ერაყი. სავალდებულო სამხედრო სამსახური. თებერვალი, 2019

ამჟამად ერაყში სამხედრო სამსახური სავალდებულო არ არის. ნებაყოფლობით საფუძველზე ერაყის ჯარში რეკრუტირება შეუძლია 18-დან 40 წლამდე ერაყელს. ჯარში გაწვევა არ ხდება.[1] 2016 წლიდან ქვეყანაში დაიწყო საუბარი სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შემოღებაზე და თავდაცვის სამინისტრომ კანონპროექტზე მუშაობა დაიწყო.[2]

2018 წლის დასაწყისში სავალდებულო სამხედრო სამსახურს მხარი დაუჭირა ერაყის უმაღლესმა ისლამურმა საბჭომ და პარლამენტს და მთავრობას მოუწოდა შემოიღოს სავალდებულო სამხედრო სამსახური.[3]

2018 წლის დეკემბერში, საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებულმა სააირუნის ალიანსმა, რომელსაც შიიტი სასულიერო პირი მუქთადა ალ-სადრი ხელმძღვანელობს, პარლამენტში კანონპროექტი შეიტანა; აღნიშნული კანონპროექტი სავალდებულო სამხედრო სამსახურის დაწესებას ითვალისწინებს. კანონპროექტის თანახმად, სავალდებულო გაწვევა შეეხება ერაყელებს 19 წლის ასაკიდან. პრემიერის განცხადებით, სამხედრო სამსახურიდან დაბრუნების შემდეგ, სახელმწიფო მათ უზრუნველყოფს ანაზღაურებადი სამსახურით სახელმწიფო ინსტიტუციებსა და პარტნიორ კომპანიებში. მისივე თქმით, აღნიშნული ხელს შეუწყობს უმუშევრობის აღმოფხვრას და ახალგაზრდობაში შრომას წაახალისებს.[4]

[1] CIA World Factbook; Iraq; Military and Security; Last Update: 5 February, 2019; available at: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html [accessed 22 February 2019]

[2] Bas News; Iraq considering compulsory military service; 7 March, 2016; available at: http://www.basnews.com/index.php/en/news/iraq/262964 [accessed 22 February 2019]

[3] Bas News; ISCI calls for compulsory military service in Iraq; 6 January, 2018; available at: http://www.basnews.com/index.php/en/news/iraq/405227 [accessed 22 February 2019]

[4] The Baghdad Post; Saairun proposes imposing compulsory military conscription in Iraq; 8 December, 2019; available at: https://www.thebaghdadpost.com/en/Story/33906/Saairun-proposes-imposing-compulsory-military-conscription-in-Iraq [accessed 22 February 2019]

სირია. საომარ მოქმედებებში იძულებით ჩართვა / რეკრუტირება. ნოემბერი, 2018

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება სისხლის სამართლის დანაშაულია. დამოუკიდებელი დამკვირვებლები აღნიშნავენ, რომ სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება, ხელისუფლების მიერ  პოლიტიკურ და ანტი-სახელმწიფოებრივ ქმედებად მიიჩნევა . პირი, რომელიც ეცდება თავი აარიდოს სამხედრო სამსახურს, სისხლის სამართლებრივი დანაშაულისთვის შესაბამისი სანქციებით დაისჯება, რაც მოიცავს სასტიკ მოპყრობას დაკავების, დაკითხვის, დაპატიმრების ან სამხედრო სამსახურში იძულებით დაბრუნებას. პრაქტიკაში, პირი, რომელიც სამხედრო სამსახურს თავს არიდებს სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის (პატიმრობის) ნაცვლად, დაკავებიდან რამდენიმე დღეში იგზავნება მოწინავე პოზიციებზე საბრძოლველად. ხშირ შემთხვევაში ასეთ პირებს, მხოლოდ მინიმალური წვრთნა აქვთ გავლილი.

სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდების მსურველთა რაოდენობის, დეზერტირობის და მსხვერპლის რაოდენობის მაღალი მაჩვენებლის გამო, არმიამ და უსაფრთხოების ძალებმა გააძლიერეს თავიანთი ძალისხმევა და უფრო ინტენსიური გახადეს თავიანთი მცდელობები სირიელი მამაკაცების გაწვევისა და რეზერვისტების მობილიზებისთვის. გარდა ამისა, როგორც იუწყებიან, გააქტიურდა და გაძლიერდა ძალისხმევა სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მსურველთა გამოვლენის კუთხით, რაც გულისხმობს მობილურ და ფიქსირებულ საგუშაგოებზე კონტროლის დაწესებას, რეიდების მოწყობას სახლებსა და საზოგადოებრივ სატრანსპორტო საშუალებებში. არმიაში გაწვევის მიზნით, სამთავრობო ძალების მიერ მთავრობის მოწინააღმდეგე დაჯგუფებებისთვის წართმეულ ტერიტორიებზე მცხოვრები სავალდებულო სამხედრო სამსახურის და სარეზერვო ასაკის მქონე მამაკაცების დიდი ნაწილი იქნა დაკავებული.

სირიაში, პირები, რომლებიც თავს არიდებენ სამხედრო ვალდებულებას, დაკავების შემთხვევაში წამების და არაადამიანური მოპყრობის რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ამასთანავე, სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება აღიქმება პოლიტიკურ ქმედებად, რამაც შეიძლება გარკვეული წარმოდგენა შექმნას ამა თუ იმ პირზე და ის შეიძლება მიჩნეული იყოს ხელისუფლების მოწინააღმდეგედ და ოპოზიციურად განწყობილი ძალების მომხრედ, რაც სასტიკი მოპყრობის რისკის ქვეშ აყენებს პირს და იგი სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდებისთვის შეიძლება დაექვემდებაროს სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

