დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 მაისი, 2018

ნიკოლ ფაშინიანი სომხეთის პრემიერად აირჩიეს – მეორე ტურში, ფაშინიანის კანდიდატურა ფრაქცია „ელკმა“, „ბლოკ ცურუკიანმა“ და „დაშნაკციუთუნმა“ წარადგინა. მას ხმა 59-მა დეპუტატმა დაუჭირა, წინააღმდეგ 42 წავიდა. ოპოზიციის ლიდერის არჩევა ერევნის ცენტრალურ მოედანზე ათასობით ადამიანმა იზეიმა. ფაშინიანის არჩევის პირველი მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა, რასაც სომხეთში საპროტესტო აქციების ახალი ტალღა მოჰყვა. თუმცა შემდეგ მმართველმა „რესპუბლიკურმა პარტიამ“ პოზიცია შეცვალა.[1]

ტერაქტები ავღანეთში – ქაბულში ტერაქტები და შეირაღებული თავდასხმები გრძელდება. 9 მაისს ავღანეთში მცირე ინტერვალებით 4 აფეთქება მოხდა. პოლიციის განყოფილებაზე 2 თვითმკვლელის თავდასხმას 2 სამართალდამცველი, 4 მშვიდობიანი მოქალაქე და დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ 4 მებრძოლი ემსხვერპლა. მოგვიანებით კიდევ რამდენიმე თავდასხმა მოხდა, რასაც 3 ადამიანი ემსხვერპლა.[2]

30-ზე მეტი პოლიციელის სიცოცხლე ემსხვერპლა „თალიბანის“ თავდასხმას. შემთხვევა ფარას პროვინციაში მოხდა. თალიბებმა პოლიციის ბაზებზე იარაღი ჩაიგდეს ხელში. ფარას პროვინცია ჰელმანდის პროვინციასა და ირანს შორის მდებაორეობს და ამბოხებულების ბრძოლის აქტიური ზონაა. პროვინციის გუბერნატორი დაკავებული თანამდებობიდან იანვარში გადადგა. „თალიბანმა“ კი გაზაფხულის თავდასხმების დაწყების შესახებ გასულ თვეში განაცხადა, რამაც მოსახლეობის შეშფოთება გამოიწვია.[3]

აფეთქებების სერიას ავღანეთის ქალაქ ჯალალაბადში სულ მცირე 9 ადამიანი ემსხვერპლა. მათ შორის ერთი ბავშვია. დაშავებულთა რიცხვი 30-ს აჭარბებს. ტერორისტმა ადმინისტრაციულ შენობასთან აიფეთქა თავი. ამის შემდეგ შემთხვევის ადგილზე 4 თავდამსხმელი გამოჩნდა და მშვიდობიან მოსახლეობას და სამართალდამცველებს ცეცხლი გაუხსნეს. ვარაუდობენ, რომ ტერაქტი „თალიბანის“ მოწყობილია, თუმცა მომხარზე პასუხისმგებლობა არცერთ ტერორისტულ დაჯგუფებას არ აუღია. ერთერთი ვერსიით, ტერორისტები ასაფეთქებელ მოწყობილობას გზაზე ამონტაჟებდნენ, რა დროსაც ბომბი მოულოდნელად აფეთქდა. შემთხვევის ადგილზე 4 ტერორისტი დაიღუპა.[4]

სუდანში გოგოს, რომელმაც ქმარი გაუპატიურებისთვის მოკლა, სიკვდილით დასჯიან – 19 წლის ნაურა 15 წლის ასაკში იძულებით გაათხოვეს. როგორც ქალი ამტკიცებს, ქმარი მას სცემდა და ამის გამო სახლიდან არაერთხელ წასულა. სამი წლის განმავლობაში ის დეიდასთან ცხოვრობდა, რის შემდეგაც მამამ ისევ ძალით დააბრუნა ქმართან. მიუხედავად ამისა, ქალმა უარი თქვა, ინტიმური ურთიერთობა ჰქონოდა ქმართან. ამის გამო კაცმა ის გააუპატიურა, ქალმა კი ქმარი გულმკერდის არეში დაჭრა. ჭრილობა სასიკვდილო აღმოჩნდა და კაცი მოკვდა. გოგოს სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს. მის გადასარჩენად პეტიცია შეადგინეს და დაიწყო კამპანია #JusticeforNoura.[5]

იემენის კრიზისი – დასავლეთ იემენში, საუდის არაბეთის მხარდამჭერ კოალიციასა და ირანის მხარდამჭერ შიიტ მეამბოხეებს შორის მომხდარ შეტაკებას 115 ადამიანი შეეწირა. ოფიციალური წყაროები, ვინც მედიას მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია დაუდასტურა, ინკოგნიტოდ რჩებიან, ხოლო ოფიციალურად, მსხვერპლის შესახებ იემენის მმართველი ჰუსიტური მოძრაობის წარმომადგენლები კომენტარს არ აკეთებენ. იემენში სამოქალაქო ომი 2014 წლიდან მიმდინარეობს. საომარი მოქმედებების ერთ მხარეს არიან ჰუსიტების დაჯგუფება „ანსარ ალა“  და ყოფილი პრეზიდენტის ალი აბდალა სალეჰის არმიის ნაწილი, მეორე მხარეს კი სუნიტი პრეზიდენტი აბდ რაბა მანსურა ჰადის მხარდამჭერი არმია და არაბული ქვეყნების კოალიცია. საუდის არაბეთი უკვე წლებია, იემენში ჰუსიტებს ებრძვის, – ქვეყნის კანონიერი გზით არჩეული პრეზიდენტის ხელისუფლებაში დასაბრუნებლად.[6]

საპარლამენტო არჩევნები ერაყში – 12 მაისს ერაყში გამართულ საპარლამენტო არჩევნებში, არაოფიციალური მონაცემებით, ქვეყნის მოქმედი პრემიერი ჰაიდერ ალ-აბადი ლიდერობს. მეორე პოზიციაზეა შიიტი მქადაგებლის მოქთადა ალ-სადრის ალიანსი. ერაყის საპარლამენტო არჩევნებში 29 საარჩევნო ბლოკი მონაწილეობდა, რომელიც 200 სხვადასხვა პოლიტიკურ პარტიას აერთიანებს. ისლამური სახელმწიფოს დამარცხების შემდეგ ეს პირველი არჩევნებია. საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, პარლამენტში 369 ადგილისთვის 7,000-ზე მეტი კანდიდატი იბრძვის.[7]

[1] იმედი; ახალი ამბები; ნიკოლ ფაშინიანი სომხეთის პრემიერმინისტრად აირჩიეს; 8 მაისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/60568/nikol-pashiniani-somkhetis-premierministrad-airchies

[2] იმედი; ახალი ამბები; ქაბულში ტერაქტებს 13 ადამიანი ემსხვერპლა; 10 მაისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/60832/qabulshi-teraqtebs-13-adamiani-emskhverpla

[3] Reuters; Taliban kll dozens of police in western Afghan province; By Reuters Staff; 11 May, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-taliban/taliban-kill-dozens-of-police-in-western-afghan-province-idUSKBN1IC131

[4] Reuters; Multiple blasts and gun battle in eastern Afghan city; By Ahmad Sultan, Qadir Sediqi; 13 May, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-blast/multiple-blasts-hit-eastern-afghan-city-gun-battle-underway-idUSKCN1IE0B0

[5] CNN; She stabbed her husband as he raped her. A court sentenced her to death; By Eliza Mackintosh and Nilma Elgabir; 11 May, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/05/10/africa/sudan-teen-noura-hussein-death-sentence-rape-intl/index.html?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+rss%2Fcnn_latest+%28RSS%3A+CNN+-+Most+Recent%29

[6] Fox News; Yemeni officials say fighting kills 115 in western Yemen; By Ahmed Al-Haj; 12 May, 2018; available at: http://www.foxnews.com/world/2018/05/12/yemeni-officials-say-fighting-kills-115-in-western-yemen.html?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+foxnews%2Fworld+%28Internal+-+World+Latest+-+Text%29

[7] Euronews; PM Abadi appears ahead in Iraq election, followed by Sadr List – initial results; 13 May, 2018; available at: http://www.euronews.com/2018/05/13/pm-abadi-appears-ahead-in-iraq-election-followed-by-sadr-list-initial-results

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-30 აპრილი, 2018

პოლიტიკური კრიზისი სომხეთში – პარტიამ „აყვავებული სომხეთი“, რომელსაც პარლამენტში ყველაზე მეტი დეპუტატი ჰყავს „რესპუბლიკური პარტიის“ შემდეგ, განაცხადა, რომ სახალხო პროტესტს უერთდება. პოლიტიკური ორგანიზაციის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ პარტიის თავმჯდომარის, გაგიკ ცარუკიანის ხელმძღვანელობით პოლიტსაბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, მხარდამჭერებს მოუწოდებენ მობილიზებისა და ქუჩებში გასვლისკენ ერევანსა და სომხეთის ყველა ოლქში. „ჩვენ ყოველთვის ვიყავით და ვართ ჩვენი ხალხის და თანამემამულეების გვერდით“ – ნათქვამია ცარუკიანის პარტიის განცხადებაში. პარტიას „აყვავებული სომხეთი“, რომლის დამფუძნებელი ბიზნესმენი გაგიკ ცარუკიანია, 131-წევრიან პარლამენტში 29 დეპუტატი ჰყავს. ლიბერალურ-კონსერვატიული პარტია ეროვნული და ტრადიციული ფასეულობების შენარჩუნების და რუსეთთან სტრატეგიული სამოკავშირეო ურთიერთობების მომხრეა.

სომხეთის რევოლუციურმა ფედერაციამ „დაშნაკცუთუნი“ მმართველი კოალიცია დატოვა. პარტიის წევრმა მინისტრებმა კი თანამდებობები დატოვეს. „ჩვენ ყველაფერი გავაკეთეთ იმისათვის, რომ დიალოგი შემდგარიყო, მაგრამ ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება. ჩვენ ვტოვებთ მმართველ კოალიციას და ვაცხადებთ, რომ პარლამენტმა პრემიერად უნდა აირჩიოს კანდიდატი, რომელიც ხალხის ნდობით სარგებლობს. ახალმა პრემიერმა უნდა შეძლოს შიდა პოლიტიკური კრიზისის მოგვარება და დემოკრატიული გზით უნდა უზრუნველყოს ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარება“, – ნათქვამია პარტიის განცხადებაში. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ მმართველი კოალიცია, რომელშიც „რესპუბლიკური პარტია“ და „დაშნაკცუთუნი“ იყო გაერთიანებული, რამდენიმე დეპუტატმა უკვე დატოვა.

ნიკოლ პაშინიანს პროკურატურის თანამშრომლებმა და პოლიციელებმა დაუჭირეს მხარი. ოპოზიციის ლიდერს ძალოვანი უწყების თანამშრომლები სომხეთის დედაქალაქში მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე შეუერთდნენ. როგორც ძალოვანი უწყების თანამშრომლები განმარტავენ, მათ არ სურთ შორიდან უყურონ იმ მოვლენებს რაც ქვეყანაში ხდება. პროკურატურისა და პოლიციის ყოფილმა თანამშრომლებმა კოლეგებს პაშინიანის თანადგომისკენ მოუწოდეს.

სომხეთის პარლამენტის ოპოზიციურმა ფრაქცია „ელკმა“ პრემიერის თანამდებობაზე ოფიციალურად წარადგინა ფრაქციის ლიდერის, ნიკოლ პაშინიანის კანდიდატურა. პაშინიანი შეხვდა სიდიდით მეორე ფრაქციის, „ცარუკიანის“ წევრებს. შეხვედრის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ ფრაქცია ერთხმად დაუჭერს მხარს სომხეთის პრემიერმინისტრად ნიკოლ პაშინიანის არჩევას.

