დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 მაისი, 2018

ნიგერიაში მეჩეთთან ტერაქტს 86 ადაიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა – ქალაქ მუბიში, მეჩეთთან აფეთქების შემდეგ, ახლომდებარე ტერიტორიაზე მყოფი ხალხი უსაფრთხო ადგილას შეიკრიბა, სადაც უკვე მეორე აფეთქება მოხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია; თუმცა, როგორც ცნობილია, ნიგერიაში ტერორისტულ აქტებს, ძირითადად, „ბოკო ჰარამი“ ახორციელებს.[1]

ნიგერიის სოფელში თავდამსხმელებმა ბავშვები და ზრდასრულები მოკლეს – შემთხვევა ჩრდილოეთ ნიგერიაში მდებარე სოფელ გვასკაში მოხდა. ზოგიერთი მოკლული ბავშვი 10 წლამდე ასაკის იყო, მათ სხეულები დასახიჩრებული ჰქონდათ. გადარჩენილების თქმით, დანაშაულებრივი ჯგუფი სოფელს თავს მოულოდნელად დაესხა და ცეცხლი გახსნა. მოსახლეობა პრეზიდენტს უკვე დიდი ხანია მოწყვლად სოფლებში სამხედროთა პოლიციელთა რაოდენობის გაზრდას სთხოვს, თუმცა უშედეგოდ.[2]

ნიგერიის არმიამ „ბოკო ჰარამის“ ტყვეობიდან 1000-მდე ადამიანი დაიხსნა – გათავისუფლებულებს შორის დიდი ნაწილი ქალები და ბავშვები არიან. სპეცოპერაცია ქვეყნის რამდენიმე რეგიონში ერთდროულად ჩატარდა.[3]

ინდოეთში ერთი კვირის განმავლობაში ორი არასრულწლოვანი გააუპატიურეს და დაწვეს – ინდოეთის შტატ ჯარხანდში 17 წლის გოგო კრიტიკულ მდგომარეობაშია მას შემდეგ, რაც ის გააპატიურეს და მისი დაწვის მცდელობა ჰქონდათ. პოლიციამ ერთი ეჭვმიტანილი დააკავა. ეჭვმიტანილი აცხადებს, რომ ის გოგოს ცოლად მოყვანას აპირებდა, თუმცა მან უარი უთხრა. ეს ჯარხანდის შტატში უკვე მეორე შემთხვევაა. 5 მაისს, 16 წლის გოგო ცოცხლად დაწვეს მას შემდეგ რაც, მისმა მშობლებმა სოფლის უხუცესებს განუცხადეს, რომ ის გააუპატიურეს. პოლიციაში განაცხადეს, რომ უხუცესებმა მოძალადეებს სასჯელის გამოსასყიდლად 100 ბუქნის გაკეთება და 50 ათასი რუპის (750 დოლარი) გადახდა დააკისრა. განრისხებული მოძალადეები ამის შემდეგ გოგოს სახლში მივიდნენ, მის მშობლებს სცემეს და არასრულწლოვანი დაწვეს. 21 აპრილს, ინდოეთის ხელისუფლებამ 12 წლამდე გოგოების გაუპატიურების გამო სასჯელის სახედ სიკვდილით დასჯა შემოიღო. გამკაცრდა სასჯელი 16 წლამდე გოგოების გაუპატიურებაზეც. სასჯელის მინიმალური ვადა 10-დან 20 წლამდე გაიზარდა. ზრდასრული ქალის გაუპატიურების გამო კი მოძალადეს, სულ მცირე, 10 წლით გაუშვებენ ციხეში.[4]

ავღანეთში მეჩეთთან აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა – მინიმუმ 12 ადამიანი დაიღუპა და 33 დაიჭრა ხოსტის პროვინციაში მდებარე მეჩეთთან მომხდარი აფეთქების შედეგად. მეჩეთი ამომრჩეველთა რეგისტრაციის ცენტრის ფუნქციასაც ითავსებს. მომხდარ ინციდენტზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია; თუმცა, ცნობილია, რომ თალიბანი და ისლამური სახელმწიფო დემოკრატიული არჩევნების ჩატარების წინააღმდეგნი არიან და წარსულში არაერთხელ დაესხნენ თავს საარჩევნო უბნებსა და რეგისტრაციის ცენტრებს. ბოლო თვის განმავლობაში ტერაქტებს ხმის მისაცემ უბნებზე ქაბულში 60-მდე ადამიანი ემსხვერპლა.[5]

ავღანეთში ინდოელი ინჟინრები მძევლად აიყვანეს – ავღანეთის ჩრდილოეთით, ბაღლანის პროვინციაში, 7 ინდოელი ინჟინერი და ერთი ავღანელი მძღოლი მძევლებად აიყვანეს. ინფორმაცია პროვინციის პოლიციის პრესსპიკერმა გაავრცელა. ინჟინრები ერთერთ ელექტროსადგურზე მიემგზავრებოდნენ, რა დროსაც მათ მინივენს შეიარაღებული ადამიანები დაესხნენ თავს. ხელისუფლება მათ დახსნას ცდილობს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჯერ არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია, თუმცა აღნიშნული ტერიტორია თალიბანის კონტროლის ქვეშ არის.[6]

„ჰეზბოლა“ ლიბანის პარლამენტში 67 მანდატით შევა – ლიბანში ბოლო 9 წლის განმავლობაში პირველი საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა. წინასწარი შედეგებით, პარტია „ლიბანური ძალები“, რომელიც მოსახლეობის ქრისტიანული ნაწილის ინტერესებს იცავს, პარლამენტში 15 დეპუტატით იქნება წარმოდგენილი. დაჯგუფება „ჰეზბოლა“ კი, რომელიც 1995 წელს ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ტერორისტულ ორგანიზაციად აღიარა, პარლამენტში 67 კაცით შევა. პრემიერმინისტრ ალ-ჰარირის ბლოკმა წინა არჩევნებთან შედარებით ცუდი შედეგი აჩვენა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ მინისტრთა კაბინეტის ფორმირებას მაინც მოახერხებს.[7]

[1] Reuters; Mosque blasts kill at least 27 in northeast Nigeria; By Percy Dabang, Emmanuel Ande; 1st May, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-nigeria-security/mosque-blasts-kill-at-least-27-in-northeast-nigeria-idUSKBN1I23QB

Daily Star; 86 killed in NE Nigeria suicide blasts: gravediggers; 2 May, 2018; available at: https://www.dailystar.com.lb/News/World/2018/May-02/447672-86-killed-in-ne-nigeria-suicide-blasts-gravediggers.ashx

[2] BBC; Nigeria Kaduna: Bandits slaughter 51 villagers; 6 May, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-44021804

[3] იმედის ახალი ამბები; ნიგერიის არმიამ ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან 1000-მდე ადამიანი დაიხსნა; 7 მაისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/60495/nigeriis-armiam-boko-haramis-tkveobidan-1000mde-adamiani-daikhsna

[4] BBC; India rape: Second Jharkhand teenager set slight, police say; 7 May, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-india-44028366

[5] The News Tribune; Bombing at mosque in Afghanistan kills 14, wounds 33; The Associated Press; 6 May, 2018; available at: http://www.thenewstribune.com/news/nation-world/article210575404.html

[6] Radio Liberty; Radio Free Europe; Seven Indian Engineers, Afghan Driver Kidnapped In Baghlan Province; 6 May, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/seven-indian-engineers-afghan-driver-kidnapped-in-baghlan-province/29211261.html

[7] იმედის ახალი ამბები; წინასწარი შედეგებით, ლიბანის პარლამენტში „ჰეზბოლა“ 67 მანდატით შევა; 7 მაისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/60408/tsinastsari-shedegebit-libanis-parlamentshi-hezbola-67-mandatit-sheva

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 აპრილი, 2018

ინციდენტები ავღანეთში – ავღანეთში შეიარაღებულ თავდასხმას 6 მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა. შემთხვევა ავტომაგისტრალზე მოხდა, რომელიც გორისა და გერატის პროვინციებს ერთმანეთთან აკავშირებს. სამხედრო ფორმაში ჩაცმულმა პირებმა ავტობუსი გააჩერეს, რომელშიც მშვიდობიანი მოქალაქეები იმყოფებოდნენ და ცეცხლი გაუხსნეს. დამნაშავეებმა 2 პირი გაიტაცეს.[1]

5 ადამიანი გარდაიცვალა და ათი დაშავდა ავღანეთის ჯალალაბადში დღეს სამგზავრო მიკროავტობუსის აფეთქების დროს. მიკროავტობუსი ნანგარჰარის პროვინციაში ნაღმზე აფეთქდა. დაშავებულთა შორის არიან ქალები და ბავშვები. ფაქტს პროვინციის გუბერნატორიც ადასტურებს. ჯერჯერობით პასუხისმგებლობა მომხდარზე არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[2]

ქაბულში საარჩევნო რეგისტრაციის პუნქტთან აფეთქების შედეგად 57 ადამიანი დაიღუპა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ექსტრემისტულმა დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. ინციდენტამდე თავდასხმა მოხდა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე ბაგლანის რაიონშიც. სამიზნე ამჯერადაც ამომრჩეველთა რეგისტრაციის ცენტრი იყო. მომხდარს აქ 7 ადამიანი ემსხვერპლა. დაიჭრა 10-ზე მეტი ადამიანი. „თალიბანმა“ მომხდართან კავშირი თავიდანვე გამორიცხა. ავღანეთში საკანონმდებლო ცვლილებების შესახებ არჩევნები ოქტომბერში გაიმართება. სწორედ ამიტომ ადგილობრივები საარჩევნო უბნებზე წინასწარ რეგისტრაციას გადიოდნენ, რომელიც რამდენიმე დღეა რაც დაიწყო.[3]

ავღანეთში, სულ ცოტა, 14 ჯარისკაცი და პოლიციელი დაიღუპა თალიბების ორი, თითქმის ერთდროულად მოწყობილი თავდასხმის შედეგად. დასავლეთ ავღანეთში მდებარე ბადღისის პროვინციის პოლიციის ცნობით, მეამბოხეების დიდმა ჯგუფმა იერიში მიიტანა ავღანელ ჯარისკაცებზე აბ ქამარის რაიონში. შედეგად 11 ჯარისკაცი იქნა მოკლული. ამავე დროს ყადისის რაიონში მოწყობილი თავდასხმისას დაიღუპა ხუთი პოლიციელი. ბადღისის პროვინციის გუბერნატორის პრესმდივანმა დაადასტურა ორ რაიონში მოკლულთა რაოდენობა. პოლიციამ მომხდარში თალიბანი დაადანაშაულა.[4]

დემონსტრაციები სომხეთში – ერევანში 13 აპრილიდან მიმდინარეობს საპროტესტო აქცია, რომლის მონაწილეები ეწინააღმდეგებიან სომხეთის პრემიერმინისტრად ყოფილი პრეზიდენტის, სერჟ სარგსიანის არჩევას. მისი კანდიდატურა წარადგინეს სომხეთის მმართველი „რესპუბლიკური პარტიის“ და კოალიციური პარტნიორის, „დაშნაკცუტუნის“ საპარლამენტო ფრაქციებმა. კონსტიტუციაში 2015 წელს შეტანილი ცვლილებებით, სომხეთი საპრეზიდენტოდან საპარლამენტო მმართველობაზე გადავიდა და პრეზიდენტის ნაცვლად პრემიერმინისტრი გახდა ყველაზე დიდი ძალაუფლებით აღჭურვილი პირი.

