ალჟირი. უსაფრთხოების და ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. მაისი, 2020

ჟენევის აკადემიის პროექტის RULAC – „კანონის უზენაესობა შეიარაღებული კონფლიქტისას (Rule of Law in Armed Conflicts) მიხედვით, დღევანდელი მდგომარეობით, ალჟირში როგორც საერთაშორისო, ასევე, შიდა ტიპის შეიარაღებული კონფლიქტი – არ ფიქსირდება.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისმა 2020 წლის 21 მაისს  გამოაქვეყნა განახლებული რუქა, სადაც აღწერილია მოგზაურთათვის ალჟირში მოგზაურობის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებული რჩევები. რუქაზე წითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ საერთოდ არ იმოგზაურონ;  ყვითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ იმოგზაურონ მხოლოდ განსაკუთრებული აუცილებლობის შემთხვევაში; მწვანე ფრად აღნიშნულია ზონა, სადაც მოგზაურობა ნებადართულია რჩევების გათვალისწინებით.

ოფისი მოუწოდებს ბრიტანეთის მოქალაქეებს, კატეგორიულად შეიკავონ თავი ლიბიის, მავრიტანიის, მალისა და ნიგერის საზღვრებთან 30 კილომეტრიან მიმდებარე ზონაში, ასევე, ტუნისის საზღვართან – ილიზისა და ოურაგალას პროვინციებში. ქვეყნის დანარჩენი ტერიტორია ხვდება ე.წ. ყვითელ ზონაში, რაც ნიშნავს, რომ აღნიშნულ რეგიონებში მოგზაურობა დასაშვებია მხოლოდ უკიდურესი აუცილებლობის შემთხვევაში.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი ალჟირში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყანაში წესრიგსა და შინაგან უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელია შინაგან საქმეთა სამინისტრო, რომელიც წარმოდგენილია „ეროვნული პოლიციის“ 200 000 თანამშრომლით და 130 000 მუშაკისგან შემდგარი „ეროვნული ჟანდარმერია“, რომელიც ეროვნული თავდაცვის სამინისტროს ემორჩილება. ქვეყნის საგარეო უსაფრთხოებასა და საზღვრების დაცვაზე პასუხისმგებელია ალჟირის არმია. ანგარიშის მიხედვით, სამოქალაქო ინსტიტუციები, როგორც წესი, ინარჩუნებდნენ ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე.

2019 წლის 22 თებერვლიდან მოყოლებული, მთლიანი ქვეყნის მასშტაბით ადგილი ჰქონდა მასშტაბურ დემონსტრაციებს, რომლის მონაწილეებიც სამთავრობო ცვლილებებს მოითხოვდნენ. აღნიშნული პროტესტები, საკუთარი გეოგრაფიული გავრცელებითა და  მასშტაბით, 2002 წლის ალჟირის სამოქალაქო ომის შემდეგ, ყველაზე დიდი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში, ადგილი ჰქონდა დემონსტრანტებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის ფიზიკურ დაპირისპირებას და, ზოგჯერ, ცრემლსადენი გაზი და რეზინის ტყვიებიც იქნა გამოყენებული, მთავრობამ შეინარჩუნა კონტროლი სიტუაციაზე და მაქსიმალურად თავიდან აირიდა სამოქალაქო დანაკარგები. შედეგად, დაფიქსირდა მხოლოდ ერთი გარდაცვლილი პირი.

მიმდინარე საანგარიშო პერიოდში, ქვეყნის მასშტაბით დაფიქსირებულ სერიოზულ უფლებათა დარღვევებს შორის იყო: უკანონო და თვითნებური მკვლელობის შემთხვევები; თვითნებური დაკავებები; პოლიტიკური პატიმრები; დამოუკიდებელი სასამართლოს კუთხით პრობლემები; პირად ცხოვრებაში უკანონო ჩარევა; კანონმდებლობა, რომლითაც სისხლისსამართლებრივი წესით დასჯადია დეფამაცია და, ასევე, შეზღუდულია გამოხატვის კონკრეტული ფორმები; პრესის თავისუფლების კუთხით არსებული შეზღუდვები; კონკრეტული ვებ-გვერდების ბლოკირება; შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების შეზღუდვა, განსაკუთრებით – რელიგიური უმცირესობების მიმართ; ლტოლვილთა წარმოშობის ისეთ ქვეყანაში გაძევება, სადაც ისინი შესაძლოა დაექვემდებარონ სასიკვდილო სასჯელს; კორუფცია; პირთა ტრეფიკინგი; უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ლგბტი პირების მიმართ ძალადობა და ა.შ.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch-ის ალჟირში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, ალჟირში, 1962 წელს ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდგომ, ყველაზე დიდი და ხანგრძლივი ანტი-სამთავრობო დემონსტრაციები დაფიქსირდა. 22 თებერვლიდან მოყოლებული, ალჟირელები ყოველ პარასკევ დღეს გადიოდნენ დედაქალაქისა და სხვა დიდი ქალაქების ქუჩებში და აპროტესტებდნენ პრეზიდენტი აბდელაზიზ ბოუტეფიკას მეოთხე ვადით არჩევას. მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი 2 აპრილს თანამდებობიდან გადადგა, დემონსტრანტები მოითხოვდნენ უფრო დემოკრატიული რეჟიმის არჩევას.