მას შემდეგ, რაც ყველა ფრაქციამ უარი განაცხადა პრემიერის პოსტზე კანდიდატურის წამოყენებაზე, პაშინიანი ერთადერთ კანდიდატად რჩება. მას პარლამენტში 105-დან 53 ხმა სჭირდება, მათ შორის უნდა იყოს რესპუბლიკელების ხმებიც. სომხეთის 105-წევრიან პარლამენტში 58 დეპუტატი ჰყავს „რესპუბლიკურ პარტიას,“ 31 ფრაქციას „ცარუკიანი,“ 9 დეპუტატი „ელკს“ და 7 „დაშნაკცუთუნს.“  პრემიერის არჩევას სჭირდება სულ მცირე 53 დეპუტატის მხარდაჭერა. პრემიერის ასარჩევად პარლამენტის სპეციალური სხდომა 1-ელ მაისს გაიმართება.[1]

ინდოელი სულიერი ლიდერი, მოზარდის გაუპატიურებისთვის, დარჩენილ ცხოვრებას ციხეში გაატარებს – ინდოეთის ქალაქ ჯოდპურის სასამართლომ 77 წლის სულიერ ლიდერს ასარამ ბაპუს უვადო თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. ის დანაშულს არ აღიარებს. სასამართლო განხილვა 2013 წელს მოზარდის გაუპატიურების საქმეს უკავშირდებოდა. ბაპუ გასული წლის 1-ელ სექტემბერს დააკავეს. გამოძიების ვერსიით, მისი მსხვერპლი მისივე სექტის წარმომადგენლების 16 წლის შვილი გახდა. სულიერმა ლიდერმა გოგო ბოროტი ძალების გასადევნად თავისთან დაიბარა. ბაპუ დასაკითხად დიდხანს არ მიდიოდა და ჯანმრთელობის მდგომარეობას იმიზეზებდა. დაკავების დროს მისმა მხარდამჭერებმა პოლიციას სერიოზული წინააღმდეგობა გაუწიეს. სასამართლოში განაჩენის გამოცხადების დროსაც უსაფრთხოების ზომების გამკაცრება გახდა საჭირო. სასამართლოს გადაწყვეტილებით ბაპუს თანამზრახველებს 20-20 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს.[2]

თურქეთში გაზეთის 15 ჟურნალისტს პატიმრობა მიუსაჯეს; 2 გაამართლეს – სტამბოლის სასამართლომ გაზეთის „Cumhuriyet“ 15 ჟურნალისტს, მათ შორის მთავარ რედაქტორს, მურატ საბუნჯუს პატიმრობა მიუსაჯა. მედიის წარმომადგენლები აშშ-ში მცხოვრებ თურქ მქადაგებელ ფეთჰულა გიულენთან კავშირის ბრალდებით დააკავეს. გაზეთის მთავარ რედაქტორს 7,5 წელი მიუსაჯეს, აღმასრულებელ დირექტორს 8 წელი, ხოლო დანარჩენ თანამშრომლებს 2,5-დან 7,5 წლამდე პატიმრობა. სასამართლომ 2 თანამშრომელი გაამართლა. თურქეთის ხელისუფლების მოსაზრებით, 2016 წლის ზაფხულში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის უკან ფეთჰულა გიულენი დგას, რომელიც ამჟამად ამერიკაში ცხოვრობს. გიულენი ბრალდებას უარყოფს.[3]

ინციდენტები ავღანეთში – ავღანეთის დედაქალაქში ორმაგ ტერაქტს 31 ადამიანი, მათ შორის 9 ჟურნალისტი ემსხვერპლა. მედიის ცნობით, ერთერთი თავდასხმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა განახორციელა, რომელიც მოტოციკლით გადაადგილდებოდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. ქაბულის პარალელურად, ნანგარჰარის პროვინციაში გზის პირას დამონტაჟებული ბომბი აფეთქდა. შედეგად 1 სამართალდამცველი დაიღუპა, 5 ადამიანი კი დაიჭრა.[4] ქალაქ ხოსტში BBC-ისა და Reuters-ის ადგილობრივ ჟურნალისტს ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესროლეს. ის ავტომობილით სახლისკენ მიდიოდა, რა დროსაც ტყვია მოხვდა და დაიღუპა.[5]

[1] იმედის ახალი ამბები; სიახლეები სომხეთში მიმდინარე მოვლენების შესახებ; გამოქვეყნების პერიოდი 23-30 აპრილი, 2018; ინფორმაციები ხელმისაწვდომია ბმულებზე:

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58688/somkhetshi-saprotesto-gamosvlebs-sheuertda-sididit-meore-saparlamento-partia

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58740/somkhetis-revolutsiurma-pederatsiam-dashnaktsutuni-mmartveli-koalitsia-datova

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58768/nikol-pashinians-dzalovani-utskebis-tanamshromlebma-mkhari-dauchires

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58826/somkhetis-parlamenti-akhal-premiers-1-maiss-airchevs

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58859/somkhetshi-dashnaktsutunis-partiis-tsevrma-ministrebma-tanamdebobebi-datoves

https://imedinews.ge/ge/msoflio/59413/nikol-pashiniani-somkhetis-premierministrobis-kandidatad-opitsialurad-daasakheles

[2] The Times of India; Asaram sentenced to life in prison after being found guilty of minor’s rape; 25 April, 2018; available at: https://timesofindia.indiatimes.com/india/asaram-sentenced-to-life-in-prison-after-being-found-guilty-of-minors-rape/articleshow/63908727.cms

[3] Hurriyet Daily News; Turkish court sentences Cumhuriyet journalists to jail time; 25 April, 2018; available at: http://www.hurriyetdailynews.com/turkish-court-sentences-cumhuriyet-journalists-to-jail-time-130903

[4] CNN; BBC reporter and famed photographer among 31 killed in Afghanistan; By Euan McKirdy and Ehsan Popalzai; 30 April, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/04/30/asia/afghanistan-kabul-blasts-intl/index.html

[5] Reuters; Gunman kills journalist in Afghan province, officials say; By Reuters Staff; 30 April, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-journalist/gunmen-kill-journalist-in-afghan-province-officials-say-idUSKBN1I11LD

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 აპრილი, 2018

ინციდენტები ავღანეთში – ავღანეთში შეიარაღებულ თავდასხმას 6 მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა. შემთხვევა ავტომაგისტრალზე მოხდა, რომელიც გორისა და გერატის პროვინციებს ერთმანეთთან აკავშირებს. სამხედრო ფორმაში ჩაცმულმა პირებმა ავტობუსი გააჩერეს, რომელშიც მშვიდობიანი მოქალაქეები იმყოფებოდნენ და ცეცხლი გაუხსნეს. დამნაშავეებმა 2 პირი გაიტაცეს.[1]

5 ადამიანი გარდაიცვალა და ათი დაშავდა ავღანეთის ჯალალაბადში დღეს სამგზავრო მიკროავტობუსის აფეთქების დროს. მიკროავტობუსი ნანგარჰარის პროვინციაში ნაღმზე აფეთქდა. დაშავებულთა შორის არიან ქალები და ბავშვები. ფაქტს პროვინციის გუბერნატორიც ადასტურებს. ჯერჯერობით პასუხისმგებლობა მომხდარზე არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[2]

ქაბულში საარჩევნო რეგისტრაციის პუნქტთან აფეთქების შედეგად 57 ადამიანი დაიღუპა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ექსტრემისტულმა დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. ინციდენტამდე თავდასხმა მოხდა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე ბაგლანის რაიონშიც. სამიზნე ამჯერადაც ამომრჩეველთა რეგისტრაციის ცენტრი იყო. მომხდარს აქ 7 ადამიანი ემსხვერპლა. დაიჭრა 10-ზე მეტი ადამიანი. „თალიბანმა“ მომხდართან კავშირი თავიდანვე გამორიცხა. ავღანეთში საკანონმდებლო ცვლილებების შესახებ არჩევნები ოქტომბერში გაიმართება. სწორედ ამიტომ ადგილობრივები საარჩევნო უბნებზე წინასწარ რეგისტრაციას გადიოდნენ, რომელიც რამდენიმე დღეა რაც დაიწყო.[3]

ავღანეთში, სულ ცოტა, 14 ჯარისკაცი და პოლიციელი დაიღუპა თალიბების ორი, თითქმის ერთდროულად მოწყობილი თავდასხმის შედეგად. დასავლეთ ავღანეთში მდებარე ბადღისის პროვინციის პოლიციის ცნობით, მეამბოხეების დიდმა ჯგუფმა იერიში მიიტანა ავღანელ ჯარისკაცებზე აბ ქამარის რაიონში. შედეგად 11 ჯარისკაცი იქნა მოკლული. ამავე დროს ყადისის რაიონში მოწყობილი თავდასხმისას დაიღუპა ხუთი პოლიციელი. ბადღისის პროვინციის გუბერნატორის პრესმდივანმა დაადასტურა ორ რაიონში მოკლულთა რაოდენობა. პოლიციამ მომხდარში თალიბანი დაადანაშაულა.[4]

დემონსტრაციები სომხეთში – ერევანში 13 აპრილიდან მიმდინარეობს საპროტესტო აქცია, რომლის მონაწილეები ეწინააღმდეგებიან სომხეთის პრემიერმინისტრად ყოფილი პრეზიდენტის, სერჟ სარგსიანის არჩევას. მისი კანდიდატურა წარადგინეს სომხეთის მმართველი „რესპუბლიკური პარტიის“ და კოალიციური პარტნიორის, „დაშნაკცუტუნის“ საპარლამენტო ფრაქციებმა. კონსტიტუციაში 2015 წელს შეტანილი ცვლილებებით, სომხეთი საპრეზიდენტოდან საპარლამენტო მმართველობაზე გადავიდა და პრეზიდენტის ნაცვლად პრემიერმინისტრი გახდა ყველაზე დიდი ძალაუფლებით აღჭურვილი პირი.

სომხეთის პოლიციის ოფიციალური ინფორმაციით დააკავეს 166 ადამიანი. გავრცელებული ინფორმაციით, სომხეთში 300-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს. საპროტესტო აქციების მსვლელობისას ვითარება რამდენჯერმე შეიცვალა და დაიძაბა. დააკავეს ოპოზიციის და გამოსვლების ლიდერი ნიკოლ პაშინიანი, რომელიც მოგვიანებით გაათავისუფლეს. მას შეხვდა სომხეთის ახლად არჩეული პრემიერი სერჟ სარგსიანი, რომელმაც განუცხადა, რომ პაშინიანს ხალხის სახელით საუბრის უფლება არ ჰქონდა და პასუხისმგებლობა ოპოზიციას დააკისრა. თავად პაშინიანმა საპროტესტო აქციების გაგრძელების შესახებ განაცხადა. საბოლოოდ დემონსტრაციების შედეგად სარგსიანი გადადგა. „ნიკოლ პაშინიანი მართალი იყო. მე შევცდი. შექმნილი სიტუაციიდან არსებობს რამდენიმე გამოსავალი. თუმცა მე არცერთ მათგანს არ ავირჩევ. ეს ჩემი არ არის. ვტოვებ პრემიერმინისტრის თანამდებობას. ქუჩის მოძრაობა ჩემი დანიშვნის წინააღმდეგია. ვასრულებ თქვენს მოთხოვნას: მშვიდობას და ჰარმონიას ვუსურვებ ჩვენს ქვეყანას“, – ნათქვამია სერჟ სარგსიანის განცხადებაში.[5]

იემენის კრიზისი – იემენში განხორციელებულ საჰაერო იერიშს სულ მცირე 20 ადამიანი ემსხვერპლა. არიან დაშავებულებიც. ინციდენტი ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ქორწილში მოხდა. დაღუპულია ახლადდაქორწინებული წყვილიც. საუდის არაბეთის მეთაურობით შექმნილი არაბული ქვეყნების კოალიცია 2014 წლიდან იემენში ოპერაციას ატარებს. არაბული კოალიცია შიიტი ჰუსიტების პოზიციებს ბომბავს. შეიარაღებულ კონფლიქტს იემენში 10 000-ზე მეტი ადამიანი შეეწირა. 2 მილიონზე მეტი ადამიანი შიმშილობის ზღვარზეა.[6]

შიიტი ჰუსიტების მოძრაობის ერთერთი ლიდერი საუდის არაბეთის მეთაურობით შექმნილი არაბული ქვეყნების კოალიციის ავია იერიშს ემსხვერპლა. ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, სალეჰ ალი ალ-სამადი ხუთშაბათს ჰუდეიდაჰის პროვინციაში იპოვეს მოკლული. გავრცელებული ინფორმაცია კოალიციის წევრებს არ დაუდასტურებიათ.[7]

აღმოსავლეთ უკრაინაში მწვავე ჰუმანიტარული მდგომარეობაა – გაეროს მიგრაციის საკითხების წარმომადგენელი ჯოელ მილმანი აცხადებს, რომ არ უნდა დაგვავიწყდეს მწვავე ჰუმანიტარული მდგომარეობა, რომელიც უკრაინაში მიმდინარე კონფლიქტს სდევს თან. მილმანის თქმით, 2014 წლის შემდეგ აღმოსავლეთ უკრაინაში მიმდინარე ბრძოლების შედეგად, 10 000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 24 000 დაშავდა. ჰუმანიტარული დახმარება, ჯამში, 3.4 მილიონ ადამიანს სჭირდება. უკრაინის სოციალური პოლიტიკის სამინისტროს ინფორმაციით, იძულებით გადაადგილებულ პირად ქვეყანაში 1.5 მილიონი ადამიანია დარეგისტრირებული. მილმანის თქმით, ყველაზე მეტად ადამიანებს ჯანდაცვის სისტემაზე წვდომა, სურსათი, წყალი და სამუშაო ადგილები სჭირდებათ. მან დასძინა, რომ უკრაინის კონფლიქტის შედეგად 1.2 მილიონი ადამიანი შიმშილობის ზღვარზეა, ხოლო 3 მილიონზე მეტს კი სასმელი, საჭმლის გასაკეთებელი და ჰიგიენისთვის საჭირო წყალი არ აქვს. ყველაზე რთულ სიტუაციაში ის ადამიანები არიან, რომლებიც მეამბოხეების მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიებზე ცხოვრობენ.

