სუდანი. უსაფრთხოების და ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. მაისი, 2018

დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისის მიერ გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში მოგზაურთათვის აღწერილია ამა თუ იმ ქვეყანაში მოგზაურობის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებული რჩევები. რუქაზე წითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ საერთოდ არ იმოგზაურონ;  ყვითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ იმოგზაურონ მხოლოდ განსაკუთრებული აუცილებლობის შემთხვევაში; მწვანე ფრად აღნიშნულია ზონა, სადაც მოგზაურობა ნებადართულია რჩევების გათვალისწინებით.

სუდანის შესახებ არსებულ სარჩევში, აღნიშნულია, რომ უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე, მოგზაურებმა თავი უნდა შეიკავონ დარფურში, წითელი ზღვის და ეთიოპიის საზღვართან ასევე, აბეის რეგიონში, სამხრეთ კორდოფანში და ლურჯი ნილოსის შტატში, ჩრდილოეთ კორდოფანის და თეთრი ნილოსის შტატში, კოსტი-ელ ობეიდ-ენ ნაჰუდის ტერიტორიებზე მოგზაურობისგან.

მხოლოდ განსაკუთრებული აუცილებლობის შემთხვევაში ტურისტებს შეუძლიათ იმოგზაურონ ენ-ნაჰუდის დასავლეთ ქალაქებში დარფურის საზღვრამდე.

დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისის ინფორმაციით, 2018 წლის იანვრიდან მოყოლებული, პურზე ფასების ზრდის გამო, საპროტესტო აქციები იმართებოდა, სუდანის გარკვეულ ტერიტორიებზე, კონკრეტულად კი დასავლეთ დარფურის, ვად მადანის, ომდურმანის და ბაჰრის რაიონებში; ხარტუმში, ასევე, ხარტუმის უნივერსიტეტის მიმდებარე ტერიტორიებზე. საპროტესტო აქციის დასაშლელად, ზოგ შემთხვევაში ცრემლსადენი გაზი იქნა გამოყენებული.

ვრცელდებოდა ინფორმაცია სამთავრობო ძალებსა და მეამბოხე დაჯგუფებებს შორის შეტაკებების განახლების შესახებ ლიბიის საზღვრის მიმდებარედ და სამხრეთ დარფურში.[1]

“Amnesty International”-ის მიერ 2018 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეხება სუდანში 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს, უსაფრთხოების ძალების სამიზნეს წარმოადგენდნენ ოპოზიციური პარტიის წევრები, ადამიანის უფლებათა დამცველები და პოლიტიკური აქტივისტები, რომელთაც თვითნებურად აკავებდა და აპატიმრებდა. შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება თვითნებურად იზღუდებოდა. უსაფრთხოების და ჰუმანიტარული კუთხით არსებული მდგომარეობა დარფურში, ლურჯ ნილოსსა და სამხრეთ კორდოფანის შტატებში კვლავ შემაშფოთებელი იყო, სადაც მუდმივად ირღვეოდა საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებების სამართალი.[2]

“Human Rights Watch”-ის მიერ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სუდანში ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით კვლავ ჰქონდა ადგილი ხელისუფლების მიერ განხორციელებულ რეპრესიებს და ძალადობას ძირითადი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების დარღვევას და რელიგიის თავისუფლების შეზღუდვას.

დარფურში, სამხრეთ კორდოფანში და ლურჯ ნილოსში, სუდანის სწრაფი მოქმედების ძალები და სხვა მთავრობის მოკავშირე ძალები თავს ესხმოდნენ მშვიდობიან მოსახლეობას. საანგარიშო პერიოდში, ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა დააკავეს აქტივისტი სტუდენტები, ადამიანის უფლებების დამცველები, ოპოზიციური პარტიის წევრები და ჟურნალისტები.

შეკრების, აზრის გამოხატვის და ასოციაციის თავისუფლება

სამთავრობო უსაფრთხოების ძალები გადაჭარბებულ ძალას იყენებდნენ ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო გამოსვლების ჩასახშობად. სექტემბერში, სამთავრობო ძალებმა ცეცხლი გაუხსნეს სამხრეთ დარფურში, კალმას იძულებით გადაადგილებულ პირთა ბანაკში გამართულ საპროტესტო აქციის მონაწილეებს, რასაც ხუთი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო ოცამდე ადამიანი დაიჭრა. ბანაკში მცხოვრები პირები, პრეზიდენტ ალ-ბაშირის ვიზიტს აპროტესტებდნენ.