სომხეთის პოლიციის ოფიციალური ინფორმაციით დააკავეს 166 ადამიანი. გავრცელებული ინფორმაციით, სომხეთში 300-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს. საპროტესტო აქციების მსვლელობისას ვითარება რამდენჯერმე შეიცვალა და დაიძაბა. დააკავეს ოპოზიციის და გამოსვლების ლიდერი ნიკოლ პაშინიანი, რომელიც მოგვიანებით გაათავისუფლეს. მას შეხვდა სომხეთის ახლად არჩეული პრემიერი სერჟ სარგსიანი, რომელმაც განუცხადა, რომ პაშინიანს ხალხის სახელით საუბრის უფლება არ ჰქონდა და პასუხისმგებლობა ოპოზიციას დააკისრა. თავად პაშინიანმა საპროტესტო აქციების გაგრძელების შესახებ განაცხადა. საბოლოოდ დემონსტრაციების შედეგად სარგსიანი გადადგა. „ნიკოლ პაშინიანი მართალი იყო. მე შევცდი. შექმნილი სიტუაციიდან არსებობს რამდენიმე გამოსავალი. თუმცა მე არცერთ მათგანს არ ავირჩევ. ეს ჩემი არ არის. ვტოვებ პრემიერმინისტრის თანამდებობას. ქუჩის მოძრაობა ჩემი დანიშვნის წინააღმდეგია. ვასრულებ თქვენს მოთხოვნას: მშვიდობას და ჰარმონიას ვუსურვებ ჩვენს ქვეყანას“, – ნათქვამია სერჟ სარგსიანის განცხადებაში.[5]

იემენის კრიზისი – იემენში განხორციელებულ საჰაერო იერიშს სულ მცირე 20 ადამიანი ემსხვერპლა. არიან დაშავებულებიც. ინციდენტი ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ქორწილში მოხდა. დაღუპულია ახლადდაქორწინებული წყვილიც. საუდის არაბეთის მეთაურობით შექმნილი არაბული ქვეყნების კოალიცია 2014 წლიდან იემენში ოპერაციას ატარებს. არაბული კოალიცია შიიტი ჰუსიტების პოზიციებს ბომბავს. შეიარაღებულ კონფლიქტს იემენში 10 000-ზე მეტი ადამიანი შეეწირა. 2 მილიონზე მეტი ადამიანი შიმშილობის ზღვარზეა.[6]

შიიტი ჰუსიტების მოძრაობის ერთერთი ლიდერი საუდის არაბეთის მეთაურობით შექმნილი არაბული ქვეყნების კოალიციის ავია იერიშს ემსხვერპლა. ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, სალეჰ ალი ალ-სამადი ხუთშაბათს ჰუდეიდაჰის პროვინციაში იპოვეს მოკლული. გავრცელებული ინფორმაცია კოალიციის წევრებს არ დაუდასტურებიათ.[7]

აღმოსავლეთ უკრაინაში მწვავე ჰუმანიტარული მდგომარეობაა – გაეროს მიგრაციის საკითხების წარმომადგენელი ჯოელ მილმანი აცხადებს, რომ არ უნდა დაგვავიწყდეს მწვავე ჰუმანიტარული მდგომარეობა, რომელიც უკრაინაში მიმდინარე კონფლიქტს სდევს თან. მილმანის თქმით, 2014 წლის შემდეგ აღმოსავლეთ უკრაინაში მიმდინარე ბრძოლების შედეგად, 10 000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 24 000 დაშავდა. ჰუმანიტარული დახმარება, ჯამში, 3.4 მილიონ ადამიანს სჭირდება. უკრაინის სოციალური პოლიტიკის სამინისტროს ინფორმაციით, იძულებით გადაადგილებულ პირად ქვეყანაში 1.5 მილიონი ადამიანია დარეგისტრირებული. მილმანის თქმით, ყველაზე მეტად ადამიანებს ჯანდაცვის სისტემაზე წვდომა, სურსათი, წყალი და სამუშაო ადგილები სჭირდებათ. მან დასძინა, რომ უკრაინის კონფლიქტის შედეგად 1.2 მილიონი ადამიანი შიმშილობის ზღვარზეა, ხოლო 3 მილიონზე მეტს კი სასმელი, საჭმლის გასაკეთებელი და ჰიგიენისთვის საჭირო წყალი არ აქვს. ყველაზე რთულ სიტუაციაში ის ადამიანები არიან, რომლებიც მეამბოხეების მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიებზე ცხოვრობენ.

ომი აღმოსავლეთ უკრაინაში დაიწყო 2014 წლის 6 აპრილს, დონეცკისა და ლუგანსკის ოლქებში, ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რუსეთის მომხრე აჯანყებულებს შორის. ომს წინ უძღოდა 2014 წლის უკრაინის რევოლუცია და ევრომაიდანის მოძრაობა, რომელმაც დაასრულა პრორუსი ვიქტორ იანუკოვიჩის მმართველობა. საპასუხოდ, რუსმა აქტივისტებმა დაიკავეს ადმინისტრაციული შენობები და აეროპორტები ყირიმის ნახევარკუნძულზე, სადაც მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ. მარტში ჩატარებული რეფერენდუმის საფუძველზე რუსეთის ფედერაციამ ყირიმის ანექსია მოახდინა. შეიარაღებულმა დაპირისპირებამ თავი იჩინა უკრაინის აღმოსავლეთშიც, სადაც რუსეთის მომხრე შეიარაღებულმა აქტივისტებმა აპრილში ადმინისტრაციული შენობების დაკავება დაიწყეს. საპასუხოდ, უკრაინის ხელისუფლებამ წამოიწყო კონტრტერორისტული ოპერაცია, რაც მალე სრულმასშტაბიან კონფლიქტად გადაიქცა.[8]

თურქეთის პარლამენტმა ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა მეშვიდედ გაახანგრძლივა – საგანგებო მდგომარეობა კიდევ 3 თვით გახანგრძლივდა. ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა 2016 წლის 15 ივლისს სამხედრო გადატრიალების მცდელობის შემდეგ შემოიღეს. თურქეთში ვადამდელი საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები 24 ივნისს იმართება. 2016 წლის 15 ივლისს, თურქეთში სამხედროებმა სახელმწიფო გადატრიალება სცადეს, რომლის დროსაც 230-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 2 ათასზე მეტი დაშავდა.[9]

ინდოეთში 12 წლამდე გოგონების გაუპატიურებისთვის სიკვდილით დასჯიან – ცვლილება სექსუალური ხასიათის დანაშაულებისგან ბავშვების დაცვის შესახებ კანონში შევიდა. ცვლილების თანახმად, მოძალადისთვის განსაზღვრული სასჯელის მინიმალური ზომა თავისუფლების 20 წლით აღკვეთაა, მაქსიმალური კი – თავისუფლების უვადო აღკვეთა, ან სიკვდილით დასჯა. ამას გარდა, გამკაცრდა სასჯელი 16 წლამდე გოგოების გაუპატიურებაზეც. სასჯელის მინიმალური ვადა 10-დან 20 წლამდე გაიზარდა. ზრდასრული ქალის გაუპატიურების გამო კი მოძალადეს სულ მცირე 10 წლით გაუშვებენ ციხეში. საკანონმდებლო ცვლილება ბოლო დროს ბავშვების მიმართ სექსუალური ხასიათის რამდენიმე რეზონანსულმა დანაშაულმა გამოიწვია. ახალი სანქციის ასამოქმედებლად პრეზიდენტის ხელმოწერაა საჭირო.

იანვარში ინდოეთის ერთერთ ქალაქში 8 წლის გოგოს ცხედარი იპოვეს. როგორც გაირკვა, ის ერთი კვირის განმავლობაში ერთერთ ინდუისტურ ტაძარში ჰყავდათ გამოკეტილი და აუპატიურებდნენ. გამოძიებამ დაადგინა, რომ ადგილობრივი პოლიცია ბოროტმოქმედებს ხელს აფარებდა. აპრილში კი ქალაქ სურატშიც ნახეს 9-11 წლის გოგოს ცხედარი. მას 86 ჭრილობა ჰქონდა მიყენებული. ბავშვის იდენტიფიკაცია ვერ მოხერხდა. პოლიცია ეჭვობს, რომ მკვლელობამდე მასაც აწამებდნენ და აუპატიურებდნენ.[10]

[1] Radio Free Europe / Radio Liberty; Six Afghan Civilians Said Killed In Attack In Western Province; 17 April, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/afghanistan-civilians-said-killed-in-attack-in-western-province/29172114.html

[2] Pajhwork Afghan News; 5 civilians killed, 10 wounded in Nangarhar roadside blast; By Yousuf Zafiri; 20 April, 2018; available at: https://www.pajhwok.com/en/2018/04/20/5-civilians-killed-10-wounded-nangarhar-roadside-blast

[3] BBC; Afghanistan: Kabul voter centre suicide attack kills 57; 22 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43855884

[4] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბების თავდასხმას მსხვერპლი მოჰყვა; 23 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/58409/avganetshi-talibebis-tavdaskhmas-mskhverpli-mohkva

[5] იმედის ახალი ამბები; სერჟ სარგსიანი გადადგა; 23 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/58392/serj-sargsiani-gadadga

[6] BBC; Yemen war: Saudi-led airstrike on wedding kills 20; 23 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43863608

[7] BBC; Yemen war: Houthi political leader Saleh al-Sammad killed in air raid; 23 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43872482

[8] იმედის ახალი ამბები; გაერო: აღმოსავლეთ უკრაინაში მწვავე ჰუმანიტარული მდგომარეობაა; 19 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/57798/gaero-agmosavlet-ukrainashi-mtsvave-humanitaruli-mdgomareobaa

