ერაყი. ვასიტის პროვინციაში არსებული ზოგადი მდგომარეობა. ოქტომბერი, 2018

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო საქმეთა ოფისი ერაყში დაბრუნებულთა შიდა გადაადგილებისა და სამოქალაქო დოკუმენტაციის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ, ზოგადად, სამხრეთ პროვინციებში (ბასრა, ქერბალა, ნაჯაფი, მუტჰანა, ტჰი-ქარი, მისსანი, ქადისია და ვასიტი) შიდა გადაადგილება რეკომენდირებულია, თუმცა, ამ შემთხვევაში, გადაწყვეტილების მიმღებმა ორგანომ/პირმა უნდა გაითვალისწინოს საკითხი, თუ რამდენად უსაფრთხოა უკან დაბრუნებული პირის ბაღდადიდან სამხრეთში გამგზავრება.[1] საქმეში “AA”, გაერთიანებული სამეფოს უმაღლესი ტრიბუნალის იმიგრაციისა და  თავშესაფრის საკითხთა პალატამ დაადგინა, რომ „არ არსებობს იმის რეალური რისკი, რომ ჩვეულებრივი, რიგითი პირი, რომელიც მიემგზავრება ბაღდადის აეროპორტიდან ერაყის სამხრეთ პროვინციებში, დაექვემდებარება რაიმე ტიპის სერიოზულ ზიანს გზაში“.[2]

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის ცენტრი  – ლანდინფო (Landinfo) 2018 წლის ანგარიშში სამხრეთ ერაყში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ ზოგადად, სამხრეთი ერაყის აბსოლუტურად ყველა პროვინცია, მათ შორის – ბაბილონი, იმყოფება ერაყის სამთავრობო კონტროლის ქვეშ. უკანასკნელი წლების განმავლობაში, ერაყის მთავრობა იძულებული იყო, ძირითადი სამხედრო და საპოლიციო ძალები გადაესროლა ქვეყნის ცენტრსა და ჩრდილოეთში, სადაც ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ შეიარაღებული დაპირისპირებები მიმდინარეობდა, შესაბამისად, სამხრეთში სამთავრობო გავლენამ იკლო.

ამ სიტუაციის გათვალისწინებით, მიმდინარე უსაფრთხოების კუთხით არსებულ მდგომარეობაში  ძირითადი როლს თამაშობს ადგილობრივ ტომებს შორის კონფლიქტები და მზარდი დანაშაული. მთავრობასთან აფილირებული მებრძოლები ნაწილობრივ წარმოდგენილნი არიან სამხრეთის რეგიონებში, თუმცა მათი ძირითადი ნაწილი განლაგებულია ჩრდილოეთის იმ პროვინციებში, რომლებიც უკანასკნელ პერიოდში გაათავისუფლეს ისლამური სახელმწიფოს კონტროლისგან.

ტერორიზმი და კონტრტერორიზმი თამაშობს გარკვეულ როლს სამხრეთში, განსაკუთრებით ბაბილონის პროვინციაში, თუმცა, როგორც წესი, ეს როლი არის მიზერული. უშუალოდ ვასიტის პროვინციასთან მიმართებით, ცენტრი წერს, რომ აღნიშნული პროვინცია უსაფრთოების კუთხით ინციდენტების ძალიან დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდება. 2017 აგვისტოდან 2018 წლის იანვრის ჩათვლით დაფიქსირდა სულ სამი შემთხვევა, რომელთაგანაც ორი ეხებოდა ტერორიზმში ეჭვმიტანილი პირების დაკავებას, ხოლო მესამე – სროლებს, რომელიც მოჰყვა პოლიციის წარმომადგენლების მიერ ადგილობრივი შეიარაღებული ჯგუფის ერთ-ერთი წევრის დაკავებას. ვასიტის რეგიონში, მიმდინარე პერიოდში, არ დაფიქსირებულა გატაცებებისა და  ტომებსშორისი ძალადობის არც ერთი შემთხვევა.[3]

[1] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note Iraq: Internal relocation, civil documentation and returns , September 2018, Version 7.0, available at:

[accessed 15 October 2018]

[2] UK Upper Tribunal, Case “AA VS The Secretary of State for the Home Department”, available at http://www.bailii.org/uk/cases/UKUT/IAC/2015/544.html [accessed 15 October 2018]

[3] Norwegian Country of Origin Information Center – Landinfo, “Report on the security situation in South Iraq”, available at

[accessed 15 October 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 ოქტომბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – წინასაარჩევნო აქციაზე მომხდარი აფეთქების შედეგად 13 ადამიანი დაიღუპა. ინციდენტი აღმოსავლეთ ავღანეთში, ნანგარჰარის პროვინციაში, კამას დასახლებაში მოხდა. თვითმკვლელმა ტერორისტმა ასაფეთქებელი მოწყობილობა მაშინ აამოქმედა, როცა საპარლამენტო არჩევნებისთვის დეპუტატობის კანდიდატი აბდულ ნასირი ამომრჩეველს ხვდებოდა. დაშავდა 30-მდე ადამიანი. ავღანეთში 20 ოქტომბერს საპარლამენტო არჩევნები იმართება. ბოლოდროინდელ აფეთქებებს უკვე 5 კანდიდატი ემსხვერპლა. თალიბები და ისლამური სახელმწიფო არჩევნების ჩაშლით იმუქრებიან.[1]

10 პოლიციელი დაიღუპა თალიბანთან შეტაკებას. ინციდენტი პროვინცია ვარდაკში მოხდა. ერთერთი ადგილობრივი გამოცემის ინფორმაციით, თალიბანის მიერ გახშირებული თავდასხმები იმაზე მეტყველებს, რომ დაჯგუფებისთვის რამდენიმე პროვინციაზე ზეგავლენის მოპოვება არჩევნების წინ უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა.[2]

ერაყის პრეზიდენტი ბარჰამ სალიჰი გახდა – ქვეყნის კანონმდებლებმა ვეტერანი ქურთი პოლიტიკოსი, 58 წლის ბარჰამ სალიჰი პრეზიდენტად აირჩიეს. ის სადამ ჰუსეინის დროს ოპოზიციური საქმიანობისთვის ორჯერ დააკავეს. ჰუსეინის ჩამოგდების შემდეგ კი ერაყის ქურთისტანის პრემიერ-მინისტრი და ფედერალური მთავრობის პრემიერის მოადგილე იყო.სალიჰს 329 დეპუტატიდან 219-მა მისცა ხმა. ახალმა პრეზიდენტმა ქვეყნის პრემიერად შიიტი პოლიტიკოსი ადელ აბდულ მაჰდი დაასახელა.[3]

მუსლიმთა საძმოს ლიდერს მუჰამედ ბადის შესაძლოა სამუდამო პატიმრობა სხვა სასჯელით შეუცვალონ – ეგვიპტის სასამართლო თანახმაა, განმეორებით განიხილოს მუსლიმთა საძმოს ლიდერის, მუჰამედ ბადის საქმე და შესაძლოა, მას სამუდამო პატიმრობაც სხვა სასჯელით შეუცვალონ. სასამართლო ბადისა და საძმოს სხვა წევრების საქმეებს 7 ოქტომბრიდან განიხილავს. უცნობია, რატომ გადაწყვიტეს საქმეების ხელახალი გამოძიება, თუმცა ეგვიპტის კანონმდებლობით, სასჯელი შეიძლება შეიცვალოს, თუ ახალი მტკიცებულებები გამოიკვეთება. აგვისტოში ეგვიპტის სასამართლომ მუსლიმთა საძმოს ხუთ ლიდერს, მათ შორის 75 წლის მუჰამედ ბადის, სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. მათ ბრალი ხუთი წლის წინ ეგვიპტეში საპროტესტო გამოსვლებისას, მკვლელობებსა და ძალადობაში დასდეს. საძმოს ყველაზე ცნობილი სულიერი ლიდერი, მუჰამედ ბადი 2013 წლის აგვისტოში, საკუთარ ბინაში დააპატიმრეს. 8 სექტემბერს ეგვიპტეში სასამართლომ მუსლიმთა საძმოს 75 წევრს სასჯელის უმაღლესი ზომა, სიკვდილი მიუსაჯ. მათ შორის არიან საძმოს ლიდერები, ესამ ელ ერიანი და მუჰამედ ბელთაგი.[4]

საუდის არაბეთის კრიტიკით გამორჩეული ჟურნალისტი თურქეთში გაუჩინარდა – ამერიკული გამოცემის „The Washington Post“ მიმომხილველი ჯამალ ჰაშაღი სტამბოლში, საუდის არაბეთის გენერალურ საკონსულოში შესვლის შემდეგ გაუჩინარდა. მიმდინარე წლის 2 ოქტომბერს ის სტამბოლში საუდის არაბეთის გენერალურ საკონსულოში მივიდა, მას შემდეგ რაც საკონსულოს თანამშრომლები მას ტელეფონით დაუკავშირდნენ და გარკვეული დოკუმენტების ხელმოწერის მიზნით საკონსულოში მისვლა სთხოვეს. ამის შემდეგ მისი კვალი იკარგება. წარმოშობით საუდელი ჟურნალისტი ერ-რიადის მიმართ კრიტიკული განცხადებებით არის ცნობილი. 2017 წელს მან სამშობლო დატოვა და საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა.[5]

