დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ოქტომბერი, 2018

ნიგერიაში „ბოკო ჰარამის“ მებრძოლებმა ჰუმანიტარული ორგანიზაციის თანამშრომელი მოკლეს – წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ინფორმაციით, ჰაუვა მოჰამედ ლიმანი მედდასთან, ელის ლოშკასთან ერთად, 1-ელ მარტს გაიტაცეს. კომიტეტის კიდევ ერთი წევრი საიფურ ჰუსეინ აჰმად ხოსრა, რომელიც რადიკალებმა მათთან ერთად აიყვანეს მძევლად, სექტემბერში მოკლეს.[1]

ნიგერიაში მუსლიმებსა და ქრისტიანებს შორის დაპირისპირებას 60-მდე ადამიანი ემსხვერპლა – შემთხვევა ჩრდილოეთ ნიგერიაში, კადუნას შტატში მდებარე ბაზარში მოხდა, სადაც მუსლიმ და ქრისტიან მუშებს შორის დაპირისპირება ერიკების რიგში შელაპარაკებით დაიწყო. მომხდართან დაკავშირებით 22 ადამიანი დააკავეს. კადუნა მძაფრი ბრძოლის ადგილია მუსლიმებსა და ქრისტიანებს შორის. შტატი გაყოფილია – მუსლიმები ძირითადად ჩრდილოეთით ცხოვრობენ, ქრისტიანები – სამხრეთით. ვითარება განსაკუთრებით დაძაბულია 2001 წელს შარიათის შემოღების შემდეგ.[2]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას ვირუსით 24 ადამიანი დაიღუპა – ქვეყანაში, ერთი კვირის განმავლობაში ებოლას 33 შემთხვევა აღირიცხა, საიდანაც 24 ფატალური შედეგით დასრულდა. 2018 წლის ივლისის შემდეგ ებოლას 211 შემთხვევაა დაფიქსირებული, საიდანაც ფატალური შედეგით 138 შემთხვევა დასრულდა.[3]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მეამბოხეებმა 15 ადამიანი მოკლეს და ათობით ბავშვი გაიტაცეს – შემთხვევა უგანდის საზღვართან მდებარე ქალაქ ბენიში მოხდა. მემაბოხეები ებოლასთან ბრძოლის ცენტრში შეიჭრნენ. ადგილობრივი პოლიციის ცნობით, თავდასხმა მოკავშირე დემოკრატიული ძალების მეამბოხეებმა განახორციელეს.[4]

ვითარება ავღანეთში – ყანდაარის პროვინციაში გავლენიანი მაღალჩინოსანი, კერძოდ კი პოლიციის უფროსი აბდულ რაზექი მოკლეს. სროლა უსაფრთხოების საკითხზე მიმდინარე შეხვედრის დროს მოხდა. სროლისას გუბერნატორი  და შეხვედრაში მონაწილე ორი ამერიკელი სამხედრო დაიჭრა. შეხვედრას ასევე ესწრებოდა ავღანეთში ნატოს მისიის ხელმძღვანელი გენერალი სკოტ მილერი, რომელიც უვნებლად გადარჩა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[5]

20 ოქტომბერს ავღანეთში საპარლამენტო არჩევნები გაიმართა. არჩევნებში 2500 კანდიდატი მონაწილეობდა. არჩევნების საბოლოო შედგები 20 დეკემბერს გამოცხადდება. ქაბულის ჩრდილოეთით, რამდენიმე საარჩევნო უბანთან აფეთქება მოხდა. ინციდენტებს ადგილი მინიმუმ 3 ლოკაციაზე ჰქონდა, თუმცა მათ ხმის მიცემის პროცესზე გავლენა არ მოუხდენია.[6]

ნანგარჰარის პროვინციაში, აჩინის დასახლებაში დანაღმულ გზაზე აფეთქდა ავტომობილი, რომლითაც ადგილობრივები გადაადგილდებოდნენ.[7]

ბალხის პროვინციიდან არჩევნების 4 დამკვირვებელი გაიტაცეს. მოგვიანებით მათი ცხედრები მაზარი-შარიფში იპოვეს. პასუხისმგებლობა მომხდარზე არავის აუღია.[8]

ჰერათის პროვინციაში მომხდარ თავდასხმას ნატოს მისიის ჯარისკაცი ემსხვერპლა. სამხედრო მოსამსახურეს ცეცხლი ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების წარმომადგენელმა გაუხსნა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[9]

ერაყის ქურთისტანში საპარლამენტო არჩევნებში მმართველმა ქურთისტანის დემოკრატიულმა პარტიამ KDP გაიმარჯვა – მასუდ ბარზანის პარტიას 45 ადგილი ერგო; მასთან კოალიციაში მყოფმა ქურთისტანის პატრიოტულმა კავშირმა – 21. ქურთისტანის პარლამენტში 111 ადგილია, საიდანაც 11 მანდატი უმცირესობებისთვისაა გამოყოფილი.[10]

ერაყში დანაღმული ავტომობილი აფეთქდა – ჩრდილოეთ ერაყში, ქალაქ ქაოარაში ავტომობილის აფეთქებას 4 ადამიანი ემსხვერპლა, 15 კი დაიჭრა. ავტომანქანა ბაზარსა და რესტორანს შორის ხალხმრავალ ადგილას გააჩერეს და შემდეგ ააფეთქეს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[11]

[1] BBC; Boko Haram faction kills second aid worker in Nigeria; 16 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-45871361

[2] BBC; Nigeria’s Kaduna state: 55 dead after row at market; 21 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-45930407

[3] Al Jazeera; DR Congo: Ebola claims 24 lives in one week; 16 October, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/10/dr-congo-ebola-claims-24-lives-week-181016061932750.html

[4] VOA News; Congo rebels kill 15, abduct kids in Ebola outbreak region; 21 October, 2018; available at: https://www.voanews.com/a/rebels-kill-congolese-army-health-workers-fighting-ebola/4622429.html

[5] Reuters; Top Afghan police chief killed in shooting, U.S. general unhurt; By Ismail Sameem, Hamid Shalizi; 18 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-security/top-afghan-official-killed-in-shooting-u-s-general-unhurt-idUSKCN1MS1WF?il=0

[6] Arab News; 19 dead, 170 injured after multiple blasts rock Kabul in election day violence; 20 October, 2018; available at: http://www.arabnews.com/node/1390841/world

[7] Al Jazeera; Afghanistan: Radside bomb blast kills 11 in Nangarhar’s Achin; 21 October, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/10/afghanistan-roadside-bomb-blast-kills-11-nangarhar-achin-181021093503900.html

[8] Press News Agency; Dead bodies of 4 election observers found in Mazar Sharif City; 21 October, 2018; available at: https://www.khaama.com/dead-bodies-of-4-election-observers-found-in-mazar-sharif-city-06201/

[9] The Defence Post; NATO Afghanistan mission service member killed in possible insider attack in Herat province; By Joanne stocker; 22 October, 2018; available at: https://thedefensepost.com/2018/10/22/afghanistan-nato-resolute-support-service-member-killed-herat-province/

[10] იმედის ახალი ამბები; ერაყის ქურთისტანში საპარლამენტო არჩვენბეის შედეგები ცნობილია; 22 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/82208/erakis-qurtistanshi-saparlamento-archevnebis-shedegebi-tsnobilia

[11] Al Jazeera; Iraq: Deadly car bomb hits market near Mosul; 23 October, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/10/iraq-car-bomb-blast-kills-wounds-15-mosul-181023080243163.html

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ოქტომბერი, 2018

ინდოეთში გოგო საკუთარმა ოჯახმა ხეზე მიაბა და გაამათრახა – შემთხვევა ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ბიჰარის შტატში მდებარე პატარა სოფელში მოხდა. მუსლიმი გოგო, მშობლების წინააღმდეგობის მიუხედავად, ინდუისტ შეყვარებულთან ერთად გაიპარა; გოგოს ოჯახმა ის მოძებნა და ასეთი ფორმით დასაჯა. ოჯახს არ სურდა, გოგო სხვა აღმსარებლობის ბიჭზე დაქორინებულიყო. გამათრახების შესახებ გადაწყვეტილება სოფლის საბჭომ მიიღო.[1]

ინდოეთში 34 გოგოს ბიჭები თავს დაესხნენ და ჯოხებით სცემეს – შემთხვევა ბიჰარის შტატში მოხდა. ბიჭება სკოლის მოსწავლე 34 გოგო, რომელთაც სექსუალური შევიროვების შემთხვევები გააპროტესტეს, ჯოხებით სცემეს. გოგონათა ასაკი 12-16 წელია. ბრიტანული ფონდის „Thompson Reuters“ სპეციალისტების დასკვნით, ინდოეთი ქალებისთვის ყველაზე საშიში ქვეყანაა.[2]

ავღანეთში არსებული ვითარება – მოძრაობა თალიბანის წევრები ჯაუზკანის პროვინციაში რამდენიმე საკონტროლო-გამშვებ პუნ ქტს დაესხნენ თავს. ინციდენტების შედეგად უსაფრთხოების ძალების 15-ზე მეტი წარმომადგენელი ემსხვერპლა. თავდამსხმელებმა რამდენიმე ობიექტზე ობიექტზე კონტროლის დამყარება მოახერხეს. ორმხრივი სროლისას 30-მდე თალიბი მებრძოლი დაიღუპა.[3]

ტაჰარის პროვინციაში, წინასაარჩევნო ღონისძიებაზე მომხდარი აფეთქების შედეგად 22 ადამიანი დაიღუპა და 36 დაშავდა. დაღუპულთა შორის ეროვნული უსაფრთხოების ოფიცრები და პოლიციელები არიან.[4]

გაეროს ცნობით, ავღანეთში მშვიდობიანი მოსახლეობაში მსხვერპლი უკიდურესად მაღალია. 2014 წლის შემდეგ, 2018 წლის პირველ 9 თვეში სიკვდილიანობამ აქამდე აღრიცხულ რეკორდულ დონეს მიაღწია. 1-ელი იანვრიდან 30 სექტემბრამდე პერიოდში 2798 სამოქალაქო პირი დაიღუპა და 5252 დაიჭრა. ეს მაჩვენებელი 2017 წლის შესაბამისი პერიოდის მონაცემზე 46%-ით მაღალია.[5]

რუსეთში ისლამისტები დააკავეს – უშიშროების ფედერალურმა სამსახურმა თათრეთის რესპუბლიკაში მასშტაბური სპეცოპერაცია ჩაატარა. დაკავებულია დაჯგუფება „ჰიზბ უტ ტაჰრირის“ რეგიონული სტრუქტურების რამდენიმე ლიდერი. დაკავებულთა სახლებში პროპაგანდისტული ლიტერატურა, საიდუმლო დოკუმენტები და საკომუნიკაციო მოწყობილობები აღმოაჩინეს. ოპერაციაში რუსეთის შს სამინისტროსა და ეროვნული გვარდიის ფედერალური სამსახურის თანამშრომლებიც მონაწილეობდნენ.[6]

ეგვიპტის სამხედრო სასამართლომ ეკლესიებზე თავდასხმის გამო 17 პირს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა – 17 პირს, 2016-2017 წლებში სამ ეკლესიასა და საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე თავდასხმის გამო სიკვდილით დასჯიან. 2016-2017 წლებში ორ ეკლესიაზე განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. თავდასხმების შედეგად 80-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა.[7]

2018 წელს მსოფლიოში 56 ჟურნალისტი დაიღუპა – საერთაშორისო ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ინფორმაციით, პროფესიული საქმიანობის შესრულებისას, მიმდინარე წლის პირველი 9 თვის განმავლობაში 56 ჟურნალისტი დაიღუპა. აღნიშნული მაჩვენებელი უკვე აჭარბებს 2017 წლის მთლიან მონაცემს (55). ყველაზე მეტი ჟურნალისტი (13) ავღანეთში დაიღუპა.[8]

ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან 833 ბავშვი გაათავისუფლეს – გაეროს ბავშვთა ფონდის ინფორმაციით, შეიარაღებულმა სამოქალაქო დაჯგუფებამ „Civial Joint Task Force“ ჩრდილოეთ ნიგერიაში რადიკალური დაჯგუფება ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან  გაათავისუფლა 833 ბავშვი; მათგან ყველაზე პატარა 11 წლისაა.[9]

ორმაგი ტერაქტი სომალიში – სომალის სამხრეთით, ბაიდოაში ორმაგი ტერაქტის შედეგად 20-ზე მეტი დაიღუპა, 40 ადამიანი კი დაიჭრა. პირველი აფეთქება ხალხით სავსე რესტორანში, მეორე კი კაფეში მოხდა. ორივე შემთხვევაში თავი თვითმკვლელმა ტერორისტმა აიფეთქა. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება ალ-შაბააბმა აიღო.[10]

იემენის კრიზისი – კოალიციის მიერ განხორციელებულ იერიშს 17 ადამიანი ემსხვერპლა და 20 დაშავდა. დაღუპულთა შორის 8 პირი ერთი ოჯახის წევრია. იერიში ჰოდეიდას პროვინციაში 2 ავტობუსზე მიიტანეს, სადაც მშვდობიანი მოსახლეობა ისხდა და სოფლიდან გაქცევას ცდილობდა. ამ დრომზე შეიარაღებულ დაპირისპირებას ქვეყანაში 10 ათასზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა.[11]

გაეროს მონაცემებით, ბოლო 100 წლის განმავლობაში, იემენში ყველაზე დიდი ჰუმანიტარული კატასტროფაა. ქვეყანაში 13 მილიონი ადამიანი შიმშილობს. ორგანიზაცია Save the Children-ის მონაცემებით იემენში 5 მილიონამდე ბავშვი შიმშილის ზღვარზეა. იემენში სამოქალაქო დაპირისპირება 2014 წლიდან მიმდინარეობს.[12]

[1] Daily Mail; Muslim girl, 18, is tied to a tree for hours and whipped for trying to elope with her Hindu lover in India; By Sara Malm; 8 October, 2018; available at: https://www.dailymail.co.uk/news/article-6251897/Muslim-girl-18-tied-tree-whipped-trying-elope-Hindu-lover.html?ito=social-facebook

