დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 დეკემბერი, 2018

ინდოეთში 3 წლის გოგო მეზობელმა გააუპატიურა – პოლიციამ ბავშვი გულწასული იპოვა და საავადმყოფოში გადაიყვანა. ადგილობრივებმა დამნაშავე 40 წლის მამაკაცი იპოვეს და მას თავს დაესხნენ. პედოფილი პოლიციამ დააკავა. ინდოეთში ყოველ 155 წუთში ერთხელ 16 წლამდე ბავშვს და ყოველ 13 საათში ერთხელ 10 წლამდე ბავშვს აუპატიურებენ.[1]

ვლადიმერ პუტინმა იეჰოვას მოწმეები დაიცვა – რუსეთის პრეზიდენტმა „სრული სისულელე“ უწოდა იეჰოვას მოწმეების ექსტრემისტული ორგანიზაციების სიაში შეყვანას. მისი თქმით, ხელისუფლებას შეუძლია და უნდა იყოს კიდეც რელიგიური უმცირესობების მიმართ უფრო ლიბერალური. „იეჰოვას მოწმეებიც ქრისტიანები არიან. რისთვის დევნით მათ, ვერ ვხვდები“, – განაცხადა პუტინმა. იეჰოვა მოწმეები ექსტრემისტულ ორგანიზაციად რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ 2017 წლის აპრილში გამოაცხადა. 2012 წლის მონაცემებით, რუსეთში 200 ათასამდე იეჰოვას მოწმე ცხოვრობს.[2]

მსოფლიოში 2018 წელს 80 ჟურნალისტი მოკლეს – მოკლული ჟურნალისტების ნახევარზე მეტი 5 ქვეყანაზე მოდის: ავღანეთი (15), სირია (11), მექსიკა (9), იემენი (8) და ინდოეთი (6). აშშ-ში ივნისში „Capital Gazzetta“-ზე თავდასხმას ასევე 6 ჟურნალისტი ემსხვერპლა. მსოფლიოში ამჟამად 348 ჟურნალისტია დაპატიმრებული.[3]

ეუთოს ანგარიში: ჩეჩნეთში ხალხს აწამებენ, იტაცებენ და გაუსამართლებლად სჯიან – ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებულ დოკუმენტში წერია, რომ ჩეჩნეთის ხელისუფლება მიმართავს წამებას, ხალხის გატაცებას, გაუსამართლებლად დასჯას და ადამიანის უფლებების სერიოზულ დარღვევას. ექსპერტების თქმით, მსხვერპლი მოიცავს, როგორც სექსუალური უმცირესობების წარმომადგენლებს, ასევე, უფლებადამცველ აქტივისტებს, ადვოკატებს, დამოუკიდებელი მედიის თანამშრომლებს და სამოქალაქო საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს. გარდა ამისა, ანგარიშის ავტორები მუშაობისას შეესწრნენ თუ როგორ ახდენდნენ მთავრობის წევრები ჟურნალისტებისა და სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტების დაშინებას. ანგარიშში ჩეჩნეთი გამოყოფილია როგორც საგანგებო შემთხვევა – გამონაკლისი, სადაც სტაბილურობის შენარჩუნებისთვის, დაუსჯელობის მიმართ შემგუებლობის სპეციალური რეჟიმი მოქმედებს.[4]

ალ-შაბაბმა ისლამურ სახელმწიფოს სომალიში ომი გამოუცხადა – 42-წუთიან ვიდეო მიმართვაში ალ-შაბაბის ერთერთმა ლიდერმა ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფო“ სომალიში მიმდინარე ჯიჰადისტურ საქმიანობაში დაადანაშაულა. დაჯგუფების სპიკერმა თავის მებრძოლებს ISIS-ზე იერიშების გაძლიერებისკენ მოუწოდა და დაჯგუფებას „მომაკვდავი დაავადება“ უწოდა.[5]

[1] BBC; Three-year-old assaulted on Dehli bus rape anniversary; 17 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-46588740

[2] იმედის ახალი ამბები; ვლადიმერ პუტინმა იეჰოვას მოწმეები დაიცვა; 18 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/90052/vladimer-putinma-iehovas-motsmeebi-daitsva

[3] South China Morning Post; 80 dead, 348 injured: violence against journalists reached unprecedented level this year; 19 December, 2018; available at: https://www.scmp.com/news/world/article/2178494/80-dead-358-jailed-violence-against-journalists-reached-unprecedented

[4] Radio Liberty / Radio Free Europe; OSCE cites torture, executions among grave rights violations in Chechnya; 20 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/osce-cites-torture-executions-among-grave-rights-violations-in-chechnya/29667900.html?fbclid=IwAR2SOiZiZ7v7WbyJ7RtNQ3iI0_zlCQvH6dxQfnHkHR-nrJ-tQ-xtwqLkibg

[5] BBC; Al-Shabab declares war on IS in Somalia; 21 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/live/world-africa-46590730?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=5c1cb0bd3a2f470665a24391%26Al-Shabab%20declares%20war%20on%20IS%20in%20Somalia%262018-12-21T09%3A27%3A40.120Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:14ad4259-75ea-4d3a-91e8-f7f64b158118&pinned_post_asset_id=5c1cb0bd3a2f470665a24391&pinned_post_type=share

სუდანი. ქალთა უფლებების დაცვის პრაქტიკა. დეკემბერი, 2018

სუდანში ქალები აწყდებიან ფართომასშტაბიან დისკრიმინაციას. ისლამური კანონები კრძალავს თანაბარ უფლებებს ქალებისთვის ისეთ საკითხებში, როგორიცაა ქორწინება, მემკვიდრეობა და განქორწინება. ტრადიციული და რელიგიური კანონებით ქალებს ეზღუდებათ ქონების უფლება. მრუშობაში ბრალდებული ქალები, შესაძლოა, სიკვდილით დასაჯონ. მამაკაცი მეურვის გარეშე ქალებს არ აქვთ უფლება იმოგზაურონ ან აიღონ საიდენტიფიკაციო დოკუმენტები. აღნიშნული აკრძალვა მიმართულია ჟურნალისტებისა და ქალი აქტივისტების წინააღმდეგ. სუდანმა ვერ შეძლო შესაბამისი ნაბიჯები გადაედგა ადამიანებით ვაჭრობისა და ქალთა და გოგონათა სექს-ტრეფიკინგის შემცირებისთვის. პოლიცია იყენებს სისხლის სამართლის კოდექსის ნორმებს „ამორალური ქმედებების“ შესახებ, რათა აუკრძალოს ქალებს ისეთი ტანსაცმლის ტარება, რომელიც მათთვის მიუღებელია.[1] სხვადასხვა სამთავრობო ინსტიტუცია ავალდებულებს ქალებს, ჩაიცვან ისლამური და კულტურული სტანდარტების შესაბამისად, მათ შორის ატარონ თავსაბურავი. ქალთა უფლებების დამცველი ორგანიზაციის ინფორმაციით, ხართუმში საჯარო წესრიგის პოლიცია დღეში დაახლოებით 40 ქალს აპატიმრებს ისლამური წესების დარღვევისთვის. ისლამური ჩაცმის სტანდარტების დაცვა, ზოგადად, არ მოეთხოვებათ არა-მუსლიმ სუდანელ ქალებს.[2]

ქალთა მიმართ ძალადობა უდიდესი პრობლემაა, განსაკუთრებით კონფლიქტურ რეგიონებში და მოძალადეთა მხოლოდ ძალიან მცირე ნაწილია პასუხისგებაში მიცემული. 2014 წელს, როდსაც სამხედროები ჩრდილოეთ დარფურში, ტაბიტში შევიდნენ, 200-ზე მეტი ქალი და გოგო იქნა გაუპატიურებული; აღნიშნულის გამო დღემდე არავინაა პასუხისგებაში მიცემული.[3] 2015 წლის თებერვალში ცვლილება შევიდა სისხლის სამართლის კოდექსის 149-ე მუხლში და გაუპატიურების განმარტება შეიცვალა; ახლებური განმარტებით, გაუპატიურების მსხვერპლს აღარ ადანაშაულებენ მრუშობაში. ასევე დაემატა 151-ე მუხლის მესამე პრიმა მუხლი, რომლის მიხედვითაც სექსუალური შევიწროვება სისხლის სამართლის დანაშაული გახდა. სექსუალური ძალადობის მსხვერპლთა ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს, თუმცა ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციების ინფორმაციით, ისინი რეგულარულად იღებენ ცნობებს ქალებისა და გოგონების გაუპატიურების შესახებ. ხშირად ვრცელდება ინფორმაცია პოლიციის მხრიდან სექსუალური შევიწროვების შესახებ. მთავრობა არ ავრცელებს ინფორმაციას აღნიშნული ბრალდებით აღძრული საქმეების შესახებ. სუდანში სექსუალური ძალადობის აღსაკვეთათ მთავრობის ნაცვლად არასამთავრობო ორგანიზაციები იბრძვიან. სუდანში არსებობს ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული სამოქმედო გეგმა, რომლის განხორციელებაზეც პასუხისმგებელია ქალთა მიმართ ძალადობის განყოფილება, რომლის ოფისებიც 18-დან 14 შტატში მოქმედებს.[4]