[9] Hurriyet Daily News; Turkey’s state of emergency extended for seventh time; 18 April, 2018; available at: http://www.hurriyetdailynews.com/state-of-emergency-in-turkey-extended-for-seventh-time-130539

[10] იმედის ახალი ამბები; ინდოეთში არასრულწლოვანის გაუპატიურებაზე სიკვდილით დასჯა შემოიღეს; 21 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/58146/indoetshi-arasrultslovnis-gaupatiurebaze-sikvdilit-dasja-shemoiges

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 აპრილი, 2018

სირიის კრიზისი – სირიაში ქიმიურ თავდსახმას 70 ადამიანზე მეტი ემსხვერპლა. თავდასხმა აღმოსავლეთ ღუტაში მოხდა, რომელსაც ამბოხებულები აკონტროლებენ. ოფიციალურმა დამასკომ ამ ინფორმაციას ფაბრიკაცია უწოდა. მომხდარზე განცხადება გაკეთდა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტში, სადაც განაცხადეს, რომ ასადის რეჟიმის ქმედებებზე პასუხისმგებლობა რუსეთს ეკისრება.[1]

აფეთქება მოხდა სირიის ქალაქ იდლიბში, რასაც 11 მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა. ინციდენტის შედეგად 80-მდე ადამიანი დაშავდა. იდლიბს ამ დროისთვის მემაბოხეები აკონტროლებენ.[2]

ქიმიური იარაღის გამოყენების საპასუხოდ, კოალიციურმა ძალებმა სირიაზე საჰაერო იერიში მიიტანეს. „მე ვუბრძანე შეიარაღბულ ძალებს წერტილოვანი დარტყმები მიიტანონ იმ ობიექტებზე, რომლებიც შეიძლება უკავშირდებოდეს სიერიელი დიქტატორის, ბაშარ ასადის ქიმიურ შეიარაღებას“, – განაცხადა აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა. მისი თქმით, ეს ბრძანება აღმოსავლეთ ღუტაში აკრძალული იარაღის „მონსტრომის“ გამოყენებაზე პასუხია. დამასკოში პირველი აფეთქებები დაახლოებით 4 საათზე გაისმა. თვითმხილველების თქმით, ამუშავდა რუსეთისა და სირიის საჰაერო თავდაცვის სისტემებიც. ავიაიერიშში მონაწილეობდა სამი სამხედრო გემი, საიდანაც ფრთოსანი რაკეტები გაუშვეს, ბობდამშენები (B-1), ფრანგული და ბრიტანული სამხედრო თვითმფრინავები, რომლებიც შორი მოქმედების რაკეტებს უშვებდნენ და ბრიტანეთის წყალქვეშა ნავი.[3]

სირიის შეიარაღებულმა ძალებმა სირიის აღმოსავლეთ ღუტას რეგიონის მემბოხეებისგან გათავისუფლების შესახებ განაცხადეს. შეიარაღებულ ძალებში განმარტავენ, რომ ქალაქი დუმა „ჯაიშ ალ-ისლამის“ ბოლო მებრძოლებმაც დატოვეს. დაჯგუფებამ მთავრობასთან შეთანხმებას მიაღწია. მებრძოლები და მათი ოჯახის წევრები ტერიტორიიდან ქვეყნის ჩრდილოეთით ავტობუსებით გაემგზავრნენ. სამთავრობო ძალებმა აღმოსავლეთ ღუტაზე იერიში რუსეთის მხარდაჭერით თებერვალში დაიწყეს. სირიის ადამიანის უფლებათა დაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, აღმოსავლეთ ღუტის კამპანიას 1600-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა.[4]

თალიბანის თავდასხმები – თალიბანის მებრძოლები ავღანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარე ღაზნის პროვინციის ადგილობრივი თვითმმართველობის შენობას თავს დაეხსნენ. მოკლულია ათზე მეტი ადამიანი, მათ შორის რეგიონის გუბერნატორი. ადგილობრივი პოლიციის ცნობით, თავდასხმა გვიან ღამით დაიწყო და დილამდე გასტანა. მათივე ინფორმაციით, მოკლულია თალიბანის 25 მებრძოლი.[5]

ავღანეთში თალიბების თავდასხმას სულ მცირე 15 ადამიანი ემსხვერპლა ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში სარი-პულის პროვინციაში. რადიკალები საკონტროლო-გამშვებ პუნქტს დაესხნენ თავს. კონტრშეტევის შედეგად ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებმა 3 თავდასხმელი მოკლეს, 4 კი დაჭრეს.[6]

პაკისტანში ორსული მომღერალი ცეკვაზე უარის თქმის გამო მოკლეს – შემთხვევა ქალაქ ლარკანაში მოხდა. 24 წლის მომღერალი სამინა სამუნი, რომელიც ქორწილში იყო მიწვეული, ცეკვაზე უარის თქმის გამო მოკლეს. პოლიციამ მკვლელი დააკავა. თვითმხილველების თქმით, ქორწილის ერთერთმა სტუმარმა გოგოს იარაღი დაუმიზნა და სიმღერის ნაცვლად ცეკვა უბრძანა. სამუნი სკამზე დადგა, სიმღერა გააგრძელა, ცეკვაზე კი უარი თქვა. ამის გამო, კაცმა მას ესროლა. მომღერალი ორსულად იყო.[7]

სომალიში საფეხბურთო სტადიონზე აფეთქებას 5 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტი შაბელეს რეგიონში მოხდა. 10-ზე მეტი ადამიანი დაშავდა. ქალაქ ბარავას სტადიონზე აფეთქება ტერორისტულმა დაჯგუფება ალ-შაბაბმა მოაწყო.[8]

ეგვიპტეში 2017 წლის მარტში, ტერაქტების შემდეგ შემოღებული საგანგებო მდგომარეობა, კიდევ სამი თვით გახანგრძლივდა – საგანგებო მდგომარეობის გახანგრძლივებას მხარი ეგვიპტის პარლამენტის დეპუტატებმა დაუჭირეს. მათი განმარტებით, ქვეყანაში ტერორისტული საფრთხის მაღალი დონეა. 2017 წლის 9 მარტს ეგვიპეტში ორი ტერორისტული აქტი განხორციელდა. კოპტურ ეკლესიაში აფეთქებას 26 ადამიანი ემსხვერპლა, 70-ზე მეტი დაშავდა. აფეთქება მოხდა პოლიციის საწვრთნელ ცენტრთანაც. ალექსანდრიის წმ. მარკოზის სახელობის კოპტურ ეკლესიასთან ტერორისტმა თავი აიფეთქა. დაიღუპა 16 და დაშავდა 70-მდე ადამიანი. ტერორისტულ აქტებზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფება ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[9]

[1] BBC News; Syria war: At least 70 killed in suspected chemical attack in Douma; 8 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43686157

[2] The Guardian; Blast kills 11 civilians in Syria’s Idlib; By AFP; 9 April, 2018; available at: https://guardian.ng/news/blast-kills-11-civilians-in-syrias-idlib/

[3] Reuters; U.S. says air strikes cripple Syria chemical weapons program; By Phil Stewart, Tom Perry; 12 April, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria/u-s-says-air-strikes-cripple-syria-chemical-weapons-program-idUSKBN1HJ0ZS

[4] Reuters; Syrian army announces eastern Ghouta free of militants – state media; 15 April, 2018; available at: https://uk.reuters.com/article/uk-mideast-crisis-syria-ghouta/syrian-army-announces-eastern-ghouta-free-of-militants-state-media-idUKKBN1HL19D

[5] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის წევრებმა თავდასხმისას რეგიონის გუბერნატორი მოკლეს; 13 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/56995/avganetshi-talibanis-tsevrebma-tavdaskhmisas-regionis-gubernatori-mokles

[6] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბების თავდასხმას სულ მცირე 15 ადამიანი ემსხვერპლა; 15 აპრილი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/57334/avganetshi-talibebis-tavdaskhmas-sul-mtsire-15-adamiani-emskhverpla

[7] Independent; Pregnant Pakistani singer shot dead during performance; By Samuel Osborne; 12 April, 2018; available at: https://www.independent.co.uk/news/world/asia/samina-samoon-sindhu-shot-dead-pakistan-singer-pregnant-ceremony-kanga-larkana-a8300746.html

[8] Al Jazeera; Blast ar Somalia stadium kills five football fans; 13 April, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/04/blast-somalia-stadium-kills-football-fans-180413070232458.html

[9] The Straits Times; World Briefs: Egypt extend state of emergency again; 15 April, 2018; available at: http://www.straitstimes.com/world/world-briefs-egypt-extends-state-of-emergency-again

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 აპრილი, 2018

ნიგერიაში „ბოკო ჰარამის“ თავდასხმას 18 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტის შედეგად 84 ადამიანი დაშავდა. შემთხვევას ადგილი ჰქონდა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალაქ მაიდაგურის მახლობლად. თებერვალში, ამავე ქალაქში „ბოკო ჰარამის“ მებრძოლების თავდასხმას 18 ადამიანი ემსხვერპლა.[1]

რელიგიური უმცირესობების დემონსტრაციას ინდოეთში 8 ადამიანი ემსხვერპლა – აქციის მონაწილეები უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას აპროტესტებდნენ. მათი თქმით, სასამართლოს ბრძანება დალიტთა (ყოფილი შეუხებლები) გაერთიანების უფლებებს არღვევს. ქვეყანაში მოქმედებს აქტი, რომელიც კასტებს შორის ძალადობის პრევენციის მექანიზმად მიიჩნევა დალიტების მიერ. სასამართლოს გადაწყვეტილებით აღნიშნული აქტის მოქმედება შეიზღუდა. დემონსტრაცია ძალადობრივ ქმედებებში გადაიზარდა; აქციის მონაწილეებმა გზატკეცილიც გადაკეტეს. მთავრობამ სასამართლოს ურჩია, რომ გადაწყვეტილებას გადახედოს. ქვეყანაში კასტებს შორის იერარქიით გამოწვეული ძალადობა დიდი პრობლემაა. 2016 წელს დაბალი კასტის წარმოამდგენლების წინააღმდეგ ძლადობის 40 ათასზე მეტი ფაქტი დაფიქსირდა.[2]

