეთა რომის პაპმა ფრანცისკემ და განაცხადა, რომ სირიაში ხალხს წამებით კლავენ. პონტიფიკოსმა მხარეებს საბრძოლო მოქმედებების დაუყოვნებლივ შეწყვეტისა და ჰუმანიტარული დახმარების გაგზავნისკენ მოუწოდა.[10]

„BBC“-ის ინფრომაციით, სირიელი ქალები გაეროს მუშაკებისა და საქველმოქმედო ფონდების წარმომადგენლების სახელით, კაცების მხრიდან სექსუალური ექსპლუატაციის მსხვერპლნი ხდებიან. გაეროში აცხადებენ, რომ მსგავსი შემთხვევები მათთან არ დაფიქსირებულა და მათ არ აქვთ ინფორმაცია პარტნიორი ორგანიზაციების მხრიდანაც. მედია საშუალების ცნობით, ექსპლუატაცია იმდენად არის გავრცელებული, რომ ქალები სამედიცინო პუნქტები არ მიდიან, რათა დახმარების სანაცვლოდ მათ სხეულით მომსახურება არ შესთავაზონ.[11]

[1] Africa News; Somalia blasts death toll at 45, AMISOM explains clash with gov’t troops; by Daniel Mumbere; 25 february, 2018; available at: http://www.africanews.com/2018/02/25/death-toll-from-somalia-blasts-rises-to-45-amisom-explains-clash-with-gov-t/

[2] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის თავდასხმის დროს 29 სამხედრო დაიღუპა; 24 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/50078/avganetshi-talibanis-tavdaskhmis-dros-29-adamiani-daigupa

[3] Reuters; Afghanistan’s Ghani offers talks with Taliban ‘without preconditions’; By Hamid Shalizi, James Mackenzie; 28 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-taliban/afghanistans-ghani-offers-talks-with-taliban-without-preconditions-idUSKCN1GC0J0

[4] The Guardian; Uemen attack: at least 14 killed in raid on Aden counter-terrorism headquarters; 25 February, 2018; available at: https://www.theguardian.com/world/2018/feb/24/two-car-bombs-kill-at-least-six-and-wound-43-in-yemen-city-of-aden

[5] Reuters; Iraq court sentences 16 Turkish women to death for joining IS; By Ahmed Rasheed; 25 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-turkey/iraq-court-sentences-16-turkish-women-to-death-for-joining-is-idUSKCN1G90LJ

[6] Euronews; Democratic Republic of Congo: one dead as security forces block protesters; 25 February, 2018;  available at: http://www.euronews.com/2018/02/25/democratic-republic-of-congo-one-dead-as-security-forces-block-protesters

[7] BBC; Saudi Arabia allows women to join military; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43197048

[8] BBC; Syria war: Air strikes in Eastern Ghouta ‘kill 500’; 24 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43182854

[9] BBC; Syria war: UN Security Council approves 30-day ceasefire; 25 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43183903

[10] BBC; Syria war: Air strikes resume hours after UN approves ceasefire; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43187888

[11] BBC; Syria conflict: Women ‘sexually exploited in return for aid’; By James Landale & Vinnies O’Dowd; 27 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43206297

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა – ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული ვითარება და ქრისტიანების მდგომარეობა – ოქტომბერი, 2017

„Human Rights Watch“ – ის 2017 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ 2016 წლის განმავლობაში პოლიტიკურ ძალადობას და მთავრობის მხრიდან რეპრესიებს ინტენსიური ხასიათი ჰქონდა, ვინაიდან პრეზიდენტი ჯოზეფ კაბილა კონსტიტუციით გათვალისწინებული ორი საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის (ვადა 2016 წლის 19 დეკემბერს ამოეწურა) და ფართოდ გავრცელებული პროტესტის მიუხედავად, კვლავ ინარჩუნებდა ძალაუფლებას. რამდენადაც, ხელისუფლებამ მიზანმიმართულად შეაჩერა არჩევნების ჩატარების გეგმა, მთავრობის ოფიციალური პირები და უსაფრთხოების ძალები აჩუმებდნენ, აშინებდნენ და ახშობდნენ კოალიციას, რომელიც მოითხოვდა სანდო და დროულ არჩევნებს.