[2] Reuters; Indian schoolgirls beaten with sticks after protesting sexual harassment; 8 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-india-bihar-violence/indian-schoolgirls-beaten-with-sticks-after-protesting-sexual-harassment-idUSKCN1MI1JN?il=0

[3] Tolo News; Security Forces suffer heavy casualties in Jawzjan attack; By Arif Muaavi; 8 October, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/security-forces-suffer-heavy-casualties-jawzjan-attack

[4] Tolo News; Takhar election rally explosion dath toll rises to 22; 13 October, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/explosion-targets-takhar-election-rally-12-killed

[5] იმედის ახალი ამბები; გაერო: ავღანეთში დაღუპული მშვიდობიანი მოქალაქეების რაოდენობა უკიდურესად მაღალია; 11 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/80799/gaero-avganetshi-dagupuli-mshvidobiani-moqalaqeebis-raodenoba-ukiduresad-magalia

[6] იმედის ახალია ამბები; რუსეთში ისლამისტები დააკავეს; 11 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/80890/rusetshi-islamistebi-daakaves

[7] Reuters; Egyptian military court sentences 17 to death over church bombings; 11 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-egypt-security-court/egyptian-military-court-sentences-17-to-death-over-church-bombings-agency-idUSKCN1ML1S1?il=0

[8] Reporters Without Borders; More journalists killed in first none months of 2018 than in all 2017; 11 October, 2018; available at: https://rsf.org/en/news/more-journalists-killed-first-nine-months-2018-all-2017

[9] Reuters; U.N. says 833 children released by Nigerian militia group; 12 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-nigeria-children/u-n-says-833-children-released-by-nigeria-militia-group-idUSKCN1MM1QH?il=0

[10] Reuters; Death toll from twin suicide bombings in southern Somalia rises to 20; 14 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-somalia-attack/death-toll-rises-to-20-after-suicide-bombings-in-southern-somalia-idUSKCN1MO07C

[11] იმედის ახალი ამბები; იემენში ავიადარტყმას სულმ მცირე ჩვიდმეტი ადამიანი ემსხვერპლა; 14 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/81219/iemenshi-aviadartkmas-sul-mtsire-chvidmeti-adamiani-emskhverpla

[12] BBC; Yemen could be worst famine in 100 years; 15 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-45857729/yemen-could-be-worst-famine-in-100-years

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ივნისი, 2018

ავღანეთში არსებული ვითარება – ავღანეთში მომხდარ ტერაქტზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. ტერაქტის შედეგად გარდაცვლილთა რაოდენობამ 26-ს მიაღწია. აღმოსავლეთ ავღანეთის ქალაქ ნანგარჰარში თავდასხმა იმ დროს მოხდა, როდესაც მორწმუნეები, რომელთა შორის ორგანიზაცია თალიბანის წევრებიც იმყოფებოდნენ, ერთად აღნიშნავდნენ რამადანის მარხვის თვის დასასრულს.[1]

რადიკალურმა ისლამურმა მოძრაობა „თალიბანმა“ ავღანეთის მთავრობასთან ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის გახანგრძლივებაზე უარი თქვა. „ჩვენ არ ვაპირებთ შეთანხმების გაგრძელებას, რეჟიმი დღეს დასრულდება“- განაცხადა რადიკალების წარმომადგენელმა. მანამდე ავღანეთის პრეზიდენტმა აშრაფ განიმ განცხადა, რომ ქაბული ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმს აგრძელებს, რომელიც 7 ივნისს შევიდა ძალაში. მხარეებს შორის ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება ავღანეთის სამთავრობო ძალებს ეხებოდა და უცხოურ სამხედრო დანაყოფებზე არ ვრცელდებოდა.[2]

ნანგაჰარის პროვინციაში მომხდარ მორიგ აფეთქებას სულ მცირე 18 ადამიანი ემსხვერპლა, 49 კი დაშავდა. ამჯერად ტერორისტების სამიზნე ჯალალაბადი გახდა. ადგილობრივი პოლიციის ცნობით, ასაფეთქებელი მოწყობილობა თვითმკვლელმა ტერორისტმა აამოქმედა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[3]

ინდოეთში, ლოცვაზე უარის გამო, 15 წლის გოგო ნათესავებმა თავსაბურავით გაგუდეს – შემთხვევა მუმბაიში მოხდა ნათესავებმა, რომელთა შორისაც ბიძა და დეიდაც იყვნენ, გოგონა სასტიკად სცემეს დ შემდეგ თავსაბურავით გაგუდეს. მკვლელობის შემდეგ ნათესავებმა ცხედარი ადგილობრივ საავადმყოფოში წაიღეს, ექიმებს უთხრეს, რომ გოგო აბაზანაში დაეცა და ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო. სიმართლე მას შემდეგ გაირკვა, რაც ექსპერტიზამ მისი სიკვდილის მიზეზად გაგუდვა დაასახელა. გოგოს მამის მტკიცებით კი, მისი შვილი მოკვლამდე გააუპატიურეს, თუმცა სასამართლომ ეს გარემოება მხედველობაში არ მიიღო. ჯერჯერობით უცნობია, რა დასკვნას გამოიტანს სასამართლო.[4]

ინდოეთში ტრეფიკინგის წინააღმდეგ მებრძოლი აქტივისტები გააუპატიურეს – ტრეფიკინგის წინააღმდეგ მებრძოლი 5 აქტივისტი ქალი, რომელიც ქუჩაში პერფორმანსს მართავდა, ჯგუფურად გააუპატიურეს. პოლიციის ცნობით, ქალებს ჯერ იარაღით დაეუმქრნენ, შემდეგ ძალით ჩასვეს მანქანაში და „იზოლირებულ ადგილას“ წაიყვანეს. ძალოვნები აცხადებენ, რომ საქმეს იძიებენ, თუმცა ამჟამად არცერთი ეჭვმიტანილი დაკავებული არ არის. აქტივისტი ქალები ტრეფიკინგის შესახებ ცნობიერების ამაღლებით დაკავებულ არასამთავრობო ორგანიზაციაში მუშაობდნენ. ქალებზე და არასრულწლოვანზე სექსუალური ძალადობა ინდოეთში განსაკუთრებული პრობლემაა. 21 აპრილს, ინდოეთის ხელისუფლებამ 12 წლამდე გოგოების გაუპატიურების გამო სასჯელის სახედ სიკვდილით დასჯა შემოიღო. გამკაცრდა სასჯელი 16 წლამდე გოგოების გაუპატიურებაზეც. ზრდასრული ქალის გაუპატიურების გამო მოძალადესმინიმუმ 10 წლით დააპატიმრებენ.[5]

ორმაგ აფეთქებას ნიგერიაში 30 ადამიანზე მეტი ემსხვერპლა – ინციდენტი ქალაქ დამბოაში მოხდა. ერთერთი ვერსიით აფეთქება ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარის გამოყენებით მოხდა. სავარაუდო ორგანიზატორად მედია ბოკო ჰარამს მიიჩნევს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ოფიციალურად არავის აუღია.[6]

იემენის კრიზისი – იემენში ჰოდეიჰის აეროპორტის დასაკავებლად ბრძოლის ფარგლებში 60-მდე სამხედრო დაიღუპა და ათობით დაიჭრა. შეტაკება ჰუსიტების მოძრაობა „ანსარ ალასა“ და სამთავრობო ძალებს შორის მოხდა, რომელსაც მხარს არაბული კოალიცია უჭერს. საბოლოოდ, აეროპორტის მიმდებარე ტერიტორიაზე კონტროლი სამთავრობო ძალებმა დაამყარა. ჰოდეიჰის აეროპორტისთვის ბრძოლა კვირას დაიწყო, რომელიც სპეცოპერაცია „ოქროს გამარჯვების“ ფარგლებში მიმდინარეობდა. სპეცოპერაციის მიზანი ის არის, რომ ჰუსიტებისგან გაათავისუფლონ სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი ჰოდეიდა. იემენში სამხედრო კონფიქტი 2014 წელს დაიწყო.[7]

ირანელ ქალებს სტადიონზე შესვლის უფლება მისცეს – 1979 წლის შემდეგ ირანელ ქალებს სპორტულ არენაზე შესვლის უფლება პირველად მიეცათ. ესპანეთისა და ირანის ნაკრებების შეხვედრის ტრანსლაციას ქალებმა თეირანში აზადის სტადიონზე უყურეს, სადაც დიდი მონიტორი იყო დამონტაჟებული. ირანელი ქალების სიმრავლე იგრძნობოდა რუსეთში, ყაზანის სტადიონზეც, სადაც ესპანეთისა და ირანის ნაკრებების შეხვედრა გაიმართა. მანამდე ირანში კაცების სპორტულ ასპარეზობებზე ქალების დასწრება აკრძალული იყო.[8]

ეთიოპიაში ახალი პრემიერმინისტრის, აბი აჰმედის მხარდამჭერ მიტინგზე ბომბი აფეთქდა – ინციდენტის შედეგად დაიღუპა და დაშავდა რამდენიმე ადამიანი. მომხდარზე გამოძიება მიმდინარეობს. აბი აჰმედი პრემიერმინისტრი აპრილში გახდა. მალევე მან ქვეყანაში პოლიტიკური და ეკონომიკური რეფორმების გატარება დაიწყო.[9]

[1] Reuters; Afghanistan Eid car bomb, claimed Islamic State, kills 26; By Rupam Jain, Qadir Sediqi; 16 June, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-taliban/big-hugs-as-afghan-soldiers-taliban-celebrate-unprecedented-eid-ceasefire-idUSKBN1JC044?utm_campaign=trueAnthem:+Trending+Content&utm_content=5b253b1804d3010c12b73e40&utm_medium=trueAnthem&utm_source=twitter

[2] იმედის ახალი ამბები; თალიბანმა ავღანეთის ხელისუფლებასთან ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის გახანგრძლივებაზე უარი თქვა; 17 ივნისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/66422/talibanma-avganetis-mtavrobastan-tsetskhlis-shetskvetis-rejimis-gakhangrdzlivebaze-uari-tqva

[3] Business Standard; 18 killed, 49 injures in Afghanistan suicide attack; 17 June, 2018; available at: https://www.business-standard.com/article/news-ians/18-killed-49-injured-in-afghanistan-suicide-attack-118061700534_1.html

[4] Hindustan Times; Relatives kill 15-year-old in Mumbai because she refused to read holy book, pray” Police to HC; By Kanchan Chaudhari; 17 June, 2018; available at: https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/15-yr-old-killed-for-refusing-to-read-holy-book-offer-prayers-police-to-hc/story-K6qGbNKvVSSdYV20SviNPJ.html

[5] BBC; India women: Anti-trafficking activists raped after staging street play; 22 June, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-44572276

[6] იმედის ახალი ამბები; ნიგერიაში ორმაგ აფეთქებას 30-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა; 17 ივნისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/66407/nigeriashi-ormag-apetqebas-30ze-meti-adamiani-emskhverpla

[7] ABNA; Yemen army repels coalition’s infiltration attempts, kills 60 militiamen, destroys 21 military vehicles in western coast; 20 June, 2018; available at: http://en.abna24.com/news/middle-east/yemen-army-repels-coalitions-infiltration-attempts-kills-60-militiamen-destroys-21-military-vehicles-in-western-coast_898315.html

[8] The Washington Post; For the first time since 1980, Iranian women allowed to watch World Cup in same stadium as men; By Rebecca Tan; 20 June, 2018; available at: https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2018/06/20/for-the-first-time-since-1980-iranian-women-allowed-to-watch-world-cup-in-same-stadium-as-men/?utm_term=.1e2bfccc443d

[9] Reuters; Ethiopian PM escapes grenade attack, one dead, scores hurt; By Aaron Maasho; 23 June, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-politics/several-people-killed-in-blast-at-rally-supporting-new-ethiopian-leader-idUSKBN1JJ050?il=0

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 მაისი, 2018

ნიგერიაში მეჩეთთან ტერაქტს 86 ადაიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა – ქალაქ მუბიში, მეჩეთთან აფეთქების შემდეგ, ახლომდებარე ტერიტორიაზე მყოფი ხალხი უსაფრთხო ადგილას შეიკრიბა, სადაც უკვე მეორე აფეთქება მოხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია; თუმცა, როგორც ცნობილია, ნიგერიაში ტერორისტულ აქტებს, ძირითადად, „ბოკო ჰარამი“ ახორციელებს.[1]

ნიგერიის სოფელში თავდამსხმელებმა ბავშვები და ზრდასრულები მოკლეს – შემთხვევა ჩრდილოეთ ნიგერიაში მდებარე სოფელ გვასკაში მოხდა. ზოგიერთი მოკლული ბავშვი 10 წლამდე ასაკის იყო, მათ სხეულები დასახიჩრებული ჰქონდათ. გადარჩენილების თქმით, დანაშაულებრივი ჯგუფი სოფელს თავს მოულოდნელად დაესხა და ცეცხლი გახსნა. მოსახლეობა პრეზიდენტს უკვე დიდი ხანია მოწყვლად სოფლებში სამხედროთა პოლიციელთა რაოდენობის გაზრდას სთხოვს, თუმცა უშედეგოდ.[2]

ნიგერიის არმიამ „ბოკო ჰარამის“ ტყვეობიდან 1000-მდე ადამიანი დაიხსნა – გათავისუფლებულებს შორის დიდი ნაწილი ქალები და ბავშვები არიან. სპეცოპერაცია ქვეყნის რამდენიმე რეგიონში ერთდროულად ჩატარდა.[3]

