დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 იანვარი, 2019

ვითარება ავღანეთში – ქვეყნის ჩრდილოეთით მდებარე სარ-ე-პულის პროვინციაში თალიბმა ექსტრემისტებმა რამდენიმე ბლოკპოსტზე მიიტანეს იერიში. თავდასხმების შედეგად 27 ავღანელი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[1]

26 ავღანელი პოლიციელი და სახალხო ლაშქრის წევრი დაიღუპა აღმოსავლეთ ავღანეთში უსაფრთხოების ძალების საგუშაგოებზე განხორციელებული თავდასხმების შედეგად. ბაგდის პროვინციის ორ რაიონში თავდამსხმელებმა კოორდინირებული იერიშები წამოიწყეს 6 იანვარს. უსაფრთხოების ძალებმა 15-ზე მეტი თავდამსხმელის ლიკვიდაცია მოახდინეს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[2]

საახალწლო ზავის მიუხედავად აღმოსავლეთ უკრაინაში ჯარისკაცი მოკლეს – ოფიციალური კიევის ინფორმაციით, ერთი ჯარისკაცი დაიღუპა და ორი დაიჭრა დონბასში, უკრაინის ჯარებსა და სეპარატისტებს შორის მომხდარი შეტაკებების დროს. უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, სეპარატისტებმა 1-ელ იანვარს სამჯერ დაარღვიეს შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. უკრაინის ჯარებმა საპასუხო ცეცხლი გახსნეს და მოკლეს ერთი და დაჭრეს ოთხი სეპარატისტი. თავის მხრივ, სეპარატისტებმა ზავის დარღვევაში კიევი დაადანაშაულეს.[3]

ნიგერის არმიამ „ბოკო ჰარამის“ 300-მდე მებრძოლი გაანადგურა – ექსტრემისტების პოზიციებზე არმიამ იერიში ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნიგერიის საზღვართან მიიტანა. ნიგერიის თავდაცვის სამინისტროში ასევე განაცხადეს, რომ სპეცოპერაციის დროს არმიას დანაკარგები არ აქვს. „ბოკო ჰარამი“ ისლამისტური დაჯგუფებაა, რომელიც ნიგერიის, ნიგერის, კამერუნისა და ჩადის ტერიტორიებზე მოქმედებს. 2015 წელს დაჯგუფებამ ერთგულება გამოუცხადა „ისლამურ სახელმწიფოს“.[4]

ბანგლადეშში ოპოზიციური პარტიისთვის ხმის მიცემის გამო ქალი ჯგუფურად გააუპატიურეს – ბანგლადეშის სასამართლომ 7 კაცი, მათ შორის მმართველი პარტიის ადგილობრივი ლიდერი, ჯგუფური გაუპატიურების ბრალდებით დააკავა. 4 შვილის დედა ირწმუნება, რომ ის ჯგუფურად გააუპატიურეს, რადგან მან ხმა ოპოზიციურ პარტიას მისცა. ქალზე ძალადობას მიტინგები და სოციალურ ქსელში დიდი კრიტიკა მოჰყვა. კაცებმა ბრალდება უარყვეს, პარტიის ლიდერი კი პარტიიდან გარიცხეს. ბანგლადეშში არჩევნები ქაოსის ფონზე ჩატარდა. ბოლო მონაცემებით დაპირისპირების დროს სულ მცირე 17 ადამიანი დაიღუპა.[5]

საუდელი ქალები განქორწინების შესახებ ცნობას მოკლე ტექსტური შეტყობინების სახით მიიღებენ – საუდის არაბეთის ხელისუფლებამ სასამართლოებს დაავალა, რომ ქალებს გაყრის შესახებ ცნობა მოკლე ტექსტური შეტყობინებით გაუგზავნონ. ეს წესი ე.წ. საიდუმლო განქორწინებების პრაქტიკას დაუსვამს წერტილს, როცა კაცს ამ გადაწყვეტილების მიღება მეორე ნახევრის საქმის კურსში ჩაუყენებლად, ერთპიროვნულად შეეძლო. ამჯერად ქალები უკვე ინფორმირებულები იქნებიან და ალიმენტის უფლებით სარგებლობაც შეეძლებათ. ეს წესი პრინც მუჰამედ ბინ სალმანის რეფორმების ფარგლებში ამოქმედდება. ამავე რეფორმის ფარგლებში, გასულ წელს ქალებს ავტომობილის მართვის უფლება მისცეს. ამას გარდა, მათ ფეხბურთის მატჩებზე დასწრებაც უკვე შეუძლიათ. თუმცა, კიდევ ბევრი რამ არის ისეთი, რასაც სამეფოში ქალები მეურვე კაცის თანხმობის გარეშე ვერ აკეთებენ. მაგალითად, ვერ იღებენ პასპორტს, ვერ მიდიან საზღვარგარეთ, ვერ ხსნიან საბანკო ანგარიშს, ვერ იკეთებენ გეგმურ ოპერაციას, ვერ თხოვდებიან.[6]

ეგვიპტეში კოპტურ ეკლესიაზე თავდასხმა მოხდა – ბომბი კაიროსთან ახლოს მდებარე ქრისტიანულ ტაძართან აფეთქდა. თავდასხმას ერთი პოლიციელი ემსხვერპლა, ორი კი დაშავდა. დაღუპული პოლიციელი ბომბის გაუვნებელყოფას ცდილობდა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[7]

ეგვიპტის პრეზიდენტმა ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე დიდი ქრისტიანული კათედრალი და მეჩეთი ერთდროულად გახსნა – აბდელ ფატაჰ ალ-სისიმ ტაძარი და მეჩეთი ახალ ადმინისტრაციულ დედაქალაქში შობის ღამეს გახსნა. ის ტრადიციულად დაესწრო საშობაო ლიტურგიას და სიტყვით გამოსვლისას თავის თავს ექსტრემისტების წინააღმდეგ ქრისტიანების დამცველი უწოდა. მისი თქმით, ტაძრისა და მეჩეთის ერთდროულად გახსნა ერთიანობის შესახებ გზავნილია. „ჩვენ ვართ და ვიქნებით ერთი“, – თქვა მან. ტაძრის გახსნას ქრისტიანული მრევლი და პატრიარქი ესწრებოდნენ.[8]

[1] New York Times; Taliban attacks in northern Afghanistan kill 27 security officers; By Najim Rahim and Fahim Abed; 1st January, 2019; available at: https://www.nytimes.com/2019/01/01/world/asia/afghanistan-attacks-taliban.html

[2] Radio Free Europe / Radio Liberty; At least 26 killed in Taliban attacks in western, eastern Afghanistan; 7 January, 2019; available at: https://www.rferl.org/a/taliban-attacks-security-posts-in-western-afghanistan-killing-21/29695327.html

[3] იმედის ახალი ამბები; საახალწლო ზავის მიუხედავად აღმოსავლეთ უკრაინაში ერთი ჯარისკაცი მოკლეს; 2 იანვარი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/91716/saakhaltslo-zavis-miukhedavad-agmosavlet-ukrainashi-jariskatsi-mokles

[4] Daily Nation; Niger army kills at least 280 Boko Haram militants: ministry; 3 January, 2019; available at: https://www.nation.co.ke/news/africa/Niger-army-kills-at-least-280-Boko-Haram-militants–ministry/1066-4919334-vs6ndkz/index.html

[5] BBC; Bangladesh election: Gang rape suspects detained; 6 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46775833