სუდანში საარჩევნო ხმის უფლება აქვთ როგორც კაცებს, ასევე ქალებს. ამასთან, სუდანში მოქმედებს ქვოტირების სისტემა და ქალებს 426-ადგილიან ეროვნულ ასამბლეაში მანდატების 28% ქვოტით აქვთ გამოყოფილი; ასევე, 35% შტატის საბჭოში და 9% მინისტრთა კაბინეტში. სუდანი არ არის ქალთა მიმართ ყველა ფორმის დისკრიმინაციის აკრძალვის კონვენციის ხელმომწერი და მიუხედავად იმისა, რომ ქალებს ძალიან აქტიური როლი აქვთ საზოგადოებაში, განსაკუთრებით პოლიტიკაში, ისინი დგანან დისკრიმინაციისა და ძალადობის მაღალი რისკის წინაშე. კანონმდებლობა ქალების მიმართ დისკრიმინაციულია. ანგარიშში საუბარია ღირსების აღდგენის მიზნით მკვლელობების შესახებ, რომელთაც ძირითადად პერიფერიულ ზონებში აქვს ადგილი.[5] აღსანიშნავია, რომ ავსტრიის წითელი ჯვრის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი „ACCORD“ 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ ვერ მოიძია ინფორმაცია ღირსების აღდგენის მიზნით მკვლელობების შესახებ.[6] ქალთა სასქესო ორგანოების დამახინჯების მავნებლური ტრადიცია კანონიერია და ქალთა 88% აღნიშნული ტრადიციის მსხვერპლია.[7] სუდანის ეროვნული შუალედური კონსტიტუცია ავალდებულებს სახელმწიფოს, ებრძოლოს ისეთ საზიანო ტრადიციებს და წესებს, რომლებიც ქალთა ღირსებას ლახავს. მიუხედავად ამისა, არცერთი საკანონმდებლო ნორმით ქალთა სასქესო ორგანოების დამახინჯების ტრადიცია აკრძალული არაა და აღნიშნული ქვეყანაში სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს.[8] ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტის შეფასებით, ზოგადად, ქალები სუდანში, განსაკუთრებით პერიფერიულ და კონფლიქტურ ზონებში, როგორც საზოგადოების, ასევე სახელმწიფოს მხრიდან, დისკრიმინაციისა და ძალადობის მაღალი რისკის წინაშე დგანან.[9]

ბევრი ტრადიციული და ისლამური სამართლის ნორმა, რომელიც განმარტებული და მიღებულია მთავრობის მიერ, დისკრიმინაციულია ქალების მიმართ. ისლამური კანონებით, ქვრივ ქალს ქმრის ქონების 1/8 ეკუთვნის; დანარჩენი 7/8 შვილებზე ნაწილდება (2/3 ბიჭებზე და 1/3 გოგონებზე). გარკვეულ სასამართლო პროცესებზე ქალთა ჩვენებას არ აქვს იგივე ძალა, როგორიც მამაკაცის ჩვენებას; ამასთან, სავალდებულოა, რომ ერთსა იმავე ჩვენებას ორი ქალი იძლეოდეს. ზოგიერთ სამოქალაქო დავაში ქალებისა და კაცების ჩვენებას ერთი ძალა აქვს. მუსლიმ ქალს აკრძალული აქვს კანონიერად გაჰყვეს ცოლად არა-მუსლიმ კაცს.[10]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Sudan, 27 August 2018, available at:

[accessed 19 December 2018]

[2] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Sudan, 20 April 2018

 (accessed on 26 December 2018)

[3] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Sudan, 27 August 2018, available at:

[accessed 19 December 2018]

[4] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Sudan, 20 April 2018

 (accessed on 26 December 2018)

[5] Australian Government; Department of Foreign Affairs and Trade; DFAT Country Information Report; Sudan; 27 April, 2016; available at:

[accessed 19 December 2018]

[6] Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation (ACCORD), Darfur – COI Compilation, September 2017, available at:

[accessed 19 December 2018]

[7] Australian Government; Department of Foreign Affairs and Trade; DFAT Country Information Report; Sudan; 27 April, 2016; available at:

[accessed 19 December 2018]

[8] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Sudan, 20 April 2018

 (accessed on 26 December 2018)

[9] Australian Government; Department of Foreign Affairs and Trade; DFAT Country Information Report; Sudan; 27 April, 2016; available at:

[accessed 19 December 2018]

[10] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Sudan, 20 April 2018

 (accessed on 26 December 2018)

სუდანი. ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკა. დეკემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/18 წლების ანგარიშში სუდანის შესახებ წერს, რომ უსაფრთხოების ძალები თვითნებურად აკავებენ და აპატიმრებენ ოპოზიციური პარტიების წევრებს, ადამიანის უფლებათა დამცველებს, სტუდენტებს და პოლიტიკურ აქტივისტებს. გამოხატვისა და მშვიდობიანი შეკრების უფლებები ქვეყანაში თვითნებურად იზღუდება. უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული კუთხით არსებული ვითარება კვლავ მძიმეა დარფურში, ლურჯი ნილოსისა და სამხრეთ კორდოფანის შტატებში, სადაც ადგილი აქვს საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებათა სამართლის ნორმების დარღვევებს.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში სუდანს არა თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს. თავისუფლების, პოლიტიკური უფლებებისა და სამოქალაქო თავისუფლებების ხარისხი 7-7 ქულითაა შეფასებული (შეფასების სისტემაში 1 ყველაზე უკეთესი, ხოლო 7 ყველაზე უარესი შეფასებაა). ანგარიშში ნათქვამია, რომ სუდანის პოლიტიკურ სისტემაში დომინირებს ავტორიტარული პრეზიდენტი ომარ ალ-ბაშირი და მისი ეროვნული კონგრესის პარტია, რომელიც ძალაუფლების შენარჩუნებისთვის იყენებს რეპრესიულ მეთოდებს. რეჟიმი ძალადობს, მათ შორის მშვიდობიან მოსახლეობაზე, იმ რეგიონული, რელიგიური თუ ეთნიკური ჯგუფების მიმართ, ვინც არ იზიარებს მის ნაციონალისტურ ხედვას. სამოქალაქო საზოგადოება მკაცრი შეზღუდვების ქვეშაა. რელიგიური უფლებების პატივისცემა არ ხდება და მედია მკაცრად კონტროლდება.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში სუდანის შესახებ წერს, რომ მთავრობა რეპრესიული მეთოდებით ზღუდავს ფუნდამენტურ სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებებს, რელიგიის თავისუფლებას და უგულებელყოფს საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლით დადგენილ ვალდებულებებს მშვიდობიანი მოსახლეობის დაცვის კუთხით. დარფურში, ლურჯი ნილოსისა და სამხრეთ კორდოფანის შტატებში სუდანის სწრაფი მხარდაჭერის ძალები და მთავრობასთან ასოცირებული სხვა ძალები იერიშებს ახორციელებენ მშვიდობიან მოსახლეობაზე. პასუხისგებაში არ იქნენ მიცემულნი დამნაშავეები, რომელთაც ან კონფლიქტის დროს ჩაიდინეს სერიოზული დანაშაული ან უხეშად დაარღვიეს ადამიანის უფლებები. ხელისუფლებამ სისხლის სამართლებრივი დევნა დაიწყო ჟურნალისტებისა და აქტივისტების წინააღმდეგ და მოახდინა გაზეთების კონფისკაცია.[3]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში სუდანში ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებული პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ სუდანი არის რესპუბლიკა, სადაც ძალაუფლება კონცენტრირებულია ავტორიტარული პრეზიდენტის ომარ ჰასან ალ-ბაშირის ხელში. მისი ეროვნული კონგრესის პარტია 28 წლის განმავლობაში თითქმის აბსოლუტურ პოლიტიკურ კონტროლს აწესებს. სუდანში ბოლო საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნები 2015 წელს ჩატარდა. ძირითადმა ოპოზიციურმა პარტიებმა არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადა. ბოიკოტის მიზეზი გახდა მტრული დამოკიდებულების შეცვლის, ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის „ეროვნული დიალოგისა“ და რეფორმების და სამშვიდობო პროცესის წარმართვისთვის დისკუსიის დაწყების შესახებ ოპოზიციის მოთხოვნების ხელისუფლების მხრიდან უგულებელყოფა. ხელისუფლების კონტროლირებადი საარჩევნო კომისიის ინფორმაციით არჩევნებზე აქტივობამ 46% შეადგინა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ აქტივობა გაცილებით დაბალი იყო. საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, ალ-ბაშირმა ამომრჩეველთა ხმები 94% მიიღო.

სამოქალაქო ხელისუფლება დროდადრო ვერ ახერხებს ეფექტური კონტროლი დააწესოს უსაფრთხოების ძალებზე. რიგი შეიარაღებული ელემენტები ღიად არ ახდენენ საკუთარი თავის იდენტიფიცირებას, რის გამოც ძნელი დასადგენია თუ კონტროლის ქვეშ ოპერირებენ. ადამიანის უფლებების ყველაზე მნიშვნელოვან დარღვევებს წარმოადგენს თვითნებური მკვლელობები, წამება, ცემა, გაუპატიურება და სხვა არა ადამიანური მოპყრობა და სასჯელი პატიმრებისა და დაკავებულების მიმართ. ადგილი აქვს უსაფრთხოების ძალების მიერ თვითნებური დაკავებების ფაქტებს. საპატიმრო დაწესებულებებში მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში პირობებია. იზღუდება გამოხატვის პრესის, შეკრების, რელიგიის და გადაადგილების თავისუფლება. ხშირად ხურავენ არასამთავრობო ორგანიზაციებს. ქალთა მიმართ ძალადობის, მათ შორის გაუპატიურებისა და სასქესო ორგანოების დასახიჩრების შემთხვევებისას იშვიათია დამნაშავეთა პასუხისგებაში მიცემის ფაქტები. ადგილი აქვს ადამიანებით ვაჭრობასა და ბავშვების სამხედრო მოქმედებებში ჩართვას. ერთსქესიანთა ქორწინება სისხლის სამართლის დანაშაულია და მკაცრ სასჯელს ითვალისწინებს. მთავრობა არ იძიებს ეროვნული დაზვერვის, უსაფრთხოების ძალების, სამხედროების მხრიდან ადამიანის უფლებების დარღვევებს. დაუსჯელობა ხელისუფლების ყველა შტოში სერიოზულ პრობლემად რჩება.

