ინდოეთი. რელიგიის შეცვლის თავისუფლება პენჯაბის შტატში. მაისი, 2019

აშშ-ის რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია 2019 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2018 წელი) ინდოეთის შესახებ წერს, რომ რელიგიის თავისუფლების მხრივ არსებული ვითარება 2018 წლის განმავლობაში, კვლავ, განიცდიდა დაღმასვლის ტენდენციას. ინდოეთს სეკულარული დემოკრატიის ხანგრძლივი ისტორია აქვს, რომლის პირობებშიც ყველა მიმდინარეობის რელიგიურ საზოგადოება ვითარდება. ინდოეთის კონსტიტუციით გარანტირებულია რელიგიის თავისუფლება და დამოუკიდებელი სასამართლო ხშირად იცავს რელიგიური უმცირესობების ინტერესებს. უკანასკნელ წლებში, შეინიშნება შეტევა რელიგიის თავისუფლებაზე, რაც რელიგიური ექსტრემიზმის რიტორიკის ზრდაში გამოიხატება; ასევე, ადგილი აქვს რელიგიური უმცირესობების წინააღმდეგ ჯგუფურ ძალადობას, რასაც ხანდახან მთავრობის მხრიდან წახალისებაც ახლავს. ძირითადი სამიზნეები არა ჰინდუ მოსახლეობა და დაბალი კასტის ჰინდუ უმცირესობაა. აღნიშნულ კამპანიაში ჩართულნი არიან როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო აქტორები. 2018 წლის განმავლობაში შტატების დაახლოებით მესამედის ხელისუფლებამ გააძლიერა კონვერტაციის წინააღმდეგ მიმართული კანონმდებლობა. ჯგუფური ძალადობა გახშირდა ქრისტიანების მიმართ; მიზეზს წარმოადგენს ბრალდებები, რომ ქრისტიანები ახდენენ ხალხის იძულებით კონვერტაციას.  ძალადობის იმ ფაქტებზე, რომელსაც იძულებითი კონვერტაციის ბრალდების მოტივი აქვს საფუძვლად, პოლიცია და პროკურატურა ხშირად არ მოქმედებს ადეკვატურად.

მიუხედავად იმისა, რომ ინდოეთში რელიგიის თავისუფლების მხრივ არსებული ვითარება ზოგადად რყევას განიცდის, 2018 წლის განმავლობაში ადგილი ჰქონდა ასევე დადებით განვითარებებს. რიგმა სამთავრობო ორგანოებმა გააძლიერეს ძალისხმევა ქვეყანაში შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რამაც საზოგადოებას შორის ძალადობის მაჩვენებელი 12%-ით შეამცირა. სასამართლომ არაერთ საქმეზე მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც რელიგიური უმცირესობების დაცვისკენ იყო მიმართული. გარდა ამისა, 2018 წელს სახელმწიფომ უფრო მეტი თანხა გამოყო უმცირესობების კუთხით განვითარების პროექტებისთვის.

რელიგიისა და რწმენის თავისუფლების ფუნდამენტური უფლება მოიცავს რწმენის შეცვლის ან საერთოდ არ ქონის უფლებასაც. აღნიშნული უფლება, ასევე მოიცავს სხვა პირის მიმართ საკუთარი შეხედულებების გამოხატვას მის მიერ ნებაყოფლობით რწმენის შეცვლის მოტივით. ინდოეთში, შტატების კანონმდებლობაში, კონვერტაციის საწინააღმდეგო კანონი კრძალავს რელიგიის შეცვლას იძულებით, მოსყიდვით ან მოტყუებით. თუმცა, ბევრი მიიჩნევს, რომ ასეთი ფართო განმარტება საერთოდ კრძალავს რელიგიური კონვერტაციას. ანტი-კონვერტაციის კანონი 7 შტატში მოქმედებს: ოდიშა, მადჰია პრადეში, ჩატისგარჰი, გუჯარატი, არუნაჩალ პრადეში, ჰიმაჩალ პრადეში და ჯჰარკჰანდი.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2019 წლის ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2018 წელი) ინდოეთის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის მოსახლეობის 80% ინდუისტია. წყარო, ასევე აღნიშნავს, რომ ინდოეთი სეკულარული სახელმწიფოა, სადაც რელიგიის თავისუფლება კონსტიტუციითაა გარანტირებული. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი შტატი, სადაც ინდუისტები უმრავლესობას წარმოადგენენ, რელიგიური კონვერტაცია დასჯადია როდესაც ადგილი აქვს „იძულებას“, „მოსყიდვას“ ან „მოტყუებას“. აღნიშნული წყარო, ასევე მიიჩნევს, რომ ასეთი ტერმინების ზოგადია და ფართო ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა. ინდოეთის ზოგიერთ შტატში კონვერტაციისთვის მთავრობის ნებართვაა საჭირო.[2]

[1] USCIRF – US Commission on International Religious Freedom: United States Commission on International Religious Freedom 2019 Annual Report; Country Reports: Tier 2 Countries: India, April 2019

 (accessed on 22 May 2019)

[2] Freedom House: Freedom in the World 2019 – India, 4 February 2019

 (accessed on 22 May 2019)