ინდოეთში ერთი კვირის განმავლობაში ორი არასრულწლოვანი გააუპატიურეს და დაწვეს – ინდოეთის შტატ ჯარხანდში 17 წლის გოგო კრიტიკულ მდგომარეობაშია მას შემდეგ, რაც ის გააპატიურეს და მისი დაწვის მცდელობა ჰქონდათ. პოლიციამ ერთი ეჭვმიტანილი დააკავა. ეჭვმიტანილი აცხადებს, რომ ის გოგოს ცოლად მოყვანას აპირებდა, თუმცა მან უარი უთხრა. ეს ჯარხანდის შტატში უკვე მეორე შემთხვევაა. 5 მაისს, 16 წლის გოგო ცოცხლად დაწვეს მას შემდეგ რაც, მისმა მშობლებმა სოფლის უხუცესებს განუცხადეს, რომ ის გააუპატიურეს. პოლიციაში განაცხადეს, რომ უხუცესებმა მოძალადეებს სასჯელის გამოსასყიდლად 100 ბუქნის გაკეთება და 50 ათასი რუპის (750 დოლარი) გადახდა დააკისრა. განრისხებული მოძალადეები ამის შემდეგ გოგოს სახლში მივიდნენ, მის მშობლებს სცემეს და არასრულწლოვანი დაწვეს. 21 აპრილს, ინდოეთის ხელისუფლებამ 12 წლამდე გოგოების გაუპატიურების გამო სასჯელის სახედ სიკვდილით დასჯა შემოიღო. გამკაცრდა სასჯელი 16 წლამდე გოგოების გაუპატიურებაზეც. სასჯელის მინიმალური ვადა 10-დან 20 წლამდე გაიზარდა. ზრდასრული ქალის გაუპატიურების გამო კი მოძალადეს, სულ მცირე, 10 წლით გაუშვებენ ციხეში.[4]

ავღანეთში მეჩეთთან აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა – მინიმუმ 12 ადამიანი დაიღუპა და 33 დაიჭრა ხოსტის პროვინციაში მდებარე მეჩეთთან მომხდარი აფეთქების შედეგად. მეჩეთი ამომრჩეველთა რეგისტრაციის ცენტრის ფუნქციასაც ითავსებს. მომხდარ ინციდენტზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია; თუმცა, ცნობილია, რომ თალიბანი და ისლამური სახელმწიფო დემოკრატიული არჩევნების ჩატარების წინააღმდეგნი არიან და წარსულში არაერთხელ დაესხნენ თავს საარჩევნო უბნებსა და რეგისტრაციის ცენტრებს. ბოლო თვის განმავლობაში ტერაქტებს ხმის მისაცემ უბნებზე ქაბულში 60-მდე ადამიანი ემსხვერპლა.[5]

ავღანეთში ინდოელი ინჟინრები მძევლად აიყვანეს – ავღანეთის ჩრდილოეთით, ბაღლანის პროვინციაში, 7 ინდოელი ინჟინერი და ერთი ავღანელი მძღოლი მძევლებად აიყვანეს. ინფორმაცია პროვინციის პოლიციის პრესსპიკერმა გაავრცელა. ინჟინრები ერთერთ ელექტროსადგურზე მიემგზავრებოდნენ, რა დროსაც მათ მინივენს შეიარაღებული ადამიანები დაესხნენ თავს. ხელისუფლება მათ დახსნას ცდილობს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჯერ არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია, თუმცა აღნიშნული ტერიტორია თალიბანის კონტროლის ქვეშ არის.[6]

„ჰეზბოლა“ ლიბანის პარლამენტში 67 მანდატით შევა – ლიბანში ბოლო 9 წლის განმავლობაში პირველი საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა. წინასწარი შედეგებით, პარტია „ლიბანური ძალები“, რომელიც მოსახლეობის ქრისტიანული ნაწილის ინტერესებს იცავს, პარლამენტში 15 დეპუტატით იქნება წარმოდგენილი. დაჯგუფება „ჰეზბოლა“ კი, რომელიც 1995 წელს ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ტერორისტულ ორგანიზაციად აღიარა, პარლამენტში 67 კაცით შევა. პრემიერმინისტრ ალ-ჰარირის ბლოკმა წინა არჩევნებთან შედარებით ცუდი შედეგი აჩვენა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ მინისტრთა კაბინეტის ფორმირებას მაინც მოახერხებს.[7]

[1] Reuters; Mosque blasts kill at least 27 in northeast Nigeria; By Percy Dabang, Emmanuel Ande; 1st May, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-nigeria-security/mosque-blasts-kill-at-least-27-in-northeast-nigeria-idUSKBN1I23QB

Daily Star; 86 killed in NE Nigeria suicide blasts: gravediggers; 2 May, 2018; available at: https://www.dailystar.com.lb/News/World/2018/May-02/447672-86-killed-in-ne-nigeria-suicide-blasts-gravediggers.ashx

[2] BBC; Nigeria Kaduna: Bandits slaughter 51 villagers; 6 May, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-44021804

[3] იმედის ახალი ამბები; ნიგერიის არმიამ ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან 1000-მდე ადამიანი დაიხსნა; 7 მაისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/60495/nigeriis-armiam-boko-haramis-tkveobidan-1000mde-adamiani-daikhsna

[4] BBC; India rape: Second Jharkhand teenager set slight, police say; 7 May, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-india-44028366

[5] The News Tribune; Bombing at mosque in Afghanistan kills 14, wounds 33; The Associated Press; 6 May, 2018; available at: http://www.thenewstribune.com/news/nation-world/article210575404.html

[6] Radio Liberty; Radio Free Europe; Seven Indian Engineers, Afghan Driver Kidnapped In Baghlan Province; 6 May, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/seven-indian-engineers-afghan-driver-kidnapped-in-baghlan-province/29211261.html

[7] იმედის ახალი ამბები; წინასწარი შედეგებით, ლიბანის პარლამენტში „ჰეზბოლა“ 67 მანდატით შევა; 7 მაისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/60408/tsinastsari-shedegebit-libanis-parlamentshi-hezbola-67-mandatit-sheva

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 აპრილი, 2018

ნიგერიაში „ბოკო ჰარამის“ თავდასხმას 18 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტის შედეგად 84 ადამიანი დაშავდა. შემთხვევას ადგილი ჰქონდა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალაქ მაიდაგურის მახლობლად. თებერვალში, ამავე ქალაქში „ბოკო ჰარამის“ მებრძოლების თავდასხმას 18 ადამიანი ემსხვერპლა.[1]

რელიგიური უმცირესობების დემონსტრაციას ინდოეთში 8 ადამიანი ემსხვერპლა – აქციის მონაწილეები უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას აპროტესტებდნენ. მათი თქმით, სასამართლოს ბრძანება დალიტთა (ყოფილი შეუხებლები) გაერთიანების უფლებებს არღვევს. ქვეყანაში მოქმედებს აქტი, რომელიც კასტებს შორის ძალადობის პრევენციის მექანიზმად მიიჩნევა დალიტების მიერ. სასამართლოს გადაწყვეტილებით აღნიშნული აქტის მოქმედება შეიზღუდა. დემონსტრაცია ძალადობრივ ქმედებებში გადაიზარდა; აქციის მონაწილეებმა გზატკეცილიც გადაკეტეს. მთავრობამ სასამართლოს ურჩია, რომ გადაწყვეტილებას გადახედოს. ქვეყანაში კასტებს შორის იერარქიით გამოწვეული ძალადობა დიდი პრობლემაა. 2016 წელს დაბალი კასტის წარმოამდგენლების წინააღმდეგ ძლადობის 40 ათასზე მეტი ფაქტი დაფიქსირდა.[2]

ავღანეთის ავიაიერიშებს მშვიდობიანი მოქალაქეები ემსხვერპლნენ – ავღანელმა სამხედროებმა ჩრდილოეთ კუნდუზში თალიბანზე მიიტანეს იერიში, რასაც მშვიდობიანი მოსახლეობაც ემსხვერპლა. თვითმხილველების თქმით, ავღანეთის თავდაცვის ვერტმფრენებმა მიზანში ადგილობრივი რელიგიური სკოლა ამოიღეს და ცეცხლი გახსნეს. ავღანეთის ხელისუფლების ცნობით, იერიშების დროს 25-მდე ისლამისტი დაიჭრა და დაიღუპა, თუმცა საინფორმაციო სააგენტო BBC-სთან საუბრისას ექიმები ამბობენ, რომ საავადმყოფოში 50-ზე მეტი დაშავებული შეიყვანეს. თალიბანი კი აცხადებს, რომ იერიშების დროს მათი თანამებრძოლები არ დაშავებულან და მხოლოდ მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ.[3]

ღაზას სექტორში დაძაბულობა გრძელდება – ღაზას სექტორის საზღვართან მასობრივი დემონსტრაციის დროს ისრაელის ძალებმა პალესტინელი ჟურნალისტი მოკლეს. 30 წლის გარდაცვლილი ჟურნალისტი ჰალილ აბუ ატირა სააგენტოში „Ain Media“ მუშაობდა და სამუშაოს შესრულების დროს პრესის აღმნიშვნელი ჟილეტი ეცვა. ერთერთი პალესტინელი ჟურნალისტის თქმით, მედიის კიდევ შვიდი წარმოამდგენელი დაშავდა. ღაზასა და ისრაელის საზღვარზე არეულობა გრძელდება. პალესტინელი აქტივისტი, რომელიც ერთი კვირის წინ მძიმე ტრავმით საავადმყოფოში მოათავსეს, გუშინ გარდაიცვალა, რასაც საპროტესტო აქციის განახლება მოჰყვა. ე.წ. დაბრუნების მარში ღაზას სექტორში 10 დღის წინ დაიწყო, რომელიც პალესტინელებისთვის ისრაელის მიერ მიწების ოკუპაციისადმი დაუმორჩილებლობის იდეას გამოხატავს. მარშის 20000-მდე მონაწილე მავთულხლართებს მიუახლოვდა, რასაც ისრაელის სპეცრაზმთან შეტაკებები მოჰყვა. პალესტინურმა მხარემ 6-კვირიანი მარში დააანონსა.[4]

[1] BBC News; Boko Haram attack: More than a dozen dead in Maiduguri; 2 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-43617482

[2] BBC News; Eight dead in massive India caste protests; 2 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-india-43616242

[3] BBC News; Afghanistan air strike ‘kills civilians’ at religious school; 2 April 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43619834

[4] Al Jezeera; Israel forces kill Palestinian journalist covering Gaza rally; 7 April, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/04/palestinian-journalist-yasser-murtaja-dies-shot-israeli-forces-180407054201619.html

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 თებერვალი, 2018

თურქეთში გაზეთ Die Welt-ის ჟურნალისტი დენიზ იუსელი გაათავისუფლეს – ამის შესახებ გავრცელებული ინფორმაცია გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომაც დაადასტურა. თურქეთის პოლიციამ დენიზ იუსელი გასულ წელს დააპატიმრა. მას ბრალად ედებოდა ტერორისტული ორგანიზაციის წევრობა, მონაცემების არასწორი გამოყენება და ტერორისტული პროპაგანდა. ჟურნალისტ დენიზ იუსელი, რომელსაც ორმაგი – გერმანიის და თურქეთის მოქალაქეობა აქვს, თურქეთის ენერგეტკის და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის ბერატ ალბაირაკის საფოსტო ყუთის გატეხვის ამბავს აშუქებდა. ალბაირაკის წერილები მოგვიანებით WikiLeaks-მა გამოაქვეყნა. ბერატ ალბაირაკი თურქეთის პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის სიძეა. WikiLeaks-მა 57 ათასზე მეტი ელექტრონული წერლი გამოაქვეყნა, რომლებიც 2000-2016 წლებით თარიღდება და უმრავლესობა არის მიმოწერა თურქ პოლიტიკოსებთან, ბიზნესმენებთან და ოჯახის წევრებთან.[1]

ტერაქტი ნიგერიაში – ნიგეიაში ბაზრობაზე მომხდარი ტერაქტის შედეგად გარდაიცვალა 22 და დაშავდა 28 ადამიანი. ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ბორნოს შტატის ქალაქ კონდუგაში ერთ-ერთ ბაზრობაზე სამმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. წლის დასაწყისიდან ნიგერიაში ორი ტერაქტი მოხდა. 18 იანვარს ქალაქ მაიდუგურუში ორმაგ აფეთქებას 12 ადამიანი ემსხვერპლა. მანამდე, 2 იანვარს ბორნოს შტატში მეჩეთზე თავდასხმისას 11 ადამიანი დაიღუპა.[2]

7 წლის გოგოს გაუპატიურებისა და მკვლელობისთვის პაკისტანელს სიკვდილით დასჯიან – 24 წლის კაცს იმრან ალის, პაკისტანის სასამართლომ 7 წლის ზაინაბ ანსარის გაუპატიურებასა და მკვლელობისთვის სასიკვდილო განაჩენი ოთხჯერ გამოუტანა. გასულ თვეში ზაინაბის ცხედარი ნაგავსაყრელზე ქალაქ კასურში იპოვეს. გოგოს მკვლელობამ მთელს ქვეყანაში საპროტესტო აქციები გამოიწვია, რა დროსაც მოსახლეობა პოლიციას არაკომპენტენტურობაში სდებდა ბრალს. ზაინაბის მკვლელი და მოძალადე იმრან ალი აღმოჩნდა, რომელიც დაკავშირებული იყო პოლიციასთან და პროვინცია პენჯაბის მინისტრთან. მას ადანაშაულებენ არამხოლოდ ზაინაბზე ძალადობას, არამედ სხვა ბავშვებზე თავდასხმასაც.[3]

პაკისტანი ჰაჯის რიტუალზე ტრანსგენდერ მოზარდებს გაუშვებს – წელს პირველად პაკისტანელი ტრანსგენდერი მოზარდები საუდის არაბეთში გაემგზავრებიან, სადაც ისინი მოხალისებიის რანგში ჰაჯის რიტუალში მიიღებენ მონაწილეობას. ბოისკაუტური მოძრაობის წარმომადგენლის თქმით, ტრანსგენდერებს ორგანიზაციის სხვა წევრებთან ერთად შეარჩევენ, რის შემდეგაც ისინი ფიზიკურ მომზადებას გაივლიან. სია კი რელიგიის სამინისტროს გადაეგზავნება. პაკისტანი მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც მესამე სექსი ოფიციალურად აღიარა და პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის შესაბამისი აღნიშვნით გაცემა დაიწყო. კვლევის თანახმად, ამ დროისთვის პაკისტანში დაახლოებით ნახევარი მილიონი ტრანსგენდერი ცხოვრობს.[4]