ერთკვირიანი ინტენსიური მოლაპარაკებების შემდეგ, რომელიც კათოლიკური ეკლესიის შუამდგომლობით ხორციელდებოდა, მონაწილეები – კაბილას მმართველი კოალიცია, პოლიტიკური ოპოზიცია და სამოქალაქო საზოგადოება, შეთანხმდნენ, რომ საპრეზიდენტო არჩევნები 2017 წლის დასასრულამდე ჩატარდებოდა, თუმცა იმ პირობით, რომ კაბილა კენჭს არ იყრიდა მესამე ვადით არჩევაზე და კონსტიტუციაში არ შეიტანდნენ ცვლილებებს, შესაბამისად არ ჩატარდებოდა რეფერენდუმი. მიუხედავად ამისა, შეთანხმებაზე ხელმომწერი მხარეები არ შეთანხმებულან აღნიშნული გეგმის განხორციელების დეტალურ თარიღებზე, ხოლო თავად კაბილას ხელი არ მოუწერია შეთანხმებაზე. ასევე, ბუნდოვანი დარჩა რეპრესიების აღმოფხვრის საკითხიც.

აღმოსავლეთ კონგოში, უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება კვლავ არასტაბილური იყო, ვინაიდან უამრავი შეიარაღებული ჯგუფი და ზოგ შემთხვევაში მთავრობის უსაფრთხოების ძალები, სასტიკად ესხმოდნენ თავს მშვიდობიან მოსახლეობას.

მთავრობის წარმომადგენლებმა და უსაფრთხოების ძალებმა ბევრჯერ აკრძალეს ოპოზიციის დემონსტრაციები, გაუშვეს ცრემლსადენი გაზი და აქციის მშვიდობიან მონაწილეებს ცეცხლი გაუხსნეს, ასევე, დახურეს მედია საშუალებები და ოპოზიციის ლიდერებს არ აძლევდნენ თავისუფალი გადაადგილების საშუალებას.

100-ზე მეტი მხარდამჭერი აქტივისტი და ოპოზიციის ლიდერი იქნა თვითნებურად დაკავებული 2016 წლის იანვარსა და დეკემბრის შუალედში, რომლებიც სულ მცირე 48 საათის განმავლობაში იყვნენ დაკავებულები. ზოგიერთი მათგანი კვირებისა და თვეების მანძილზე, „ინკომუნიკადო“ პატიმრობაში იმყოფებოდა და ცუდად ეპყრობოდნენ, ზოგს კი „შეკერილი“ ბრალდებების საფუძველზე უტარდებოდა სასამართლო პროცესები. ანგარიშის წერის მომენტისთვის, სულ მცირე 35 აქტივისტი და პოლიტიკური პატიმარი რჩებოდა დაკავების იზოლატორში.[1]

„Amnesty International“-ის 2016-2017 წლების ანგარიშში საუბარია პრეზიდენტ კაბილას საპრეზიდენტო მანდატის ამოწურვასთან დაკვშირებით დაწყებულ საპროტესტო გამოსვლებზე, რის გამოც საანგარიშო პერიოდი, ქვეყანაში, პოლიტიკურ არეულობით ხასიათდებოდა. დემონსტრაციებზე, უსაფრთხოების ძალების მხრიდან, ადგილი ჰქონდა ძალის გადამეტებას, ასევე, აზრის გამოხატვის, გაერთიანების და თავისუფალი შეკრების უფლებების დარღვევის ფაქტებს. შეიარაღებული კონფლიქტი გრძელდებოდა ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან მშვიდობიან მოქალაქეებზე ხორციელდებოდა ძალადობდა, მათ შორის მკვლელობა, გატაცება, სექსუალური ძალადობა და ქონების ძარცვა. უსაფრთხოების ძალები ახორციელებდნენ თვითნებურ მკვლელობებს და არღვევდნენ სხვა სახის ადამიანის უფლებებს. ვერც შეიარაღებულმა ძალებმა და ვერც გაეროს სამშვიდობო ძალებმა (MONUSCO) ვერ მოახერხეს მშვიდობიანი მოსახლეობის სათანადო დაცვა.

შეკრებისა და გაერთიანების თავისუფლება

წლის განმავლობაში, ახალგაზრდული მოძრაობა „ბრძოლა ცვლილებისთვის“ (LUCHA) 11 აქტივისტი იქნა გასამართლებული დანაშაულისთვის, ვინაიდან ისინი მონაწილეობდნენ ან იყვნენ მშვიდობიანი საპროტესტო აქციის ორგანიზატორები. გარდა ამისა, LUCHA-ს და პროდემოკრატიული ახალგაზრდული მოძრაობა Filimbi-ის 100-ზე მეტი აქტივისტი იქნა დაკავებული მშვიდობიან საპროტესტო აქციამდე, აქციის მსვლელობისას, ან მის შემდეგ.