ავღანეთის ავიაიერიშებს მშვიდობიანი მოქალაქეები ემსხვერპლნენ – ავღანელმა სამხედროებმა ჩრდილოეთ კუნდუზში თალიბანზე მიიტანეს იერიში, რასაც მშვიდობიანი მოსახლეობაც ემსხვერპლა. თვითმხილველების თქმით, ავღანეთის თავდაცვის ვერტმფრენებმა მიზანში ადგილობრივი რელიგიური სკოლა ამოიღეს და ცეცხლი გახსნეს. ავღანეთის ხელისუფლების ცნობით, იერიშების დროს 25-მდე ისლამისტი დაიჭრა და დაიღუპა, თუმცა საინფორმაციო სააგენტო BBC-სთან საუბრისას ექიმები ამბობენ, რომ საავადმყოფოში 50-ზე მეტი დაშავებული შეიყვანეს. თალიბანი კი აცხადებს, რომ იერიშების დროს მათი თანამებრძოლები არ დაშავებულან და მხოლოდ მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ.[3]

ღაზას სექტორში დაძაბულობა გრძელდება – ღაზას სექტორის საზღვართან მასობრივი დემონსტრაციის დროს ისრაელის ძალებმა პალესტინელი ჟურნალისტი მოკლეს. 30 წლის გარდაცვლილი ჟურნალისტი ჰალილ აბუ ატირა სააგენტოში „Ain Media“ მუშაობდა და სამუშაოს შესრულების დროს პრესის აღმნიშვნელი ჟილეტი ეცვა. ერთერთი პალესტინელი ჟურნალისტის თქმით, მედიის კიდევ შვიდი წარმოამდგენელი დაშავდა. ღაზასა და ისრაელის საზღვარზე არეულობა გრძელდება. პალესტინელი აქტივისტი, რომელიც ერთი კვირის წინ მძიმე ტრავმით საავადმყოფოში მოათავსეს, გუშინ გარდაიცვალა, რასაც საპროტესტო აქციის განახლება მოჰყვა. ე.წ. დაბრუნების მარში ღაზას სექტორში 10 დღის წინ დაიწყო, რომელიც პალესტინელებისთვის ისრაელის მიერ მიწების ოკუპაციისადმი დაუმორჩილებლობის იდეას გამოხატავს. მარშის 20000-მდე მონაწილე მავთულხლართებს მიუახლოვდა, რასაც ისრაელის სპეცრაზმთან შეტაკებები მოჰყვა. პალესტინურმა მხარემ 6-კვირიანი მარში დააანონსა.[4]

[1] BBC News; Boko Haram attack: More than a dozen dead in Maiduguri; 2 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-43617482

[2] BBC News; Eight dead in massive India caste protests; 2 April, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-india-43616242

[3] BBC News; Afghanistan air strike ‘kills civilians’ at religious school; 2 April 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43619834

[4] Al Jezeera; Israel forces kill Palestinian journalist covering Gaza rally; 7 April, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/04/palestinian-journalist-yasser-murtaja-dies-shot-israeli-forces-180407054201619.html

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 მარტი, 2018

ეგვიპტეში აფეთქებას 2 ადამიანი ემსხვერპლა – მანქანაზე დამაგრებული ასაფეთქებელი მოწყობილობა აფეთქდა ეგვიპტის სიდიდით მეორე ქალაქ ალექსანდრიაში. დაღუპულია ორი ადამიანი. შემთხვევის შედეგად დაშავდა ოთხი ადამიანი. ისინი საავადმყოფოში გადაიყვანეს. აფეთქების მთავარი სამიზნე ალექსანდრიის პოლიციის მაიორი მოსტაფა ალ-ნემრი იყო. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[1]

ეგვიპტის პრეზიდენტად ისევ აბდელ ფატაჰ ალ-სისი აირჩიეს – მან 21,5 მილიონი ამომრჩევლის ხმა მიიღო. აბდელ ფატაჰ ალ-სისი ქვეყანას 4 წლის განმავლობაში უხელმძღვანელებს. ეგვიპტეში მცხოვრები 96 მილიონი მოქალაქიდან ხმის მიცემის უფლება 59,5 მილიონ ადამიანს ჰქონდა. ქვეყნაში 376 საარჩევნო კომიტეტი და დაახლოებით 17 000 კომისია მუშაობდა. არჩევნებს 63 ორგანიზაციის წარმომადგენელი აკვირდებოდა.[2]

ევროკავშირი თალიბანისთვის შეღავათის გასაწევად მზად არის – ევროკავშირი სანქციების სიიდან ამოიღებს მოძრაობა „თალიბანის“ იმ წევრებს, რომლებიც სამშვიდობო პროცესს მხარს დაუჭერენ, – ამის შესახებ ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო საკითხებში ფედერიკა მოგერინიმ განაცხადა. მისი თქმით, „თალიბებმა“ უნდა გამოავლინონ გამბედაობა და მიიღონ სამშვიდობო შეთავაზება ავღანეთის პრეზიდენტის მხრიდან, რათა ქვეყანაში შეწყდეს ომი. 28 თებერვალს ავღანეთის პრეზიდენტი აშრაფ ღანი „თალიბანის“ პოლიტიკურ ჯგუფად აღიარების ინიციატივით გამოვიდა. აშრაფ ღანმა თალიბებს ცეცხლის შეწყვეტა და პატიმრების გათავისუფლება შესთავაზა. ამასთან, ღანი მზად არის ქვეყნის კონსტიტუციაში ცვლილებები შეიტანოს. ის ასევე მზად არის დაიცვას იმ პირების უსაფრთხოება, რომელიც სამშვიდობო მოლაპარაკებებს შეუერთდებიან.[3]

პირველად პაკისტანში ახალ ამბებს ტრანსგენდერი ქალი წაიყვანს – 21 წლის მარვია მალიკი პირველი ტრანსგენდერი იქნება, რომელიც პაკისტანში ახალი ამბების გამოშვებას გაუძღვება. მალიკი ეთერში პირველად 23 მარტს გამოჩნდა და ფაქტს პაკისტანში სოციალური ქსელების მომხმარებელთა მწვავე გამოხმაურება მოჰყვა. 2017 წლის მონაცემებით, 200-მილიონიან ქვეყანაში, დაახლოებით, 10 ათასი ტრანსგენდერი ცხოვრობს.[4]

მალალა, თავდასხმის შემდეგ, პაკისტანში პირველად ჩავიდა – მალალა იუსაფზაი პუშტუნი პაკისტანელი უფლებადამცველი, რომელიც მთელ მსოფლიოში ქალებისთვის განათლებაზე ხელმისაწვდომობისთვის იბრძვის, თავის ქვეყანაში, მასზე მომხდარი თავდასხმის შემდეგ, პირველად ჩავიდა. როგორც ცნობილია, ის პაკისტანის პრემიერ-მინისტრს შეხვდება. ის პაკისტანში განსაკუთრებული დაცვის ქვეშაა. მალალა, რომელიც ახლა უკვე 20 წლისაა და მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის მფლობელია, 2012 წლის 9 ოქტომბერს დაჭრეს. მანამდე ის 11 წლის ასაკში ცნობილი გახდა ბლოგით, რომელსაც BBC-ზე აქვეყნებდა. ბლოგში ის თავის შესახებ და პაკისტანში არსებული სოციალურ-პოლიტიკური ცხოვრების შესახებ წერდა, აკრიტიკებდა თალიბანის მოძრაობას და ახალგაზრდა ქალებისთვის განათლების მიღების უფლებების მოთხოვნებს აყენებდა. სწორედ ამიტომ მისი მოკვლა თალიბანმა მაშინ სცადა, როდესაც სკოლაში ავტობუსით მიდიოდა. მას ორი რთული ოპერაციის გადატანა მოუხდა. ახლა ის დიდ ბრიტანეთში მშობლებთან ერთად ცხოვრობს.[5]

სომალის პარლამენტთან აფეთქებას 5 ადამიანი ემსხვერპლა – სომალის დედაქალაქში მომხდარ აფეთქებას სულ მცირე 5 ადამიანი ემსხვერპლა, რამდენიმე კი დაშავდა. დანაღმული ავტომობილი პარლამენტთან ახლოს აფეთქდა, სადაც ასევე შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობა მდებარეობს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[6]

იემენში ჰუმანიტარული დახმარების ტვირთი დაიწვა – იემენში, წითელი ზღვის სანაპიროზე, ჰოდეიდას პორტში ხანძარი გაჩნდა. ხანძრის შედეგად საწვავი და დევნილებისთვის განკუთვნილი ჰუმანიტარული მარაგი დაიწვა. საწყობში გაეროს მიერ დევნილებისთვის გამოყოფილი საკვები და ასობით ათასი ლეიბი ინახებოდა. გაეროს ინფორმაციით, იემენში 4-დან 3 ადამიანი, დაახლოებით 22 მილიონი ადამიანი ომის მსხვერპლი, მშვიდობიანი მოქალაქეა და მათ არსებობისთვის დახმარება ესაჭიროებათ. პირველადი ინფორმაციით, ხანძარი მოკლე ჩართვამ გამოიწვია. „ცეცხლმა გაანადგურა უზარმაზარი რაოდენობით საწვავი, ჰუმანიტარული დახმარება და საკვები პროდუქტები“, – თქვა გაეროს მსოფლიო სასურსათო პროგრამის (WFP) თანამშრომელმა და დასძინა, რომ ხანძრის მიზეზს გამოძიება დაადგენს.[7]

[1] CNBC; Bomb kills two in Alexandria ahead of Egypt presidential vote; By Reuters; 24 March, 2018; available at: https://www.cnbc.com/2018/03/24/egypt-blast-bomb-kills-two-in-alexandria-ahead-of-presidential-vote.html?__source=twitter%7Cmain

[2] იმედი; ახალი ამბები; ეგვიპტის პრეზიდენტად ისევ აბდელ ფატაჰ ალ-სისი აირჩიეს; 29 მარტი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/54933/egviptis-prezidentad-isev-abdel-patah-alsisi-airchies

[3] News Europe; Mogherini in Tashkent to discuss Afghan peace; By Dan Alexe; 26 March, 2018; available at: https://www.neweurope.eu/article/mogherini-tashkent-discuss-afghanistan/

[4] CNN; Meet Pakistan’s first transgender news anchor; by Sophia Saifi; 27 March, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/03/27/asia/pakistan-transgender-anchor-intl/index.html

[5] BBC; Malala Yousafzai returns to Pakistan for first time since shooting; 29 March, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43578604

[6] CTV News; Car bomb kills 4, driver near parliament in Somali capital; By Abdi Guled, the Associated Press; 25 March, 2018; available at: https://www.ctvnews.ca/world/car-bomb-kills-4-driver-near-parliament-in-somali-capital-1.3857702