[6] BBC; Saudi women to get divorce confirmation by text message; 5 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46770612

[7] BBC; Egypt policeman killed defusing bomb near Coptic church; 6 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46772729

[8] Reuters; Egypt’s Sisi opens mega-mosque and Middle East’s largest cathedral in New Capital; 6 January, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-egypt-religion/egypts-sisi-opens-mega-mosque-and-middle-easts-largest-cathedral-in-new-capital-idUSKCN1P00L9

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 დეკემბერი, 2018

ერაყმა შობა ოფიციალურ დღესასწაულად გამოაცხადა – „ერაყის ხელისუფლება მთელი ქვეყნის მასშტაბით შობას ოფიციალურ დღესასწაულად აცხადებს. ვულოცავთ ამ დღეს ყველა ჩვენ ქრისტიან მოქალაქეს, ყველა ერაყელს და მათ, ვინც მსოფლიოში შობას ზეიმობს“, – ნათქვამია მინისტრთა კაბინეტის განცხადებაში.[1]

გიულენის ორგანიზაციასთან კავშირის ბრალდებით 22 ადამიანი დააკავეს – ოპერაცია ბურსას პროვინციაში ჩატარდა. ჩხრეკის შედეგად, სამართალდამცავებმა უცხოური ვალუტა და აკრძალული ლიტერატურა ამოიღეს. 14 დეკემბერს, სტამბოლის პროკურატურამ, ფეტოს საქმიანობის გამოძიების ფარგლებში, 219 თურქი სამხედროს დაკავების ორდერი გასცა.[2]

პაკისტანმა ფეტო ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოაცხადა – გადაწყვეტილება ქვეყნის უმაღლესმა სასამართლომ მიიღო. ამავე გადაწყვეტილებით, ქვეყანაში გიულენის ორგანიზაციის მიერ დაფინანსებული სკოლები თურქეთის სახელმწიფო ფონდ „მაარიფს“ გადაეცა.[3]

თურქეთმა აზერბაიჯანიდან გიულენის სავარაუდო მხარდამჭერი სტამბოლში გადაიყვანა – მეჰმეთ გელენი, რომელსაც გიულენის მხარდამჭერად მიიჩნევენ, ბელარუსში ყალბი პასპორტით ცდილობდა გადასვლას, თუმცა თურქეთის სადაზვერვო სამსახურმა მისი დეპორტაცია განხორციელა.[4]

ერდოღანის შეურაცხყოფისთვის თურქეთში რამდენიმე ტელეკომპანია დააჯარიმეს – ამის მიზეზი სატელევიზიო გადაცემების წამყვანების მხრიდან პრეზიდენტის შეურაცხყოფა და სამოქალაქო დაუმორჩილებლობისკენ მოწოდება გახდა. მარეგულირებელმა კომისიამ წამყვანებს ბოდიშის მოხდა და საკუთარი სიტყვების უკან წაღება მოსთხოვა. გადაცემები დროებით დაიხურა და ტელეკომპანიებს ფინანსური სანქციები დაეკისრათ. პრეზიდენტის შეურაცხყოფა თურქეთში კანონით ისჯება.[5]

ავღანეთის დედაქალაქში სამთავრობო შენობებთან მომხდარ თავდასხმას 43 ადამიანი ემსხვერპლა – შინაგან საქმეთა სამინისტროში აცხადებენ, რომ მას შემდეგ, რაც დონალდ ტრამპმა ავღანეთიდან ამერიკელი სამხედროების გამოყვანის შესახებ განაცხადა, ქვეყანაში უსაფრთხოების თვალსაზრისით ვითარება გაუარესდა. მორიგი ტერაქტი ავღანეთის დედაქალაქის ცენტრში 24 დეკემბერს განხორციელდა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა სამთავრობო რაიონში ამოქმედდა, აფეთქების შემდეგ კი საზოგადოებრივი შრომის სამინისტროს შენობაში შეიარაღებული ადამიანები შევიდნენ და უწყების თანამშრომლები მოკლეს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია; ვარაუდობენ, რომ ტერაქტის უკან დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო ან თალიბანი დგას.[6]

ანტისახელისუფლებო აქციებზე სუდანში 19 ადამიანი დაიღუპა – სუდანში, უსაფრთხოების ძალებმა ანტისამთავრობო დემონსტრაციის დასაშლელად ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა. ინციდენტი დედაქალაქ ხარტუმის მახლობლად მოხდა. პარასკევის ლოცვის შემდეგ აქტივისტები ომდურმანის მეჩეთის გარეთ შეიკრიბნენ და ოპოზიციის ცხრა წევრის დაკავება გააპროტესტეს. დემონსტრაცია გაიმართა ხარტუმის ჩრდილოეთითაც. ოფიციალური ინფორმაციით, ანტისამთავრობო აქციების დროს სუდანში ცხრა დღის განმავლობაში 19 ადამიანი დაიღუპა და 397 დაშავდა, მათგან 178 პოლიციელი. ორგანიზაციის „Amnesty International“ ინფორმაციით, დაღუპულია 37 ადამიანი. სუდანის ზოგიერთ ქალაქში საგანგებო მდგომარეობაა გამოცხადებული. ადგილობრივების უკმაყოფილება პურზე ფასის ზრდამ გამოიწვია.[7]

ისლამური სახელმწიფოს მოკავშირეებმა ნიგერიის საპორტო ქალაქი ბაგა დაიკავეს – ასობით ადამიანი იძულებული გახდა საცხოვრებელი სახლები დაეტოვებინა მას შემდეგ, რაც 26 დეკემბერს მეთევზეების ქალაქში მებრძოლებმა დროშა აღმართეს. გავრცელებული ინფორმაციით, მებრძოლებმა სამხედრო ბაზაზე არსებული იარაღიც ჩაიგდეს ხელში. სამხედრო ძალების წარმომადგენლები ქალაქის დაცემას უარყოფენ და აცხადებენ, რომ იერიში მოიგერიეს.[8]

ბანგლადეშის საპარლამენტო არჩევნები პრემიერ შეიხ ჰასინას პარტიამ მოიგო – საარჩევნო კომისიის ინფორმაციით, ჰასინას პარტიამ მოკავშირეებთან ერთად 300-ადგილიან პარლამენტში 288 მანდატი მოიპოვა. ოპოზიცია არჩევნების შედეგებს არ აღიარებს და ხელახალ არჩევნებს ითხოვს. შეიხ ჰასინა ბანგლადეშის მთავრობას ზედიზედ მესამე ვადით უხელმძღვანელებს. ბოლო მონაცემებით, ბანგლადეშში არჩევნებისას დაპირისპირებას, სულ ცოტა, 17 ადამიანი ემსხვერპლა.[9]

[1] VOA; Christmas declared national holiday in Iraq; 25 December, 2018; available at: https://www.voanews.com/a/christmas-is-declared-national-holiday-in-iraq/4716288.html

[2] იმედის ახალი ამბები; გიულენის ორგანიზაციასთან კავშირის ბრალდებით თურქეთში 22 ადამიანი დააკავეს; 24 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/90809/giulenis-organizatsiastan-kavshiris-braldebit-turqetshi-22-adamiani-daakaves

[3] Anadolu Agency; Pakistani court declares FETO a terror group; 28 December, 2018; available at: https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/pakistani-court-declares-feto-a-terror-group/1350654?fbclid=IwAR0ylnd5CFCeEDrnV2AmOZOPARh6I_vxp5OQvMjRSWkmIOApITr7dLpDh4U

