იორდანია. ადამიანის უფლებების დაცვა; რელიგიის შეცვლა. დეკემბერი, 2020

ზოგადი მდგომარეობა იორდანიაში – ჟენევის აკადემიის პროექტის RULAC –  „კანონის უზენაესობა შეიარაღებული კონფლიქტისას (Rule of Law in Armed Conflicts) მიხედვით, იორდანია ჩართულია „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ მიმართულ საერთაშორისო ხასიათის შეიარაღებული კონფლიქტში, რაც მისი სამხედრო ძალების მიერ ერაყში და სირიაში საავიაციო იერიშების მიტანით გამოიხატება. ის ასევე ჩართულია იემენსა და სირიაში მიმდინარე არასაერთაშორისო ხასიათის შეიარაღებულ კონფლიქტში.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი იორდანიაში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ იორდანიის ჰეშემიტურ სამეფო წარმოადგენს კონსიტუციურ მონარქიას, რომელსაც მეფე აბდულლა II იბნ ჰუსსეინი მართავს. ქვეყნის მულტიპარტიული პარლამენტი შედგება 65 წევრიანი სენატისა და 130 წევრიანი წარმომადგენელთა პალატის მიერ, რომელთაც ხალხი არჩევნების გზით ირჩევს. უკანასკნელი არჩევნები 2016 წელს ჩატარდა. საერთაშორისო სადამკვირვებლო ორგანიზაციების ცნობით, არჩევნები იყო კარგად ორგანიზებული, ტექნიკურად გამართული, თავისუფალი და სამართლიანი.

ქვეყნის შიდა უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი ძირითადი ორგანოა საჯარო უსაფრთხოების დირექტორატი, რომელიც შინაგან საქმეთა სამინისტროს ექვემდებარება. ამას გარდა, შიდა უსაფრთხოებაზე ზრუნავს სამოქალაქო თავდაცვის დირექტორატი, ჯანდარმერია და ზოგადი დაზვერვის დირექტორატი (ეს უკანასკნელი უშუალოდ მეფეს ექვემდებარება). ქვეყნის საგარეო უსაფრთხეობას თავდაცვის სამინისტრო უზრუნველყოფს. ანგარიშის მიხედვით, სამოქალაქო ინსტიტუციები ინარჩუნებდნენ ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე.

მიმდინარე წელს დაფიქსირებულ მნიშვნელოვან უფლებადარღვევათა შორის იყო: უსაფრთხოების ძალების მიმართ არსებული სავარაუდო წამების ბრალდებები; პირთა, მათ შორის – ჟურნალისტთა და აქტივისტთა თვითნებური და უკანონო დაკავებები; მოქალაქეთა პირადი ცხოვრების უფლების დარღვევა; თავისუფალი აზრის და მედიის თავისუფლების კუთხით არსებული შეზღუდვები, ცენზურა და ვებ-გვერდების დაბლოკვა; შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლებების კუთხით არსებული შეზღუდვები; კორუფცია; ქალთა „ღირსებით მოტივირებული მკვლელობები“; ლგბტი თემის მიმართ ძალადობა და ზოგიერთ სექტორში არსებული სამუშაო პირობები, რომლებიც იძულებით შრომას უტოლდებოდა.

მართლია, დაუსჯელობა ფართოდ გავრცელებულ პრობლემას წარმოადგენდა, თუმცა, მთავრობა დგამდა ლიმიტირებულ, არა-გამჭირვალე ნაბიჯებს, რათა გამოეძიებინა და სათანადოდ დაესაჯა უფლებადარღვევებში დამნაშავე პირები.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House-ის იორდანიაში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, ქვეყანა შეფასებულია, როგორც „ნაწილობრივ-თავისუფალი“ (ინდექსი 37/100).

ანგარიშის მიხედვით, იორდანიაში მონარქიული წყობაა, სადაც პოლიტიკასა და მთავრობაში მთავარ როლს მეფე თამაშობს. პარლამენტის ქვედა პალატი არჩევნების შედეგად კომპლექტდება, თუმცა, არსებული საარჩევნო სისტემა ოპოზიციას არახელსაყრელ პოზიციაში აყენებს და, ზოგადადაც, პალატას პრაქტიკაში არც ისე დიდი ძალაუფლება გააჩნია. მედია და სამოქალაქო საზოგადოებრივი ჯგუფები შემზღუდველ კანონებსა და სამთავრობო გავლენას ექვემდებარებიან. ქვეყნის სასამართლო სისტემა დამოუკიდებლობას მოკლებულია და ხშირად ვერ ახერხებს სათანადო პროცესუალური საკითხების გარანტირებას.

2019 წელს მომხდარი მნიშვნელოვან მოვლენათა შორის იყოს უმუშევრობის, საჯარო სექტორში დაბალი ანაზღაურებისა და კორუფციის წინააღმდეგ მიმართული მასშტაბური დემონსტრაციები, რომლებიც წლის განმვალობაში, სხვადასხვა პერიოდში მიმდინარებოდა. ამას ასევე დაემატა მასწავლებლების 30 დღიანი გაფიცვა სექტემბერში. ისინიც დაბალ ანაზღაურებას აპროსტესტებდნენ. განსხვავებული აზრის გამო, შესაბამისმა სამსახურებმა დააპატიმრეს ათობით აქტივისტი. [3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch იორდანიაში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის იანვარში გამოქვეყნებული ანგარიშის (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) მიხედვით, 2019 წელს იორდანიის მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის წინააღმდეგ მიმართული დემონსტრაციები გაიზარდა, რომელთაც სექტემბერში მასწავლებელთა ერთ თვიანი გაფიცვაც დაემატა. ისინი ითხოვდნენ მთავრობის მიერ 2014 წელს დაპირებულ 50 %-იან ზრდას ხელფასებთან მიმართებით. საბოლოოდ, მოლაპარაკებები შედგა და მიღწეულ იქნა შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც მასწავლებლებს კვალიფიკაციის მიხედვით, 35-დან 75 %-მდე გაეზარდათ ანაზღაურება. ანგარიშის მიხედვით, იორდანიის კანონმდებლობა კრძალავს მეფის, უცხო ქვეყნების, სამთავრობო ჩინოსნებისა და ინსტიტუციების, ისლამისა და ქრისტიანობის შეურაცხმყოფელი აზრის გამოხატვას. მზარდი პროსტესტების ფონაზე, ხელისუფლებამ დააკავა 30-მდე პოლიტიკური და ანტი-კორუფციონერი აქტივისტი. დაკავებულთა უმრავლესობა დაკავშირებული იყო პოლიტიკურ აქტივისტთა ფართო მოძრაობა ჰირაქთან (hirak).

2019 წლის ნოემბრის მდგომარეობით, მთავრობას არ აღუსრულებია არც ერთი სასიკვდილო სასჯელი, თუმცა, იორდანიის ადამიანის უფლებათა ეროვნული ცენტრის ინფორმაციით (NCHR), 2018 წლის ბოლოსთვის, ე.წ. „სასიკვდილო რიგში“ იდგა  151 პირი. ივლისში, უსაფრთხოების ძალებმა მადაბას პროვინციაში, ადგილობრივი ტრადიცია – „ჯალვა“-ს საფუძველზე, საკუთარი სახლებიდან გააძევეს ალ-შაჰინის ოჯახის 200-ზე მეტი წევრი. აღნიშნული ტრადიცია გულისხმობს მკვლელობაში ბრალდებული პირების ოჯახის წევრების გახიზვნას სხვაგან, რათა თავიდან აცილებულ იქნას შურისძიებით მოტივირებული მკვლელობები (ე.წ. სისხლის აღება). აღნიშნული ტრადიცია წარმოადგენდა იორდანიის კონსტიტუციის უხეშ დარღვევას და, უკანასკნელ წლებში, შინაგან საქმეთა სამინისტრო ცდილობდა ამ კუთხით კანონმდებლობის დახვეწას.[4]

2. რელიგიის შეცვლა

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი იორდანიაში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყნის კონსტიტუციის თანახმად, ისლამი სახელმწიფო რელიგიაა, თუმცა გარანტირებულია „თაყვანისცემისა და რელიგიური  რიტუალების აღსრულების ყველა ფორმა“, თუ ისინი თავსებადია საჯარო წესრიგთან და მორალთან. ამას გარდა, ქვეყნის ძირითად კანონში აღნიშნულია, რომ მოქალაქეები არ შეიძლება დაექვემდებარონ რელიგიის კუთხით დისკრიმინაციას და რომ მეფე აუცილებლად მუსლიმი უნდა იყოს. თუმცა, კონსტიტუციაში არაფერია წერია პირის უფლებაზე, შეიცვალოს მრწამსი და კონვერტირდეს სხვა რელიგიაზე. საინტერესოა, რომ არც სამოქალაქო და არც სისხსლისამართლებრივ კანონმდებლობაში, არანაირი რეგულაცია (და, შესაბამისად – სანქცია) აღნიშნულ საკითხზე არ არსებობს.

კონსტიტუცია შარიათის სასამართლოებს ანიჭებს უფლებას, განსაზღვრონ ყველა მუსლიმის პირადი სტატუსი. შარიათი არ აღიარებს ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირებულ პირებს, კვლავ მიიჩნევს მათ მუსლიმებად, თუმცა მათთან მიმართებაში გამოიყენება ტერმინი – “განდგომილი“. ზემოხსენებული მიდგომიდან გამომდინარე, ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირებს არ ეძლევათ უფლება, საკუთარ ელექტრონულ ჩანაწერებში შეიცვალონ რელიგიური კუთვნილება (2016 წლიდან იორდანიის პირადობის მოწმობაზე რელიგიური კუთვნილება აღარ არის დატანილი და ეს ინფორმაცია მხოლოდ ელექტრონულ ბაზაში ინახება).

რაც შეეხება მთავრობის მხრიდან, ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ დამოკიდებულებას, ანგარიშის მიხედვით, ისინი ავრცელებდნენ ცნობებს, რომ უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ექვემდებარებოდნენ როგორც დაკითხვას მათი რელიგიური შეხედულებებისა და რიტუალების შესახებ, ასევე – თვალთვალს. აღნიშნული ქმედებები განპირობებული იყო სამთავრობო კამპანიით, რომლის ფარგლებშიც ის ცდილობდა თავიდან აეცილებინა პირთა კონვერტაცია მათ მიერ კონკრეტულად განქორწინების ან მემკვიდრეობის კუთხით სხვადასხვა ბენეიფიტების მიღებისთვის (ანგარიშის მიხედვით, იორდანიაში განქორწინებისთვის სხვადასხვა სამართლებრივი პროცედურა მოქმედებს, რაც განპირობებულია პირის რელიგიური კუთვნილებით. ისინი ზოგჯერ მიმართავენ კონვერტაციას, რათა თავი აარიდონ მათთვის დაწესებულ შესაბამის პროცედურას და ისარგებლონ სხვა რელიგიური ჯგუფებისთვის დაწესებული, შედარებით მარტივი, მსუბუქი და მომგებიანი წესებით). ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებული ზოგიერთი პირი ასევე აცხადებდა, რომ თაყვანისცემას და რელიგიური რიტუალების აღსრულებას განაგრძობდა ფარულად, რათა თავიდან აერიდებინა უსაფრთხოების ძალების მხრიდან მკაცრი შემოწმება. ანგარიშის მიხედვით, გამომდინარე შარიათის მიხედვით კონვერტაციის აკრძალვაზე, სამთავრობო თანამდებობის პირები, ზოგადად, უარს აცხადებდნენ საჯარო დოკუმენტეზე პირების რელიგიური კუთვნილების შესაბამის გრაფაში „ისლამის“ სხვა რელიგიით შეცვლაზე. შესაბამისად, კონვერტირებული პირის რეალური რელიგიური კუთვნილება არ ემთხვეოდა მათ დოკუმენტებზე დაფიქსირებულ რელიგიას, რის გამოც ისინი ექვემდებარებოდნენ პირადი სტატუსების შესახებ (ქორწინება, განქორწინება, მემკვიდრეობა) მუსლიმურ კანონმდებლობას და საჩივრებს „განდგომილობის“ თაოებაზე.

ანგარიშში ასევე საუბარია ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვეტირებულ პირთა მიმართ იორდანიული საზოგადოების დამოკიდებულებაზე. ანგარშის მიხედვით, ზემოხსენებულ პირები ავრცელებდნენ ცნობებს, რომ ექვემდებარეობდნენ სოციალურ „ოსტრაკიზმს“ (განდევნა, გარიყვა) , მუქარებს, ფიზიკურ და ვერბალურ ძალადობას, მათ შორის – ცემას, შეურაცხყოფას და დაშინებას, როგორც ოჯახის წევრებისა და მეზობლების, ასევე – თემისა და ტომების წევრების მხრიდან. ზოგიერთი მათგანი აღნიშნავდა, რომ ლოცულობდა ფარულად, რადგან ეშინოდა იმ სოციალური სტიგმის რასც, კონვერტირებული პირების მიმართ აქვს ადგილი. სხვები კი აცხადებდნენ, რომ მათ მიმართ ხშირად ადგილი ჰქონდა ძალადობის შესახებ ქრონიკულ და დამაჯერებელ მუქარებს იმ ოჯახის წევრების მხრიდან, როლებიც ცდილობდნენ, ამ გზით, დაეცვათ ტრადიციული ღირსება.საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ცნობით, მდედრობითი სქესის კონვერტირებული პირები, ამ კუთხით, განსაკუთრებით მოწყვლად კატეგორიას წარმოადგენდნენ. ისინი ასევე ავრცელებდნენ ინფორმაციას, რომ ადგილი ჰქონდა ქალი კონვერტირებული პირების მუსლიმებზე იძულებითი ქორწინებების შემთხვევებს, რათა „შეენარჩუნებათ ოჯახის ღირსება“. ეკლესიების ლიდერები კვლავ ავრცელებდნენ ცნობებს, რომ ფიქსირდებოდა ძალადობა და დისკრიმინაცია კონვერტირებული პირების და რომანტიულ ურთიერთობაში მყოფი სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირების მიმართ. ისლამიდან კონვერტირებული ზოგიერთი  პირი გამოხატავდა ინტერესს საზღვარგარეთ გადასახლებაში, რაც განპირობებული იყო მათ მიმართ დისკრიმინაციისა და ძალადობრივი მუქარების არსებობით.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ ისლამიდან კონვერტირებული პირები სოციალურ მედიასა და ონლაინ სივრცეში კრიტიკის განსაკუთრებული სამიზნეები იყვნენ.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House-ის იორდანიაში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, ისლამი სახელმწიფო რელიგიადაა გამოცხადებული. მთავრობა  მკაცრად აკონტროლებს მეჩეთებში პოლიტიკური, სექტარული ან ექსტრემისტული ხასიათის რეტორიკას, ასევე – აღნიშნულ თებებზე ტექსტებისა და წიგნების გამოცემის პროცესს. მუსლიმ ღვთისმეტყველებს ესაჭირეობათ სათანადო სამთავრობო ნებართვა, რათა საჯაროდ იქადაგანონ და რელიგიური ცოდნა სხვებს გაუზიარონ. ბევრი ქრისტიანული ჯგუფია აღიარებულია, როგორც რელიგიური დენომინაცია ან ასოციაცია და მათ ყოველგვარი პრობელემების გარეშე, თავისუფლად შეუძლიათ აღასრულონ საკუთარი რელიგიური უფლებები, თუმცა, აკრძალული აქვთ მუსლიმებში ქრისტიანობის პროზელიტიზმი (რელიგიის ქადაგება).