ხელისუფლებამ გადაჭარბებული ძალა გამოიყენა უნივერსიტეტების ტერიტორიაზე გამართული საპროტესტო აქციების დროს. მაისში, თეთრი ნილოსის შტატში, სადაო არჩევნებთან დაკავშირებით მომხდარი შეტაკებების შემდეგ, პოლიციამ და უსაფრთხოების ძალებმა რეიდები განახორციელეს საერთო საცხოვრებელში, სადაც სტუდენტებს ფიზიკურად გაუსწორდნენ, რის შედეგადაც რამდენიმე დაიჭრა ხოლო ათობით სტუდენტი დააკავეს. აღნიშნული დაკავებების საპასუხოდ, 1000-ზე მეტი დარფურელი სტუდენტი წამოვიდა  უნივერსიტეტიდან. ისინი უნივერსიტეტს ადანაშაულებდნენ დარფურელი სტუდენტების მიმართ დისკრიმინაციულ დამოკიდებულებაში. წლის ბოლოსთვის 9 სტუდენტი კვლავ საპატიმროში რჩებოდა.

აგვისტოდან სექტემბრამდე პერიოდში, უსაფრთხოების ძალების ოფიციალურმა პირებმა  გაერთიანებული სახალხო ფრონტის, დარფურის მეამბოხეთა ჯგუფის სტუდენტური განშტოების ათობით წევრი დააკავეს, რომლებიც ხარტუმის და ომდურმანის ქუჩებში საპროტესტო აქციებს ატარებდნენ.

რელიგიის თავისუფლება

2017 წლის დასაწყისში, ხარტუმის ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ ისინი გაანადგურებდნენ სულ მცირე 27 ტაძარს ხარტუმში. აღნიშნული გადაწყვეტილება გააპროტესტა საეკლესიო ორგანიზაციამ. მაისში, მიწის საკუთრებასთან დაკავშირებული დავის შემდეგ, პოლიციამ და უსაფრთხოების სხვა ძალებმა გაანადგურეს ხარტუმში, სობას ტერიტორიაზე მდებარე ეკლესია.

ხელისუფლების წამომადგენლებმა აკრძალეს ახალი ეკლესიების მშენებლობა. 2013 წელს, ხელმძღვანელობის და შემოწირულობის საკითხების მინისტრმა განაცხადა, რომ არ არის ახალი ეკლესიების აგების აუცილებლობა, რადგან ჩრდილოეთ სუდანელი ქრისტიანები ჩრდილოეთ სუდანში დაბრუნდებიან 2011 წელს მოპოვებული დამოუკიდებლობის შემდეგ.[3]

[4]

ავსტრიის თავშესაფრისა და წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრმა (ACCORD) 2017 წლის სექტემბერში გამოაქვეყნა რუკა, სადაც  მოცემულია ინფორმაცია 2017 წლის მეორე ნახევარში, სუდანის ტერიტორიაზე დაფიქსირებული ინციდენტების  შესახებ:

ალ-ჯაზირას ტერიტორიაზე, კონკრეტულად კი ვად მედანში დაფიქსირდა 2 ინციდენტი, რომელიც უმსხვერპლოდ დასრულდა.

ალ ქადაფირის ტერიტორიაზე, ბუსანდას და გადარეფში დაფიქსირდა 2 ინციდენტი, ასევე უმსხვერპლოდ დასრულდა.

ლურჯი ნილოსის შტატში, ბაუს, ბაუთის და ედდამაზინის ტერიტორიაზე დაფიქსირდა 6 ინციდენტი, რასაც 17 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

ცენტრალურ დარფურში, აჯას, ბარბარას, ბინდისის, ბოგას, ბუროს, დაბ ნაირას, აღმოსავლეთ ჯაბელ მარას, ფანგა სუკის, გოლოს, გულდოს, ჰებელ მარაჰის, კურიფალის, კვილას, მაგულას, მარას, მარრას, მურაიას, ნერტიტის, ნიამას, სალაიალეს, შავას, სურეს, უმ დუხუნის, ზალინგეის ტერიტორიებზე დაფიქსირდა 41 ინციდენტი, რასაც 96 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

აღმოსავლეთ დარფურში, ადილას, არტო ბარგოს, ედ დაეინის, კილა აბის, მუჰაჯირიას, საბანემას, შატაიას, შაერიას, ტუჰამას, უშაირაიას, ტერიტორიებზე 12 ინციდენტი დაფიქსირდა, რასაც 88 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

კასალაში, ახალი ჰალფას ტერიტორიაზე ერთი ინციდენტი დაფიქსირდა, რომელსაც მსხვერპლი არ მოყოლია.