[4] Anadolu Agency; Turkish intel returns wanted FETO terror group member; 29 December, 2018; available at: https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkish-intel-returns-wanted-feto-terror-group-member/1351678

[5] იმედის ახალი ამბები; ერდოღანის შეურაცხყოფისთვის თურქეთში რამდენიმე ტელეკომპანია დააჯარიმეს; 27 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/91080/erdoganis-sheuratskhkopistvis-turqetshi-ramdenime-telekompania-daajarimes

[6] France 24; Death toll in Kabul attack rises to 43: Health Ministry; 25 December, 2018; available at: https://www.france24.com/en/20181225-death-toll-kabul-attack-rises-43-health-ministry?fbclid=IwAR3xJkLiT_IP7nVKqr420Q72xYyOu1g5A7RoEigP8RrEcyOcV5clKzNQvRA

[7] BBC; Tear gas used as Sudan protests continue; 28b December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-46700412

[8] Islamic State linked militants seize Nigeria’s Baga town; 28 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-46705837

[9] BBC; Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins landslide in disputed vote; 31 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46718393

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 ოქტომბერი, 2018

საფრანგეთი ჯიჰადისტი მებრძოლების მიგრანტი შვილების სირიაში დაბრუნებას გეგმავს – საფრენგეთის ხელისუფლება იწყებს აქტიურ მოქმედებებს, რათა დადგინდეს, რა მეთოდებით შეიძლება არასრულწლოვანთა სამშობლოში დაბრუნება. სავარაუდოდ, 2018 წლის ბოლომდე, საფრანგეთი სირიელი ბავშვების პირველ ნაკადს სამშობლოში დააბრუნებს.[1]

ვითარება ავღანეთში – ნანგარჰარის პროვინციაში ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების სპეცოპერაციისას 14 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა. ხელისუფლების ინფორმაციით, სამხედროები თალიბანისა და ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ იბრძოდნენ, თუმცა არ აკონრეტებენ დაღუპულები სამოქალაქო პირები არიან თუ მეამბოხეები. ადგილობრივების ინფორმაციით, ოპერაციის დროს მშვიდობიანი მოსალხეობა, მათ შორის ბავშვები დაიხოცნენ.[2]

ცენტრალურ ავღანეთში, მაიდან-ვარდაკის პროვინციაში თვითმკვლელმა ტერორისტმა დანაღმული ავტომობილი პოლიციის შენობასთან ააფეთქა. შემთხვევას 5 ადამიანი შეეწირა, 15 კი დაიჭრა. დაღუპულთა შორის 2 პოლიციელი და 3 მშვიდობიანი მოქალაქე იყო. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ოფიციალურად არავის აუღია.[3]

ქაბულში, ავღანეთის საარჩევნო კომისიის ცენტრალურ ოფისთან ახლოს თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. ინციდენტის შედეგად 6 ადამიანი – საარჩევნო კომისიის 4 წევრი და ორი პოლიციელი დაიჭრა.[4]

ქაბულში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი ქვეყნის ერთერთი ყველაზე დიდი ციხის შესასვლელთან აიფეთქა. ინციდენტის შედეგად 6 ადამიანი დაიღუპა და 3 დაშავდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[5]

იემენის კრიზისი – ქვეყნის დასავლეთით, ჰოსეიდას პროვინციაში განხორციელებული ავიაიერიში მსხვერპლით დასრულდა. საუდის არაბეთის ხელმძღვანელობით მოქმედი კოალიციის საჰაერო იერიშს ობიექტი ბოსტნეულის მარკეტი გახდა. იერიშს 19 ადამიანი ემსხვერპლა; 10 ადამიანი კი დაშავდა. ქვეყანაში კონფლიქტი 2014 წლიდან მიმდინარეობს.[6]

ეთიოპიას პირველი ქალი პრეზიდენტი ჰყავს – საჰლე-ვორკ ზევდეს კანდიდატურას მხარი პარლამენტის ორივე პალატამ დაუჭირა. ის ქვეყანას 6 წლის განმავლობაში უხელმძღვანელებს. საჰლე-ვორკ ზევდე პროფესიით დიპლომატია. ის ამ დრომდე გაეროში მუშაობდა.[7]

ბანგლადეშის ყოფილ პრემიერს 7-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს – ხალედა ზიას ბრალი რამდენიმე დანაშაულში ედებოდა, თუმცა მისი თანამდებობაზე ყოფნის დროს სასამართლომ მხოლოდ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებისა და ქველმოქმედებისთვის განკუთვნილი თანხის მითვისების ფაქტები გამოავლინა. 73 წლის პოლიტიკოსი დანაშაულს არ აღიარებს და სასამართლოს გადაწყვეტილებას პოლიტიკურად მოტივირებულად მიიჩნევს.[8]

პაკისტანში სიკვდილმისჯილი ქალი უზენაესმა სასამართლომ გაამართლა – პაკისტანელი ქალი, რომელიც გაქრისტიანების გამო 2010 წელს დააპატიმრეს, უდანაშაულოდ ცნეს. მას სასიკვდილო განაჩენი ჰქონდა გამოტანილი. აზია ბიბის მხარდასაჭერად და განაჩენის გასაუქმებლად 8 წლის განმავლობაში არაერთ ქვეყანაში ჩატარდა აქციები. მის გადასარჩენად პეტიციაც კი შექმნეს. აზია ნორინი, ცნობილი როგორც აზია ბიბი, არის პაკისტანელი ქრისტიანი ქალი, რომელსაც პაკისტანის სასამართლომ ჩამოხრჩობა „ღვთის გმობის“ ბრალდებით, გაქრისტიანების გამო მიუსაჯა. 2009 წლის ივნისში, აზია ბიბის, რომელიც სოფელ იტან ვალის (შეკხუპურის ოლქი) ფერმაში მუშაობდა, სთხოვეს, რომ მუშებისთვის წყალი მიეტანა, მაგრამ მასთან ერთად მომუშავე რამდენიმე მუსლიმმა მის მიერ მიტანილი წყლის დალევაზე უარი თქვა, რადგან ისინი ქრისტიანებს უწმინდურებად თვლიან. ამან კამათი წარმოშვა, შემდეგ კი იქაურმა მუსლიმებმა იჩივლეს სასულიერო პირებთან, რომ ქალმა „წინასწარმეტყველ მუჰამედის მისამართით დამამცირებელი სიტყვები წარმოთქვა“, აზია ბიბის დამცველები კი აცხადებენ, რომ აზია ბიბიმ მხოლოდ თავისი რწმენა დაიცვა და თქვა „ჩვენმა ქრისტემ საკუთარი სიცოცხლე შესწირა ჯვარზე ჩვენი ცოდვებისთვის… ქრისტე ცოცხალია“. გაღიზიანებული ბრბო აზიას სახლში შევარდა, სასტიკად სცემეს ის და მისი ოჯახის პირები. მალევე ვატიკანიდან, მაშინდელმა პაპმა ბენედიქტე XVI-მ ითხოვა აზია ბიბის შეწყალება, ხოლო 2012 წელს საფრანგეთის მაშინდელმა პრეზიდენტმა ნიკოლა სარკოზიმ  აზია ბიბის და მის ოჯახს პოლიტიკური თავშესაფარი შესთავაზა.[9]