საუდელ ქალებს კაცის ნებართვის გარეშე ბიზნესის დაწყების უფლება მისცეს – ამის შესახებ ოფიციალური ინფორმაცია კომერციისა და ინვესტიციების სამინისტრომ გაავრცელა. „ამიერიდან მეურვის ნებართვა საჭირო აღარ იქნება. ქალებს თავიანთი ბიზნესის დაწყება თავისუფლად შეეძლებათ“, – ნათქვამია გავრცელებულ განცხადებაში. ამგვარად, საუდის არაბეთში მაცხოვრებელ ქალებს, ფირმის რეგისტრაციის შესახებ დოკუმენტების შეტანა კაცის ნებართვის გარეშე შეეძლებათ. საუდის არაბეთში, აქამდე არსებული მეურვეობითი და მზრუნველობითი სისტემის თანახმად, ქალები ვალდებულნი იყვნენ წარედგინათ დოკუმენტაცია, რომელზეც მეურვის ხელმოწერა იქნებოდა. ქალის მიერ შეტანილ ნებისმიერი სახის სახელმწიფო დოკუმენტაციაზე, მათ შორის სამოგზაურო დოკუმენტებზეც, ქმრის, მამის ან ძმის ხელმოწერა უნდა ყოფილიყო.[5]

ირანში დემონსტრანტებთან შეტაკებისას 3 პოლიციელი დაიღუპა – 3 ირანელი პოლიციელი დაიღუპა თეირანში აქციის მონაწილეებთან შეტაკებისას. გავრცელებული ინფორმაციით, დაპირისპირება უსაფრთხოების სამსახურსა და გონაბადის კონფესიის დერვიშებს შორის მოხდა, რომლებიც პოლიციის სამმართველოს წინ შეიკრიბნენ და მათი სუფიური რელიგიური ჯგუფის წევრების გათავისუფლებას ითხოვდნენ. ირანი სუფიურ ორდენს შიიტური წარმომადგენლობის საფრთხედ მიიჩნევს და ამ მიზეზით გონაბადის რამდენიმე დერვიში პატიმრობაში ჰყავს.[6]

იემენში ავიაიერიშს 15-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა – ჩრდილოეთ იემენში ავიაიერიშს 15-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. არიან დაშავებულებიც. ადგილობრივების განმარტებით, სამიზნე 2 ავტომობილი იყო, რომლებსაც მგზავრები ცენტრალური მაგისტრალით საადას პროვინციული დედაქალაქისკენ გადაჰყავდა. როგორც ადგილობრივი მედია წერს, იერიში საუდის არაბეთის ხელმძღვანელობით კოალიციამ განახორციელა. იემენი 2011 წლიდან პოლიტიკური კრიზისის მდგომარეობაშია. ქვეყანაში შეიარაღებული კონფლიქტი 2014 წლიდან გრძელდება, რასაც 10 000-ზე მეტი ადამიანი შეეწირა. 2 მილიონზე მეტი ადამიანი შიმშილობის ზღვარზეა.[7]

ნიგერიაში ბოკო ჰარამმა 90 მოსწავლე გოგო გაიტაცა – შემთხვევა ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე ერთერთ სოფელში მოხდა. უსაფრთხოების სამსახურმა 2 დღეში 76 გოგო იხსნა. დანარჩენები კვლავ დაკარგულად ითვლებიან. ნიგერიის უსაფრთხოების სამსახურში თავიდან უარყოფდნენ ინფორმაციას მოსწავლეების გატაცების შესახებ, თუმცა მოგვიანებით გატაცებულები თავად სამხედროებმა გაათავისუფლეს. ნიგერიაში ხშირია შემთხვევა, როცა ადგილობრივი პოლიცია მსგავსი ინციდენტის შესახებ ინფორმაციას მალავს. ამ რეგიონში ყველაზე მასშტაბური გატაცების შემთხვევა 2014 წელს დაფიქსირდა, როცა ქალაქ ჩიბოკიდან ტერორისტებმა 270-ზე მეტი მოსწავლე გაიტაცეს.[8]

საუდის არაბეთში გოგო, რომელიც გააუპატიურეს სასამართლომ დამნაშავედ ცნო – სასამართლომ არასრულწლოვნის გაუპატიურებაში ბრალდებულ შვიდივე პირს სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა; ამავდროულად, ჯგუფურად გაუპატიურების მსხვერპლი 19 წლის გოგო „უღირსად“ მოქცევაში დაადანაშაულა, რადგან ქუჩაში მარტო გავიდა. სასამართლომ მას 200 შოლტი და 6-თვიანი პატიმრობა მიუსაჯა. სასამართლოს გადაწყვეტილებას მთავრობამ დაუჭირა მხარი და განაცხადა, რომ შარიათის კანონები ყველამ უნდა დაიცვას, რომელიც საჯაროდ მამაკაცის გარეშე გასვლას კრძალავს. ინციდენტი 2006 წელს მოხდა. გოგო მეგობრის მანქანაში იჯდა, როცა შვიდმა კაცმა გადმოიყვანა და გააუპატიურა. თავდაპირველად, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, გოგოს 90 შოლტი მიესაჯა. მას შემდეგ, რაც მისმა ადვოკატმა მედიასთან კომენტარი გააკეთა, გადაწყვეტილება 200 შოლტით შეიცვალა.[9]

გიულენთან კავშირის ბრალდებით თურქეთში 170 ადამიანის დაკავების ორდერი გაიცა – სტამბოლის პროკურატურამ ფეთჰულა გიულენის ორგანიზაციასთან შესაძლო კავშირის გამო 170 ადამიანის დაკავების ორდერი გამოსცა. მათ შორის ყოფილი სამხედროები არიან. ეჭვმიტანილთა დაკავების ოპერაცია 38 პროვინციაში მიმდინარეობს. ამ დროისთვის აყვანილია უკვე 22 პირი. თურქეთის ხელისუფლების მოსაზრებით, 2016 წლის ზაფხულში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის უკან ფეთჰულა გიულენი დგას, რომელიც ამჟამად ამერიკაში ცხოვრობს. გიულენი ბრალდებას უარყოფს.[10]

სირიაში არსებული ვითარება – სირიის სამთავრობო ძალები ქალაქ აფრინის ქურთებით დასახლებულ ნაწილში შევიდნენ. ადგილობრივმა მილიციამ მიმართა მთავრობას, გაუწიონ მათ დახმარება თურქებისა და სირიელი აჯანყებულების მოსაგერიებლად. მებრძოლებმა საგუშაგო ჯავშანტექნიკით გაიარეს, რის შემდეგაც თურქებმა დაბომბეს ტერიტორია და განაცხადეს, რომ ამით აიძულეს მებძოლები, უკან დაეხიათ. თურქეთი დაემუქრა სირიის მთავრობას, რომ დაუპირისპირდებოდა მათ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ჩაერეოდნენ ამ კონფლიქტში, – რითიც სირიის სამოქალაქო ომში გამოიწვიეს დაპირისპირება ორ მთავარ მოთამაშეს შორის.[11] თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა სირიაში ქალაქ აფრინის აღების პირობა დადო. როგორც მან პარლამენტში სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა, გამარჯვებას თურქეთის შეიარაღებული ძალები უახლოეს დღეებში მიაღწევენ. როგორც მან აღნიშნა ოფიციალური ანკარის მიზანია აფრინში ქურთების დამარცხება და მშვიდობის დამყარება, რათა ქალაქის მოსახლეობამ უკან დაბრუნება შეძლოს.[12]

გაეროს გენერალურმა მდივანმა, ანტონიო გუტერეშმა ღრმა შეშფოთება გამოთქვა სირიის აღმოსავლეთ ღუტის რაიონში ძალადობის ესკალაციის გამო. გუტერეშის ინფორმაციით, საჰაერო და საარტილერიო იერიშების შედეგად, დაიღუპულთა შორის ბავშვებიც არიან. გაეროს გენერალურმა მდივანმა კატასტროფული უწოდა სირიის ამ რაიონში მცხოვრები მშვიდობიანი მოსახლეობის მდგომარეობას. ამასთან, სირიელი უფლებადამცველების ინფორმაციით, ბოლო სამ დღეში დაიღუპა ორასზე მეტი ადამიანი. პრეზიდენტ ასადის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული მეამბოხეების მიერ კონტროლირებულ აღმოსავლეთ ღუტის რაიონს სამთავრობო ძალები უტევენ. გაეროს მონაცემებით, ამ რაიონში 400 ათასამდე ადამიანია დარჩენილი. გენერალური მდივნის განცხადებით, ჯანმრთელობის პრობლემების გამო, სასწრაფო ევაკუაცია სჭირდება 700-მდე ადამიანს. ანტონიო გუტერეშის ინფორმაციით, აღმოსავლეთ ღუტის რაიონში სურსათის დეფიციტია. გენერალურმა მდივანმა აღნიშნა ისიც, რომ სამთავრობო ძალების ალყაში მყოფი ამ რაიონიდან სირიის დედაქალაქსაც ესვრიან. გუტერეშმა კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შეახსენა, რომ ასტანაში, 2017 წელს მიღწეული შეთანხმებით, აღმოსავლეთ ღუტა გამოცხადებულია დეესკალაციის ზონად. გაეროს გენერალურმა მდივანმა კონფლიქტთან კავშირის მქონე ყველა მხარეს მოუწოდა, შეწყვიტონ საბრძოლო მოქმედებები და წინაპირობების გარეშე უზრუნველყონ საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის პრინციპების დაცვა, მათ შორის მშვიდობიანი მოსახლეობის შეუფერხებელი წვდომა ჰუმანიტარულ დახმარებაზე და დაჭრილების ევაკუაცია.[13]

ბოლო დღეებში აღმოსავლეთ ღუტაზე განხორციელებულ ავიადარტყმებს 250 ადამიანი ემსხვერპლა. გაეროს ცნობით, იერიშების შედეგად 6 კლინიკა დაზიანდა. უფლებათა დამცველების ცნობით, 2013 წლის ქიმიური თავდასხმის შემდეგ აღმოსავლეთ ღუტაში ამდენი ადამიანი არ დაღუპულა. აშშ სირიაში დაპირისპირებულ მხარეებს მოუწოდებს ერთი თვის განმავლობაში ცეცხლი შეწყვიტონ. ამ ინიციატივაზე ოფიციალური დამასკოს პოზიცია უცნობია, რაც შეეხება საჰაერო იერიშებს, სირიის მთავრობაში აცხადებენ, რომ მათი სამიზნე ღუტაში მხოლოდ სამხედროები არიან. აღმოსავლეთ ღუტა ერთერთი ბოლო ტერიტორიაა, რომელსაც მეამბოხეები აკონტროლებენ. ქალაქი 4 წელზე მეტია ალყაში იმყოფება. ამ რეგიონში 400 000-მდე ადამიანი ცხოვრობს, რომლებსაც ჰუმანიტარული დახმარება სჭირდებათ.[14]

გაეროს უშიშროების საბჭოში ცეცხლის შეწყვეტის 30-დღიანი რეჟიმის გამოცხადების შესახებ რეზოლუციასთან დაკავშირებით კენჭისყრა რუსეთის წინააღმდეგობის გამო გადაიდო. გაეროში რუსეთის ელჩმა ვასილი ნებენზიამ შვედეთისა და ქუვეითის პროექტს არარეალისტური უწოდა. მანამდე რეზოლუციის პროექტი გააკრიტიკა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა. მისი თქმით, რუსეთი მხარს დაუჭერს დოკუმენტს, თუ ცეცხლი შეწყვეტის რეჟიმი არ გავრცელდა იმ დაჯგუფებებზე, რომლებსაც მოსკოვი ტერორისტულად მიიჩნევს, მათ შორის აღმოსავლეთ ღუტაში მყოფ ამბოხებულებზე. უფლებადამცველების მონაცემებით, ამბოხებულების მიერ კონტროლირებად აღმოსავლეთ ღუტაში ბოლო ხუთი დღის განმავლობაში საჰაერო დარტყმებს 300-ზე მეტი მშვიდობიანი მცხოვრები ემსხვერპლა. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენელმა ჰიზერ ნაუერტმა აღმოსავლეთ ღუტაში სისხლისღვრაზე პასუხისმგებლობა მოსკოვს დააკისრა. „რუსეთის მიერ სირიის რეჟიმის მხარდაჭერა რომ არა, ეს მსხვერპლი და ნგრევა არ იქნებოდა“, – განაცხადა უწყების წარმომადგენელმა.[15]

[1] BBC; German Die Welt reporter Deniz yucel to leave Turkish jail; 16 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-europe-43083469

[2] Xinhuanet; African News; 22 killed in suicide bombing in Nigerian market: state media; 17 February, 2018; available at: http://www.xinhuanet.com/english/2018-02/17/c_136981722.htm

[3] BBC; Pakistan: Zainab Ansari’s killer gets four death sentences; 17 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43096344

[4] იმედი; ახალი ამბები; პაკისტანი ჰაჯის რიტუალზე ტრანსგენდერ მოზარდებს გაუშვებს; 19 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49183/pakistani-hajis-ritualze-transgender-mozardebs-gaushvebs

[5] Times of India; Now, Saudi women can start own business without male permission; 18 February, 2018; available at: https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/now-saudi-women-can-start-own-business-without-male-permission/articleshow/62970594.cms

[6] Reuters; Three Irannian police killed in clashes with Sufi protesters; By Reuters Staff; 19 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-protests-casualties/three-iranian-police-killed-in-clashes-with-sufi-protesters-idUSKCN1G31X7?il=0

[7] Reuters; At least 15 dead in air strike in northern Yemen: residents; By Reuters Staff; 21 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/at-least-15-dead-in-air-strike-in-northern-yemen-residents-idUSKCN1G52CR

[8] იმედი; ახალი ამბები; ნიგერიაში გატაცებული 90 გოგოდან 76 გაათავისუფლეს; 22 თებერვალი, 2018 ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49701/nigeriashi-gatatsebuli-90-mostsavle-gogodan-76-gaatavisuples