პაკისტანი. აჰმადიაზე კონვერტირებულთა მიმართ დამოკიდებულება. ივლისი, 2018

საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ თავის 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ კონსტიტუციური გარანტიები რელიგიური უმცირესობებისთვის ვერ უზრუნველყოფდნენ დისკრიმინაციული კანონმდებლობისგან, სოციალური შეზღუდვებისა და კონფესიათაშორისი ძალადობისგან მათ ეფექტურ დაცვას. 2017 წელს გაიზარდა კონფესიათაშორისი ძალადობის შედეგად დაღუპულთა რაოდენობა – 231 მოკლულს შორის უმეტესობა შიიტი მუსლიმი იყო. ინდუისტები კვლავ მოწყვლადები არიან გატაცებისა და იძულებითი გათხოვების პრაქტიკის მიმართ. განსაკუთრებით დისკრიმინაციულია კანონმდებლობა აჰმადიას მიმდევრების მიმართ, რომელთაც ეკრძალებათ, საკუთარ თავს მუსლიმების უწოდონ. აჰმადიას მიმდევრები ასევე აწყდებიან პოლიტიკურ დისკრიმინაციას და მათთვის არჩევნებში ხმის მიცემის განსხვავებული წესები მოქმედებს.[1]

საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ თავის 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ ქალები, რელიგიური უმცირესობები და ტრანსგენდერები აწყდებიან დისკრიმინაციას, ძალადობას და მთავრობის მხრიდან დევნას, რასაც თან სდევს იმს, რომ ხელისუფლება ვერ უზრუნველყოფს მათ ადეკვატურ დაცვასა და დამნაშავეების პასუხისგებაში მიცემას. ჩანაწერები პაკისტანის სისხლის სამართლის კოდექსში, რომელიც დისკრიმინაციულია აჰმადიას მიმდევრების მიმართ, კვლავ უცვლელია – კანონი უკრძალავს აჰმადიას მიმდევრებს, პირდაპირ ან ირიბად, მოიხსენიონ საკუთარი თავი მუსლიმად, განაცხადონ ან იქადაგონ საკუთარი რწმენა საჯაროდ, ააშენონ მეჩეთები ან საჯაროდ მოიწვიონ ხალხი სალოცავად.[2]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანში აჰმადიების შესახებ წერს, რომ სანდო სტატისტიკური მონაცემები იმი შესახებ თუ რამდენი აჰმადიაა პაკისტანში, არ არსებობს. ეროვნული მონაცემთა ბაზის სარეგისტრაციო სამსახურის ინფორმაციით, 2018 წლის მარტის მდგომარეობით, 167 ათასზე მეტი აჰმადიაა რეგისტრირებული. იქიდან გამომდინარე, რომ აჰმადიები ბოიკოტს უცხადებენ ხელისუფლების მიერ დაწესებულ რეგისტრაციის წესებს, მათი რაოდენობა შეიძლება იყოს 400-დან 600 ათასამდე; ზოგიერთი წყარო 2-5 მილიონსაც ასახელებს. ასეთი სხვაობა იმითაა გამოწვეული, რომ აჰმადიები ამჯობინებენ არ დარეგისტრირდნენ ოფიციალურად, რადგან აჰმადიად რეგისტრაციის შემთხვევაში მათ არეგისტრირებენ როგორც არა-მუსლიმებს.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ პაკისტანში პირი, რომელიც ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირდება ან უარყოფს ისლამს ნებისმიერი სხვა ფორმით, შეიძლება ღვთისგმობის კანონის მიხედვით დაისაჯოს; აღნიშნული კანონი სიკვდილით დასჯასაც ითვალისწინებს. პაკისტანის საზოგადოება განსაკუთრებით მტრულადაა განწყობილი კონვერტირებულების მიმართ და ხშირია ინფორმაცია კონვერტირებულების მიმართ ძალადობის, თავდასხმების და წამების ფაქტების შესახებ. განსაკუთრებით რთული და საშიშია აჰმადიაზე კონვერტირებულთა მდგომარეობა. თუ პირის ისლამიდან აჰმადიაზე კონვერტაცია საჯარო გახდება, ის ოფიციალურად გამოცხადდება არა-მუსლიმად და შესაძლოა ის მოკლან ღვთისგმობის კანონის სახელით. იმ შემთხვევაში თუ აჰმადიაზე კონვერტაცია დარჩება საიდუმლოდ, პირმა შეიძლება თავი დააღწიოს სამართლებრივად დასჯას, მაგრამ ის კვლავ იქნება სოციალური განდევნის, მენტალური წამებისა და დისკრიმინაციული მოპყრობის მსხვერპლი. რელიგიური კონვერტაცია, თავისთავად, არ არის უკანონო ქმედება, მაგრამ ის შეიძლება განხილული იყოს როგორც ღვთისმგმობი საქციელი და გამოიწვიოს ან ღვთისგმობის კანონის მიხედვით გასამართლება ან ძალადობა საზოგადოებისა და ოჯახის მხრიდან ან ორივე.[3]

ამერიკის შეერთებული შტატების კომისია რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების შესახებ 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ აჰმადიას მიმდევრები აწყდებიან პოლიტიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ დისკრიმინაციას და ასევე, არიან საჯაროდ ღვთისგმობის ბრალდების მსხვერპლნი.[4]