ხელისუფლებამ ასევე აკრძალა კერძო შეხვედრები, პოლიტიკურად მგრძნობიარე საკითხების, მათ შორის არჩევნების, განსახილველად. სამოქალაქო საზოგადოება და პოლიტიკური ოპოზიციის პარტიები, კონფერენციის, შეხვედრების ან სხვა სახის ღონისძიებების მოსაწყობად, ობიექტების დაქირავების კუთხით, აწყდებოდნენ სირთულეებს.

მთავრობის წარმომადგენლები, მათ შორის ადამიანის უფლებებისა და იუსტიციის მინისტრი, დაიმუქრა, რომ არასამთავრობო ორგანიზაციების რეგისტრაციის მარეგულირებელი კანონების შეზღუდული ინტერპრეტაციის ფარგლებში, დახურავდა ადამიანის უფლებების ორგანიზაციებს.

ძალის გადაჭარბებული გამოყენება

19 სექტემბერს, მეორე ვადის დასრულების შემდეგ პრეზიდენტ კაბილას წინააღმდეგ მიმართული საპროტესტო აქციების დროს, დედაქალაქ კინშასაში, უსაფრთხოების ძალებმა მოკლეს ათობით ადამიანი. კაბილას წინააღმდეგ საპროტესტო აქციები განახლდა 19 და 20 დეკემბერს, რომლის დროსაც უსაფრთხოების ძალებმა, კინშასაში, ლუბუმბაში, ბომაში და მატადიში, მოკლეს ათობით ადამიანი, ხოლო ასობით პირი თვითნებურად დააკავეს, როგორც საპროტესტო აქციის მსვლელობისას, ისე მისი დასრულების შემდეგ.

ბარაკაში, ბენიში, იტურიში და კოლვეზიში, უსაფრთხოების ძალებმა ასევე მოკლეს ის მომიტინგეები, რომლებიც სხვა მოთხოვნების შემცველ დემონსტრაციებში იღებდნენ მონაწილეობას.

აზრის გამოხატვის თავისუფლება

ათობით ჟურნალისტი იქნა თვითნებურად დაკავებული. 19 და 20 სექტემბერს, სულ მცირე რვა, როგორც საერთაშორისო, ისე ადგილობრივი მედია საშუალების ჟურნალისტი დააკავეს, რომლებიც აშუქებდნენ საპროტესტო აქციებს. რამდენიმე მათგანს უსაფრთხოების ძალებმა მიაყენეს შეურაცხყოფა, გაძარცვეს და სცემეს.

ადამიანის უფლებათა დამცველები

ცნობილი ან ეჭვმიტანილი უსაფრთხოების აგენტების მიერ, მანიემას, ჩრდილოეთ კივუს და სამხრეთ კივუს პროვინციებში, სულ მცირე სამი ადამიანის უფლებათა დამცველი იქნა მოკლული. მანიემაში, ადამიანის უფლებათა დამცველის მკვლელობისთვის პოლიციის ოფიცერი იქნა მსჯავრდებული, რომელსაც სამუდამო პატიმრობა შეეფარდა, თუმცა გასაჩივრების შედეგად, სასჯელის ვადა 36 თვემდე შემცირდა.

ხელისუფლებისთვის განსაკუთრებულ სამიზნეებს ადამიანის უფლებათა დამცველები წარმოადგენდნენ, რომლებიც საჯაროდ აპროტესტებდნენ საპრეზიდენტო ვადებს ან დოკუმენტურად ადასტურებდნენ პოლიტიკურად მოტივირებულ ადამიანის უფლებათა დარღვევებს. საკუთარი აქტივობების შეწყვეტის გამო, ბევრი უფლებათა დამცველის მიმართ ხორციელდებოდა ზეწოლა და შეურაცხყოფა, ასევე ბევრი დაექვემდებარა თვითნებურ დაპატიმრებას.