[1] The Independent; France to repatriate children of jihadi fighters from Syria; By Samuel Osborne; 24 October, 2018; available at: https://www.independent.co.uk/news/world/europe/france-syria-children-isis-terror-jihadi-fighters-iraq-kurdish-a8598791.html

[2] Reuters; Afghan forces kill 14 civilians in ground raid, locals say; 24 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/afghan-forces-kill-14-civilians-in-ground-raid-locals-say-idUSKCN1MY1WO?il=0

[3] Reuters; Suicide bombing kills five, wounds 15 in central Afghanistan; 27 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/suicide-bombing-kills-five-wounds-15-in-central-afghanistan-idUSKCN1N106C?il=0

[4] იმედის ახალია ამბები; ქაბულში ავღანეთის საარჩევნო კომისიასთან ტერაქტი მოხდა; 29 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/83173/qabulshi-avganetis-saarchevno-komisiastan-teraqti-mokhda

[5] იმედის ახალია ამბები; ავღანეთში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა; 31 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/83442/avganetshi-tvitmkvlelma-teroristma-tavi-aipetqa

[6] NBC News; Airstrike kills at least 19 civilians at vegetable market in Yemen’s Hodeidah, official says; By Charlene Gubash, Danialle Silva and Reuters; 25 October, 2018; available at: https://www.nbcnews.com/news/world/airstrike-kills-least-19-civilians-vegetable-market-yemen-s-hodeidah-n924041

[7] BBC; Sahle-Work Zewde becomes Ethiopia’s first female president; 25 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-45976620

[8] Fox News; Banglades court jails ex-PM Zia for 7 years for graft; By Julhas Alam; 29 October, 2018; available at: https://www.foxnews.com/world/bangladesh-court-jails-ex-pm-zia-for-7-years-for-graft?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A%20foxnews%2Fworld%20%28Internal%20-%20World%20Latest%20-%20Text%29

[9] BBC; Asia Bibi: Pakistan acquits Christian woman on death row; 31 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46040515

ბანგლადეში – ეთნიკური როჰინჯების მდგომარეობა – სექტემბერი, 2017

როჰინჯები წარმოადგენენ ინდო-არიული წარმოშობის ეთნიკურ უმცირესობას, რომლებიც ძირითადად ცხოვრობენ რაკხაინის პროვინციაში, დასავლეთ მიანმარში. მათი უმრავლესობა მუსლიმია, მცირე ნაწილი კი – ინდუიზმის მიმდევარი. როჰინჯები საუბრობენ ბენგალის დიალექტზე, რომელიც  ბანგლადეშში, ჩიტაგონგის რეგიონში გავრცელებული დიალექტის მსგავსია.[1] მათ მიანმარის მოქალაქეობა არ აქვთ, რადგან მათზე ვრცელდება კანონი, რომელიც მიანმარში ბრიტანეთის მმართველობის დასრულების შემდეგ ჩამოსახლებულ მიგრანტებს მოქალაქეობის მიღებას უზღუდავს. მიანმარი მათ ბანგლადეშის ტერიტორიიდან ჩამოსახლებულ ინდოელ მიგრანტებად აღიქვამს და ბენგალის თემს უწოდებს. მოქალაქეობის არქონის გამო როჰინჯას წარმომადგენლებს მიანმარში შეზღუდული აქვთ გადაადგილება, არ აქვთ ხმის მიცემის უფლება, ვერ იღებენ განათლებას და ვერ მსახურობენ საჯარო სამსახურში.

კონფლიქტი მიანმარში და როჰინჯების გადაადგილება ბანგლადეშში

მრავალი წელია მიმდინარეობს კონფლიქტი მიანმარში როჰინჯას წარმომადგენლებსა და სამთავრობო ძალებს შორის. პერიოდული სისხლისმღვრელი შეტაკებები მიმდინარეობს ბუდისტურ უმრავლესობასა და მუსლიმ უმცირესობას, ძირითადად როჰინჯებს შორის. მასშტაბური შეტაკებების შედეგად, მრავალი ეთნიკურად როჰინჯა იძულებული გახდა დაეტოვებინა ქვეყანა და მეზობელ სახელმწიფოებში ეძია თავშესაფარი.

1970-იანი წლებიდან როჰინჯების გადაადგილებას ბანგლადეშში რამდენიმე ეტაპი ჰქონდა. 1978 წელს დაახლოებით 200 000 როჰინჯა გადაადგილდა ბანგლადეშში მიანმარის არმიის მიერ ჩატარებული ოპერაცია – „ნაგამინის“ (Nagamin) შედეგად, თუმცა საერთაშორისო ზეწოლის შედეგად, მიანმარის მთავრობამ უმრავლესობა მათგანს, რომელიც გაქცეული იყო ბანგლადეშში, დართო დაბრუნების ნება.[2]

1991-92 წლებშიც მრავალი როჰინჯა გახდა იძულებული გადასულიყო ბანგლადეშში, რადგან ისინი იყვნენ იძულებითი შრომის, სიკვდილით დასჯის, წამებისა და გაუპატიურების მსხვერპლნი.

ბოლო ათწლეულების მანძილზე ყველაზე მასშტაბურ დაპირისპირებებს ადგილი ჰქონდათ 2012 წელს, როდესაც მუსლიმების მიერ ბუდისტი ქალის ჯგუფურად გაუპატიურების ბრალდებას დაპირისპირება მოჰყვა ბუდისტებსა და მუსლიმებს შორის, რის გამოც რეგიონში საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა.[3]

2016 წელს სისხლისღვრა როჰინჯას მხრიდან სასაზღვრო პოლიციაზე თავდასხმამ გამოიწვია. გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის ოფისის (გლუკი) მონაცემებით, დაპირისპირების შედეგად, დაახლოებით 74 000 ადამიანი გადავიდა რაკხაინიდან ბანგლადეშში. 2016 წლის ბოლოს, დაახლოებით, 490 000 ლტოლვილი იყო მიანმარიდან მეზობელ სახელმწიფოებში გადასული.[4]

2016 წელს თავშესაფრის მაძიებელთა დიდი ნაკადის ფონზე ბანგლადეშის მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება მიანმართან საზღვრის ჩაკეტვის შესახებ. ნოემბერში, დამატებით განათავსა ბანგლადეშის სასაზღვრო პოლიცია და შეიყვანა გემები საზღვრის პატრულირებისთვის. ბანგლადეშის სასაზღვრო პოლიციის ინფორმაციით, მხოლოდ ნოემბერში, სულ ცოტა 2 320 როჰინჯა გააბრუნეს უკან მიანმარში, ხოლო დეკემბრის პირველ ნახევარში სულ ცოტა 2 400 ადამიანი.[5] გლუკის მიხედვით, იანვრისა და სექტემბრის შუალედში დაახლოებით 3 487 როჰინჯა გააბრუნა ბანგლადეშის მთავრობამ უკან, 2015 წლის იმავე პერიოდში ეს რიცხვი 4 719-ს უდრიდა.[6]

ახალი სისხლისმღვრელი შეტაკებები დაიწყო 2017 წლის აგვისტოში, როცა ორგანიზაციის „არკან როჰინჯას ხსნის არმია“ წევრები მიანმარის სამხედრო ბაზაზე შეიჭრნენ. აღნიშნულის პასუხად, მიანმარის ხელისუფლებამ განახორციელა ანტიტერორისტული ოპერაცია, რამაც წარმოშვა თავშესაფრის მაძიებელი როჰინჯების ახალი ნაკადი.