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში პაკისტანში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრაქტიკის შესახებ (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელს) წერს, რომ აჰმადიათა მუსლიმური თემის ლიდერები და ადამიანის უფლებადამცველი ორგანიზაციები კვლავ გამოხატავდნენ შეშფოთებას დისკრიმინაციული მიდგომების და მთავრობის მხრიდან აჰმადიების ღვთისგმობის კანონის გამოყენებით დევნის გამო. 2017 წლის 2 ოქტომბერს პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა კანონს, რომელიც საარჩევნო რეგისტრაციისას აჰმადიებისთვის ცალკე ხმის მიცემის სიას აუქმებდა და ცვლიდა ფიცის ტექსტს. აღნიშნულმა გადაწყვეტილებამ საპროტესტო აქციები გამოიწვია და საბოლოოდ პარლამენტმა ცვლილებები გააუქმა და ძალაში დარჩა ფიცის ტექსტიც და ცალკე საარჩევნო სიებიც აჰმადიებისთვის. მთელი 2017 წლის განმავლობაში მთავრობის წარმომადგენლები იყენებდნენ ანტი-აჰმადიურ რიტორიკას და მონაწილეობდნენ ისეთ აქტივობებში, რომელიც აჰმადიების თქმით, აქეზებდა მათ მიმართ ძალადობას.[5]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Pakistan, 28 May 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Pakistan, 18 January 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[3] United Kingdom: Home Office, Country Information and Guidance – Pakistan: Ahmadis, June 2018, Version 3.0, available at:

[accessed 30 July 2018]

[4] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018 – Tier 1: USCIRF-recommended Countries of Particular Concern (CPC) – Pakistan, 25 April 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[5] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Pakistan, 29 May 2018

 (accessed on 30 July 2018)

ირანი. კონვერტირებულ ქრისტიანთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ივლისი, 2018

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი ირანში რელიგიის თავისუფლების შესახებ საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში (რომელიც 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს ასახავს) წერს, რომ კონსტიტუციის თანახმად, ირანი წარმოადგენს ისლამურ რესპუბლიკას და ყველა კანონი შესაბამისობაში უნდა იყოს შარიათთან. ასევე, ადამიანებს აქვთ საკუთარ ძირითად, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ სხვა ტიპის უფლებებზე წვდომა, მხოლოდ „ისლამისტური კრიტერიუმების“ გათვალისწინებით. ირანის სისხლის სამართლის კოდექსი აწესებს სიკვდილით დასჯას მუსლიმების მიმართ სხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირის მხრიდან პროზელიტიზმისთვის (რელიგიის აქტიური ქადაგება, მისწრაფება საკუთარ სარწმუნოებაზე მოაქციო სხვები), ასევე, „ღმერთის მიმართ მტრობისა“ და წინასწარმეტყველის შეურაცხყოფისთვის. კონსტიტუცია, ასევე, უკრძალავს მუსლიმ მოქალაქეებს საკუთარი რელიგიის შეცვლას ან უარყოფას.

რელიგიური დემოგრაფიის კუთხით მდგომარეობა შემდეგია: ირანის მოსახლეობა 80 მილიონზე მეტია. აქედან 99.4% არის მუსლიმი, მათ შორის 90-95 % შიიტი, ხოლო 5-10 % სუნიტი; რელიგიური უმცირესობა ირანში მოსახლეობის ერთ პროცენტზე ნაკლებს შეადგენს და მოიცავს ბაჰაებს, ქრისტიანებს, საბეან-მანდეანებს, ზოროასტრებს, ებრაელებს და იარსანებს. სამი ყველაზე დიდი არა-მუსლიმური უმცირესობა არიან ბაჰაები, ქრისტიანები და იარსანები.[1]

ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისია საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ კონსტიტუცია ცნობს მხოლოდ ქრისტიანებს, ებრაელებს და ზოროასტრებს, როგორც დაცულ რელიგიურ უმცირესობას და ნებას რთავს მათ, აღასრულონ საკუთარი რელიგიური რიტუალები „კანონის მოთხოვნების ფარგლებში“.  ზემოხსენებული ჯგუფების უფლებების დასაცავად, პარლამენტის 290 ადგილიდან გამოყოფილია 5.

ანგარიშის მიხედვით, გასული წლის განმავლობაში ირანში რელიგიური უმცირესობების მდგომაროება გაუარესდა, განსაკუთრებით კი, სამთავრობო ძალების მხრიდან ძალადობის სამიზნეს წარმოადგენდნენ ბაჰაები და კონვერტირებული ქრისტიანები. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ გამოიყენებოდა განსაკუთრებით მკაცრი სადამსჯელო ზომები, მაგალითად, საკუთარი რელიგიური აქტივობების გამო, ზოგიერთ მათგანს შეეფარდა 10 ან მეტი წლით თავისუფლების აღკვეთა. ასევე, გამახვილებული იყო ყურადღება იმ ფაქტზე, რომ კონვერტირებული ქრისტიანები განსაკუთრებულ სამიზნეს წარმოადგენენ იმის გამო, რომ ისინი, როგორც სპარსელები, წირვებს ატარებენ სპარსულ ენაზე და, ასევე,  მიმართავენ პროზელიტიზმს სხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირების მიმართ.[2]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი საკუთარ 2017 წლის ანგარიშში ირანში ქრისტიანებისა და კონვერტირებული ქრისტიანების მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ შარიათის მიხედვით, მუსლიმებს სხვა რელიგიაზე კონვერტაცია ეკრძალებათ. ასევე, კონვერტირებულ პირებს, სახელწმიფო არ რთავს ნებას, საკუთარი რელიგიის ცვლილება ასახონ შესაბამის დოკუმენტში. ისლამიდან კონვერტირებული ქრისტიანები წარმოადგენენ რისკ ჯგუფს, რადგან ისინი მიიჩნევიან განდგომილებად, რაც წარმოადგენს სისხლის სამართლის დანაშაულს და შესაძლო სიკვდილით დასჯის წინაპირობას შარიათის მიხედვით. კონვერტირებული ქრისტიანები ხშირად წარმოადგენენ თავდასხმების სამიზნეს; ისინი ასევე, ხშირად ექვემდებარებიან სამთავრობო ძალების მხრიდან ძალადობას, დაკავებას, საპატიმროებში წამებისა და ა.შ.