თებერვალში, სამხრეთ კივუს მთავრობამ ადამიანის უფლებათა დამცველი პირების და ჟურნალისტების დაცვის მიზნით, გამოსცა განკარგულება. ეროვნულ დონეზე, გაერო, ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნული კომისია და ადამიანის უფლებათა დაცვის რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაცია მუშაობდა ადამიანის უფლებათა დამცველების დაცვის კანონპროექტზე, თუმცა ანგარიშის წერის მომენტისთვის აღნიშნული საკითხი პარლამენტში ჯერ კიდევ არ იყო განხილული.

ძალადობა ქალებისა და გოგონების წინააღმდეგ

კონფლიქტის შედეგად დაზარალებულ რაიონებში, ასობით ქალი და გოგონა გახდა სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი. დამნაშავეები იყვნენ ჯარისკაცები და სხვა სახელმწიფო მოხელეები, აგრეთვე შეიარაღებული დაჯგუფებების მებრძოლები, როგორებიც არიან რაია მუტომბოკი (კოალიციური ჯგუფები) და ჰუტუს მილიცია: FRPI და მაი-მაი ნიატურა.

ბავშვი ჯარისკაცები

ასობით ბავშვი იქნა რეკრუიტირებული შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ, მათ შორისაა FRPI, მაი-მაი ნიატურა, FDLR-ის გაერთიანებული ძალები და მისი ოფიციალური შეიარაღებული ფრთა „აბაკუნგუზის შეიარაღებული ძალები“ (FOCA), ასევე უდანაშაულოთა დაცვის პატრიოტული გაერთიანება (UDPI). ბავშვ ჯარისკაცებს იყენებდნენ როგორც მებრძოლებად, ასევე ამუშავებდნენ სამზარეულოში, ალაგებინებდნენ, აგროვებინებდნენ გადასახადებს და აზიდვინებდნენ ტვირთს.

დაუსჯელობა

ადამიანის უფლებების დარღვევისა და შეურაცხყოფის გამო, ძალიან მცირე რაოდენობის სახელმწიფო მოხელე (განსაკუთრებით მაღალი რანგის) ან შეიარაღებული ძალების მებრძოლი იქნა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემული. როგორც დაფინანსების, ისე სასამართლო სისტემის დამოუკიდებლობის ნაკლებობა, აღნიშნულ დანაშაულებზე ანგარიშვალდებულების კუთხით, წარმოადგენდა დაბრკოლებას.[2]

რელიგიური დემოგრაფია

აშშ-ს მთავრობის შეფასებით, ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობა 81.3 მილიონ ადამიანს შეადგენს (2016 წლის ივლისის მონაცემები). ბოლო ეროვნული აღწერა განხორციელდა 1981 წელს და ბევრი არსებული დემოგრაფიული სტატისტიკა, შეფასებისა და სანდოობის კუთხით, განსხვავდება. პიუს კვლევითი ცენტრის მიხედვით, ქვეყნის მოსახლეობის 95,8% ქრისტიანია, 1.5% – მუსლიმი, ხოლო 1.8% -ს არ აქვს რელიგიური კუთვნილება (2010 წლის მონაცემები). ქრისტიანულ ჯგუფებს შორის, 48.1% პროტესტანტია, მათ შორისაა ევანგელისტი ქრისტიანები და მოციქულ სიმონ კიმბანგუს მეშვეობით დედამიწაზე იესო ქრისტეს ეკლესიის მიმდევრები (კიმბანგუისტები), ხოლო 47.3%-ს კათოლიკეები შეადგენენ. სხვა ქრისტიანულ ჯგუფებს წარმოადგენენ იეღოვას მოწმეები, უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესია (მორმონები) და ბერძნული მართლმადიდებელი ეკლესია. მუსლიმი ლიდერების განცხადებით, მუსლიმების რაოდენობა დაახლოებით 5%-ს შეადგენს და არა 1,5%-ს, როგორც ეს პიუს ანგარიშშია აღნიშნული.

რელიგიური ჯგუფების უმრავლესობა მთელი ქვეყნის მასშტაბითაა წარმოდგენილი და ფართოთ გვხვდება, როგორც დიდ, ისე საშუალო სიდიდის ქალაქებში.

სახელმწიფოს მხრიდან რელიგიური თავისუფლებისადმი პატივისცემა

სამართლებრივი ჩარჩო

კონსტიტუცია კრძალავს რელიგიურ ნიადაგზე დისკრიმინაციას და იცავს რელიგიის თავისუფლებას და თაყვანისცემის უფლებას, რომელიც ექვემდებარება და შეესაბამება „კანონის, საზოგადოებრივი წესრიგის, საზოგადოებრივი მორალის და სხვების უფლებების დაცვას“.  კონსტიტუციის თანახმად, რელიგიის თავისუფლება არ შეიძლება გაუქმდეს მაშინაც კი, როდესაც მთავრობა აცხადებს საგანგებო მდგომარეობას ან ალყას. 