საუდის არაბეთში ქალი პირველად დაინიშნა ბანკის მმართველად – ლუბნა ალ ოლაიანი პირველი ქალია საუდის არაბეთში, რომელიც ბანკს უხელმძღვანელებს. ის ორი ბანკის, „Saudi British Bank“ და „Alawwal Bank“ გაერთიანების შემდეგ შექმნილ ახალ ბანკს მართავს. ბანკის კაპიტალი $17.2 მილიარდია. ლუბნა ოლაიანი „Forbes“-ის მიერ ბოლო რამდენიმე წელია, არაბული სამყაროს ყველაზე გავლენიან  ქალად სახელდება, მისი ოჯახის მფლობელობაშია „Olayan Group“, რომლის  კაპიტალიც 8 მილიარდი აშშ დოლარია.[6]

[1] BBC; Afghan election rally hit by suicide bomber, killing at least 13; 2 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-45718603

[2] Reuters; Taliban kill at least 10 police in central Afghanistan clashes; 7 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack-taliban/taliban-kill-at-least-10-police-in-central-afghanistan-officials-say-idUSKCN1MH07V?il=0

[3] Al Jazeera; Iraq: Parliament elects Barham Salih as new president; 3 October, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/10/iraq-parliament-elects-barham-salih-president-181002182042929.html

[4] Al Jazeera; Egypt court orders retrial of Muslim Brotherhood’s Mohamed Badie; 30 September, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/09/egypt-court-orders-retrial-muslim-brotherhood-mohamed-badie-180930144849347.html

[5] The Washington Post; Saudi contributor to Washington Post goes missing in Turkey; 2 October, 2018; available at: https://www.seattletimes.com/business/washington-post-worried-about-saudi-writer-missing-in-turkey/

[6] BBC; Lubna Al Olayan appointed as first woman Saudi bank head; 5 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45763656

სამხრეთ აფრიკა. ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკა. სექტემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა კონსტიტუციური დემოკრატიაა. აპარტეიდის დასრულების შემდეგ, 1994 წლიდან ქვეყანა აფრიკის კონტინენტის ლიდერად და ადამიანის უფლებათა დამცველად მიიჩნევა. მიუხედავად ამისა, უკანასკნელ წლებში მმართველი პარტიის აფრიკული ეროვნული კონგრესის მისამართით ისმის ბრალდებები კორუფციაში ჩართული ოფიციალური პირებისთვის ხელის დაფარების შესახებ. ერთერთი კორუფციული სკანდალი დაკავშირებულია გუპტების ოჯახთან, რომელიც მდიდარი ოჯახია და ითვლება, რომ ახლო კავშირები აქვს პრეზიდენტთან. ორგანიზაცია სამხრეთ აფრიკას თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს. თავისუფლების ხარისხი შეფასებულია 2 ქულით, პოლიტიკური უფლებების ხარისხი 2 ქულით და სამოქალაქო თავისუფლებების ხარისხი 2 ქულით (შეფასების სისტემაში 1 საუკეთესო მაჩვენებელია, ხოლო 7 – ყველაზე უარესი).[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ ქვეყანამ წლების განმავლობაში ააშენა ძლიერი და დამოუკიდებელი სასამართლო, რომელიც პატივს სცემს კანონის უზენაესობას. მიუხედავად ამისა, 2017 წლის განმავლობაში, მთავრობის დამოკიდებულება კანონის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების მიმართ არ იყო ისეთი, როგორიც გასულ წლებში. კორუფციამ, სიღარიბემ, მათ შორის უმუშევრობის მაღალმა დონემ და კრიმინოგენულმა ვითარებამ მნიშვნელოვნად შეაფერხა სამხრეთ აფრიკელების შესაძლებლობები, ესარგებლათ თავიანთი უფლებებით სრულყოფილად. 2017 წლის 13 ოქტომბერს უზენაესმა სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილება პრეზიდენტ ჯეიკობ ზუმას მიმართ თაღლითობის, რეკეტის და ფულის გათეთრების 783 შემთხვევის თაობაზე 18 ბრალდებით სისხლის სამართლებრივი დევნის შესახებ. ზუმა და ეროვნული საბრალდებო უწყება უზენაეს სააპელაციო სასამართლოს უმაღლესი სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას სთხოვდნენ, რომელმაც, თავის მხრივ, გააუქმა ეროვნული საბრალდებო უწყების 2009 წლის გადაწყვეტილება ზუმას წინააღმდეგ საქმეების დახურვის შესახებ. პრეზიდენტმა სასამართლოს გადაწყვეტილებას იმედგაცრუება უწოდა.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ ხელისუფლებამ ვერ შეძლო შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბევრი ბავშვისა და მოზარდის განათლების უფლების უზრუნველყოფა. შეშფოთების საგნად რჩებოდა ქალთა ძალადობის წინააღმდეგ სტრატეგიის არქონა და გაუპატიურებები. აგვისტოში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ აფრიკის კონტინენტის სამხრეთ რეგიონის განვითარების საზოგადოების თავმჯდომარე ქვეყნის სტატუსი მიიღო, თუმცა 2017 წელს თავისი როლი არ გამოუყენებია რეგიონში ადამიანის უფლებების გაუმჯობესებისთვის.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ უთანასწორობა კვლავ დამახასიათებელი იყო ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ ჭრილში, მათ შორის სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომის კუთხით. სიძულვილის ნიადაგზე ჩადენილი დანაშაულისა და გენდერზე დაფუძნებული დანაშაულის მსხვერპლებს არ ჰქონდათ სათანადო წვდომა სამართლიან სასამართლოზე. ფართოდ იყო გავრცელებული დემონსტრაციები კორუფციის წინააღმდეგ. პოლიტიკური ვითარება დაიძაბა მას შემდეგაც, რაც პრეზიდენტმა მთავრობის შემადგენლობა შეცვალა; მათ შორის, დაითხოვა ფინანსთა მინისტრი პრავინ გორდჰანი. მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო დანახარჯები ჯანდაცვის, განათლებისა და საარსებო სერვისების მიმართულებით გაიზრდა, ქვეყანამ ვერ შეძლო უთანასწორობისა და სიღარიბის შემცირება.[3]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) სამხრეთ აფრიკის შესახებ წერს, რომ სამხრეთ აფრიკა მრავალპარტიული დემოკრატიაა, სადაც კონსტიტუციური ძალაუფლება განაწილებულია აღმასრულებელ, სასამართლო და საკანონმდებლო შტოებს შორის. ბოლო ადგილობრივი და საპარლამენტო არჩევნები, რომელიც მმართველი პარტიის გამარჯვებით დასრულდა, შეფასდა როგორც თავისუფალი და სამართლიანი. სამოქალაქო ხელისუფლება ახორციელებს უსაფრთხოების სამსახურების საქმიანობის ეფექტურ კონტროლს.

ადამიანის უფლებათა ყველაზე მნიშვნელოვან დარღვევებს წარმოადგენდა პოლიციის მიერ ძალის გადამეტება, რასაც ფატალური შედეგიც ახლდა; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; ოფიციალურ პირთა კორუფცია; მიგრანტთა და ლგბტ პირთა მიმართ ძალადობა პოლიციის მხრიდან. მიუხედავად იმისა, რომ მთავრობამ დაიწყო გამოძიება და სისხლის სამართლებრივი დევნა დანაშაულის ჩამდენი ოფიციალური პირების მიმართ, დაუსჯელობა მაინც რჩებოდა პრობლემად.[4]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერს, რომ სამხრეთ აფრიკის კონსტიტუცია ადგენს რელიგიის თავისუფლებას და კრძალავს რელიგიურ ნიადაგზე დისკრიმინაციას. ხელისუფლება არ ითხოვს რელიგიური ჯგუფების რეგისტრაციას, თუმცა დარეგისტრირებული რელიგიური ჯგუფები იღებენ გადასახადებისგან გათავისუფლებულის სტატუსს.[5]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – South Africa, 15 March 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – South Africa, 18 January 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – South Africa, 22 February 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[4] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – South Africa, 20 April 2018

 (accessed on 24 September 2018)

[5] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – South Africa, 29 May 2018

 (accessed on 24 September 2018)

განა. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. სექტემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში განის შესახებ წერს, რომ 1992 წლიდან მოყოლებული ქვეყანაში ტარდება კონკურენტული მრავალპარტიული არჩევნები, რასაც ახლავს ხელისუფლების მშვიდობიანი გადაბარების პროცესები ორ მთავარ პოლიტიკურ პარტიას შორის. ქვეყანაში დაცულია სამოქალაქო თავისუფლებები, თუმცა დისკრიმინაციული მიდგომები ქალებისა და ლგბტ პირების მიმართ გრძელდება. ასევე, სახეზეა მცირე სისუსტეები სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და კანონის უზენაესობის კუთხით; მთავრობის საქმიანობის გამოწვევად რჩება ასევე პოლიტიკური კორუფცია. ორგანიზაცია განას თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს. თავისუფლების ხარისხი შეფასებულია 1.5 ქულით, პოლიტიკური უფლებების ხარისხი 1 ქულით და სამოქალაქო თავისუფლებების ხარისხი 2 ქულით (შეფასების სისტემაში 1 საუკეთესო მაჩვენებელია, ხოლო 7 – ყველაზე უარესი).