ომი აღმოსავლეთ უკრაინაში დაიწყო 2014 წლის 6 აპრილს, დონეცკისა და ლუგანსკის ოლქებში, ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რუსეთის მომხრე აჯანყებულებს შორის. ომს წინ უძღოდა 2014 წლის უკრაინის რევოლუცია და ევრომაიდანის მოძრაობა, რომელმაც დაასრულა პრორუსი ვიქტორ იანუკოვიჩის მმართველობა. საპასუხოდ, რუსმა აქტივისტებმა დაიკავეს ადმინისტრაციული შენობები და აეროპორტები ყირიმის ნახევარკუნძულზე, სადაც მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ. მარტში ჩატარებული რეფერენდუმის საფუძველზე რუსეთის ფედერაციამ ყირიმის ანექსია მოახდინა. შეიარაღებულმა დაპირისპირებამ თავი იჩინა უკრაინის აღმოსავლეთშიც, სადაც რუსეთის მომხრე შეიარაღებულმა აქტივისტებმა აპრილში ადმინისტრაციული შენობების დაკავება დაიწყეს. საპასუხოდ, უკრაინის ხელისუფლებამ წამოიწყო კონტრტერორისტული ოპერაცია, რაც მალე სრულმასშტაბიან კონფლიქტად გადაიქცა.[8]

თურქეთის პარლამენტმა ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა მეშვიდედ გაახანგრძლივა – საგანგებო მდგომარეობა კიდევ 3 თვით გახანგრძლივდა. ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა 2016 წლის 15 ივლისს სამხედრო გადატრიალების მცდელობის შემდეგ შემოიღეს. თურქეთში ვადამდელი საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები 24 ივნისს იმართება. 2016 წლის 15 ივლისს, თურქეთში სამხედროებმა სახელმწიფო გადატრიალება სცადეს, რომლის დროსაც 230-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 2 ათასზე მეტი დაშავდა.[9]

ინდოეთში 12 წლამდე გოგონების გაუპატიურებისთვის სიკვდილით დასჯიან – ცვლილება სექსუალური ხასიათის დანაშაულებისგან ბავშვების დაცვის შესახებ კანონში შევიდა. ცვლილების თანახმად, მოძალადისთვის განსაზღვრული სასჯელის მინიმალური ზომა თავისუფლების 20 წლით აღკვეთაა, მაქსიმალური კი – თავისუფლების უვადო აღკვეთა, ან სიკვდილით დასჯა. ამას გარდა, გამკაცრდა სასჯელი 16 წლამდე გოგოების გაუპატიურებაზეც. სასჯელის მინიმალური ვადა 10-დან 20 წლამდე გაიზარდა. ზრდასრული ქალის გაუპატიურების გამო კი მოძალადეს სულ მცირე 10 წლით გაუშვებენ ციხეში. საკანონმდებლო ცვლილება ბოლო დროს ბავშვების მიმართ სექსუალური ხასიათის რამდენიმე რეზონანსულმა დანაშაულმა გამოიწვია. ახალი სანქციის ასამოქმედებლად პრეზიდენტის ხელმოწერაა საჭირო.

იანვარში ინდოეთის ერთერთ ქალაქში 8 წლის გოგოს ცხედარი იპოვეს. როგორც გაირკვა, ის ერთი კვირის განმავლობაში ერთერთ ინდუისტურ ტაძარში ჰყავდათ გამოკეტილი და აუპატიურებდნენ. გამოძიებამ დაადგინა, რომ ადგილობრივი პოლიცია ბოროტმოქმედებს ხელს აფარებდა. აპრილში კი ქალაქ სურატშიც ნახეს 9-11 წლის გოგოს ცხედარი. მას 86 ჭრილობა ჰქონდა მიყენებული. ბავშვის იდენტიფიკაცია ვერ მოხერხდა. პოლიცია ეჭვობს, რომ მკვლელობამდე მასაც აწამებდნენ და აუპატიურებდნენ.[10]

[1] Radio Free Europe / Radio Liberty; Six Afghan Civilians Said Killed In Attack In Western Province; 17 April, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/afghanistan-civilians-said-killed-in-attack-in-western-province/29172114.html

[2] Pajhwork Afghan News; 5 civilians killed, 10 wounded in Nangarhar roadside blast; By Yousuf Zafiri; 20 April, 2018; available at: https://www.pajhwok.com/en/2018/04/20/5-civilians-killed-10-wounded-nangarhar-roadside-blast

[3] BBC; Afghanistan: Kabul voter centre suicide attack kills 57; 22 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43855884

[4] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბების თავდასხმას მსხვერპლი მოჰყვა; 23 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/58409/avganetshi-talibebis-tavdaskhmas-mskhverpli-mohkva

[5] იმედის ახალი ამბები; სერჟ სარგსიანი გადადგა; 23 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/58392/serj-sargsiani-gadadga

[6] BBC; Yemen war: Saudi-led airstrike on wedding kills 20; 23 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43863608

[7] BBC; Yemen war: Houthi political leader Saleh al-Sammad killed in air raid; 23 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43872482

[8] იმედის ახალი ამბები; გაერო: აღმოსავლეთ უკრაინაში მწვავე ჰუმანიტარული მდგომარეობაა; 19 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/57798/gaero-agmosavlet-ukrainashi-mtsvave-humanitaruli-mdgomareobaa

[9] Hurriyet Daily News; Turkey’s state of emergency extended for seventh time; 18 April, 2018; available at: http://www.hurriyetdailynews.com/state-of-emergency-in-turkey-extended-for-seventh-time-130539

[10] იმედის ახალი ამბები; ინდოეთში არასრულწლოვანის გაუპატიურებაზე სიკვდილით დასჯა შემოიღეს; 21 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/58146/indoetshi-arasrultslovnis-gaupatiurebaze-sikvdilit-dasja-shemoiges

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-28 თებერვალი, 2018

ტერაქტს სომალიში 45 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა – მოგადიშუში, პრეზიდენტის სასახლის წინ ტერორისტებმა ორი ავტომობილი ააფეთქეს – ერთი უშუალოდ პრეზიდენტის სასახლის წინ, მეორე კი სასახლესთან მდებარე სასტუმროს წინ. აფეთქებას სროლა მოჰყვა, რის შედეგადაც 5 ტერორისტი დაიღუპა, ერთმა კი მიმალვა მოახერხა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ალ-შაბაბმა“ აიღო.[1]

ტერაქტები ავღანეთში – ფაჰარის პროვინციაში თალიბანის მიერ ორგანიზებულ თავდასხმას 29 ავღანელი სამხედროს სიცოცხლე შეეწირა. დაჯგუფების წევრები ავღანურ სამხედრო ბაზას დაესხნენ თავს. მანამდე აფეთქება ქაბულის ცენტრში მოხდა, რის შედეგადაც სამი ადამიანი დაიღუპა, ექვსი კი დაიჭრა. პარალელურად, ქალაქ ლაშკარგაჰში მომხდარი ტერორისტული აქტის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა და ათი დაშავდა.[2]

ავღანეთის პრეზიდენტი აშრაფ ღანი თალიბანის პოლიტიკურ ჯგუფად აღიარების ინიციატივით გამოდის – მისი თქმით, ამ ნაბიჯით, სავარაუდოდ, შესაძლებელი გახდება თალიბებთან მოლაპარაკებების დაწყება. პრეზიდენტმა ეს განცხადება საერთაშორისო კონფერენციაზე გააკეთა, რომელშიც 25 ქვეყნის წარმომადგენლები 16 წელზე მეტხნიანი ომის დასასრულებლად სამშვიდობო მოლაპარაკებებს განიხილავენ. აშრაფ ღანმა თალიბებს ცეცხლის შეწყვეტა და პატიმრების გათავისუფლება შესთავაზა. ამასთან, ღანი მზად არის ქვეყნის კონსტიტუციაში ცვლილებები შეიტანოს. ის, ასევე, მზად არის დაიცვას იმ პირების უსაფრთხოება, რომელიც სამშვიდობო მოლაპარაკებებს შეუერთდება. თალიბანი ისლამური, ფუნდამენტალისტური, პოლიტიკურ-რელიგიური პრო-პუშტუნთა მოძრაობაა, რომელიც თითქმის მთელ ავღანეთს მართავდა 1996-2001 წლებში. დიპლომატიური აღიარება მხოლოდ სამი ქვეყნისგან მიიღო: არაბთა გაერთიანებული საამიროები, პაკისტანი და საუდის არაბეთი. გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ აღიარებულია ტერორისტულ ორგანიზაციად.[3]

ტერაქტი იემენში – სულ მცირე 14 გარდაიცვლა და 40 დაშავდა იემენის სამხრეთ ნაწილში მდებარე საპორტო ქალაქ ადენში ანტიტერორისტული დანაყოფის შტაბბინაზე თავდასხმის შედეგად. მედიკოსების ინფორმაციით, თავდასხმის დროს გარდაცვლილებს შორის ერთი ქალი და ორი ბავშვია. ანტიტერორისტული ბაზის შესასვლელთან ორმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა ორი მანქანა ააფეთქა, რის შემდეგაც ექვსმა შეიარაღებულმა ისლამისტმა ცეცხლი გახსნა და შენობის შტურმით აღება სცადა. ყველა თავდამსხმელი დაცვის წევრებმა მოკლეს. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო.[4]

ერაყში ისლამურ სახელმწიფოსთან კავშირში ბრალდებულებს სიკვდილით დასჯა შეუფარდეს – ერაყის სასამართლომ 16 თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა შეუფარდა. მიზეზი ტერორისტულ დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოში“ გაწევრიანებაა. გადაწყვეტილება ერაყის სასამართლომ მას შემდეგ მიიღო, რაც 16 თურქი ქალის დაეშთან ურთიერთკავშირი დადასტურდა. ერაყის ხელისუფლება 2017 წლის აგვისტოდან პოლიციურ შემოწმებებს ატარებს. ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში ერაყში ამ მიზეზით 100-ზე მეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქე მათ ბავშვებთან ერთად დააკავეს. ერთ-ერთი ბოლო შემთხვევის დროს ერაყში 17 წლის გერმანელს „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრობისთვის 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. გასულ კვირას გამართულ ერთ-ერთ სასამართლო პროცესზე ერთ თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა, სხვადასხვა ქვეყნის ათ მოქალაქეს კი პატიმრობა მიესაჯა.[5]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შეტაკებას მსვერპლი მოჰყვა – კინშასაში ანტისახელისუფლებო საპროტესტო აქციის დროს 1 ადამიანი დაიღუპა, 2 კი დაიჭრა. კათოლიკური და ევანგელისტური ტაძრების მრევლი მთელი ქვეყნის მასშტაბით კვირის მსახურების შემდეგ ქუჩებში უნდა გამოსულიყო, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა კინშასას მთავარ ტაძრებს ალყა შემოარტყა, გზები გადაკეტა და უმრავლესობას დემონსტრაციაზე მისვლის უფლება არ მისცა. შეტაკებებს მსხვერპლი მოჰყვა. დემონსტრანტები ქვეყნის პრეზიდენტის ჟოზეფ კაბილას გეგმის წინააღმდეგ გამოდიან, რომელმაც განაცხადა, რომ 2018 წლის 23 დეკემბერს დანიშნულ არჩევნებში მესამედ აპირებს მონაწილეობის მიღებას. კაბილას უფლებამოსილების ვადა ჯერ კიდევ 2016 წლის დეკემბერში ამოეწურა.[6]