ანგარიშში ასევე საუბარია ზემოხსენებული პირების მიმართ საზოგადოების და ოჯახის მხრიდან დამოკიდებულებაზე. მაგალითად, კონვერტირებული პირები, რომლებიც არიან რელიგიური ოჯახებიდან, ხშირად სერიოზულ პრობლემებს აწყდებიან, იმ შემთხვევაში, თუ ოჯახის წევრები შეიტყობენ მათი კონვერტაციის ფაქტის შესახებ.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Amnesty International“ საკუთარი 2018 წლის ანგარიშში ირანის შესახებ წერს, რომ ადამიანის უფლება, შეიცალოს საკუთარი რელიგია, ხშირად ირღვეოდა. მაგალითად, კონვერტირებული ქრისტიანების შემთხვევაში, სახეზე იყო ზედმეტად მკაცრი საპატიმრო ვადები (10-15 წელი), ასევე, ხშირ რეიდებს ექვემდებარებოდა მათი სალოცავი ადგილები.[4]

„Human Rights Watch“ საკუთარ 2017 წლის ანგარიშში ირანის შესახებ წერს, რომ მუსლიმური წარმომავლობის მქონე კონვერტირებული ქრისტიანები ხშირად წარმოადგენენ სამთავრობო ძალების მხრიდან სამიზნეებს. ასევე, საუბარი იყო ე.წ. სახლის ეკლესიების (ადგილები, სადაც კონვერტირებული ქრისტიანები ატარებენ წირვას, ლოცულობენ და ა.შ) დარბევის ფაქტებზე.[5]

„Freedom House“ ირანის შესახებ საკუთარ 2018 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ სამთავრობო ძალების მხრიდან ხშირია არა-მუსლიმური რელიგიური უმცირესობების მიმართ ძალადობის და დისკრიმინაციის ფაქტები. ხშირია კონვერტირებული ქრისტიანების დარბევის ფაქტები. გასული წლების განმავლობაში, ფიქსირდებოდა ე.წ. სახლის ეკლესიებზე განხორციელებული რეიდებისა და პასტორების დაკავების შემთხვევები.[6]

[1] United States Department of State, Annual report on religious freedom (covering 2017), available at

[accessed July 2 2018]

[2] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018,  available at

[accessed July 2 2018}

[3] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iran: Christians and Christian converts, 27 February 2017, Version 3.0, available at:

[accessed 2 July 2018]

[4] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Iran, 22 February 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

[5] Human Rights Watch, World Report 2017 – Iran, 12 January 2017, available at:

[accessed 2 July 2018]

[6] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Iran, 19 January 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

ნიგერია. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულება. აპრილი, 2018

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) 2017 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის რელიგიური დემოგრაფიის ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს. აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურის ინფორმაციით, ნიგერიის მოსახლეობის 50% მუსლიმია, 40% – ქრისტიანი და 10% ძირძველი რელიგიების მიმდევარი. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ინფორმაციით, მკვლევართა უმეტესობა ქვეყნის მოსახლეობას ორ ნაწილად ჰყოფს – მოსახლეობის 50% მუსლიმია და 50% ქრისტიანი. ბევრი ნიგერიელი ძირძველი რელიგიის პარალელურად არის ან მუსლიმი ან ქრისტიანი. ზოგადად, ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრები ნიგერიელების უმეტესობა მუსლიმია, ხოლო სამხრეთ ნაწილში მცხოვრებთა უმრავლესობა ქრისტიანი. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კულტურები იკვეთება, ბევრი მომთაბარე ტომი მუსლიმია, ხოლო სხვა ტომები ქრისტიანები.

ნიგერიის კონსტიტუციის მიხედვით, მთავრობას ეკრძალება სახელმწიფო რელიგიის დაწესება და ინდივიდები თავისუფალნი არიან თავიანთ არჩევანში და შეუძლიათ დისკრიმინაციის გარეშე აირჩიონ და აღასრულონ ესა თუ ის რელიგია. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი რელიგიური და სხვა ჯგუფები აცხადებენ, რომ მთავრობა ყოველთვის ეფექტურად არ რეაგირებს რელიგიური მოტივით ჩადენილ დანაშაულზე, მსხვერპლთა რელიგიური კუთვნილების გამო. მუსლიმები და ქრისტიანები დისკრიმინაციაზე საუბრობენ იმ რეგიონებში, სადაც ისინი უმცირესობას წარმოადგენენ. ისინი ასევე, საუბრობენ ძალადობის საფრთხესა და სოციალურ გარიყულობაზე თუ ისინი შეიცვლიან ან უარს იტყვიან თავიანთ რწმენაზე.