[7] Independent; Huge fire destroys warehouses filled with aid supplies at Yemen port in blow for desperate refugees; 30 March, 2018; available at: https://imedinews.ge/ge/msoflio/55374/iemenshi-humanitaruli-dakhmarebis-maragi-daitsva-video

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 მარტი, 2018

სირიის კრიზისი – აღმოსავლეთ ღუტაში ავიადარტყმებს სულ მცირე 19 ადამიანი ემსხვერპლა, 40-ზე მეტი კი დაშავდა. არასამთავრობო ორგანიზაციის „ექიმები საზღვრებს გარეშე“ წევრების თქმით, აღმოსავლეთ ღუტაში სიტუაცია დღითიდღე უარესდება. გაეროს მონაცემებით, რეგიონიდან ლტოლვილების რიცხვი 50 ათასს აჭარბებს. 10 მარტს ცნობილი გახდა, რომ სირიის ჯარმა მეამბოხეების მიერ კონტროლირებადი აღმოსავლეთ ღუტას დიდი ნაწილი დაიკავა. სირიაში, აღმოსავლეთ ღუტაში 18 თებერვლიდან მოყოლებული ავიადარტყმებსა და სარაკეტო დარტყმებს 1500-მდე ადამიანი ემსხვერპლა. 24 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ აღმოსავლეთ ღუტაში ქიმიური თავდასხმა მოხდა.[1]

თურქეთის პრეზიდენტის განცხადებით, „თურქეთი სირიაში სამხედრო ოპერაციას გააგრძელებს“. ერდოღანის თქმით, შეიარაღებული ოპერაცია სირიის აღმოსავლეთით იქამდე გასტანს, სანამ ერაყის საზღვრამდე ყველა ექსტრემისტი არ განადგურდება. პრეზიდენტმა განმარტა, რომ იერიშს ერაყის ჩრდილოეთით მყოფ ქურთებზე იმ შემთხვევაში მიიტანს თუ ოფიციალური ბაღდადი მათგან რეგიონს არ გაწმენს.[2]

ქაბულში მომხდარ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო – ძალოვანი უწყების ინფორმაციით, ბოლო მონაცემებით აფეთქებას სულ მცირე 3 ადამიანი ემსხვერპლა და 5-ზე მეტი დაშავდა. აფეთქების ხმა დედაქალაქში უცხოურ კონტრაქტორ კომპანიასთან გაისმა. კონტრაქტორებს შორის არავინ დაშავებულა. დაზიანებები მხოლოდ ადგილობრივებმა მიიღეს.[3]

საუდის არაბეთში ქალებსა და კაცებს თანაბარი სახელფასო ანაზღაურება ექნებათ – ამის შესახებ საუდის არაბეთის პრინცმა მუჰამედ ბენ სალმანმა ამერიკულ მედიასთან ინტერვიუში განაცხადა. „ჩვენ ვმუშაობთ ინიციატივაზე, რომელიც უახლოეს მომავალში დაიწყება და მიზნად ისახავს იმ ნორმების განვითარებას, რომლებიც უზრუნველყოფს კაცებისა და ქალების თანაბარ ხელფასს“, – განაცხადა მან. 19 თებერვალს საუდელ ქალებს კაცის ნებართვის გარეშე ბიზნესის დაწყების უფლება მისცეს. თებერვლის დასაწყისში კი მათ კვების ობიექტებში მუშაობის უფლება მიიღეს. 13 იანვარს საუდის არაბეთში ქალები ფეხბურთის მატჩს პირველად დაესწრნენ. გასული წლის 26 სექტემბერს კი საუდის არაბეთის მეფე სალმანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის ივნისიდან ქალები მართვის მოწმობების მიღებას და ავტომანქანების კანონიერად მართვას შეძლებენ.[4]

ქაბულის უნივერსიტეტთან თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა – ინციდენტის შედეგად სულ მცირე 29 ადამიანი გარდაიცვალა და 52 დაშავდა. ქაბულში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. აფეთქება ქაბულის უნივერსიტეტის მიმდებარე ტერიტორიაზე მოხდა. როგორც სასწრაფო სამედიცინო სამსახურში აცხადებენ, მსხვერპლის რაოდენობა შეიძლება გაიზარდოს. აფეთქება მაშინ მოხდა, როდესაც ავღანეთის დედაქალაქის მცხოვრებლები გაზაფხულისა და ახალი წლის დადგომას – ნოვრუზ ბაირამს აღნიშნავდნენ. ბოლოს ქაბულში თავდასხმა 17 მარტს მოხდა. მაშინ ქაბულში მომხდარ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[5]

[1] იმედი; ახალია ამბები; აღმოსავლეთ ღუტაში ავიადარტყმებს 19 ადამიანი ემსხვერპლა; 22 მარტი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/53955/agmosavlet-gutashi-aviadartkmebs-sul-mtsire-19-adamiani-emskhverpla

[2] Reuters; Erdogan says Turkey may extend Afrin campaign along whole Syrian border; By Ece Toksabay, Mehmet Emin Caliskan; 19 March, 2018; available at: https://uk.reuters.com/article/uk-mideast-crisis-turkey-afrin/erdogan-says-turkey-may-extend-afrin-campaign-along-whole-syrian-border-idUKKBN1GV1U9

[3] Al Jazeera; Taliban suicide bomber targets foreign contractors in Kabul; 17 March, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/03/taliban-suicide-bomber-targets-foreign-contractors-kabul-180317062447639.html

[4] CBS News; Saudi Arabia’s heir to the throne talks to 60 minutes; Correspondent Norah O’Donnell; 19 March, 2018; available at: https://www.cbsnews.com/news/saudi-crown-prince-talks-to-60-minutes/

[5] BBC; Kabul Sakhi shrine: ‘Dozens dead’ in New Year attack; 21 March, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43484206

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 მარტი, 2018

ირანელ ქალს თავსაბურავის მოხსნის გამო 2 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს – ირანის დედაქალაქ თეირანში ქალს 2-წლიანი პატიმრობა თავსაბურავის მოხსნის გამო მიუსაჯეს. როგორც თეირანის პროკურორმა აბას ჯაფარ დოლატაბიმ განაცხადა, ქალმა საჯაროდ თავსაბურავის მოხსნით, მართლწესრიგი დაარღვია. ჰიჯაბის ტარების კანონის დარღვევისთვის ირანული კანონმდებლობით გათვალისწინებულია ციხე ან 25-დოლარიანი ფულადი ჯარიმა. კანონი ჰიჯაბის სავალდებულო ტარების შესახებ 1979 წელს, ირანის ისლამური რევოლუციის შემდეგ ქვეყნის სათავეში მოსული აიათოლა ჰომეინის მმართველობისას მიიღეს. იმავე წელს თეირანის ქუჩებში კანონის წინააღმდეგ ათობით ათასი ადამიანი გამოვიდა, თუმცა პროტესტს შედეგი არ მოჰყოლია. ბოლო წლებში ჰიჯაბის კანონის წინააღმდეგ მასშტაბური მოძრაობა დაიწყო, რომლის სულისჩამდგმელად სამოქალაქო აქტივისტი მასიჰ ალინეჯადი მიიჩნევა. მან 2014 წელს დაიწყო ინტერნეტ კამპანია, სახელწოდებით „ჩემი ფარული თავისუფლება“, რომლის ფარგლებშიც ასევე ჰიჯაბმოხდილი ქალების ფოტოები ვრცელდებოდა. ამჟამად კამპანიის გვერდს სოციალურ ქსელში მილიონზე მეტი მიმდევარი ჰყავს. რამდენიმე დღის წინ დაწყებული კამპანიის ამსახველი მასალაც მეტწილად ამ გვერდზე ვრცელდება.[1]

თალიბანის თავდასხმას 24 სამხედროზე მეტი ემსხვერპლა – ავღანეთის შეარაღებული ძალების 24-ზე მეტი სამხედრო მოსამსახურე დაჯგუფება თალიბანის მსხვერპლი გახდა. თავდასხმა ავღანეთის დასავლეთით მდებარე პროვინცია ფარაჰში განხორციელდა. მედიაში გავრცელებული ინფორმაცია ოფიციალური უწყების წარმომადგენლებმაც დაადასტურეს. ბოლო პერიოდის განმავლობაში ავღანეთის სამხედრო ძალები დაჯგუფება თალიბანის სამიზნე ხშირად არის. თავდასხმების დიდი ნაწილი კი სწორედ ფარაჰის პროვინციაში ხდება, რომელიც ირანს ესაზღვრება.[2]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 2 მილიონი ბავშვი შიმშილის ზღვარზეა – ახალი სტატისტიკა გაეროს ბავშვთა ფონდმა გამოაქვეყნა. კონგოში ჰუმანიტარული კრიზისი მძვინვარებს. ამ ყველაფერს თან პოლიტიკური კრიზისიც ერთვის. შეტაკებების შედეგად ქვეყანაში 2016 წელს რამდენიმე ასეული სოფელი განადგურდა. გაეროს მონაცემებით, ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში 14,3 მილიონი ადამიანი საკმარის საკვებს ვერ იღებს. დიდი ბრიტანეთის საერთაშორისო განვითარების მიმართულებით სახელმწიფო მდივანი პერი მორდაუნტი მიიჩნევს, რომ 2018 წელს მსოფლიოს მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური ჰუმანიტარული კრიზისი ელოდება.[3]

პაკისტანში ბომბის აფეთქებას 7 ადამიანი ემსხვერპლა – უბედური შემთხვევა ქალაქ ლაჰორში პოლიციის განყოფილებასთან მოხდა. ბომბის აფეთქების შედეგად დაშავებულია 18 ადამიანი. ძალოვანი უწყების წარმომადგენლის განცხადებით, აფეთქება მაშინ მოხდა, როდესაც გამშვებ პუნქტთან პოლიცია გუშაგებს ცვლიდა. ამ დროს, პუნქტთან ახლოს რელიგიური ხასიათის შეკრება ტარდებოდა, რასაც დაახლოებით 80 000 ადამიანი ესწრებოდა. გამოძიების პირველადი ვერსიით, თავდასხმის სამიზნე პოლიცია იყო. აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა ექსტრემისტულ დაჯგუფებებს არ აუღიათ.[4]

[1] Radio Free Europe/Radio Liberty; Iranian woman gets two years in prison for removing head scarf; 8 march, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/iran-woman-sentenced-hijab-protest-tehran/29085547.html

[2] BBC; Taliban attacks Afghan soldiers in Farah, killing at least 24; 10 March, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-43358148