ანგარიშის მიხედვით, პროტესტების საპასუხოდ, ქვეყნის მთავრობამ დაშალა მშვიდობიანი დემონსტრაციები, თვითნებურად დააკავა დემონსტრანტები, დაბლოკა პოლიტიკური და უფლებადამცველთა მიერ ორგანიზებული ღონისძიებები და დააპატიმრა მისდამი კრიტიკულად განწყობილი პირები.[4]

არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ალჟირში ზოგადი უფლებებისა და თავისუფლებების კუთხით სიტუაციის შესახებ 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით, ქვეყანა ინდექსით – 34 ქულა 100-დან, კვალიფიცირებულია, როგორც „არა-თავისუფალი“.

ანგარიშის მიხედვით, ალჟირში პოლიტიკური სიტუაციას აკონტროლებს სამხედრო ელიტა და მმართველი პარტია „ეროვნული განმათავისუფლებელი ფრონტი“ (FLN). მართალია, ქვეყნის პარლამენტში ბევრი ოპოზიციური პარტიაცაა შესული, თუმცა, როგორც წესი, არჩვენებში გაყალბება ხშირია და თვითონ საარჩევნოც პროცესიც გამჭირვალე არაა. უფლებების კუთხით მნიშვნელოვანი დარღვევები ფიქსირდება, კერძოდ, ადგილი აქვს მედიაზე დაწესებულ სამართლებრივ შეზღუდვებს, ფართოდ გავრცელებულ კორუფციასა და ქუჩაში პროტესტების ჩახშობას. 2019 წლის განმავლობაში, მნიშვნელოვნად გაიზარდა “ჰირაკის საპროტესტო მოძრაობის” გავლენა, რამაც, საბოლოოდ, პრეზიდენტი აბდელაზიზ ბოუტეფლიკას თანამდებობიდან გადადგომა გამოიწვია.[5]

არასამთვრობო ორგანიზაცია Amnesty International საკუთარ უახლეს ანგარიშში ალჟირის შესახებ წერდა, რომ ზოგჯერ, მასობრივი საპროტესტო დემონსტრაციებისას, უსაფრთხოების ძალები იყენებდნენ არა-აუცილებელ ან გადამეტებულ ძალას დემონსტრანტთა დასაშლელად. მათ ასევე თვითნებურად დააკავეს ასობით აქციის მონაწილე, ხოლო ზოგიერთი მათგანი  დაპატიმრებასაც დაექვემდებარა. ანგარიშის მიხედვით, უსაფრთხოების ძალები აწამებდნენ ან სხვა ტიპის არასათანადო მოპყრობას უქვემდებარებდნენ აქტივისტებს. ალჟირის მთავრობამ, მიმდინარე წელს დახურა 9 ქრისტიანული ეკლესია. უსაფრთხოების ძალები, ასევე, აკავებდნენ და ზოგჯერ, იძულებით, ალჟირის სამხრეთსა თუ სხვა უცხო ქვეყნებში აძევებდნენ სუბ-საჰარელ მიგრანტებს. კანონის ძალით, კვლავ აკრძალული იყო იგივე სქესის პირთა შორის სექსუალური ურთიერთობა. ასევე, უსამართლოდ შეზღუდული იყო პროფესიული კავშირების შექმნა. მიმდინარე საანგარიშო პერიოდში, დაფიქსირდა სასამართლოს მიერ პირთათვის სასიკვდილო სასჯელის მისჯა, თუმცა, ადგილი არ ჰქონდა მათი აღსრულების არც ერთ შემთხვევას.[6]

[1] Geneva Academy – RULAC – Rule of Law in Armed Conflicts; available at http://www.rulac.org/browse/map [accessed 25 May 2020]

[2] United Kingdom Foreign and Commonwealth Office – Foreign travel advice: Algeria; published on 21 May 2020; available at https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/algeria [accessed 25 May 2020]

[3] United States Department of State – Country Report on Human Rights Practices 2019 – Algeria; published in March 2020; available at