ნიგერიაში კონფლიქტურ სიტუაციებს ხშირად უკავშირებენ რელიგიურ მოტივს, როგორც საერთაშორისო, ასევე ადგილობრივი მედია, თუმცა მკვლევარის აკინოლა ეიოდამე ოლოიოს მოსაზრებით, ასეთი მიდგომა ძალიან მარტივი ხედვაა. მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ კონფლიქტში შეიძლება რელიგიური ჯგუფები მონაწილეობდნენ, არ ნიშნავს იმას, რომ კონფლიქტის მიზეზი რელიგიაა. შიდა მუსლიმური დაპირისპირება და ძალადობა თითქმის ექსკლუზიურად ჩრდილოეთ ნიგერიისთვის დამახასითებელი ფენომენია, სადაც მუსლიმები უმრავლესობას წარმოადგენენ. კონფლიქტი ბოკო ჰარამთან არ არის მხოლოდ ტერორისტებისა და სახელმწიფოს შორის დაპირისპირება. ბოკო ჰარამის სამიზნეებს ასევე წარმოადგენენ მუსლიმები და მშვიდობიანი მოქალაქეები – როგორც ადგილობრივი მუსლიმები, ასევე ქრისტიანები სამხრეთის რეგიონებიდან. ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის კონფლიქტი, ძირითადად, ჩრდილოეთ და ცენტრალური შტატებისთვისაა დამახასიათებელი.[1]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ რელიგიის თავისუფლება კონსტიტუციურად და სამართლებრივად დაცულია და მთავრობა, ძირითადად, პრაქტიკაშიც პატივს სცემს აღნიშნულ უფლებას. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთ ინსტანციაში სახელმწიფო და ადგილობრივი მთავრობები აწესებენ გარკვეულ შეზღუდვებს რელიგიურ აქტივობებზე და შემოაქვთ დომინანტი აღმსარებლობა.[2]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო ნიგერიაში კონვერტირებულთა მდგომარეობის შესახებ 2012 წლის ანგარიშში წერს, რომ „ჰაუსა-ფულანი“ და მსგავსი ჯგუფები ჩრდილოეთ ნიგერიაში თავს მიიჩნევენ ქრისტიანობისა და დასავლური კულტურის ნიგერიაში გავრცელების პრევენციის ბასტიონად. გამომდინარე იქიდან, რომ ისინი დასავლური კულტურის მზარდ გავლენას მათ ხალხზე „მძიმე შეშფოთების“ საფუძვლად მიიჩნევენ, ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტაციას ღალატის ტოლფას ქმედებად მიიჩნევენ. კონვერტირებულები გარიყულები ხდებიან თავიანთი საზოგადოებისგან და ეზღუდებათ სარგებელი და პატრონაჟი როგორც მთავრობისგან, ასევე მუსლიმი ნათესავებისგან და აქედან გამომდინარე, საფრთხეში იგდებენ თავს. ანგარიშში ნათქვამია, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაცია კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭოს მიერ ვერ იქნა მოძიებული. მკვლევარები გამოთქვამენ მოსაზრებას, რომ „ჰაუსა-ფულანი“ არის მუსლიმთა ქრისტიანების მიმართ არა-ტოლერანტულობის ყველაზე მძიმე ფორმის გამომხატველი.[3]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report: Nigeria – Country Focus, June 2017, available at:

[accessed 10 April 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Nigeria, 2 June 2017, available at:

[accessed 10 April 2018]

[3] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Nigeria: Treatment of Christians who convert to Islam; treatment of Muslims who convert to Christianity; information on state protection for mistreated religious converts, 8 November 2012, NGA104211.E, available at:

[accessed 10 April 2018]

პაკისტანი. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულება. მარტი, 2018

ევროპის თავშესაფრის სისტემის მხარდაჭერის ოფისის მიერ, წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის საკითხთან დაკავშირებით, 2017 წლის ოქტომბერში გამართული შეხვედრის ანგარიშში, წარმოდგენილია ლონდონის აღმოსავლეთმცოდნეობის და აფრიკული კვლევების უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორის, მეთიუ ნელსონის მიერ გაკეთებული პრეზენტაცია პაკისტანის შესახებ, სადაც აღნიშნულია, რომ პაკისტანის კანონმდებლობაში კონვერტირებული ქრისტიანების შესახებ მნიშვნელოვანი ხარვეზები არსებობს, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ პაკისტანს კვლავ არ გააჩნია ნორმატიული აქტი მუსლიმთა განდგომის შესახებ. კანონმდებლობაში გაურკვეველია „რომელი კანონია წამყვანი იმ შემთხვევაში, როდესაც ვინმე ისლამს უარყოფს და ქრისტიანი ხდება?“; ამ შემთხვევასთან დაკავშირებით არანაირი კანონი არ არსებობს. ნელსონის თქმით, ეს შეიძლება კარგიც იყოს. მაგრამ ეს ასევე ნიშნავს იმას, რომ თავისუფალი რჩება სივრცე არაფორმალური ჩართულობისთვის. მაგალითად, საზოგადოების მხრიდან ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა დევნისთვის. მაგრამ, თუ პირს სურს პირადობის მოწმობის შეცვლა და ამავე დროს აცხადებს, რომ ის აღარ არის მუსლიმი, არაფორმალურად, მცირე მოლაპარაკების შედეგად, შეიძლება შეიცვალოს პირადობის მოწმობა. ეს არ არის ჩვეულებრივი მოვლენა, არც მარტივია, მაგრამ შესაძლებელია.