კონფლიქტის გაღვივების შემდეგ, ცნობილი გახდა, რომ როჰინჯების დასახლება გადაწვეს. უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ „Human RightsWatch“ სატელიტური გამოსახულებები გამოაქვეყნა, სადაც ჩანს, რომ როჰინჯებით დასახლებულ ერთ-ერთ სოფელში 700 შენობა არის დამწვარი.[7]

აღნიშნული დაპირისპირებების შედეგად, ბანგლადეშში გადაადგილებული მიანმარელები შეიძლება დაიყოს 3 კატეგორიად:

1) ლტოლვილების ნაკადი 1990-იან წლებში. გლუკის მონაცემებით 33 000 დარეგისტრირებული ლტოლვილი ცხოვრობს ლტოლვილთა ორ ბანაკში (კუტუპალონგსა და ნეიპარაში);

2) 70 000-ზე მეტი როჰინჯა გადავიდა ბანგლადეშში 2016-2017 წლებში მიმდინარე ქმედებების შედეგად, რომლებსაც ახალი ნაკადის ლტოლვილებად მოიხსენიებენ;

3) დაახლოებით 200 000 – 500 000 როჰინჯა, რომლებსაც არ გააჩნიათ არანაირი დოკუმენტი და რომლებიც გადავიდნენ ბანგლადეშში სხვადასხვა დროს. ისინი ცხოვრობენ გარეთ სხვადასხვა დასახლებაში და ადგილობრივ სოფლებში და ბოლო დრომდე ხელი არ მიუწვდებოდათ ჰუმანიტარულ დახმარებაზე.[8]

ამასთანავე აღსანიშნავია, რომ ბანგლადეში არ არის ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ 1951 წლის ჟენევის კონვენციისა და 1967 წლის ოქმის მხარე.

როჰინჯების მდგომარეობა ბანგლადეშში

„Amnesty International“-ის ცნობით, როჰინჯები ბანგლადეშში არიან მოქალაქეობის არმქონენი. 1992 წლიდან ბანგლადეშის ხელისუფლება უარს ამბობს დაარეგისტრიროს იძულებით გადაადგილებული როჰინჯების ახალი ნაკადი ლტოლვილებად, იმ მიზეზით, რომ აიცილოს შემდგომი ნაკადების შედინება ქვეყანაში. ათი ათასობით როჰინჯა ცხოვრობს კოკს ბაზარის (Cox’s Bazar) რამდენიმე არაფორმალურ ბანაკში, მათ შორის ლედასა და კუტუპალონგის დროებით ბანაკში (KMC), დანარჩენები კი დასახლდნენ ადგილობრივ სოფლებსა და ქალაქებში.

ოფიციალური დახმარების მიღებამდე პირველადი საკვებისა და თავშესაფრის საჭიროების დაკმაყოფილება ხდებოდა საგანგებო რეჟიმში, ქვეყანაში უკვე არსებული როჰინჯელი ლტოლვილებისა და ადგილობრივი ბანგლადეშელი მაცხოვრებლების მიერ, რომლებიც წარმოადგენდნენ რეაგირების პირველ ხაზს. ბევრმა ახალი ნაკადის ლტოლვილმა როჰინჯამ იპოვა თავისი ოჯახის წევრები ან ყოფილი მეზობლები, რომლებიც უკვე ცხოვრობდნენ ოფიციალურ ბანაკებში ან დროებით თავშესაფრებში, ამან კიდევ უფრო დაამძიმა ისედაც რთული მდგომარეობა შეზღუდული საცხოვრებელი ადგილებისა და რესურსების მხრივ. „International Refugee“-ის ცნობით, ბანგლადეშელი ხალხი სოლიდარობას უცხადებს როჰინჯებს მიანმარიდან, ეხმარება ახალ ჩასულებს და ცხოვრობს მათთან მშვიდობიანად, მაგრამ დიდმა რაოდენობამ შექმნა დაძაბულობა და პოლიტიკური ოპოზიცია. როჰინჯები ხშირად აღიქმებიან, როგორც არალეგალური მიგრანტები, რომლებიც ადგილობრივ მოსახლეობას ართმევენ სამუშაო ადგილებს. მთავრობის მხრიდან ბევრი როჰინჯა, რომელიც ცხოვრობს კოკს ბაზარის და ტეკნაფის (Teknaf) სანაპიროზე, აღიქმება ტურისტული ინდუსტრიის განვითარებისთვის ხელისშემშლელ ფაქტორად.

ხელისუფლება როჰინჯელ ლტოლვილებს არ რთავს ქვეყანაში ლეგალურად მუშაობის ნებას, თუმცა, გადაადგილების შეზღუდვების მიუხედავად, ზოგიერთი ლტოლვილი არალეგალურად მუშაობს. დოკუმენტების არმქონე როჰინჯებიც ასევე არალეგალურად მუშაობენ.

რელიგიისა და რწმენის თავისუფლების საკითხებში სპეციალურმა მომხსენებელმა ბანგლადეშის შესახებ 2016 წლის ანგარიშში აღნიშნა, რომ როჰინჯებს ძირითადად აქვთ ისლამის კონსერვატიული გაგება, რის გამოც მოსახლეობის ნაწილში ისინი ეჭვს იწვევენ.[9]

დოკუმენტების არმქონე როჰინჯები ბანგლადეშში

„Amnesty International“-ის ცნობით, დოკუმენტების არმქონე როჰინჯები ცხოვრობენ ექსტრემალურად ცუდ პირობებში, შეზღუდული წვდომა აქვთ საკვებზე, წყალსა და ბაზისურ მომსახურებებზე. დასაქმების შეზღუდული შესაძლებლობიდან გამომდინარე, ზოგიერთი მიმართავს არალეგალურ ქმედებებს, როგორიცაა ნარკოტიკებით ვაჭრობა ან ტრეფიკინგი, ბევრი როჰინჯა არარეგულარულად მოგზაურობს ბანგლადეშიდან სხვა ქვეყანაში საარსებო წყაროების საძებნელად. დოკუმენტების არმქონე როჰინჯები ასევე ცხოვრობენ მუდმივ შიშში, რადგან ბანგლადეშის საემიგრაციო კანონის, კერძოდ 1946 წლის უცხოელთა აქტის მიხედვით, ქვეყანაში არალეგალური შესვლა ისჯება ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთით.[10] ამიტომაც ბევრ როჰინჯას არ სურს არაფორმალური ბანაკების დატოვება სამუშაოს ან საკვების საძებნელად.