ანგარიშის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ იორდანიაში, ბევრი მუსლიმური ქვეყნისგან განსხვავებით, ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირებული პირები არ ექვემდებარებიან „განდგომილობისთვის“ სისხლის სამართლებრივ დევნას, პრაქტიკაში მათ მიმართ მაინც ადგილი აქვს გარკვეული ტიპის ბიუროკრატიულ დაბრკოლებებსა და შევიწროებას.

ორგანიზაცია იორდანიაში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებულ ვითარებას მაქსიმალური 4 ქულიდან 2-ით აფასებს.[2]

[1] United States Department of State -2019 Report on International Religious Freedom: Jordan; published in June 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

[2] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Jordan; published in March 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

[1] Geneva Academy – Rulac – Rule of Law in Armed Conflicts; available at https://www.rulac.org/browse/countries/jordan  [accessed 17 December 2020]

[2] United States Department of State – Country Report on Human Rights Practices 2019 – Jordan; published in March 2020; available at

[accessed 17 December 2020]

[3] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Jordan; published in March 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

[4] Human Rights Watch – World Report 2020 – Jordan; published in January 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

ეგვიპტე. პირთა კონვერტირებისას შვილებზე მეურვეობის საკითხი. ოქტომბერი, 2020

ავტორი  ნატალი ბერნარდ-მოგრიონი  „გერმანიის ტექნიკური თანამშრომლობის“ ორგანიზაციის (GTZ) მიერ 2010 წლის მარტში გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელოში სახელწოდებით – „პირადი სტატუსების შესახებ კანონები ეგვიპტეში“ წერდა, რომ ეგვიპტეში, ზოგადად, შვილები (როგორც ვაჟები, ასევე – გოგონები) 15 წლის ასაკის მიღწევამდე, რჩებიან დედის მეურვეობის ქვეშ. მოსამართლეს, თუ ჩათვლის, რომ ეს ბავშვების საუკეთესო ინტერესებისთვის აუცილებელია, შეუძლია დედის მეურვეობა გაახაგრძლივოს. კანონი არ აწესებს ამ წესიდან რაიმე ტიპის განსხვევებას ქრისტიანი დედების შემთხვევაში. თუმცაღა, უკანასკნელი წლების განმავლობაში პრაქტიკაში სხვაგვარი მიდგომა შეინიშნება, კერძოდ – ზოგიერთმა მოსამართლემ ქრისტიან დედებს შეუჩერა მუსლიმ შვილებზე მეურვეობა მათ მიერ 7 წლის ასაკის მიღწევის შემდეგ. სასამართლოს არგუმენტაციით, აღნიშნული ასაკი წარმოადგენს „რელიგიური მომწიფების ასაკს“ და ამის შემდგომ, ისლამური პრინციპების თანახმად, ბავშვები მუსლიმური წესით უნდა გაიზარდნონ, რასაც ქრისტიანი დედა ვერ უზრუნველყოფს.

სახელმღძვანელოს მიხედვით, ზოგადად, მამებს უფლება აქვთ, შვილები კვირაში 3 საათით მოინახულონ. შეხვედრის ადგილს, თუ ყოფილი მეუღლეები ამაზე ვერ შეთანხმდებიან, ადგენს სასამართლო. მამას უფლება არ აქვს, დედის ნებართვის გარეშე, საკუთარ სახლში აცხოვროს შვილები.[1]

საერთაშორისო საოჯახო სამართლის საკითხებზე მომუშავე პრესტიჟული ამერიკური საადვოკატო კომპანია – Law Office of Jeremy D. Morley, ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშზე დაყრდნობით, წერს, რომ ეგვიპტური კანონმდებლობის თანახმად, არსებობს ე.წ. პრეზუმფციული მეურვეობა, რაც ნიშნავს, რომ ზოგადად, ეგვიპური სასამართლოები, მეურვეობის საკითხის გადაწყვეტისას, უპირატესობას ანიჭებენ დედებს. როგორც წესი, დედის მეურვეობა შვილების მიერ 15 წლის ასაკის მიღწევამდე გრძელდება.

სასამართლო, როგორც წესი, იყენებს პრეზუმციული მეურვეობის პრინციპს, თუ დედა არის „წიგნის რელიგიის“ წარმომადგენელი (ქრისტიანი, მუსლიმი ან იუდეველი) და ის შეიძლება ჩაითვალოს „დედობისთვის შესაფერისად“. იმ შემთხვევაში, სასამართლო, ზოგადად, საჭიროებს დედის თანხმობას, რომ ის შვილებს მუსლიმებად აღზრდის. ამას გარდა, ეგვიპტური კანონმდებლობის თანახმად, მიღებულია, რომ იმ შემთხვევაში, თუ დედა (მუსლიმი ან არა-მუსლიმი) ხელახლა იქროწინებს, მან შესაძლოა შვილებზე მეურვეობა დაკარგოს. ამაზე გადაწყვეტილებას, ბავშვების საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით, იღებს სასამართლო. აღნიშნული წესი არ მოქმედებს მამებზე, ანუ მათ, ხელახალი დაქორწინების შემთვევაში, ჩვეულებრივად უნარჩუნდებათ მეურვეობა.

სტატიის მიხედვით, დედას შესაძლოა დაკარგოს პრეზუმფციულო მეურვეობა თუ ის ხელახლა იქორწინებს, ან თუ სასამართლო გადაწყვეტილებას მიიღებს, რომ ის „არ არის შესაფერისი პირი“ მეურვეობისთვის. ამ შემთხვევაში, არსებობს სასამართლოს მიერ ოჯახის წევრებისთვის (იმ შემთხვევაში, როდესაც მამის მეურვეობა სახეზე არაა) მეურვეობის მინიჭების წესი, სადაც რიგითობისას უპირატესობა ენიჭებათ დედის ოჯახის მდედრობითი სქესის წევრებს:

  • ბებია ან დიდი ბებია დედის ხაზით
  • ბებია ან დიდი ბებია მამის ხაზით
  • დეიდა დედის ხაზით
  • მამიდა მამის ხაზით
  • დისშვილი დედის ხაზით
  • დისშვილი მამის ხაზით

იმ შემთხვევაში, როდესაც ზემოხსენებული ნათესავები სახეზე არ არიან, მეურვეობის მინიჭებისას იერარქიულობა შემდეგია:

  • ბაბუა დედის ხაზით
  • დედის ძმა
  • დედის დისშვილი (ვაჟი)
  • მამის ძმა [2]

[1] GTZ – “PROMOTION OF WOMEN’S RIGHTS (EGYPT) – PERSONALSTATU LAWS IN EGYPT”; by Nathalie Bernard-Maugiron; published in March 2010 in Cairo; available at

[accessed 30 October 2020]

[2] Law Office of Jeremy D. Morley – STATE DEPARTMENT REPORT: EGYPT AND CHILD ABDUCTION; available at https://www.international-divorce.com/State-Department-Report:-Egypt-and-Child-Abduction [accessed 29 October  2020]

ირანი. ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ დამოკიდებულება. სექტემბერი, 2020

აშშ-ის საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისია 2019 წლის ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2018 წელი) ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ირანის მოსახლეობა 83 მილიონზე მეტია (2018 ივლისის მონაცემებით)[1]. აქედან 99,4% არის მუსლიმი, მათ შორის 90-95% შიიტი და 5-10% სუნიტი; რელიგიური უმცირესობა ირანში მოსახლეობის 1 პროცენტს შეადგენს და მოიცავს იარსანებს (დაახლოებით 1 მილიონი), ბაჰაებს, სხვადასხვა ქრისტიანულ დენომინაციებს, ზოროასტრებს, ებრაელებს და საბეან-მანდეანებს.[2] ამასთან, ამავე კონტექსტში აღსანიშნავია, რომ ირანის კონსტიტუციის თანახმად, ზოროასტრიზმის მიმდევრები, ებრაელები და ქრისტიანები (დაბადებით) წარმოადგენენ რელიგიურ უმცირესობათა იმ ჯგუფს, რომელთა მიერაც თავიანთი რელიგიური რიტუალების შესრულება დასაშვებია კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში (within the limits of the law).[3] აღნიშნულზე დამატებით ნიშანდობლივია, რომ ირანში ქრისტიანული საზოგადოების ეთნიკურ შემადგენლობასთან დაკავშირებით ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo) კვლევაში აღნიშნულია, რომ როგორც წესი ქრისტიანები სომხებთან და ასირიელებთან ერთად წარმოადგენენ ეთნიკურ უმცირესობათა ჯგუფს ირანში.[4] ამავე კვლევაში ქრისტიანებთან დაკავშირებით მითითებულია, რომ ის პირები, ვინც დაბადებით ქრისტიანები არიან იწოდებიან ,,ეთნიკურადაც ქრისტიანებად” (ethnic christians), ხოლო მაგალითისათვის პროტესტანტები, რომელთაც გააჩნიათ შიიტური წარმომავლობა იწოდებიან ,,არაეთნიკურ ქრისტიანებად” (non-ethnic christians).[5]

რაც შეეხება ირანში რელიგიის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ მოწესრიგებას, ზემოთ დასახელებულ ანგარიშში მითითებულია, რომ ქვეყნის კონსტიტუციით განსაზღვრულია, რომ ირანი ისლამურ რესპუბლიკას წარმოადგენს, სადაც ისლამის შიიტური მიმდინარეობა სახელმწიფოს ოფიციალურ რელიგიად არის აღიარებული.[6] ამასთან, კონსტიტუციის თანახმად, ნებისმიერი სამართლებრივი ნორმა ან/და (სოციუმში) დამკვიდრებული ტრადიცია უნდა შეესაბამებოდეს ისლამით დადგენილ/ განსაზღვრულ წესებს ე.წ ,,ისლამურ კრიტერიუმს“ (Islamic Criteria) და შარიათის კანონებს. ამასთან, ირანის კონსტიტუციის თანახმად, ნებისმიერი მოქალაქე სარგებლობს პოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკური  და კულტურული უფლებებით, რომლებიც შესაბამისობაში უნდა იყოს ,,ისლამის კრიტერიუმებთან“.[7]  რელიგიის შეცვლასთან (Apostasy) დაკავშირებით კანონში აღნიშნულია, რომ მუსლიმ პირებს ეკრძალებათ რელიგიის შეცვლა და ნებადართულია მხოლოდ სხვა პირთა მიერ (არამუსლიმები) რელიგიური კონვერტაცია ისლამზე.[8]

ირანში რელიგიის შეცვლასთან დაკავშირებით არსებული სამართლებრივი მოწესრიგების შესახებ ფინეთის იმიგრაციის სამსახურის (Finnish Immigration Servive) მიერ მომზადებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი მუსლიმი თეოლოგი აღნიშნავს, რომ დაბადებით მუსლიმს არ აქვს რელიგიის შეცვლის უფლება, მუსლიმთა წმინდა წიგნში (ყურანი) არ არსებობს მკაცრი ჩანაწერი (განსაზღვრული მითითება) რელიგიის შეცვლის შეუძლებლობის შესახებ.[9] რელიგიის შეცვლის სამართლებრივ შესაძლებლობაზე და თანმდევ გარემოებებზე ამახვილებს ყურადღებას ასევე  ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრი (Landinfo), რომელიც თავის კვლევაში აღნიშნავს, რომ ირანში რელიგიის შეცვლის აკრძალვის მიუხედავად, ხელისუფლებამ წარსულში ზოგიერთ შემთხვევაში ნებადართულად გამოაცხადა (tolerated) ირანში პროტესტანტული ეკლესიის საზოგადოების არსებობა, რომლის (საეკლესიო საზოგადოება) წევრების უმრავლესობაც სწორედ კონვერტირებული მუსლიმები არიან.[10] აღსანიშნავია, რომ ამავე საკითხთან დაკავშირებით კვლევაში აღნიშნულია, რომ ხელისუფლების მხრიდან გარკვეულ შემთხვევებში მსგავსი სასულიერო გაერთიანებების არსებობაზე ნებართვის დაშვების მიუხედავად, შემდგომში (ძირითადად 2009–2013 წწ.) ზოგიერთი ასეთი ეკლესია დაიხურა და კონვერტირებულ ქრისტიანებს ხშირად თავიანთი რელიგიური პრაქტიკის განხორციელება ინტერნეტ რესურსების გამოყენების საშულებით უხდებათ.[11]

ირანში რელიგიური კონვერტაციის პრაქტიკასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo) განცხადებით, რელიგიური კონვერტაცია ირანში ორ ძირითად ჯგუფს უკავშირდება. კერძოდ, რელიგიის შეცვლა (კონვერტაცია ქრისტიანულ რელიგიაზე) ირანში ჯერ კიდევ 1979 წლამდე (ე.ი ირანის ისლამური რესპუბლიკის შექმნამდე) დაიწყო დასავლური ტიპის სახელმწიფოების ,,მისიონერული მოქმედებების“ (missionary activities) შედეგად და შესაბამისად კონვერტირებული პირების პირველი ჯგუფიც სწორედ ამ პერიოდს უკავშირდება (1979 წლამდე კონვერტირებული პირები და მათი შთამომავლები).[12] ქვეყანაში არსებული შეზღუდვების მიუხედავად, რელიგიური კონვერტაციის მასშტაბური მეორე ტალღა 2005–2006 წწ. არის დაკავშირებული, როდესაც ირანში კვლავ გაიზარდა სხვა რელიგიაზე (ძირითადად ქრისტიანობა) კონვერტირებული პირების რაოდენობა.[13] კერძოდ, დასავლეთიდან მართული ,,მისიონერული საქმიანობის“ შედეგად (missionary work) კონვერტირებული პირების რიცხვი დასახელებულ წლებში კიდევ უფრო მზარდი გახდა. მისიონერები ქრისტიანული რელიგიის გასავრცელებლად აქტიურად იყენებდნენ საკაბელო ტელევიზიას, ინტერნეტს, სოციალურ მედიას და ავრცელებდნენ ბიბლიას. სწორედ ამ გარემოებების გათვალისწინებით, დღესდღეობით კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში მჭიდროდ თანამშრომლობენ საზღვარგარეთ არსებულ ქრისტიანულ ორგანიზაციებთან, რომლის შედეგადაც მათ (კონვერტირებული ირანელები) განავითარეს სხვადასხვა სახის საშუალებები (მათ შორის რელიგიური სახის ფორუმები), რომლებიც კონვერტირებულ პირებს რელიგიური ლიტერატურის მოპოვებისა და სასულიერო პირებთან კომუნიკაციის  შესაძლებლობას აძლევს.[14]