[3] Reuters; Two million children in Congo at risk of starvation, U.N. warns; By Reuters Staff; 9 March, 2018; available at: https://af.reuters.com/article/commoditiesNews/idAFL5N1QR2D5

[4] U.S. News; Suicide blast targeting police kills seven in eastern Pakistan city of Lahore; By Mubasher Bukhari; 14 March, 2018; available at: https://www.usnews.com/news/world/articles/2018-03-14/bomb-targets-police-in-pakistan-killing-seven-people-in-eastern-city-of-lahore

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 მარტი, 2018

სირიის კრიზისი – სირიაში, აღმოსავლეთ ღუტაში 18 თებერვლიდან მოყოლებული, ორი კვირის განმავლობაში, ავია იერიშებსა და სარაკეტო დარტყმებს 600-მდე ადამიანი ემსხვერპლა. ამის შესახებ სირიაში გაეროს რეგიონულმა წარმომადგენელმა განაცხადა. პანოს მუმცისის განცხადებით, რეგიონში დაპირისპირებები ძლიერდება და სულ უფრო მეტი ადამიანი იღუპება. 24 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ აღმოსავლეთ ღუტაში ქიმიური თავდასხმა მოხდა. გაეროს უშიშროების საბჭომ სირიაში ცეცხლის შეწყვეტის 30-დღიანი რეჟიმის გამოცხადების შესახებ რეზოლუცია 24 თებერვალს მიიღო, თუმცა შეთანხმება მიღებიდან რამდენიმე საათში დაირღვა. აღმოსავლეთ ღუტა ერთერთი ბოლო ტერიტორიაა, რომელსაც მეამბოხეები აკონტროლებენ. ქალაქი 4 წელზე მეტია ალყაში იმყოფება. ამ რეგიონში 400 000-მდე ადამიანი ცხოვრობს; მათ ჰუმანიტარული დახმარება სჭირდებათ.[1]

სირიის პროვინცია ღუტაში ჰუმანიტარული დახმარებით დატვირთული პირველი ავტოკოლონა 5 მარტს შევიდა. გაეროს წარმომადგენლის ალი ალ-ზატარის თქმით, ჰუმანიტარული დახმარების შეტანისას, მიუხედავად ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებისა, ღუტაში სროლის ხმა მაინც ისმოდა. ჰუმანიტარული ტვირთი 27 ათასამდე ადამიანისთვის არის განკუთვნილი, რომლებიც ღუტას რაიონში, მეამბოხეების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ცხოვრობენ. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ განაცხადა, რომ სირიელმა ჩინოსნებმა ჰუმანიტარული სატვირთო მანქანებიდან, რომლებიც აღმოსავლეთ ღუტაში უნდა ჩასულიყვნენ, პირველად დახმარების ნივთები ამოიღეს.[2]

6 მარტს, სირიაში, ხმეინის ავიაბაზაზე რუსული სამხედრო თვითმფრინავი დაჯდომისას ჩამოვარდა, რის შედეგადაც სამხედრო პერსონალის 39 წევრი დაიღუპა. თვითმფრინავი 500 მეტრის სიმაღლიდან ჩამოვარდა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, თვითმფრინავი სამხედროებს არ ჩამოუგდიათ. ავიაკატასტროფის მიზეზად მისი გაუმართაობა დასახელდა.[3]

მოგვიანებით, თვითმფრინავის ჩამოგდებაზე პასუხისმგებლობა სირიულმა დაჯგუფებამ „ჯეიშ ალ ისლამმა“ აიღო. მათი განცადებით, დაჯგუფების წევრებმა თვითმფრინავი 100 მეტრის სიმაღლიდან ტყვიამფრქვევის გამოყენებით ჩამოაგდეს.[4]

ირანში 35 ქალი ფეხბურთის მატჩზე დასწრების მცდელობისთვის დააკავეს – ირანში 35 ქალი მაშინ დააკავეს, როცა ისინი თეირანში, აზადის სტადიონზე შესვლას  და მატჩზე დასწრებას გეგმავდნენ. ოფიცალური უწყებების განმარტებით, ეს დროებითი დაკავება იყო და ქალები მატჩის დასრულებისთანავე გაათავისუფლეს. სტადიონზე ერთმანეთს ირანის საფეხბურთო კლუბები, „ესტეგლალ თეირანი“ და „პერსეპოლისი“ უპირისპირდებოდნენ. მატჩის პირდაპირ ეთერში ტრანსლაცია დროებით შეწყდა, როცა ჟურნალისტმა ირანის სპორტის მინისტრს, მასუდ სულტანიფარს ჰკითხა, როდის შეძლებენ ქალები საფეხბურთო მატჩებზე დასწრებას. ქალთა უფლებების აქტივისტები ირანში, მომხდარს ქალების დისკრიმინაციის მორიგ გამოვლენად აფასებენ. ირანში ქალებს საფეხბურთო თამაშებზე დასწრება ირანის ისლამური რევოლუციის შემდეგ, 1979 წლიდან ეკრძალებათ.[5]

საუდის არაბეთში ქალთა პირველი მარათონი გაიმართა – ასობით საუდელმა ქალმა საკუთარი ძალები მოსინჯა ქალების პირველ მარათონში. შემდეგი მარათონი 6 აპრილს მექაშია დაგეგმილი. 19 თებერვალს, საუდელ ქალებს კაცის ნებართვის გარეშე ბიზნესის დაწყების უფლება მისცეს. თებერვლის დასაწყისში კი მათ კვების ობიექტებში მუშაობის უფლება მიიღეს. 13 იანვარს საუდის არაბეთში ქალები ფეხბურთის მატჩს პირველად დაესწრნენ. გასული წლის 26 სექტემბერს კი საუდის არაბეთის მეფე სალმანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის ივნისიდან ქალები მართვის მოწმობების მიღებას და ავტომანქანების კანონიერად მართვას შეძლებენ.[6]

აშშ თალიბანსა და ავღანეთის ხელისუფლებას შორის დიალოგს მიესალმება – თეთრი სახლი მიესალმება თალიბანთან მოლაპარაკებების დაწყების თაობაზე ავღანეთის პრეზიდენტის აშრაფ ღანის ინიციატივას. ვაშინგტონში აცხადებენ, რომ თალიბებმა მოლაპარაკებები არა შტატებთან არამედ ავღანეთთან უნდა აწარმოონ. თებერვლის ბოლოს აშრაფ ღანმა განაცხადა, რომ თალიბანი პოლიტიკურ ჯგუფად უნდა აღიარონ, რაც 17-წლიანი ომის დასრულებისკენ გადადგმული პირველი ნაბიჯი იქნება. აშრაფ ღანმა თალიბებს ცეცხლის შეწყვეტა და პატიმრების გათავისუფლება შესთავაზა. ამასთან, ღანი მზად არის ქვეყნის კონსტიტუციაში ცვლილებები შეიტანოს. ის ასევე მზად არის დაიცვას იმ პირების უსაფრთხოება, რომელიც სამშვიდობო მოლაპარაკებებს შეუერთდება. თებერვალში რადიკალურმა მოძრაობა „თალიბანმა“ გამოაქვეყნა ღია წერილი, რომელშიც აშშ-ის მოქალაქეებს თხოვნით მიმართა. წერილში „თალიბანის“ წევრები ამერიკელებს სთხოვენ „დონალდ ტრამპის დილეტანტური პოლიტიკის წინააღმდეგ წასვლას“ და ავღანეთში კონფლიქტის დასრულებისკენ ხელისუფლების მიმართვას. გზავნილში ასევე წერია, რომ „ვაშინგტონს არ აქვს არანაირი უფლება ჩაერიოს სხვა სახელმწიფოების საშინაო პოლიტიკაში“. თალიბანი ისლამური ფუნდამენტალისტური პოლიტიკურ-რელიგიური პრო-პუშტუნთა მოძრაობაა, რომელიც თითქმის მთელ ავღანეთს მართავდა 1996-2001 წლებში. დიპლომატიური აღიარება მხოლოდ სამი ქვეყნისგან მიიღო: არაბთა გაერთიანებული საამიროები, პაკისტანი და საუდის არაბეთი. გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ აღიარებულია ტერორისტულ ორგანიზაციად.[7]

შრი-ლანკაში კომენდანტის საათი დაწესდა – ბუდისტებსა და მუსლიმებს შორის დაპირისპირების გამო შრი-ლანკაში საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. ქალაქ კანდიში ხელისუფლებამ კომენდანტის საათი დააწესა. მიზეზი კი ბუდისტი მამაკაცის მკვლელობა და მუსლიმური ბიზნეს ობიექტების დაწვა გახდა. უფლებადამცველების ნაწილი ძალადობის პროვოცირებაში ადგილობრივ ბუდისტურ ნაციონალისტურ ორგანიზაციებს ადანაშაულებს. ბუდისტური ორგანიზაციები კი ამტკიცებენ, რომ მუსლიმები მოსახლეობას ისლამის მიღებას აიძულებენ და ბუდისტების არქეოლოგიურ ადგილებს აზიანებენ. შრი-ლანკის მოსახლეობის 75% ბუდისტია, 10% მუსლიმი, 13% კი ინდუიზმის მიმდევარია.[8]

[1] იმედი; ახალი ამბები; ბოლო ორ კვირაში აღმოსავლეთ ღუტაში 600-მდე ადამიანი დაიღუპა; 4 მარტი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/51334/bolo-2-kvirashi-agmosavlet-gutashi-600mde-adamiani-daigupa

[2] Reuters; Aid reaches Ghouta but retreats after shelling; Syria presses assault; By Angus McDowall, Stephanie Nebehay; 5March, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria/aid-reaches-ghouta-but-retreats-after-shelling-syria-presses-assault-idUSKBN1GH1HN

[3] BBC; Russian military plane crash in Syria kills dozens; 6 March, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-europe-43305835?ocid=socialflow_facebook&ns_mchannel=social&ns_campaign=bbcnews&ns_source=facebook

[4] იმედი; ახალი ამბები; რუსული თვითმფრინავის ჩამოგდებაზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ჯეიშ ალ ისლამმა“ აიღო; 7 მარტი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/51782/rusuli-tvitmprinavis-chamogdebaze-pasukhismgebloba-dajgupeba-jeish-al-islamma-aigo

[5] BBC; Iran detains 35 women for going to football match; 1 March, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43243414

[6] Arabian Business; Saudi Arabia hosts first marathon for women; 5 March, 2018; available at: http://www.arabianbusiness.com/sport/391432-saudi-arabia-hosts-first-marathon-for-women