2014 წელს ბანგლადეშის მთავრობამ გამოაცხადა ახალი ეროვნული სტრატეგია დოკუმენტების არმქონე როჰინჯებისთვის, რომელიც ორიენტირებული იყო მათ ბაზისურ ჰუმანიტარულ საჭიროებებზე, საზღვრის მართვის გაძლიერებასა და მიანმარის მთავრობასთან შეთანხმების მიღწევაზე. 2016 წელს ბანგლადეშის მთავრობამ ჩაატარა დოკუმენტების არმქონე როჰინჯების აღწერა, მთავრობის თქმით, აღწერის შედეგად მოხდება დოკუმენტების არმქონე როჰინჯების გაუმჯობესებული წვდომა მომსახურებებზე და მათ მიენიჭება  საბაზისო იურიდიული სტატუსი. მაისში მთავრობამ დააფინანსა გამოკითხვა 6 რეგიონში, სადაც როჰინჯები ყველაზე მეტად არიან  დასახლებულები. ცნობიერების ამაღლების კამპანიის ფარგლებში, მთავრობამ განაცხადა, რომ აღნიშნული გამოკითხვა გამოყენებული იქნება დოკუმენტების არმქონე როჰინჯებისთვის ხელმისაწვდომი მომსახურებების გასაუმჯობესებლად. აღნიშნული გამოკითხვა იყო ნებაყოფლობითი, არ იწვევდა ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებას და არ იქნებოდა გამოყენებული იძულებითი რეპატრიაციისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ აღწერა შეფასდა პოზიტიურ ნაბიჯად, რომელიც გააუმჯობესებდა ყველა ლტოლვილი როჰინჯას წვდომას საბაზისო მომსახურებებზე, კრიტიკა მაინც გამოითქვა მის წინააღმდეგ. ათი ათასობით როჰინჯამ თავი აარიდა ამ აღწერას, რადგან მათი აზრით, საბოლოოდ ეს გამოკითხვა მათი მიანმარში გაბრუნების საწინდარი იქნებოდა. ასევე, გაურკვეველი რაოდენობით, როჰინჯებისა და ბანგლადეშელი მშობლების შვილები შერეული ოჯახებიდან ჩაითვალნენ დოკუმენტების არმქონე ლტოლვილებად, მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლის მიხედვით ისინი უფლებამოსილნი იყვნენ ჰქონოდათ ბანგლადეშის მოქალაქეობა.[11]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ 2017 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ დოკუმენტების არმქონე მოსახლეობის წევრებს არ აქვთ სამართლებრივი დაცვა და ზოგჯერ მათ აკავებდნენ უსაფრთხოების ძალები ან სხვადასხვა ჯგუფები იმ მოტივით, რომ როჰინჯები იყვნენ პასუხისმგებლები სამხრეთ-აღმოსავლეთ ბანგლადეშში რიგი კრიმინალური და ტერორისტული აქტების განხორციელებაში. აღნიშნულ ანგარიშში მაგალითად მოყვანილია მაისში განხორციელებული ქმედებები, კერძოდ ნეიაპარას ოფიციალურ ბანაკთან ახლოს განლაგებულ უსაფრთხოების ძალებზე განხორციელებული თავდასხმის საპასუხოდ, ხელისუფლებამ დააკავა და დაკითხა ხუთი ლტოლვილი როჰინჯა, მათ შორის ერთ-ერთი იყო მოხალისე არასამთავრობო ორგანიზაციაში.[12]

ახალი ნაკადის ლტოლვილები

„Amnesty International“-ის ცნობით, პირველ ეტაპზე მთავრობამ უარი განაცხადა მიეწოდებინა დახმარება ახალი ნაკადის ლტოლვილებისთვის, რათა არ შეექმნა წამახალისებელი ფაქტორი. საერთაშორისო სადამხმარებლო სააგენტოებმა ფორმალურად მოითხოვეს მთავრობისგან რომ შეეფასებინათ ახალი ნაკადის ლტოლვილების საჭიროებები და დახმარებოდნენ მათ, თუმცა, მათ წინააღმდეგობა შეხვდათ ამ მხრივ, თუმცა, დეკემბრის შემდეგ მთავრობამ არაფორმალურად შეამსუბუქა აღნიშნული შეზღუდვები დახმარებებზე. მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (IOM) ცნობით, ახალი ნაკადის ლტოლვილები უზრუნველყვეს საბაზისო დახმარებით, მათ შორის ტანსაცმლითა და პლედებით. მთავრობამ სხვა სადამხმარებლო სააგენტოებსაც შეატყობინა, რომ მათ შეუძლიათ დაეხმარონ ახალი ნაკადის ლტოლვილებს, თუმცა წამახალისებელი ფაქტორის თავიდან ასაცილებლად, მთავრობას არ სურს ოფიციალურად დართოს დახმარების ნება.[13] აღნიშნული შეზღუდვები დახმარებაზე მნიშვნელოვნად შემცირდა 2017 წლის იანვრიდან, თუმცა საბოლოოდ მაინც არ აღმოფხვრილა.[14]

დახმარებაზე წვდომის გარეშე ბევრი ახალი ნაკადის ლტოლვილი ცხოვრობს ექსტრემალურად მძიმე მდგომარეობაში და გადარჩენის ზღვარზე. კოკს ბაზარი ბანგლადეშში ისედაც არის ერთ-ერთი უღარიბესი რეგიონი და ახალი ნაკადის დიდმა რაოდენობამ შეზღუდა ადგილობრივი თემის რესურსები. მიუხედავად აკრძალვისა, ათი ათასობით ლტოლვილმა ახალი ნაკადიდან დაიწყო თავშესაფრების მშენებლობა ტალახის, თოკების, ბამბუკებისა და ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ გადაცემული პლასტმასის ნაჭრებისგან. ხშირად ეს ნაგებობები არის მყიფე, ზაფხულში ცხელი და მოწყვლადი ძლიერი ქარის ან წვიმის დროს. წყლისა და სანიტარული სისტემის განუვითარებლობამ ახალ დასახლებებში გაზარდა ჯანმრთელობის რისკები.

ახალი ნაკადის ლტოლვილებიდან ბევრი არის ჯანმრთელობის მხრივ რთულ მდგომარეობაში და საჭიროებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას. სამედიცინო კუთხით ყველაზე გახშირებული პრობლემები ჩასვლისას არის დეჰიდრატაცია, დიარეა, სიცხე, პნევმონია, ხველა და დერმატოლოგიური დაავადებები.

ახალი ნაკადიდან ზოგიერთისთვის ხელმისაწვდომი იყო სამედიცინო კლინიკა კოკს ბაზარში, თუმცა, ადგილობრივი კლინიკების მონიტორინგს ახორციელებს ბანგლადეშის საზღვრის დაცვის პოლიცია, ზოგიერთმა როჰინჯამ „Amnesty International“-თან საუბრისას აღნიშნა, რომ დაკავებისა და დეპორტაციის შიშით ისინი არ ცდილობენ სამედიცინო დახმარების მიღებას.[15]

„Refugees International“-ის მიერ ბანგლადეშში როჰინჯების მდგომარეობის შესახებ 2017 წლის მოხსენებაში აღნიშნულია, რომ საკვები წარმოადგენდა უპირველეს საზრუნავს ლტოლვილების ახალი ნაკადისთვის. მსოფლიო სასურსათო პროგრამა (WFP) ყოველ 2 კვირაში აწვდიდა ყოველ ოჯახს 25კგ ბრინჯს, თუმცა ამისა და სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციების დახმარებების მიუხედავად, ახალი ნაკადის ლტოლვილები მოკლებულნი არიან საარსებო წყაროებს და განაგრძობენ ცდებს საკმარისი საკვების მოსაპოვებლად.