(შენიშვნა: ქვემოთ წარმოდგენილია ინფორმაცია ირანში ზოგადად კონვერტირებული ქრისტიანებისა და მათ შორის ისეთი კონვერტირებული პირების მდგომარეობის შესახებ, რომლებმაც რელიგია შეიცვალეს არა წარმოშობის ქვეყანაში, არამედ წარმოშობის ქვეყნის საზღვრებს გარეთ, სხვა სახელმწიფოში)

ირანში კონვერტირებული პირების მდგომარეობასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვან განმარტებას აკეთებს დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრო კვლევაში სახელწოდებით, ,,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“. კერძოდ, წინამდებარე კვლევაში აღნიშნულია, რომ კონვერტირებული ქრისტიანების დაკავების სავარაუდო შემთხვევები (რაოდენობა), ირანში ზოგადად კონვერტირებული ქრისტიანების რაოდენობასთან მიმართებით არის სტატისტიკურად, საგრძნობლად მცირე.[15] გარდა ამისა, კვლევა განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ არსებულ მონაცემებზე დაყრდნობით, ირანის ხელისუფლებისათვის, კონვერტირებულ ქრისტიანთაგან როგორც წესი სამიზნეს (დაკავების სამიზნე) წარმოადგენს ე.წ ,,ოჯახური (არაოფიციალური) ეკლესიების“ (house churches) ლიდერები და მსგავსი რელიგიური შეკრებების ორგანიზატორები.[16] მაშასადამე, კვლევის თანახმად, ირანის ხელისუფლების მხრიდან დაკავების საფრთხე შესაძლოა ეხებოდეს არა ჩვეულებრივ (უბრალო) კონვერტირებულ პირებს, არამედ რელიგიურ ლიდერებსა და რელიგიური შეკრებების ორგანიზატორებს.[17] აქედან გამომდინარე, დიდი ბრიტანეთის შსს–ს კვლევაში აღნიშნულია, რომ ირანის ხელისუფლების ძირითად მიზანს წარმოადგენს ქრისტიანობის გავრცელების შეჩერება, თუმცა მათ ხელთ არსებული რესურსების გათვალისწინებით, ხელისუფლებას ყველა კონვერტირებული ქრისტიანის შესახებ ინფორმაციის მოძიება და მათი კონტროლი არ ხელეწიფება.[18]

აღნიშნულზე დამატებით, ზემოთ დასახელებული კვლევის მიხედვით, მხოლოდ ქრისტიანულ რელიგიაზე კონვერტაცია არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს წარმოშობის ქვეყანაში დევნის საფრთხის წარმოსაშობად.[19] ხელისუფლების მხრიდან დევნის საფრთხის არსებობა დამოკიდებულია კონვერტირებული პირის მიერ განხორციელებულ მოქმედებებზე, რომელიც სახელმწიფოსათვის მკაფიოდ (ადვილად) აღსაქმელი უნდა იყოს (the degree to which their conversion is ‘visible’).[20] მაგალითისათვის, წინამდებარე კვლევაში მითითებულია, რომ ხელისუფლებისათვის ადვილად აღსაქმელი კონვერტაციის შემთხვევა შესაძლებელია იყოს პროზელიტიზმი (proselytising activities) და ასეთი პირების წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში სწორედ ისინი შეიძლება აღმოჩნდნენ დევნის საფრთხის წინაშე. ამასთან, არამხოლოდ პროზელიტიზმის განმახორციელებელი პირები, არამედ ასევე ისინიც, ვინც ქვეყნის დატოვებამდე სახელმწიფოს მხრიდან (სხვადასხვა მიზეზით) განსაკუთრებული დაკვირვების ქვეშ იმყოფებოდნენ, შესაძლებელია დადგნენ რელიგიური კონვერტაციის გამო (დამატებითი ფაქტორი) დევნის საფრთხის წინაშე. ამასთან, კვლევის თანახმად, ის პირები, ვინც შეიცვლა რელიგია საზღვარგარეთ, შემდგომ დაბრუნდნენ ირანში და არ არიან პროზელიტიზმით დაკავებული, შეუძლიათ შეძლებისდაგვარად შეუმჩნევლად (discreetly) შეასრულონ თავიანთი რელიგიური ტრადიციები.[21]

საინტერესოა ასევე ამ საკითხთან დაკავშირებით, ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo) კვლევა (აღნიშნული კვლევა ეფუძნება 2016 წელს ე.წ ,,ფაქტების დამდგენი მისიის“ (fact finding mission) განხორციელებისას მიღებულ შედეგებს), რომლის თანახმადაც, ორგანიზაცია Human Rights Watch-ის წარმომადგენელთან კვლევის განმახორციელებელი პირების სამუშაო შეხვედრისას, მათ (Human Righs Watch) განაცხადეს, რომ ირანის ხელისუფლება იშვიათად ინტერესდებია უშუალოდ კონვერტირებული პირებით (ინდივიდუალური საქმეებით).[22] მიუხედავად ამისა, კვლევაში ნათქვამია, რომ იმ შემთხვევაში თუკი ცენტრალური სადაზვერვო სამსახური  აღმოაჩენს, რომ მაგალითად კონვერტირებული პირის საცხოვრებელ სახლში (კერძო საკუთრებაში) იმართება რელიგიური შეკრებები, შესაძლებელია სწორედ ასეთ შემთხვევაში დაინტერესდეს ინდივიდუალური კონვერტაციის შემთხვევით ხელისუფლება. კერძოდ, Amnesty International და Human Rights Watch აღნიშნავენ, რომ როგორც წესი ირანში ხელისუფლებისათვის განსაკუთრებით საყურადღებოა ის ორგანიზაციები და პირები, ვინც ეწევა ე.წ ,,მისიონერულ საქმიანობას“ (missionary activities) და ავრცელებენ ისეთ რელიგიური ლიტერატურას, როგორიცაა მაგალითად ბიბლია. თუმცა აქაც ექსპერტები დასძენენ, რომ ხელისუფლების მხრიდან ინტერესის გამოვლენის ხარისხი დამოკიდებულია თავად ორგანიზაციის საქმიანობის არეალზე, სპეციფიკაზე (რამდენად მნიშვნელოვანია მათ მიერ განხორციელებული ქმედებები).[23] ამასთან, ირანის ეკლესიათა გაერთიანების (საბჭოს) სასულიერო პირმა (პასტორმა) Landinfo-სთან საუბრისას განაცხადა, რომ ირანში ძირითადად ის პირები არიან ხელისუფლების მხრიდან დევნის საფრთხის წინაშე, ვინც მუსლიმთა გაქრისტიანებაში აქტიურ მონაწილეობას იღებს (თავიანთ კერძო საკუთრებას იყენებენ ,,საოჯახო  (არაოფიციალური) ეკლესიების“ ფუნქციონერებისათვის).[24] გარდა ამისა, სხვა (ეთნიკურად ირანელი) პასტორი ასევე აღნიშნავს, რომ ირანში კონვერტირებულ ქრისტიანებს შეუძლიათ ჩვეულებრივ განაგრძონ ცხოვრება და მონაწილეობა მიიღონ ე.წ ,,საოჯახო (არაოფიციალურ) ეკლესიებში“ გამართულ რელიგიურ რიტუალებში, თუმცა აქვე მნიშვნელოვანია, რომ პასტორის განცხადებით, კონვერტირებული პირების მოქმედებები შესაბამისობაში იყოს ქვეყანაში დამკვიდრებულ სოციალურ ნორმებთან და ირანული საზოგადოებაში არსებულ სოციალურ (ცხოვრების სტილი) ჩარჩოებთან. კერძოდ, პასტორი აღნიშნავს, რომ კონვერტირებული პირებისათვის პრობლემის წარმოშობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად მკაფიოდ აღსაქმელია საზოგადოებისათვის მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებები. მაგალითისათვის, პასტორმა დაასახელა კონკრეტული შემთხვევა, როდესაც ერთ–ერთი ოჯახი ირანში მართავდა რელიგიურ შეკრებებს, ხოლო ამ უკანასკნელის ჩატარების ადგილი იყო კერძო სახლის ვერანდა, რა დროსაც რელიგიური შეკრების მონაწილეები ასევე უკრავდნენ გიტარაზე და მღეროდნენ სხვადასხვა სიმღერას, რაც მათი შეკრების ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით (სახლის ვერანდა) მკაფიოდ აღსაქმელი იყო მათ შორის მეზობლებისთვისაც. სწორედ ამ მიზეზით, ერთ–ერთმა მეზობელმა აღნიშნულის შესახებ სამართალდამცავ უწყებას მიაწოდა ინფორმაცია.[25]

აღნიშნულ ინფორმაციას ადასტურებს ასევე ერთ–ერთი კონვერტირებული პირი, რომელიც Landinfo–ს მონაცემებით ამჟამად ცხოვრობს ირანში. დასახელებულმა პირმა განმარტა, რომ მთავრობის დამოკიდებულება იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორი იქნება კონვერტირებული პირის მდგომარეობა ირანში, განსაზღვრავს ის თუ რამდენად თვალშისაცემია ამ უკანასკნელის (კონვერტირებული პირის) მოქმედებები (რელიგიური კუთხით) ირანში. წინამდებარე დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას ზემოთ აღნიშნულ პირს აძლევს ორი მნიშვნელოვანი მაგალითი საკუთარი გამოცდილებიდან. კერძოდ, კონვერტირებული ქალბატონი აცხადებს, რომ მაშინ როდესაც მისი ძმა დააკავეს ქრისტიანული რელიგიის პროპაგანდის ბრალდებით, ისიც (კონვერტირებული ქალბატონი) დაიბარეს სადაზვერვო სამსახურში განმარტების მისაცემად, რა დროსაც ქალბატონმა ასევე სადაზვერვო სამსახურის წარმომადგენელებს განუმარტა, რომ არამხოლოდ მისი ძმა, არამედ თავადაც კონვერტირებულ ქრისტიანს წარმოადგენდა. აღნიშნულის შემდეგ როგორც ამას კონვერტირებული ქალბატონი აცხადებს, სახელმწიფოს წარმომადგენელმა გამოხატა პატივისცემა მის მიერ არჩეული რელიგიისადმი, თუმცა ასევე განუცხადა, რომ მათ (კონვერტირებულ და–ძმას) თავი უნდა შეეკავებინათ რელიგიის პროპაგანდისაგან. ამასთან, აღნიშნული პირი დასძენს, რომ მან სახელმწიფო დაზვერვის სამსახურის წარმომადგენელს ასევე განუცხადა, რომ იმ შემთხვევაში თუკი სხვა პირები მას შეეკითხებოდნენ რელიგიური კუთვნილების შესახებ, კონვერტირებული ქალბატონი არ დამალავდა თავის რელიგიურ იდენტობას, რასთან დაკავშირებითაც სახელმწიფო სადაზვერვო სამსახურის წარმომადგენელს პრეტენზია არ ჰქონია და კონვერტირებულ ქალბატონის ურთიერთობა ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურის წარმომადგენელთან ამით დასრულდა.[26] გარდა ამისა, იგივე პირი სახელმწიფო სამსახურებთან თავისი ურთიერთობის შესახებ აღნიშნავს, რომ მაშინ როდესაც ამ უკანასკნელს სურდა პასპორტის დამზადება და მიმართა შესაბამის უწყებას, იქაც განაცხადა მისი რელიგიური იდენტობის შესახებ (რომ წარმოადგენდა კონვერტირებულ ქრისტიანს). ამის შემდგომ, უფლებამოსილმა თანამდებობის პირმა (საპასპორტო ოფიცერმა) დაარეგისტრირა (ოფიციალურად გააფორმა) განმცხადებლის მიერ მოწოდებული ინფორმაცია, განმცხადებელს გადასცეს პასპორტი, რითაც კონვერტირებულ ქალბატონს შესაძლებლობა მიეცა სხვების მსგავსად (მუსლიმები) ჩვეულებრივი წესით გაიარა საპასპორტო კონტროლი და სურვილის შემთხვევაში დაეტოვებინა წარმოშობის ქვეყანა.[27]

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრი (Landinfo) ზემოთ წარმოდგენილი მაგალითების შესახებ დასძენს, რომ აღნიშნული ფაქტები ადასტურებს იმას, რომ ირანის ხელისუფლებას არ აქვს კონვერტირებულ პირებთან უნიფიცირებული მიდგომა და შესაბამისად მათდამი მოპყრობა მეტწილად დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ქმედებებს განახორციელებს თავად კონვერტირებული პირი.[28]

აღნიშნულზე დამატებით, მაგალითად, ფინეთის იმიგრაციის სამსახურის (Finnish Immigration Service) მიერ მომზადებულ კვლევაში ნათქვამია, რომ რელიგიის შეცვლა ძალიან სენსიტიური თემაა ირანში. ზოგიერთი ადამიანი სასამართლოში დადანაშაულებულ იქნა ისლამზე უარის თქმისათვის (relinquishing Islam), თუმცა სასამართლოში განხილულ საქმეთა უმრავლესობაში, რელიგიის შეცვლა (apostasy) მითითებული იყო ჩადენილ სხვა დანაშაულებებთან ერთად.[29] ამასთან, წინამდებარე ნაშრომის მიხედვით, მხოლოდ რელიგიის შეცვლა იშვიათად არის სასამართლოში საქმის განხილვის საფუძველი, ხოლო ის საქმეები, რომლებიც აქამდე იქნა განხილული მათ შორის ,,რელიგიის შეცვლის“ მიზეზით, ეს უკანასკნელი (რელიგიური კონვერტაცია) მითითებულ იქნა, როგორც ბრალდების ერთ–ერთი საფუძველი. კერძოდ, ზემოთ დასახელებულ შემთხვევებში, რელიგიის შეცვლასთან ერთად, სასამართლომ განიხილა სხვა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ბრალდებებიც.[30] გარდა ამისა, კვლევის თანახმად, შესაძლებელია (ზემოთ წარმოდგენილ ნიშნებზე დაყრდნობით, გარდა რელიგიური აქტივობისა სხვა სახის პოლიტიკური აქტივობაც უნდა იყოს სახეზე), კონვერტირებული ქრისტიანი დააკავონ ირანში, თუმცა ასეთი პირების მიმართ სიკვდილით დასჯის გამოყენება შარიათის კანონების თანახმად (თუკი პირი ერთდროულად ახორციელებს რელიგიურ და პოლიტიკურ აქტივობას) არის ძალიან იშვიათი და გამოყენებულ იქნა მხოლოდ ერთეულ შემთხვევებში.[31]

დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს კვლევაში სახელწოდებით, ,,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“, ირანის გარეთ, სხვა სახელმწიფოში კონვერტირებული ქრისტიანების წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შესახებ მითითებულია, რომ კონვერტირებული პირების (მათ შორის ქრისტიანების) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, თუკი ისინი (პირები, რომლებმაც შეიცვალეს რელიგია) არ განახორციელებენ აქტიურ მოქმედებებს, რომლებიც დაკავშირებული იქნება ქრისტიანულ რელიგიასთან (მოიაზრება პროზელიტიზმი), წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას არ გახდებიან ხელისუფლების ინტერესის ობიექტები.[32]

ორგანიზაციამ სახელწოდებით, Middle East Concern[33] მნიშვნელოვანი განმარტება გააკეთა იმასთან დაკავშირებით, თუ როდის და რატომ შეიძლება შეექმნას კონვერტირებულ ქრისტიანს ირანში დაბრუნების შემთხვევაში პრობლემები. კერძოდ, Middle East Concen – ის თანახმად, უკან დაბრუნების შემდეგ კონვერტირებულ ქრისტიანს მხოლოდ მაშინ შეიძლება შეექმნას პრობლემა, თუკი აღნიშნულ პირს წარმოშობის ქვეყნის დატოვებამდეც ჰქონდა მნიშვნელოვანი სახის პრობლემა უსაფრთხოების სამსახურებთან (სახელმწიფოს სტრუქტურებთან).[34] წინააღმდეგ შემთხვევაში, Middle East Concern განმარტავს, რომ კონვერტირებული პირის ირანში დაბრუნება არ  არის საფრთხის შემცველი.[35]

დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებულ ანგარიშში, სახელწოდებით ,,საოჯახო (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“, აღნიშნულია, რომ თუკი კონვერტირებული პირი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას ღიად ისაუბრებს თავისი შეცვლილი რელიგიური კუთვნილების შესახებ სოციალურ მედიაში, მათ შორის “Facebook”–ზე, ამ შემთხვევაში სახელმწიფო ორგანოს წარმომადგენლებს ინფორმაცია ექნებათ პირის შეცვლილი რელიგიური იდენტობის შესახებ და შესაძლებელია სწორედ ამის საფუძველზე დაიწყონ მის მიმართ გამოძიება.[36] აქვე აღსანიშნავია, რომ ანგარიშის თანახმად, ის, თუ როგორ განვითარდება შემდგომში მოვლენები კონვერტირებული პირის მიმართ, უმეტესწილად დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ინფორმაციას მიაწოდებს რელიგიური კონვერტაციის შესახებ სახელმწიფო უწყებებს უშუალოდ კონვერტირებული პირი. ამასთან, ანგარიშში ნათქვამია, რომ გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც კონვერტირებული პირების შესახებ ინფორმაცია რაიმე  სხვა ნიშნის გამო (მაგალითად პოლიტიკური აქტივობა) უკვე აქვს სახელმწიფო უწყებებს და თუკი არიან ჩართულები ქრისტიანობის პროპაგანდაში ან ახორციელებენ ისეთ აქტივობებს, რაც შესაძლებელია (სახელმწიფოს აზრით) საფრთხის შემცველი იყოს ეროვნული უსაფრთხოებისათვის, სხვა შემთხვევაში კონვერტირებული პირები არ დაექვემდებარებიან რაიმე ტიპის მკაცრ სასჯელს.[37] გარდა ამისა, უშუალოდ კონვერტირებული პირის მიერ რელიგიის შეცვლის შესახებ ინფორმაციის განთავსება ისეთ სოციალურ პლატფორმაზე, როგორიცაა “Facebook” არ ნიშნავს იმას, რომ ასეთ შემთხვევაში ეს აუცილებლად გამოიწვევს პირისთვის გარკვეული სახის პრობლემის შექმნას და დადგება დევნის საფრთხის წინაშე. არამედ, ამის საპირწონედ, ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ასეთ დროს იწყება პირის შესახებ ინფორმაციის მოძიება და წესდება კონტროლი. მაგალითისათვის, ანგარიშის მიხედვით, ფოტო, რომელიც ასახავს ერთ–ერთი კონვერტირებული პირის ნათლობის პროცესს და რომელიც პირის მიერ განთავსებულ იქნება “Facebook”–ზე, შესაძლებელია შესწავლილ იქნას სახელმწიფოს შესაბამისი უწყების მიერ ამავე პირის (კონვერტირებული პირის) მიერ განხორციელებულ მოქმედებებთან და ინდივიდუალური პროფილთან ერთად. ხოლო ერთ–ერთი უმნიშვნელოვანესი ჩანაწერი, რომელიც ზემოთ დასახელებულ ანგარიშში არის წარმოდგენილი და რომელიც ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ სხვა ქვეყანაში კონვერტირებული პირები  წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში არ დადგებიან დევნის საფრთხის წინაშე, შემდეგნაირად ჟღერს: ,,თუკი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებული პირი, წარმოშობის ქვეყნის დატოვებამდე არ იყო აფილირებული ქრისტიანულ რელიგიასთან (მისი ქმედებები არ უკავშირდებოდა ქრისტიანობას), ის არ დადგება დევნის საფრთხის წინაშე“.[38]

ზემოთ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, მნიშვნელოვან მინიშნებას აკეთებს ასევე დანიის იმიგრაციის სამსახური (Danish Immigration Service) ანგარიშში სახელწოდებით, ,,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“, რომლის თანახმადაც, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება დაემუქროს კონვერტირებულ პირს რაიმე ტიპის საფრთხე წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას, როდესაც ამ უკანასკნელის მიმართ ქვეყნის დატოვებამდე (ანუ კონვერტაციამდე) უკვე ჰქონდა ინტერესი სახელმწიფოს შესაბამის ორგანოებს. მაშასადამე, ასეთი გარემოებების არარსებობის შემთხვევაში კი, პირს, რომელმაც წარმოშობის ქვეყნის ფარგლებს გარეთ შეიცვალა რელიგია, შეუძლია მშვიდად დაბრუნდეს ირანში, ისე რომ მას ამ მხრივ რაიმე ტიპის პრობლემა არ შეექმნას.[39]

აღსანიშნავია, რომ არასამთავრობო ორგანიზაცია “Article 18“–ის იურისტი, ადამიანის უფლებათა დამცველი Mansour Borji აცხადებს, რომ ის პირები, ვინც ირანში ბრუნდება ევროპაში ან დასავლეთის რომელიმე სახელმწიფოში რელიგიის შეცვლის შემდეგ, არსებობს გარკვეული რისკი მათდამი მოპყრობასთან დაკავშირებით. მაგალითად, თუკი კონვერტირებული პირის შესახებ ქვეყნის დატოვებამდე არაფერი იყო ცნობილი სახელმწიფოს შესაბამისი უწყების წარმომადგენლებისათვის, უფლებადამცველი ასეთი პირის წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებასთან დაკავშირებით აცხადებს, რომ კონვერტირებული ქრისტიანი არ დადგება რაიმე ტიპის საფრთხის წინაშე.[40]

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT) მიერ მომზადებულ ანგარიშში სახელწოდებით ,,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“ მითითებულია, რომ ირანელები, ვინც სახელწმიფოს (ირანის) ფარგლებს გარეთ შეიცვალეს რელიგია (გახდნენ ქრისტიანები) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, ხელისუფლება მათ მიმართ არ იჩენს განსაკუთრებით ინტერესს.[41] კერძოდ, ისევე როგორც ზემოთ განხილული კვლევები, მათ შორის ავსტრალიის სახელმწიფოს მიერ მომზადებული კვლევა ცხადყოფს, რომ თუკი მანამდე (ქვეყნის დატოვებამდე) კონვერტირებული პირების პოლიტიკური საქმიანობის აქტივობის) შესახებ რელევანტურ უწყებებს არ ჰქონიათ ინფორმაცია და არ არიან/იყვნენ ჩართულები პროზელიტიზმში ან/და პოლიტიკურ აქტივობაში ირანში, ასეთი კონვერტირებული პირები არ დგებიან საფრთხის წინაშე.[42]

ამასთან, დიდი ბრიტანეთის შსს–ს მიერ მომზადებული კვლევის თანახმად, იმ პირების მდგომარეობა, ვინც ირანის ფარგლებს გარეთ მოინათლა არ განსხვავდება (თითქმის ისეთივეა), როგორც ირანში რელიგია შეცვლილი პირების[43]. კერძოდ, კონვერტირებული პირები წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას ძალიან ფრთხილად უნდა იყვნენ, რათა მათ მიერ რელიგიური რიტუალების განხორციელება არ გახდეს სახელმწიფოს წარმომადგენლებისათვის მკაფიოდ აღსაქმელი (თვალშისაცემი).[44] ამავე საკითხის შესახებ ფინეთის საიმიგრაციო სამსახური (Finnish Immigration Service) მის მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნავს, რომ კონვერტირებული ირანელების წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, სახელმწიფოს უფრო დიდი ინტერესი აქვს არა უშუალოდ პირის მიერ რელიგიის შეცვლასთან მიმართებით, არამედ იმაზე, თუ როგორ გამოხატავს კონვერტირებული პირი მის მიერ რელიგიის შეცვლას საზოგადოებაში, მუსლიმურ თემში.[45]

აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით მნიშვნელოვან განმარტებას აკეთებს, დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებული ანგარიში, სახელწოდებით ,,ირანი: საოჯახო ტიპის (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“, რომლის თანახმადაც იმ შემთხვევაში თუკი კონვერტირებული პირი იყენებს თავის (ახალ) რელიგიას მათ შორის პოლიტიკური მიზნებისათვის, მაგალითად რომ შეადაროს და წარმოაჩინოს ქრისტიანული რელიგიის უპირატესობანი ისლამთან შედარებით და აღნიშნული აქტივობისათვის მიმართავს სოციალურ ქსელს, ეს უკანასკნელი შესაძლებელია მნიშვნელოვან პრობლემად გარდაიქმნეს კონვერტირებული პირისათვის.[46] როგორც წინამდებარე ანგარიშშია აღნიშნული, ბევრი ირანელი არ არის ძალიან რელიგიური, მაგრამ ისინი (ირანელები) აღიქვამენ კონვერტაციას, როგორც დასავლური სახელმწიფოების ღირებულებებთან მჭიდრო კავშირის  ქონის შესაძლებლობად ან/და როგორც ირანში არსებული პოლიტიკური რეჟიმის პროტესტად.[47] თუმცა, ამავე თვალსაზრისით განსაკუთრებით ყურადსაღებია ის საკითხი, რომ სოციალურ ქსელში ორი რელიგიის შედარებისას და ამ მხრივ ქრისტიანული რელიგიის უპირატესობების გამოვლენისას, პრობლემა იქმნება მაშინ როდესაც კონვერტირებული პირი გამოხატავს თავის აზრს (რაც განსხვავებულია სხვებისგან და ახალია) და არ წარმოადგენს სხვისი ნათქვამის სიტყვასიტყვით გამეორებას (not someone who has used “copy paste” phrases).[48] მაშასადამე, ამ შემთხვევაშიც შესაძლებელია ითქვას, რომ სოციალურ მედიაში რელიგიური კონვერტაციის შემთხვევაში აქტიურობისას, პრობლემის წინაშე დგებიან განსაკუთრებით ის ადამიანები, ვინც თავიანთ (პირად) მოსაზრებებს გამოხატავენ და არ ახდნენ სხვისი ნათქვამის ზედმიწევნით ციტირებას.

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT) მიერ მომზადებულ ანგარიშში სახელწოდებით ,,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“, აღნიშნულია, რომ ირანის ხელისუფლება ნაკლებ ყურადღებას უთმობს ქვეყანაში დაბრუნებულ (ყოფილ) თავშესაფრის მაძიებლებს.[49] კერძოდ, საერთაშორისო დამკვირვებლების (International observers) ინფორმაციით ირანის სახელისუფლებო უწყებები როგორც წესი არ ინტერესდებიან იმ აქტივობებით, რაც ხორციელდება ირანის გარეთ, მათ შორის  წინამდებარე აქტივობები ასევე მოიცავს ირანის მოქალაქეების მიერ სხვა სახელმწიფოში საერთაშორისო დაცვის მოთხოვნას.[50] აღსანიშნავია, რომ ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის ინფორმაციით, ირანის სახელმწიფოს ნაკლები ინტერესი ქვეყნის გარეთ მყოფი პირების (მათ შორის თავშესაფრის მაძიებლის) მიმართ მჟღავნდება ასევე ასეთი პირების მიერ ე.წ კრიტიკული პოსტების სხვადასხვა სოციალურ პლატფორმაზე გამოქვეყნებაში – ვინაიდან ირანში არსებული მკაცრი ,,ცენზურის“ (heavy internet filtering) გამო ბევრი ირანელი წარმოშობის ქვეყანაში (ირანში) მოკლებული იქნება მაგალითისათვის კონვერტირებული ქრისტიანების ან LGBTI საზოგადოების განხორციელებული ქმედებების შესახებ ინფორმაციის მიღებას.[51] აქედან გამომდინარე, ზემოთ დასახელებული ანგარიშის თანახმად, მხოლოდ ე.წ ,,მაღალი ინტერესის მქონე პირები“ (განსაკუთრებით, პოლიტიკური აქტივობის მქონე პირები) დადგებიან წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში საფრთხის წინაშე.[52]

მაშასადამე, წარმოშობის ქვეყნის შესახებ არსებულ ინფორმაციის შეჯერებისას გამოიყოფა რამდენიმე მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი, რაც შესაძლებელია გახდეს ობიექტური შიშის წარმოშობის საფუძველი, კერძოდ:

ა) თავშესაფრის მაძიებელი აქტიურად უნდა იყოს დაკავებული რელიგიის პროპაგანდით (პროზელიტიზმი);

ბ) თავშესაფრის მაძიებლის მიერ განხორციელებული მოქმედებები მკაფიოდ აღსაქმელი უნდა იყოს ხელისუფლებისათვის;

გ) თავშესაფრის მაძიებლის მიერ მათ შორის სოციალურ ქსელში აქტიურობის შემთხვევაში, მის მიერ გაკეთებული განცხადებები (ქრისტიანობისა და ისლამის შედარება) უნდა იყოს სხვებისგან გამორჩეული და განსხვავებული;

დ) რელიგიური კონვერტაციის შემთხვევაში, წარმოშობის ქვეყანაში მხოლოდ ისეთი პირები შეიძლება დადგნენ საფრთხის წინაშე, ვინც გარდა რელიგიის შეცვლისა რაიმე სხვა დამატებითი ნიშნით (მაგალითად, პოლიტიკური აქტივობა) გახდნენ სახელმწიფოს მხრიდან ინტერესის ობიექტები.