სირიაში სამხედრო სამსახურის წესებთან და რეგულაციებთან, კერძოდ კი გამონაკლის პროცედურებთან მიმართებით განუკითხაობა, ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნევა. ხელისუფლების მხრიდან გახშირდა იმ პირთა სამხედრო სამსახურში გაწვევა, რომლებიც ადრე ე.წ. „დაცულ მოსახლეობას“ შეადგენენ, აქ იგულისხმებიან უნივერსიტეტის სტუდენტები და საჯარო მოსამსახურეები. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ პირებს, რომლებსაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურში მსახურების კანონით გათვალისწინებული ვადა (18 თვე) ეწურებოდათ, სამხედრო სამსახურს კვლავ უხანგრძლივებდნენ. ანგარიშების მიხედვით, მამაკაცები, რომლებიც სავალდებულო მსახურების ვადას ასრულებდნენ, ავტომატურად ირიცხებოდნენ არმიის რეზერვში. სამხედრო სამსახურში გაწვევის და რეზერვის ასაკის მქონე ბევრ მამაკაცს, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მიზნით, ხშირად უწევს თავი შეიკავოს  თავისუფლად გადაადგილებისგან, დაიმალოს ან სხვა რაიონში გადავიდეს, კერძოდ კი ოპოზიციური შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე. ბევრი მათგანი, საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე დაჭერის, არაადამიანური მოპყრობის და ჯარში გაწვევის შიშით ტოვებს ქვეყანას. სირიაში უცხოეთიდან დაბრუნებულ მამაკაცებს ხშირად ამოწმებენ საზღვარზე და ადგენენ სამხედრო სავალდებულო სამსახური აქვთ თუ არა გავლილი.

სირიაში კონფლიქტის დასაწყისიდან მოყოლებული, შეიარაღებული ძალებიდან დეზერტირობა ფართოდ იყო გავრცელებული. დეზერტირობა ისჯება 1950 წლის სამხედრო სისხლის სამართლის კოდექსით, რაც კონკრეტული გარემოებებიდან გამომდინარე მოიცავს პატიმრობას ან სიკვდილით დასჯას.

კანონით დადგენილი წესების მიუხედავად, ანგარიშების მიხედვით, დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც პირების მიმართ, რომლებმაც უარი თქვეს სროლის ბრძანების შესრულებაზე, ჯარიდან გაიქცნენ ან არსებობდა ეჭვი, რომ გაქცევას გეგმავდნენ, ფორმალურად არ აღძრულა საქმე მათ მიერ ჩადენილი დანაშაულის შესაბამისად. მათ დაჭერისთანავე სჯიდნენ, თვითნებურად აკავებდნენ, აწამებდნენ ან კლავდნენ, ან მათსავე სამხედრო განყოფილებაში აბრუნებდნენ.

2011 წლიდან მოყოლებული, სირიის პრეზიდენტმა რამდენიმეჯერ გამოსცა ამნისტიის ბრძანება მთავრობის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული დაჯგუფებების, სავალდებულო სამსახურზე უარის მთქმელების და დეზერტირებისთვის. ამ ბრძანების მიხედვით,  ისინი სასჯელისგან გათავისუფლდებოდნენ, თუ გარკვეული დროის მანძილზე დაბრუნდებოდნენ.[1]

მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტეროტორიაზე არსებული ვითარება

სამხედრო სამსახური

დანიის საიმიგრაციო სამსახურის მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში მთელი კონფლიქტის მანძილზე მამაკაცების სამხედრო სამსახურში გაწვევა კვლავ გრძელდება. გასულ წელს არ მომხდარა გენერალური მობილიზება, თუმცა, კიდევ უფრო ინტენსიური გახდა საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე სამხედრო სტატუსის კონტროლი. სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ 2016 წლის მანძილზე, ახალწვეულთა და რეზერვისტთა გაწვევისთვის საჯარო ადგილებში რეიდები ტარდებოდა. აღნიშნული რეიდების გამომწვევი მიზეზი ის იყო, რომ მხოლოდ რამდენიმე მამაკაცი გამოცხადდა სამხედრო გაწვევის დროს.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალების მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე მიმდინარეობს მამაკაცთა სირიის არმიაში გაწვევა. აღნიშნულ ტერიტორიებზე კვლავ არსებობენ ისეთი მამაკაცები, რომლებსაც არასოდეს უმსახურიათ ჯარში და სწორედ ახლა უწევთ სამხედრო ვალდებულების მოხდა. მთავრობა აქტიურად განაგრძობს მოქალაქეების შეიარაღებულ არმიაში გაწვევას.

იმ ადამიანთა ჯგუფები, რომელთაც ადრე შეეძლოთ თავი აერიდებინათ სამხედრო ვალდებულებისგან, ამჟამად წნეხის ქვეშ იმყოფებიან და თავს ვეღარ არიდებენ სამხედრო სამსახურს. დიპლომატიური წყარო ავრცელებს ინფორმაციას, რომ უნივერსიტეტის იმ სტუდენტებს, რომელთაც სამხედრო ვალდებულების შესრულება სწავლის დამთავრების შემდეგ შეეძლოთ, დაუყოვნებლივ იწვევენ როგორც კი ფინალურ გამოცდას აბარებენ, ხოლო აკადემიური წლის დამთავრებას არ ელოდებიან, როგორც ხდებოდა კონფლიქტის დაწყებამდე.

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ინფორმაციით, დაწყებულია საჯარო მოხელეების და ასევე, იმ რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლების გაწვევა, რომლებიც აქამდე ე.წ. „დაცულთა“ სიაში იყვნენ და არ უწევდათ სავალდებულო სამხედრო სამსახურის გავლა.

ჯანმრთელობის და მენტალური პრობლემების მქონე ადამიანებზე, რომელთაც ადრე არ იწვევდნენ სამხედრო სამსახურში, კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, მოიხსნა შეზღუდვა და  დამატებითი სამედიცინო შეფასების შედეგად, იმ პირთა გაწვევა დაიწყეს, რომელთაც უმნიშვნელო სამედიცინო პრობლემები აქვთ. როგორც წესი, მათ ძირითადად ლოგისტიკურ ან საბრძოლო მოქმედებებში რთავენ.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალებმა დაიწყეს ყველას გაწვევა, მათ შორის ოჯახში არსებული ერთადერთი მამაკაცისაც, რომლებიც ადრე, კანონით გათავისუფლებული იყვნენ სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან.

რამდენიმე წყარო იუწყება, რომ რეზერვისტები გაწვევის განსაკუთრებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ეს დამოკიდებულია თუ რა კვალიფიკაციის მქონე პირები დასჭირდება სირიის არმიას. როგორც იკვეთება სამხედრო კვალიფიკაციის მქონე რეზერვისტებზე დიდი მოთხოვნაა სირიის არმიაში. იყო შემთხვევები, როდესაც არმიას ექიმები ესაჭიროებოდა.

ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ხშირად ხდება 42 წელს გადაცილებული რეზერვისტების გაწვევაც. როგორც სხვადასხვა წყაროს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით იკვეთება, სამხედრო სამსახურის ასაკი 42 წლიდან 50 წლამდე გახანგრძლივდა. სირიაში მოქმედი საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ინფორმაციით, სამხედრო სამსახურში გაწვევის ასაკი 42 წლამდეა ლიმიტირებული. თუმცა მთავრობის მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე, გაწვეული მამაკაცების ასაკი 45 წლამდე აღწევს. ალეპოში ბევრი მამაკაცი გაიწვიეს, მათ შორის  52 წლის მამაკაციც იყო.

ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე არსებული ვითარება

დიპლომატიური წყაროს ინფორმაციით, ბევრი ოპოზიციური დაჯგუფება მოქმედებს მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის გარეთ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ მებრძოლთა გაწვევის მეთოდები სხვადასხვა რაიონში სხვადასხვაგვარია. როგოც პროფესორი ბასელ ალ-ჰასანი აღნიშნავს, მხარეები მებრძოლთა გაწვევას, ამა თუ იმ ეთნიკური, ან რელიგიური ჯგუფისადმი კუთვნილების მიხედვით ახდენენ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ ოპოზიციურ შეიარაღებულ დაჯგუფებებში გაწვევა ნებაყოფლობით ხდება. ეკონომიკური საჭიროება მნიშვნელოვნად უბიძგებს მამაკაცებს, რომ შეიარაღებულ დაჯგუფებებს შეუერთდნენ.

საერთაშორისო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ჯიჰადისტური დაჯგუფებები, მაგალითად, „ჯაბჰატ ალ ნუსრა“, ძალის გამოყენებით ახდენს მებრძოლთა გაწვევას. სხვა საერთაშორისო ორგანიზაცია საპირისპირო ინფორმაციას ავრცელებს, რომლის მიხედვითაც „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მხოლოდ იმ მებრძოლებს ენდობა და იწვევს, რომელთა ოჯახებიც დაჯგუფებისთვის კარგად არის ცნობილი. სხვა წყაროს ცნობით, დაჯგუფება „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მებრძოლთა გაწვევას რელიგიური და იდეოლოგიური პროპაგანდით ახორციელებს.[2]

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭო სირიის არაბთა რესპუბლიკაში მიმდინარე პროცესების შესახებ გენერალური ასანბლეისადმი 10-28 სექტემბრის მოხსენებაში წერს, რომ ჩრდილოეთ ჰომსის პროვინციაში, მას შემდეგ, რაც სამთავრობო ძალებმა ამა წლის 15 მაისს დაიბრუნეს აღნიშნული ტერიტორია, მოსახლეობის ნაწილმა დატოვა სახლები და იძულებით გადაადგილდა. ამის მიზეზად მათ, უპირველეს ყოვლისა, დაასახელეს შიში, რომ 18-დან 42 წლამდე ყველა მამაკაცს იძულებით გაიწვევდნენ სამხედრო სამსახურში. ამას გარდა, ალეპოს პროვინციაში გამოკითხულ იძულებით გადაადგილებულ მამაკაცთა ნაწილმა გამოთქვა შიში, რომ ისინი დაექვემდებარებოდნენ სამთავრობო ძალების მხრიდან იძულებით გაწვევას.

ასევე, დარას პროვინციაში, სადაც დაახლოებით 270 000 პირი იძულებით გადაადგილდა,  თვითმხილველებმა განაცხადეს, რომ ათასობით მოქალაქემ შეგნებულად აარიდა თავი სამთავრობო ძალების მიერ კონტროლირებად რეგიონებში თავშესაფრის მოთხოვნას, ეშინოდათ რა იძულებითი გაწვევის.[3]

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭო სირიის არაბთა რესპუბლიკაში მიმდინარე პროცესების შესახებ გენერალური ასანბლეისადმი 18 ივნისიდან 6 ივლისამდე პერიოდის მოხსენებაში წერს, რომ შეიარაღებული კონფლიქტის მონაწილე ყველა მხარე აგრძელებდა  საომარ მოქმედებებში ბავშვების იძულებით ჩართვას. 2017 წლის მონაცემებით, 15 წლამდე გაწვეულ ბავშვთა რაოდენობა, მთლიანად გაწვეული გოგონების და ვაჟების რაოდენობის 25 პროცენტი იყო. ყოველი 10 გაწვეული ბავშვიდან, 9 ატარებდა უნიფორმას, ჰქონდა ცეცხლსასროლი იარაღი და მონაწილეობდა სამხედრო წვრთნებში.[4]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი სირიაში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის  შესახებ 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ ყველაზე მნიშვნელოვან უფლებადაღვევათა შორის, სხვებთან ერთად, იყო ბავშვების იძულებითი სამხედრო გაწვევა და შემდგომ, სამხედრო მოქმედებებში ჩართვა. გავრცელებული ინფორმაციით, მთავრობის მხარდამჭერი გასამხედროებული ჯგუფები იძულებით იწვევდნენ ბავშვებს 13 წლის ასაკიდან. ასევე, ისინი, სავარაუდოდ, 6-დან 13 წლამდე ბავშვებს უხდიდნენ გარკვეული რაოდენობის თანხას, რათა მათ ემუშავათ, როგორც ინფორმატორებს. მთავრობა, გარდა იმისა, რომ ვერ ახერხებდა ბავშვების იძულებითი რეკრუტირების პრევენციას,  თვითონვე აგრძელებდა მათ იძულებით გაწვევას და სამხედრო მოქმედებებში ჩართვას.

ამას გარდა, ვრცელდებოდა ცნობები „ქურთი ხალხის დამცველი დანაყოფების“ (YPG) მიერ პირთა, იშვიათ შემთხვევაში კი – ბავშვების, იძულებითი სამხედრო გაწვევის შესახებ. ვრცელდებოდა ცნობები სამთავრობო ძალების მიერ სამხედრო ასაკს მიღწეული მამაკაცების იძულებითი რეკრუტირების შესახებაც.