მსოფლიო სასურსათო პროგრამას ოფიციალურ ბანაკებში, მთავრობის მიერ ლტოლვილებად აღიარებული პირებისთვის აქვს ელექტრონული ვაუჩერის პროგრამა, სადაც ირიცხება გარკვეული რაოდენობის თანხა, რომლის დახარჯვაც ლტოლვილებს შეუძლიათ სპეციალურ ადგილობრივ მაღაზიებში, ლტოლვილებისთვის მეტი არჩევანის უზრუნველსაყოფად. მსოფლიო სასურსათო პროგრამას სურს აღნიშნული პროგრამის გაფართოება, დოკუმენტების არმქონე და ახალი ნაკადის ლტოლვილების დასახმარებლად, თუმცა, ანგარიშის მომზადების დროისთვის ბანგლადეშის მთავრობისგან ჯერ კიდევ არ იყო თანხმობა აღნიშნულ საკითხზე.[16]

2016 წლის აგვისტოში, მთავრობამ და გლუკმა უზრუნველყვეს დროებითი დაცვა და საბაზისო დახმარება 32 967 დარეგისტრირებული ლტოლვილი როჰინჯასთვის, რომლებიც იყვნენ მიანმარიდან და ცხოვრობდნენ 2 ოფიციალურ ბანაკში (კუტუპალონგსა და ნეიაპარაში).[17]

ჯანდაცვაზე ხელმისაწვდომობა:

„Refugees International“-ის ცნობით, მარტის შუა რიცხვებში „Médicins Sans Frontiére (MSF)“-მა ბალუხალის ახალ ბანაკში გახსნა კლინიკა, ხოლო მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციამ – კუტუპალონგში, ასევე აღნიშნული ორგანიზაციის საავადმყოფო გაიხსნება ნოემბერში ლედაში.[18]

სასწრაფო დახმარების კუთხით, ერთ-ერთი ყველაზე პოზიტიური ნაბიჯი იყო თანამშრომლობა მთავრობასა და არასამთავრობო ორგანიზაციებს შორის იმუნიზაციის კამპანიის ჩატარების ფარგლებში. წითელას ეპიდემიისა და ქოლერას გავრცელების საფრთხის გათვალისწინებით, ხელისუფლება მჭიდროდ და სწრაფად მუშაობდა ათობით ათასი ადამიანისთვის. მთავრობამ ნება დართო ქვეყანაში ყველა ადამიანს, დოკუმენტის მქონესა თუ არმქონეს, მიეღო მკურნალობა, იგი მჭიდროდ მუშაობდა გაეროსა და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან გადაუდებელი დახმარებისა და რეფერალური სისტემის ჩამოსაყალიბებლად.[19]

განათლებაზე ხელმისაწვდომობა:

ოფიციალურად აღიარებული ლტოლვილებისთვის განათლება ხელმისაწვდომია მერვე კლასამდე და საშუალო დასწრება არის 70-80%.[20] დოკუმენტების არმქონე ლტოლვილებისთვის არჩევანი გაცილებით შეზღუდულია. მათაც კი, ვინც ოფიციალურ ბანაკებში მიიღო განათლება, არ აქვთ შესაძლებლობა სამომავლოდ მიიღონ განათლება, რადგან მათ სერთიფიკატებს ბანგლადეშის მთავრობა არ აღიარებს. რამდენიმე მაგალითი არის, რომ ლტოლვილმა როჰინჯამ მიიღო უმაღლესი განათლება, თუმცა, ასეთი ფაქტები იშვიათია.

კრიზისამდე, გაეროს ბავშვთა ფონდმა (UNICEF) დროებით დასახლებებში დაიწყო პირველი საფეხურისა და წინა-სასკოლო სწავლების მიწოდება. კრიზისის დაწყებისთანავე აღნიშნული ძალისხმევა კიდევ უფრო გაიზარდა, დროებით დასახლებებში დაარსდა ბავშვისთვის უსაფრთხო სივრცეები და ბავშვთა დაცვის ქსელები, 2017 წლის ივნისში კოკს ბაზარში გაიხსნა გაეროს ბავშვთა ფონდის ოფისი.[21]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, მთავრობა დათანხმდა საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებს, რომ არაფორმალურ განათლებაზე წვდომით უზრუნველეყოთ ბანაკებს გარეთ მყოფი ეთნიკურად როჰინჯა ლტოლვილები. მიუხედავად იმისა, რომ მთავრობა არ რთავს ბანაკებს გარეთ მცხოვრებ ლტოლვილებს სკოლაში დასწრების ნებართვას, ზოგი მაინც ახერხებს ამას.[22]

ძალადობა:

„Refugees International“-ის ცნობით, 2016 წლის დეკემბერსა და 2017 წლის აპრილის შუალედში,  ოთხ დასახლებაში, სადაც ძირითადად არიან ახალი ნაკადის ლტოლვილები და დოკუმენტების არმქონე მიანმარელები, გენდერზე დაფუძნებული ძალადობის დაახლოებით 200-მდე შემთხვევა დაფიქსირდა ინტერ სექტორული საკოორდინაციო ჯგუფის მიერ.[23] ქალები და მოზარდი გოგონები განსაკუთრებულად მოწყვლადნი არიან სექსუალური ექსპლუატაციის მიმართ. „Amnesty International“-ის ცნობით, ძალიან მაღალია როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ასევე სხვა ლტოლვილების მხრიდან როჰინჯა ქალებზე სექსუალური ძალადობის დონე. ეს ქმედებები დაუსჯელია ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მსხვერპლები განიცდიან ფორმალურ სასამართლო სისტემაზე წვდომის ნაკლებობას.[24]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ ხაზგასმულია გლუკის სტატისტიკა, რომლის მიხედვითაც, იანვარიდან სექტემბრის პერიოდში, ორ ოფიციალურ ბანაკში გლუკმა დააფიქსირა სექსუალური და გენდერზე დაფუძნებული ძალადობის 168 ფაქტი, აქედან 129 ფაქტი იყო ოჯახური ძალადობის და 14 ფაქტი – გაუპატიურების.[25] მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის ივნისის მოხსენების მიხედვით, დასახლებებში მცხოვრები როჰინჯა ლტოლვილების 53.3% იყო ძალადობის მსხვერპლი, მათგან 50.5%-მა თქვა, რომ იყო ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლი, 6.5% – სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი, 3.8% – ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი და 2.8%-მა განაცხადა, რომ მათ ჩამოართვეს სურსათი.[26]

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშის მიხედვით, არარეგისტრირებული ლტოლვილი როჰინჯები, მათ შორის ტრეფიკინგის პოტენციური მსხვერპლები არიან განუსაზღვრელი დროით დაკავების რისკის წინაშე, იმის გამო, რომ მათ არ აქვთ დოკუმენტები.[27] ამავე წყაროზე დაყრდნობით, როჰინჯებისთვის მოქალაქეობის არქონა და დახმარებისა და სამსახურის ლეგალურად მიღების შეუძლებლობა ზრდის მათ მოწყვლადობას ტრეფიკინგის მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ წინა წლებისგან განსხვავებით ასეთი მიგრანტების ოდენობამ იკლო, ზოგიერთი როჰინჯა და ბანგლადეშელი მიგრანტი, რომელიც ნავით გადადის სამხრეთ აზიის ქვეყნებში, ექვემდებარება ექსპლუატაციას, როდესაც მათ არ აქვთ გამოსასყიდის გადახდის საშუალება და ამის სანაცვლოდ ებმებიან იძულებით შრომაში.