[9] Amreedeemed; 19 year old gang rape victim received 200 lashes and 6 month in jail in Saudi Arabia; 21 February, 2018; available at: https://amredeemed.com/signs-of-the-end/19-year-old-gang-rape-victim-received-200-lashes-6-months-jail-saudi-arabia/

[10] Reuters; Turkey orders detention of 170 soldiers for links to coup plotters: Anadolu; By Reuters Staff; 20 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-security-military/turkey-orders-detention-of-170-soldiers-for-links-to-coup-plotters-anadolu-idUSKCN1G40N0

[11] იმედი; ახალი ამბები; სირიის სამთავრობო ძალები ქალაქ აფრინში შევიდნენ; 21 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49514/siriis-samtavrobo-dzalebi-qalaq-aprinshi-shevidnen

[12] Dunya News; Turkey vows to lay siege to Syria’s Afrin ‘in coming days’; 21 February, 2018; available at: https://dunyanews.tv/en/World/428569-Turkey-vows-to-lay-siege-to-Syria/’s-Afrin-/’in-coming-days/

[13] იმედი; ახალი ამბები; გაეროს ინფორმაციით, აღმოსავლეთ ღუტის რაიონში ჰუმანიტარული კრიზისია; 21 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/49595/gaeros-inpormatsiit-agmosavlet-gutis-raionshi-humanitaruli-krizisia

[14] Euronews; Ghouta’s ghastly fate as bombs fall like rain; By Robert Hackwill; 21 February, 2018; available at: http://www.euronews.com/2018/02/21/ghouta-s-ghastly-fate-as-bombs-fall-like-rain

[15] Time; Russia blocks U.N. ceasefire in Syria as hundreds die in ongoing bombardment; By Philip Issa; 23 February, 2018; available at: http://time.com/5172072/russia-blocks-syria-ceasfire-un/

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 იანვარი, 2018

მასობრივი დემონსტრაციები ირანში – საპროტესტო აქციებისას გარდაცვლილთა რიცხვმა ოცს გადააჭარბა. აქციის მონაწილეებსა და სამართალდამცავებს შორის შეტაკებებს ბოლოს 9 ადამიანი ემსხვერპლა. 6 მათგანი კაჰდარიჯანში პოლიციის შენობაზე თავდასხმისას დაიღუპა. როგორც ადგილობრივი მედია აცხადებს, ისინი შენობიდან იარაღის მოპარვას ცდილობდნენ. ჰომეინშეჰირში 11 წლის ბავშვი და 20 ბიჭი მოკლეს, ხოლო ნაჯაფაბადში დაიღუპა სამართალდამცველი. მათ სანადირო თოფიდან ესროლეს. ადგილობრივი პრესის ინფორმაციით, 3 დღის განმავლობაში 450-მდე ადამიანი დააკავეს.[1]

ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ ქვეყანაში მიმდინარე საპროტესტო აქციების ფონზე განაცხადა, რომ ხელისუფლება ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე მუშაობს. როუჰანმა ირანის ეკონომიკის შესახებ პარლამენტში ილაპარაკა. მისი თქმით, ირანის ამ დროისთვის არსებული ეკონომიკური მაჩვენებლები გაცილებით უკეთესია, ვიდრე საშუალო გლობალური ეკონომიკური მაჩვენებელი, თუმცა ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ხელისუფლება მდგომარეობით კმაყოფილია. „ირანის ეკონომიკა პირველი ექვსი თვის განმავლობაში 6 პროცენტით გაიზარდა, ხოლო სხვა ქვეყნებში საშუალო მაჩვენებელი ორი ან სამი პროცენტია“, – განაცხადა პრეზიდენტმა.[2]

ირანის ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესი საბჭოს მდივანმა ალი შამხანიმ განაცხადა, რომ ირანში მიმდინარე საპროტესტო აქციები იმ ომის ფარგლებში იმართება, რომელიც თეირანს რამდენიმე სახელმწიფომ გამოუცხადა. მისივე თქმით, ამ აქციების უკან აშშ, დიდი ბრიტანეთი და საუდის არაბეთი დგანან. „სწორედ ეს ქვეყნები ხელმძღვანელობენ სოციალურ ქსელებში კამპანიას, რომელიც საპროტესტო აქციებზე მოქმედებს. ჩვენი ანალიზით ირკვევა, რომ ახალი ჰეშთეგების 27%, რომელიც ირანის წინააღმდეგაა მიმართული, საუდის არაბეთშია შექმნილი“, – განაცხადა ირანის ხელისუფლების წარმომადგენელმა. მანვე დასძინა, რომ საპროტესტო აქციები რამდენიმე დღეში დასრულდება.

აიათოლა ალი ხამენეიმ ირანში დაპირისპირება „მტრებს“ დააბრალა. „ბოლო დღეებში, ირანის მტრები იყენებენ სხვადასხვა მეთოდს, მათ შორის ფულს, იარაღსა და პოლიტიკას, რათა ისლამურ რესპუბლიკას საფრთხე შეუქმნან“, – განაცხადა ირანის უმაღლესმა ლიდერმა აიათოლა ალი ხამენეიმ. მისი თქმით, ბოლო დროს განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით საზოგადოებას მაშინ მიმართავს, როცა ამის დრო მოვა. ხამენეის არ დაუკონკრეტებია, ვის გულისხმობს ირანის მტრებში, თუმცა ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ ცოტა ხნით ადრე, აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი სოციალური ქსელით გაკეთებული განცხადების გამო გააკრიტიკა, სადაც ტრამპი ირანში დემონსტრანტებს მხარდაჭერას უცხადებდა.[3]

ირანში განვითარებულ მოვლენებს ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი საგარეო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების საკითხებში ფედერიკა მოგერინი გამოეხმაურა. „ადამიანის უფლებების დაცვა ევროკავშირისთვის ირანთან ურთიერთობებში ყოველთვის ძირითადი საკითხი იყო. მშვიდობიანი დემონსტრაცია და გამოხატვის თავისუფლება არის ფუნდამენტური უფლებები, რომელთა დაცვა მოეთხოვება ყველა ქვეყანას და ირანი გამონაკლისი არაა. ჩვენ მოვლენებს ყურადღებით დავაკვირდებით“, – განაცხადა მან.[4]

დემონსტრაციების საპასუხოდ, ირანში ხელისუფლების მხარდამჭერი აქციები დაიწყო. ირანის გუშაგთა საბჭოს გენერალმა მეჯ გენ მოჰამედ ალი ჯაფარმა, სახელმწიფოს მხარდამჭერ აქციაზე, „ამბოხის დამარცხების“ შესახებ განაცხადა. ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ხელისუფლების მხარდამჭერ აქციებში ასობით ათასი ადამიანი მონაწილეობდა. ტელევიზიის მიერ ნაჩვენებ კადრებში ირანის სხვადასხვა ქალაქში გამართული დემონსტრაციები იყო ნაჩვენები. მომიტინგეები აშშ-ის, საუდის არაბეთისა და ისრაელის საწინააღმდეგო ლოზუნგებს სკანდირებდნენ. ირანის მთავრობაში მიიჩნევენ, რომ სწორედ ეს სამი ქვეყანა არის ირანში გამართული მრავალათასიანი ანტისამთავრობო აქციების ორგანიზატორი. მათივე მტკიცებით, ეს ქვეყნები აფინანსებენ აქციების მონაწილეებს და იარაღსაც აწვდიან. იმის, რომ ისრაელის და აშშ-ის მეთაურები ირანის ანტისახელისუფლებო აქციებს მხარს უჭერენ, ასევე სჯერა ოფიციალურ ანკარას.[5]

სამშობლოში მიმდინარე პროცესებთან დაკავშირებით საზღვარგარეთ მცხოვრებმა ირანელებმა აქციები გამართეს. ბერლინში ათობით ირანელი ლტოლვილი შეიკრიბა და ირანის სხვადასახვა ქალაქში მიმდინარე საპროტესტო გამოსვლებს მხარდაჭერა გამოუცხადა. რომში მდებარე ირანის საელჩოსთან კი ირანული მემარცხენე რადიკალური ორგანიზაცია „მოჯაჰედინ-ე ჰალკის“ 30-მდე წევრი შეიკრიბა. ისინი ლოზუნგებს „შეაჩერეთ დასჯა“ და „არა როუჰანის“ სკანდირებდნენ. აქცია გაიმართა აგრეთვე ლონდონში მდებარე ირანის საელჩოსთანაც.[6]

ირანმა დაწყებით კლასებში ინგლისური ენის სწავლება აკრძალა. ოფიციალურად ინგლისური ენის სწავლების აკრძალვა ირანში მასობრივ გამოსვლებს არ უკავშირდება, თუმცა როგორც აიათოლა ხამენეიმ ადრე განაცხადა, დემონსტრანტების ქმედებები საზღვარგარეთიდან იმართება.

ინგლისური ენის სწავლების აკრძალვის მიზეზი ირანის სულიერი ლიდერის განცხადება გახდა, რომელიც მიიჩნევს, რომ ინგლისური ენის ნაადრევმა სწავლებამ დასავლეთის „კულტურულ შემოჭრას“ შეუწყო ხელი. როგორც უმაღლესი განათლების სახელმწიფო კომიტეტის ხელმძღვანელმა განაცხადა, ინგლისური ენის სწავლება როგორც საჯარო, ასევე კერძო სკოლების დაწყებით კლასებში „კანონებსა და ნორმებს ეწინააღმდეგება“.[7]

ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან 700-ზე მეტი ნიგერიელი გათავისუფლდა – ნიგერიის არმიის ცნობით, ტერორისტული დაჯგუფება „ბოკო ჰარამის“ ტყვეობიდან 700-ზე მეტმა ადამიანმა თავის დაღწევა შეძლო. ნიგერიის არმიის პრესსპიკერის თქმით, ტყვეებმა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ბანაკიდან გაქცევა მოახერხეს და ბორნოს შტატის ქალაქ მონგუნომში ჩავიდნენ. ტყვეებმა ბანაკი არა ერთდროულად, არამედ ნაწილ-ნაწილ, სხვადასხვა დროს დატოვეს. ნიგერიის პრეზიდენტმა მუჰამადუ ბუჰარიმ წინასაახალწლო მიმართვაში განაცხადა, რომ არმიის მიერ ჩატარებული სპეცოპერაციების შედეგად „ბოკო ჰარამი“ დამარცხებულია. დაჯგუფება „ბოკო ჰარამი“ 2002 წელს შეიქმნა და ძირითადად ნიგერიის ტერიტორიაზე მოქმედებს. ისლამისტები ქვეყანაში შარიათის კანონების შემოღებას ითხოვენ  და დასავლეთის გავლენის შესუსტებისთვის იბრძვიან. 2015 წლის აპრილში დაჯგუფებამ სახელი შეიცვალა და ახლა მას „ისლამური სახელმწიფოს დასავლეთ აფრიკული პროვინცია“ ჰქვია. ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც დაჯგუფების მეთაური აბუბაქარ შექაუ „ისლამურ სახელმწიფოს“ მიემხრო.[8]

თავდასხმები სალოცავებზე ნიგერიაში – ნიგერიაში უცნობი შეიარაღებული პირები ეკლესიის მრევლს თავს დაესხნენ. თავდასხმის შედეგად 21 ადამიანი დაიღუპა. მომხდარზე აქამდე პასუხისმგებლობა რეგიონში მოქმედ არც ერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[9] ნიგერიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მეჩეთზე განხორციელებულ თავდასხმას 11 ადამიანი ემსხვერპლა. შემთხვევა ბორნოს შტატში მოხდა. ადგილობრივი მედიის ცნობით, ასაფეთქებელი ნივთიერება თვითმკვლელმა ტერორისტმა აამოქმედა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჯერჯერობით არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[10]

სირიის ქალაქ ჰომსში გაეროს სარეაბილიტაციო სამუშაოები მიმდინარეობს – სამოქალაქო ომიდან თითქმის 7 წლის თავზე სირიის ქალაქ ჰომსში სარეაბილიტაციო სამუშაოები  ქალაქის ცენტრში, რომელსაც ომის პერიოდში რევოლუციის დედაქალაქიც კი უწოდეს, პარკების განახლება და ბავშვებისთვის ატრაქციონების დამონტაჟება მიმდინარეობს. ჰომსის რეაბილიტაცია გაეროს განვითარების პროგრამის ფარგლებში (UNDP) ხორციელდება. სარეაბილიტაციო სამუშაოებში ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად UNDP-ის მოხალისეები მონაწილეობენ. 2011 წლიდან 2014 წლის გაზაფხულამდე, ჰომსი ალყაში იყო მოქცეული. გაეროსა და წითელი ჯვრის ინიციატივით, სირიის მთავრობასა და მეამბოხეებს შორის დროებითი ზავი გამოცხადდა. სწორედ ამ პერიოდში ქალაქიდან ადგილობრივი მოსახლეობის ევაკუაცია განხორციელდა. ქალაქის ნაწილი განადგურებულია. 600 ათასზე მეტი იძულებით გადაადგილებული პირი მშობლიურ ქალაქ ჰომსში 2017 წლის სექტემბერში დაბრუნდა.[11]

ეთიოპია ყველა პოლიტპატიმრის გათავისუფლებას გეგმავს – ამის შესახებ ქვეყნის პრემიერმინისტრმა ჰეილემარიამ დესალემნმა განაცხადა. პრემიერის თქმით, ასევე დაიხურება ცენტრი, რომელზეც მედიაში იწერებოდა, რომ ხელისუფლება პატიმართა წამებისთვის იყენებდა. გადაწყვეტილება შეეხება იმ ბრალდებულებსაც, რომლებზეც სასამართლოს განაჩენი ჯერ არ დაუდგენია. ადამიანის უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა ეთიოპია არაერთხელ დაადანაშაულეს მასობრივ დაპატიმრებებსა და პატიმართა უფლებების შელახვაში.[12]