შიდა კონფლიქტის ზონებში, როგორიცაა დარფური, ლურჯი ნილოსისა და სამხრეთ კორდოფანის შტატები, უსაფრთხოების ძალები, შეიარაღებული დაჯგუფებები და ამბოხებულები კლავენ, აუპატიურებენ და აწამებენ მშვიდობიან მოსახლეობას.[4]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Sudan, 22 February 2018, available at:

[accessed 18 December 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Sudan, 27 August 2018, available at:

[accessed 18 December 2018]

[3] Human Rights Watch, World Report 2018 – Sudan, 18 January 2018, available at:

[accessed 18 December 2018]

[4] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Sudan, 20 April 2018

 (accessed on 18 December 2018)

ბელარუსი. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. დეკემბერი, 2018

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ბელარუსის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ ბელარუსი არის ავტორიტარული ტიპის სახელმწიფო, სადაც საარჩევნო პროცესები მმართველი ძალის მიერ იმართება, ხოლო სამოქალაქო თავისუფლებების კუთხით მდგომარეობა მინიმალურია. გასული წლების განმავლობაში, მთავრობის მიერ ნებადართული იქნა განსხვავებული აზრის გამოხატვა (შეზღუდულად), რაც იმით იყო განპირობებული, რომ მეზობელ უკრაინაში ომი მიმდინარეობს, რეგიონში ვითარება დაძაბულია და ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობა უბიძგებს მთავრობას, ევროპულ კავშირთან და შეერთებულ შტატებთან ურთიერთოებები დაალაგოს.

შესაბამისად, ბელარუსში პოლიტიკური უფლებების კუთხით  რეიტინგი  მცირედით გაუმჯობესდა (7-დან 6 ბალამდე, სადაც 1 ბალი ყველაზე მეტად თავისუფალს აღნიშნავს, ხოლო 7 – ყველაზე ნაკლებად თავისუფალს). აღნიშნული გაუმჯობესება განპირობებული იყო სამთავრობო სააგენტოების ახალი ინიციატივით, გაესაჯაროვებინათ ოფიციალური ინფორმაცია ონლაინ გვერდებზე.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch ბელარუსის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს ქვეყანაში 2017 წელს განვითარებული მოვლენების შესახებ. ანგარიშის მიხედვით, მიმდინარე წელს მთავრობა აგრძელებდა სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ მიმართულ შეზღუდვებისა და სადამსჯელო ღონისძიებათა კამპანიას. შესაბამისმა სამსახურებმა განახორციელეს ყველაზე დიდი დაკავებათა და დაპატიმრებების ტალღა 2010 წლის შემდეგ, რომლის ძირითადი ობიექტები მშვიდობიანი პროტესტანტები იყვნენ. პირველად 10 წლის განმავლობაში, ოფიციალური რეგისტრაციის საშუალება მიეცა ოპოზიციურ პოლიტიკურ მოძრაობას, თუმცა მოქმედი კანონმდებლობა დღემდე არ აძლევს უფლებადამცველ ჯგუფებს რეგისტრაციისა და თავისუფალი ოპერირების საშუალებას. ამას გარდა, 2000 წლიდან მოყოლებეული, ქვეყანაში არ დარეგისტრირებულ არც ერთი ახალი პოლიტიკური პარტია.

ბელარუსი არის ერთადერთი ევროპული ქვეყანა, სადაც კვლავ გამოიყენება სიკვდილით დასჯა და 2017 წელს მთავრობას მისი გაუქმების კუთხით ნაბიჯები არ გადაუდგამს.

მიუხედავად უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობისა, ევროპული ქვეყნები და ინსტიტუტები განაგრძობენ ბელარუსთან ურთიერთობების გაღრმავებას.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International ბელარუსის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017-2018 წლები) წერს, რომ თებერვლიდან აპრილამდე პერიოდში, სამთავრობო ძალებმა ძალადობრივი გზით დაშალეს რამდენიმე საპროტესტო დემონსტრაცია, რომლის მონაწილეების პრეზიდენტის 2015 წლის ბრძანებით შემოღებულ „უმუშევრობის გადასახადს“ (გადასახადი, რომლის გადახდაც ეკისრებათ უმუშევარ პირებს) აპროტესტებდნენ. მარტში, „უცხოური ფინანსების დახმარებით მასობრივი არეულობის დაგეგმვის“ ბრალდებით დააკავეს 35 პირი და მიანიშნეს, რომ აღნიშნული დაკავებები კავშირში იყო დემონსტრაციებთან. დაკავებები ფართოდ იქნება გაშუქებული ტელე-მედიის მიერ. ივლისის მდგომარეობით, ყველა დაკავებული გათავისუფლებული იყო.

მთავრობა კვლავაც არ აღიარებდა ბელარუსში გაეროს ადამიანის უფლებათა სპეციალური რეპორტიორის მანდატს. ამას გარდა, საერთაშორისო დაცვის მაძიებელი რამდენიმე პირი დაბრუნებულ იქნა ისეთ ქვეყნებში, სადაც არსებობდა წამებისა და სხვა, არაადამიანური თუ დამამცირებელი მოპყრობის რისკი. მოქმედებდა მკაცრი საკანონმდებლო შეზღუდვები მედია საშუალებების, არასამთავრობო ორგანიზაციების, პოლიტიკური პარტიებისა და საჯარო შეკრებების მიმართ. მიმდინარე წელს ერთი პირი სიკვდილით იქნა დასჯილი, ხოლო სხვა 4 პირს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა.[3]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ბელარუსში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ ბელარუსი არის ავტორიტარული სახელმწიფო, სადაც მოქალაქეებს არ აქვთ საშუალება, აირჩიონ მთავრობა თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების საშუალებით. 1994 წელს პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ, ალექსანდრ ლუკაშენკომ საკუთარ გავლენას დაუქვემდებარა ყველა სახელისუფლებო ინსტიტუცია და სხვადასსხვა მეთოდის, მათ შორის – გაყალბებული არჩევნებისა და თვითნებური ბრძანებების, მეშვეობით, ეწინააღმდეგებოდა კანონის უზენაესობას ქვეყანაში. მას შემდეგ ჩატარებული ყველა საპრეზიდენტო არჩევნები შორს იდგა საერთაშორისო სტანდარტებისგან.

სამოქალაქო სამსახურები, განსაკუთრებით კი – პრეზიდენტი ლუკაშენკო, ინარჩუნებდნენ ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე.

ადამიანის უფლებათა კუთხით ყველაზე მნიშვნელოვანი დარღვევები იყო: წამება; სიცოცხლისთვის საშიში პირობები ციხეებში; თვითნებური დაპატიმრებები და დაკავებები; „სამართლიანი სასამართლოს“ უფლების შეზღუდვა, გამომდინარე სასამართლო პროცესებეში აღმასრულებელი ხელისუფლების ჩარევისგან; ჩარევა ადამიანის პირად ცხოვრებაში; მნიშვნელოვანი ჩარევა გამოხატვის თავისუფლების და პრესის უფლებების კუთხით, მათ შორის – მთავრობის მაღალჩინოსნების დეფამაციის (განზრახი ან უსაფუძვლო ზიანის მიყენება სხვა პირის სახელისა და რეპუტაციისათვის) სისხლის სამართლებრივი წესით დასჯის შემოღება; ჟურნალისტების მიმართ ძალადობა და მათი დაკავებები; შეკრებისა და მანიფესტაციის თავისუფლების მკაცრი შეზღუდვები; შეზღუდვები გადაადგილების თავისუფლების კუთხით, განსაკუთრებით – ყოფილი პოლიტიკური პატიმრების შემთხვევაში.

სამოქალაქო უფლებები კვლავაც ფართოდ იყო შეზღუდული, იმ ფონზე, როდესაც მთავრობა ვერ ახერხებდა დაეყენებინა პასუხისმგებლობის საკითხი პოლიტიკურად მოტივირებული პირთა გაუჩინარებების საქმეებთან მიმართებით. ხელისუფლების ყველა განშტოებაში სახეზე იყო კორუფცია; ვრცელდებოდა ბრალდებები იმის შესახებ, რომ ქალებს აიძულებდნენ მიემართათ აბორტისთვის; ამას გარდა, აკრძალული იყო დამოუკიდებელი პროფესიული კავშირები.[4]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Belarus, 1 August 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5b7bcca14.html [accessed 12 December 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Belarus, 18 January 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5a61ee9ba.html [accessed 12 December 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Belarus, 22 February 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5a9939484.html [accessed 13 December 2018]

[4] United States Department of State – BELARUS 2017 HUMAN RIGHTS REPORT, available at

[accessed 12 December 2018]

კოტ დივუარი. ადამიანის უფლებების დაცვა; გბაგბოს მხარდამჭერთა მდგომარეობა. ნოემბერი, 2018

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ კოტ დ’ივუარი დემოკრატიული რესპუბლიკაა, რომელიც იმართება თავისუფლად არჩეული მთავრობის მიერ. საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნებში, რომელიც 2016 წლის დეკემბერში გაიმართა, მმართველმა სამთავრობო კოალიციამ 66 მანდატი მოიპოვა. მთავარმა ოპოზიციურმა პარტიამ, რომელმაც 2011 წლის არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადა, ასევე მიიღო მანდატები. არჩევნების ჩატარდა მშვიდობიანად და მიჩნეული იქნა როგორც გამჭვირვალე. 2015 წელს ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელიც დიდი უპირატესობით მოიგო ალასანე ოუატარამ. საერთაშორისო და ადგილობრივმა დამკვირვებლებმა არჩევნები შეაფასეს როგორც თავისუფალი და სამართლიანი. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ სამოქალაქო ხელისუფლება ვერ ახორციელებს უსაფრთხოების ძალების ეფექტურ კონტროლს.