გაეროს ცნობით,  სირიის დემოკრატიული ძალების (SDF) მხრიდანაც, ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ რაქას პროვინციაში სამხედრო კამპანიის მიმდინარეობისას, ფიქსირდებოდა მამაკაცთა იძულებითი გაწვევისა და სამხედრო მოქმედებებში ჩართვის ფაქტები.[5]

[1] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), International Protection Considerations with regard to people fleeing the Syrian Arab Republic, Update V, 3 November 2017, available at:

 [accessed 12 November 2018]

[2] Danish Immigration Service, Syria: Recruitment Practices in Government-controlled Areas and in Areas under Opposition Control, Involvement of Public Servants and Civilians in the Armed Conflict and Issues Related to Exiting Syria, August 2017, 5/2017, available at:

[accessed 12 November 2018]

[3] UN Human Rights Council, “Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic* September 10-28 2018, available at

  [accessed 12 November 2018]

[4] UN Human Rights Council, “Summary report on the high-level panel discussion on violations of the human rights of children in the Syrian Arab Republic” June18 – July 6, available at

[accessed 12 November 2018]

[5] United States Department of State, “Country Report on Human Rights Practices 2017” – Syria 20 April 2018, available at

[accessed 12 November 2018]

სირია. მამაკაცთა იძულებითი გაწვევა სამხედრო სამსახურში. თებერვალი 2018

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება სისხლის სამართლის დანაშაულია. დამოუკიდებელი დამკვირვებლები აღნიშნავენ, რომ სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება, ხელისუფლების მიერ  პოლიტიკურ და ანტი-სახელმწიფოებრივ ქმედებად მიიჩნევა. პირი, რომელიც ეცდება თავი აარიდოს სამხედრო სამსახურს, სისხლის სამართლებრივი დანაშაულისთვის შესაბამისი სანქციებით დაისჯება, რაც მოიცავს სასტიკ მოპყრობას დაკავების, დაკითხვის, დაპატიმრების დროს ან სამხედრო სამსახურში იძულებით დაბრუნებას. პრაქტიკაში, პირი, რომელიც სამხედრო სამსახურს თავს არიდებს, სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის (პატიმრობის) ნაცვლად, დაკავებიდან რამდენიმე დღეში იგზავნება მოწინავე პოზიციებზე საბრძოლველად. ხშირ შემთხვევაში ასეთ პირებს, მხოლოდ მინიმალური წვრთნა აქვთ გავლილი.

სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდების მსურველთა რაოდენობის, დეზერტირობის და მსხვერპლის რაოდენობის მაღალი მაჩვენებლის გამო, არმიამ და უსაფრთხოების ძალებმა გააძლიერეს თავიანთი ძალისხმევა და უფრო ინტენსიური გახადეს თავიანთი მცდელობები სირიელი მამაკაცების გაწვევისა და რეზერვისტების მობილიზებისთვის. გარდა ამისა, როგორც იუწყებიან, გააქტიურდა და გაძლიერდა ძალისხმევა სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მსურველთა გამოვლენის კუთხით, რაც გულისხმობს მობილურ და ფიქსირებულ საგუშაგოებზე კონტროლის დაწესებას, რეიდების მოწყობას სახლებსა და საზოგადოებრივ სატრანსპორტო საშუალებებში. არმიაში გაწვევის მიზნით, სამთავრობო ძალების მიერ, მთავრობის მოწინააღმდეგე დაჯგუფებებისთვის წართმეულ ტერიტორიებზე მცხოვრები სავალდებულო სამხედრო სამსახურის და სარეზერვო ასაკის მქონე მამაკაცების დიდი ნაწილი იქნა დაკავებული.

სირიაში, პირები, რომლებიც თავს არიდებენ სამხედრო ვალდებულებას, დაკავების შემთხვევაში წამების და არაადამიანური მოპყრობის რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ამასთანავე, სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდება აღიქმება პოლიტიკურ ქმედებად, რამაც შეიძლება გარკვეული წარმოდგენა შექმნას ამა თუ იმ პირზე და ის შეიძლება მიჩნეული იყოს ხელისუფლების მოწინააღმდეგედ და ოპოზიციურად განწყობილი ძალების მომხრედ, რაც სასტიკი მოპყრობის რისკის ქვეშ აყენებს პირს და იგი სამხედრო ვალდებულებისგან თავის არიდებისთვის შეიძლება დაექვემდებაროს სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

სირიაში სამხედრო სამსახურის წესებთან და რეგულაციებთან, კერძოდ კი გამონაკლის პროცედურებთან მიმართებით განუკითხაობა, ჩვეულებრივ მოვლენად მიიჩნევა. ხელისუფლების მხრიდან გახშირდა იმ პირთა სამხედრო სამსახურში გაწვევა, რომლებიც ადრე ე.წ. „დაცულ მოსახლეობას“ შეადგენენ, აქ იგულისხმებიან უნივერსიტეტის სტუდენტები და საჯარო მოსამსახურეები. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ პირებს, რომლებსაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურში მსახურების კანონით გათვალისწინებული ვადა (18 თვე) ეწურებოდათ, სამხედრო სამსახურს კვლავ უხანგრძლივებდნენ. ანგარიშების მიხედვით, მამაკაცები, რომლებიც სავალდებულო მსახურების ვადას ასრულებდნენ, ავტომატურად ირიცხებოდნენ არმიის რეზერვში. სამხედრო სამსახურში გაწვევის და რეზერვის ასაკის მქონე ბევრ მამაკაცს, სავალდებულო სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მიზნით, ხშირად უწევს თავი შეიკავოს  თავისუფლად გადაადგილებისგან, დაიმალოს ან სხვა რაიონში გადავიდეს, კერძოდ კი ოპოზიციური შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე. ბევრი მათგანი, საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე დაჭერის, არაადამიანური მოპყრობის და ჯარში გაწვევის შიშით ტოვებს ქვეყანას. სირიაში უცხოეთიდან დაბრუნებულ მამაკაცებს ხშირად ამოწმებენ საზღვარზე და ადგენენ სამხედრო სავალდებულო სამსახური აქვთ თუ არა გავლილი.