კანონი არეგულირებს რელიგიური ჯგუფების ჩამოყალიბების და მოქმედების წესებს. კანონის თანახმად, მთავრობას აქვს უფლება ლეგალურად აღიაროს, შეაჩეროს აღიარება ან დაშალოს რელიგიური ჯგუფები.

ხელისუფლების პრაქტიკა

გამომდინარე იქიდან, რომ ხდება რელიგიური და პოლიტიკური საკითხების გადაფარვა, რთულია ზოგიერთი ინციდენტის, როგორც მხოლოდ რელიგიურ ნიადაგზე განხორციელებული ფაქტის კატეგორიზაცია.

მარტში, ჩრდილოეთ კივუში, რელიგიური და ტომობრივი ლიდერების შეკრებაზე, FARDC-ის უნიფორმაში გამოწყობილმა ათობით შეიარაღებულმა კაცმა მოკლა კათოლიკე მღვდელი, რევ ვინსენტ მაჩოზი. მაჩოზი იყო ავგუსტინიანეს მიძინების  რელიგიური ორდერის წევრი და ხელმძღვანელობდა ვებ გვერდს, რომელიც აშუქებდა ეთნიკურად ნანდეს (ირა) ხალხის მიმართ ჩადენილ დანაშაულებებს. ოქტომბერში, ლუბუმბაში, შეიარაღებულმა პირებმა მოკლეს კიდევ ერთი კათოლიკე მღვდელი, რომელიც მანამდე მხარს უჭერდა საპრეზიდენტო ვადების შეზღუდვას და კონსტიტუციის დაცვისკენ მოუწოდებდა. ხელისუფლებამ დააკავა მკვლელობასთან კავშირის მქონე FARDC-ის ჯარისკაცები, თუმცა წლის ბოლოსთვის, არაფერი იყო ცნობილი მათი სტატუსის შესახებ. 19-20 სექტემბერს გამართულ მთავრობის საწინააღმდეგო საპროტესტო აქციაზე დააკავეს ორი კათოლიკე მღვდელი, მაგრამ რამდენიმე დღეში გაათავისუფლეს.

კათოლიკური ეკლესიის ზოგიერთი წარმომადგენლის, რომლებიც საჯაროდ მოუწოდებდნენ მთავრობას შეესრულებინათ კონსტიტუციურად განსაზღვრული საარჩევნო ვადები, განცხადებით, მათ მიაყენეს სიტყვიერი შეურაცხყოფა და მთავრობის მხრიდან განხორციელებული ჩარევა განპირობებული იყო მათი პოლიტიკური შეხედულებების გამო.

ყველა ძირითადი რელიგიური მიმდინარეობის ლიდერის განცხადებით, მათი წევრები თავისუფლად ეწეოდნენ ღვთისმსახურებას და არც მთავრობის, და არც ადგილობრივი ხელისუფლების მხრიდან არ განხორციელებულა რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია. საარჩევნო საკითხებზე არსებული დაძაბულობის გარდა, კათოლიკე, მუსლიმი, პროტესტანტი და კიმბანგუისტი რელიგიური ლიდერების განცხადებით, მათ კარგი ურთიერთობა აქვთ მთავრობასთან და საჯარო მომსახურების უზრუნველყოფის კუთხით, მთავრობა კვლავ ეყრდნობა რელიგიურ  ორგანიზაციებს, მაგალითად, როგორიცაა ქვეყნის მასშტაბით განათლების და ჯანდაცვის უზრუნველყოფა.[3]

 

[1] HRW – Human Rights Watch, Democratic Republic of Congo, events of 2016, available at: https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/democratic-republic-congo (accessed 9 October 2017)

[2] Amnesty International – Democratic Republic of the Congo 2016/2017, available at: https://www.amnesty.org/en/countries/africa/democratic-republic-of-the-congo/report-democratic-republic-of-the-congo/ (accessed 9 October 2017)

[3] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Democratic Republic of the Congo, 15 August 2017, available at: http://www.refworld.org/docid/59b7d8bb11.html [accessed 9 October 2017]