ადამიანის უფლებების მთავარ დარღვევებს წარმოადგენს ძალის გადამეტება უსაფრთხოების ძალების მხრიდან, პატიმართა და დაკავებულთა მიმართ ძალის ბოროტად გამოყენება და ასევე, მთავრობის უუნარობა დაიცვას კანონის უზენაესობა. ქვეყნის უსაფრთხოების ძალებისა და ჟანდარმერიის მხრიდან ადგილი აქვს თვითნებურ დაკავებებს. საპატიმრო პირობები ქვეყანაში მძიმე და რიგ შემთხვევებში სიცოცხლისთვის საშიშია. სასამართლო არა ეფექტურია და განიცდის დამოუკიდებლობის ნაკლებობას. მთავრობა რიგ შემთხვევებში ზღუდავს პრესისა და შეკრების თავისუფლებას. სამთავრობო კორუფცია გავრცელებულია. ადგილი აქვს ქალთა და ბავშვთა მიმართ სექსუალურ ძალადობას, რომლის წინააღმდეგ ბრძოლაშიც მთავრობა არა ეფექტურია. მთავრობა იშვიათად დგამს ნაბიჯებს, რათა გაასამართლოს დამნაშავეები უსაფრთხოების ძალებსა ან თავად მთავრობაში; დაუსჯელობა დიდი პრობლემაა. ზოგიერთი მაღალი დონის პირი, სავარაუდოდ, პასუხისმგებელია 2010-11 წლების ძალადობაში და მიუხედავად ამისა, ინარჩუნებს თავის თანამდებობას უსაფრთხოების ძალებში; ზოგიერთი მათგანი დააწინაურეს კიდეც.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა განაგრძობს სისხლიანი პოლიტიკური კრიზისიდან გამოსვლას. პრეზიდენტმა ალასანე ოუატარამ იანვარში დაამტკიცა ახალი კონსტიტუცია და შემოიღო ვიცე პრეზიდენტის პოსტი და მეორე საკანონმდებლო პალატა, რომლის ერთ მესამედს ნიშნავს პრეზიდენტი. ანგარიშში წერია, რომ 2017 წელს კვლავ გრძელდებოდა თვითნებური დაკავებები, დაკავებულთა მიმართ არა სატანადო მოპყრობა და უკანონო მკვლელობები უსაფრთხოების ძალების მიერ. ამასთან, იშვიათი იყო დანაშაულების გამოძიებისა და დამნაშავეების დასჯის შემთხვევები. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად მედია მუშაობდა თავისუფლად, ცრუ ინფორმაციის გავრცელების წინააღმდეგ არსებული კანონმდებლობის გამოყენება ხდებოდა ჟურნალისტების უსამართლოდ დაკავებისა და რიგი ოპოზიციური გაზეთების მუშაობის შეფერხებისთვის.

ძალიან ნელა მიმდინარეობდა სამართლიანობის აღდგენის პროცესი 2010-11 წლებში დაზარალებული ხალხისთვის. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო განაგრძობს გბაგბოსა და მისი დროინდელი ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრის (რომელიც ამავე დროს გბაგბოს მხარდამჭერი შეიარაღებული დაჯგუფების მეთაური იყო) ჩარლზ ბლი გუდის გასამართლებას. სასამართლო, ასევე, იძიებს ოუატარას მომხრე ძალების მიერ ჩადენილ დანაშაულებს. გბაგბოს ათობით მხარდამჭერი, რომლებიც არჩევნების შემდეგ კრიზისსა და ძალადობასთან კავშირის გამო დააპატიმრეს, კვლავ რჩებიან გახანგრძლივებულ წინასწარ პატიმრობაში.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლის ანგარიშში კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ ყოფილი პრეზიდენტის ლორან გბაგბოს დაახლოებით 200 მხარდამჭერი ელოდება სასამართლო პროცესს. მათ ბრალად ედებათ 2010 და 2011 წლებში, არჩევნების შემდეგ ძალადობებში მონაწილეობა. მსგავსი ბრალდებით დაკავებული ორი პირი – ასი ჯინ კოუაჩი და ბონფის ტოდე 2017 წელს საპატიმროში გარდაიცვალნენ. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ გამოუძიებელი დარჩა მკვლელობების საქმე, რომელთაც ადგილი ჰქონდა დემობილიზებულ სამხედროებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის შეტაკებებს. იზღუდებოდა მოქალაქეთა გამოხატვის, შეკრებისა და მშვიდობიანი გაერთიანების უფლებები; ზოგიერთი საპროტესტო აქციის გამართვა აიკრძალა. ყოფილი პრეზიდენტის ცოლი სიმონე გბაგბო, რომელიც ბრალდებული იყო კაცობრიობის წინააღმდეგ და ომის დანაშაულებში, უდანაშაულოდ ცნეს. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლომ გაასამართლა ლორენ გბაგბო და ჩარლზ ბლი გუდი.[3]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში კოტ დ’ივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა განაგრძობს 2011 წელს დასრულებული ფართომასშტაბიანი კონფლიქტის შემდგომ რეაბილიტაციას. 2017 წელს გაეროს სამშვიდობო ძალების გასვლის შემდეგ, ქვეყანაში ადგილი ჰქონდა დაუმორჩილებლობას და არასტაბილურობას სამხედრო ძალებში და იზრდებოდა პოლიტიკური დაძაბულობა მმართველი კოალიციის შიგნით. ძალადობრივი კონფლიქტის გამომწვევი ზოგიერთი მიზეზი კვლავ აქტუალურია ქვეყანაში, მათ შორის ეთნიკური და რეგიონული დაძაბულობა, კამათი მიწების თაობაზე, კორუფცია და დაუსჯელობა.

ყოფილი პრეზიდენტის ლორან გბაგბოს პარტია „Ivorian Popular Front FPI“ კვლავ ინარჩუნებს ადგილებს პარლამენტში, თუმცა პარტია დეზორგანიზებული და სუსტია, მისი წევრები ორ ფრთად არიან გაყოფილნი. პირველი ნაწილი მკაცრი პოზიციისა და ყველა არჩევნების ბოიკოტირების მომხრეა, ვიდრე არ გაათავისუფლებენ გბაგბოს, რომელიც საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს პატიმრობაში რჩება, სადაც მას ბრალად ედება დანაშაული კაცობრიობის წინააღმდეგ. მეორე ნაწილი უფრო კომპრომისულია და მხარს უჭერს აფი ნ’გუესანს, ვინც გბაგბოს დროს პრემიერ მინისტრი იყო. 2015 წლის შემდეგ, ზოგიერთი პოლიტიკური პატიმრის გამოშვების, რიგი პარტიზანების საბანკო ანგარიშების განბლოკვის და ზოგიერთი გაქცეული წევრის დაბრუნების შემდეგ, პარტია „Ivorian Popular Front FPI“ შედარებით გაძლიერდა.[4]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევის ცენტრი „Country of origin research and information CORI“ 2016 წლის 17 აგვისტოს აქვეყნებს ანგარიშს კოტ დ’ივუარში გბაგბოს მხარდამჭერების მიმართ არსებული დამოკიდებულების შესახებ. ორგანიზაციასთან ინტერვიუში პროფესორი ბენჯამინ ლოურენსი ამბობს, რომ გბაგბოს მხარდამჭერები კვლავ წარმოადგენენ სამთავრობო აგენტების სამიზნეებს. მისი თქმით, რისკის ქვეშ მყოფთა შორის ზოგიერთი არის გბაგბოს მხარდამჭერი, მაგრამ არ არის FPI პარტიის წევრი; ისინი კოტ დ’ივუარის სტუდენტური ფედერაციის წევრები არიან; ეს არის სტუდენტური, ახალგაზრდული ფრთა, რომელიც უნივერსიტეტის კამპუსში არის აქტიური, ძირითადად აბიჯანში.

ანგარიშში საუბარია დაკავებებისა და დაპატიმრებების შესახებ, რომლებიც დაკავშირებულია გბაგბოს მხარდამჭერებთან ან FPI პარტიასთან. 2015 წლის 4 მაისს ქალაქ მამას FPI პარტიის კონგრესის პრეზიდენტი და ერთერთი კომიტეტის ხელმძღვანელი დააპატიმრეს მამაში FPI პარტიის შეხვედრის ორგანიზებისთვის; აღნიშნული შეხვედრის გამართვაზე არ იყო ნებართვა გაცემული. ფრანგული გამოცემა „Le Monde“ 2016 წლის იანვარში წერს, რომ 2014 წლის იანვრიდან 2015 წლის დეკემბრამდე პერიოდში FPI-ის მხარდამჭერი 32 პირი დააპატიმრეს. აღნიშნული დაპატიმრებები მოჰყვა გრაბოსა და დასავლეთ კოტ დ’ივუარში სამხედრო პოსტებზე თავდასხმას. იგივე გამოცემა მოგვიანებით წერს, რომ ოპოზიციის ნებართვის გარეშე ჩატარებულ დემონსტრაციაში მონაწილეობის გამო 31 პირი დააპატიმრეს და იგივე ბრალდებით, კიდევ 27 დააკავეს. 2015 წლის ივლისში პრო-გბაგბოსეული გაზეთის ჟურნალისტი ჯოზეფ გნანუა ტიტია პრეზიდენტის წინააღმდეგ ცრუ ინფორმაციის გავრცელების ბრალდებით დააკავეს და მოათავსეს წინასწარი დაკავების იზოლატორში. 2015 წლის ივნისსა და სექტემბერში შეტაკებები მოხდა მმართველი პარტიისა და ოპოზიციის აქტივისტებს შორის. ოპოზიციის აქტივისტებს შორის ძირითადად იყვნენ გბაგბოს მხარდამჭერები. ინციდენტების შედეგად მინიმუმ სამი პირი დაიღუპა და ათობით დაშავდა. ანგარიშში ასევე საუბარია ოპოზიციური ძალების აქტივისტებისა და მხარდამჭერების დაკავებების, დაპატიმრებებისა და დემონსტრაციების აკრძალვების სხვა ფაქტების შესახებაც.