სირიაში კონფლიქტის დასაწყისიდან მოყოლებული, შეიარაღებული ძალებიდან დეზერტირობა ფართოდ იყო გავრცელებული. დეზერტირობა ისჯება 1950 წლის სამხედრო სისხლის სამართლის კოდექსით, რაც კონკრეტული გარემოებებიდან გამომდინარე მოიცავს პატიმრობას ან სიკვდილით დასჯას.

კანონით დადგენილი წესების მიუხედავად, ანგარიშების მიხედვით, დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც პირების მიმართ, რომლებმაც უარი თქვეს სროლის ბრძანების შესრულებაზე, ჯარიდან გაიქცნენ ან არსებობდა ეჭვი, რომ გაქცევას გეგმავდნენ, ფორმალურად არ აღძრულა საქმე მათ მიერ ჩადენილი დანაშაულის შესაბამისად. მათ დაჭერისთანავე სჯიდნენ, თვითნებურად აკავებდნენ, აწამებდნენ ან კლავდნენ, ან მათსავე სამხედრო განყოფილებაში აბრუნებდნენ.

2011 წლიდან მოყოლებული, სირიის პრეზიდენტმა რამდენიმეჯერ გამოსცა ამნისტიის ბრძანება მთავრობის მოწინააღმდეგე შეიარაღებული დაჯგუფებების, სავალდებულო სამსახურზე უარის მთქმელების და დეზერტირებისთვის. ამ ბრძანების მიხედვით,  ისინი სასჯელისგან გათავისუფლდებოდნენ, თუ გარკვეული დროის მანძილზე დაბრუნდებოდნენ.[1]

 მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტეროტორიაზე არსებული ვითარება

დანიის საიმიგრაციო სამსახურის მიერ 2017 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, სირიაში მთელი კონფლიქტის მანძილზე მამაკაცების სამხედრო სამსახურში გაწვევა კვლავ გრძელდება. გასულ წელს არ მომხდარა გენერალური მობილიზება, თუმცა, კიდევ უფრო ინტენსიური გახდა საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე სამხედრო სტატუსის კონტროლი. სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ 2016 წლის მანძილზე, ახალწვეულთა და რეზერვისტთა გაწვევისთვის საჯარო ადგილებში რეიდები ტარდებოდა. აღნიშნული რეიდების გამომწვევი მიზეზი ის იყო, რომ მხოლოდ რამდენიმე მამაკაცი გამოცხადდა სამხედრო გაწვევის დროს.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალების მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე მიმდინარეობს მამაკაცთა სირიის არმიაში გაწვევა. აღნიშნულ ტერიტორიებზე კვლავ არსებობენ ისეთი მამაკაცები, რომლებსაც არასოდეს უმსახურიათ ჯარში და სწორედ ახლა უწევთ სამხედრო ვალდებულების მოხდა. მთავრობა აქტიურად განაგრძობს მოქალაქეების შეიარაღებულ არმიაში გაწვევას.

იმ ადამიანთა ჯგუფები, რომელთაც ადრე შეეძლოთ თავი აერიდებინათ სამხედრო ვალდებულებისგან, ამჟამად წნეხის ქვეშ იმყოფებიან და თავს ვეღარ არიდებენ სამხედრო სამსახურს. დიპლომატიური წყარო ავრცელებს ინფორმაციას, რომ უნივერსიტეტის იმ სტუდენტებს, რომელთაც სამხედრო ვალდებულების შესრულება სწავლის დამთავრების შემდეგ შეეძლოთ, დაუყოვნებლივ იწვევენ როგორც კი ფინალურ გამოცდას აბარებენ, ხოლო აკადემიური წლის დამთავრებას არ ელოდებიან, როგორც ხდებოდა კონფლიქტის დაწყებამდე.

გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ინფორმაციით, დაწყებულია საჯარო მოხელეების და ასევე, იმ რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენლების გაწვევა, რომლებიც აქამდე ე.წ. „დაცულთა“ სიაში იყვნენ და არ უწევდათ სავალდებულო სამხედრო სამსახურის გავლა.

ჯანმრთელობის და მენტალური პრობლემების მქონე ადამიანებზე, რომელთაც ადრე არ იწვევდნენ სამხედრო სამსახურში, კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, მოიხსნა შეზღუდვა და  დამატებითი სამედიცინო შეფასების შედეგად, იმ პირთა გაწვევა დაიწყეს, რომელთაც უმნიშვნელო სამედიცინო პრობლემები აქვთ. როგორც წესი, მათ ძირითადად ლოგისტიკურ ან საბრძოლო მოქმედებებში რთავენ.

სხვადასხვა წყარო იუწყება, რომ სამთავრობო ძალებმა დაიწყეს ყველას გაწვევა, მათ შორის ოჯახში არსებული ერთადერთი მამაკაცისაც, რომლებიც ადრე, კანონით გათავისუფლებული იყვნენ სავალდებულო სამხედრო სამსახურისგან.

რამდენიმე წყარო იუწყება, რომ რეზერვისტები გაწვევის განსაკუთრებული რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ეს დამოკიდებულია თუ რა კვალიფიკაციის მქონე პირები დასჭირდება სირიის არმიას. როგორც იკვეთება, სამხედრო კვალიფიკაციის მქონე რეზერვისტებზე დიდი მოთხოვნაა სირიის არმიაში. იყო შემთხვევები, როდესაც არმიას ექიმები ესაჭიროებოდა.

ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ხშირად ხდება 42 წელს გადაცილებული რეზერვისტების გაწვევაც. როგორც სხვადასხვა წყაროს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით იკვეთება, სამხედრო სამსახურის ასაკი 42 წლიდან 50 წლამდე გახანგრძლივდა. სირიაში მოქმედი საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ინფორმაციით, სამხედრო სამსახურში გაწვევის ასაკი 42 წლამდეა ლიმიტირებული. თუმცა, მთავრობის მიერ დაკავებულ ტერიტორიებზე, გაწვეული მამაკაცების ასაკი 45 წლამდე აღწევს. ალეპოში ბევრი მამაკაცი გაიწვიეს, მათ შორის  52 წლის მამაკაციც იყო.