მეთიუ ნელსონმა აღნიშნა, რომ ბოლო წლებში, ტერორისტულმა ორგანიზაციებმა, ანტი-პაკისტანურმა თალიბანმა (TTP-Tehrik-i-Taliban Pakistan) და ჯამაათ-ულ-აჰრარმა, განახორციელეს თავდასხმები ქრისტიანებზე, მაგალითად 2015 წელს, პეშავარში მდებარე ტაძარში, ლაჰორის პარკში და ა.შ. მისი თქმით, ტერორიზმი კვლავ დიდ გავლენას მოახდენს ქრისტიანულ საზოგადოებაზე. მისი თქმით, ქრისტიანების და უფრო მეტად აჰმადიას წარმომადგენლების მიმართ ხშირად აღიძვრება ღვთისგმობის ბრალდებები, თუმცა აღნიშნული ბრალდებების ძირითად სამიზნეს სხვა მუსლიმები წარმოადგენენ. მთლიანობაში, პაკისტანში ღვთისგმობის შესახებ არსებული კანონები ძირითადად მუსლიმებზე ახდენს გავლენას.

არა პაკისტანის კანონით, არამედ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით, მუსლიმი ქალი არ უნდა გათხოვდეს არა მუსლიმ მამაკაცზე. პირს, რომელიც ისლამს უარყოფს და სხვა რელიგიაზე კონვერტირდება, განდგომილებაში დაადანაშაულებენ. არ არსებობს კანონი მოცემული შემთხვევის წინააღმდეგ, მაგრამ იგი ღვთისგმობის ბრალდებით ან შარიათის კანონის მიხედვით დაისჯება.[1]

ორგანიზაცია „ღია კარები – მსოფლიოში დევნილ ქრისტიანთა სამსახურში“ 2018 წლის ანგარიშში წერს, რომ პაკისტანში ქრისტიანების დევნა ძირითადად რადიკალური ისლამური ჯგუფების მხრიდან ხდება, რომლებიც პოლიტიკური პარტიების, არმიის და ხელისუფლების გავლენით ფართოვდებიან. ამ დროისათვის, აღნიშნული რადიკალური ისლამური დაჯგუფებები ათასობით მადრასას – ისლამურ საგანმანათლებლო ცენტრს ფლობენ, სადაც ახალგაზრდებს რელიგიური უმცირესობების, მაგალითად ქრისტიანების დევნას ასწავლიან, რაც ქრისტიანობაზე კონვერტირებულებს საფრთხის წინაშე აყენებს. თუმცა, საფრთხე ძირითადად ოჯახის წევრების მხრიდან მომდინარეობს, რადგან, ისლამიდან განდგომა სამარცხვინოდ ითვლება.

მაშინ, როდესაც ძველი ისტორიული ტაძრები შედარებით თავისუფლად ფუნქციონირებენ, ისინი მაინც მნიშვნელოვანი კონტროლის ქვეშ არიან და ხშირად ხდება მათზე თავდასხმები. ტაძრები, რომლებიც ჩართულები არიან პროპაგანდის და ინფორმაციის გავრცელების საქმიანობაში, დევნას განიცდიან, ხოლო ყველა ქრისტიანი ინსტიტუციონალურ დისკრიმინაციას აწყდება. ქრისტიანებისთვის განკუთვნილია ის საქმიანობები, რომლებიც „ბინძურ“ და „სამარცხვინო“ საქმიანობად ითვლება. ბევრი მორწმუნე კაბალური შრომის მსხვერპლი ხდება. პაკისტანში ღვთისგმობის შესახებ არსებული კანონების ძირითადი სამიზნე რელიგიური უმცირესობებია, უმეტესად კი ის ქრისტიანები, რომლებიც თავიანთი სარწმუნოების გავრცელებას ცდილობენ.

კონვერტირებულები, რომლებიც სალოცავად ან სხვა აქტივობებისთვის იკრიბებიან, დიდი რისკის ქვეშ არიან. მათ ყოველთვის თვალყურს ადევნებენ და ამოწმებენ. ისიც კი, ვინც შემთხვევით შეხვდება ამ კონვერტირებულებს, თვალყურის ობიექტები ხდება. პატარა ქალაქებსა და სოფლებში მცხოვრებ ქრისტიან მშობლებს, აიძულებენ რომ თავიანთი შვილები ისლამური განათლების მისაღებად ადგილობრივ მადრასებში გააგზავნონ, სადაც მათ ადრეულ ასაკში აიძულებენ ისლამის მიღებას.

ყოველწლიურად, დაახლოებით 700 გოგოს და ქალის გატაცება ხდება პაკისტანში. მათგან ზოგი სექსუალური ძალადობის, მუსლიმზე იძულებითი ქორწინების და ისლამის იძულებით მიღების მსხვერპლი ხდება. ღვთისგმობის ბრალდებით ქრისტიანების მკვლელობები კვლავ გრძელდება. 2017 წლის ივნისში ქრისტიანი კანალიზაციის მუშა დაიღუპა საავადმყოფოში, რადგან სამმა მუსლიმმა ექიმმა უარი განაცხადა მისთვის ხელის ხლებაზე, რადგან რამადანის მარხვის დროს მათ არ სურდათ ხელების დასვრა.[2]