ანგარიშში მოყვანილი სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, კოტ დ’ივუარში პოლიტიკური ნიშნით 100-დან 500-მდე პირი იმყოფება საპატიმრო დაწესებულებებში. 2015 წლის ივლისში IRIN News წერს, რომ ქვეყანაში 700-მდე პოლიტიკური პატიმარია. 2016 წლის თებერვალში გბაგბოს ცოლს სიმონე გბაგბოს ქვეყნის უსაფრთხოების ხელყოფისა და საზოგადოებრივი წესრიგის წინააღმდეგ ჩადენილი ქმედებების გამო 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. არჩვენების შემდგომ ძალადობაში ბრალდებულებს სხვადასხვა ვადით (3-დან 35 წლამდე) პატიმრობა მიუსაჯეს. ანგარიშში ასევე საუბარია ცუდ საპატიმრო პირობებზე, რომლის წინააღმდეგაც გბაგბოს მხარდამჭერმა პატიმრებმა არაერთხელ გამოცხადეს შიმშილობა. ორგანიზაციასთან ინტერვიუში ადვოკატი და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენელი სუზანე დომინიკ დჯადჯა ამბობს, რომ მათ არ აქვთ ინფორმაცია არა სახელმწიფო აქტორების შესახებ, რომლებიც ჩართულნი იქნებოდნენ FPI პარტიის მხარდამჭერების მიმართ არასათანადო მოპყრობაში.[5]

[1] US Department of State; Bureau of Democracy, Human Rights and Labor; 2017 Country Reports on Human Rights Practices; Cote d’Ivoire; April 20, 2018; available at: https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2017/af/276991.htm [accessed 20 November 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Côte d’Ivoire, 18 January 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Côte d’Ivoire, 22 February 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[4] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Côte d’Ivoire, 28 March 2018, available at:

[accessed 20 November 2018]

[5] Country of Origin Research and Information (CORI), The treatment of Ivorian Popular Front (FPI)/Gbagbo supporters in Côte d’Ivoire by both state and non-state actors; incidents of arrests and/or violence against FPI/Gbagbo supporters in Côte d’Ivoire; the willingness and ability of the State to protect FPI/Gbagbo supporters in Côte d’Ivoire, 17 August 2016, available at:

[accessed 20 November 2018]

სირია. უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა. ნოემბერი, 2018

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House სირიის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში წერს, რომ ქვეყანაში პოლიტიკური და სამოქალაქო უფლებების კუთხით არსებული ვითარება ძალიან მძიმეა, რისი განმაპირობებელი ფაქტორებია მიმდინარე სამოქალაქო ომის შედეგად შეიარაღებული სამხედრო დაპირისპირებები და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე რეპრესიული რეჟიმის მმართველობა. მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ხშირია კორუფციის, იძულებითი გაუჩინარებების, წამებისა და სამხედრო ტრიბუნალების მეშვეობით პირთა გასამართლების ფაქტები. რაც შეეხება იმ რეგიონების მცხოვრებებს, რომლებზე კონტროლსაც არა-სახელმწიფო აქტორები ინარჩუნებენ, ისინი ექვემდებარებიან ისეთ  სერიოზულ დარღვევებს, როგორიცაა: განურჩეველი სისხლისღვრა, ალყა, ჰუმანიტარული დახმარებების ჩამორთმევა და მასობრივი იძულებითი გადაადგილება.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Humans Rights Watch სირიის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ  2017 წლის განმვალობაში, სირიაში საომარ მოქმედებებში ჩართული სხვადასხვა მხარეთათვის ძირითადი პრიორიტეტი ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლა აღმოჩნდა.

სამთავრობო ძალებმა, რომელსაც მხარს უჭერდნენ რუსეთი, ირანი და ჰეზბოლა, ისლამური სახელმწიფოსგან გაათავისუფლა და დაიბრუნა ცენტრალური და აღმოსავლეთ სირიის დიდი ნაწილი; ამავდროულად, აშშ-ის მხარდაჭერით, სირიის დემოკრატიული ძალები აკონტროლებდნენ ქალაქ რაქას. ტერიტორიებზე კონტროლის დაწესების და რესურსების კონსოლიდაციას მცდელობებს თან ახლდა ადამიანის უფლებათა და ჰუმანიტარული სამართლის სერიოზული დარღვევები,

2011 წელს სირიაში კონფლიქტის დასაწყისიდან მოყოლებული, დაიღუპა 400 ათასზე მეტი ადამიანი; მსოფლიო ბანკის ინფორმაციით, 5 მილიონზე მეტი სირიელი თავშესაფარს ეძებს  საზღვარგარეთ და გაეროს სააგენტოების ცნობით, 6 მილიონზე მეტი პირი ქვეყნის შიგნითაა იძულებით გადაადგილებული; გაეროს ინფორმაციით, 2017 წლის ივნისისთვის, დაახლოებით 540 ათასი ადამიანი  ცხოვრობდა ალყაში მოქცეულ ტერიტორიაზე.

სირიის სამთავრობო ძალებმა არაერთხელ მიიტანეს იერიში ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ქიმიური იარაღის გამოყენებით. რუსეთისა და ირანის მხარდაჭერით, სირიის მთავრობამ აწარმოა მიზანმიმართული და განურჩეველი თავდასხმები მშვიდობიან მოსახლეობასა და სამოქალაქო ინფრასტრუქტურაზე; გარდა ამისა, სირიის მთავრობა აკავებდა ჰუმანიტარულ ტვირთს, შიმშილს იყენებდა ომის ტაქტიკად და საერთაშორისო სამართლის პრინციპების საწინააღმდეგოდ, აიძულებდა სირიელებს გადაადგილებას. სირიის მთავრობის მიერ გრძელდებოდა დაკავებისას, არასათანადო მოპყრობისა და წამების და ასევე, იძულებითი გაუჩინარებების პრაქტიკა.

არა-სახელმწიფო აქტორები, ასევე, სჩადიოდნენ კონკრეტულ დარღვევებს. ჯგუფებმა წამოიწყეს მიზანმიმართული და განურჩეველი იერიშები მშვიდობიან მოსახლეობაზე; გარდა ამისა, ისინი იტაცებდნენ და თვითნებურად აკავებდნენ აქტივისტებს, იყენებდნენ გადამეტებულ ძალას ჰუმანიტარული ტვირთის მიწოდების მოთხოვნით პროტესტის ჩასახშობად. გავრცელებული ინფორმაციით, ისლამური სახელმწიფო მშვიდობიან მოსახლეობას იყენებდა როგორც ცოცხალ ფარს და იყენებდნენ მიწაში ჩამონტაჟებულ ნაღმებს და სხვადასხვა ხელნაკეთ ასაფეთქებელ მოწყობილობებს, რაც იწვევდა მნიშვნელოვან ზიანს მშვიდობიან მოსახლეობაში და აზიანებდა სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას.

2017 წლის სექტემბრის მონაცემებით, რომელიც ადგილობრივმა ჯგუფმა – სირიის ადამიანის უფლებათა ქსელი – გაავრცელა, აშშ-ის ხელმძღვანელობით მოქმედი კოალიციის მიერ ისლამურ სახელმწიფოზე მიტანილი საჰაერო იერიშების დროს დაღუპული მშვიდობიანი მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა; ორგანიზაციის ინფორმაციით იერიშებს 2286 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ასეთი იერიშების რაოდენობის ზრდამ გააჩინა ვარაუდი, რომ კოალიციამ არ გაატარა საკმარისი სიფრთხილის ზომები, რათა აეცილებინა ან მინიმუმამდე დაეყვანა ზიანი მშვიდობიან მოქალაქეებში.[2]

 

ახალი ამბების ქრონიკა (2018 წლის ოქტომბერი-ნოემბერი)

თურქეთის არმიამ სირიაში ქურთების პოზიციებს ცეცხლი გაუხსნა – თურქეთის არმიას სირიის ჩრდილოეთ ნაწილში ქურთების გასამხედროებული ფორმირების პოზიციებს ცეცხლი გაუხსნა. კერძოდ, თურქულმა ძალებმა იერიში მდინარე ევფრატის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ქალაქ აინ-ელ-არაბის რაიონში მიიტანეს. ქურთების ეს ფორმირება დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ბრძოლასში აშშ-ის მოკავშირეა, თუმცა ანკარა მათ ქურთების მუშათა პარტიის სამხედრო ფორმირებად მიიჩნევს, რომელიც თურქეთში ტერორისტულ ორგანიზაციად არის აღიარებული. სტამბოლში 27 ოქტომბერს სირიის საკითხზე ოთხმხრივი სამიტი გაიმართა.[4]

სამ დღეში ISIS-ის მებრძოლებმა 40-მდე სირიელი სამხედრო მოკლეს – 26-28 ოქტომბერს ISIS-ის წევრებმა 41 სირიელი მოწინააღმდეგე მოკლეს. ამის შესახებ CBS News-ი ომის მონიტორინგის საერთაშორისო სააგენტოზე დაყრდნობით წერს. ISIS-თან დაკავშირებული ახალი ამბების სააგენტო Aamaq-ი კი იუწყება, რომ ტერორისტული დაჯგუფება სირიელ მებრძოლთა და სირიის დემოკრატიული ძალების (SDF) წევრების პოზიციებს დაესხა თავს და ბრძოლა სამომავლოდაც გაგრძელდება. დაჯგუფება „სირიის დემოკრატიულ ძალებს“ შეერთებული შტატები უჭერს მხარს. მისი წევრები ჯიჰადისტურ ორგანიზაცია „ისლამურ სახელმწიფოს“ (ISIS) ებრძვიან. მასშტაბური საპროტესტო გამოსვლების შემდეგ სირიაში სამოქალაქო ომი 2011 წლის 15 მარტს დაიწყო. მოგვიანებით კი, ომში რეგიონული და გლობალური ძალები ჩაერთო.[5]

სირიაში გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი თანამდებობას ტოვებს  – სირიაში გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი სტეფან დე მისტურა თანამდებობის დატოვებას აპირებს. ამის შესახებ მან ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს სხდომაზე თავად განაცხადა. ინფორმაციას Reuters-ი ავრცელებს. დიპლომატის თქმით, ის ნოემბრის ბოლოს გადადგება და ამის მიზეზად პირად პრობლემებს ასახელებს. იტალიელი დიპლომატი ამ პოზიციაზე 2014 წელს დაინიშნა. მან ალჟირელი ლაჰდარ ბრაჰიმი შეცვალა. მანამდე მისტურა ევროპის მსოფლიო ინსტიტუტის პრეზიდენტი იყო, 2010-11 წლებში კი ის გაეროს სპეცწარმომადგენელი იყო ავღანეთში, მანამდე კი გაეროს მისიას ერაყში ხელმძღვანელობდა.[6]