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების შესახებ 2017 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ექსტრემისტულმა ორგანიზაციებმა, რომლებიც ამტკიცებენ თავიანთ კავშირს ალ-ქაიდასა და დაეშთან, გაზარდეს ქვეყანაში თავიანთი აქტივობები, როგორიცაა გახმაურებული თავდასხმები რელიგიურ უმცირესობებზე, მეცნიერებზე, უცხოელებზე, ადამიანის უფლებათა დამცველ აქტივისტებზე, LGBTI პირებზე და სხვა ჯგუფებზე. ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფების მიხედვით ამ ქმედებების საპასუხოდ მთავრობის ნაბიჯებმა გამოიწვია  გაუსამართლებლად ჩადენილი მკვლელობების, უკანონო დაკავების, გამოძალვის, წამებისა და ადამიანის უფლებების სხვა დარღვევების ფაქტების მატება.[28]

მთავრობის ქმედებები

ბანგლადეშის მთავრობა ცდილობს მოაგვაროს როჰინჯებთან დაკავშირებული პრობლემები ბანგლადეშში, თუმცა, ლტოლვილთა დიდი ნაკადი კიდევ უფრო ართულებს მდგომარეობას, რომელიც აღნიშნულ კრიზისამდეც არც თუ ისე სახარბიელო იყო ბანგლადეშში.

ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ როჰინჯების მიმართ მთავრობა აგრძელებს ეროვნული სტრატეგიის იმპლემენტაციას ექვს ძირითად ელემენტებში: საზღვრის მართვა, უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საფრთხეების მართვა, ჰუმანიტარული დახმარება, მიანმართან გაძლიერებული ჩართულობა, შიდა კოორდინაცია როჰინჯების პრობლემებზე და დოკუმენტების არმქონე როჰინჯების აღწერა.[29]

2016 წლის სექტემბერში გაეროში ლტოლვილებთან დაკავშირებულ სამიტზე ბანგლადეშის მთავრობამ პირობა დადო, რომ გასცემდა საინფორმაციო ბარათებს, რომელიც უზრუნველყოფდა დაცვასა და წვდომას საბაზისო სერვისებზე, მათ შორის გადაადგილების თავისუფლებას, საარსებო წყაროებთან წვდომასა და ინფორმაციას განათლების მიღების შესაძლებლობებზე.

როჰინჯა ლტოლვილებისთვის საცხოვრებელთან დაკავშირებული პრობლემის გადაჭრის და ჰუმანიტარული სერვისების გაუმჯობესების მიზნით, მთავრობამ შეიმუშავა გეგმა, რომლის მიხედვითაც როჰინჯა ლტოლვილები უნდა გადასახლდნენ ბანგლადეშის ერთ-ერთ კუნძულ ტენგარ ჩარზე. ამ გეგმამ დიდი რეზონანსი გამოიწვია სხვადასხვა ორგანიზაციისა და აქტივისტის მხრიდან. გლუკის მხრიდან კრიტიკა დაიმსახურა ჯერ კიდევ  გეგმის პირველად, 2015 წელს გაჟღერებისას და ამბობდა, რომ ეს იყო „რთული და წინააღმდეგობრივი“ და რომ აღნიშნული გადასახლება უნდა მოხდეს მიგრანტების თანხმობის საფუძველზე.[30]

„Human Rights Watch“-ის აზიის განყოფილების უფროსის მოადგილემ ფილ რობერტსონმა განაცხადა, რომ აღნიშნული გეგმა ქმნიდა ჰუმანიტარული კატასტროფის საფრთხეს, მისი განცხადებით: „ბანგლადეში უნდა ეძებდეს როჰინჯების დაცვისთვის უკეთეს გზებს, ვიდრე იღებდეს სადამსჯელო გეგმებს, რომელიც მათ სიცოცხლეს აყენებს რისკის ქვეშ.“[31] „Human Rights Watch“-ის პოზიციით, ლტოლვილების გადასახლება აღნიშნულ კუნძულზე ჩამოართმევს მათ გადაადგილების თავისუფლების, საარსებო წყაროების, საკვებისა და განათლების უფლებას და დაარღვევს ბანგლადეშის მიერ ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლის მიხედვით ნაკისრ ვალდებულებებს.[32]

[1] Amnesty International, The Rohingya: Fundamental rights denied (Index: ASA 16/005/2004), May 2004.

available at:

[accessed 8 September 2017]

[2] Amnesty International, The Rohingya: Fundamental rights denied (Index: ASA 16/005/2004), May 2004.

available at:

[accessed 8 September 2017]

[3] International Crisis Group (ICG), Myanmar Conflict Alert: Preventing communal bloodshed and building better relations , 12 June 2012, available at:

[accessed 8 September 2017]

[4] UNHCR GLOBAL REPORT. REGIONAL SUMMARIES. Asia and the Pacif. 2016. available at: http://www.unhcr.org/publications/fundraising/593e4c627/unhcr-global-report-2016-asia-pacific-regional-summary.html [accessed 8 September 2017]

[5] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[6] United States Department of State. Bureau of Democracy, Human Rights and Labor. Country Reports on Human Rights Practices for 2016.

available at: http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2016&dlid=265532 [accessed 7 September 2017]

[7] Burma: Satellite Images Show Massive Fire Destruction. (2017, September 05). available at:  https://www.hrw.org/news/2017/09/02/burma-satellite-images-show-massive-fire-destruction [accessed 8 September 2017]

[8] United Nations High Commissioner for Refugees. (n.d.). UNHCR seeks equal treatment for all Rohingya in Bangladesh. Available at: http://www.unhcr.org/news/latest/2017/3/58cfac434/unhcr-seeks-equal-treatment-rohingya-bangladesh.html?query=rohingya [accessed 8 September 2017]

 

[9] Human Rights Council. Report of the Special Rapporteur on freedom of religion or belief on his mission to Bangladesh. January 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[10] THE FOREIGNERS ACT, 1946. (ACT NO. XXXI OF 1946). Article 14. available at:

[accessed 7 September 2017]

[11] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[12] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[13] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[14] Amnesty International SUBMISSION TO THE UNITED NATIONS HUMAN RIGHTS COMMITTEE (Index: ASA 13/5584/2017), October 2016. available at:

[accessed 9 September 2017]

[15] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[16] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 11 September 2017]

[17] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[18] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[19] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[20] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 11 September 2017]

[21] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[22] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[23] Refugees International, Reluctant refuge: Rohingya safe but not secure in Bangladesh, July 2017, available at:

[accessed 7 September 2017]

[24] Amnesty International, ROHINGYA: PERSECUTED IN MYANMAR, NEGLECTED IN BANGLADESH (Index: ASA 16/5362/2016), October 2016. available at:

[accessed 7 September 2017]

[25] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 7 September 2017]

[26]  See above

[27] United States Department of State, 2017 Trafficking in Persons Report – Bangladesh, 27 June 2017, available at:

[accessed 7 September 2017]

[28] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[29] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Bangladesh, 3 March 2017, available at:

[accessed 8 September 2017]

[30] Sattar, M. (2017, January 31). Rohingya Refugees in Bangladesh to Be Relocated to Remote Island. Available at: https://www.nytimes.com/2017/01/31/world/asia/rohingya-refugees-bangladesh.html?mcubz=1[accessed 7 September 2017]

[31] Agencies, S. A. (2017, February 02). Plan to move Rohingya to remote island prompts fears of human catastrophe. Available at:  https://www.theguardian.com/global-development/2017/feb/02/bangladesh-government-plan-move-rohingya-remote-island-human-catastrophe [accessed 7 September 2017]

[32] Human Rights Watch, Bangladesh: Reject Rohingya Refugee Relocation Plan, 8 February 2017, available at:

 [accessed 7 September 2017]