საუდის არაბეთში ქალებს ჯარში მსახურების უფლება მისცეს – მათ შეეძლებათ შეიტანონ განცხადება ვაკანტურ ადგილზე და დასაქმდნენ ერ-რიადის, მედინისა და ალ-ქასიმის შეიარაღებული ძალებისა და უსაფრთხოების სფეროში. პრეტენდენტები 12 კრიტერიუმს უნდა აკმაყოფილებდნენ; კერძოდ, კანდიდატები 25 წლიდან 35 წლამდე უნდა იყვნენ და აუცილებელია ჰქონდათ საშუალო განათლება მიღებული. გარდა ამისა, მათ უნდა ჰყავდეთ მეურვები: ქმარი, მამა, ძმა ან ვაჟიშვილი. ქალები იმ პროვინციაში იმსახურებენ, სადაც მათი მეურვეები ცხოვრობენ.[7]

სირიის კრიზისი – ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში, სირიის სამთავრობო ძალების მიერ აღმოსავლეთ ღუტაზე განხორციელებული ავიადარტყმების შედეგად 500-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. უფლებადამცველების ინფორმაციით, ინტენსიურ საბრძოლო მოქმედებებს, დროის ამავე მონაკვეთში, აღმოსავლეთ ღუტაში 121 ბავშვი შეეწირა. რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სირის სამთავრობო ძალები ბოლო ერთი კვირის მანძილზე ღუტაზე ავიაიერიშს ახორციელებენ.[8]

გაეროს უშიშროების საბჭომ სირიაში ცეცხლის შეწყვეტის 30-დღიანი რეჟიმის გამოცხადების შესახებ რეზოლუცია მიიღო, ხუთშაბათს დაგეგმილი კენჭისყრა, პარასკევს, 23 თებერვალსაც გადაიდო. სირიაზე მომზადებული დოკუმენტის დამტკიცება რუსეთის წინააღმდეგობის გამო შეფერხდა. გაეროში რუსეთის ელჩმა ვასილი ნებენზიამ შვედეთისა და ქუვეითის პროექტს არარეალისტური უწოდა. მანამდე რეზოლუციის პროექტი გააკრიტიკა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა.[9]

გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ, სირიაში 30-დღიანი ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ რეზოლუციიის მიღებიდან რამდენიმე საათში შეთანხმება დაირღვა. გავრცელებული ინფორმაციით, რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სიირიის სამთავრობო ძალები აღმოსავლეთ ღუტაში ავიაიერიშებს კვლავ განაგრძობენ. სირიაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, ვატიკანში გამართულ საკვირაო მესაზე კომენტარი გააკეთა რომის პაპმა ფრანცისკემ და განაცხადა, რომ სირიაში ხალხს წამებით კლავენ. პონტიფიკოსმა მხარეებს საბრძოლო მოქმედებების დაუყოვნებლივ შეწყვეტისა და ჰუმანიტარული დახმარების გაგზავნისკენ მოუწოდა.[10]

„BBC“-ის ინფრომაციით, სირიელი ქალები გაეროს მუშაკებისა და საქველმოქმედო ფონდების წარმომადგენლების სახელით, კაცების მხრიდან სექსუალური ექსპლუატაციის მსხვერპლნი ხდებიან. გაეროში აცხადებენ, რომ მსგავსი შემთხვევები მათთან არ დაფიქსირებულა და მათ არ აქვთ ინფორმაცია პარტნიორი ორგანიზაციების მხრიდანაც. მედია საშუალების ცნობით, ექსპლუატაცია იმდენად არის გავრცელებული, რომ ქალები სამედიცინო პუნქტები არ მიდიან, რათა დახმარების სანაცვლოდ მათ სხეულით მომსახურება არ შესთავაზონ.[11]

[1] Africa News; Somalia blasts death toll at 45, AMISOM explains clash with gov’t troops; by Daniel Mumbere; 25 february, 2018; available at: http://www.africanews.com/2018/02/25/death-toll-from-somalia-blasts-rises-to-45-amisom-explains-clash-with-gov-t/

[2] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის თავდასხმის დროს 29 სამხედრო დაიღუპა; 24 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/50078/avganetshi-talibanis-tavdaskhmis-dros-29-adamiani-daigupa

[3] Reuters; Afghanistan’s Ghani offers talks with Taliban ‘without preconditions’; By Hamid Shalizi, James Mackenzie; 28 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-taliban/afghanistans-ghani-offers-talks-with-taliban-without-preconditions-idUSKCN1GC0J0

[4] The Guardian; Uemen attack: at least 14 killed in raid on Aden counter-terrorism headquarters; 25 February, 2018; available at: https://www.theguardian.com/world/2018/feb/24/two-car-bombs-kill-at-least-six-and-wound-43-in-yemen-city-of-aden

[5] Reuters; Iraq court sentences 16 Turkish women to death for joining IS; By Ahmed Rasheed; 25 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-turkey/iraq-court-sentences-16-turkish-women-to-death-for-joining-is-idUSKCN1G90LJ

[6] Euronews; Democratic Republic of Congo: one dead as security forces block protesters; 25 February, 2018;  available at: http://www.euronews.com/2018/02/25/democratic-republic-of-congo-one-dead-as-security-forces-block-protesters

[7] BBC; Saudi Arabia allows women to join military; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43197048

[8] BBC; Syria war: Air strikes in Eastern Ghouta ‘kill 500’; 24 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43182854

[9] BBC; Syria war: UN Security Council approves 30-day ceasefire; 25 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43183903

[10] BBC; Syria war: Air strikes resume hours after UN approves ceasefire; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43187888

[11] BBC; Syria conflict: Women ‘sexually exploited in return for aid’; By James Landale & Vinnies O’Dowd; 27 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43206297

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 თებერვალი, 2018

საუდის არაბეთში ქალებს რესტორანში მუშაობის უფლება მისცეს – პირველ ეტაპზე ქალები გამოსაცდელი ვადით მუშაობას ქვეყნის 16 რესტორანში დაიწყებენ. გარდა ამისა შეიქმნება სპეციალური საბჭო, რომელიც ამ სფეროში ქალების დასაქმების საკითხზე იმუშავებს. ამ დროისთვის საუდის არაბეთში ქალთა უმუშევრობის მაჩვენებელი 33%-ია. საუდის არაბეთში 13 იანვარს ქალები ფეხბურთის მატჩს პირველად დაესწრნენ. გასული წლის 26 სექტემბერს კი საუდის არაბეთის მეფე სალმანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის ივნისიდან ქალები მართვის მოწმობების მიღებას და ავტომანქანების კანონიერად მართვას შეძლებენ. საუდის არაბეთი ერთადერთი ქვეყანაა მსოფლიოში, სადაც ქალებს მანქანის ტარება ოფიციალურად ეკრძალებოდათ.[1]

ავღანეთში ათობით თალიბი მებრძოლი მოკლეს – ავღანელი ოფიციალური პირების ცნობით, დაზვერვის უწყების ოპერაციის შედეგად, სამხრეთში მდებარე ყანდაარის პროვინციაში 83 თალიბი მებრძოლი მოკლეს. ოპერაციის დროს გაანადგურეს ექსტრემისტების ათობით ავტომანქანა და მოტოციკლი. უცნობია, არის თუ არა მსხვერპლი ავღანელი ჯარისკაცების რიგებში. თალიბანი ოპერაციას არ გამოხმაურებია. 28 იანვარს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ მსოფლიომ თალიბანის და მათი მხარდამჭერების წინააღმდეგ გადამწყვეტი ზომები უნდა მიიღოს.[2]

2018 წელს ავღანეთში სამხედრო ოპერაციები აშშ-ს 45 მილიარდი დოლარი დაუჯდება – ამის შესახებ აზიისა და წყნარი ოკეანის რეგიონში უსაფრთხოების საკითხებში აშშ-ის თავდაცვის მინისტრის მოადგილემ რენდალ შრივერმა განაცხადა. მისი თქმით, აღნიშნული თანხა, მათ შორის მოიცავს ავღანეთში ამერიკული ჯარის ხარჯებს – 13 მილიარდს, ავღანელი სამხედროების ხარჯებს – 5 მილიარდს და ეკონომიკური დახმარებისა და ლოგისტიკისთვის გამოყოფილ 780 მილიონ დოლარს.[3]

ირანის პოლიციამ ჰიჯაბის აქციის გამო 29 ქალი დააკავა – საპროტესტო გამოსვლები ახალგაზრდა ქალებმა ქვეყნის სხვადასხვა ქალაქში ისლამური ტრადიციების წინააღმდეგ გამართეს. აქციის მონაწილეებმა ქუჩებში თავსაბურავები მოიხსნეს და ამ ფორმით 1979 წელს, ისლამური რევოლუციის შემდეგ ამოქმედებული კანონის გაუქმება მოთხოვეს, რომელიც ქალებს ჰიჯაბის ტარებას ავალდებულებს. პოლიციამ აქტივისტები საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევის ბრალდებით დააკავა. ადგილობრივები მიიჩნევენ, რომ რეგულაციები უნდა გაუქმდეს და ქალებს მეტი თავისუფლება მიენიჭოთ. ჰიჯაბის ტარების გამო ირანში რამდენიმე ქალი მანამდეც დააკავეს.[4]

ეთნიკურ დაპირისპირებას კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 26 ადამიანი ემსხვერპლა – შეტაკება „ჰემა“ და „ლენდუ“ თემებს შორის ქვეყნის აღმოსავლეთით, იტურის პროვინციაში მოხდა; თავს დაესხნენ ქალაქ ბუნიას. იტურის ადგილობრივმა მთავრობამ ინციდენტი დაადასტურა და განაცხადა, რომ შეტაკების შედეგად სოფლის რამდენიმე მოსახლე დაიღუპა და რამდენიმე სახლი დაიწვა.[5]

აშშ-მა ერაყიდან ჯარის გაყვანა დაიწყო – ბაღდადის მიერ ერაყში დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს” დამარცხების შესახებ გაკეთებული განცხადების შემდეგ აშშ-მა ქვეყნიდან ჯარის გაყვანა დაიწყო. ბოლო დღეებში ერაყიდან ავღანეთში თვითმფრინავებით ათობით ჯარისკაცი გადაიყვანეს. მედიის ცნობით, საერთაშორისო კოალიციამ, რომელსაც აშშ ხელმძღვანელობს და ერაყის ხელისუფლებამ ჯარის გაყვანის შესახებ შეთანხმება გააფორმეს. შეთანხმების თანახმად, ერაყის ტერიტორიაზე მხოლოდ 4000-მდე ამერიკელი ჯარისკაცი დარჩება, რომლებიც ადგილობრივ სამხედროებს მოამზადებენ. გასული წლის დეკემბრის დასაწყისში ერაყის შეიარაღებული ძალებმა განაცხადეს, რომ ქვეყანა „ისლამური სახელმწიფოსგან“ მთლიანად გათავისუფლებულია. აშშ-მა პირველი ავია იერიში „ისლამურ სახელმწიფოზე“ ერაყში 2014 წლის აგვისტოში მიიტანა და მომდევნო წლებში სერიოზულ მხარდაჭერას უწევდა ერაყის არმიას ყველა მთავარ გამარჯვებაში, მათ შორის მოსულის გათავისუფლებაში, რომელიც ერაყის სიდიდით მეორე ქალაქია.[6]

ყაზახეთში ათეისტებისა და მორწმუნეების გრძნობები გაათანაბრეს – ყაზახეთის დეპუტატებმა მხარი დაუჭირეს ინიციატივას, რომელიც ადმინისტრაციულ კოდექსში ათეისტების გრძნობების შეურაცხყოფის მუხლის შეტანას გულისხმობდა. იდეის ავტორი, ყაზახეთის რელიგიის სამინისტროა. რესპუბლიკის სისხლის სამართლისა და ადმინისტრაციულ კოდექსში უკვე არსებობს მუხლი „რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფის“ შესახებ, თუმცა მათში არ არიან ნახსენები ათეისტები. ათეისტების, ისევე როგორც მორწმუნეების გრძნობების შემლახველი პირი უნდა დაისაჯოს 120 ათასი ტენგეს ოდენობის ფულადი ჯარიმით (327 ამერიკული დოლარი); იურიდიული პირებისთვის ჯარიმის თანხა 481 ათასი ტენგეს ოდენობით განისაზღვრება (1500 ამერიკული დოლარი). რელიგიისა და საზოგადოებრივი კავშირის სამინისტროს ვიცე-მინისტრმა ბერიკ არინმა განაცხადა, რომ მორწმუნეების და ათეისტების გრძნობები უნდა გათანაბრდეს, რადგან საქმე ეხება „პიროვნების ღირსების დაფასებას, მიუხედავად რელიგიის მიმართ მისი დამოკიდებულებისა“. „ეს მოქალაქეების პირადი თავისუფლებაა – სწამდეს ან არ სწამდეს, – და არავის აქვს უფლება მათ შეურაცხყოფა მიაყენოს“, – ამბობს ვიცე-მინისტრი, რომლის თქმითაც, ყაზახეთში უამრავი ადამიანია, რომელიც რელიგიასთან დაკავშირებით ხმამაღლა ვერ ლაპარაკობს.[7]