სირიაში ავიაიერიშებს მშვიდობიანი მოქალაქეები ემსხვერპლნენ – სირიაში კოალიციის ავიაიერიშებს მსხვერპლი მოჰყვა. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ დაღუპულია 15 მშვიდობიანი მოქალაქე. ამის შესახებ სირიის სამთავრობო საინფორმაციო სააგენტო SANA წერს. გამოცემის ინფორმაციით, ავიაიერიში ერაყის საზღვართან ახლოს, სირიის ქალაქ ხაჯინთან განხორციელდა. უცხოური მედია წერს, რომ დაშავებულებს შორის ქალები და ბავშვებიც არიან. მანამდე „სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა“ განაცხადეს, რომ ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ სამხედრო კამპანია შეწყვიტეს. მიზეზად კი თურქეთის მიერ ქურთულ პოზიციებზე თავდასხმები დაასახელეს.[7]

სირიის არმიამ „ისლამური სახელმწიფოსგან“ 19 მძევალი გაათავისუფლა – სახელმწიფო მედია საშუალებების ცნობით, სირიის არმიამ 19 ტყვე ქალი და ბავშვი გაათავისუფლა, რომლებიც ივლისიდან მოყოლებული „ისლამური სახელმწიფოს“  მძევლებად ჰყავდა აყვანილი, მას შემდეგ, რაც ტერორისტული ჯგუფი თავს დაესხა სამხრეთში მდებარე სუვეიდას რეგიონს. აღნიშნულ თავდასხმას 200 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. ტყვეები გათავისუფლებულ იქნენ ქალაქ პალმირას ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში განხორციელებული სამხედრო ოპერაციის შედეგად.[8]

ჩრდილოეთ სირიაში ექსტრემისტები ცდილობენ ძალაუფლების კონსოლიდაცია ცეცხლის შეწყვეტის დაპატიმრების ტალღას გზით – ორგანიზაცია ჰაიათ ტაჰრირ ალ-შამ-მა, რომლის რიგებშიც ალ-ქაედას ყოფილი წევრები იმყოფებიან, იდლიბის პროვინციაში ათობით მოქალაქე დააპატიმრა მას შემდეგ, რაც რუსეთ-თურქეთს შორის ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება იქნა მიღწეული. ამის შესახებ მედია საშუალება Independent წერს.

ჰაიათ ტაჰრირ ალ-შამი წარმოადგენს ექტრემისტულ ჯგუფს, რომელიც აკონტროლებს იდლიბის პროვინციის დაახლოებით ორ მესამედს და მისი ზოგიერთი წევრი ალ ქაედას ყოფილი მებრძოლია. War Monitor-ის ცნობით, სექტემბრიდან მოყოლებული, ჯგუფმა ჯამში 184 პირი დააპატიმრა.[9]

გაერო: დამასკო ეწინააღმდეგება სამოქალაქო ომის დასრულების მცდელობებს – თურქეთის, რუსეთის, საფრანგეთის და გერმანიის ლიდერები ხვდებიან სტამბულში, რათა იმსჯელონ სირიაში მიმდინარე კონფლიქტის საკითხზე. გაეროს განცხადებით კი, დამასკო უარს ამბობს ახალი კონსტიტუციის მიღებაზე, რომელიც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სამოქალაქო ომის დასასრულებლად. ამის შესახებ მედია საშუალება Aljazeera წერს.

გაეროს ელჩი სირიაში – სტეფან დე მისტურა იმედოვნებს, რომ სტამბულში შეხვედრებს  შედეგი ექნება და გამოსავალს იპოვიან, თუმცა, ბაშარ ალ-ასადის მთავრობამ არაერთხელ გააპროტესტა ის პირები, ვინც მისტურამ სიაში შეიყვანა და ახლა აცხადებს, რომ მას საერთოდ არ აქვს უფლებამოსილება, რომ სია შეადგინოს.[10]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Syria, 28 May 2018, available at:

[accessed 8 November 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Syria, 18 January 2018, available at:

[accessed 8 November 2018]

[3] Institute for the Study of War; Syria Situation Report: September 23 – October 10, 2018, available at http://iswresearch.blogspot.com/2018/10/syria-situation-report-september-23.html [accessed 8 November 2018]

[4] იმედის ახალი ამბები; „თურქეთის არმიამ სირიაში ქურთების პოზიციებს ცეცხლი გაუხსნა“; 28 ოქტომბერი 2018. ხელმისწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/83094/turqetis-armiam-siriashi-qurtebis-pozitsiebs-tsetskhli-gaukhsna [ბოლოს ნანახი – 8 ნოემბერი 2018]

[5] იმედის ახალი ამბები;“ სამ დღეში ISIS-ის მებრძოლებმა 40-მდე სირიელი სამხედრო მოკლეს“; 28 ოქტომბერი 2018. ხელმისწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/83057/sam-dgeshi-isisis-mebrdzolebma-40mde-sirieli-samkhedro-mokles [ბოლოს ნანახი – 8 ნოემბერი 2018]

[6] იმედის ახალი ამბები. „სირიაში გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი თანამდებობას ტოვებს“; 17 ოქტომბერი 2018, ხელმისაწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/81663/siriashi-gaeros-spetsialuri-tsarmomadgeneli-tanamdebobas-tovebs [ბოლოს ნანახი – 8 ნოემბერი 2018]

[7] იმედის ახალი ამბები „სირიაში ავიაიერიშებს მშვიდობიანი მოქალაქეები ემსხვერპლნენ“; 4 ნოემბერი 2018; ხელმისაწვდომია https://imedinews.ge/ge/msoflio/84001/siriashi-aviaierishebs-mshvidobiani-moqalaqeebi-emskhverplnen [ბოლოს ნანახი – 9 ნოემბერი 2018]

[8] BBC News, “Syria war: Army frees 19 IS hostages – state media”, 8 November 2018, available at https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46143750 [accessed 9 November 2018]

[9] Independent, “Extremists attempt to consolidate power in northern Syria with wave of arrests during ceasefire” 22 October 2018. Available at https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-civil-war-extremist-tahrir-al-sham-turkey-russia-a8596241.html [accessed 9 November 2018]

[10] Al Jazeera, “UN says Damascus is blocking efforts to end civil war”; 27 October 2018, available at https://www.aljazeera.com/news/2018/10/damascus-blocking-efforts-civil-war-181027181045460.html [accessed 9 November 2018]

ერაყი. ვასიტის პროვინციაში არსებული ზოგადი მდგომარეობა. ოქტომბერი, 2018

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო საქმეთა ოფისი ერაყში დაბრუნებულთა შიდა გადაადგილებისა და სამოქალაქო დოკუმენტაციის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ, ზოგადად, სამხრეთ პროვინციებში (ბასრა, ქერბალა, ნაჯაფი, მუტჰანა, ტჰი-ქარი, მისსანი, ქადისია და ვასიტი) შიდა გადაადგილება რეკომენდირებულია, თუმცა, ამ შემთხვევაში, გადაწყვეტილების მიმღებმა ორგანომ/პირმა უნდა გაითვალისწინოს საკითხი, თუ რამდენად უსაფრთხოა უკან დაბრუნებული პირის ბაღდადიდან სამხრეთში გამგზავრება.[1] საქმეში “AA”, გაერთიანებული სამეფოს უმაღლესი ტრიბუნალის იმიგრაციისა და  თავშესაფრის საკითხთა პალატამ დაადგინა, რომ „არ არსებობს იმის რეალური რისკი, რომ ჩვეულებრივი, რიგითი პირი, რომელიც მიემგზავრება ბაღდადის აეროპორტიდან ერაყის სამხრეთ პროვინციებში, დაექვემდებარება რაიმე ტიპის სერიოზულ ზიანს გზაში“.[2]

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის ცენტრი  – ლანდინფო (Landinfo) 2018 წლის ანგარიშში სამხრეთ ერაყში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ ზოგადად, სამხრეთი ერაყის აბსოლუტურად ყველა პროვინცია, მათ შორის – ბაბილონი, იმყოფება ერაყის სამთავრობო კონტროლის ქვეშ. უკანასკნელი წლების განმავლობაში, ერაყის მთავრობა იძულებული იყო, ძირითადი სამხედრო და საპოლიციო ძალები გადაესროლა ქვეყნის ცენტრსა და ჩრდილოეთში, სადაც ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ შეიარაღებული დაპირისპირებები მიმდინარეობდა, შესაბამისად, სამხრეთში სამთავრობო გავლენამ იკლო.

ამ სიტუაციის გათვალისწინებით, მიმდინარე უსაფრთხოების კუთხით არსებულ მდგომარეობაში  ძირითადი როლს თამაშობს ადგილობრივ ტომებს შორის კონფლიქტები და მზარდი დანაშაული. მთავრობასთან აფილირებული მებრძოლები ნაწილობრივ წარმოდგენილნი არიან სამხრეთის რეგიონებში, თუმცა მათი ძირითადი ნაწილი განლაგებულია ჩრდილოეთის იმ პროვინციებში, რომლებიც უკანასკნელ პერიოდში გაათავისუფლეს ისლამური სახელმწიფოს კონტროლისგან.