2017 წლის იანვარში გაიმართა პრეზიდენტ ნანა აკუფო-ადდოს (ახალი პატრიოტული პარტია) ინაუგურაცია, რაც ხელისუფლების მშვიდობიანი გადაბარების რიგით მესამე შემთხვევა იყო ახალ პატრიოტულ პარტიასა და ეროვნულ დემოკრატიულ კონგრესს შორის. საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები 2016 წლის დეკემბერში გაიმართა. ნოემბერში პარლამენტმა დაამტკიცა საკანონმდებლო ნორმები სპეციალური პროკურორის ოფისის შექმნასთან დაკავშირებით. აღნიშნული ოფისი პრეზიდენტის ანტი-კორუფციული პროგრამის საკვანძო კომპონენტია.

2017 წლის მარტში თვითგამოცხადებულმა სამართალდამცავმა ჯგუფმა (vigilante group), რომელიც, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია ახალ პატრიოტულ პარტიასთან, პრეზიდენტის მიერ აშანტის რეგიონის უსაფრთხოების კოორდინატორად ჯორჯ ადჯეის დანიშვნას იმით უპასუხა, რომ ადჯეის ფიზიკურად დაესხა თავს.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში განის შესახებ წერს, რომ იმატა შეშფოთებამ სიკვდილმისჯილთა მიმართ არასამართლიანი სასამართლო პროცესებისა და ცუდი საპატიმრო პირობების გამო; ასევე, ფსიქო-სოციალური პრობლემების მქონე პირთა ბორკილებში ჩასმის გამო. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ გრძელდებოდა ლგბტ პირების მიმართ დისკრიმინაცია, ძალადობა და პოლიციის მიერ შევიწროვება. 2017 წლის ივლისში განამ ხელი მოაწერა აფრიკის კავშირის კონვენციას კიბერ-უსაფრთხოებისა და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ; ასევე, ადამიანის უფლებათა აფრიკული ქარტიის მოხუცებულთა უფლებების დაცვის პროტოკოლს.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) განის შესახებ წერს, რომ განა არის კონსტიტუციური დემოკრატია ძლიერი პრეზიდენტით და 275 მანდატის მქონე, ერთპალატიანი პარლამენტით. 2016 წლის არჩევნები ადგილობრივმა და საერთაშორისო სადამკვირვებლო მისიებმა შეაფასეს როგორც მშვიდობიანი, გამჭვირვალე, სანდო და ინკლუზიური. არჩევნებში გაიმარჯვა ახალი პატრიოტული პარტიის კანდიდატმა; თავად პარტიამ კი პარლამენტის 169 მანდატი მოიპოვა. სამოქალაქო ხელისუფლება ახორციელებდა უსაფრთხოების სამსახურების საქმიანობის ეფექტურ კონტროლს.

ადამიანის უფლებათა ყველაზე მნიშვნელოვან დარღვევებს წარმოადგენდა პოლიციის მიერ გადამეტებული ძალის გამოყენება, რაც მოიცავდა მათ შორის წამების შემთხვევებს, რაც სრულდებოდა ფატალურადაც კი; პოლიციის მიერ გაუპატიურებები; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; თავდასხმები ჟურნალისტებზე; კორუფცია მთავრობის ყველა შტოში; ნაკლები პასუხისგება ქალთა და ბავშვთა მიმართ ძალადობის, მათ შორის სასქესო ორგანოების დასახიჩრების შემთხვევებისას; ნაადრევი და იძულებით ქორწინებები. ბავშვთა სექსუალური ექსპლოატაცია; შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვების მოკვდინება; ტრეფიკინგი; ბავშვთა იძულებითი შრომა. ერთსქესიანთა კავშირი დასჯადია, თუმცა კანონი იშვიათად აღსრულდება. ხელისუფლებამ გადადგა ნაბიჯები დანაშაულის ჩამდენი ოფიციალური პირების – უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომლები და ასევე, მთავრობის სხვა შტოებში დასაქმებული პირები – პასუხისგებაში მისაცემად, თუმცა დაუსჯელობა პრობლემად რჩება.[3]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერს, რომ განის კონსტიტუცია კრძალავს რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციას და ადგენს, რომ ადამიანები არიან თავისუფალნი თავიანთი რელიგიური რიტუალების აღსრულებისას. სამართლებრივი სტატუსის მისაღებად რელიგიური ინსტიტუტებისთვის სავალდებულოა რეგისტრაცია.

მუსლიმი ლიდერები პერიოდულად ავრცელებდნენ ინფორმაციას, რომ ზოგიერთი კერძო ქრისტიანული სკოლა აიძულებდა მუსლიმ გოგონა მოსწავლეებს ჰიჯაბის მოხსნას და მუსლიმებისგან მოითხოვდა ქრისტიანულ მსახურებაში მონაწილეობას. თავის მხრივ, ქრისტიანი ლიდერების თქმით, ისლამური სასწავლებლები აიძულებდნენ ქრისტიან გოგონა მოსწავლეებს ჰიჯაბის ტარებას. ასეთი შემთხვევები ხდება იმის მიუხედავად, რომ განათლების სამინისტროს დირექტივა მსგავს ქმედებას კრძალავს.

მიუხედავად მცირე ინციდენტებისა, როგორც მუსლიმი, ასევე ქრისტიანი ლიდერები მუდმივად მხარს უჭერენ რელიგიის თავისუფლებისა და რელიგიური შემწყნარებლობის აუცილებლობას და ყოველთვის ავრცელებენ აღნიშნულ თემებზე განცხადებებსა და მოწოდებებს.[4]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Ghana, 15 March 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Ghana, 22 February 2018, available at:

[accessed 24 September 2018]

[3] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Ghana, 20 April 2018

 (accessed on 24 September 2018)

[4] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Ghana, 29 May 2018

 (accessed on 24 September 2018)

კენია. ადამიანის უფლებების დაცვა და ეთნიკურად სომალელთა მდგომარეობა. სექტემბერი, 2018

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) კენიაში ადამიანის უფლებების დაცვის პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ კენია არის რესპუბლიკა, რომელსაც ხელისუფლების სამი შტო მართავს – აღმასრულებელი ხელისუფლება, რომელსაც პირდაპირი წესით არჩეული პრეზიდენტი მეთაურობს; ორპალატიანი პარლამენტი, რომელიც შედგება სენატისა და ეროვნული ასამბლეისგან და სასამართლო.

2017 წლის 8 აგვისტოს ქვეყანაში ჩატარდა რიგით მეორე არჩევნები მას შემდეგ, რაც დამტკიცებული იქნა 2010 წლის კონსტიტუცია. საყოველთაო არჩევნებზე მოქალაქეებმა აირჩიეს პრეზიდენტი, ვიცე-პრეზიდენტი, პარლამენტის წევრები, გუბერნატორები და კანონმდებლები. საერთაშორისო და ადგილობრივმა დამკვირვებლებმა არჩევნები სანდოდ შეაფასეს; თუმცა ზოგიერთი სამოქალაქო და ოპოზიციური ჯგუფი მიუთითებდა დარღვევების არსებობაზე. 11 აგვისტოს საარჩევნო კომისიამ ჯუბილეს კოალიციური პარტიის (Jubilee Coalition Party) კანდიდატის უჰურუ კენიატას (Uhuru Kenyatta) პრეზიდენტად ხელახლა არჩევა დაადასტურა.

ოპოზიციის საპრეზიდენტო კანდიდატმა რაილა ოდინგამ (Raila Odinga) საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები სასამართლოში გაასაჩივრა. 1-ელ სექტემბერს სასამართლომ არჩევნების შედეგების ოქმების გადაცემისა და დადასტურების პროცესში ხარვეზები გამოავლინა და ბათილად ცნო პრეზიდენტისა და ვიცე-პრეზიდენტის პოსტზე არჩევნების შედეგები. ხელახალი არჩევნები 26 ოქტომბერს დაინიშნა. 10 ოქტომბერს ოპოზიციონერმა ოდინგამ მოხსნა საკუთარი კანდიდატურა და ამომრჩეველს არჩევნების ბოიკოტისკენ მოუწოდა. 26 ოქტომბრის არჩევნები დაბალი აქტივობით ჩატარდა და უჰურუ კენიატას გამარჯვებით დასრულდა. ხელახალი არჩევნების შედეგები უზენაესმა სასამართლომ 20 ნოემბერს დაადასტურა.

სამოქალაქო ხელისუფლება დროდადრო ვერ ახერხებდა უსაფრთხოების ძალებზე ეფექტური კონტროლის შენარჩუნებას. ადამიანის უფლებათა განსაკუთრებით აღსანიშნავ დარღვევებს წარმოადგენდა უკანონო და პოლიტიკურად მოტივირებული მკვლელობები; ადამიანის უფლებათა აქტივისტების იძულებითი გაუჩინარებები; წინასწარ დაკავებაში მყოფი პირების, ეჭვმიტანილებისა და პატიმრების წამების ფაქტები; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; დაუსჯელობა; თვითნებური დაკავებები და დაპატიმრებები; არა ეფექტური სასამართლო; პრესისა და შეკრების თავისუფლების შეზღუდვები; პასუხისმგებლობების ნაკლებობა ქალების წინააღმდეგ ძალადობისას, მათ შორის გაუპატიურებისა და სასქესო ორგანოების დამახინჯების პრაქტიკისას და ასევე, ერთსქესიანთა კავშირის სისხლის სამართლის დანაშაულად გამოცხადება.