ე) თავშესაფრის მაძიებლებს რელიგიური კონვერტაციის შემდეგ შეუძლიათ გამოხატონ თავიანთი რელიგიური იდენტობა, აღასრულონ რელიგიური რიტუალები, თუმცა მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებები არ უნდა მოიცავდეს რელიგიური პროპაგანდის, პროზელიტიზმის ნიშნებს.

სამმართველო ასევე ყურადღებას ამახვილებს სასამართლო გადაწყვეტილებებზე, რომლებიც დაკავშირებულია რელიგიურ კონვერტაციასთან, სადაც (გადაწყვეტილება) განხილულია კონვერტირებული პირისათვის საფრთხის წარმოშობის შესაძლებლობა ირანში. ამ მხრივ განსაკუთრებით საინტერესოა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (შემდგომში – ECtHR) საქმე სახელწოდებით A. v. Switzerland, რომლის თანახმადაც, ECtHR-მა დაადასტურა ეროვნული სახელმწიფოების მიდგომა კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ. კერძოდ, ECtHR–მა განმარტა, რომ ის პირები, ვინც არ ყოფილან სახელმწიფო უწყებების მხრიდან ყურადღების ობიექტი და ვინც თავის რელიგიურ პრაქტიკას ახორციელებს შეუმჩნევლად (discreetly) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, არ დადგება (რაიმე ტიპის) საფრთხის წინაშე.

რაც შეეხება საქმეში არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელემ პირობითად “A”, 2013 წლის 13 ნოემბერს შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურში (Staatssekretariat für Migration – SEM), წარადგინა საერთაშორისო დაცვაზე განცხადება მისი ხელმეორედ განხილვის მოთხოვნით (განმცხადებელი თავდაპირველ საერთაშორისო დაცვაზე განცხადებაში (2009 წელი) აღნიშნავდა, რომ იგი მონაწილეობას იღებდა სხვადასხვა პოლიტიკური სახის დემონსტრაციაში ირანში, მათ შორის, მონაწილეობა ჰქონდა მიღებული 2009 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებთან დაკავშირებით გამართულ პოლიტიკურ დემონსტრაციაში. განმცხადებელი ასევე მიუთითებდა, რომ ის დააკავეს ერთ–ერთ ასეთ შეკრებაში მონაწილეობის მიღებისას და დაკავებისას მას ყოველდღე აწამებდნენ. შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა განიხილა “A”-ს საერთაშორისო დაცვაზე განცხადება და განმცხადებელს უარი უთხრა ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებაზე.

2013 წელს ხელმეორედ საერთაშორისო დაცვაზე განცხადებით მიმართვისას “A”-მ შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურს განუმარტა, რომ იგი 2013 წლის 25 აგვისტოს მოინათლა ქრისტიანული წესით და წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრებოდა რელიგიის შეცვლის (apostasy) გამო. ამასთან დამატებით “A” გასაუბრებისას განსაკუთრებით უსვამდა ხაზს იმ გარემოებას, რომ მისი მამა თანამშრომლობდა ირანში საიდუმლო სამსახურებთან, რაც წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში ზრდიდა განმცხადებლის დაკავების საფრთხეს. თავშესაფრის მაძიებელმა შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურს ასევე წარუდგინა პროტესტანტული ეკლესიის მიერ გაცემული ნათლობის მოწმობა. 2014 წელს შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურის წარმომადგენელებმა დეტალურად შეისწავლეს “A”-ს განაცხადი საერთაშორისო დაცვაზე და განმცხადებლის მიერ დასახელებული გარემოების მიუხედავად (დევნის საფრთხე, წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში), შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა დაასკვნა, რომ მართალია “A” ნამდვილად წარმოადგენდა კონვერტირებულ პირს, თუმცა განმცხადებლის მხრიდან რელიგიის შეცვლა, “A”-ს მიმართ არ წარმოშობდა არასათანადო მოპყრობის საფრთხეს (they considered that his conversion to Christianity did not in and of itself expose him to a real risk of ill-treatment). შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებით, წარმოშობის ქვეყანაში დევნის საფრთხის წინაშე შესაძლებელია დადგნენ მხოლოდ ის პირები, ვინც ეწევა რელიგიის პროპაგანდას (პროზელიტიზმი) ან რომლის მიერ განხორციელებული მოქმედებებიც ადვილად აღსაქმელი, შეცნობადია საზოგადოებისათვის. ხოლო განმცხადებლის ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა დაადგინა, რომ თავშესაფრის მაძიებელს წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში არ ჰქონდა რელიგიის პროპაგანდის სურვილი და არც მსგავსი ქმედებები ჰქონდა აქამდე განხორციელებული. ამასთან, უფლებამოსილმა სახელმწიფო უწყებამ განმარტა, რომ არ არსებობდა რაიმე საფუძველი ვარაუდისთვის, რომ ირანის შესაბამისი უწყებებს ჰქონოდათ ინფორმაცია “A”-ს რელიგიური კონვერტაციის შესახებ. სწორედ ამ საფუძვლით “A”-ს უარი ეთქვა საერთაშორისო დაცვაზე.

შვედეთის საიმიგრაციო სამსახურის მიღებული გადაწყვეტილება განმცხადებელმა გაასაჩივრა შვეიცარიის ფედერალურ ადმინისტრაციული კატეგორიის სასამართლოში (Federal Administrative Court) და განმარტა, რომ მისი რელიგიური კონვერტაცია ირანში თავშესაფრის მაძიებლისათვის მნიშვნელოვანი საფრთხის (მათ შორის დაკავება და არასათანადო მოპყრობა) წარმოშობის საფუძველი გახდებოდა. აგრეთვე, თავშესაფრის მაძიებელი მიუთითებდა, რომ კონვერტირებული ქრისტიანი ირანში უფრო მეტად მნიშვნელოვანი საფრთხის წინაშე დადგებოდა, ვიდრე დაბადებით ქრისტიანი.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით (Federal Administrative Court), მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე და განმცხადებლის სარჩელი აშკარად დაუსაბუთებლად (manifestly ill-founded) ცნო. Federal Administrative Court–ის თანახმად, კონვერტირებული პირი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში მხოლოდ მაშინ დადგებოდა საფრთხის წინაშე, თუკი განმცხადებლის მიერ შვეიცარიაში განხორციელებული მოქმედებები იყო იმდენად მკაფიოდ აღსაქმელი, რომ იგი შეცნობადი იქნებოდა შვეიცარიის ფარგლებს გარეთ, წარმოშობის ქვეყანაში, მათ შორის თავშესაფრის მაძიებლის მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისათვის.[53] ხოლო იმ შემთხვევაში თუკი თავშესაფრის მაძიებლის ოჯახის წევრები ან მეგობრები არიან ,,ფანატიკოსი“ მუსლიმები (“fanatic” Muslims), სწორედ მათი საშუალებით შეიძლებოდა პირის რელიგიური კონვერტაციის შესახებ ინფორმაცია მიწოდებოდა ირანის საიდუმლო სამსახურს. თუმცა, განმცხადებლის საქმეში არსებული ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით, თავშესაფრის მაძიებლის რელიგიური კონვერტაციის უტყუარობის (genuine) მიუხედავად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ განმცხადებელს მიმღებ ქვეყანაში (შვეიცარია) თავისი რელიგიური კუთვნილება არ გამოუხატავს იმგვარად, რომ იგი რაიმე ფორმით შეცნობადი გამხდარიყო წარმოშობის ქვეყანისათვის. მაშასადამე, Federal Administrative Court–ის გადაწყვეტილებით, “A”–ს საქმეში არ არსებობდა რაიმე ტიპის საფუძველი ვარაუდისათვის, რომ განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაციის შესახებ ინფორმაციის მიღებას შეძლებდნენ ირანის შესაბამისი სახელმწიფო უწყების წარმომადგენლები (there were no indications that the Iranian authorities had even become aware of his conversion).

თავშესაფრის მაძიებელმა 2016 წელს კვლავ მიმართა შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურს და ამჯერად განაცხადა, რომ შვეიცარიის უცხოელთა შესახებ კანონის 83–ე მუხლის საფუძველზე[54] (დროებითი დაშვება სახელმწიფოს ტერიტორიაზე – temporary admission) არ გაეძევებინათ განმცხადებელი შვეიცარიიდან, ვინაიდან თავშესაფრის მაძიებლის მტკიცებით, ირანის ხელისუფლებას ჰქონდა განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაციის შესახებ ინფორმაცია. თუმცა წინამდებარე განაცხადის შესწავლის შემდეგ შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ განმცხადებელი შვეიცარიაში არ ყოფილა ქრისტიანული თემის ლიდერი, იგი წარმოადგენდა ჩვეულებრივ წევრს (he was only an ordinary member) და შესაბამისად ირანის ხელისუფლებისათვის “A” ინტერესის ობიექტს არ წარმოადგენდა. შესაბამისად, განმცხადებელს ასევე უარი ეთქვა  სახელმწიფოს ტერიტორიაზე დროებით  ყოფნაზე და გაძევების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერებაზე.

განმცხადებელმა (“A”) შემდგომ უკვე მიმართა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის შესახებ კონვენციის მე–2 (სიცოცხლის უფლება) და მე–3 (წამების აკრძალვა) მუხლების საფუძველზე განაცხადა, რომ მისი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნება, რელიგიური კონვერტაციის გამო გამოიწვევდა ზემოთ დასახელებული მუხლების დარღვევას.

ECtHR–მა წინამდებარე საქმესთან დაკავშირებით, განმარტა, რომ სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკით, განმცხადებელი დადგება თუ არა წარმოშობის ქვეყნაში დევნის საფრთხის წინაშე უნდა იქნას შეფასებული განცხადების განხილვისას არსებული გარემოებების (მიმდინარე) და არა მომავალში სავარაუდოდ წარმოშობილი გარემობების საფუძველზე (the question of whether he would face a real risk of persecution upon his return to Iran must be examined in the light of the present-day situation). სასამართლომ განმცხადებლის ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით, შეაფასა ის, თუ რამდენად შეიძლებოდა შვეიცარიაში რელიგიური კონვერტაციის ფაქტი, “A”-ს წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში გამხდარიყო კონვენციის მე–2 და მე–3 მუხლის დარღვევის საფუძველი. სასამართლომ აღნიშნული საქმის განხილვისას განაცხადა, რომ ეს უკანასკნელი (A v. Switzerland) განსხვავდებოდა საქმისგან სახელწოდებით, F.G v. Sweden წინააღმდეგ, რომლის თანახმადაც (F.G v. Sweden), შვედეთის პასუხისმგებელმა უწყებამ არ განიხილა განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაციის ფაქტი, რის გამოც სასამართლომ დაადგინა, რომ განმცხადებლის წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, ეს უკანასკნელი შესაძლოა გამხდარიყო კონვენციის მე–2 და მე–3 მუხლების დარღვევის მსხვერპლი. მოცემულ შემთხვევაში კი (A v. Switzerland), შვეიცარიის უფლებამოსილმა უწყებამ განმცხადებლის მიმღებ ქვეყანაში რელიგიური კონვერტაცია (sur place conversion) დეტალურად შეისწავლა.

ამასთან, აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ სასამართლოს შეფასებით, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა სანდოდ მიიჩნია განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაცია, ხოლო გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ განმცხადებელი არ აკმაყოფილებდა ლტოლვილის სტატუსის მინიჭების საფუძველს, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურის შეფასებით ეყრდნობოდა იმ ფაქტს, რომ “A”-ს მიერ განხორციელებული მოქმედები არ იყო ადვილად (მკაფიოდ) აღქმადი საზოგადოებისათვის და ეს უკანასკნელი წარმოადგენდა ჩვეულებრივ კონვერტირებულ პირს (და არა რელიგიურ ლიდერს, შეკრებების ორგანიზატორს).

აღნიშნული ფაქტების გათვალისწინებით, ECtHR–მა დაადგინა, რომ “A”–ს წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნება არ დაარღვევდა კონვენციის მე–2 და მე–3 მუხლებს.[55]

მნიშვნელოვანი სასამართლო გადაწყვეტილებაა ასევე PS and the Secretary Of State for the Home Department, რომელიც ეხება კონვერტირებული ქრისტიანების საერთაშორისო დაცვას. კერძოდ, აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, ჩვეულებრივი კონვერტირებული ქრისტიანები (‘ordinary’ Christians) არ იქცევენ ირანში სახელმწიფო უწყების წარმომადგენელთა ყურადღებას.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ,,ჩვეულებრივი კონვერტირებული ქრისტიანების“ (ordinary’ Christian converts) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში არსებული რისკი უნდა  შეფასდეს ინდივიდუალურად, საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემობების გათვალისწინებით(must be assessed on a case by case basis). სასამართლო გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ არსებობს ,,შევიწროების“ (harassment) ზოგადი საფრთხე, თუმცა წინამდებარე საფრთხე არ არის სერიოზული სახის. ამასთან, გადაწყვეტილებაში ხაზგასმითაა აღნიშნული, რომ რელიგიური კონვერტაციის მნიშვნელოვანი საფრთხის წარმოშობის შესაძლებლობა დაკავშირებულია არამხოლოდ უბრალოდ კონვერტაციის ანუ რელიგიის შეცვლის ფაქტთან, არამედ სხვა თანმდევ მნიშვნელოვან გარემოებასთან, მაგალითად, კონვერტირებული პირის ეთნოსი, პოლიტიკური აქტივობა და გენდერული იდენტობა. ,,ჩვეულებრივ კონვერტირებულ პირს“  როგორც წესი ირანში შესაძლებლობა აქვს დაკავდეს ქრისტიანული რელიგიის თაყვანისცემით მნიშვნელოვანი პრობლემების წარმოშობის გარეშეც.