ტერორიზმი და კონტრტერორიზმი თამაშობს გარკვეულ როლს სამხრეთში, განსაკუთრებით ბაბილონის პროვინციაში, თუმცა, როგორც წესი, ეს როლი არის მიზერული. უშუალოდ ვასიტის პროვინციასთან მიმართებით, ცენტრი წერს, რომ აღნიშნული პროვინცია უსაფრთოების კუთხით ინციდენტების ძალიან დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდება. 2017 აგვისტოდან 2018 წლის იანვრის ჩათვლით დაფიქსირდა სულ სამი შემთხვევა, რომელთაგანაც ორი ეხებოდა ტერორიზმში ეჭვმიტანილი პირების დაკავებას, ხოლო მესამე – სროლებს, რომელიც მოჰყვა პოლიციის წარმომადგენლების მიერ ადგილობრივი შეიარაღებული ჯგუფის ერთ-ერთი წევრის დაკავებას. ვასიტის რეგიონში, მიმდინარე პერიოდში, არ დაფიქსირებულა გატაცებებისა და  ტომებსშორისი ძალადობის არც ერთი შემთხვევა.[3]

[1] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note Iraq: Internal relocation, civil documentation and returns , September 2018, Version 7.0, available at:

[accessed 15 October 2018]

[2] UK Upper Tribunal, Case “AA VS The Secretary of State for the Home Department”, available at http://www.bailii.org/uk/cases/UKUT/IAC/2015/544.html [accessed 15 October 2018]

[3] Norwegian Country of Origin Information Center – Landinfo, “Report on the security situation in South Iraq”, available at

[accessed 15 October 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 ოქტომბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – წინასაარჩევნო აქციაზე მომხდარი აფეთქების შედეგად 13 ადამიანი დაიღუპა. ინციდენტი აღმოსავლეთ ავღანეთში, ნანგარჰარის პროვინციაში, კამას დასახლებაში მოხდა. თვითმკვლელმა ტერორისტმა ასაფეთქებელი მოწყობილობა მაშინ აამოქმედა, როცა საპარლამენტო არჩევნებისთვის დეპუტატობის კანდიდატი აბდულ ნასირი ამომრჩეველს ხვდებოდა. დაშავდა 30-მდე ადამიანი. ავღანეთში 20 ოქტომბერს საპარლამენტო არჩევნები იმართება. ბოლოდროინდელ აფეთქებებს უკვე 5 კანდიდატი ემსხვერპლა. თალიბები და ისლამური სახელმწიფო არჩევნების ჩაშლით იმუქრებიან.[1]

10 პოლიციელი დაიღუპა თალიბანთან შეტაკებას. ინციდენტი პროვინცია ვარდაკში მოხდა. ერთერთი ადგილობრივი გამოცემის ინფორმაციით, თალიბანის მიერ გახშირებული თავდასხმები იმაზე მეტყველებს, რომ დაჯგუფებისთვის რამდენიმე პროვინციაზე ზეგავლენის მოპოვება არჩევნების წინ უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა.[2]

ერაყის პრეზიდენტი ბარჰამ სალიჰი გახდა – ქვეყნის კანონმდებლებმა ვეტერანი ქურთი პოლიტიკოსი, 58 წლის ბარჰამ სალიჰი პრეზიდენტად აირჩიეს. ის სადამ ჰუსეინის დროს ოპოზიციური საქმიანობისთვის ორჯერ დააკავეს. ჰუსეინის ჩამოგდების შემდეგ კი ერაყის ქურთისტანის პრემიერ-მინისტრი და ფედერალური მთავრობის პრემიერის მოადგილე იყო.სალიჰს 329 დეპუტატიდან 219-მა მისცა ხმა. ახალმა პრეზიდენტმა ქვეყნის პრემიერად შიიტი პოლიტიკოსი ადელ აბდულ მაჰდი დაასახელა.[3]

მუსლიმთა საძმოს ლიდერს მუჰამედ ბადის შესაძლოა სამუდამო პატიმრობა სხვა სასჯელით შეუცვალონ – ეგვიპტის სასამართლო თანახმაა, განმეორებით განიხილოს მუსლიმთა საძმოს ლიდერის, მუჰამედ ბადის საქმე და შესაძლოა, მას სამუდამო პატიმრობაც სხვა სასჯელით შეუცვალონ. სასამართლო ბადისა და საძმოს სხვა წევრების საქმეებს 7 ოქტომბრიდან განიხილავს. უცნობია, რატომ გადაწყვიტეს საქმეების ხელახალი გამოძიება, თუმცა ეგვიპტის კანონმდებლობით, სასჯელი შეიძლება შეიცვალოს, თუ ახალი მტკიცებულებები გამოიკვეთება. აგვისტოში ეგვიპტის სასამართლომ მუსლიმთა საძმოს ხუთ ლიდერს, მათ შორის 75 წლის მუჰამედ ბადის, სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. მათ ბრალი ხუთი წლის წინ ეგვიპტეში საპროტესტო გამოსვლებისას, მკვლელობებსა და ძალადობაში დასდეს. საძმოს ყველაზე ცნობილი სულიერი ლიდერი, მუჰამედ ბადი 2013 წლის აგვისტოში, საკუთარ ბინაში დააპატიმრეს. 8 სექტემბერს ეგვიპტეში სასამართლომ მუსლიმთა საძმოს 75 წევრს სასჯელის უმაღლესი ზომა, სიკვდილი მიუსაჯ. მათ შორის არიან საძმოს ლიდერები, ესამ ელ ერიანი და მუჰამედ ბელთაგი.[4]

საუდის არაბეთის კრიტიკით გამორჩეული ჟურნალისტი თურქეთში გაუჩინარდა – ამერიკული გამოცემის „The Washington Post“ მიმომხილველი ჯამალ ჰაშაღი სტამბოლში, საუდის არაბეთის გენერალურ საკონსულოში შესვლის შემდეგ გაუჩინარდა. მიმდინარე წლის 2 ოქტომბერს ის სტამბოლში საუდის არაბეთის გენერალურ საკონსულოში მივიდა, მას შემდეგ რაც საკონსულოს თანამშრომლები მას ტელეფონით დაუკავშირდნენ და გარკვეული დოკუმენტების ხელმოწერის მიზნით საკონსულოში მისვლა სთხოვეს. ამის შემდეგ მისი კვალი იკარგება. წარმოშობით საუდელი ჟურნალისტი ერ-რიადის მიმართ კრიტიკული განცხადებებით არის ცნობილი. 2017 წელს მან სამშობლო დატოვა და საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა.[5]

საუდის არაბეთში ქალი პირველად დაინიშნა ბანკის მმართველად – ლუბნა ალ ოლაიანი პირველი ქალია საუდის არაბეთში, რომელიც ბანკს უხელმძღვანელებს. ის ორი ბანკის, „Saudi British Bank“ და „Alawwal Bank“ გაერთიანების შემდეგ შექმნილ ახალ ბანკს მართავს. ბანკის კაპიტალი $17.2 მილიარდია. ლუბნა ოლაიანი „Forbes“-ის მიერ ბოლო რამდენიმე წელია, არაბული სამყაროს ყველაზე გავლენიან  ქალად სახელდება, მისი ოჯახის მფლობელობაშია „Olayan Group“, რომლის  კაპიტალიც 8 მილიარდი აშშ დოლარია.[6]

[1] BBC; Afghan election rally hit by suicide bomber, killing at least 13; 2 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-45718603

[2] Reuters; Taliban kill at least 10 police in central Afghanistan clashes; 7 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack-taliban/taliban-kill-at-least-10-police-in-central-afghanistan-officials-say-idUSKCN1MH07V?il=0

[3] Al Jazeera; Iraq: Parliament elects Barham Salih as new president; 3 October, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/10/iraq-parliament-elects-barham-salih-president-181002182042929.html

[4] Al Jazeera; Egypt court orders retrial of Muslim Brotherhood’s Mohamed Badie; 30 September, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/09/egypt-court-orders-retrial-muslim-brotherhood-mohamed-badie-180930144849347.html

[5] The Washington Post; Saudi contributor to Washington Post goes missing in Turkey; 2 October, 2018; available at: https://www.seattletimes.com/business/washington-post-worried-about-saudi-writer-missing-in-turkey/

[6] BBC; Lubna Al Olayan appointed as first woman Saudi bank head; 5 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45763656

სამხრეთ აფრიკა. ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკა. სექტემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა კონსტიტუციური დემოკრატიაა. აპარტეიდის დასრულების შემდეგ, 1994 წლიდან ქვეყანა აფრიკის კონტინენტის ლიდერად და ადამიანის უფლებათა დამცველად მიიჩნევა. მიუხედავად ამისა, უკანასკნელ წლებში მმართველი პარტიის აფრიკული ეროვნული კონგრესის მისამართით ისმის ბრალდებები კორუფციაში ჩართული ოფიციალური პირებისთვის ხელის დაფარების შესახებ. ერთერთი კორუფციული სკანდალი დაკავშირებულია გუპტების ოჯახთან, რომელიც მდიდარი ოჯახია და ითვლება, რომ ახლო კავშირები აქვს პრეზიდენტთან. ორგანიზაცია სამხრეთ აფრიკას თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს. თავისუფლების ხარისხი შეფასებულია 2 ქულით, პოლიტიკური უფლებების ხარისხი 2 ქულით და სამოქალაქო თავისუფლებების ხარისხი 2 ქულით (შეფასების სისტემაში 1 საუკეთესო მაჩვენებელია, ხოლო 7 – ყველაზე უარესი).[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყანამ წლების განმავლობაში ააშენა ძლიერი და დამოუკიდებელი სასამართლო, რომელიც პატივს სცემს კანონის უზენაესობას. მიუხედავად ამისა, 2017 წლის განმავლობაში, მთავრობის დამოკიდებულება კანონის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების მიმართ არ იყო ისეთი, როგორიც გასულ წლებში. კორუფციამ, სიღარიბემ, მათ შორის უმუშევრობის მაღალმა დონემ და კრიმინოგენულმა ვითარებამ მნიშვნელოვნად შეაფერხა სამხრეთ აფრიკელების შესაძლებლობები, ესარგებლათ თავიანთი უფლებებით სრულყოფილად. 2017 წლის 13 ოქტომბერს უზენაესმა სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილება პრეზიდენტ ჯეიკობ ზუმას მიმართ თაღლითობის, რეკეტის და ფულის გათეთრების 783 შემთხვევის თაობაზე 18 ბრალდებით სისხლის სამართლებრივი დევნის შესახებ. ზუმა და ეროვნული საბრალდებო უწყება უზენაეს სააპელაციო სასამართლოს უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას სთხოვდნენ, რომელმაც, თავის მხრივ, გააუქმა ეროვნული საბრალდებო უწყების 2009 წლის გადაწყვეტილება ზუმას წინააღმდეგ საქმეების დახურვის შესახებ. პრეზიდენტმა სასამართლოს გადაწყვეტილებას იმედგაცრუება უწოდა.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ ხელისუფლებამ ვერ შეძლო შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბევრი ბავშვისა და მოზარდის განათლების უფლების უზრუნველყოფა. შეშფოთების საგნად რჩებოდა ქალთა ძალადობის წინააღმდეგ სტრატეგიის არქონა და გაუპატიურებები. აგვისტოში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ აფრიკის კონტინენტის სამხრეთ რეგიონის განვითარების საზოგადოების თავმჯდომარე ქვეყნის სტატუსი მიიღო, თუმცა 2017 წელს თავისი როლი არ გამოუყენებია რეგიონში ადამიანის უფლებების გაუმჯობესებისთვის.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ უთანასწორობა კვლავ დამახასიათებელი იყო ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ ჭრილში, მათ შორის სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომის კუთხით. სიძულვილის ნიადაგზე ჩადენილი დანაშაულისა და გენდერზე დაფუძნებული დანაშაულის მსხვერპლებს არ ჰქონდათ სათანადო წვდომა სამართლიან სასამართლოზე. ფართოდ იყო გავრცელებული დემონსტრაციები კორუფციის წინააღმდეგ. პოლიტიკური ვითარება დაიძაბა მას შემდეგაც, რაც პრეზიდენტმა მთავრობის შემადგენლობა შეცვალა; მათ შორის, დაითხოვა ფინანსთა მინისტრი პრავინ გორდჰანი. მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო დანახარჯები ჯანდაცვის, განათლებისა და საარსებო სერვისების მიმართულებით გაიზრდა, ქვეყანამ ვერ შეძლო უთანასწორობისა და სიღარიბის შემცირება.[3]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ სამხრეთ აფრიკა მრავალპარტიული დემოკრატიაა, სადაც კონსტიტუციური ძალაუფლება განაწილებულია აღმასრულებელ, სასამართლო და საკანონმდებლო შტოებს შორის. ბოლო ადგილობრივი და საპარლამენტო არჩევნები, რომელიც მმართველი პარტიის გამარჯვებით დასრულდა, შეფასდა როგორც თავისუფალი და სამართლიანი. სამოქალაქო ხელისუფლება ახორციელებს უსაფრთხოების სამსახურების საქმიანობის ეფექტურ კონტროლს.