ორგანიზაცია „ღია კარები – მსოფლიოში დევნილ ქრისტიანთა სამსახურში“ 2018 წლის ანგარიშში აღნიშნავს, რომ პაკისტანი ძალადობის მაჩვენებლის მიხედვით მსოფლიოს ქვეყნებს შორის მაღალ საფეხურზეა. პაკისტანელი პასტორი საბქათი აღნიშნავს, რომ „აქ ჩვენ ყოველთვის გვეშინია ადგილობრივ მეჩეთებში მოლების ქადაგებების. ისინი ახალგაზრდა მუსლიმ მამაკაცებს შთააგონებენ, რომ ჩვენი ახალგაზრდები აიძულონ, რომ სარწმუნოება შეიცვალონ და მუსლიმები გახდნენ. თუ კონვერტაცია მიზანია, გატაცება, გაუპატიურება, ძალადობა და მუქარები, ამ მიზნის განხორციელების საშუალებებია.“[3]

[1]  EASO – European Asylum Support Office: EASO COI Meeting Report: Pakistan; 16-17 October 2017; Rome

[accessed March 22, 2018]

[2] Open Doors World Watch Report 2018 WORLD WATCH LIST 2018 – Pakistan  https://www.opendoorsusa.org/christian-persecution/world-watch-list/pakistan/ [accessed March 22, 2018]

[3] The Open Doors World Watch Report 2018 WORLD WATCH LIST REPORT 2018

[accessed March 22, 2018]

ირანი. შიიზმიდან სუნიზმზე კონვერტირებულთა მიმართ დამოკიდებულება. თებერვალი, 2018

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი მსოფლიოში რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2016 წლის ანგარიშში წერს, რომ ირანის ისლამური რესპუბლიკის მოსახლეობა დაახლოებით 82.8 მილიონია. მუსლიმები მოსახლეობის 99%-ს შეადგენენ; 89-94% შიიტები, ხოლო 5-9% სუნიტები (ძირითადად თურქმენები, არაბები, ბალუჩები და ქურთები) არიან. ისლამის შიიტური მიმდინარეობა ირანის სახელმწიფო რელიგიაა.

ქვეყნის კონსტიტუცია ადგენს, რომ სუნიტური სწავლების ჰანაფის, შაფის, მალიკის, ჰანბალისა და ზაიდის მიმდინარეობები „იმსახურებენ სრულ პატივისცემას“ და მათი მიმდევრები არიან თავისუფლები, აღასრულონ რელიგიური მსახურება. კონსტიტუცია ადგენს, რომ აღნიშნული სწავლებების მიმდევრებს უფლება აქვთ ჰქონდეთ საკუთარი სამართალი რელიგიური სწავლების და ზოგიერთი პირადი საკითხის გადაწყვეტისას, მათ შორის ქორწინება, განქორწინება და მემკვიდრეობასთან დაკავშირებული თემების შემთხვევაში. ირანში კონვერტაციის მხოლოდ ერთი ფორმაა აღიარებული – სხვა რელიგიიდან ისლამზე კონვერტაცია. ისლამიდან განდგომა სიკვდილით დასჯადი ქმედებაა. კანონით არა მუსლიმმა არ შეიძლება საჯაროდ არწმუნოს და სცადოს მუსლიმის კონვერტაცია.[1]

როგორც „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, სუნიტი მუსლიმები უჩივიან იმ გარემოებას, რომ მათ უშლიან მეჩეთების მშენებლობას დიდ ქალაქებში და ასევე უქმნიან სირთულეებს სამთავრობო რგოლებში დასაქმებისას.[2]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ მთავრობა დისკრიმინაციულად ექცევა რელიგიურ უმცირესობებს, მათ შორის სუნიტ მუსლიმებს და ზღუდავს აზერების, ქურთების, არაბებისა და ბალუჩების როგორც კულტურულ, ასევე პოლიტიკურ აქტივობებს. 2017 წლის 2 აგვისტოს, ცნობილმა სუნიტმა ლიდერმა მოლავი აბდოლჰამიდმა წერილი მიწერა აიათოლა ხამენეის და სთხოვა, მოეხსნათ შეზღუდვები პარასკევის ლოცვაზე დიდ ქალაქებში და ნება დაერთოთ სუნიტებისთვის დანიშნულიყვნენ და დასაქმებულიყვნენ სუნიტებით დასახლებულ რაიონებში. გავრცელებული ინფორმაციით, აიათოლა ხამენეიმ საპასუხოდ განაცხადა, რომ ირანის კანონმდებლობა და შარიათის კანონი ავალდებულებს მთავრობას ნებისმიერ ირანელს მოეპყროს დისკრიმინაციის გარეშე მიუხედავად მისი რელიგიისა და ეთნიკური კუთვნილებისა.[3]

„Amnesty International“ თავის 2016/2017 წლების ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ რელიგიური უმცირესობები, მათ შორის ბაჰაის მიმდევრები, სუფისტები, იარესანები, კონვერტირებული ქრისტიანები და სუნიტი მუსლიმები განიცდიან დისკრიმინაციას როგორც კანონით, ასევე პრაქტიკაშიც, მათ შორის განათლების, დასაქმების და რელიგიური მსახურების კუთხით.[4]