წინამდებარე საქმეში (PS and the Secretary Of State for the Home Department), დიდი ბრიტანეთის იმიგრაციისა და თავშესაფრის საკითხთა პალატის უმაღლესმა ტრიბუნლმა (Upper Tribunal – Immigration and Asylum Chamber) განმარტა, რომ ,,ჩვეულებრივი კონვერტირებული პირს შესაძლებლობა აქვს დაბრუნდეს წარმოშობის ქვეყანაში და არ ჰქონდეს დევნის საფრთხის შიში, ამასთან კონვერტირებულ პირს ასევე შესაძლებლობა აქვს ილოცოს და აღასრულოს ქრისტიანული რელიგიისათვის თანმდევი რიტუალები ამ უფლებაში (რელიგიის თავისუფლება) უხეში ჩარევის გარეშე.[56]

 

[1],,საერთაშორისო რელიგიური თავისუფლება, 2018 წლის ანგარიში“, (International Religious Freedom Report for 2017)ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის, დემოკრატიის, ადამიანის უფლებებისა და შრომის საკითხების ბიურო, (United States Department of State • Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor) 2018, გვ.4,ანგარიში სრულად ხელმისაწვდომია შემდეგ ბმულზე:

(ბოლოს ნანახია: 12.04.2020)

[2]იქვე.

[3]იქვე.

[4],,ირანი: კონვერტირებული ქრისტიანები და ,,საოჯახო ტიპის ეკლესიები“ – მასშტაბი და რელიგიური პრაქტიკის განხორციელების გზები“, (Iran: Christian converts and house churches (1) – prevalence and conditions for religious practice),ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo), 2017, 7, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

  (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[5]იქვე.

[6]იქვე, გვ.1

[7]იქვე.

[8]იქვე.

[9],,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“ (Converted Christians in Iran), ფინეთის იმიგრაციის სამსახური, 2015,6 სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2K5j7pH (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[10],,ირანი: კონვერტირებული ქრისტიანები და ,,საოჯახო ტიპის ეკლესიები“ – მასშტაბი და რელიგიური პრაქტიკის განხორციელების გზები“, (Iran: Christian converts and house churches (1) – prevalence and conditions for religious practice), ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo), 2017, 20, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

  (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[11]იქვე.

[12]იქვე, გვ.7

[13]იქვე.

[14]იქვე.

[15],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 7, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[16]იქვე.

[17]იქვე.

[18]იქვე.

[19]იქვე, გვ.8

[20]იქვე.

[21]იქვე.

[22],,ირანი: კონვერტირებული ქრისტიანები და ,,საოჯახო ტიპის ეკლესიები“ – მასშტაბი და რელიგიური პრაქტიკის განხორციელების გზები“, (Iran: Christian converts and house churches (1) – prevalence and conditions for religious practice), ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo), 2017, 26, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

  (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

 

[23]იქვე.

[24]იქვე.

[25]იქვე.

[26]იქვე.

[27]იქვე.

[28]იქვე.

[29],,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“ (Converted Christians in Iran), ფინეთის იმიგრაციის სამსახური, 2015, 7, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:  https://bit.ly/2K5j7pH (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[30]იქვე.

[31]იქვე.

[32],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 30, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[33]Middle East Concern – დაარსდა 1991 წელს, რათა დეტალურად აღეწერა ქრისტიანი ლიდერების მდგომარეობა შუა აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთ აფრიკის რეგიონში. აღნიშნული ორგანიზაცია სხვა ქვეყნებთან ერთად ასევე ფარავს ირანის ტერიტორიასაც.  ორგანიზაციის შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://www.meconcern.org/(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 15.04.2020)

[34],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 30, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[35]იქვე.

[36],,ირანი: საოჯახო ტიპის (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“ (IRAN, House Churches and Converts), დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებულ ანგარიში, 2018, 9, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 16.04.2020)

[37]იქვე.

[38]იქვე.

[39],,კონვერტირებულიქრისტიანებიირანში (Update on the Situation for Christian Converts in Iran), დანიის იმიგრაციის სამსახური (Danish Immigration Service), 2014, 15, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 16.04.2020)

[40],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 31, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[41],,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“ (DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT, IRAN), ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT), 2018, 10, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 19.04.2020)

[42]იქვე.

[43]იქვე.

[44]იქვე.

[45],,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“ (Converted Christians in Iran), ფინეთის იმიგრაციის სამსახური, 2015, 12, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:https://bit.ly/2K5j7pH (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[46],,ირანი: საოჯახო ტიპის (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“ (IRAN, House Churches and Converts), დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებულ ანგარიში, 2018, 9, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 16.04.2020)

[47]იქვე.

[48]იქვე.

[49],,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“ (DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT, IRAN), ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT), 2018, 10, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 19.04.2020)

[50]იქვე.

[51]იქვე.

[52]იქვე.

[53]It considered that a person could only face a real risk of ill-treatment upon return to Iran if that person’s Christian faith had been manifested in Switzerland in such a way as to make it visible to the outside and if it could be assumed that his or her family and acquaintances in Iran would learn about that active manifestation of faith, even if it was short of proselytising.

[54]შვეიცარიის უცხოელთა შესახებ კანონის 83–ე მუხლის (დროებითი დაშვების შესახებ გადაწყვეტილება) 1–ლი პუნქტი ,,იმ შემთხვევაში, თუკი ქვეყნიდან გაძევება შეუძლებელია ან არა არის ნებადართული ან არარაციონალურია, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა უნდა გამოსცეს დროებით ტერიტორიაზე ყოფნის შესახებ გადაწყვეტილება“. სრულად კანონის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 18.04.2020)

[55]A v. Switzerland, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, 2017, სრულად სასამარტლო გადაწვეტილების ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისაამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 18.04.2020)

[56]PS and the Secretary Of State for the Home Department, დიდი ბრიტანეთის იმიგრაციისა და თავშესაფრის პალატის უმაღლესმა ტრიბუნლმა (Upper Tribunal – Immigration and Asylum Chamber), სრულად გადაწყვეტილების ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://www.bailii.org/uk/cases/UKUT/IAC/2020/46.html 9უკანაკსნელი წვდომის თარიღი: 19.04.2020)

ეგვიპტე. კონვერტირებულ ქრისტიანთა და ლგბტ პირთა მდგომარეობა. აგვისტო, 2020

ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ დამოკიდებულება – ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ ისლამიდან სხვა რელიგიებზე კონვერტირებული პირების მიმართ, ზოგადად, მთავრობის მხრიდან ადგილი არ აქვს ძალადობას, დაკავებასა თუ რაიმე ტიპის მონიტორინგს. თუმცა, ისინი შესაძლოა დაექვემდებარონ მაღალი ხარისხის დისკრიმინაციას საზოგადოების და ოჯახების მხრიდან, რაც როგორც წესი გამოიხატება ისეთი ფორმებით, როგორიცაა: პირის უარყოფა; გაძევება და ზოგჯერ, მის მიმართ ძალადობაც კი. აღნიშნული დისკრიმინაციის ხარისხი კიდევ უფრო მაღალია ქვეყნის შედარებით სასოფლო და ღარიბ რეგიონებში, სადაც საზოგადოება, ზოგადად, შედარებით უფრო კონსერვატიულად არის განწყობილი. დისკრიმინაციის ხარისხი, სავარაუდოდ, ასევე გაიზრდება იმ შემთხვევაშიც, თუ კონვერტირებული პირი რელიგიის პროზელიტიზმს დაიწყებს.

ანგარიშის მიხედვით, ისლამიდან კონვერტირებული პირები, შესაძლოა, წააწყდნენ გარკვეული ხასიათის დაბრკოლებებს რელიგიის კონვერტაციის სახელმწიფოსგან აღიარების კუთხით, რაც შესაძლოა შემდგომში გახდეს პრობლემატური მათ მიერ კონკრეტულ სამთავრობო თუ რელიგიურ სერვისებზე წვდომის კუთხით.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ეგვიპტის  კონსტიტუაცია, ასევე – სამოქალაქო თუ სისხლის სამართლის კოდექსები არ კრძალავენ ისლამიდან განდგომას. კანონის ძალით, ასევე არაა კრძალული რელიგიის პროზელიტიზმი (ქადაგება) და ნებადართულია პირთა მიერ რელიგიის შეცვლა. თუმცა, ეგვიპტის მთავრობა მართალია ცნობს ისლამზე კონვერტაციას, მაგრამ, ამასთანავე, არ აღიარებს ისლამიდან სხვა რელიგიებზე პირთა გადასვლას. ეგვიპტის ადმინისტრაციულ საკითხთა სასამართლომ, 2008 წლის გადაწყვეტილებაში, სადაც ყოფილი მუსლიმი პირი ითხოვდა მთავრობის მიერ მის ქრისტიონობაზე კონვერტაციის აღიარებას, სასამართლომ მხარი დაუჭირა სამთავრობო პოზიციას და დაადგინა, რომ „მთავრობის მოვალეობაა დაიცვას საჯარო წესრიგი ისეთი დანაშაულისგან, როგორიც არის ისლამისგან განდგომა“. აღსანიშნავია, რომ მთავრობა აღიარებს იმ მუსლიმი პირების კონვერტაციის, რომლებიც დაბადებით არ იყვნენ მუსლიმები და შემდგომ მოექცნენ ისლამზე.

ანგარიშში საუბარი არ არის ეგვიპტეში ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ არსებული პრობლემების ან/და უფლებადარღვევების შესახებ.[2]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროები, მათ შორის – ავტორიტეტული საერთაშორისო, სამთავრობო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციები, საკუთარ უახლეს ანგარიშებში, არაფერს წერენ  ეგვიპტეში ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა ან მათი ოჯახის წევრთა მიმართ პრობლემების შესახებ.

  1. გბტი თემის წარმომადგენელთა მიმართ დამოკიდებულება

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოვეწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კანონმდებლობით იგივე სქესის პირთა შორის ნებაყოფლობითი სექსუალური კავშირი კრიმინალიზებული არ არის, ის საშუალებას აძლევს პოლიციას, დააკავოს ლგბტი პირები ისეთი ბრალდებებით, როგორიცაა – „პროსტიტუცია“; “აღვირახსნილობა“; „რელიგიური სწავლებების დარღვევა“  და ა.შ. აღნიშნულ დანაშაულთათვის სასჯელი, შესაძლოა, 10 წლამდე თავისუფლების აღკვეთითაც განისაზღვროს. ადგილობრივი უფლებადამცველი ჯგუფის მიხედვით, 2013 წლიდან მოყოლებული, 250-ზე მეტი პირი დააკავეს ზემოხსენებული ბრალდებებით.

ანგარიშის მიხედვით, ხელისუფლება არ იყენებდა ანტი-დისკრიმინაციულ კანონებს, რათა დაეცვა ლგბტი პირები, ხოლო კანონისმიერი დისკრიმინაცია და საზოგადოებრივი სტიგმა ხელს უშლიდა მათ, შეკრებილიყვნენ და საჯაროდ მოეთხოვათ საკუთარი უფლებების დაცვა. ასევე გრძელდებოდა „მედიის უზენაესი საბჭოს“ (ნახევრად-სამთავრობო ორგანო, რომელიც მედიის საკითხებს კურირებს) შეზღუდვა მედიის მიერ ლგბტი პირების და მათი პრობლემების გაშუქების კუთხით. მაგალითად, 21 იანვარს ღაზას სასამართლომ ტელეწამყვან მოჰამედ ალ-გჰიეთის 3000 ეგვიპტური გირვანქის ოდენობით ჯარიმა და 1 წლიანი მძიმე შრომა მიუსაჯა, რადგან მან ინტერვიუ ჩაწერა გეი პირთან. მას „ჰომოსექსუალიზმის პროპაგანდაში“ დასდეს ბრალი.

ანგარიშის მიხედვით, ადგილი ჰქონდა ლგბტი პირთა და მათ უფლებებზე მომუშავე აქტივისტთა დაკავებისა და მათი დევნის შემთხვევებს, მაშ შორის – პოლიციის მხრიდანაც, რაც ზოგჯერ გამოიხატებოდა ისეთი ფორმებით, როგორიცაა: ფიზიკური თავდასხმა, იძულებითი ქრთამის გადახდა, ლგბტი პირთა შესახებ ინფორმაციის იძულებითი მიწოდება და ა.შ. ანგარიშში ასევე აღნიშნუალია, რომ მთავრობას გააჩნია უფლებამოსილება, ქვეყანაში არ შეუშვას ან ქვეყნიდან გააძევოს ლგბტი უცხო ქვეყნის მოქალაქეები.

ამას გარდა, მთავრობა იყენებდა სოციალურ მედიას, გაცნობის ვებ-გვერდებსა და მობილურ აპლიკაციებს, რათა მოტყუებით „მახეში გაება“ მათ აზრით სავარაუდოდ ლგბტი პირები. აქტივისტების ინფორმაციით, უკანასკნელ ხანებში, იმ ფონზე, რაც ლგბტი თემისთვის ხელმისწავდომი საჯარო შეკრების ადგილების უმრავლესობა დაიხურა, პოლიციის მიერ ზემოხსენებული მეთოდი განსაკუთრებით ეფექტურად გამოიყენება.

ანგარიშის მიხედვით, ინფორმაცია ლგბტი პირების მიმართ საკუთარი სექსუალური იდენტობის გამო სამთავრობო ან კერძო დისკრიმინაციის შესახებ ისეთ სფეროებში, როგორიცაა – დასაქმება; პროფესია; საცხოვრებელი; ჯანდაცვასა და განათლებაზე წვდომა. არ იძებნებოდა. მთავრობა არ დგამდა არანაირ ნაბიჯს, რათა თავიდან აერიდებინა პოტენციური დისკრიმინაცია.[3]

არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International  ეგვიპტის შესახებ 2020 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერდა, რომ მთავრობა აგრძელებდა ლგბტი პირების დაკავებას და მათ სისხსლისამართლებრივ დევნას საკუთარული გენდერული ინდეტობის ან სექსუალური ორიენტაციის გამო. ზოგჯერ, მათ ასევე უქვემდებარებდნენ იძულებით ანალურ და სქესის განმსაზღვრელ ტესტებს, პროცედურებს, რომელიც წამებას უტოლდება. ამას გარდა, იანვარში სასამართლომ მოჰამედ ალ-გჰიეტის ჯარიმა და ერთი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. ამის მიზეზი კი ის იყო, რომ მან ტელევიაზიაში ინტერვიუ ჩაწერა გეი მამაკაცი. ორგანიზაციის შეფასებით, სასამართლო გადაწყვეტილების მიზანი ხალხის დაშინება იყო, რათა მათ ლგბტი საკითხებზე საჯაროდ არ იმსჯელონ.[4]

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტეში ჰომოსექსუალიზმი დანაშაული არ არის, ის მაინც საკმაოდ მკაცრ და ძლიერ სოციალურ ტაბუდ აღიქმება. მაგალითად, 2013 წლის ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, ეგვიპტელთა 95 %-ს სჯეროდა, რომ საზოგადოებამ ჰომოსექსუალები უნდა უარყოს. ანგარიშის მიხედვით, პრეზიდენტი სისის ადმინისტრაციის პირობებში, მნიშვნელოვნად გაიზარდა ლგბტი პირების მიმართ პოლიციის მხრიდან არასათანადო მოპყრობა და მათი დაკავების შემთხვევები.