სირიის არმიამ ქალაქი სინჯარი დაიკავა – სირიის სახელისუფლებო არმიამ იდლიბის პროვინციაში მდებარე სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ქალაქ სინჯარზე კონტროლი დაიბრუნა. სინჯარის დაბრუნებით ბაშარ ასადის არმიამ ქალაქთან მდებარე სამხედრო აეროპორტზე და მნიშვნელოვან სატრანსპორტო მაგისტრალზე წვდომა მოიპოვა. იდლიბი ბოლო პროვინციაა, რომელსაც პრაქტიკულად ასადის რეჟიმის მოწინააღმდეგეები აკონტროლებენ. პარალელურად ცნობილი გახდა, რომ აღმოსავლეთ გუტას რეგიონში 6 და 7 იანვარს განხორციელებულ ავია იერიშებს არანაკლებ 18 მშვიდობიანი მოქალაქე, მათ შორის ბავშვები ემსხვერპლა, 60 კი დაშავდა.[13]

[1] Associated Press; Iran Protests Supreme leader blames ‘enemies’ for meddling; By Nasser Karimi and Jon Gambrell; 2 January, 2018; available at: https://www.apnews.com/0337232e446e41e49211dc71a788e152/Iran-state-TV:-9-killed-in-nationwide-protests,-unrest

[2] Trend News Agency; President Rouhani: Iran’s economy ahead of global average; 1 January, 2018; available at: https://en.trend.az/iran/society/2842960.html

[3] WBIR News; Iran’s Supreme Leader Ayatollah Ali Khameini blames ‘enemies’ for meddling in protests; By Kim Hjemgaard; 3 January, 2018; available at: http://www.wbir.com/article/news/nation-now/irans-supreme-leader-ayatollah-ali-khameini-blames-enemies-for-meddling-in-protests/465-e15055b5-4fff-4286-bc3e-434d219cdbd4

[4] Welt; EU ruft alle Seiten im Iran zu Gewaltverzicht auf; 3 January, 2018; available at: https://www.welt.de/newsticker/news1/article172118263/Proteste-EU-ruft-alle-Seiten-im-Iran-zu-Gewaltverzicht-auf.html

[5] Reuters; Iran deploys Revolutionary guards to quell ‘sedition’ in protest hotbeds; Bozorgmehr Sharefedin; 3 January, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-rallies/iran-deploys-revolutionary-guards-to-quell-sedition-in-protest-hotbeds-idUSKBN1ES0FI?il=0

[6] იმედის ახალი ამბები; საზღვარგარეთ მცხოვრებმა ირანელებმა აქციები გამართეს; 3 იანვარი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/42840/sazgvargaret-mtskhovrebma-iranelebma-aqtsiebi-gamartes

[7] Reuters; Iran bans English in primary schools after leader’s warning; Reuters Staff; 7 January, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-english/iran-bans-english-in-primary-schools-after-leaders-warning-idUSKBN1EW0L1

[8] BBC; Nigerian army says 700 Boko Haram captives have escaped; 1 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42536065

[9] Premium Times; New Year tragedy: Gunmen kill ‘21’ Rivers residents returning from church; Cletus Ukpong; 1 January, 2018; available at: https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/254177-new-year-tragedy-gunmen-kill-21-rivers-residents-returning-church.html

[10] Reuters; Suicide bomber kills 11 people in mosque attack in northeast Nigeria; Reuters Staff; 3 January, 2018; available at: https://af.reuters.com/article/topNews/idAFKBN1ES0PR-OZATP?feedType=RSS&feedName=topNews

[11] იმედის ახალი ამბები; სირიის ქალაქ ჰომსში გაეროს სარეაბილიტაციო სამუშაოები მიმდინარეობს; 2 იანვარი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/42666/siriis-qalaq-homsshi-gaeros-sareabilitatsio-samushaoebi-mimdinareobs

[12] BBC; Ethiopia to release political prisoners, says prime minister; 3 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42552643

[13] იმედის ახალი ამბები; სირიის არმიამ ქალაქი სინჯარი დაიკავა; 7 იანვარი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/43216/siriis-armiam-qalaqi-sinjari-daikava

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ნოემბერი, 2017

ტერაქტები ნიგერიაში – 18 ადამიანი დაიღუპა და 29 დაშავდა ნიგერიის ქალაქ მაიდუგურში ოთხი თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმის შედეგად. მედიის ცნობით, თავდამსხმელებს შორის ორი ქალიც იყო. ტერორისტებმა თავდასხმა ქალაქის ოთხ სხვადასხვა ადგილზე განახორციელეს. ადგილობრივი პოლიციის ინფორმაციით, ტერაქტის ორგანიზატორი დაჯგუფება ბოკო ჰარამია. 23 ოქტომბრის ტერაქტიც სწორედ ამ დაჯგუფებას ბრალდება. მაშინ თავდასხმას 13 ადამიანი ემსხვერპლა.

ნიგერიაში, ქალაქ მუბის მეჩეთში აფეთქებას 50-მდე ადამიანი ემსხვერპლა. პოლიციის უფროსის ინფორმაციით, მეჩეთში 17 წლის თვითმკვლელმა ტერორისტმა აიფეთქა თავი. დაშავებულთა ზუსტი რიცხვი უცნობია. ისინი ადგილობრივ საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ჯერჯერობით, რეგიონში მოქმედ არცერთ დაჯგუფებას არც ამ ტერაქტზე აუღია პასუხისმგებლობა.

ნიგერიაში რადიკალური ისლამისტური დაჯგუფება ბოკო ჰარამი მოქმედებს. მისი წევრები ქვეყანაში დასავლური განათლების შემოღებას ეწინააღმდეგებიან და ხელისუფლებას მოუწოდებენ შარიათის კანონები გამოიყენონ. ნიგერიაში ბოლო დროს განხორციელებული ტერაქტების ორგანიზება თავის თავზე სწორედ ამ დაჯგუფებამ აიღო.[1]

ერაქტი ქაბულში – თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებულ ტერორისტულ აქტს 18 ადამიანი ემსხვერპლა, მათ შორის 8 ავღანელი ოფიცერია. აფეთქების შედეგად სულ მცირე 10 ადამიანი დაშავდა. ტერორისტს ადგილობრივი პარტიის წევრების მოკვლა სურდა, რომლებიც იმ მომენტში ტერაქტის ადგილთან ახლოს იკრიბებოდნენ. თალიბანის პრესსპიკერმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ მათ ტერაქტთან კავშირი არ აქვთ. მოგვიანებით ტერაქტზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო.[2]

ერაქტი ერაყში – რაყის ქალაქ ტუზ-ხურმატუში სატვირთო ავტომობილი აფეთქდა, შედეგად სულ მცირე 23 ადამიანი დაიღუპა და 60-მდე დაშავდა. სატვირთო მანქანაში ხელნაკეთი ბომბი იყო დამონტაჟებული. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[3]

ერაყის არმიამ „ისლამური სახელმწიფო“ ბოლო ქალაქიდან გააძევა – ერაყის სამთავრობო კოალიციურმა არმიამ ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ კონტროლირებული ბოლო ქალაქი რავა დაიკავა. ერაყის მთავრობის ცნობით, დასახლებული პუნქტის გათავისუფლების ოპერაცია 11 ნოემბერს დაიწყო. ქალაქი რავა სირიის საზღვართან ახლოს, მდინარე ევფრატთან მდებარეობს. ერაყის პრემიერმინისტრმა, ჰაიდერ ალ-აბადიმ ქვეყნის დასავლეთით მდებარე ქალაქების, ალ-ყაიმისა და რავას გათავისუფლების ფართომასშტაბიანი ოპერაციის დაწყების შესახებ ოქტომბერში განაცხადა. ერაყის არმიამ კონტროლი დაამყარა სირიის სასაზღვრო ზონაში მდებარე საკონტროლო გამშვებ პუნქტებზეც.[4]

ზიმბაბვეს პრეზიდენტს ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ცვლის – ზიმბაბვეს ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ემერსონ მნანგაგვა, რობერტ მუგაბეს გადადგომის შესახებ განცხადებიდან ორი დღის განმავლობაში, ზიმბაბვეს პრეზიდენტის პოსტს დაიკავებს. მისი კანდიდატურა მმართველმა პარტიამ წამოაყენა. მნანგაგვას განცხადებით, მან მუგაბესთან უკვე განიხილა ქვეყანაში შექმნილი სიტუაცია და ზიმბაბვეში უსაფრთხოების გარანტიის მიღების შემთხვევაში დაბრუნდება. ზიმბაბვეს პრეზიდენტი, მისი იმპიჩმენტის შესახებ პარლამენტის გადაწყვეტილების შემდეგ გადადგა.

15 ნოემბერს ზიმბაბვეში სამხედროებმა პრეზიდენტი მუგაბე მძევლად აიყვანეს. მათ სახელმწიფო ტელერადიოკომპანია ZBC-ის შენობა და პრეზიდენტის სასახლე დაიკავეს. ნოემბრის დასაწყისში ზიმბაბვეს პრეზიდენტმა, 93 წლის რობერტ მუგაბემ თავისი მოადგილე ემერსონ მნანგაგვა გაათავისუფლა. მნანგაგვა პრეზიდენტის პოსტზე ყველაზე რეალურ კანდიდატად ითვლებოდა. მას სამხედროების მხარდაჭერა ჰქონდა.[5]

თალიბანის ტყვეობიდან 30 ადამიანი გაათავისუფლეს – ავღანეთის სპეცდანიშნულების რაზმის მებრძოლებმა „თალიბანის“ ტყვეობიდან 30 ადამიანი დაიხსნეს. ავღანეთის ძალოვანი უწყების წარმომადგენლის ცნობით, გათავისუფლებული ტყვეებიდან 4 ბავშვია, მათ შორის ყველაზე უმცროსი 12 წლისაა. გავრცელებული ცნობით, ისინი „თალიბანის“ მებრძოლებმა ხელისუფლებასთან კავშირისა და ძალოვან უწყებებთან თანამშრომლობის გამო დააპატიმრეს.[6]

მიანმარი და ბანგლადეში როჰინჯა მუსლიმების რეპატრიაციაზე შეთანხმდნენ – მიანმარმა და ბანგლადეშმა როჰინჯა მუსლიმების რეპატრიაციის შესახებ შეთანხმება გააფორმეს. ბანგლადეშის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცნობით, ლტოლვილები სამშობლოში დაბრუნებას 2 თვეში შეძლებენ. მიანმარსა და ბანგლადეშს შორის როჰინჯა მუსლიმების რეპატრიაციაზე მოლაპარაკებები რამდენიმე დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა. ბოლო მონაცემებით მიანმარი 830 ათასზე მეტმა როჰინჯა მუსლიმმა დატოვა.

მიანმარში სიტუაცია 2017 წლის 25 აგვისტოს შემდეგ გამწვავდა. ამ დღეს „როჰინჯა არაკანას გადარჩენის არმიის“ დანებით და ხელნაკეთი ბომბებით შეიარაღებულმა მებრძოლებმა კოორდინირებული თავდასხმა მოაწყვეს მიანმარის არმიის ბაზასა და პოლიციის 30-ზე მეტ საგუშაგოზე, მოკლეს ქვეყნის სპეცსამსახურების, სულ მცირე, 12 წარმომადგენელი.

როჰინჯა არის ეთნიკური ჯგუფი, რომელიც მიანმარის შტატ რაკჰაინში ცხოვრობს და ტერიტორიის მკვიდრად მიაჩნია თავი, თუმცა ისტორიკოსების უმეტესობა მიიჩნევს, რომ როჰინჯები ბრიტანული კოლონიალიზმის პერიოდში ბანგლადეშიდან მიანმარში ჩაასახლეს.[7]

ანკარაში ლგბტ თემის შესახებ ფილმები და გამოფენები აიკრძალა – საჯარო მოთხოვნიდან გამომდინარე, ანკარაში ლგბტ თემის შესახებ ფილმების ჩვენება და გამოფენები აიკრძალა. დღეიდან, „საზოგადოებრივი მოთხოვნიდან გამომდინარე, ისეთი ღონისძიებები (კინო, თეატრი, ინტერვიუები, გამოფენები, და სხვ.), რომლებიც შეეხება ლგბტ თემს იკრძალება იქამდე, სანამ აკრძალვის გაუქმების შესახებ ახალი განცხადება არ გავრცელდა. ეს დაკავშირებულია უსაფრთხოებისა და მშვიდობის უზრუნველსაყოფად“, – წერია ანკარის გუბერნიის განცხადებაში.

გასულ ოთხშაბათს ანკარის ხელისუფლებამ კინოფესტივალის ფარგლებში გერმანული ფილმის ჩვენება აკრძალა, რომელიც გეების ცხოვრებას შეეხებოდა. აკრძალვის მოტივად კი საზოგადოების უსაფრთხოება და ტერორისტული რისკები დასახელდა.