ოპოზიციის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე არსებული ვითარება

დიპლომატიური წყაროს ინფორმაციით, ბევრი ოპოზიციური დაჯგუფება მოქმედებს მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის გარეთ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ მებრძოლთა გაწვევის მეთოდები სხვადასხვა რაიონში სხვადასხვაგვარია. როგორც პროფესორი ბასელ ალ-ჰასანი აღნიშნავს, მხარეები მებრძოლთა გაწვევას, ამა თუ იმ ეთნიკური, ან რელიგიური ჯგუფისადმი კუთვნილების მიხედვით ახდენენ. ზოგიერთი წყარო აღნიშნავს, რომ ოპოზიციურ შეიარაღებულ დაჯგუფებებში გაწვევა ნებაყოფლობით ხდება. ეკონომიკური საჭიროება მნიშვნელოვნად უბიძგებს მამაკაცებს, რომ შეიარაღებულ დაჯგუფებებს შეუერთდნენ.

საერთაშორისო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ჯიჰადისტური დაჯგუფებები, მაგალითად, „ჯაბჰატ ალ ნუსრა“, ძალის გამოყენებით ახდენს მებრძოლთა გაწვევას. სხვა საერთაშორისო ორგანიზაცია საპირისპირო ინფორმაციას ავრცელებს, რომლის მიხედვითაც „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მხოლოდ იმ მებრძოლებს ენდობა და იწვევს, რომელთა ოჯახებიც დაჯგუფებისთვის კარგად არის ცნობილი. სხვა წყაროს ცნობით, დაჯგუფება „ჯაბჰატ ალ-ნუსრა“ მებრძოლთა გაწვევას რელიგიური და იდეოლოგიური პროპაგანდით ახორციელებს.[2]

საინფორმაციო სააგენტო „Fars News“-ის მიერ 2018 წლის 10 თებერვალს გამოქვეყნებული ინფორმაციით, სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა (SDF) რაქას პროვინციის სხვადასხვა რაიონში შეაგროვა ხალხი და მათ სირიის დემოკრატიულ ძალებში გაერთიანება აიძულა. ადგილობრივმა წყარომ დაამატა, რომ ქურთულმა ძალებმა თავიანთი გავლენა კიდევ უფრო გააძლიერეს მშვიდობიან მოქალაქეებზე. სირიის დემოკრატიულმა ძალებმა რაქას ჩრდილოეთით, ქალაქ სოლუკში უამრავი ახალგაზრდა დააკავეს და სირიის დემოკრატიულ ძალებში გაწევრიანება აიძულეს.

სხვადასხვა წყაროს ინფორმაციით, თურქული ძალების წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩართვის მიზნით, ქურთულმა ძალებმა რაქას პროვინციის სხვადასხვა სოფელში 1,500-ზე მეტი ახალგაზრდა დააკავეს.[3] [4]

ავსტრიის თავშესაფრისა და წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრის (ACCORD) მიერ, 2017 წლის 18 აგვისტოს გამოქვეყნებული ინფორმაციით, სირიაში, მებრძოლთა, განსაკუთებით ბავშვთა გაწვევის 362 შემთხვევა დაფიქსირდა დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს, სირიის თავისუფალი არმიასთან ასოცირებული დაჯგუფებების, ლივა ალ-თავიდის, სახალხო კომიტეტების, ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის, აჰრარ ალ-შამის, ნუსრას ფრონტის და ისლამის არმიის დაჯგუფების მიერ. გაწვევისას მნიშვნელოვან როლს ფინანსური და იდეოლოგიური ფაქტორი ასრულებდა. დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო კვლავ განაგრძობდა ბავშვების საბრძოლო მოქმედებებში ჩართვას.[5]

გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისარიატის მიერ 2017 წლის ივნისში გამოქვეყნებული ყოველთვიური დაიჯესტის მიხედვით, სირიის დემოკრატიული ძალებისა და ქურთული სახალხო დაცვის დანაყოფის მიერ, მებრძოლთა იძულებით გაწვევის კამპანია მიმდინარეობს არ-რაქას და ალ-ჰასაკას პროვინციებში.[6]

[1] UN High Commissioner for Refugees (UNHCR), International Protection Considerations with regard to people fleeing the Syrian Arab Republic, Update V, 3 November 2017, available at:

 [accessed 23 February 2018]

[2] Danish Immigration Service: Recruitment Practices in Government-controlled Areas and in Areas under Opposition Control, Involvement of Public Servants and Civilians in the Armed Conflict and Issues Related to Exiting Syria; Copenhagen, August 2017

[accessed 23 February 2018]

[3] Fars News Agency: Forced Recruitment by Kurds Reported again in Northeastern Syria;  published: Feb 10, 2018 available at: http://en.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13961121001523 [accessed 23 February, 2018]

[4] Fars News Agency: SDF Continues Forced Recruitment in Raqqa; published: Feb 08, 2018; available at: http://en.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13961119000761 [accessed 23 February, 2018]

[5] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Forced recruitment of underage persons by the Islamic State (IS) group; Published:18 August 2017;  available at:

[6] UN Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), Syria: Monthly Human Rights Digest – June 2017, 30 June 2017, available at:

  [accessed 23 February 2018]

თურქეთი – ქურთისტანის მუშათა პარტია; რეკრუტირების მეთოდები – მაისი, 2017

ქურთისტანის მუშათა პარტია (Kurdistan Workers’ Party PKK) – ასევე ცნობილია შემდეგი სახელებით: ქურთისტანის თავისუფლებისა და დემოკრატიის კონგრესი; ხალხის თავდაცვის ძალა; ქურთისტანის სახალხო კონგრესი; „KADEK“; „Partiya Karkeran Kurdistan“; „Halu Mesru Savunma Kuvveti“; „KONGRA-GEL“.

ორგანიზაცია ძირითადად მოქმედებს თურქეთში, ერაყში, სირიასა და ევროპაში. ორგანიზაციის ძალა განისაზღვრება დაახლოებით 4-5 ათასი წევრით, რომელთაგან 3-3.5 ათასი კონცენტრირებულია ჩრდილოეთ ერაყში. ქურთისტანის მუშათა პარტია დაფინანსებას იღებს საკმაოდ დიდი ქურთული დიასპორიდან და სხვადასხვა სახის კრიმინალური აქტივობებიდან.