[accessed 25 May 2020]

[4] Human Rights Watch – “World Report 2020 – Algeria”; published in January 2020; available at

[accessed 25 May 2020]

[5] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Algeria; published in March 2020; available at

[accessed 26 May 2020]

[6] Amnesty International – Human rights in the Middle East and North Africa: Review of 2019; Algeria; published in February 2020; available at

[accessed 26 May 2020]

ალჟირი. ეთნიკურად ებრაელთა მიმართ დამოკიდებულება. მაისი, 2020

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი ალჟირში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ალჟირში ეთნიკურად ებრაული პოპულაცია 200 ადამიანზე ნაკლებია. ანგარიშის მიხედვით, რელიგიური და სამოქალაქო საზოგადოებრივი ლიდერები ავრცელებდნენ ინფორმაციას, რომ ებრაული თემი აწყდებოდა არა-ოფიციალურ, რელიგიურად მოტივირებულ დაბრკოლებებს საჯარო სექტორში დასაქმების კუთხით. მათ მიმართ, ასევე, ადგილი ჰქონდა ადმინისტრაციულ გართულებებს საჯარო სერვისების მიღებისას და, ზოგადად, სამთავრობო ბიუროკრატიულ აპარატთან ურთიერთობისას.[1]

აშშ-ის რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია ალჟირის შესახებ 2020 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ ალჟირის ებრაული თემმა, თითქმის სრული კოლექტივით დატოვა ქვეყანა 1962 წელს ალჟირის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდგომ განვითარებული მოვლენების გამო, რაც ძირითადად, მათ წინააღმდეგ მიმართული  სახალხო დემონსტრაციებითა და მთავრობის მიერ მათი დევნით იყო განპირობებული. 2014 წელს, ალჟირის ხელისუფლებამ დადო პირობა, რომლის თანახმადაც, ხელახლა უნდა გახსნილიყო 1967-68 წლებში წართმეული სინაგოგები (რომელთაგან ბევრი უკვე მეჩეთად ან ეკლესიად იყო გადაკეთებული). მიუხედავად აღნიშნულისა, 2014 წლის შემდგომ დღემდე, ამ კუთხით ნაბიჯები თითქმის არ გადადგმულა.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია – World Jewish Congress, რომელიც მსოფლიოს 100-ზე მეტ ქვეყანაში ებრაული თემის ინტერესებს წარმოადგენს, მიხედვით, ისტორიულად,  ეთნიკურად ებრაელები ალჟირის ტერიტორიაზე ძველი რომაული პერიოდიდან მოყოლებული – მე-20 საუკუნის ადრეული 60-იან წლებამდე ცხოვრობდნენ. ორგანიზაციის მიხედვით, დღესდღეობით, ალჟირში ებრაული თემი, როგორც ასეთი – არ არსებობს. დეტალურად, თუ რამდენი ეთნიკურად ებრაელი ბინადრობს ამჟამად ალჟირში უცნობია, თუმცა, ექსპერტების გათვლით, საქმე გვაქვს მხოლოდ რამდენიმე პირთან, რომლებიც როგორც წესი, საკუთარ იდენტობას მალავენ.

ალჟირსა და ისრაელს არ აქვთ დიპლომატიური ურთიერთობები. ალჟირი, ქვეყნის საზღვრებს შიგნით არ უშვებს ისრაელის მოქალაქეებს, ან ისრაელის მიერ გაცემული ნებისმიერი ტიპის ვიზის მქონე პირებს. მოცემული ინფორმაციის მიხედვით, 1948 წლის შემდეგ, ალჟირიდან ისრაელში დაახლოებით 25 000-ზე მეტი პირი დაბრუნდა.[3]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებში, სხვა დამატებითი ინფორმაცია საკვლევ კითხვაში მოცემული საკითხის გარშემო, არ იძებნება. მათ შორის, ავტორიტეტული სამთავრობო თუ არასამთვრობო ორგანიზაციები, საკუთარ შესაბამის ანგარიშებში, თითქმის არაფერს წერენ ალჟირში ეთნიკურად ებრაელი პირების მდგომარეობის შესახებ.

[1] United States Department of State – Country Report on Human Rights Practices 2019 – Algeria; published in March 2020; available at

[accessed 25 May 2020]

[2] USCIRF – US Commission on International Religious Freedom – Annual Report on Religious Freedom 2020 – Algeria; published in April 2020; available at

[accessed 26 May 2020]

[3] World Jewish Congress – Algeria; page last updated in 2018; available at https://www.worldjewishcongress.org/en/about/communities/DZ [accessed 26 May 2020]