ტერორისტული დაჯგუფება ალ-შაბააბი კვლავ ახორციელებდა იერიშებს და პარტიზანულ თავდასხმებს სომალის საზღვართან, რომელთაც ახლდათ მსხვერპლი. ტერორისტების სამიზნეს წარმოადგენდა, როგორც უსაფრთხოების ძალები, ასევე მშვიდობიანი მოსახლეობა. ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფების თქმით, უსაფრთხოების ძალები ასევე არღვევდნენ ადამიანის უფლებებს კონტრტერორისტული ოპერაციების ჩატარებისას.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში კენიის შესახებ ქვეყანას ნახევრად თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს. თავისუფლების ხარისხი, პოლიტიკური უფლებები და სამოქალაქო თავისუფლებები შეფასებულია 4-4 ქულით (1 ქულა საუკეთესო მაჩვენებელია, ხოლო 7 – ყველაზე უარესი). ანგარიშის მიხედვით, ქვეყანაში მედია ასევე ნახევრად თავისუფალია; ხოლო ინტერნეტზე წვდომა თავისუფალი. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ 2017 წლის არჩევნებს ბოლომდე მშვიდ გარემოში არ ჩაუვლია. აგვისტოს არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე მოკლეს საარჩევნო კომისიის წევრი კრის მსანდო (Chris Msando), რომელიც ხმის დათვლის სისტემაზე იყო პასუხისმგებელი. არჩევნების შემდეგ ოპოზიციის მიერ დაწყებული საპროტესტო გამოსვლების დარბევისას ათობით ადამიანი დაიღუპა.[2]

ეთნიკურად სომალელთა მიმართ დამოკიდებულება

უმცირესობათა უფლებების დაცვის საერთაშორისო ორგანიზაცია „Minority Rights Group International“ 2018 წლის იანვრის ანგარიშში კენიის შესახებ წერს, რომ კენია ეთნიკურად, ლინგვისტურად, კულტურულად და რელიგიურად მრავალფეროვანი ქვეყანაა. ეთნიკური უმცირესობები, როგორებიც არიან ნუბიანები და სომალელები, არ არიან აღიარებულნი უმცირესობად კენიის მთავრობის მიერ და აქვთ პრობლემები მოქალაქეობის დოკუმენტაციაზე წვდომის კუთხით. უკანასკნელ წლებში მკვეთრად იმატა პოლიტიკურმა კონფლიქტმა ეთნიკურ ნიადაგზე. ძალაუფლებისთვის ბრძოლა და ეთნიკური ნიშნით ძალაუფლების მიღმა დატოვება დაძაბულობის ძირითად წყაროდ იქცა კენიაში. მოწყვლად უმცირესობებს მიეკუთვნებიან მუსლიმები, მაგალითად მომთაბარე მწყემსები, როგორებიც არიან სომალელები და მაასაები და მონადირე-შემგროვებლები.

კენიაში სომალელი უმცირესობა არცთუ მცირე რაოდენობითაა წარმოდგენილი, მათ შორის არიან როგორც სომალური წარმოშობის კენიის მოქალაქეები, ასევე სომალელი ლტოლვილები. სომალური ექსტრემისტული ორგანიზაცია ალ-შაბაბის მხრიდან მომდინარე ტერორიზმის საფრთხის ზრდამ კენიის შიგნით, გამოიწვია კენიის მთავრობის მხრიდან სულ უფრო ნაკლები შემწყნარებლობა სომალელი ლტოლვილების მიმართ. კერძოდ, 2016 წელს, მთავრობის მიდგომის ცვლილებამ გამოიწვია დიდი მცდელობების სერია, დაეხურათ სომალელი ლტოლვილებით დასახლებული ბანაკი და სომალელი ლტოლვილები დაებრუნებინათ სომალიში.[3]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2018 წლის თებერვალს გამოქვეყნებულ ანგარიშში კენიის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 83% ქრისტიანი, ხოლო 11% – მუსლიმია. მუსლიმთა უმეტესობა ჩრდილო-აღმოსავლეთით სანაპირო რეგიონებში ცხოვრობს, სადაც ეთნიკურობა და რელიგია ხშირად გადაჯაჭვულია. დადააბის ლტოლვილთა ბანაკში, დაახლოებით, 280 ათასი ეთნიკურად სომალელი ლტოლვილი ცხოვრობს. 160 ათასამდე ლტოლვილი ცხოვრობს კაკუმას ბანაკში, მათ შორის არიან სომალელები, სამხრეთ სუდანელები და ეთიოპიელები, რომლებიც სხვადასხვა რელიგიის მიმდევრები არიან.[4]

„Amnesty International“ 2017/18 წლების ანგარიშში სომალის შესახებ წერს, რომ 2017 წლის 25 აპრილს გარისას უზენაესმა სასამართლომ ბრძანა 29 სომალელი თავშესაფრის მაძიებლის დეპორტაცია სომალიში. ჯგუფი მარტში დააპატიმრეს და მაგისტრატი სასამართლოს წინაშე წარადგინეს კენიაში უკანონოდ ყოფნის ბრალდებით. მაგისტრატმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ისინი დადააბის ბანაკში უნდა გადაეყვანათ, სადაც ლტოლვილთა საკითხთა სამდივნოს უნდა დაერეგისტრირებინა ისინი; თუმცა სამდივნოს თანამშრომელმა უარი თქვა ჯგუფის რეგისტრაციაზე. მაგისტრატი სასამართლოს დადგენილება გააუქმა უზენაესმა სასამართლომ და 29-ვე პირი, მათ შორის 10 ბავშვი 2017 წლის 4 მაისს სომალიში დაადეპორტეს.[5]

„Human Rights Watch“ თავის 2018 წლის ანგარიშში კენიის შესახებ წერს, რომ კენიის უსაფრთხოების ძალები გარეულნი იყვნენ ადამიანის უფლებათა სერიოზულ დარღვევებში, მათ შორის იმ პირთა მიმართ უკანონო მკვლელობებსა იძულებით გაუჩინარებებში, ვისაც მოიაზრებდნენ, რომ კავშირი ჰქონდა ალ-შაბაბთან. ასევე, ადგილი ჰქონდა, ძალადობრივ საპოლიციო ოპერაციებს, რომელთა მიზანს ძირითადად კენიელი და არა-კენიელი სომალელები და მუსლიმები წარმოადგენდნენ. 2016 წლის დეკემბერში პრეზიდენტისთვის მიწერილ წერილში კენიური და საერთაშორისო ადამიანის უფლებადამცველი ორგანიზაციები უჰურუ კენიატას მოუწოდებდნენ ასეთი მკვლელობებისა და გაუჩინარებების შეჩერებას; თუმცა, პრეზიდენტს წერილისთვის პასუხი არ გაუცია.

2017 წლის თებერვალში კენიის უზენაესმა სასამართლომ შეაჩერა მთავრობის განკარგულება დადააბის ლტოლვილთა ბანაკის დახურვის შესახებ, სადაც 240 ათასი, ძირითადად, სომალელი ლტოლვილი ცხოვრობს. 2011 წელს ბანაკში 465 ათასი ლტოლვილი ცხოვრობდა, თუმცა მთავრობის მხრიდან დახურვის მუქარებისა და საკვებისა და სხვადასხვა სერვისის შეზღუდვის შედეგად, რაოდენობა განახევრდა. დაახლოებით, 32 ათასი დაბრუნდა სომალიში 2017 წელს. 2016 წლის მაისში კენიის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ისინი დახურავენ ბანაკს და იძულებით დააბრუნებენ სომალელ ლტოლვილებს, რადგან ისინი ტერორისტების თავშესაფარს წარმოადგენენ.[6]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ ანგარიშში კენიის შესახებ წერს, რომ პოლიცია თვითნებურად აკავებდა და აპატიმრებდა ხალხს. ასეთი ქმედებების მსხვერპლნი, ძირითადად, ღარიბი ახალგაზრდა კაცები ხდებოდნენ. ადამიანის უფლებადამცველი ორგანიზაციები ჩიოდნენ, რომ ანტიტერორისტული ოპერაციების ფარგლებში ადგილი ჰქონდა დიდი რაოდენობით დაკავებებს და დაპატიმრებებს, რომელთა სამიზნესაც, ძირითადად, ეთნიკურად სომალელები და კენიელი მუსლიმები წარმოადგენდნენ. ანგარიშის მიხედვით, ქვეყანაში ხშირად ჰქონდა ადგილი კონფლიქტებს სომალურ, ტურკანა, გაბრა, ბორანა, სამბურუ, რენდილისა და პოკოტეს ეთნიკურ ჯგუფებს შორის; მათ შორის, ადგილი ჰქონდა ბანდიტობებს, მიწის გამო ჩხუბებსა და პირუტყვის ქურდობებს. ქვეყნის საზღვრების გარშემო მიმდინარე დავა ასევე იყო ძალადობის წყარო. ოჯახში მომუშავეები უგანდიდან, მწყემსები ეთიოპიიდან და სხვები სომალიდან, სამხრეთ სუდანიდან და ბურუნდიდან იძულებითი შრომის მსხვერპლები ხდებოდნენ.[7]