ქურთისტანის მუშათა პარტია, როგორც მარქსისტ-ლენინისტური სეპარატისტული ორგანიზაცია, 1978 წელს აბდულა ოჯალანმა დააარსა. ორგანიზაცია თურქეთში აღიარებულია ტერორისტულ ორგანიზაციად; 1997 წელს ქურთისტანის მუშათა პარტია ტერორისტულ ორგანიზაციად დაასახელა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმაც. ქურთისტანის მუშათა პარტია ძირითადად თურქი ქურთებითაა დაკომპლექტებული. ორგანიზაციამ ძალადობრივი კამპანია 1984 წელს დაიწყო და მათი თავდაპირველი მიზანი, თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ქურთისტანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნა იყო. თუმცა, ამჟამად, ქურთისტანის მუშათა პარტია უფრო მეტს საუბრობს ავტონომიაზე თურქეთის შემადგენლობაში, რაც იქნება ქურთების კულტურული და ლინგვისტური უფლებების დაცვის გარანტი.

ადრეულ 90-იან წლებში PKK-მ დაიწყო ამბოხი, რომ მოეცვა ურბანული ტერორიზმი. ანატოლია გადაიქცა მნიშვნელოვანი ძალადობის სცენად, რასაც მინიმუმ 40 ათასი ადამიანი ემსხვერპლა. 1999 წლიდან, მას შემდეგ რაც აბდულა ოჯალანი დააპატიმრეს, მან „სამშვიდობო ინიციატივის“ შესახებ განაცხადა, მოუწოდა წევრებს ძალადობის შეწყვეტისკენ და მოითხოვა დიალოგი ანკარასთან ქურთისტანის საკითხებზე. ოჯალანის სასიკვდილო განაჩენი სამუდამო პატიმრობით შეცვალეს; იგი ორგანიზაციის სიმბოლურ ლიდერად რჩება.

ქურთისტანის მუშათა პარტია ძალადობაზე უარს ამბობდა 2004 წლამდე, ვიდრე მისი უკომპრომისო სამხედრო ფრთა კონტროლს საკუთარ თავზე აიღებდა და უარს იტყოდა ცეცხლის შეწყვეტის ნაკისრ ვალდებულებაზე. PKK ჩაერთო ტერორისტულ აქტივობებში აღმოსავლეთ და დასავლეთ თურქეთში. 2009 წელს თურქეთის მთავრობამ და PKK-მ სამშვიდობო მოლაპარაკებები განაახლეს, მაგრამ დიალოგი შეწყდა, როდესაც 2011 წლის ივლისში ორგანიზაციის მიერ განხორციელებულ იერიშს 13 თურქი სამხედრო ემსხვერპლა. მოლაპარაკებების მორიგი ეტაპი 2012-2014 წლებში მიმდინარეობდა, რომელიც საბოლოოდ 2015 წლის ივლისში დასრულდა, როდესაც PKK-მ უსაფრთხოების ორი თანამშრომელი მოკლა. 2015 წლის იანვარი-ივლისის განმავლობაში PKK-მ რამდენიმე მცირე იერიში მიიტანა თურქეთის უსაფრთხოების ძალებსა და სამხედრო ბაზებზე. თურქეთის მთავრობის ინფორმაციით, 2015 წლის ივლისის შემდეგ, PKK-ის აქტივობებს უსაფრთხოების სამსახურის 300 წევრზე მეტი ემსხვერპლა.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი თავის ბოლო ანგარიშში ტერორიზმის შესახებ წერს, რომ თურქეთში არსებულ ტერორისტულ დაჯგუფებებს შორის გამორჩეულია ქურთისტანის მუშათა პარტია. ანგარიშში ნათქვამია, რომ თურქეთის მთავრობასა და აბდულა ოჯალანს შორის სამშვიდობო მოლაპარაკებები 2012 წლიდან 2015 წლის ივლისამდე გრძელდებოდა. 2015 წლის ივლისიდან თურქეთი პერიოდულად ახორციელებს საჰაერო იერიშებს PKK-ის ბანაკებზე, თავშესაფრებზე, მიწისქვეშა ბუნკერებსა და იარაღის საწყობებზე თურქეთის სამხრეთით და ერაყის ჩრდილოეთით.[1]

რეკრუტირების მეთოდები

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭოს ინფორმაციით, პოლიტიკურ მეცნიერებათა პროფესორი აღნიშნავს, რომ PKK-ს სოფლებსა და ქალაქებში „პოლიტიკური კადრები“ ჰყავს, რომლებიც რეკრუტირებაზე არიან პასუხისმგებელნი. პროფესორის აზრით, PKK-ის რეკრუტირება იძულებითი არ არის, ვინაიდან ამან შეიძლება ქურთისტანის მუშათა პარტიის მიმართ ქურთული საზოგადოების გაუცხოვება გამოიწვიოს. კვლევითი დირექტორატის მიერ გადამოწმებული წყაროების თანახმად, 2009-2012 წლებში იძულებითი რეკრუტირების ფაქტებზე ინფორმაცია არ იძებნება.

პრესს TV, ინგლისურენოვანი ირანული საერთაშორისო ამბების სააგენტო, რომელიც თეირანშია დაფუძნებული, საერთაშორისო ტერორიზმისა და ტრანსეროვნული დანაშაულის კვლევის ცენტრზე დაყრდნობით, რომელიც ანკარაშია დაფუძნებული, აღნიშნავს, რომ თურქეთის მთავრობა, ქვეყნის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილებში, პოლიციისა და მასწავლებლების დახმარებით, ახორციელებს საგანმანათლებლო პროგრამებს, რომლის მიზანიც PKK-ის წარმატებული რეკრუტირებისთვის ხელის შეშლაა. ამავდროულად, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ტერორიზმის შესახებ 2010 წლის ანგარიშში ნათქვამია, რომ თურქეთის ეროვნულ პოლიციას ტერორიზმის შედეგად დაზარალებული საზოგადოებებისთვის გარკვეული „მოქმედების რადიუსის“ პროგრამა გააჩნია, რომელიც მოიცავს „ჯგუფური დინამიკის ცვლილებისა და რეკრუტირების აღკვეთის“ მცდელობებს. პოლიციას, ასევე, აქვს პროგრამები ტრენერებისთვის, ფსიქოლოგების, ინსტრუქტორებისა და რელიგიური ლიდერებისთვის, რომ მათ „რადიკალური მესიჯების აღმოფხვრა“ და რეკრუტირების შეჩერება შეძლონ.