[1] Khaleej Times; Saudi Arabia; Soon, Saudi Arabia plans to employ women in restaurants; 1st February, 2018; available at: https://www.khaleejtimes.com/region/saudi-arabia/soon-saudi-arabia-plans-to-employ-women-in-restaurants

[2] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში ათობით თალიბი მებრძოლი მოკლეს; 1-ელი თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/46609/avganetshi-atobit-talibi-mebrdzoli-mokles

[3] The Hill; Afghan war will cost $45B in 2018; By Ellen Mitchel; 2 February, 2018; available at: http://thehill.com/policy/defense/overnights/372659-overnight-defense-latest-on-spending-fight-house-passes-stopgap

[4] CNN; Iranian police arrest 29 for involvement in hijab protests; By Eliza Mackintosh; 3 February, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/02/02/middleeast/iran-arrests-29-women-after-hijab-protest-intl/index.html

[5] Xinhuanet; Africa news; At least 26 killed in inter-ethnic fighting in eastern DRC; 4 February, 2018; available at: http://www.xinhuanet.com/english/2018-02/04/c_136948646.htm

[6] ABC News; Iraqi spokesman confirms US forces drawing down; By The Associated Press; 5 February, 2018; available at: http://abcnews.go.com/International/wireStory/latest-iraqi-spokesman-confirms-us-forces-drawing-52842400

[7] იმედი; ახალი ამბები; ყაზახეთში ათეისტებისა და მორწმუნეების გრძნობები გაათანაბრეს; 7 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/47465/kazakhetshi-ateistebisa-da-mortsmuneebis-grdznobebi-gaatanabres

ავღანეთი. ქაბულში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. ნოემბერი, 2017

ქალაქი ქაბული, 14 სხვა რაიონთან ერთად, ქაბულის პროვინციის ცალკე რაიონია. გამომდინარე იქიდან, რომ ქაბულში თავმოყრილია სამთავრობო შენობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, დიპლომატიური წარმომადგენლობები, საერთაშორისო და ადგილობრივი უსაფრთხოების ძალები, ქალაქს, ავღანეთის სხვა პროვინციებთან და რაიონებთან შედარებით, განსხვავებული სახის უსაფრთხოება აქვს.

ქაბული გაცილებით უფრო დიდი და მზარდი ქალაქია ავღანეთში. დაბრუნებული მოსახლეობის, იძულებით გადაადგილებული პირებისა და ეკონომიკური მიგრანტების რიცხვი სწრაფი ტემპით გაიზარდა ქაბულში. გაეროს ჰუმანიტარული კოორდინაციის ოფისის (UN OCHA) 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, ქაბულის მოსახლეობა 3,678,034 პირს შეადგენდა. სხვა მონაცემებით კი, მოსახლეობის რიცხვი 7 მილიონამდეც ადის. ქაბულის პროვინციის სამი მეოთხედი ქალაქ ქაბულში ცხოვრობს.

ქალაქი ქაბული იყოფა 17 რაიონად, რომლებიც მოიხსენიება 1-17 რაიონებად. UN OCHA-ს მიერ 2016 წლის 4 იანვარს გამოქვეყნებული რუკის მიხედვით, ქალაქში 22 პოლიციის რაიონია მითითებული.

ქაბული ეთნიკურად მრავალფეროვანი ქალაქია, სადაც თითქმის ყველა ეთნიკური ჯგუფია წარმოდგენილი. პაშტუნები, ტაჯიკები, ჰაზარები, უზბეკები, თურქმენები, ბალუჩები, სიქები და ინდუსები, ყველა ერთ ქალაქში ცხოვრობს, თუმცა რომელიმე ჯგუფი გამოკვეთილად დომინანტური არ არის. რამდენადაც ადამიანები საცხოვრებლად ირჩევენ იმ ადგილებს, სადაც ნათესავები ყავთ, ან მათი ეთნიკური ჯგუფის უმრავლესობაა წარმოდგენილი, სხვადასხვა რაიონები ასოცირდება ამა თუ იმ ეთნიკურ ჯგუფთან.

ქ. ქაბულში არსებული კონფლიქტი და მასში მონაწილე მხარეები

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (UNHCR) 2016 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელო პრინციპებში აღნიშნავს, რომ ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა (ANSF), ზოგადად, დაამტკიცა, რომ აქვს უნარი, დაიცვას პროვინციის დედაქალაქები და ძირითადი ურბანული ცენტრები. გამონაკლისს წარმოადგენდა, 2015 წლის სექტემბერში, თალიბანის მიერ ყუნდუზის დროებითი დაკავება. მიუხედავად ამისა, ქაბულში ძალადობას რეგულარული ხასიათი აქვს, რომელთა ძირითადი სახეობებია „მაღალი რანგის პირებზე თავდასხმები“, „კომპლექსური თავდასხმები“ ან „თვითმკვლელ ტერორისტთა თავდასხმები“. ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიის (UNAMA) განმარტებით, კომპლექსურ თავდასხმებში მოიაზრება მიზანმიმართული და კოორდინირებული თავდასხმები, რომელიც მოიცავს თვითმკვლელ მოწყობილობას, სადაც ერთზე მეტი თავდამსხმელია და ერთზე მეტი სახეობის მოწყობილობა. კომპლექსური თავდასხმის მოდელი თითქმის ყოველთვის ერთნაირია: ასაფეთქებელი მოწყობილობა, ხშირ შემთხვევაში ბომბი, მოთავსებულია ავტომობილში, რომელიც აფეთქების შემდეგ ქმნის შესასვლელს, რომლის გავლით ამბოხებულები  შერბიან ტერიტორიაზე და ANSF-თან აწარმოებენ ცეცხლსასროლი იარაღით შეტევას, რომელიც ხშირად ერთ საათამდე გრძელდება.

აღნიშნული თავდასხმების სამიზნეებს, ავღანეთის ხელისუფლებისა და უსაფრთხოების ძალების გარდა, წარმოადგენენ მაღალი რანგის საერთაშორისო ინსტიტუტები, როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო, მათ შორის დიპლომატიური პერსონალი და დასავლური არასამთავრობო ორგანიზაციები.

2015 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისამდე, ქალაქ ქაბულში ადგილი ჰქონდა 151 ინციდენტს. აღნიშნული ინციდენტები მოიცავდა შემდეგ სახეობებს:

ინდივიდებზე მიზანმიმართული თავდასხმები 21
შეიარაღებული დაპირისპირებები და საჰაერო თავდასხმები 18
აფეთქებები 50
უსაფრთხოების დამყარება 31
კონფლიქტთან კავშირში არ მქონე თავდასხმები 28
სხვა ინციდენტები 3
ინციდენტების საერთო რაოდენობა 151  [1]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების მიმოხილვა

2016 წლის განმავლობაში და 2017 წლის დასაწყისშიც უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარება კვლავ გაუარესებული იყო. გაეროს მონაცემებით, ადგილი ჰქონდა 23,712 ინციდენტს, რაც 2015 წელთან შედარებით, 5%-ით გაზრდილი მაჩვენებელია, ხოლო წლის მანძილზე დაფიქსირებულ ინციდენტებს შორის კი ყველაზე  მაღალი, რაც UNAMA-ს ოდესმე აღურიცხავს.[2]

2016 წლის მანძილზე, ავღანეთის რვა პროვინციიდან ხუთში გაიზარდა მსხვერპლის მაჩვენებელი. შეიარაღებულმა კონფლიქტმა ძირითადად დააზარალა ქვეყნის სამხრეთი რეგიონი. ცენტრალური რეგიონი კი რიგით მეორე იყო, სადაც ყველაზე მეტი მსხვერპლი დაფიქსირდა – სულ 2,348 სამოქალაქო მსხვერპლი (534 გარდაცვლილი და 1,814 დაჭრილი) – 2015 წელთან შედარებით, აღნიშნული წარმოადგენდა 34%-იან ზრდას, რაც განპირობებული იყო ქალაქ ქაბულში განხორციელებული თვითმკვლელი ტერორისტებისა და კომპლექსური თავდასხმების შედეგად. [3]

მთლიანობაში, 2017 წლის 1 იანვრიდან 30 სექტემბრამდე პერიოდში, UNAMA-მ დააფიქსირა 8,019 სამოქალაქო მსხვერპლი (2,640 გარდაცვლილი და 5,379 დაჭრილი). აღნიშნული მაჩვენებელი, სამოქალაქო მსხვერპლის კუთხით, 2016 წლის იმავე პერიოდის მონაცემებთან შედარებით, 6%-ით ნაკლები იყო. სამოქალაქო პირების სიკვდილიანობა 1%-ით გაიზარდა, ხოლო დაჭრილი მოქალაქეების რიცხვი კი 9%-ით შემცირდა. UNAMA მიესალმება დაჭრილთა რაოდენობის შემცირებას, თუმცა აღნიშნავს, რომ სიკვდილიანობის მაჩვენებელი კვლავ მაღალია.

UNAMA-ს მიხედვით, მხარეებს შორის არსებული დაპირისპირების შედეგად გამოწვეული სამოქალაქო მსხვერპლის რაოდენობა, 2016 წლის იმავე პერიოდთან შედარებით, 15%-ით შემცირდა.[4]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში

2017 წლის ოქტომბერი

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, სულ მცირე ოთხი ადამიანი გარდაიცვალა და 13 დაიჭრა ქაბულის ცენტრალურ ნაწილში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად. მედია საშუალება  BBC-თან საუბარში ქაბულის პოლიციის სპიკერმა განაცხადა, რომ თვითმკვლელი ტერორისტი დაახლოებით 12 ან 13 წლის მოზარდი იყო. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ე. წ. ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[5]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულში მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმის დროს, სულ მცირე 15 სამხედრო კადეტი გარდაიცვალა.  სხვადასხვა მეამბოხე დაჯგუფების თავდასხმების შედეგად, ერთი კვირის განმავლობაში, 200-მდე პირი გარდაიცვალა. თავდაცვის სამინისტროს სპიკერის, დავლათ ვაზირის, განცხადებით, მარშალ ფაჰიმის სამხედრო აკადემიის კართან მომხდარი აფეთქების შედეგად, კიდევ ოთხი კადეტი დაიჭრა, როდესაც ისინი მიკროავტობუსით ტოვებდნენ ტერიტორიას. თვითმკვლელი ტერორისტი ფეხით მოსიარულე იყო. აღნიშნული თავდასხმა საკუთარ თავზე თალიბანმა აიღო.[6]

20 ოქტომბრის თავდასხმების სამიზნეს წარმოადგენდა დედაქალაქ ქაბულში არსებული შიიტური მეჩეთი და ღურის პროვინციის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე სუნიტური მეჩეთი. ავღანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპიკერის განცხადებით, ქაბულის თავდასხმას სულ მცირე 56 ადამიანი შეეწირა, ხოლო დედაქალაქის დაშთ-ე-ბარჩის რაიონის ნაწილში მდებარე იმამ ზამანის მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად, დაშავდა სულ მცირე 55 მლოცველი. ქაბულში განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ექსტრემისტულმა დაჯგუფება ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[7]

2017 წლის სექტემბერი

 ქაბულში, აშურას დღესასწაულის დადგომამდე, შიიტურ მეჩეთთან მომხდარი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად გარდაიცვალა სულ მცირე ხუთი და დაშავდა 20 ადამიანი. ქაბულის პოლიციის კრიმინალური საგამოძიებო სამსახურის დირექტორის განცხადებით, თავდამსხმელი მწყემსის ფორმაში იყო გადაცმული, რათა მეჩეთს მიახლოებოდა. თავდასხმის უკან ე. წ. ისლამური სახელმწიფო დგას.[8]

ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში აშშ-ს მიერ ამბოხებულების წინააღმდეგ საჰაერო თავდასხმისას სარაკეტო მოწყობილობის მწყობრიდან გამოსვლის შედეგად მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ. თავდასხმა ავღანელი არმიის მხარდასაჭერად ხორციელდებოდა, რათა ერთობლივად შეეტიათ მეამბოხეებისთვის. უცნობია, თუ რამდენი მოქალაქეა გარდაცვლილი ან დაჭრილი.[9]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, 24 სექტემბერს, სულ მცირე სამი მოქალქე დაიჭრა, როდესაც თვითმკვლელი ტერორისტი მანქანით დაესხა თავს ქაბულში, ნატოს საერთაშორისო მისიაში მონაწილე დანიის სამხედრო კოლონას. თალიბანის სპიკერის განცხადებით, აღნიშნული თავდასხმა თალიბანის მებრძოლმა განახორციელა, რომელის შედეგადაც 16-მდე აშშ-ს ჯარისკაცი იქნა მოკლული ან დაჭრილი.[10]