[1] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Kenya, 20 April 2018

 (accessed on 13 September 2018)

[2] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Kenya, 28 May 2018, available at:

[accessed 13 September 2018]

[3] Minority Rights Group International, World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Kenya, January 2018, available at:

[accessed 13 September 2018]

[4] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note Kenya: Background information, including actors of protection and internal relocation , February 2018, Version 1.0, available at:

accessed 13 September 2018]

[5] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Kenya, 22 February 2018, available at:

[accessed 13 September 2018]

[6] Human Rights Watch, World Report 2018 – Kenya, 18 January 2018, available at:

[accessed 13 September 2018]

[7] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Kenya, 20 April 2018

 (accessed 13 September 2018)

კამერუნი. ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. აგვისტო, 2018

„Amnesty International“ თავის 2017/18 წლების ანგარიშში კამერუნის შესახებ წერს, რომ შეირაღებული დაჯგუფება „ბოკო ჰარამი“ განაგრძობდა ადამიანის უფლებებისა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის სერიოზულ დარღვევებს ქვეყნის შორეული ჩრდილოეთის რეგიონში (Far North region), მათ შორის ადგილი ჰქონდა ძარცვის, ქონების განადგურების, მკვლელობებისა და გატაცებების ფაქტებს. საპასუხოდ, ხელისუფლება და უსაფრთხოების ძალები თავის მხრივ არღვევდნენ ადამიანის უფლებებს საერთაშორისო სამართლის პრინციპებს; მათი მხრიდან ადგილი ჰქონდა თვითნებურ დაკავებებს და დაპატიმრებებს, საპატიმროში წამებასა და სიკვდილს. 2014-2017 წლებში, კონფლიქტის შედეგად, შორეული ჩრდილოეთის რეგიონის იძულებით დატოვება მოუხდა დაახლებით 240 ათას ადამიანს. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ მთელი ქვეყნის მასშტაბით კვლავ იზღუდებოდა გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლება. 2017 წლის იანვარსა და სექტემბერში უსაფრთხოების ძალებმა ძალადობრივი მეთოდების გამოყენებით დაარბიეს დემონსტრაციები ანგლოფონურ რეგიონებში. სამხედრო სასამართლოში ხშირად ასამართლებდნენ სამოქალაქო აქტივისტებს, ჟურნალისტებს, სავაჭრო კავშირების წევრებს და მასწავლებლებს.[1]

„Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში კამერუნს არა-თავისუფალი ქვეყნის სტატუსს ანიჭებს და თავისუფლების, პოლიტიკური უფლებებისა და სამოქალაქო თავისუფლებების ხარისხს 6-6 ქულით აფასებს (შეფასებაში 1 საუკეთესო მაჩვენებელია, ხოლო 7 ყველაზე უარესი). ანგარიშში ნათქვამია, რომ ქვეყანას 1982 წლიდან მართავს პრეზიდენტი პოლ ბია. მისმა კამერუნის სახალხო დემოკრატიულმა მოძრაობამ (CPDM) ძალაუფლება არჩევნების გაყალბებით, სახელმწიფო რესურსის პოლიტიკური პატრონაჟისთვის გამოყენებით და ოპოზიციური პარტიების საქმიანობის შეზღუდვით ჩაიგდო ხელში. ორგანიზაცია წერს, რომ უსაფრთხოების ძალები ძალადობრივი მეთოდების გამოყენებით არბევდნენ მთავრობის წინააღმდეგ მიმართულ დემონსტრაციებს, განსაკუთრებით ქვეყნის ორ ანგლოფონურ რეგიონში – ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონსა (Northwest region) და სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონში (Southwest region). ამბოხებულთა დაჯგუფება „ბოკო ჰარამი“ განაგრძობს თავდასხმებს სამოქალაქო საზოგადოებაზე ჩრდილოეთ კამერუნში; საპასუხო ქმედებებისას კი უსაფრთხოების ძალები არღვევენ ადამიანის უფლებებს სამოქალაქო პირების მიართ.

მთავრობა განაგრძობდა მათ წინააღმდეგ მიმართული საპროტესტო გამოსვლების ძალადობრივი მეთოდებით დარბევას ანგლოფონურ რეგიონებში. საპროტესტო აქციები 2016 წლის მეორე ნახევარში იურისტებმა და მასწავლებლებმა დაიწყეს; ისინი აპროტესტებდნენ ინგლისური ენის მიუღებლობას სასამართლოებსა და სკოლებში, მიუხედავად მისი კონსტიტუციური სტატუსისა – ქვეყნის კონსტიტუციით ინგლისური ენა ფრანგულ ენასთან ერთად კამერუნის ოფიციალური ენაა. ოქტომბერში მინიმუმ 20 ადამიანი შეეწირა უსაფრთხოების ძალების მიერ დემონსტრაციის დაშლას, რომლის დროსაც გამოიყენეს საბრძოლო ტყვიები და ცრემლსადენი გაზი. დემონსტრაციებში მონაწილე მინიმუმ 500 ადამიანი დააპატიმრეს და ანგლოფონურ რეგიონებში 90 დღეზე მეტი ვადით შეზღუდეს ინტერნეტ კავშირზე წვდომა. 2017 წლის დეკემბერში, სამთავრობო ძალები დაადანაშაულეს ანგლოფონური რეგიონების რამდენიმე სოფლის სრულად გადაწვაში. გავრცელებული ინფორმაციით, ეს იყო პასუხი სამხედრო ბაზაზე სეპარატისტების მიერ ორგანიზებულ თავდასხმაზე, რასაც 4 სამხედრო მოსამსახურე შეეწირა.[2]

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) კამერუნის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა იმართება ძლიერი საპრეზიდენტო ინსტიტუტის მიერ. მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანას მართვის მრავალპარტიული სისტემა აქვს, კამერუნის სახალხო დემოკრატიული მოძრაობა მისი შექმნის დღიდან (1985) მმართველი პარტიაა. პარტიის ლიდერი პოლ ბია 1982 წლიდან მოყოლებული ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტზეა. 2011 წელს იგი ხელახლა აირჩიეს პრეზიდენტად. არჩევნებზე ადგილი ჰქონდა დარღვევებს, მაგრამ დამკვირვებლებს არ სჯერათ, რომ ამან მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია შედეგებზე. 2013 წელს შედგა საპარლამენტო და ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. დამკვირვებლების შეფასებით არჩევნებმა ჩაიარა მშვიდ გარემოში და ზოგადად იყო თავისუფალი და სამართლიანი. სამოქალაქო ხელისუფლება უსაფრთხოების ძალების, მათ შორის პოლიციისა და ჟანდარმერიის გარკვეული ხარისხით კონტროლს უზრუნველყოფს.

ქვეყანაში ადამიანის უფლებათა ყველაზე მნიშვნელოვან დარღვევებს მიეკუთვნებოდა თვითნებური და უკანონო მკვლელობები უსაფრთხოების ძალების მიერ გადამეტებული ძალის გამოყენების შედეგად; გაუჩინარებები, რომლებიც დაკავშირებული იყო როგორც უსაფრთხოების ძალებთან, ასევე ბოკო ჰარამთან; წამება სამხედრო და არაოფიციალურ საპატიმრო დაწესებულებებში; ბოკო ჰარამთან კავშირში ეჭვმიტანილთა და ანგლოფონურ რეგიონებში მცხოვრებ პირთა ხანგრძლივი თვითნებური დაკავებები; მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიში საპატიმრო პირობები; გამოხატვისა და შეკრების უფლებების შეზღუდვა; მთავრობის მიერ პერიოდულად დაწესებული შეზღუდვები ინტერნეტთან წვდომაზე; ტრეფიკინგი; ერთსქესიანთა სექსუალური კავშირის დასჯა; და მშრომელთა უფლებების დარღვევები.