ხარტუმის შტატში, ქ. ხარტუმის, ომდურმანის და აღმოსავლეთ სობას ტერიტორიაზე 20 ინციდენტი დაფიქსირდა, რომლის შედეგადაც 1 ადამიანი იქნა მოკლული.

ჩრდილოეთ დარფურში, ბანჯადიდის, ელ ფაშერის, ენსიროს, ფატა ბორნოს, გალაბის, ჯაბალ ტინაჰის, კაბკაბიას, კარკას, კარნოის, კატურის, ხიტირის, კორმას, კულის, კუმას, კუტუმის, მაიას, მუზბატის, სარაფ ომრას, სორტონის, ტაბიტის, ტავეიშას, ტავილას, ვადის, ჰავარის, ვადი ტარნის ტერიტორიებზე 54 ინციდენტი დაფიქსირდა, რასაც 174 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

ჩრდილოეთ კურდუფანში, ელ ობეიდის და სოდარის ტერიტორიებზე 3 ინციდენტი დაფიქსირდა, რასაც ორი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

სუდანის ჩრდილოეთით, დონგოლას, ედ დებას, ვადი ჰალფას ტერიტორიაზე მომხარ 6 ინციდენტს 3 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

წითელი ზღვის შტატში, პორტ სუდანის ტერიტორიაზე ერთი ინციდენტი დაფიქსირდა, რომელიც უმსხვერპლოდ დასრულდა.

მდინარე ნილოსის სთატში, ელ მატამას ტერიტორიაზე ერთი ინციდენტი დაფიქსირდა, რომელიც უმსხვერპლოდ დასრულდა.

სენარის შტატში, ალ-მაზმუმის, ასალაიას და ელ სუკის ტერიტორიებზე 3 ინციდენტი დაფიქსირდა, რომლიც მსხვერპლის გარეშე დასრულდა.

სამხრეთ დარფურში, ბირკატულის, ბურამის, დერიბატის, დუმას, ედ ალ ფურსანის, ჰაშაბას, კასის, კეილას, მარშინგის, ნადჰიფის, ნიტეაგას, ნიალას, და სესაბანის ტერიტორიებზე მომხდარ 25 ინციდენტს, 59 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

სამხრეთ კურდუფანში, დელინგის, ჯაბალ ჰაჯარ აჯავადის, კალკადას და ლირის ტერიტორიებზე მომხდარ 9 ინციდენტს, 4 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

დასავლეთ დარფურში, ელ გენეინას, კრინდიგის, მურნეის, სერაფ ჯიდადის, სირბას, უმ დუხას ტერიტორიებზე მომხდარ 7 ინციდენტს 8 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

დასავლეთ კურდუფანში, ან ნაჰუდის, დაბატ უბაიდის, ელ ფულას და მეირამის ტერიტორიებზე 9 ინციდენტი დაფიქსირდა, რასაც 97 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

თეთრი ნილოსის შტატში, ბახტ არ რუდას, კაბამბურა ალიფის და უმ სუნქურის ტერიტორიებზე მომხდარ 5 ინციდენტს 14 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.[5]

[1] GOV UK: The Foreign and Commonwealth Office – Foreign travel advice: Sudan; Updated: 30 April 2018;  https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/sudan [accessed May 1, 2018]

[2] Amnesty International Report: Sudan 2017/2018 https://www.amnesty.org/en/countries/africa/sudan/report-sudan/ [accessed May 1, 2018]

[3] Human Rights watch: World Report 2018/Sudan/Events of 2017 https://www.hrw.org/world-report/2018/country-chapters/sudan [accessed on 1 May 2018]

[4] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Sudan, 2. Quartal 2017: Kurzübersicht über Vorfälle aus dem Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED), 14 September 2017

[accessed on 1 May 2018]

[5] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Sudan, 2. Quartal 2017: Kurzübersicht über Vorfälle aus dem Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED), 14 September 2017

[accessed on 1 May 2018]