ევროპული პოლიციის ოფისის (ევროპოლი) ანგარიშის თანახმად, PKK-ს ევროპის მასშტაბით რეკრუტირების ქსელი გააჩნია. საინფორმაციო სააგენტო „როიტერსი“ იტყობინებოდა, რომ 2010 წლის თებერვალში, იტალიის პოლიციამ 11 ადამიანი დააკავა, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ ქსელურ რეკრუტირებასა და ქურთების დატრენინგებაში PKK-ისთვის; აღნიშნული ინფორმაცია იტალიასა და საფრანგეთში ჩატარებული გამოძიების შედეგად გავრცელდა.[2]

[1] United States Department of State, Country Reports on Terrorism 2015 – Foreign Terrorist Organizations: Kurdistan Workers’ Party, 2 June 2016, available at:

[accessed 5 May 2017]

[2] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Turkey: The Kurdistan Workers’ Party (PKK), including areas of operation and targets, methods of recruitment and activities; state response, 15 June 2012, TUR104075.E, available at:

[accessed 5 May 2017]

სირია – მამაკაცების იძულებით გაწვევა სამხედრო სამსახურში – მარტი, 2017

2016 წლის თებერვლის ინფორმაციით, სირიის რეჟიმმა ამნისტია გამოაცხადა მათთვის ვინც სამხედრო ვალდებულების შესრულებას თავი აარიდა და დაარღვია სამხედრო სამსახურის შესახებ არსებული კანონი. პრეზიდენტმა ბაშარ ასადმა  საკანონმდებლო განკარგულება გამოსცა სამხედრო დეზერტირების ამნისტირების შესახებ. ამნისტია ეხებოდა მათ ვინც 17 თებერვლამდე  დაარღვია სავალდებულო სამხედრო სამსახურის შესახებ კანონი. პრეზიდენტის განკარგულება არ შეეხებოდა იმ პირებს, რომლებიც სირიაში იმალებოდნენ და 30 დღის ვადაში არ გამოცხადდებოდნენ. ხოლო ქვეყნის გარეთ მყოფთათვის კი 60-დღიანი ვადა იქნა მიცემული.[1]

2016 წლის დეკემბერში სამთავრობო ძალებმა აღმოსავლეთ ალეპო კვლავ საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარეს, სიკვდილით დასაჯეს ის პირები ვისაც მიყენებული ჭრილობების ან სხვა მიზეზების გამო აღარ შეეძლოთ ბრძოლა („hors de combat“) და შეიარაღებული ჯგუფების სავარაუდო მხარდამჭერები. ასობით მამაკაცი და ბიჭი დააშორეს ოჯახებს და იძულებით გაიწვიეს სირიის არმიაში. უცნობია, რა ბედი ეწიათ სხვებს.

აღმოსავლეთ ალეპოს ხელახლა დაპყრობას მოჰყვა რეპრესიები, რომელთაგან ყველაზე სერიოზული იყო მთავრობის მხარდამჭერი ძალების მიერ იმ პირების სიკვდილით დასჯა ვისაც მიყენებული ჭრილობების ან სხვა მიზეზების გამო აღარ შეეძლოთ ბრძოლა  და მათი ოჯახის წევრების მკვლელობა. სახეზე იყო პირთა უკანონო დაკავების ფაქტები, რომელთაც სავარაუდო კავშირი ჰქონდათ შეიარაღებულ ჯგუფებთან, მათ შორის ექიმები და ჰუმანიტარული დახმარების მიმწოდებლები, ხოლო მამაკაცები და ბიჭები გახდნენ იძულებითი რეკრუტირების მსხვერპლნი.

2016 წლის 27 ნოემბრიდან, სამთავრობო ძალებმა აღმოსავლეთ ალეპოში სხვადასხვა ტერიტორიების დაკავება დაიწყეს. მას შემდეგ, რაც სამთავრობო ძალებმა კონტროლი მოიპოვეს ჩრდილოეთ დასახლებებზე, ცალ-ცალკე დააჯგუფეს ქალები და მამაკაცები, მოახდინეს მამაკაცების დათვალირება და ვინც მიიჩნიეს მებრძოლებად, გაამწესეს დაკავების ცენტრებში. დარჩენილი მამაკაცების უმეტესი ნაწილი გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, ხოლო 5000-მდე ადამიანი გადაიყვანეს ბანაკში, ჯიბრენში. ამ ბანაკში კვლავ მოახდინეს პირთა დათვალიერება  და სულ მცირე, ერთი მამაკაცი დააპატიმრეს. მისი ადგილსამყოფელი დღემდე უცნობია.

იძულებითი გაწვევის შესახებ ცნობები გახშირდა. მათ შორის ყველაზე მასობრივი გაწვევა მოხდა 2016 წლის 11 დეკემბერს, როდესაც დაახლოებით 200 მამაკაცი 19-დან 25 წლამდე იძულებით გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, მას შემდეგ, რაც ისინი გადავიდნენ ოჯახებთან დასავლეთ ალეპოში.

2016 წლის დეკემბრის შუა რიცხვებში მიმდინარე ევაკუაციის დროს, მთავრობის მხარდამჭერმა ძალებმა  გააჩერეს და ხელბორკილი დაადეს 3 შეიარაღებული დაჯგუფის წევრს, რომლებიც მიჩნეულნი იყვნენ „hors de combat“-ად. მეოთხე პირმა , მას შემდეგ, რაც დააპირეს მისი დაკავებაც, მოახდინა გასროლა, რამაც აიძულა ჯარისკაცები ცეცხლი გაეხსნათ 4-ვე პირის მიმართ. ევაკუაციის დროს, სამთავრობო ძალებმა კიდევ ერთხელ მოახდინეს მამაკაცთა და 16 წლამდე ბიჭების იძულებითი რეკრუტირება და, ასევე გაძარცვეს ევაკუატორები, წაიღეს მათი ფული, ძვირფასეულობა, კომპიუტერები და მობილური ტელეფონები.[2]

[1] The New arab: Assad ‘gives amnesty’ to military deserters; 18 February, 2016 https://www.alaraby.co.uk/english/news/2016/2/18/assad-gives-amnesty-to-military-deserters [accessed 17 March 2017]

[2] UN Human Rights Council, Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic, 2 February 2017, A/HRC/34/64, available at:

 [accessed 17 March 2017]