ადამიანის უფლებათა ყველაზე მნიშვნელოვან დარღვევებს წარმოადგენდა პოლიციის მიერ ძალის გადამეტება, რასაც ფატალური შედეგიც ახლდა; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; ოფიციალურ პირთა კორუფცია; მიგრანტთა და ლგბტ პირთა მიმართ ძალადობა პოლიციის მხრიდან. მიუხედავად იმისა, რომ მთავრობამ დაიწყო გამოძიება და სისხლის სამართლებრივი დევნა დანაშაულის ჩამდენი ოფიციალური პირების მიმართ, დაუსჯელობა მაინც რჩებოდა პრობლემად.[4]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერს, რომ სამხრეთ აფრიკის კონსტიტუცია ადგენს რელიგიის თავისუფლებას და კრძალავს რელიგიურ ნიადაგზე დისკრიმინაციას. ხელისუფლება არ ითხოვს რელიგიური ჯგუფების რეგისტრაციას, თუმცა დარეგისტრირებული რელიგიური ჯგუფები იღებენ გადასახადებისგან გათავისუფლებულის სტატუსს.[5]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – South Africa, 15 March 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – South Africa, 18 January 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – South Africa, 22 February 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[4] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – South Africa, 20 April 2018

 (accessed on 24 September 2018)

[5] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – South Africa, 29 May 2018

 (accessed on 24 September 2018)

განა. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. სექტემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში განის შესახებ წერს, რომ 1992 წლიდან მოყოლებული ქვეყანაში ტარდება კონკურენტული მრავალპარტიული არჩევნები, რასაც ახლავს ხელისუფლების მშვიდობიანი გადაბარების პროცესები ორ მთავარ პოლიტიკურ პარტიას შორის. ქვეყანაში დაცულია სამოქალაქო თავისუფლებები, თუმცა დისკრიმინაციული მიდგომები ქალებისა და ლგბტ პირების მიმართ გრძელდება. ასევე, სახეზეა მცირე სისუსტეები სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და კანონის უზენაესობის კუთხით; მთავრობის საქმიანობის გამოწვევად რჩება ასევე პოლიტიკური კორუფცია. ორგანიზაცია განას თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს. თავისუფლების ხარისხი შეფასებულია 1.5 ქულით, პოლიტიკური უფლებების ხარისხი 1 ქულით და სამოქალაქო თავისუფლებების ხარისხი 2 ქულით (შეფასების სისტემაში 1 საუკეთესო მაჩვენებელია, ხოლო 7 – ყველაზე უარესი).

2017 წლის იანვარში გაიმართა პრეზიდენტ ნანა აკუფო-ადდოს (ახალი პატრიოტული პარტია) ინაუგურაცია, რაც ხელისუფლების მშვიდობიანი გადაბარების რიგით მესამე შემთხვევა იყო ახალ პატრიოტულ პარტიასა და ეროვნულ დემოკრატიულ კონგრესს შორის. საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები 2016 წლის დეკემბერში გაიმართა. ნოემბერში პარლამენტმა დაამტკიცა საკანონმდებლო ნორმები სპეციალური პროკურორის ოფისის შექმნასთან დაკავშირებით. აღნიშნული ოფისი პრეზიდენტის ანტი-კორუფციული პროგრამის საკვანძო კომპონენტია.

2017 წლის მარტში თვითგამოცხადებულმა სამართალდამცავმა ჯგუფმა (vigilante group), რომელიც, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია ახალ პატრიოტულ პარტიასთან, პრეზიდენტის მიერ აშანტის რეგიონის უსაფრთხოების კოორდინატორად ჯორჯ ადჯეის დანიშვნას იმით უპასუხა, რომ ადჯეის ფიზიკურად დაესხა თავს.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში განის შესახებ წერს, რომ იმატა შეშფოთებამ სიკვდილმისჯილთა მიმართ არასამართლიანი სასამართლო პროცესებისა და ცუდი საპატიმრო პირობების გამო; ასევე, ფსიქო-სოციალური პრობლემების მქონე პირთა ბორკილებში ჩასმის გამო. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ გრძელდებოდა ლგბტ პირების მიმართ დისკრიმინაცია, ძალადობა და პოლიციის მიერ შევიწროვება. 2017 წლის ივლისში განამ ხელი მოაწერა აფრიკის კავშირის კონვენციას კიბერ-უსაფრთხოებისა და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ; ასევე, ადამიანის უფლებათა აფრიკული ქარტიის მოხუცებულთა უფლებების დაცვის პროტოკოლს.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) განის შესახებ წერს, რომ განა არის კონსტიტუციური დემოკრატია ძლიერი პრეზიდენტით და 275 მანდატის მქონე, ერთპალატიანი პარლამენტით. 2016 წლის არჩევნები ადგილობრივმა და საერთაშორისო სადამკვირვებლო მისიებმა შეაფასეს როგორც მშვიდობიანი, გამჭვირვალე, სანდო და ინკლუზიური. არჩევნებში გაიმარჯვა ახალი პატრიოტული პარტიის კანდიდატმა; თავად პარტიამ კი პარლამენტის 169 მანდატი მოიპოვა. სამოქალაქო ხელისუფლება ახორციელებდა უსაფრთხოების სამსახურების საქმიანობის ეფექტურ კონტროლს.

ადამიანის უფლებათა ყველაზე მნიშვნელოვან დარღვევებს წარმოადგენდა პოლიციის მიერ გადამეტებული ძალის გამოყენება, რაც მოიცავდა მათ შორის წამების შემთხვევებს, რაც სრულდებოდა ფატალურადაც კი; პოლიციის მიერ გაუპატიურებები; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; თავდასხმები ჟურნალისტებზე; კორუფცია მთავრობის ყველა შტოში; ნაკლები პასუხისგება ქალთა და ბავშვთა მიმართ ძალადობის, მათ შორის სასქესო ორგანოების დასახიჩრების შემთხვევებისას; ნაადრევი და იძულებით ქორწინებები. ბავშვთა სექსუალური ექსპლოატაცია; შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვების მოკვდინება; ტრეფიკინგი; ბავშვთა იძულებითი შრომა. ერთსქესიანთა კავშირი დასჯადია, თუმცა კანონი იშვიათად აღსრულდება. ხელისუფლებამ გადადგა ნაბიჯები დანაშაულის ჩამდენი ოფიციალური პირების – უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომლები და ასევე, მთავრობის სხვა შტოებში დასაქმებული პირები – პასუხისგებაში მისაცემად, თუმცა დაუსჯელობა პრობლემად რჩება.[3]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერს, რომ განის კონსტიტუცია კრძალავს რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციას და ადგენს, რომ ადამიანები არიან თავისუფალნი თავიანთი რელიგიური რიტუალების აღსრულებისას. სამართლებრივი სტატუსის მისაღებად რელიგიური ინსტიტუტებისთვის სავალდებულოა რეგისტრაცია.

მუსლიმი ლიდერები პერიოდულად ავრცელებდნენ ინფორმაციას, რომ ზოგიერთი კერძო ქრისტიანული სკოლა აიძულებდა მუსლიმ გოგონა მოსწავლეებს ჰიჯაბის მოხსნას და მუსლიმებისგან მოითხოვდა ქრისტიანულ მსახურებაში მონაწილეობას. თავის მხრივ, ქრისტიანი ლიდერების თქმით, ისლამური სასწავლებლები აიძულებდნენ ქრისტიან გოგონა მოსწავლეებს ჰიჯაბის ტარებას. ასეთი შემთხვევები ხდება იმის მიუხედავად, რომ განათლების სამინისტროს დირექტივა მსგავს ქმედებას კრძალავს.

მიუხედავად მცირე ინციდენტებისა, როგორც მუსლიმი, ასევე ქრისტიანი ლიდერები მუდმივად მხარს უჭერენ რელიგიის თავისუფლებისა და რელიგიური შემწყნარებლობის აუცილებლობას და ყოველთვის ავრცელებენ აღნიშნულ თემებზე განცხადებებსა და მოწოდებებს.[4]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Ghana, 15 March 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Ghana, 22 February 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[3] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Ghana, 20 April 2018

 (accessed on 24 September 2018)

[4] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Ghana, 29 May 2018

 (accessed on 24 September 2018)