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, დედაქალაქ ქაბულში, თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქების შედეგად, რომელიც კრიკეტის სტადიონზე შესვლას ცდილობდა, სულ მცირე სამი ადამიანი გარდაიცვალა. პოლიციის თქმით, ქაბულის კრიკეტის საერთაშორისო სტადიონთან მომხდარი 13 სექტემბრის აფეთქების შედეგად, ასევე დაშავდა სულ მცირე შვიდი ადამიანი.[11]

2017 წლის აგვისტო

ავღანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ქაბულის ცენტრში მდებარე ბანკთან თავი აიფეთქა თვითმკვლელმა ტერორისტმა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 5 და დაიჭრა 8 ადამიანი. აღნიშნულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო, რომლის განცხადებითაც, მათ სამიზნეს ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების თანამშრომლები წარმოადგენდნენ, რომლებსაც ხელფასები უნდა აეღოთ ბანკში.[12]

მეჩეთის ლიდერების განცხადებით, თვითმკვლელი ტერორისტები და შეიარაღებული პირები, რომელთაგან ზოგიერთი პოლიციის უნიფორმაში იყო გადაცმული, პარასკევის ლოცვისას თავს დაესხნენ ქაბულში მდებარე მეჩეთს, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 40 და დაიჭრა 100-ზე მეტი პირი. მსხვერპლთა უმრავლესობა მეჩეთის მეორე სართულზე ჩაკეტილი ქალები იყვნენ.[13]

გადაადგილება

ქალაქი ქაბული მიმზიდველი რჩება დიდი რაოდენობით იძულებით გადაადგილებული პირებისთვის. 2016 წლის პირველი მეოთხედის მონაცემებით, 3,000 ოჯახმა  მოითხოვა დახმარება. 2016 წლის პირველი სამი თვის განმავლობაში 2,800 იძულებით გადაადგილებული პირი იქნა რეგისტრირებული ქაბულში.

ქაბულში, იძულებით გადაადგილებულ პირთა საერთო რიცხვი უცნობია. დევნილი მოსახლეობის განსხვავებული კატეგორიები არსებობს: ისინი, ვინც გამოექცნენ შეიარაღებულ კონფლიქტს და უსაფრთხოების კუთხით არსებულ ვითარებას; სამშობლოში დაბრუნებულები, რომლებიც ვერ უბრუნდებიან თავიანთ წარმოშობის რაიონებს და ცხოვრობენ მეორადი გადაადგილების პირობებში და ისინი, ვინც გამოექცნენ ბუნებრივ კატასტროფას და მომთაბარეები, როგორებიც არიან კუჩი და ჯოგი. სამშობლოში დაბრუნებულთა 40% არ ან ვერ უბრუნდება თავისი წარმოშობის ადგილს. იძულებით გადაადგილებული პირები ქალაქის მოსახლეობისგან განცალკევებით არ ცხოვრობენ, არამედ, ხშირ შემთხვევაში, სხვა მოწყვლად ჯგუფებთან ერთად ცხოვრობენ, როგორებიც არიან ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა, სამშობლოში დაბრუნებულები და ეკონომიკური მიგრანტები.

ავღანეთში არსებული კონფლიქტის შედეგად იძულებით გადაადგილებულ პირებს, ქალაქ ქაბულში მეზობელი ქვეყნებიდან დაბრუნებული ლტოლვილების დიდი ნაკადიც დაემატა, რამაც ქალაქში არსებული სერვისები შეზღუდა. ამასთანავე, უკანასკნელ წლებში, შემცირდა არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან არსებული ჰუმანიტარული დახმარებებიც.[14]

ავღანეთში კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შესახებ OCHA-ს მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2017 წლის 19 ნოემბრის მონაცემებით,

ფაქტობრივი გადაადგილება, 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, შეადგენდა 343,958 პირს, რომელთაც კონფლიქტის შედეგად დატოვეს საცხოვრებელი სახლები. ანგარიშში ქაბული მოხსენიებული არ არის, როგორც კონფლიქტის შედეგად დევნილების წარმოშობის პროვინცია, არამედ მოხსენიებულია მხოლოდ, როგორც სხვა პროვინციებიდან დევნილთა მიმღები პროვინცია. 2017 წლის 1 იანვრიდან 14 ნოემბრის ჩათვლით, 6,205 პირი გადაადგილდა ქაბულში. იძულებით გადაადგილებულ პირებს მიაჩნიათ, რომ უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ქაბულში უკეთესია. შესაბამისად, აღნიშნულის გამო გადაადგილდებიან დედაქალაქში.[15]

[1]EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[2] UNGA – UN General Assembly, The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security, 3 March 2017, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[3] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Annual Report 2016 on Protection of Civilians in Armed Conflict, Kabul, Afghanistan February 2017, p. 10-12 available at:

(accessed 24 November, 2017)

[4] UNAMA – UN Assistance Mission in Afghanistan, Quarterly Report on the Protection of Civilians in Armed Conflict: 1 January to 30 September 2017, p. 1-4, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[5] BBC – Kabul Green Zone attacked by suicide bomber, 31 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41819850 (accessed 24 November, 2017)

[6] BBC – Military cadets killed in Kabul minibus suicide bombing, 21 October 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41708357 (accessed 24 November, 2017)

[7] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least 72 Dead After Two Attacks On Mosques in Afghanistan, 20 October 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/348066/479738_en.html (accessed 24 November, 2017)

[8] BBC – Suicide ‘shepherd’ bomber kills several people near Kabul mosque, 29 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41445289 (accessed 24 November, 2017)

[9] BBC – Kabul air strike: US attack causes civilian casualties, 27 September 2017, available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-41422498 (accessed 24 November, 2017)

[10] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Three Civilians Wounded By Kabul Suicide Attack On Danish Military Convoy, 24 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346979/478515_en.html (accessed 24 November, 2017)

[11] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, At Least Three Killed In Suicide Blast Outside Kabul Cricket Stadium, 13 September 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/346596/478004_en.html (accessed 24 November, 2017)

[12] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty, Suicide Bombing Kills Five At Bank In Kabul, 29 August 2017, available at: https://www.ecoi.net/local_link/345875/477168_en.html (accessed 24 November, 2017)

[13] REUTERS – Afghanistan’s Shi’ites call for protection after latest mosque attack, 26 august 2017, available at: http://news.trust.org/item/20170826094946-qqwqk/ (accessed 24 November, 2017)

[14] EASO – EASO Country of Origin Information Report – Afghanistan, Security Situation, November 2016, available at:

(accessed 24 November, 2017)

[15] OCHA – Afghanistan: Conflict Induced Displacement (as of 19 November 2017) actual displacement between 1 January 2017 and 14 November 2017, available at: https://www.humanitarianresponse.info/en/operations/afghanistan/idps (accessed 24 November, 2017)

ავღანეთი – ჰერათის პროვინციაში არსებული ვითარება – ოქტომბერი, 2017

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) ავღანეთის შესახებ 2016 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ჰერათი ავღანეთის ერთერთი ყველაზე დიდი პროვინციაა და ქვეყნის დასავლეთით მდებარეობს. პროვინციას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ბადგჰისის (Badghis) პროვინცია და თურქმენეთი, ფარაჰის (Farah) პროვინცია – სამხრეთით, აღმოსავლეთით – გჰორის (Ghor) პროვინცია და ირანის ისლამური რესპუბლიკა დასავლეთით. ჰერათის პროვინცია შედგება 16 რაიონისგან: არდასკანი (Adraskan), ჩისტე შარიფი (Chiste Sharif), ფარსი (Farsi), გჰორიანი (Ghoryan), გულრანი (Gulran), გუზარა (Guzara), ჰერათი (Herat), ინჯილი (Injil), კარუხი (Karukh), კოჰსანი (Kohsan), კუშკი (Kushk), კუშკე კოჰნა (Kushke Kohna), ობე (Obe), პაშტუნ ზარგჰუნი (Pashtun Zarghun), შინდანდი (Shindand), ზინდა ჯანი (Zinda Jan). პროვინციის დედაქალაქია ჰერათი, რომლის მოსახლეობაა დაახლოებით 477,452; პროვინციის მოსახლეობაა დაახლოებით 1,890,202. ჰერათის პროვინციაში უმრავლესობა პაშტუნია. ქალაქ ჰერათში ტაჯიკური დომინირების ანკლავებია და მნიშვნელოვანი რაოდენობითაა წარმოდგენილი ჰაზარასა და აიმაქის უმცირესობები.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ ჰერათის პროვინციის ყველაზე არასტაბილური რაიონია შინდანდი, რომელიც ქალაქ ჰერათიდან 130 კილომეტრის მოშორებით მდებარეობს. რაიონის მოსახლეობა დაახლოებით 800 ათასია. შინდანდი ავღანეთის უმსხვილესი რაიონია, მაგრამ დაფინანსებას სხვა რაიონების მსგავსად იღებს. შინდანდზე მთელი ჰერათის პროვინციის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების მესამედი მოდის. უკანასკნელ წლებში უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარება შეირყა პროვინციის სხვა რაიონებშიც. პროვინციაში მდებარეობს საბჭოთა კავშირის მიერ აშენებული სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი სამხედრო საჰაერო ბაზა, რომელიც შემდეგ განაახლა შეერთებულმა შტატებმა, ძირითადად განიხილება ერთერთ დასაყრდენად ირანთან კონფრონტაციის შემთხვევაში. ამჟამად ბაზაზე ავღანელ პილოტებს წვრთნიან. შინდანდი ისტორიულად წარმოადგენს ოპიუმის რაიონს. აქ ასევე მოქმედებს ორი მნიშვნელოვანი გზა: წრიული გზა, რომელიც აკავშირებს ჰერათს და ყანდაჰარს, საიდანაც მეორე გზა მიდის ფარაჰისკენ.

2015 წლის 1-ელი სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისის ჩათვლით პროვინციაში დაფიქსირდა უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული 496 ინციდენტი.

კონკრეტული პირებისკენ მიმართული ძალადობა  95
შეიარაღებული კონფრონტაცია და საჰაერო იერიშები  197
აფეთქებები  41
უსაფრთხოების ორგანოები  144
კონფლიქტთან კავშირის არ მქონე ინციდენტები  15
სხვა სახის ინციდენტები  4
ჯამი  496

ინციდენტების რაოდენობა პროვინციების მიხედვით:

შინდანდი 154
ჰერათი 68
გუზარა 38
გულრანი 25
გჰორიანი 23
ობე 23
ადრასკანი 22
კუშკი 19
პაშტუნ ზარგჰუნი 19
ინჯილი 18
კუშკე კოჰნა 18
ჩისტე შარიფი 16
კოჰსანი 16
კარუხი 15
ზინდა ჯანი 12
ფარსი 9
ხაკე საფედი 1

ქალაქ ჰერათს თავს აფარებს ბევრი იძულებით გადაადგილებული პირი როგორც მეზობელი რაიონებიდან, ასევე მეზობელი პროვინციებიდან. გლუკის ინფორმაციით, ჰერათში ძირითადად ბადგჰისიდან, კუნდუზიდან, გჰორიდან და ფარიაბიდან გადმოდიან.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისის მიერ ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 31 ივნისის ჩათვლით პერიოდში ჰერათის პროვინციაში 107 ადამიანი დაიღუპა და 108 დაშავდა. აღიშნული მაჩვენებელი გასული წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14%-ით მეტია.[2]

ჰერათის პროვინციაში აღნიშნული მსხვერპლი ძირითადად გამოიწვია მეჩეთზე აგვისტოში განხორციელებულმა თავდასხმამ. გაეროს გენერალური მდივანი 2017 წლის 15 სექტემბერს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ავღანეთში უსაფრთხოების მხრივ არსებული მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ რამდენიმე სერიოზულ ინციდენტს ჰქონდა ადგილი საანგარიშო პერიოდში, მათ შორისაა 1-ელ აგვისტოს შიიტურ მეჩეთზე განხორციელებული თავდასხმა, რის შედეგადაც 90 ადამიანზე მეტი დაიღუპა; აღნიშნულმა ინციდენტმა ფართო უკმაყოფილება გამოიწვია როგორც ავღანურ, ასევე საერთაშორისო საზოგადოებაში. ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ უმეტესობა დოკუმენტირებულ შემთხვევებში ზიანდებოდნენ შიიტები.[3]