მიუხედავად იმისა, რომ ხელისუფლებამ გარკვეული ნაბიჯები გადადგა უსაფრთხოების ძალებსა და საჯარო სექტორში სხვადასხვა დარღვევაზე პასუხისმგებელი პირების დასასჯელად, ამას ხშირად არ მოჰყოლია საჯარო რეალური სანქციები და დამნაშავეები დაუსჯელად განაგრძობდნენ თავიანთ საქმიანობას.[3]

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელწმიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) წერს, რომ ქვეყნის კონსტიტუციის მიხედვით, კამერუნი სეკულარული სახელმწიფოა, სადაც აკრძალულია რელიგიური ნიშნით შევიწროვება და აღიარებულია რელიგიისა და რელიგიური მსახურობის თავისუფლება. ანგარიშში ნათქვამია, რომ 2017 წლის განმავლობაში მთავრობამ გადადგა რიგი ნაბიჯები, რათა დაესრულებინა სხვადასხვა რელიგიურ დენომინაციებში მიმდინარე შიდა დაპირისპირებები. ხელისუფლებამ რამდენჯერმე დაიმუქრა, მაგრამ რეალურად დაუხურავს არა-ავტორიზებული რელიგიური ჯგუფები ცენტრალურ რეგიონში (Center region). 2017 წლის განმავლობაში ადგილი ჰქონდა შემთხვევებს, როდესაც სხვა რელიგიური საზოგადოებისგან მომდინარე საფრთხის არსებობის დროს, უსაფრთხოების ძალები ჩაერივნენ, რათა უზრუნველეყოთ ღვთისმსახურების უსაფრთხოდ ჩატარება. ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ ბოკო ჰარამი განაგრძობს თავდასხმებს მშვიდობიან მოსახლეობაზე, ხელისუფლების და სამხედრო ძალების წარმომადგენლებზე და დევნის შორეული ჩრდილოეთის რეგიონის მოსახლეობას. დაჯგუფების მიერ მშვიდობიან მოსახლეობაზე თავდასხმები მოიცავდა თვითმკვლელი ტერორისტების მიერ მეჩეთებში ჩადენილ აფეთქებებს, მუსლიმებისა და ქრისტიანების გატაცებებსა და მკვლელობებს; დაჯგუფების წევრები თავს ესხმოდნენ სალოცავ ადგილებსა და კერძო სახლებს.[4]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Cameroon, 22 February 2018, available at:

[accessed 23 August 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Cameroon, 5 April 2018, available at:

[accessed 23 August 2018]

[3] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Cameroon, 20 April 2018

 (accessed on 23 August 2018)

[4] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Cameroon, 29 May 2018

 (accessed on 23 August 2018)

ერაყი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. აგვისტო, 2018

ჯოელ უინგი საკუთარ ბლოგზე „Musings on Iraq“ 2018 წლის 2 აგვისტოს სტატიაში მიმოიხილავს ივლისში ერაყის ტერიტორიაზე უსაფრთხოების კუთხით არსებულ მოვლენებს. სტატიის მიხედვით, წინა თვეებთან შედარებით ზოგადი ძალადობის მაჩვენებელი შემცირდა. ასევე, ძალადობამ იკლო ქვეყნის ცენტრში, სადაც ისლამური სახელმწიფო ძალებს იკრებს. დაფიქსირდა მცირედი ზრდა ბაღდადისა და ნინევას რეგიონებში. ამას გარდა, მნიშვნელოვანი ფაქტორია თურქეთის სამხედრო ოპერაცია ქურთისტანის მშრომელთა პარტიის (PKK) წინააღმდეგ, რომელიც უკვე მეოთხე თვეა მიმდინარეობს.

საერთო ჯამში, ივლისში დაფიქსირდა 214 ინციდენტი (ივნისი – 239). ინციდენტების ყველაზე დიდი რაოდენობა დაფიქსირდა ბაღდადში (49). ეს ფაქტი განპირობებული იმით, რომ ქვეყნის ცენტრში (რომელიც, ზოგადად, ინციდენტების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდებოდა) შემთხვევათა რაოდენობამ იკლო. ძალადობა შემცირდა შემდეგ რეგიონებში: დიალა – 51-დან 46-მდე; კირკუკი – 56-დან 37-მდე და, განსაკუთრებით სალაჰადინი, სადაც ინციდენტთა რაოდენობა წინა თვესთან შედარებით თითქმის განახევრდა 42-დან 23-მდე. ასევე, შემთხვევათა რაოდენობამ იკლო ანბარისა და ბაბილონის პროვინციებშიც.

ივლისში, ერაყში ჯამში 267 პირი იქნა მოკლული, ხოლო 218 დაშავდა. თვის განმავლობაში აღმოჩენილ იქნა 45 გვამი, ხოლო დანარჩენი 222 პირიდან 51 მოკლეს ქურთისტანსა და სამხრეთ ერაყში, ხოლო – 171 მეამბოხეთა ქმედებებს შეეწირა. გარდაცვლილებიდან 3 იყო თურქი სამხედრო, 7 პეშმერგას წევრი, 24 ჰაშდ ალ-შააბის წევრი, 36 სამხედრო ერაყის უსაფრთხოების ძალებიდან, 39 PKK-დან, ხოლო დარჩენილი 158 – სამოქალაქო. დაშავებულთა შორის ჰაშდ ალ-შააბის 32 წევრი, 29 სამხედრო ერაყის უსაფრთხოების ძალებიდან და 127 სამოქალაქო პირი.

ანბარი, ბაბილონი, ნინევა და ბაღდადი მიიჩნეოდა ტერორისტული თავდასხმების ძირითად ცენტრებად. თუმცა, გასული თვეების განმავლობაში სიტუაცია საგრძნობლად შეიცვალა და ისლამურმა სახელმწიფომაც მნიშვნელოვნად დაიხია უკან ზემოხსენებული რეგიონებიდან.[1]

რაც შეეხება 2018 წლის აგვისტოს, თვის პირველი კვირის მდგომარეობით, უსაფრთხოების კუთხით არსებული მეტ-ნაკლებად სტაბილური მდგომარეობა შენარჩუნდა. თავდასხმების უმრავლესობა ძირითადად კონცენტრირებული იყო ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ხოლო ქურთისტანის მშრომელთა პარტიის წინააღმდეგ მიმართული თურქეთის სამხედრო კამპანია დაწყებიდან მეხუთე თვეს ითვლის.

ჯამში, აგვისტოს პირველ კვირაში დაფიქსირდა 49 ინციდენტი, რაც აპრილიდან მოყოლებული საშუალო მაჩვენებელია. 2-ციფრიანი მაჩვენებელი დაფიქსირდა მხოლოდ ბაღდადისა და დიალას რეგიონებში, შესაბამისი 12 და 10 ინციდენტით. დაიღუპა 52, ხოლო დაშავდა – 30 ადამიანი. როგორც გარდაცვლილთა, ასევე დაშავებულთა შორის უმრავლესობა (43/52) და (21/30), კვლავაც სამოქალაქო პირი იყო. შეიარაღებული ქმედებების ძირითად ცენტრებს წარმოადგენდნენ დიალას, კირკუკისა და სალაჰადინის პროვინციები.[2]

სიტუაცია მეტ-ნაკლებად უცვლელი იყო აგვისტოს მეორე კვირის მონაცემებითაც. ქვეყნის მასშტაბით, ადგილი ჰქონდა 47 შემთხვევას, რომელთაც 43 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 51 – დაშავდა. ყველაზე ცხელი წერტილი იყო სალაჰადინის პროვინცია, სადაც 11 ინციდენტს 23 ადამიანი შეეწირა, ხოლო დაშავდა 20.[3]

[1] Blog “MUSINGSONIRAQ” by Joel Wing, Article of 2 August 2018, available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/08/violence-slightly-down-in-iraq-july-2018.html [accessed 19 August 2018]

[2] Blog “MUSINGSONIRAQ” by Joel Wing, Security in Iraq Aug 1-7, 2018. Available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/08/security-in-iraq-aug-1-7-2018.html [accessed 19 August 2018]

[3] Blog “MUSINGSONIRAQ” by Joel Wing, Security in Iraq Aug 8-15, 2018. Available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/08/security-in-iraq-aug-8-14-2018.html [accessed 19 August 2018]

კოტ-დ’ივუარი. უსაფრთხოება და ადამიანის უფლებების დაცვა. ივლისი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ თავის 2018 წლის ანგარიშში კოტ-დივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა აგრძელებს 2011 წელს მომხდარი პოლიტიკური დაპირისპირებებისა და მის შედეგად გავრცელებული კონფლიქტიდან გამოსვლას. 2017 წელს განვითარებული მთავარი მოვლენებია:

  1. გაერთიანებული ერების კოტ-დივუარის საოპერაციო ჯგუფმა (UNOCI) ამოწურა საკუთარი მანდატი და სამშვიდობო მისიაც, შესაბამისად, გაწვეული იქნა ქვეყნიდან.
  2. იანვარსა და მაისში, ეროვნული არმიის სამხედროთა ჯგუფმა, რომლებმაც თავის დროზე, 2011 წელს მოქმედი პრეზიდენტი – ალასანე ოუატტარა ხელისუფლებაში მოიყვანეს, მთავრობისგან მოითხოვეს მათთვის კუთვნილი ფინანსური ბონუსის გადახდა. მართალია, საბოლოოდ სიტუაცია მშვიდობიანად დამთავრდა და მთავრობამ მათ თანხა გადაუხადა, თუმცა, ზემოხსენებულმა მოვლენებმა ქვეყანაში მაინც შექმნეს დესტაბილიზაციის საფრთხე და არსებობდა პოტენციური სამხედრო გადატრიალების საშიშროება.
  3. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC) აგრძელებს ყოფილი პრეზიდენტი ლორენ გბაგბოს საქმის განხილვას, ომის დანაშაულების სავარაუდო ჩადენის ბრალდებით.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ თავის 2018 წლის ანგარიშში კოტ-დივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანაში სტაბილურობა ეტაპობრივად აღდგა და გაეროს სპეციალურმა მისიამაც დაასრულა მისი 13-წლიანი სამშვიდობო მისია კოტ-დივუარში. თვითნებური დაპატიმრებების, დაკავებულთა მიმართ არასათანადო მოპყრობისა და უსაფრთხოების ძალების მიერ თვითნებური მკვლელობების შემთხვევათა რაოდენობა საგრძნობლად შემცირდა, თუმცა, სავარაუდო დამნაშავეთა მიმართ გამოძიებისა და სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყების ფაქტები საკმაოდ იშვიათი იყო. ასევე, მიუხედავად იმისა, რომ კოტ-დივუარში პრესა, უმრავლეს შემთხვევებში, ოპერირებს ყველანაირი შეზღუდვის გარეშე, არსებობს კანონი, რომლის მიხედვითაც დასჯადია ცრუ ინფორმაციის გამოქვეყნება. აღნიშნული კანონი, რამდენიმეჯერ გამოყენებულ იქნა, რათა დაეკავებინათ კონკრეტული ჟურნალისტები და, ასევე, დროებით ფუნქციონირება შეეჩერებინათ ზოგიერთი პრო-ოპოზიციური გაზეთისთვის.