[7] The Wall Street Journal; U.S. Says Taliban Must Talk to Kabul, Not Washington; By Chris Gordon; 5 March, 2018; available at: https://www.wsj.com/articles/u-s-says-taliban-must-talk-to-kabul-not-washington-1520294802

[8] The Guardian; Sri Lanka declares state of emergency after communal violence; By Michael Safi in Colombo, and Amantha Perera; 6 March, 2018; available at: https://www.theguardian.com/world/2018/mar/06/sri-lanka-declares-state-of-emergency-after-communal-violence

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-28 თებერვალი, 2018

ტერაქტს სომალიში 45 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა – მოგადიშუში, პრეზიდენტის სასახლის წინ ტერორისტებმა ორი ავტომობილი ააფეთქეს – ერთი უშუალოდ პრეზიდენტის სასახლის წინ, მეორე კი სასახლესთან მდებარე სასტუმროს წინ. აფეთქებას სროლა მოჰყვა, რის შედეგადაც 5 ტერორისტი დაიღუპა, ერთმა კი მიმალვა მოახერხა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ალ-შაბაბმა“ აიღო.[1]

ტერაქტები ავღანეთში – ფაჰარის პროვინციაში თალიბანის მიერ ორგანიზებულ თავდასხმას 29 ავღანელი სამხედროს სიცოცხლე შეეწირა. დაჯგუფების წევრები ავღანურ სამხედრო ბაზას დაესხნენ თავს. მანამდე აფეთქება ქაბულის ცენტრში მოხდა, რის შედეგადაც სამი ადამიანი დაიღუპა, ექვსი კი დაიჭრა. პარალელურად, ქალაქ ლაშკარგაჰში მომხდარი ტერორისტული აქტის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა და ათი დაშავდა.[2]

ავღანეთის პრეზიდენტი აშრაფ ღანი თალიბანის პოლიტიკურ ჯგუფად აღიარების ინიციატივით გამოდის – მისი თქმით, ამ ნაბიჯით, სავარაუდოდ, შესაძლებელი გახდება თალიბებთან მოლაპარაკებების დაწყება. პრეზიდენტმა ეს განცხადება საერთაშორისო კონფერენციაზე გააკეთა, რომელშიც 25 ქვეყნის წარმომადგენლები 16 წელზე მეტხნიანი ომის დასასრულებლად სამშვიდობო მოლაპარაკებებს განიხილავენ. აშრაფ ღანმა თალიბებს ცეცხლის შეწყვეტა და პატიმრების გათავისუფლება შესთავაზა. ამასთან, ღანი მზად არის ქვეყნის კონსტიტუციაში ცვლილებები შეიტანოს. ის, ასევე, მზად არის დაიცვას იმ პირების უსაფრთხოება, რომელიც სამშვიდობო მოლაპარაკებებს შეუერთდება. თალიბანი ისლამური, ფუნდამენტალისტური, პოლიტიკურ-რელიგიური პრო-პუშტუნთა მოძრაობაა, რომელიც თითქმის მთელ ავღანეთს მართავდა 1996-2001 წლებში. დიპლომატიური აღიარება მხოლოდ სამი ქვეყნისგან მიიღო: არაბთა გაერთიანებული საამიროები, პაკისტანი და საუდის არაბეთი. გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ აღიარებულია ტერორისტულ ორგანიზაციად.[3]

ტერაქტი იემენში – სულ მცირე 14 გარდაიცვლა და 40 დაშავდა იემენის სამხრეთ ნაწილში მდებარე საპორტო ქალაქ ადენში ანტიტერორისტული დანაყოფის შტაბბინაზე თავდასხმის შედეგად. მედიკოსების ინფორმაციით, თავდასხმის დროს გარდაცვლილებს შორის ერთი ქალი და ორი ბავშვია. ანტიტერორისტული ბაზის შესასვლელთან ორმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა ორი მანქანა ააფეთქა, რის შემდეგაც ექვსმა შეიარაღებულმა ისლამისტმა ცეცხლი გახსნა და შენობის შტურმით აღება სცადა. ყველა თავდამსხმელი დაცვის წევრებმა მოკლეს. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო.[4]

ერაყში ისლამურ სახელმწიფოსთან კავშირში ბრალდებულებს სიკვდილით დასჯა შეუფარდეს – ერაყის სასამართლომ 16 თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა შეუფარდა. მიზეზი ტერორისტულ დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოში“ გაწევრიანებაა. გადაწყვეტილება ერაყის სასამართლომ მას შემდეგ მიიღო, რაც 16 თურქი ქალის დაეშთან ურთიერთკავშირი დადასტურდა. ერაყის ხელისუფლება 2017 წლის აგვისტოდან პოლიციურ შემოწმებებს ატარებს. ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში ერაყში ამ მიზეზით 100-ზე მეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქე მათ ბავშვებთან ერთად დააკავეს. ერთ-ერთი ბოლო შემთხვევის დროს ერაყში 17 წლის გერმანელს „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრობისთვის 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. გასულ კვირას გამართულ ერთ-ერთ სასამართლო პროცესზე ერთ თურქ ქალს სიკვდილით დასჯა, სხვადასხვა ქვეყნის ათ მოქალაქეს კი პატიმრობა მიესაჯა.[5]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შეტაკებას მსვერპლი მოჰყვა – კინშასაში ანტისახელისუფლებო საპროტესტო აქციის დროს 1 ადამიანი დაიღუპა, 2 კი დაიჭრა. კათოლიკური და ევანგელისტური ტაძრების მრევლი მთელი ქვეყნის მასშტაბით კვირის მსახურების შემდეგ ქუჩებში უნდა გამოსულიყო, თუმცა უსაფრთხოების ძალებმა კინშასას მთავარ ტაძრებს ალყა შემოარტყა, გზები გადაკეტა და უმრავლესობას დემონსტრაციაზე მისვლის უფლება არ მისცა. შეტაკებებს მსხვერპლი მოჰყვა. დემონსტრანტები ქვეყნის პრეზიდენტის ჟოზეფ კაბილას გეგმის წინააღმდეგ გამოდიან, რომელმაც განაცხადა, რომ 2018 წლის 23 დეკემბერს დანიშნულ არჩევნებში მესამედ აპირებს მონაწილეობის მიღებას. კაბილას უფლებამოსილების ვადა ჯერ კიდევ 2016 წლის დეკემბერში ამოეწურა.[6]

საუდის არაბეთში ქალებს ჯარში მსახურების უფლება მისცეს – მათ შეეძლებათ შეიტანონ განცხადება ვაკანტურ ადგილზე და დასაქმდნენ ერ-რიადის, მედინისა და ალ-ქასიმის შეიარაღებული ძალებისა და უსაფრთხოების სფეროში. პრეტენდენტები 12 კრიტერიუმს უნდა აკმაყოფილებდნენ; კერძოდ, კანდიდატები 25 წლიდან 35 წლამდე უნდა იყვნენ და აუცილებელია ჰქონდათ საშუალო განათლება მიღებული. გარდა ამისა, მათ უნდა ჰყავდეთ მეურვები: ქმარი, მამა, ძმა ან ვაჟიშვილი. ქალები იმ პროვინციაში იმსახურებენ, სადაც მათი მეურვეები ცხოვრობენ.[7]

სირიის კრიზისი – ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში, სირიის სამთავრობო ძალების მიერ აღმოსავლეთ ღუტაზე განხორციელებული ავიადარტყმების შედეგად 500-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. უფლებადამცველების ინფორმაციით, ინტენსიურ საბრძოლო მოქმედებებს, დროის ამავე მონაკვეთში, აღმოსავლეთ ღუტაში 121 ბავშვი შეეწირა. რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სირის სამთავრობო ძალები ბოლო ერთი კვირის მანძილზე ღუტაზე ავიაიერიშს ახორციელებენ.[8]

გაეროს უშიშროების საბჭომ სირიაში ცეცხლის შეწყვეტის 30-დღიანი რეჟიმის გამოცხადების შესახებ რეზოლუცია მიიღო, ხუთშაბათს დაგეგმილი კენჭისყრა, პარასკევს, 23 თებერვალსაც გადაიდო. სირიაზე მომზადებული დოკუმენტის დამტკიცება რუსეთის წინააღმდეგობის გამო შეფერხდა. გაეროში რუსეთის ელჩმა ვასილი ნებენზიამ შვედეთისა და ქუვეითის პროექტს არარეალისტური უწოდა. მანამდე რეზოლუციის პროექტი გააკრიტიკა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა.[9]

გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ, სირიაში 30-დღიანი ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ რეზოლუციიის მიღებიდან რამდენიმე საათში შეთანხმება დაირღვა. გავრცელებული ინფორმაციით, რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი სიირიის სამთავრობო ძალები აღმოსავლეთ ღუტაში ავიაიერიშებს კვლავ განაგრძობენ. სირიაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, ვატიკანში გამართულ საკვირაო მესაზე კომენტარი გააკეთა რომის პაპმა ფრანცისკემ და განაცხადა, რომ სირიაში ხალხს წამებით კლავენ. პონტიფიკოსმა მხარეებს საბრძოლო მოქმედებების დაუყოვნებლივ შეწყვეტისა და ჰუმანიტარული დახმარების გაგზავნისკენ მოუწოდა.[10]

„BBC“-ის ინფრომაციით, სირიელი ქალები გაეროს მუშაკებისა და საქველმოქმედო ფონდების წარმომადგენლების სახელით, კაცების მხრიდან სექსუალური ექსპლუატაციის მსხვერპლნი ხდებიან. გაეროში აცხადებენ, რომ მსგავსი შემთხვევები მათთან არ დაფიქსირებულა და მათ არ აქვთ ინფორმაცია პარტნიორი ორგანიზაციების მხრიდანაც. მედია საშუალების ცნობით, ექსპლუატაცია იმდენად არის გავრცელებული, რომ ქალები სამედიცინო პუნქტები არ მიდიან, რათა დახმარების სანაცვლოდ მათ სხეულით მომსახურება არ შესთავაზონ.[11]

[1] Africa News; Somalia blasts death toll at 45, AMISOM explains clash with gov’t troops; by Daniel Mumbere; 25 february, 2018; available at: http://www.africanews.com/2018/02/25/death-toll-from-somalia-blasts-rises-to-45-amisom-explains-clash-with-gov-t/

[2] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის თავდასხმის დროს 29 სამხედრო დაიღუპა; 24 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/50078/avganetshi-talibanis-tavdaskhmis-dros-29-adamiani-daigupa