გაეროს ახალი ამბების სამსახურის ინფორმაციით, 28 ქალი და ბავშვი შეეწირა და დამატებით 16 დაშავდა ავღანეთში 2017 წლის აგვისტოს ბოლოს განხორციელებული საჰაერო იერიშების დროს. გაეროს მხარდაჭერის მისიამ ავღანეთში მოუწოდა ხელისუფლებას, რომ ინციდენტები დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად გამოიძიოს და მსხვერპლებზე შესაბამისი კომპენსაცია გასცეს. ინციდენტებს ადგილი ჰქონდა ჰერათისა და ლოგარის პროვინციებში.[4]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ გაეროს მონაცემების მიხედვით, ავღანეთში დაბრუნებულთა რაოდენობა ჯამში 85%-ით მეტია 2016 წელს, ვიდრე იყო 2015 წელს. დასავლეთის ქვეყნებიდან დაბრუნებულთა სამი ძირითადი დანიშნულების ადგილია ჰერათი, ქაბული და ბალხი (მაზარ ე-შარიფი). ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ მაზარ ე-შარიფის მსგავსად, ჰერათში უფრო დაბალია ადამიანებს შორის მსხვერპლის რაოდენობა, ვიდრე დანარჩენ ავღანეთში. გაეროს გენერალურმა მდივანმა ისაუბრა ურბანული გადაადგილების ტენდენციაზე და ხაზი გაუსვა პოზიტიურ პროგრესს ჰერათსა და მაზარ ე-შარიფში, სადაც პროექტებით დაცულია მიწის მფლობელობა თუ დასაქმების უფლებები, საცხოვრისის, საარსებო სერვისებისა და შემოსავლის წყაროების მიწოდება.[5]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი ავღანეთის შესახებ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ჰერათი ავღანეთის მთავარი სავაჭრო ჰაბია და აქვს მჭიდრო კავშირები ირანთან და თურქმენეთთან. გამომდინარე იქიდან, რომ ქვეყნის ეკონომიკა განიცდის სტაგნაციას, სავარაუდოა ვაჭრობის მკვეთრი ვარდნა, რაც ნეგატიურად აისახება დასაქმებასა და სერვისებზე ჰერათში. ჰერათში კარგადაა განვითარებული მცირე და საშუალო ბიზნესი, ძირითადად ხელნაკეთი ნივთების, ხალიჩებისა და აბრეშუმის სფეროში. პროვინციას ასევე აქვს წარმოება, მათ შორის ფეხსაცმელების ფაბრიკა, მობილური ტელეფონებისა და მაცივრების ქარხნები. 2001 წლიდან მოყოლებული ჰერათმა მოიზიდა უფრო მეტი კერძო ინვესტიცია, ვიდრე რომელიმე სხვა ავღანურმა ქალაქმა.

ჰერათის ეკონომიკა განიცდის უსაფრთხოებასთან და პოლიტიკურ გაურკვევლობასთან დაკავშირებული პრობლემების გავლენას. კერძო ინვესტიციების რაოდენობამ ქალაქ ჰერათში იკლო, განსაკუთრებით სამშენებლო სფეროში, რასაც ქალაქში დაუმთავრებელი შენობების მოხშირება მოწმობს. ადგილი აქვს დისკრიმინაციას და ნეპოტიზმს ჰერათში ანაზღაურებად დასაქმებაზე ხელმისაწვდომობის კუთხით. პროპორციულობა ქალთა დასაქმების კუთხით, ჰერათში გაცილებით მაღალია, ვიდრე ავღანეთის სხვა ურბანულ საზოგადოებაში. ქალებს ხელი მიუწვდებათ დასაქმებაზე სამკერვალოებში, სოფლის მეურნეობის კოოპერატივებში, ქარგვისა და სილამაზის ცენტრებში. ვრცელდება ცნობები ქალთა შევიწროვებაზე სამსახურებში, განსაკუთრებით ქალაქ ჰერათში.

ქალაქ ჰერათში წერა-კითხვის ცოდნის საერთო მაჩვენებელი 62.8%-ია (70.1% მამაკაცებში და 55.4% ქალებში). ასევე, ჰერათს აქვს უმაღლესი მაჩვენებელი დაწყებითი (78%), საშუალო (42%) და მაღალი კლასის (28.8%) სასკოლო დასწრების მხრივ. ასევე, მაღალია დასწრების მაჩვენებელი უმაღლესი განათლების მიმართულებით (12.9%). ჰერათში იზრდება კერძო განათლების პრაქტიკა. 2015 წელს დაახლოებით 30 ათასი სტუდენტი შევიდა კერძო სკოლაში, სადაც წლიური გადასახადი 1500 ამერიკულ დოლარამდეა. კერძო სკოლები მიმზიდველია უკეთესი პირობებით და სწავლის უფრო მაღალი ხარისხით. 2015 წელს 30 ათასი სტუდენტი, მათ შორის 5 ათასი ქალი დადიოდა ჰერათის მადრასაში (ისლამური რელიგიური სკოლა). ჰერათში მოქმედებს ერთი სახელმწიფო და 7 კერძო უნივერსიტეტი. სახელმწიფო უნივერსიტეტს ადანაშაულებდნენ კორუფციაში და პოლიტიკურ ჩარევაში მისაღებ გამოცდებთან დაკავშირებით.

მაზარ ე-შარიფსა და ჰერათში ფუნქციონირებს ჯანდაცვის ობიექტების ქსელი – კლინიკები, ჰოსპიტალები და მობილური კლინიკები. ქსელი ჯერ კიდევ ვითარდება. 2017 წლის იანვარში ჯანდაცვის სამინისტრომ ჰერათში 14 ახალი ჯანდაცვის ობიექტის მშენებლობა დაიწყო, მათ შორის  ხელოვნური კიდურების სახელოსნო და დამხმარე მოწყობილობები ჰერათის რეგიონული ჰოსპიტალისთვის, ჰერათის რეგიონული სისხლის ბანკი და სამშობიარო ჰოსპიტალი. ჰერათი სარგებლობს უფრო ადვილი ხელმისაწვდომობით ჯანდაცვის ობიექტებზე, ვიდრე სხვა ქალაქები.

ჰერათის პროვინცია ეთნიკურად ჰეტეროგენულია. ქალაქ ჰერათში პოლიციის პირადი შემადგენლობის რაოდენობის, მათ შორის ეთნიკური და გენდერული გადანაწილების შესახებ ინფორმაცია არაა ხელმისაწვდომი. ქალაქი 16 ადმინისტრაციულ ერთეულადაა დაყოფილი. ქალაქის თითოეულ ურბანულ რაიონს საკუთარი პოლიციის განყოფილება აქვს. ქალაქ ჰერათში პოლიციელების უფრო დიდი რაოდენობაა კონცენტრირებული ვიდრე პროვინციულ ნაწილში. ავღანური საინფორმაციო სააგენტო 2017 წლის თებერვალში წერდა, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა იყო უკმაყოფილო უსაფრთხოებისა და სასამართლო ინსტიტუციების სისუსტით ქალაქ ჰერათში, რაც მოტივირებული იყო 2016 წლის მარტიდან 2017 წლის მარტამდე პერიოდში მკვლელობების გახშირებით. უსაფრთხოება ქალაქსა და ქალაქის გარეთ მერყევია. დაუცველი მდგომარეობა ქალაქ ჰერათში თავისი ბუნებით კრიმინალურია და მოიცავს ისეთ ინციდენტებს, როგორიცაა გატაცებები, მკვლელობები და ძარცვა. ადგილობრივი სამოქალაქო საზოგადოება აღნიშნავს, რომ ჰერათში ახლა ყველაზე მეტად გატაცების ან მათი შვილის გამოსასყიდის მიზნით გატაცების ეშინიათ. ასევე, მზარდი ტენდენცია იგრძნობოდა რელიგიური ლიდერებისა და პოლიტიკოსების მკვლელობის მხრივ.[6]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report. Afghanistan: Security Situation, November 2016, available at:

[accessed 20 October 2017]

[2] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Afghanistan: Security and humanitarian situation, August 2017, v 4.0, available at:

[accessed 20 October 2017]

[3] UN Secretary-General (UNSG), The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security , 15 September 2017, A/72/392–S/2017/783, available at:

[accessed 20 October 2017]

[4] UN News Service, Afghanistan: UN mission confirms at least 44 civilians killed, injured in latest airstrikes, 1 September 2017, available at:

[accessed 20 October 2017]

[5] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Afghanistan: Security and humanitarian situation, August 2017, v 4.0, available at:

[accessed 20 October 2017

[6] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report Afghanistan: Key socio-economic indicators, state protection, and mobility in Kabul City, Mazar-e Sharif, and Herat City, August 2017, available at:

[accessed 20 October 2017]

დაიჯესტი – მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა – 16-23 სექტემბერი, 2017

ლონდონის მეტროში მომხდარ ტერაქტზე პასუხისმგებლობა საერთაშორისო ტერორისტულმა ორგანიზაცია ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო – ბოლო მონაცემებით, ტერაქტის შედეგად დაშავდა 29 ადამიანი. არც ერთი მათგანის სიცოცხლეს საფრთხე არ ემუქრება.[1]

ერაყის ქურთისტანი დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის ჩასატარებლად ემზადება – პლებისციტი 25 სექტემბერსაა ჩანიშნული. რეგიონის დამოუკიდებელ გადაწყვეტილებას ოფიციალური ბაღდადი ეწინააღმდეგება. რეფერენდუმის ჩატარებას საფრთხის შემცველად ასახელებს რეგიონისა და საერთაშორისო საზოგადოების არაერთი სახელმწიფოც.

ერაყის ქალაქ კირკუკში ქურთისტანის რეფერენდუმის მხარდასაჭერად ქურთებმა და არაბებმა აქცია გამართეს. დემონსტრაციაში მონაწილეობა ორი ათასამდე ადამიანმა მიიღო. ერაყის ქურთისტანის ავტონომიური რეგიონი დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის ჩატარებას 25 სექტემბერს გეგმავს. აღნიშნულ გადაწყვეტილებას ერაყის ხელისუფლება ეწინააღმდეგება. რეფერენდუმმა გარკვეული დაძაბულობა შესაძლოა, სწორედ ქალაქ კირკუკში გამოიწვიოს, სადაც ქურთები, არაბები და თურქმენები ძალაუფლების განმტკიცებას ცდილობენ. კირკუკი დედაქალაქ ბაღდადიდან ჩრდილოეთით, 290 კილომეტრში მდებარეობს. კირკუკის პროვინციაზე კონტროლის პრეტენზიას, ერაყის ცენტრალური ხელისუფლება და ქურთისტანის რეგიონი აცხადებს.

აშშ-ის და თურქეთის ლიდერები ერაყის ქურთისტანში დაგეგმილ რეფერენდუმს ეწინააღმდეგებიან. ნიუ-იორკში გამართულ შეხვედრაზე დონალდ ტრამპმა და რეჯეფ ტაიპ ერდოღანმა განაცხადეს, რომ რეფერენდუმის ჩატარებას, შესაძლოა, სერიოზული შედეგები მოჰყვეს. ლიდერებმა დაადასტურეს, რომ ქურთისტანის რეგიონული მთავრობის მიერ 25 სექტემბერს დაგეგმილ რეფერენდუმს არ ემხრობიან. მათ ქურთების ლიდერებს მოუწოდეს, ყველა საკითხზე ინტენსიური მოლაპარაკებები დაიწყონ. აშშ და თურქეთი მზად არიან, მოლაპარაკების პროცესს მხარი დაუჭირონ.