პროგრესი, 2010-11 წლების არჩევნების შემდგომი ძალადობის მსხვერპლთათვის სამართლიანობის აღდგენის კუთხით, საკმაოდ ნელა ვითარდება, რადგან ჯერ არ დამდგარა დამნაშავეთა უმრავლესობის პასუხისმგებლობის საკითხი. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო კი, განაგრძობს ყოფილი პრეზიდენტის ლორენ გბაგბოსა და ახალგაზრდული საკითხების მინიტრის – ჩარლზ ბლე გოუდის საქმეთა განხილვას.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ კოტ-დივუარის შესახებ თავის 2018 წლის ანგარიშში წერს, რომ ყოფილი პრეზიდენტის ლორენ გბაგბოს მხარდამჭერი დაახლოებით 200 დაკავებული პირი ელოდება სასამართლო პროცესს, რომელმაც უნდა განიხილოს 2011 წლის არჩევნების შემდეგ, სავარაუდოდ, მათ მიერ ჩადენილი ძალადობის ფაქტები. სამხედრო აჯანყების შედეგად გამოწვეული მკვლელობები და   დაპირისპირებების შემთხვევები დემობილიზებულ სამხედრო შენაერთებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის არ იქნა გამოძიებული. იყო შეზღუდვები აზრის, გამოხატვის და მანიფესტაციის თავისუფლებების კუთხით. ასევე, ყოფილი პრეზიდენტის მეუღლეს – სიმონე გბაგბოს ბრალი დასდეს კაცობრიობის წინააღმდეგ მიმართულ და ომის დანაშაულებში.

გაეროს 13-წლიანი სამშვიდობო მისია კოტ-დივუარში დასრულდა. გაეროს დამოუკიდებელმა ექსპერტმა დადებითად შეაფასა კოტ-დივუარის პროგრესი ეროვნული შერიგებისა და სტაბილურობის კუთხით, თუმცა, აღნიშნა, რომ სტაბილურობა არის საკმაოდ მყიფე, რაც დადასტურდა იანვარში მომხდარი არეულობით.

მთავრობამ, გაეროს გამომძიებლების დახმარებით, აღმოაჩინა იარაღის საწყობი ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტის თანაშემწის საკუთრებაში მყოფ ტერიტორიაზე. ამას გარდა, ივლისში დაფიქსირდა რამდენიმე თავდასხმა შეიარაღებული ჯგუფების მხრიდან, შედეგად, ერთერთი ასეთი შემთხვევის დროს, დაიღუპა 3 სამხედრო.[3]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Côte d’Ivoire, 28 March 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Côte d’Ivoire, 18 January 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Côte d’Ivoire, 22 February 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]-

პაკისტანი. ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. ივლისი, 2018

„Amnesty International“ პაკისტანის შესახებ 2018 წლის ანგარიშში წერს, რომ გამოხატვის თავისუფლების კუთხით შეზღუდვები უფრო ინტენსიური გახდა. 2016 წელს მიღებული „ელექტრონული დანაშაულის პრევენციის აქტის“ მეშვეობით, ძალოვანი სტრუქტურები მიმართავდნენ დაშინებას, მუქარას და თვითნებურ დაკავებებს კონკრეტული უფლებათა დამცველების მიმართ, მათ მიერ ინტერნეტში დაფიქსირებული მოსაზრებებისა თუ კომენტარების გამო. ადგილი ჰქონდა იძულებითი გაუჩინარებების ხშირ შემთხვევებს. ღვთისგმობასთან დაკავშირებულმა ძალადობამ იმსხვერპლა ახალგაზრდა სტუდენტის სიცოცხლე, რასაც შედეგად მოჰყვა მთავრობის მხრიდან ასეთი მოვლენის დაგმობის იშვიათი შემთხვევა. ასევე, ადგილი ჰქონდა მასობრივ დემონსტრაციებს, სადაც აქციის მონაწილეები მხარს უჭერდნენ ღვთისგმობასთან დაკავშირებულ კანონებს, რომელთა მეშვეობითაც ხდებოდა პირების დაკავება, მათ მიერ ინტერნეტის მეშვეობით გამოთქმული მოსაზრებების გამო. უმცირესობები განიცდიდნენ დისკრიმინაციას, კონკრეტულ სოციალურ თუ ეკონომიკურ უფლებებთან წვდომის კუთხით. გრძელდებოდა ღირსების აღდგენის მიზნით ჩადენილი მკვლელობები, მიუხედავად, პარლამენტის მიერ 2016 წელს ამ ქმედების კრიმინალიზაციისა. ლაჰორას უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების შესაბამისად, მთავრობამ მიიღო კანონი, რომელიც საშუალებას აძლევს ტრანსგენდერ პირებს, დააფიქსირონ საკუთარი იდენტობა, როგორც „მესამე გენდერი“. ეს ფაქტი, ქვეყანაში ლგბტი უფლებების კუთხით ისტორიულ წინგადადგმულ ნაბიჯად შეფასდა. ვრცელდებოდა ცნობები უსაფრთხოების ძალების მიერ ადამიანის უფლებათა დარღვევებზე, თვითნებურ დაკავებებზე, წამებასა და არასათანადო მოპყრობაზე და ა.შ.[1]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ პაკისტანი მოიცვა პოლიტიკურმა დესტაბილიზაციამ, მას შემდეგ, რაც უზენაესმა სასამართლომ, კორუფციის ბრალდებით, თანამდებობიდან გაათავისუფლა პრემიერი ნავაზ შარიფი. მიუხედავად იმისა, რომ ისლამისტური შეიარაღებული ჯგუფების მხრიდან თავდასხმებმა საგრძნობლად იკლო, კონკრეტული დაბომბვის ფაქტების შედეგად, რომელთა სამიზნესაც წარმოადგენდა ძალოვანი სტრუქტურები და თანამდებობის პირები, ასევე, რელიგიური უმცირესობები, იყო მნიშვნელოვანი მსხვერპლი სამოქალაქო მოსახლეობაში. უსაფრთხოების ძალებს გააჩნდათ არაპროპორციული გავლენა პოლიტიკურ პროცესებსა თუ სამოქალაქო ორგანოებზე, განსაკუთრებით ეროვნულ უსაფრთხოებასა და კონტრ-ტერორიზმთან დაკავშირებული შემთხვევების დროს.

მთავრობა ზღუდავდა არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და მედიის მხრიდან ეროვნული უსაფრთხოების კუთხით გამოთქმულ პროტესტებს. ქალების, რელიგიური უმცირესობებისა და ტრანსგენდერი პირების მიმართ ადგილი ჰქონდა ძალადობას, დისკრიმინაციას და დევნას, სამთავრობო სტრუქტურები უუნარონი იყვნენ, სათანადოდ დაეცვათ ზემოხსენებული პირები ან დაესაჯათ დამნაშავეები.

ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით კრიზისი გრძელდებოდა ბალოჩისტანში. ადგილი ჰქონდა ბალოჩი მებრძოლების კანონგარეშე მკვლელობებს და იძულებით გაუჩინარებებს. ბალოჩი ნაციონალისტები და სხვა შეიარაღებული ჯგუფები აგრძელებდნენ თავდასხმებს არა-ბალოჩი მოსახლეობის მიმართ.[2]

„Freedom House“ პაკისტანის შესახებ საკუთარი 2018 წლის ანგარიშში წერს, რომ პაკისტანში რეგულარული არჩევნები ტარდება კონკურენტულ, მულტი-პარტიულ პოლიტიკურ სისტემაში, თუმცა, სამხედრო ძალებს გააჩნიათ უზარმაზარი გავლენა უსაფრთხოებისა და პოლიციის კუთხით არსებულ საკითხებზე, ისინი იყენებენ დაშინებას მედიის მიმართ და, ასევე, არ ექვემდებარებიან პასუხისმგებლობას არასათანადო ძალის გამოყენებისთვის, შესაბამისად, რჩებიან დაუსჯელნი. მთავრობა აწესებს კონკრეტულ შეზღუდვებს სამოქალაქო თავისუფლებების კუთხით, ხოლო, ისლამისტი ექსტრემისტები ახორციელებენ შეიარაღებულ თავდასხმებს რელიგიურ უმცირესობებზე. ტერორიზმთან დაკავშირებულმა ძალადობამ საგრძნობლად იკლო 2017 წლის განმავლობაში, თუმცა, ღვთისგმობაში ბრალდებული პირები ექვემდებარებოდნენ ცენზურას, მკაცრს სისხლის სამართლებრივ სასჯელებსა და ფიზიკურ თავდასხმებს.[3]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Pakistan, 22 February 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Pakistan, 18 January 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