[3] Reuters; Afghanistan’s Ghani offers talks with Taliban ‘without preconditions’; By Hamid Shalizi, James Mackenzie; 28 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-taliban/afghanistans-ghani-offers-talks-with-taliban-without-preconditions-idUSKCN1GC0J0

[4] The Guardian; Uemen attack: at least 14 killed in raid on Aden counter-terrorism headquarters; 25 February, 2018; available at: https://www.theguardian.com/world/2018/feb/24/two-car-bombs-kill-at-least-six-and-wound-43-in-yemen-city-of-aden

[5] Reuters; Iraq court sentences 16 Turkish women to death for joining IS; By Ahmed Rasheed; 25 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-turkey/iraq-court-sentences-16-turkish-women-to-death-for-joining-is-idUSKCN1G90LJ

[6] Euronews; Democratic Republic of Congo: one dead as security forces block protesters; 25 February, 2018;  available at: http://www.euronews.com/2018/02/25/democratic-republic-of-congo-one-dead-as-security-forces-block-protesters

[7] BBC; Saudi Arabia allows women to join military; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43197048

[8] BBC; Syria war: Air strikes in Eastern Ghouta ‘kill 500’; 24 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43182854

[9] BBC; Syria war: UN Security Council approves 30-day ceasefire; 25 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43183903

[10] BBC; Syria war: Air strikes resume hours after UN approves ceasefire; 26 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43187888

[11] BBC; Syria conflict: Women ‘sexually exploited in return for aid’; By James Landale & Vinnies O’Dowd; 27 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43206297

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 თებერვალი, 2018

საუდის არაბეთში ქალებს რესტორანში მუშაობის უფლება მისცეს – პირველ ეტაპზე ქალები გამოსაცდელი ვადით მუშაობას ქვეყნის 16 რესტორანში დაიწყებენ. გარდა ამისა შეიქმნება სპეციალური საბჭო, რომელიც ამ სფეროში ქალების დასაქმების საკითხზე იმუშავებს. ამ დროისთვის საუდის არაბეთში ქალთა უმუშევრობის მაჩვენებელი 33%-ია. საუდის არაბეთში 13 იანვარს ქალები ფეხბურთის მატჩს პირველად დაესწრნენ. გასული წლის 26 სექტემბერს კი საუდის არაბეთის მეფე სალმანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის ივნისიდან ქალები მართვის მოწმობების მიღებას და ავტომანქანების კანონიერად მართვას შეძლებენ. საუდის არაბეთი ერთადერთი ქვეყანაა მსოფლიოში, სადაც ქალებს მანქანის ტარება ოფიციალურად ეკრძალებოდათ.[1]

ავღანეთში ათობით თალიბი მებრძოლი მოკლეს – ავღანელი ოფიციალური პირების ცნობით, დაზვერვის უწყების ოპერაციის შედეგად, სამხრეთში მდებარე ყანდაარის პროვინციაში 83 თალიბი მებრძოლი მოკლეს. ოპერაციის დროს გაანადგურეს ექსტრემისტების ათობით ავტომანქანა და მოტოციკლი. უცნობია, არის თუ არა მსხვერპლი ავღანელი ჯარისკაცების რიგებში. თალიბანი ოპერაციას არ გამოხმაურებია. 28 იანვარს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ მსოფლიომ თალიბანის და მათი მხარდამჭერების წინააღმდეგ გადამწყვეტი ზომები უნდა მიიღოს.[2]

2018 წელს ავღანეთში სამხედრო ოპერაციები აშშ-ს 45 მილიარდი დოლარი დაუჯდება – ამის შესახებ აზიისა და წყნარი ოკეანის რეგიონში უსაფრთხოების საკითხებში აშშ-ის თავდაცვის მინისტრის მოადგილემ რენდალ შრივერმა განაცხადა. მისი თქმით, აღნიშნული თანხა, მათ შორის მოიცავს ავღანეთში ამერიკული ჯარის ხარჯებს – 13 მილიარდს, ავღანელი სამხედროების ხარჯებს – 5 მილიარდს და ეკონომიკური დახმარებისა და ლოგისტიკისთვის გამოყოფილ 780 მილიონ დოლარს.[3]

ირანის პოლიციამ ჰიჯაბის აქციის გამო 29 ქალი დააკავა – საპროტესტო გამოსვლები ახალგაზრდა ქალებმა ქვეყნის სხვადასხვა ქალაქში ისლამური ტრადიციების წინააღმდეგ გამართეს. აქციის მონაწილეებმა ქუჩებში თავსაბურავები მოიხსნეს და ამ ფორმით 1979 წელს, ისლამური რევოლუციის შემდეგ ამოქმედებული კანონის გაუქმება მოთხოვეს, რომელიც ქალებს ჰიჯაბის ტარებას ავალდებულებს. პოლიციამ აქტივისტები საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევის ბრალდებით დააკავა. ადგილობრივები მიიჩნევენ, რომ რეგულაციები უნდა გაუქმდეს და ქალებს მეტი თავისუფლება მიენიჭოთ. ჰიჯაბის ტარების გამო ირანში რამდენიმე ქალი მანამდეც დააკავეს.[4]

ეთნიკურ დაპირისპირებას კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 26 ადამიანი ემსხვერპლა – შეტაკება „ჰემა“ და „ლენდუ“ თემებს შორის ქვეყნის აღმოსავლეთით, იტურის პროვინციაში მოხდა; თავს დაესხნენ ქალაქ ბუნიას. იტურის ადგილობრივმა მთავრობამ ინციდენტი დაადასტურა და განაცხადა, რომ შეტაკების შედეგად სოფლის რამდენიმე მოსახლე დაიღუპა და რამდენიმე სახლი დაიწვა.[5]

აშშ-მა ერაყიდან ჯარის გაყვანა დაიწყო – ბაღდადის მიერ ერაყში დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს” დამარცხების შესახებ გაკეთებული განცხადების შემდეგ აშშ-მა ქვეყნიდან ჯარის გაყვანა დაიწყო. ბოლო დღეებში ერაყიდან ავღანეთში თვითმფრინავებით ათობით ჯარისკაცი გადაიყვანეს. მედიის ცნობით, საერთაშორისო კოალიციამ, რომელსაც აშშ ხელმძღვანელობს და ერაყის ხელისუფლებამ ჯარის გაყვანის შესახებ შეთანხმება გააფორმეს. შეთანხმების თანახმად, ერაყის ტერიტორიაზე მხოლოდ 4000-მდე ამერიკელი ჯარისკაცი დარჩება, რომლებიც ადგილობრივ სამხედროებს მოამზადებენ. გასული წლის დეკემბრის დასაწყისში ერაყის შეიარაღებული ძალებმა განაცხადეს, რომ ქვეყანა „ისლამური სახელმწიფოსგან“ მთლიანად გათავისუფლებულია. აშშ-მა პირველი ავია იერიში „ისლამურ სახელმწიფოზე“ ერაყში 2014 წლის აგვისტოში მიიტანა და მომდევნო წლებში სერიოზულ მხარდაჭერას უწევდა ერაყის არმიას ყველა მთავარ გამარჯვებაში, მათ შორის მოსულის გათავისუფლებაში, რომელიც ერაყის სიდიდით მეორე ქალაქია.[6]

ყაზახეთში ათეისტებისა და მორწმუნეების გრძნობები გაათანაბრეს – ყაზახეთის დეპუტატებმა მხარი დაუჭირეს ინიციატივას, რომელიც ადმინისტრაციულ კოდექსში ათეისტების გრძნობების შეურაცხყოფის მუხლის შეტანას გულისხმობდა. იდეის ავტორი, ყაზახეთის რელიგიის სამინისტროა. რესპუბლიკის სისხლის სამართლისა და ადმინისტრაციულ კოდექსში უკვე არსებობს მუხლი „რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფის“ შესახებ, თუმცა მათში არ არიან ნახსენები ათეისტები. ათეისტების, ისევე როგორც მორწმუნეების გრძნობების შემლახველი პირი უნდა დაისაჯოს 120 ათასი ტენგეს ოდენობის ფულადი ჯარიმით (327 ამერიკული დოლარი); იურიდიული პირებისთვის ჯარიმის თანხა 481 ათასი ტენგეს ოდენობით განისაზღვრება (1500 ამერიკული დოლარი). რელიგიისა და საზოგადოებრივი კავშირის სამინისტროს ვიცე-მინისტრმა ბერიკ არინმა განაცხადა, რომ მორწმუნეების და ათეისტების გრძნობები უნდა გათანაბრდეს, რადგან საქმე ეხება „პიროვნების ღირსების დაფასებას, მიუხედავად რელიგიის მიმართ მისი დამოკიდებულებისა“. „ეს მოქალაქეების პირადი თავისუფლებაა – სწამდეს ან არ სწამდეს, – და არავის აქვს უფლება მათ შეურაცხყოფა მიაყენოს“, – ამბობს ვიცე-მინისტრი, რომლის თქმითაც, ყაზახეთში უამრავი ადამიანია, რომელიც რელიგიასთან დაკავშირებით ხმამაღლა ვერ ლაპარაკობს.[7]

[1] Khaleej Times; Saudi Arabia; Soon, Saudi Arabia plans to employ women in restaurants; 1st February, 2018; available at: https://www.khaleejtimes.com/region/saudi-arabia/soon-saudi-arabia-plans-to-employ-women-in-restaurants

[2] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში ათობით თალიბი მებრძოლი მოკლეს; 1-ელი თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/46609/avganetshi-atobit-talibi-mebrdzoli-mokles

[3] The Hill; Afghan war will cost $45B in 2018; By Ellen Mitchel; 2 February, 2018; available at: http://thehill.com/policy/defense/overnights/372659-overnight-defense-latest-on-spending-fight-house-passes-stopgap

[4] CNN; Iranian police arrest 29 for involvement in hijab protests; By Eliza Mackintosh; 3 February, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/02/02/middleeast/iran-arrests-29-women-after-hijab-protest-intl/index.html

[5] Xinhuanet; Africa news; At least 26 killed in inter-ethnic fighting in eastern DRC; 4 February, 2018; available at: http://www.xinhuanet.com/english/2018-02/04/c_136948646.htm

[6] ABC News; Iraqi spokesman confirms US forces drawing down; By The Associated Press; 5 February, 2018; available at: http://abcnews.go.com/International/wireStory/latest-iraqi-spokesman-confirms-us-forces-drawing-52842400

[7] იმედი; ახალი ამბები; ყაზახეთში ათეისტებისა და მორწმუნეების გრძნობები გაათანაბრეს; 7 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/47465/kazakhetshi-ateistebisa-da-mortsmuneebis-grdznobebi-gaatanabres