აშშ-ის რელიგიის თავისუფლების კომისიის 2017 წლის ანგარიშის თანახმად, მინიმუმ 120 სუნიტი მუსლიმი იხდის სასჯელს მათ რწმენასთან და რელიგიურ აქტივობებთან დაკავშირებული ბრალდებებით. 2016 წლის აგვისტოში, დაახლოებით 22 სუნიტი მუსლიმი დასაჯეს სიკვდილით „ღმერთის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის“ გამო, მათ შორის სუნიტი სასულიერო პირი შაჰრამ აჰმადი, რომელიც 2009 წელს უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული დაუსაბუთებელი ბრალდებით დააკავეს და აიძულეს დანაშაული ეღიარებინა. რამდენიმე სუნიტი მუსლიმი ასევე სასიკვდილო განაჩენის აღსრულების მოლოდინშია; ისინი იგივე დანაშაულის ჩადენაში უსამართლო სასამართლო პროცესის შემდეგ დაადანაშაულეს. სუნიტი საზოგადოების ლიდერების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, მათ თეირანში მეჩეთის აშენების უფლება არ მისცეს; ისინი ასევე საუბრობენ გავრცელებული შეზღუდვების შესახებ, მათ შორის რელიგიურ მსახურებაზე და საჯარო სკოლებში სუნიტურ სწავლებებზე. ირანის ხელისუფლებამ, ასევე, გაანადგურა სუნიტური რელიგიური ლიტერატურა და მეჩეთები აღმოსავლეთ ირანში.[5]

„წარმოშობის ქვეყნის ინფორმაციისა და კვლევის ცენტრი (CORI)“ 2014 წელს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში შიიზმიდან სუნიზმზე კონვერტირებული მუსლიმების შესახებ წერს, რომ 2014 წელს 20 არაბი ირანელი დააპატიმრეს შიიზმიდან სუნიზმზე კონვერტაციის გამო. გავრცელებული ინფორმაციით, უსაფრთხოების სამსახურებმა რეგიონში დაარბიეს კონვერტირებულები; ირანში ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო კამპანიის ინფორმაციით, „26 თებერვალს, აჰვაზსა და ხუზესტანის პროვინციაში უსაფრთხოების აგენტებმა დააპატიმრეს 20 არაბი ირანელი“, – განაცხადა ადამიანის უფლებათა აქტივისტმა კარიმ დაჰიმიმ. მისივე ინფორმაციით, დაკავებულები ხაშაიარისა და ალევის სამეზობლოს წარმოადგენდნენ აჰვაზში. ისინი ალევის სამეზობლოს ერთერთი არაბის სახლში ყურანის წასაკითხად შეიკრიბნენ, როდესაც უსაფრთხოების აგენტები სახლში შეიჭრნენ და ყველანაირი გაფრთხილების გარეშე დააპატიმრეს. დაკავებას გადაურჩა სახლის პატრონი, რომელიც სურსათის საყიდლად იყო გამოსული და როდესაც სახლთან პოლიციის მანქანები დაინახა, გაიქცა. ადამიანის უფლებათა აქტივისტი აცხადებს, რომ არცერთი მათგანი არ იყო ჩართული პოლიტიკურ აქტივობებში და რომ მათი დაკავება დაკავშირებულია იმასთან, რომ რეგიონში უსაფრთხოების ძალები კონვერტირებულებს არბევენ. უკანასკნელ წლებში ბევრი ირანელი კონვერტირდა შიიზმიდან სუნიზმზე, განსაკუთრებით, შაუშის, აბადანის, შადეგანისა და ხორამშაჰრის რეგიონებში; ირანის ხელისუფლება შეშფოთებულია სუნიტი მოსახლეობის ზრდით აღნიშნულ რეგიონებში და ამიტომ ისინი ძალიან მკაცრები არიან კონვერტირებულების მიმართ.

2014 წლის ივლისში ადგილობრივმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ „საერთაშორისო კამპანია სუნიტი პატიმრები ირანში“ გაავრცელა ინფორმაცია კონვერტირებული სუნიტების დაპატიმრების შესახებ. რამდენიმე დღეში ოცამდე კონვერტირებული სუნიტი დააპატიმრეს. ირანის შიიტური მთავრობა ძალიან შეშფოთებულია ტრადიციულად შიიტურ ხუზესტანში სუნიტების მომრავლებით. პროვინციაში გაავრცელეს სუნიტური რწმენის დამცინავი 6000-ზე მეტი წიგნი; წიგნებზე მითითებული იყო, რომ ისინი მთავრობის დავალებით დაიბეჭდა. იგივე ორგანიზაციის ინფორმაციით, უსაფრთხოების ძალებმა სუნიზმზე კონვერტაციის შემდეგ 9 პირი დააპატიმრეს ხუზესტანის პროვინციაში, ქალეჰ ჩანანში.

ადამიანის უფლებათა აქტივისტების ინფორმაციით, სუნიზმზე კონვერტაციის გამო ერთი პირი დააპატიმრეს, ასევე, აჰვაზის პროვინციაში, ირანის სამხრეთ-დასავლეთით. უსაფრთხოების ძალებმა, ასევე, დააპატიმრეს 20-ზე მეტი კონვერტირებული სუნიტი ყურანისა და არაბული ენის სწავლების შეხვედრაზე აჰვაზში.[6]

[1] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Iran, 15 August 2017, available at:

[accessed 7 February 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Iran, 19 January 2018, available at:

[accessed 7 February 2018]

[3] Human Rights Watch, World Report 2018 – Iran, 18 January 2018, available at:

[accessed 7 February 2018]

[4] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Iran, 22 February 2017, available at:

[accessed 7 February 2018]

[5] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 1: USCIRF-recommended Countries of Particular Concern (CPC) – Iran, 26 April 2017, available at:

[accessed 7 February 2018]

[6] Country of Origin Research and Information (CORI), Iran: Information on situation of persons who convert from Shia to Sunni Islam; how are they treated by the State and its organs, 6 November 2014, Iran1114, available at:

[accessed 7 February 2018]