დეპარტამენტის დასკვნით, ლგბტი პირები ეგვიპტეში არიან სამთავრობო დისკრიმინაციის მაღალი რისკის წინაშე, რაც როგორც წესი ისეთი მეთოდებით გამოიყენება, როგორიცაა: პოლიციის მიერ ლგბტი პირთა მოტყუებით „მახეში გაბმა“ (გაცნობის ვებ-გვერდების ან აპლიკაციების მეშვეობით); დაკავებები; დევნა და პოლიციის მხრიდან არასათანადო მოპყრობა. დეპარტამენტი ასევე ასკვნის, რომ ლგბტი პირების მიმართ საზოგადოების მხრიდანაც მოსალოდნელია მაღალი ხარისხის დისკრიმინაცია, რაც განპირობებულია ტრადიციული მოსაზრებებით და კონსერვატიული შეხედულებებით.[5]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროები, მათ შორის – ავტორიტეტული საერთაშორისო, სამთავრობო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციები, საკუთარ უახლეს ანგარიშებში, არაფერს წერენ  ეგვიპტეში ლგბტი პირების უშუალოდ ოჯახის წევრთა მიმართ არსებული პრობლემების ან/და უფლებარღვევების შესახებ.

[1] DFAT – Australian Government – Department of Foreign Affairs and Trade – “Country report (overview; political system; human rights; security; asylum claims; complementary protection claims; state protection; returnees; documentation)“; published in June 2019; available at

[accessed 14 August 2020]

[2] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: Egypt; published in June 2020; available at

[accessed 14 August 2020]

[3]  United States Department of State – “2019 Country Reports on Human Rights Practices: Egypt”; published in March 2020; available at

[accessed 14 August 2020]

[4] Amnesty International – “Human rights in the Middle East and North Africa: Review of 2019; Egypt”; published in February 2020; available at

[accessed 14 August 2020]

[5] DFAT – Australian Government – Department of Foreign Affairs and Trade – “Country report (overview; political system; human rights; security; asylum claims; complementary protection claims; state protection; returnees; documentation)“; published in June 2019; available at

[accessed 14 August 2020]

პაკისტანი. ინფორმაცია შიიტური ისლამის შესახებ; სუნიზმიდან შიიზმზე კონვერტაცია. აგვისტო, 2020

ინფორმაცია ისლამის შიიტური მიმდინარეობის შესახებ. განსხვავებები სუნიზმსა და შიიზმს შორის – მედია საშუალება New York Times-ის 2016 წელს გამოქვეყნებული სტატიის  მიხედვით, შიიზმი ან შიიტური მიმდინარეობა ისლამის ერთ-ერთი ძირითადი განშტოებაა, სუნიზმთან ან სუნიტურ ისლამთან ერთად. ისლამის აღნიშნულ მიმდინარეობებს შორის გაყოფა 632 წელს, წინასწარმეტყველი მუჰამედის გარდაცვალებისას მოხდა. იმის შესახებ, თუ ვინ უნდა ყოფილიყო მუსლიმური სამყაროს ლიდერი  და „ხალიფა“, ისლამის მიმდევრებს შორის მოსაზრებები გაიყო. ბევრის აზრით, ახალი ლიდერი კონსესუსის საფუძველზე უნდა აერჩიათ, ხოლო სხვები ფიქრობდნენ, რომ ხალიფა აუცილებლად წინასწარმეტყველის შთამომავალი უნდა ყოფილიყო. საბოლოოდ, ტიტული აბუ ბაქრს – მუჰამედის ახლო მეგობარსა და სიმამრს ერგო, თუმცა, ზოგიერთის აზრით, ის ალის – მუჰამედის ბიძაშვილსა და სიძეს უფრო ეკუთვნოდა. საბოლოოდ, ალი მაინც გახდა ხალიფა მას შემდეგ, რაც აბუ ბაქრის შემდგომი ორი ხალიფა მოკლეს. მოგვიანებით, ალიც მოწამლეს და ხალიფას ტიტული მისმა შვილებმა – ჰასანმა და, შემდგომ – ჰუსეინმა დაისაკუთრეს. საბოლოოდ, ორივე ძმა მოკლეს, ხოლო ჰუსეინისა და მისი სანათესაოს ამოწყვეტა 680 წელს ქერბალაში გახდა ალის მხარდამჭერების მიერ აღქმული იქნა, როგორც მოწამეობრივი სიკვდილი, რითაც გაუმტკიცდათ რწმენა, რომ მუჰამედის მემკვიდრე სწორედ ალი უნდა ყოფილიყო. საბოლოოდ, აღნიშნულმა ჯგუფმა დაარსა ისლამის შიიტური მიმდინარეობა, რომლის სახელწოდებაც ფრაზიდან „შიატ ალი“ ანუ „ალის მიმდევრები“-დან მოდის.

რაც შეეხება სუნიტებს, ისინი ალის, ისევე როგორც მის წინა სამ ხალიფას მიიჩნევენ უბრალოდ წინასწარმეტყველის სწავლებებისა და ტრადიციების, ანუ „სუნნას“ ჭეშმარიტ მიმდევრებად და აღმსრულებლებად.

სტატიის მიხედვით, როგორც სუნიტური, ისევე – შიიტური ისლამის მიმდევრები ისლამის უმთავრეს და ძირითადად ასპექტებში თანხმდებიან, თუმცა, ადგილი აქვს არაერთ განსხვავებებასაც.  შიიტები ალის და მის შემდგომ ლიდერებს მიიჩნევენ „იმამებად“. შიიტთა უმრავლესობის რწმენა ეფუძნება 12 იმამის სწავლებებს, რომელთაგანაც უკანასკნელი  მე-9  საუკუნეში გაუჩინარდა და ისინი მისი, როგორც „მაჰდის“ (მესია, მხსნელი) მეორედ მოსვლას ელოდებიან. შიიტთა ეს ჯგუფი „თორმეტეული“ შიიტების სახელით არის ცნობილი.

სუნიტები განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ ღმერთის ძალას ხორციელ სამყაროში, შესაბამისად, ხშირად პოლიტიკურ და საჯარო სივრცეებს მისგან განუყოფლად მიიჩნევენ. რაც შეეხება შიიტებს, მათთვის უფრო ძვირფასი ღირებულებაა თავგანწირვა და მსხვერპლის გაღებაა.[1]

ვებ-პორტალ Intermedia.ge-ს მიხედვით, სუნიტებად ითვლებიან ისინი, ვინც აღიარებს პირველი 4 “მართლმორწმუნე” ხალიფას (აბუ ბაქრი (632-634), ომარი (634-644), ოსმანი (644-656), ალი (656-661)) კანონიერებას, მუჰამედის გამონათქვამებისა და მასთან დაკავშირებული გადმოცემების (სუნნას) უტყუარობას. სუნიტური თვალსაზრისით, მუჰამედის სიკვდილის შემდეგ მუსლიმური თემის პირდაპირი “კონტაქტი” ალაჰთან შეწყდა და მისი ცხოვრება უნდა წარიმართოს ყურანისა და სუნას მითითებების საფუძველზე. მათი სწორი განმარტება კი უზრუნველყოფილია თემის ერთობლივი აზრით, რომელსაც წარმოადგენენ ყველაზე ავტორიტეტული სამართლისმცოდნე ღვთისმეტყველები. სუნიზმის თანახმად, თეორიულად პოლიტიკური და სასულიერო ძალაუფლება ეკუთვნის მუსლიმური თემის მიერ არჩეულ ადამიანს, რომელიც თავისი პირადი თვისებებით და ცოდნით შესაფერისია იმისთვის, რომ განახორცოელოს ცხოვრებაში ყურანის მიწერილობები.

სუნიტებისაგან განსხვავებით, შიიტები პირველ ოთხ ხალიფად აღიარებენ მხოლოდ ალის, ხოლო დანარჩენ სამს უზურპატორებად თვლიან. შიიტური თვალსაზრისით, თემის უზენაესი ხელისუფალი უნდა იყოს მოციქულის შთამომავალი. შიიტების შეხედულებით, პირდაპირი კონტაქტი ღმერთთან მუჰამედის შემდეგ არ შეწყვეტილა და ეს მისია დაეკისრათ მოციქულის შთამომავლებს – იმამებს. შიიტები თავდაპირველად წარმოადგენდნენ პოლიტიკურ ჯგუფს, რომელიც თავიდანვე მხარს უჭერდა ხალიფას ტახტზე მუჰამედის ბიძაშვილისა და სიძის, ალის კანდიდატურას. სამხედრო- პოლიტიკურმა წარუმატებლობებმა, ალის მკვლელობამ, მისი ვაჟის ალ-ჰუსაინის ტრაგიკულმა დაღუპვამ (რაც შიიზმში მოწამეობრივი კულტის საფუძველი გახდა), სხვადასხვა აჯანყების მარცხმა და სხვ., ხელი შეუწყო შიიტთა წრეში რელიგიური ძიებების განვითარებას, პოლიტიკური დაჯგუფებებიდან შიიზმის რელიგიურ-პოლიტიკურ მიმდინარეობად ჩამოყალიბებას.

არსებობს მრავალი შიიტური მიმდინარეობა. მათგან დღეს ყველაზე მრავალრიცხოვანია  თორმეტეული იმამიტების შტო, რომლებსაც ჩვეულებრივ შიიტებად მოიხსენიებენ. იმამიტები აღიარებენ თორმეტ იმამს ალის საგვარეულოდან. მათგან უკანასკნელი, მათი მრწამსით, X საუკუნეში გაუჩინარდა და ამჟამად “ფარულ” მდგომარეობაშია. ის, მესიის მსგავსად, უნდა დაბრუნდეს განკითხვის დღეს და სამართლიანობა დაამყაროს ამ ქვეყნად.[2]

ახლო აღმოსავლეთის საკითხებზე მომუშავე დამოუკიდებელი მედია საშუალება Fanack შიიტური ისლამის მიმდინარეობების შესახებ გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ყველა მუსლიმი იზიარებს რწმენის იმ ფუნდამენტალურ პრინციპებს, რომლებიც წინასწარმეტყველი მუჰამედის ცხოვრების პერიოდში დაწესდა. შესაბამისად, წმინდა წიგნის – ყურანის რწმენის, მუჰამედის, როგორც წინასწარმეტყველად და  ღმერთის უკანასკნელი მაცნედ ცნობისა და ღმერთის ერთიანობის შესახებ პრინციპები, ყველა მუსლიმისთვის, მიუხედავად მათი სექტარიანული კუთვნილებისა, უნივერსალურია. რაც შეეხება სექტებს შორის განსხვავებებს, ეს ძირითადად იმ საკითხებითაა განპირობებული, რომლებიც მუჰამედის სიკვდილის შემდეგ მოხდა.

მას შემდეგ, რაც 632 წელს წინასწარმეტყველი გარდაიცვალა, მუსლიმთა შორის დღემდე არსებობს უთანხმოება ისლამური თემისა და მუსლიმური რწმენის არაერთი საკითხის თაობაზე. ამათგან ყველაზე მნიშვნელოვანია ისლამის გაყოფა შიიტ და სუნიტურ მიმდინარეობებად. მოკლედ რომ ითქვას, შიიტებს სწამდათ წინასწარმეტყველის სიკვდილის შემდგომ, მისი ოჯახის, ნათესავების და შთამომავლების მემკვიდრეობითი ლიდერობის, მაშინ როცა სუნიტებს მიაჩნდათ, რომ ლიდერები მუჰამედის ახლო კომპანიონები უნდა ყოფილიყვნენ. აღნიშნულმა, თავდაპირველად პოლიტიკურმა  დაპირისპირებამ, დროთა განმავლობაში სექტარული ხასიათი და რელიგიისთვის დამახასიათებელი ნიშნები მიიღო.

ყველა შიიტ მუსლიმს სჯერა ალის „იმამათის“ ანუ სულიერი ლიდერობის, რომელიც მუჰამედის სიძე იყო. თუმცა, ამ საკითხშიც კი, თავად შიიტებს შორის გარკვეული უთანხმოებაა, რის შედეგადაც შიიზმის რამდენიმე მიმდინარეობა წარმოიშვა. დღესდღეისობით, შიიტურ ისლამში სამი ძირითადი მიმართულებაა:

თორმეტეული შიიზმი

შიიტურ ისლამში ყველაზე დიდი თემია თორმეტეული შიიზმი, რომლის მიმდევრებიც  უმრავლესობაში არიან ირანში, აზერბაიჯანში, ერაყსა და ბაჰრეინში. ამას გარდა, ბევრი თორმეტეული შიიტი მუსლიმი ცხოვრობს ლიბანში, ინდოეთში, საუდის არაბეთსა  და პაკისტანშიც.

თვითონ ტერმინი „თორმეტეული“ მოდის მათ რწმენიდან თორმეტი წმინდა იმამის შესახებ, რომელიც მუჰამედის შთამომავლები იყვნენ. მათთვის იმამები არა მარტო თემის ლიდერებს წარმოადგენენ, არამედ – მათ ასევე დაკისრებული აქვთ ყურანში დაფარული სიბრძნეების ინტერპრეტაცია. როგორც ზემოთ არის აღნიშნული, როგორც ყველა მუსლიმი, ისინიც აღიარებენ წმინდა წიგნის – ყურანის რწმენის, მუჰამედის, როგორც წინასწარმეტყველად და  ღმერთის უკანასკნელი მაცნედ ცნობისა და ღმერთის ერთიანობის შესახებ პრინციპებს. თუმცა, უშუალოდ მუჰამედის სწავლებებისა და ქმედებების გარდა, ისინი ასევე თაყვანს სცემენ და სიწმინდედ აღიქვამენ იმამათა ცხოვრებას, მათ სწავლებებსა და ქმედებებს.

შიიტებისთვის იმამი ალი, რომელიც სუნიტებისთვის უბრალოდ მეოთხე ხალიფა იყო, პირველი იმამი და მუჰამედის მემკვიდრეა. ალის შთამომავალი შემდგომი იმამები მოკლეს, შესაბამისად, ისინი წამებულ წმინდანებად მიიჩნევიან. მათთვის მნიშვნელოვანია ქერბალას ბრძოლის თარიღი (680 წელი), როდესაც ალის შვილი დ მუჰამედის შვილიშვილი – ჰუსეინი მოკლეს. ისინი ამ დღეს ყოველწლიურად „აშურას დღის“ დღესასწაულის სახელით, გლოვით აღნიშნავენ.