[3] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Pakistan, 28 May 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

ნეპალი. უსაფრთხოების და ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. ივნისი, 2018

ქვეყნის სრული სახელწოდება: ნეპალის ფედერალურ დემოკრატიული რესპუბლიკა; სახელმწიფო წყობა: ფედერალური საპარლამენტო რესპუბლიკა; დედაქალაქი: კატმანდუ; ადმინისტრაციული დაყოფა: 14 ნაწილი: ბეგმატი, ბერი, დავალაგირი, განდაკი, ჯანაკპური, კარნალი, კოსი, ლუმბინი, მაჰაკალი, მეჩი, ნარაიანი, რაპტი, საგარმათა, სეტი. მოსახლეობა: 29,384,297;

ეთნიკური ჯგუფები: ჩეტრი 16.6%, ბრაჰმან-ჰილი 12.2%, მაგარი 7.1%, თარუ 6.6%, თამანგი 5.8%, ნევარი 5%, კამი 4.8%, მუსლიმები 4.4%, იადავი 4%,  რაი 2.3%, გურუნგი 2%, დამაი/დოლიი 1.8%, თაკური 1.6%, ლიმბუ 1.5%, სარკი 1.4%, ტელი 1.4%, ჩამარ/ჰარიჯან/რამ 1.3%, კოირჯ/კუშვაჰა 1.2%, სხვები 19%;

რელიგიები: ინდუსები 81.3%, ბუდისტები 9%, მუსლიმები 4.4%, კირანტები 3.1%, ქრისტიანები 1.4%, სხვები 0.5%, დაუზუსტებელი 0.2%;

ენები: ნეპალური (ოფიციალური) 44.6%, მაითალი 11.7%, ბოჯპური 6%, თარუ 5.8%, თამანგი 5.1%, ნევარი 3.2%, მაგარი 3%, ბაჯიკა 3%, ურდუ 2.6%, ავადი 1.9%, ლიმბუ 1.3%, გურუნგი 1.2%, სხვები 10.4%, დაუზუსტებელი 0.2%.[1]

დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისის მიერ გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში მოგზაურთათვის აღწერილია ამა თუ იმ ქვეყანაში მოგზაურობის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებული რჩევები. რუქაზე წითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ საერთოდ არ იმოგზაურონ;

ყვითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ იმოგზაურონ მხოლოდ განსაკუთრებული აუცილებლობის შემთხვევაში;

მწვანე ფრად აღნიშნულია ზონა, სადაც მოგზაურობა ნებადართულია რჩევების გათვალისწინებით. ნეპალის შესახებ არსებულ ინფორმაციაში, რუქაზე მთელი ქვეყანა მწვანე ფერშია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე, რჩევების გათვალისწინებით ნებადართულია მოგზაურობა.[2]

ორი ათწლეულის მანძილზე პირველად გაიმართა ადგილობრივი არჩევნები. საპარლამენტო და ადგილობრივი არჩევნები გაიმართა ნოემბერსა და დეკემბერში. ოქტომბერში, ნეპალი არჩეული იქნა გაერთიანებული ერების ადამიანის უფლებათა საბჭოში.

“Amnesty International”- ის მიერ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში, სადაც საუბარია 2017 წელს ნეპალში განვითარებული მოვლენების შესახებ, აღნიშნულია, რომ 2015 წელს მომხდარი მიწისძვრის შედეგად დაზარალებულთა დაახლოებით 70% უსახლკაროდ დარჩა, რომლებიც საანგარიშო პერიოდში კვლავ თავშესაფრებში რჩებოდნენ. თარაის რეგიონში, მომხდარი ძლიერი ქარის და წყალდიდობის შედეგად დაზარალებულ ათასობით ადამიანს, კვლავ არ ჰქონდა მიღებული შესაბამისი დახმარება, რაც ასევე მათ გასახლებას გულისხმობს.

2015 წელს შეშფოთებას გამოხატავდნენ აბორიგენი მედჰესი ხალხი, ისინი მიიჩნევენ, რომ კონსტიტუცია დისკრიმინაციულია მათ მიმართ, თუმცა მათ ყურადღება არავინ მიაქცია. ტარაიში საპროტესტო აქციის დროს ძალის გადამეტებული გამოყენების ფაქტის გამოძიება ეფექტურად არ მიმდინარეობდა. ათწლეულების მანძილზე მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტის დროს ათასობით მსხვერპლის მიმართ ადამიანის უფლებათა დარღვევების გამოძიებისთვის და სამართლიანობის აღდგენისთვის მიმართული ძალისხმევა არ იყო შესაბამისი. ნეპალის მიგრანტი მუშები კვლავ ხდებოდნენ  გამოძალვის, თაღლითობის  და კაბალური შრომის მსხვერპლნი.

ძალის გადამეტებით გამოყენება

უსაფრთხოების ძალები კვლავ განაგრძობდნენ ძალის გადამეტებით გამოყენებას, თარაიში კონსტიტუციასთან დაკავშირებით გამართული საპროტესტო აქციების დროს. მარტში, საპროტესტო აქციის ხუთი მონაწილე იქნა მოკლული, ხოლო 16 დაიჭრა, მას შემდეგ, რაც პოლიციამ ცეცხლსასროლი იარაღი გამოიყენა სიფთარის რაიონში მადჰესი ხალხის მიერ გამართული საპროტესტო აქციის დასაშლელად.

წამება და არაადამიანური მოპყრობა

სისხლის სამართლის გამოძიების სისტემა კვლავ არქაული და დრაკონულია. წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში იძულებითი აღიარებების (ჩვენებების) მისაღებად, წამება და სხვა სახის არაადამიანური მოპყრობა ფართოდ იყო გავრცელებული. აგვისტოში პარლამენტის მიერ მიღებული სისხლის სამართლის ახალი  კოდექსი წამებას და არაადამიანურ მოპყრობას სისხლის სამართლებრივ დანაშაულად მიიჩნევს, რაც მაქსიმუმ 5 წლით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. წამების საწინააღმდეგო სპეციალური კანონი, რომელიც საანგარიშო პერიოდში, ჯერ კიდევ პარლამენტში განიხილებოდა, არ შეესაბამებოდა საერთაშორისო სამართლებრივ მოთხოვნებს.

დისკრიმინაცია

გენდერის, კასტის, კლასის, ეთნიკური კუთვნილების, სექსუალური ორიენტაციის, გენდერული იდენტობის და რელიგიის საფუძველზე დისკრიმინაცია კვლავ პრობლემას წარმოადგენდა. საკონსტიტუციო ცვლილებებმა ვერ უზრუნველყო, მოქალაქეობასთან დაკავშირებით, ქალთა თანაბარი უფლებებით სარგებლობის შესაძლებლობა, ვერც მარგინალიზებული ჯგუფების დისკრიმინაციისგან დაცვა, მათ შორის იგულისხმებიან დელიტები, უმცირესობაში მყოფი კასტები და ეთნიკური ჯგუფები, LGBTI თემის წევრები. ახალ სისხლის სამართლის კოდექსში ასახული გაუპატიურების შესახებ სასჯელის და ნორმატიული შეზღუდვების დებულებები, ჯერ კიდევ შორსაა საერთაშორისო სამართლის სტანდარტებისგან.[3]

ქალთა და გოგონათა უფლებები

აზიაში ბავშვთა ქორწინების მაჩვენებლის მიხედვით ნეპალი მესამე ადგილზეა. გოგონების 37% 18 წლამდე არიან დაოჯახებულები, ხოლო 10% 15 წლამდე. 2016 წელს, მთავრობამ შემოიღო ეროვნული სტრატეგია 2030 წლისთვის ბავშვთა ქორწინების აღმოსაფხვრელად, მაგრამ მათ კვლავ არ გამოუცხადებიათ სამოქმედო გეგმის შესახებ.

ადგილობრივ არჩევნებში ქალებმა ადგილების 41% მოიპოვეს, რაც სავალდებულო კვოტირების შედეგი იყო. მაღალ თანამდებობებზე კვლავ  უმეტესად მამაკაცები ინიშნებიან. მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუციით პარლამენტში ადგილების 1/3 ქალებისთვისაა გათვალისწინებული, პირდაპირ ასარჩევ კანდიდატთა მხოლოდ 7% იყო ქალი.[4]

[1] Central Intelligence Agency/ The World Factbook: Nepal; Page last updated on June 04, 2018 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html [accessed Jun 11, 2018]

[2] UK Home Office: Foreign travel advice: Nepal; available at: https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/nepal [accessed Jun 11, 2018]

[3] Amnesty International Report: NEPAL 2017/2018 https://www.amnesty.org/en/countries/asia-and-the-pacific/nepal/report-nepal/ [accessed Jun 11, 2018]

[4] Human Rights Watch: World Report 2018: Nepal; Events of 2017https://www.hrw.org/world-report/2018/country-chapters/nepal [accessed Jun 11, 2018]