ბოლო ორი წლის განმავლობაში სტამბოლში არ ჩატარებულა არც გეი აღლუმი, რომელიც 2003 წლიდან იმართებოდა. სხვა მუსლიმი ქვეყნებისგან განსხვავებით, თურქეთში ჰომოსექსუალობა დასჯადი არ არის, მაგრამ ლგბტ პირების მიმართ მტრული დამოკიდებულებაა გავრცელებული. თურქეთის დედაქალაქს 6 ნოემბერიდან ახალი მერი მართავს.[8]

[1] Premium Times; 18 killed, 29 injured as suicide bomber attacks Maiduguri; By Abdulkareem Haruna; 15 November, 2017; available at: https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/249546-18-killed-29-injured-suicide-bombers-attack-maiduguri.html

[2] The New York Times; A policeman’s Bear Hug Stops a Suicide Bomber From Killing More; By Rod Nordland and Fahim Abed; 16 November, 2017; available at: https://www.nytimes.com/2017/11/16/world/asia/kabul-explosion-police.html

[3] Reuters; Truck bomb in northern Iraq kills at least 23; By Mustafa Mahmoud; 21 November, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-attacks/truck-bomb-in-northern-iraq-kills-at-least-23-idUSKBN1DL1JZ?il=0

[4] CNN; Iraqi forces retake last ISIS-held town; By Hamdi Alkhashali; 17 November, 2017; available at: http://edition.cnn.com/2017/11/17/middleeast/iraq-isis-rawa/index.html

[5] The Guardian; Zimbabwe’s ousted vice-president calls for Mugabe to quit; By Emma Graham-Harrison; 21 November, 2017; available at: https://www.theguardian.com/world/2017/nov/21/zimbabwes-ousted-vice-president-emmerson-mnangagwa-breaks-silence-to-call-for-mugabe-to-go

[6] Khaama Press; Afghan forces rescue over 30 people including children from Taliban prison; 19 November, 2017; available at: http://www.khaama.com/afghan-forces-rescue-over-30-people-including-children-from-taliban-prison-03878

[7] BBC; Myanmar Rohingya Crisis: Deal to allow return of Muslim refugees; 23 November, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-42094060

[8] Reuters; Turkish capital bans LGBT cinema, exhibitions; 19 November, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-lgbt/turkish-capital-bans-lgbt-cinema-exhibitions-idUSKBN1DJ0GC

ნიგერია – ფულანის ნახევრად მომთაბარე ჯგუფი – მარტი, 2017

„BBC“-ის 2016 წლის მაისში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ ნიგერიაში ფულანი მწყემსების მხრიდან განხორციელებული სასიკვდილო თავდასხმების პასუხად, ქვეყნის პრეზიდენტმა ბრძანა აღნიშნული ჯგუფის სამხედრო ძალის გამოყენებით დარბევა.

თებერვალში, ბენუს ცენტრალურ შტატში 300-მდე ადამიანის დახოცვამ და აპრილში, ენურგუს სამხრეთით დარბევამ, რამაც 40-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა, აღშფოთება გამოიწვია მთელს ნიგერიაში. კერძო საკუთრებები განადგურდა და ათასობით ადამიანი იძულებული გახდა საკუთარი სახლები დაეტოვებინა. პრეზიდენტმა მუჰამმადუ ბუჰარიმ, რომელიც თავადაც ფულანია, უსაფრთხოების ძალებს უბრძანა, დაერბიათ მწყემსები.

მიიჩნევა, რომ ფულანები წარმოადგენენ მსოფლიოში უდიდეს ნახევრად მომთაბარე ჯგუფს, რომლებიც ცხოვრობენ დასავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში – სენეგალიდან ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკამდე. ნიგერიაში, ზოგიერთი კვლავ განაგრძობს ნახევრად მომთაბარე ცხოვრებას, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ქალაქში გადავიდა საცხოვრებლად. ქალაქის მაცხოვრებლებისგან განსხვავებით, რომლებიც უფრო ინტეგრირებულები არიან, მომთაბარე ჯგუფები ცხოვრების უმეტეს ნაწილს ატარებენ ბუშში (ბუჩქნარი) და მეტწილად ჩართულნი არიან შეტაკებებში. ისინი ვრცელ ტერიტორიაზე მწყემსავენ საკუთარ საქონელს და ხშირად შედიან კონფლიქტში ფერმერებთან. ფულანებს ხშირად უკავშირებენ ჯგუფ „ჰაუსას“, რომლებთან ერთადაც დიდი ხანია ცხოვრობენ, ზოგიერთი მათ მოიხსენიებს, როგორც ჰაუსა-ფულანის, თუმცა ორივე მათგანი სხვადასხვა ჯგუფია. ფულანებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს მე-19 საუკუნეში, ნიგერიაში, ისლამის აღორძინებაში.

მწყემსებსა და ადგილობრივ ფერმერებს შორის არსებული კონფლიქტის მთავარ წყაროს წარმოადგენს უთანხმოება ისეთ აუცილებელ რესურსებზე, როგორიცაა სამეურნეო ნაკვეთები, საძოვრები და წყალი. დიდი რაოდენობით ფულანი მწყემსები, საქონლისთვის საძოვრების მოსაძებნად, ასობით მილს გადიან. ისინი ხშირ შემთხვევაში შეიარაღებულები არიან, რათა დაიცვან საკუთარი საქონელი. ხშირად ხდება ფერმერებთან შეტაკებები, რომლებიც მწყემსებს ადანაშულებენ მოსავლის დაზიანებასა და საქონლის უყურადღებოდ დატოვებაში. თავის მხრივ, ფულანები აცხადებენ, რომ ფერმერების დაჯგუფებები, საქონლის მოპარვის მიზნით, თავს ესხმიან მათ, თავად კი, მხოლოდ თავს იცავენ.

შეტაკებები შემოიფარგლებოდა ნიგერიის ცენტრალური რეგიონით, ძირითადად პლატეაუს შტატში, ქრისტიანი ბერომის ფერმერთა თემი ჩართული იყო მომთაბარე მუსლიმი მწყემსების, თვალი თვალის წილ კბილი კბილის წილ პრინციპით, მკვლელობაში. თუმცა, კლიმატური პირობების შეცვლამ, საძოვრებისა და წყლის ძიების მიზნით, გამოიწვია ფულანი მწყემსების სამხრეთით გადაადგილება. შედეგად, გაფართოვდა სასიკვდილო ინციდენტების არეალი ქვეყნის სამხრეთით.

ფერმერებთან შეტაკებების გარდა, ზოგიერთი ფულანის მიმართ არსებობს ბრალდება, რომ ისინი ჩართულნი არიან ყაჩაღობაში, გაუპატიურებაში და სათემო ძალადობაში, განსაკუთრებით ქვეყნის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში. თავის მხრივ, ზოგჯერ, ფულანები ხდებიან თავდასხმის ობიექტები ბანდიტების მხრიდან, რომლებიც ცდილობენ საქონლის მიტაცებას, რაზეც ისინი სასტიკი ანგარიშსწორებით პასუხობენ. აღნიშნული არ წარმოადგენს მხოლოდ ნიგერიის ცენტრალური ნაწილისთვის დამახასიათაებელ მოვლენას, არამედ მსგავს სიტუაციას ადგილი აქვს მთელი ქვეყნის მასშტაბით.

დედაქალაქ აბუჯასგან მოშორებით, პოლიციამ დააკავა „საშიში იარაღით“ შეიარაღებული რამდენიმე ფულანი, თუმცა მწყემსებმა განაცხადეს, რომ ისინი საკუთარი მოპარული საქონლის დასაბრუნებლად მიდიოდნენ. ფულანები მუდმივად უარყოფენ შეიარაღებულ დაჯგუფებებთან რაიმე კავშირის ქონას და აცხადებენ, რომ მათ სხვების მიერ ჩადენილი დანაშაულის გამო სდებენ ბრალს.

დიდ ბრიტანეთში არსებული ჰუმანიტარული ორგანიზაციის „Mercy Corps“-ის მიხედვით, 2015 წლამდე, ბოლო სამი წლის განმავლობაში, აღნიშნული კონფლიქტი აფრიკის ეკონომიკას დაუჯდა 14 მილიარდ დოლარზე მეტი.

ადგილობრივი მედია საშუალებების ცნობით, პარლამენტის წევრები ცდილობენ შეიმუშაონ კანონი, რომელიც ქვეყნის მასშტაბით შექმნის საძოვრებს, რათა ჩააქროს კონკურენტ ჯგუფებს შორის არსებული დაძაბულობა. თუმცა, აღნიშნული ინიციატივა ბევრმა არ მოიწონა, განსაკუთრებით კი ქვეყნის სამხრეთში.

„BBC“-ის სტატიაში აღნიშნულია, რომ არ არსებობს რაიმე მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ფულანებს აქვთ რაიმე კონკრეტული პოლიტიკური მიზანი. შესაბამისად, ბევრი თვალსაზრისით, არასწორია მათი დახასიათება, როგორც შეიარაღებული დაჯგუფება. აღნიშნული კი აძნელებს ხელისუფალთა მხრიდან რაიმე მდგრადი გეგმის შემუშავებას, რაც ბოლოს მოუღებდა კრიზისს.[1]

2016 წლის ივნისის მონაცემებით, ფულანი მწყემსების მხრიდან განხორციელებული შეტაკებების რიცხვი გაიზარდა და მოიცავდა დელტას შტატის აღმოსავლეთ ნაწილს, ოსსისსას თემს ნდოკვაში და ბენუს შტატის სამ თემს (უგონდო, ტურანმ, გაბო ნენზევ). მკვლელობების საერთო რაოდენობა, არანაკლებ 60 ადამიანს შეადგენდა.

“Global Terrorism Index” 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, მკვლელობების რაოდენობის კუთხით, ფულანები შედიოდნენ მსოფლიოს ოთხი ყველაზე მომაკვდინებელი დაჯგუფებების რიცხვში, 2014 წლის განმავლობაში მათ 1229 ადამიანი იმსხვერპლეს.

ნიგერიის ფედერალური მთავრობის განცხადებით, მწყემსების უმეტესობა, რომელიც ჩართულია თემებს შორის შეტაკებებში, არ არიან ნიგერიის მოქალაქეები. „ECOWAS Transhumance“ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რომელიც წევრი ქვეყნების მოქალაქეებს თავისუფალი გადაადგილების საშუალებას აძლევს, ნიგერიის მოქალაქეობის არმქონე პირებს, საქონლისთვის საძოვრების მოძიების მიზნით, ვერ უკრძალავს ქვეყნის მასშტაბით გადაადგილებას.

ნიგერიაში ფულანების ძირითად ქვეჯგუფებს წარმოადგენენ: ფულბე ადამავა, ფულბე მბორორო, ფულბე სოკოტო, ფულბე გომბე და ფულბე ბორგუ.

2012-2016 წლებში, ნიგერიაში, ფულანების მიერ ჩადენილი თავდასხმების ძირითადი გეოგრაფიული არეალი მოიცავს შემდეგ შტატებს: დელტას შტატი, ბენუს შტატი (აილა, აკვუ, ადაგბო, ოკოკოლო, უგბოჯუ, ოდუგბეჰო, ოგბაულუ ეგბა და ობაგაჯის თემები), ტარაბას შტატი, ოიოს შტატი და ენუგუს შტატი.[2]

ეკონომიკის და მშვიდობის ინსტიტუტის “Global Terrorism Index”-ის 2016 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ტერორიზმით გამოწვეული სიკვდილიანობა ნიგერიაში 34%-ით შემცირდა, აღნიშნული გამოწვეული იყო ნიგერიის შეიარაღებული ძალების და მრავალეროვანი ერთობლივი ძალების (კამერუნი, ჩადი, ნიგერია და ნიგერი) მხრიდან ბოკო ჰარამის წინააღმდეგ მიღწეული წარმატებით. რაც შეეხება ფულანების მხრიდან 2015 წელს ჩადენილ მკვლელობებს, წინა წელთან შედარებით, 50%-ით შემცირდა. გარდაცვლილთა რაოდენობა 630 პირს შეადგენდა.

2015 წელს ჩადენილი, 50 ყველაზე საზარელი ტერორისტული თავდასხმის სიაში, ფულანების მიერ 2015 წლის 15 მარტს განხორციელებული თავდასხმა, რომელმაც 95 ადამიანი იმსხვერპლა, მე-17 ადგილს იკავებს.[3]

„The Guardian“-ის 2017 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ 2016 წლის აგვისტოში, სოფელ დემსაში, მწყემსების მიერ განხორციელებულმა თავდასხმამ 30 ადამიანი იმსხვერპლა, სამი თვით ადრე მომხდარ შეტაკებას კი 50 ადამიანი შეეწირა. აღნიშნულმა ინციდენტებმა გამოიწვია კრიზისული შემთხვევების განსახილველი შეხვედრის გამართვა, სახელმწიფოს გუბერნატორსა და ადგილობრივ მმართველებს შორის. ნიგერიაში არსებული არასამთავრობო ორგანიზაციაში “Crudan” მომუშავე პირის, ჯონ რეჯინალდის, განცხადებით, აღნიშნულ თავდასხმებზე სამხედროების, ან პოლიციის მხრიდან მცირე წინააღმდეგობა იქნა გაწეული. მისი განცხადებით,  მიმდინარე კრიზისი, ნაწილობრივ, გამოწვეულია იმ ფაქტორით, რომ სოფლებში უსაფრთხოების ზომები, დღესდღეობით, ძალიან მცირე დოზით არსებობს. ხშირ შემთხვევაში, მწყემსების მხრიდან განხორციელებული თავდასხმების შესახებ ინფორმაციას ხალხი მოგვიანებით იგებს, მაშინ, როდესაც მათი შეჩერება უკვე დაგვიანებულია. მსოფლიო ბანკის მონაცემების მიხედვით, ნიგერიელების 52% ჯერ კიდევ სოფლად ცხოვრობს, სადაც მოსახლეობა ყველაზე დაუცველია არარეგულარული და მდგრადი თავდასხმების მიმართ.