თურქეთის არმიამ ერაყის ჩრდილოეთით, ქურთისტანის საზღვართან სამხედრო წვრთნები დაიწყო. თურქეთის შეიარაღებულმა ძალებმა სამხედრო სწავლება სილოპისა და ჰაბურის რაიონებში დაიწყეს. წვრთნების პარალელურად რეგიონში ტერორიზმთან ბრძოლის ოპერაცია მიმდინარეობს. ერაყის ქურთისტანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი 25 სექტემბერსაა დანიშნული. ერაყელი ქურთების გადაწყვეტილებას რეგიონის ქვეყნების ნაწილი, თურქეთი და ირანი, ასევე არაბული სახელმწიფოების ლიგა ეწინააღმდეგება.[2] [3] [4] [5]

თურქეთმა დაკავებული ფრანგი ჟურნალისტი ლუპ ბურო პატიმრობიდან გაათავისუფლა – 50-დღიანი პატიმრობის შემდეგ, თურქეთმა ტერორისტულ დაჯგუფებასთან კავშირის ბრალდებით დაკავებული ფრანგი ჟურნალისტი, ლუპ ბურო გაათავისუფლა. ჟურნალისტი სტამბოლიდან პარიზში უკვე დაბრუნდა. „უდიდეს შვებას ვგრძნობ, რადგან დღეს დილამდე დარწმუნებული არ ვიყავი, რომ მათავისუფლებდნენ. ძალიან მწირი ინფორმაცია მქონდა. შემდეგ უბრალოდ აეროპორტში მიმიყვანეს და მთელი ეს ისტორია დასრულდა“, – წერს ჟურნალისტი სოციალურ ქსელში. საფრანგეთში ლუპ ბუროს ახლობლები და კულტურის მინისტრი ფრანსუაზა ნისენი დახვდნენ. ჟურნალისტს ტელეფონით ესაუბრა პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონიც. ლუპ ბუროს გათავისუფლება ანკარაში საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის, ჟან-ივ ლე დრიანის ვიზიტის შედეგად მოხერხდა, რომელმაც მოლაპარაკებები თურქ კოლეგასთან და პრეზიდენტ ერდოღანთან გამართა. ლუპ ბურო ერაყ-თურქეთის საზღვარზე 26 ივლისს დააკავეს. ჟურნალისტის გათავისუფლებას ეხმაურება ეუთოს მედიათავისუფლების ბიუროც და თურქეთის ხელისუფლებას დაკავებული ჟურნალისტების, მათ შორის ოპოზიციური გაზეთ „ჯუმჰურიეთის“ რედაქციის წევრების გათავისუფლებისკენ მოუწოდებს.[6]

გერმანელ მოზარდს ერაყში სიკვდილით დასჯა ემუქრება – გერმანიის 16 წლის წლის მოქალაქე ლინდა ვენზელს, რომელიც თვითგამოცხადებული ისლამური სახელმწიფოს წევრის არაოფიციალური ცოლი იყო, ერაყის სასამართლომ, შესაძლოა, სიკვდილი მიუსაჯოს. ლინდა ვენზელი მოსულში ჯიჰადისტების განდევნის შემდეგ, ერაყელმა ჯარისკაცებმა დააპატიმრეს. ის დღესდღეობით ბაღდადის ციხეში იმყოფება. ერაყის პრემიერ-მინისტრის თქმით, ლინდა ვენზელი ჯიჰადისტებს შორის ერთ-ერთი იყო, „ვინც უდანაშაულო ადამიანებს საკუთარი ხელით ხოცავდა“. ვენზელი დრეზდენიდან ერაყში 2016 წელს ჩავიდა. მან თვითგამოცხადებული ისლამური სახელმწიფოს წევრი ინტერნეტით გაიცნო. როგორც ირკვევა, ჯიჰადისტს თურქეთში შეხვდა, საიდანაც ჯერ სირიაში, შემდეგ კი ერაყის ქალაქ მოსულში გაემგზავრნენ. ლინდა ვენზელის ქმარი რამდენიმე თვის წინ მოკლეს. ვენზელის საქმით გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი დაინტერესდა, თუმცა ორ ქვეყანას შორის შეთანხმება მოქალაქეთა ექსტრადირების შესახებ ამ დრომდე არ გაფორმებულა, რაც გოგონას სამშობლოში დაბრუნების პროცესს აფერხებს. ვენზელის ჩათვლით ბაღდადის ციხეში სასჯელს გერმანიის სამი მოქალაქე იხდის. 2016 წელს ერაყის სასამართლომ ტერორიზმში ბრალდებულ 80-მდე ადამიანს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა. თუ ერაყის პრემიერ-მინისტრი გერმანელ მოზარდს არ შეიწყალებს, შესაძლოა, ლინდა ვენზელი ტერორიზმისა და მასობრივი მკვლელობის ბრალდებით გაასამართლონ, რაც ერაყის სისხლის სამართლის კოდექსის თანახმად, უმკაცრეს სასჯელს – ჩამოხრჩობას ითვალისწინებს.[7]

დეირ ელ-ზორის გათავისუფლების ოპერაციის ფარგლებში, სირიის არმიამ მდინარე ევფრატი გადალახა – სამხედრო ოპერაციის ფარგლებში ქალაქის მახლობლად რამდენიმე სოფელი გათავისუფლდა. სირიის არმიამ სატანკო დივიზიისა და რუსეთის საჰაერო ძალების დახმარებით, მდინარე ძალის გამოყენებით გადალახა. ოპერაციის დროს საინჟინრო დანაყოფის მიერ გაკეთებული ხიდი იქნა გამოყენებული. ოპერაციის დროს სირიის არმიამ ჯიჰადისტების სამხედრო ავტომობილები გაანადგურა. სირიის სამთავრობო ძალები შეტევას ქალაქშიც ახორციელებენ. ჯიჰადისტების კონტროლისგან რამდენიმე მნიშვნელოვანი უბანი გათავისუფლდა. ქალაქ დეირ ელ-ზორს რადიკალი ისლამისტები 2014 წლიდან აკონტროლებენ.[8]

აშშ ავღანეთში დამატებით 3 000 სამხედროს გაგზავნის – მათი უმრავლესობა დანიშნულების ადგილზე უკვე გაემგზავრა. ამის შესახებ აშშ-ის თავდაცვის მდივანმა, ჯეიმს მეტისმა განაცხადა. ამჟამად ავღანეთში უკვე იმყოფება 11 000-მდე ამერიკელი ჯარისკაცი. გასულ თვეში აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა ავღანეთის შესახებ სტრატეგია გაასაჯაროვა, რომელიც აღნიშნულ ქვეყანაში ამერიკული კონტინგენტის გაზრდას ითვალისწინებდა. პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებამდე, დონალდ ტრამპი თავისი წინამორბედის, ბარაკ ობამას ადმინისტრაციას ხშირად მოუწოდებდა, ავღანეთიდან ჯარების გამოყვანისკენ. თუმცა გასულ თვეში ტრამპმა განაცხადა, რომ ამერიკელი სამხედროები ამ ქვეყანაში ტერორისტების დამარცხებამდე დარჩებიან. ამერიკელი სამხედროები ავღანეთში უკვე 16 წელია იმყოფებიან. ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების მხარდაჭერასთან ერთად, ისინი ნატოს „მტკიცე მხარდაჭერის“ მისიაში მონაწილეობენ. ამის მიუხედავად, ავღანეთის მთავრობა სრულად მხოლოდ ტერიტორიების ნახევარს აკონტროლებს.[9]

პირველ ოქტომბერს კატალონიის ხელისუფლება ესპანეთისგან გამოყოფის შესახებ რეფერენდუმის ჩატარებას გეგმავს – ესპანეთის ხელისუფლება რეგიონის გადაწყვეტილებას უკანონოს უწოდებს, ფედერალურმა მოსამართლეებმა კი რეფერენდუმის აკრძალვასთან დაკავშირებით ინსტრუქციები გამოაქვეყნეს. ესპანეთის პოლიციამ რამდენიმე კატალონიელი მაღალჩინოსანი დააკავა, ასევე რამდენიმე რეგიონულ განყოფილებაში ჩხრეკა ჩატარდა. ამის საპასუხოდ, საპროტესტო აქციებში მონაწილეობისთვის ათასობით კატალონიელი ქუჩებში გამოვიდა.

კატალონიის 700-მდე ქალაქის მერმა ესპანეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიუხედავად, პირველ ოქტომბერს დაგეგმილი ე.წ. რეფერენდუმის მიმართ მხარდაჭერა დააფიქსირა. მანამდე ესპანეთის მთავრობამ მერებს მოუწოდა, გაემიჯნონ არაკონსტიტუციურ რეფერენდუმს, რომელიც სასამართლოს მიერ არალეგიტიმურადაა აღიარებული. ესპანეთის სამეფოს კანონმდებლობის თანახმად, რეფერენდუმს ძალა მხოლოდ იმ შემთხვევაში აქვს, თუ მთელი ქვეყნის მასშტაბით, ჩვიდმეტივე ავტონომიაში ტარდება. ესპანეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ ოქტომბრის ე.წ. რეფერენდუმი არაკანონიერად ცნო.

ესპანეთის გენერალურმა პროკურატურამ კატალონიის ავტონომიური მთავრობის რამდენიმე მაღალჩინოსნის წინააღმდეგ გამოძიება დაიწყო. ავტონომიური მთავრობის მეთაურ კარლეს პუიჩდემონს, მის მოადგილეს და თანამდებობის 12 წევრს ბიუჯეტის თანხის არამიზნობრივად გაფლანგვაში ედებათ ბრალი. ე.წ. რეფერენდუმის კითხვა შემდეგნაირად იქნება ფორმულირებული: „გსურთ თუ არა კატალონია იყოს დამოუკიდებელი სახელმწიფო რესპუბლიკური წყობით?“. უახლესი სოციოლოგიური კვლევების მიხედვით, კატალონიის დამოუკიდებლობას სულ უფრო ნაკლები ადამიანი უჭერს მხარს. გამოკითხვების თანახმად, თითქმის 7 მილიონი კატალონიელიდან 56% რეფერენდუმს არალეგარულად მიიჩნევს, ხოლო ესპანეთიდან გამოყოფას მხოლოდ 38% უჭერს მხარს.

კატალონიაში დამოუკიდებლობის შესახებ რეფერენდუმის ჩატარების მომხრეთა საპროტესტო აქციის მონაწილეების წინააღმდეგ პოლიციამ ძალა გამოიყენა. დააკავეს რამდენიმე დემონსტრანტი. ბარსელონაში აქციები მას შემდეგ დაიწყო, რაც ესპანეთის პოლიციამ კატალონიის მთავრობის 14 მაღალჩინოსანი დააკავა. მათ ბრალად უკანონო რეფერენდუმის ჩასატარებლად მზადება დასდეს. მათ დასაცავად გამართული საპროტესტო აქციის მონაწილეები ესპანეთის ცენტრალური მთავრობის საწინააღმდეგო სლოგანებს სკანდირებდნენ. „სად არის ევროპა?“, „ძირს საოკუპაციო ძალები“ – ყვიროდნენ დემონსტრანტები.[10] [11] [12]

[1] New York Post; ISIS claims responsibility for London subway attack; By Chris Perez; September 15, 2017; available at: http://nypost.com/2017/09/15/isis-claims-responsibility-for-london-subway-attack/

[2] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; ერაყის ქურთისტანი დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის ჩასატარებლად ემზადება – ოფიციალური ბაღდადის რეაქცია; გივი ბარამიძე; 16.09.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/179286.html

[3] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; ერაყის ქალაქ კირკუკში ქურთისტანის რეფერენდუმის მხარდასაჭერად ქურთებმა და არაბებმა აქცია გამართეს; გივი ბარამიძე; 20.09.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/179832.html

[4] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; აშშ-სა და თურქეთის ლიდერები ერაყის ქურთისტანში დაგეგმილ რეფერენდუმს ეწინააღმდეგებიან; გივი ბარამიძე; 22.09.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/180182.html

[5] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; თურქეთის არმიამ ერაყის ჩრდილოეთით, ქურთისტანის საზღვართან სამხედრო წვრთნები დაიწყო; გივი ბარამიძე; 18.09.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/179482.html

[6] Reuters; Turkey releases French journalist detained on Iraqi border; Reuters Staff; September 15, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-france-journalist/turkey-releases-french-journalist-detained-on-iraqi-border-idUSKCN1BQ1VQ

[7] Independent; German teenage “ISIS bride” could face death penalty in Iraq; Rachel Roberts; 18 September 2017; available at: http://www.independent.co.uk/news/world/german-isis-bride-teenage-iraq-death-penalty-hanging-linda-wenzel-a7952876.html

[8] Reuters; Syrian army sends more troops across Euphrates, near U.S.-backed forces; Reuters Staff; September 18, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-army/syrian-army-sends-more-troops-across-euphrates-near-u-s-backed-forces-idUSKCN1BT2B9

[9] BBC; US sends 3,000 more troops to Afghanistan; 18 September 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-us-canada-41314428

[10] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; სურს თუ არა კატალონიას ესპანეთისგან გამოყოფა; გივი ბარამიძე; 22.09.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/180255.html

[11] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; კატალონიელი მერები ოფიციალურ მადრიდს დაუმორჩილებლობას უცხადებენ; ქეთი თუთბერიძე; 17.09.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/179370.html

[12] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; კატალონიაში საპროტესტო აქციის მონაწილეების წინააღმდეგ პოლიციამ ძალა გამოიყენა; ლევან ახალაია; 21.09.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/180006.html