ფედერალური მთავრობის გეგმა საძოვრების გამოყოფის შესახებ, უარყოფილ იქნა ნიგერიის პარლამენტის მხრიდან. მთავრობის პოზიციის საწინააღმდეგოდ, ზოგიერთი შტატი, მაგალითად ეკიტი და აბია, ატარებენ კანონმდებლობას, რომელიც უფლებას აძლევს შეზღუდონ მწყემსების აქტივობები და საქმე აღძრან მათ წინააღმდეგ, ვინც პირად საკუთრებაში არსებულ საძოვრებს უკანონოდ გამოიყენებს. კადუნას შტატის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ შემდგომი მკვლელობების თავიდან აცილების მიზნით, კომპენსაციას გადაუხდის დაზარალებულ მწყემსებს. აღნიშნულ კრიზისს მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა ადამავას შტატზე, რომელსაც ისედაც შეზღუდული რესურსები გააჩნდა, იძულებით გადაადგილებული პირების დიდი ნაკადის გამო (შტატში ბოკო ჰარამისგან დაზარალებული 166,000 დევნილი ცხოვრობს).  ფედერალური მთავრობის განცხადებებისა და დიდი რაოდენობით მსხვერპლის მიუხედავად, კრიზისის დასრულების კუთხით, მცირე პროგრესი შეინიშნება.[4]

„Amnesty International“-ის 2016/2017 წლების ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მწყემსების თავდასხმების შედეგად, თებერვალში, ბენუს შტატში, მოკლულ იქნა 45 ადამიანი, ხოლო აპრილში, ენუგუს შტატში – სულ მცირე ცხრა ადამიანი. ადგილობრივი თემის განცხადებით, მათ აცნობეს პოლიციას მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა ვერ შეძლეს ხელის შეშლა. პოლიციელებმა ხუთი ადამიანი დააკავეს. მაისში, ეკიტის შტატის ოკე-აკოს თემში ეჭვმიტანილი მწყემსების მიერ მოკლულ იქნა სულ მცირე ორი ადამიანი. პასუხად, აგვისტოში, ხელისუფლებამ მიიღო კანონი, რომელიც კრძალავს საქონელს იმ ადგილებში, რომელიც არ არის სპეციალურად მათთვის გამოყოფილი.[5]

[1] BBC News, Making sense of Nigeria’s Fulani-farmer conflict, 5 May 2016, available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-36139388 (accessed 13 March 2017)

[2] Info Guide Nigeria, History of Fulani Herdsmen and Farmers Clashes in Nigeria, 21 June 2016, available at: https://infoguidenigeria.com/fulani-herdsmen-farmers-clashes/ (accessed 13 March 2017)

[3] IEP – Institute for Economic & Peace, Reports, 2016 Global Terrorism Index, available at:

(accessed 13 March 2017)

[4] Theguardian, Drought worsens deadly battle nbetween Fulani herdsmen and farmers in Nigeria, 3 January 2017, available at: https://www.theguardian.com/global-development/2017/jan/03/drought-worsens-deadly-conflict-between-fulani-herdsmen-nigeria-farmers (accessed 10 March 2017)

[5] Amnesty International, Nigeria 2016/2017, available at: https://www.amnesty.org/en/countries/africa/nigeria/report-nigeria/ (accessed 10 March 2017)

კამერუნი – ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

„Amnesty International“-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეხება 2016 წელს კამერუნში განვითარებულ მოვლენებს, შეიარაღებული დაჯგუფების „ბოკო ჰარამის“ ქმედებებმა ათასობით ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა ჩრდილოეთ კამერუნში. მათ არაერთხელ დაარღვიეს საერთაშორისო სამართალი. იგულისხმება უკანონო მკვლელობები, თავდასხმები მშვიდობიან მოქალაქეებზე, ქონების უკანონოდ ჩამორთმევა, ყაჩაღობა და ადამიანთა გატაცებები. „ბოკო ჰარამის“ მხრიდან თავდასხმების პრევენციის მიზნით, უსაფრთხოების ძალებმა განახორციელეს თვითნებური დაკავებები, დაპატიმრებები, ადამიანთა იძულებით გატაცებები და დაჯგუფების წევრობაში ეჭვმიტანილი პირების სასამართლოს გარეშე დასჯა. 2014 წლიდან მოყოლებული, კონფლიქტის შედეგად 170,00 ადამიანი იძულებით გადაადგილდა. საანგარიშო პერიოდში, გამოხატვის თავისუფლება, შეკრებისა და გაერთიანების უფლება კვლავ იზღუდებოდა. ოქტომბერში, ინგლისურად მოლაპარაკე რეგიონებში გამართული დემონსტრაციები ძალადობრივი მეთოდებით ჩაახშვეს უსაფრთხოების ძალებმა. ჟურნალისტებს, სტუდენტებს, ადამიანის უფლებათა დამცველებსა და ოპოზიციური პარტიების წევრებს იჭერდნენ; ზოგიერთ მათგანს სამხედრო სასამართლოს წინაშე წარდგენა მოუწია. LGBTI თემის წარმომადგენლები კვლავ განიცდიდნენ დისრკიმინაციას, დაშინებას  და შევიწროვებას, თუმცა, წინა წლებთან შედარებით, დაკავებებმა და სამართლებრივმა დევნამ იკლო. [1]

შეიარაღებული დაჯგუფებების ძალადობრივი ქმედებები

„ბოკო ჰარამმა“ დაარღვია საერთაშორისო სამართლის ნორმები და ადამიანის უფლებები, იგულისხმება მშვიდობიანი მოსახლეობით დასახლებულ ტერიტორიებზე თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმები,სასამართლოს გარეშე ადამიანთა დასჯა, წამება, მძევლების აყვანა, ადამიანთა გატაცებები, ბავშვი ჯარისკაცების გაწვევა, საჯარო, კერძო და რელიგიური ობიექტების ძარცვა და განადგურება.  წლის განმავლობაში დაჯგუფებამ განახორციელა 150 თავდასხმა, მათ შორის 22 თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებული თავდასხმა, რასაც დაახლოებით  260 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. აღნიშნული თავდასხმები იყო  კამერუნის ჩრდილოეთით ჩადის ტბასთან მდებარე დასახლებებში დაწყებული სისტემატიური თავდასხმების ნაწილი.

„ბოკო ჰარამი“ მიზანმიმართულად ესხმოდა თავს მშვიდობიან მოსახლეობას, ბაზრობებზე, მეჩეთებში, ტაძრებში, სკოლებში, ავტობუსის გაჩერებებზე. მხოლოდ იანვარში სულ მცირე 9 თვითმკვლელი ტერორისტის თავდასხმას ემსხვერპლა 60-მდე ადამიანი. 10 თებერვალს, ქალაქ Nguéchéwé-ში, მარუადან 60 კილომეტრში, ორმა  თვითმკვლელმა ტერორისტმა ქალმა თავდასხმა განახორციელა  დაკრძალვის პროცესიის მიმდინარეობის დროს, რასაც 9 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, მათ შორის იყო ბავშვიც, ხოლო 40-ზე მეტი ადამიანი დაიჭრა. 19 თებერვალს მორასთან ახლოს მდებარე სოფელ Mémé-ში ხალხით გადატვირთულ ბაზრობაზე ორმა თვითმკვლელმა ქალმა განახორციელა თავდასხმა, შედეგად 24 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა, ხოლო 112 კი დაიჭრა.

უკანონო დაკავებები

უსაფრთხოების ძალები კვლავ განაგრძობდნენ „ბოკო ჰარამის“ მხარდაჭერაში ეჭვმიტანილი პირების უკანონოდ დაკავებაას,  მტკიცებულებების არარსებობის შემთხვევაშიც კი და სიცოცხლისთვის საშიშ პირობებში ამყოფებდნენ. ასობით ეჭვმიტანილი პირი დაკავებული ჰყავდათ არაფორმალურ დაკავების ცენტრებში, მაგ. სამხედრო ბაზებში ან სხვა დაწესებულებებში, რომლებიც სახელმწიფო დაზვერვის კუთვნილებაში იყო. მათ არ ჰქონდათ ადვოკატებთან და ოჯახის წევრებთან დაკავშირების შესაძლებლობა.

საპატიმროებში არსებული ვითარება

საპატიმროებში არსებული ვითარება კვლავ მძიმეა: საპატიმროები მუდმივად გადატვირთულია, ნორმალურ საკვებზე და მედიკამენტებზე წვდომა შეზღუდულია, ხოლო, სანიტარული და ჰიგიენური თვალსაზრისით მდგომარეობა სავალალოა.მარუას ციხეში 1,400 პატიმარი იმყოფება, რაც იმაზე სამჯერ მეტია რა რაოდენობაზეც არის გათვლილი აღნიშნული ციხე.იაუნდეს ცენტრალური  საპატიმრო გათვლილია მაქსიმუმ 2,000 ადამიანზე, მაგრამ დაახლოებით 4,100 პატიმარია განთავსებული.საპატიმროების გადატვირთვა განპირობებულია „ბოკო ჰარამის“ მხარდაჭერაში ეჭვმიტანილი პირების ნაკადების დაკავებებით. რომელთა უმეტესობა ბრალის წაყენების გარეშე არიან დაკავებულები. აღნიშნული პრობლემის გადასაჭრელად, მთავრობამ მარუას ციხესთან დამატებითი შენობების განთავსება გადაწყვიტა და მარუაში დაიწყო 12 ახალი ციხის აშენება. თუმცა, აღნიშნული ქმედებები არ კმარა კრიზისის დასაძლევად.

ლტოლვილთა და მიგრანტთა უფლებები                          

სულ მცირე 276,000 ლტოლვილი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკიდან ცხოვრობდა მძიმე პირობებში და გადატვირთულ ბანაკებში ან მასპინძელ ოჯახებში სამხრეთ-აღმოსავლეთ კამერუნის საზღვრის ტერიტორიაზე. 59.000 ნიგერიელი ლტოლვილი ცხოვრობდა  კამერუნის შორეული ჩრდილოეთით მდებარე გაეროს ბანაკში მარუაში. თუმცა 27,000 ლტოლვილი რომელიც ბანაკს გარეთაა დარჩენილი უკიდურეს მდგომარეობაში იყნენ, მათ არ ჰქონდათ წვდომა საკვებზე და ძირითად სერვისებზე, ასევე განიცდიდნენ შევიწროვებას უშიშროების ძალების მხრიდან. „ბოკო ჰარამის“ და ასევე სახელმწიფო ძალების მხრიდან უსაფრთხოების კუთხით შექმნილმა პრობლემებმა მოსახლეობის იძულებით გადაადგილება გამოიწვია, დაახლოებით 199,000 ადამიანი იძულებით გადაადგილდა შორეული ჩრდილოეთის რეგიონიდან. ლტოლვილთა ნებაყოფილობით დაბრუნების შესახებ, კამერუნს, ნიგერიასა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას, ასევე, გლუკის და გაეროს ლტოლვილთა სააგენტოს შორის არსებული შეთანხმების  განხორციელება დასრულდა წლის ბოლოსთვის.

სიკვდილით დასჯა

საანგარიშო პერიოდში, სამხედრო სასამართლოებში, არასამართლიანი პროცესებზე „ბოკო ჰარამის“ მხარდაჭერაში ეჭვმიტანილი პირების მიმართ სასიკვდილო განაჩენის გამოტანა კვლავ გრძელდებოდა.თუმცა სიკვდილით არავინ დაუსჯიათ. საქმეების უმეტესობა აღძრული იყო  2014 წელს მიღებული ანტიტერორიზმის კანონის საფუძველზე.[2]

დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისის მიხედვით, რომელიც მოქალაქალაქეებისათვის აქვეყნებს ინფორმაციას სადაც მოგზაურთათვის აღწერილია ამა თუ იმ ქვეყანაში მოგზაურობის მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებული რჩევები.  რუქაზე წითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურიტებს ურჩევენ საერთოდ არ იმოგზაურონ; ყვითლად აღნიშნულია ზონა, სადაც ტურისტებს ურჩევენ იმოგზაურონ მხოლოდ განსაკუთრებული აუცილებლობის შემთხვევაში; მწვანე ფრად აღნიშნულია ზონა, სადაც მოგზაურობა ნებადართულია რჩევების გათვალისწინებით.კამერუნის შესახებ არსებულ სარჩევში, აღნიშნულია, რომ ტერორიზმის საკმაოდ მაღალი საფრთხეა ქვეყანაში. ტერორისტული დაჯგუფება „ბოკო ჰარამი“ აქტიურია ქვეყნის შორეულ ჩრდილოეთ ნაწილში, მაგრამ თავდასხმებს შესაძლოა ადგილი ჰქონდეს ძირითად ქალაქებშიც, მაგალითად იაუნდეს და დუალას ქალაქებში.

უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე, კამერუნის შორეულ ჩრდილოეთ რეგიონში და ცენტრალური აფრიკის, ჩადის და ნიგერიის ადამავას შტატის საზღვართან 40 კილომეტრში, ასევე, კამერუნის უკიდურეს სამხრეთით, ბაკასის ნახევარკუნძულის რეგიონში მოგზაურობას უკრძალავს თავის მოქალაქეებს დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და თანამეგობრობის ოფისი.

2016 წლის 21 ნოემბრიდან ბამენას და ბუეას (ჩრდილო-დასავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონები) ტერიტორიებზე დემონსტრაციები მიმდინარეობდა. ანგარიშების მიხედვით 2016 წლის 8 დეკემბერს უსაფრთხოების ძალებსა და დემონსტრანტებს შორის დაპირისპირების შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა. მდგომარეობა კვლავ ცვალებადია და შესაძლებელია მოხდეს დაძაბულობის ესკალაცია სხვა ანგლოფილურ ქალაქებსა და სოფლებში.

2016 წელს კამერუნის შორეულ ჩრდილოეთ ნაწილში თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმების არაერთი შემთხვევა დაფიქსირდა, რასაც 200 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. თავდასხმების  ძირითადი სამიზნე იყო დიდი ბაზრობები, სასტუმროები, სკვერები, სპორტული დაწესებულებები. ბაბუანგის, მბარაგის ტერიტორიებზე, ადამავას რეგიონში ადგილი ჰქონდა ადამიანთა გატაცების მცდელობებს. „ბოკო ჰარამი“ საჯაროდ ემუქრებოდა კამერუნს დაჯგუფების წინააღმდეგ  რეგიონულ ბრძოლაში ჩართვის გამო.

ვრცელდებოდა ინფორმაცია კრიმინალური დაჯგუფებების მიერ განხორციელებული თავდასხმებისა და ადამიანთა გატაცებების შესახებ, რაც განსაკუთრებით კამერუნის აღმოსავლეთ ნაწილში, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის საზღვრის სიახლოვეს ხდებოდა. ხშირია ძალადობის ფაქტები ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის და კამერუნის საზღვრის მიდამოებში.[3]

[1] The Central Intelligence Agency, The World Factbook: Cameroon; Page last updated on July 11, 2016  https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html [accessed 20 July 2016]

[2] Amnesty International:Annual Report:Cameroon 2016/2017 https://www.amnesty.org/en/countries/africa/cameroon/report-cameroon/ [accessed 27 March 2017]

[3] GOV UK: The Foreign and Commonwealth Office: Foreign travel advice:Cameroon; Updated:21 December 2016 https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/cameroon [accessed 27 March, 2017]