თორმეტეულ შიიზმში ასევე საკმაოდ ძლიერი „მესიასეული“ ანუ მხსნელის ელემენტებიცაა. მათ სჯერათ, რომ ბოლო იმამი – მუჰამედ ალ-მაჰდი, არ გარდაცვლილა და განმარტოებით ცხოვრობს. მათი რწმენით, ერთ დღეს მაჰდი დაბრუნდება და სოციალურ სამართლიანობას აღადგენს. მათ ასევე სჯერათ მაჰდის მეორედ მოსვლის, რომელიც იესო ქრისტეს მეორედ მოსვლის ჟამს დაბრუნდება და ისინი ერთად შეეცდებიან დაამარცხონ მასიჰ ად-დაჯჯალი, ისლამში ბოროტების განსახიერება.

ზეიდიტები (ხუთეული)

ზეიდიტთა მიმდინარეობა სახლეს ატარებს ზეიდ იბნ ალის, ჰუსეინის შვილიშვილის პატივსაცემად. მათ ზეიდი მიაჩნიათ ჭეშმარტ მეხუთე იმამად, რადგან მან 740 წელს სამხედრო კამპანია წამოიწყო უმააიდთა ხალიფასტის წინააღმდეგ. ზეიდიტები იმამებად არ ცნობენ პიროვნენებს მანამ, სანამ ისინი ტირანტთა წინააღმდეგ აქტიურ ბრძოლას არ დაიწყენებენ. შესაბამისად, თორმეტეული შიიტებისგან განსხვავებით (რომლებიც მეხუთე იმამად ზეიდის ძმას – მუჰამედს მიიჩნევენ), ისინი ჭეშმარტ იმამად ზეიდს იმიტომ რაცხავენ, რომ მან იბრძოლა უსამართლო, არალეგიტიმური უმაიიდთა დინასტიის წინააღმდეგ.

თეოლოგიური თვალსაზრისითი, ზეიდიტები უფრო ახლოს სუნიტებთან დგანან, ვიდრე – შიიტებთან. მაგალითად, ისინი არ იზიარებს ბოლო იმამი ალ-მაჰდის მესიასებურ ბუნებას.  მათ არ სჯერათ, რომ იმამები ღმერთისგან იღებენ ძალაუფლებას, შესაბამისად – მათ არ მიიჩნევენ უცოდველად. მათ ასევე არ სჯერათ, რომ იმამობა ანუ ლიდერობა მამიდან შვილზე უნდა გადადიოდეს, როგორც ეს პრაქტიკაში მოქმედებდა იმამი ალის შთამომავლების შემთხვევაში.

ისმაილიტები (შვიდეული)

ისმაილიტთა სექტა, რომელიც 8-9 საუკუნეებში შეიქმნა, განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ყურანის როგორც ეგზოთერულ (გარე რეალობასთან დაკავშირებულ), ასევე – ეზოთერული (შიდა) სწავლებებსა და ცოდნას. ისმაილიტებს წინასწარმეტყველი მუჰამედის ოჯახი ღმერთის მიერ რჩეულად და უცოდველად მიიჩნიათ. მათ ასევე სჯერათ, რომ თითოეულ იმას აქვს „ნური“ ანუ „ღმერთის სინათლე“, რომელიც მემკვიდრეობით გადაეცემა წინასწარმეტყველის ოჯახის შთამომავლებს.

ისმაილიტთა მიმდინარეობის თორმეტეული შიიტებისგან გამოყოფა კიდევ ლიდერობის შესახებ ერთ უთანხმოებას უკავიშირდება.  765 წელს, იმამი ჯაფარის სიკვდილის შემდგომ, იმამობა გადაეცა მის შვილს – იმა მუსა ალ-ქაზიმს. თუმცა, ისმაილიტები მხარს უჭერდნენ ჯაფარის მეორე შვილს – ისმაილს. ზოგიერთ მათგანს სჯერა, რომ ისმაილი მეშვიდე და ბოლო იმამი იყო. შესაბამისად, აღნიშნული მიმდინარეობა მეორენაირად ცნობილია, როგორც – შვიდეული შიიტები. მათი რწმენით, ისმაილის შვილი – მუჰამმად ალ-თამმი დაბრუნდება სამყაროს აღსასრულის ჯამს, როგორც – მაჰდი და დაამყარებს სამართლიაობას. თუმცა, ისმაილიტთა უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ იმამთა ხაზი გრძელდება.[3]

რაც შეეხება შიიტ მუსლიმთა დღესასწაულებს, პორტალ Culturetrip მიხედვით, ესენია:

  • რამადანი – ყველაზე ცნობილი ისლამური დღესასწაული, რომელიც ისლამური კალენდრის მეცხრე თვეს აღინიშნება და საკუთარ თავში მოიაზრებს მთელი თვის განმავლობაში მარხვას, ლოცვას, მეჩეთში ხშირად სიარულს და ღარიბთა დახმარებას.
  • ლაილათ ალ-ქადრი – მუსლიმთა რწმენით, სწორედ ამ ღამეს გამოეცხადა წინასწარმეტყველ მუჰამედს ყურანის წმინდა თავები. მართალია, კონკრეტული თარიღი უცნობია, თუმცა, როგორც წესი, რამადანის თვის ბოლო 10 დღეში აღინიშნება. ეს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღამეა მუსლიმთათვის, რომლის დროსაც ისინი მეჩეთებში მიდიან, ყურანს კითხულობენ და ერთმანეთსგან პატიებას ითხოვენ.
  • ეიდ ალ-ფიტრი – აღნიშნული დღესასწაული რამადანის დასრულებას აღნიშნავს და ხშირად აღინიშნება ნადიმით. მუსლიმი ოჯახები ნათესავებისთვისა და მეგობრებისთვის დიდ წვეულებებს აწყობენ და ზეიმობენ რამადანის დასრულებას.
  • ეიდ ალ-ადჰა – ცნობილია, როგორც „მსხვერპლთშეწირვის დღესასწაული“ და აღნიშნავს იმ დღეს, როდესაც წინასწარმეტყველი იბრაჰიმი მზად იყო, ღმერთისთვის შვილი შეეწირა, რათა მისდამი მორჩილება დაემტკიცებინა. როგორც წესი, ამ დღეს მუსლიმები ცხვარს ან თიკანს კლავენ და მსხვერპლად წირავენ.
  • აშურა – განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი დღესასწაულია შიტებისთვის, რომელიც მუჰარამის თვის მეათე დღეს აღინიშნება. მათთვის ეს გლოვის დღეს წარმოადგენს, რადგან 680 წელს, სწორედ ამ დღეს დახოცეს მუჰამედის შვილიშვილი ჰუსეინ იბნ ალი და მისი ოჯახი. სუნიტები ამ დღეს სხვა დღესასწაულს – წინასწარმეტყველი მოსეს მიერ ისრაელიტების ფარაონისგან დახსნას აღნიშნავენ.
  • არბა’ეენ – კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი შიიტური დღესასწაული, რომელიც აშურას დღესასწაულიდან 40 დღის შემდგომ აღინიშნება. ამ დღეს იგონებენ და გლოვით აღნიშნავენ 680 წელს, მუჰარამის 10 რიცხვში ჰუსეინ იბნ ალის მოკვლას. მუსლიმებში გავრცელებულია გარდაცვლილთა მოსაგონარი გარდაცვალებიდან 40 დღის შემდგომ, შესაბამისად, ეს დღესასწაულიც სწორედ აღნიშნული ტრადიციითაა განპირობებული.
  • ეიდ ალ-გჰადეერ – დღესასწაული, რომლის ფარგლებშიც აღნიშნავენ წინასწარმეტყველი მუჰამედის მიერ ალი იბნ აბუ თალიბის, როგორც მისი მემკვიდრის დასახელებას. შიიტთა აზრით, ეს დღე აღნიშნავს მუჰამედის მიერ საკუთარი ოჯახის, როგორც მისი მემკვიდრეთა ხაზის, დადგენას. ბევრი შიიტი ამ დღეს წირვებს ესწრება ან კითხულობს მუჰამედის და ალი იბნ აბუ თალიბის ცხოვრებების შესახებ.

მავლიდ ან-ნაბი – დღესასწაული, რომლის ფარგლებშიც წინასწარმეტყველი მუჰამედის დაბადებას აღნიშნავენ. მუსლიმთა შორის მას განსხვავებულად აღნიშნავენ – ზოგი მღერის სიმღერებს და სიხარულით აღნიშნავს ამ დღეს, ზოგი წირვებს ესწრება მეჩეთებში, ზოგი კი მარხულობს კიდეც, რითაც ღმერთს მადლობას უხდის წინასწარმეტყველის გამორჩევისთვის.[4]

იმ პირების მდგომარეობა პაკისტანში, ვინც უარყო ისლამის სუნიტური მიმდინარეობა და გახდა შიიტი.

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი პაკისტანში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების  შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ პაკისტანის კონსტიტუციის თანახმად, ისლამი სახელმწიფო რელიგიაა და ქვეყანაში მოქმედი ნებისმიერი კანონი აუცილებლად თავსებადი უნდა იყოს მასთან. ასევე, კონსტიტუციის მიხედვით, „კანონის, საჯარო წესრიგისა და მორალის ფარგლებში, ნებისმიერ მოქალაქეს აქვს უფლება ჰქონდეს, აღასრულოს და პროპაგანდირება გაუწიოს საკუთარ რელიგიას“.

ა.შ.შ მთავრობის გათვლებით, პაკისტანის 210.8 მილიონ პირს შეადგენს, რომელთაგან 96 % მუსლიმია (სხვადასხვა გათვლებით, მათი 80-85 % სუნიტური, ხოლო დანარჩენი 10-15 % კი შიიტური ისლამის მიმდევარია). დანარჩენი 4 %-ში შედიან: აჰმადიები (რომელთან ქვეყნის კანონმდებლობა მუსლიმებად არ მიიჩნევს); ჰინდუსები; ქრისტიანები; ზოროასტრიზმის მიმდევრები; ბაჰა’ისტები; სიკჰები; ბუდისტები; კალაშები; კიჰალები და ჯაინები.

ანგარიშის მიხედვით, წლის განმავლობაში სხვადასხვა შეირაღებული ტეორისტული ჯგუფები კვლავ აგრძელებდნენ სამოქალაქო მოსახლეობაზე თავდასხმების მოწყობას, რომელთა სამიზნესაც, ხშირად – შიიტი მუსლიმები, განსაკუთრებით – ეთნიკურად ჰაზარა შიიტები წარმოადგენდნენ. თუმცა, ორგანიზაცია  „სამხრეთ აზიის ტერორიზმის პორტალის“ მონაცემებით, თავდასხმათა რაოდენობამ და სიმძიმემ საგრძნობლად იკლო წინა წლებში არსებულ სიტუაციასთან მიმართებით. იმავე ორგანიზაციის მიხედვით,  წლის განმავლობაში სექტარიანულირ ხასიათის 4 ძალადობრივ ინციდენტს, სულ მცირე 27 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 68 – დაშავდა. 4-ვე თავდასხმის სამიზნედ შიიტი პირების შეკრების ადგილები იყო. ამას გარდა, შიიტებზე თავდადასხმათა უმრავლესობის დროს, სამიზნეს უშუალოდ ჰაზარა შიითა ეთნიკური ჯგუფის წევრები წარმოადგენდნენ.

ანგარიშის მიხედვით, მუჰარამის თვის მიმდინარეობისას (შიიტთათვის წმინდა თვე), პაკისტანის მთავრობამ გადაადგილების კუთხით შეზღუდვები დაუწესა არაერთ სუნიტ ღვითსმეტყველსა და იმამს, რადგან ისინი ცნობილნი სექტარული შუღლის და დაპირისპირების გაღვივებით. აღნიშნული ქმედება შიიტთა უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად იყო გადადგმული. ამას გარდა, მუჰარამის მეცხრე და მეათე დღეს, როდესაც შიიტები აშურას დღესასწაულს აღნიშნავდნენ, მთავრობა (პრემიერ მინისტრი, პრეზიდენტი და საგარეო საქმეთა მინისტრი) მოუწოდებდა ყველა მუსლიმს ერთიანობისკენ და ურთიერთპატივისცემისკენ. სამართალდამცავმა ორგანოებმა , კიდევ ერთხელ დამატებითი ძალები განალაგეს პენჯაბის, ხიბერ პახტუნტვას და ბალოჩისტანის პროვინციებში. ამას გარდა, ისევ გადაადგილების კუთხით შეზღუდვები დაუწესდა იმ სუნიტ იმამებს, რომლებიც ცნობილნი სექტარული შუღლის და დაპირისპირების გაღვივებით.[5]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი პაკისტანში შიიტ მუსლიმთა მიმართ დამოკიდებულების შესახებ 2019 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ სხვადასხვა გათვლებით, პაკისტანში შიით მუსლიმთა რაოდენობა საერთო მოსახლეობის 10-დან 25 %-მდე შეადგენს. ისინი ბინადრობენ მთელი ქვეყნის მასშტაბით და უმრავლესობით არ არიან წარმოდგენილი პაკისტანის ოთხი პროვინციიდან არც ერთში. ანგარიშის მიხედვით, პაკისტანი შიიტი მუსლიმები, როგორც ვიზუალურად, ისე ლინგვისტურად, არ გამოირჩევიან პაკისტანელი სუნიტებისგან. თუმცა, ამ წესისგან გამონაკლისს წარმოადგენენ ეთნიკურად ჰაზარა შიიტები.

ანგარიშის მიხედვით, შიიტი მუსლმები ფართოდ არიან წარმოდგენილი ქვეყნის პარლამენტში და ძირითად პოლიტიკურ პარტიებში. “პაკისტანის ხალხთა პარტიას” (PPP) არაერთი შიიტი ლიდერი ჰყოლია, რომლებიც ქვეყნის პრეზიდენტის ან პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდნენ (მაგ. ზულფიკარ ალი ბჰუტო, მისი ქალიშვილი – ბენაზირ ბჰუტო, ბენაზირის ქმარი – ასიფ ალი ზარდარი და ა.შ.). სხვა დიდ პარტიებში, მათ შორის – პრემიერ მინისტრი იმრან ხანის პარტიაში – Tahreek e-Insaf (PTI) და მოძრაობაში Muttahida Qaumi Movement (MQM), არაერთი შიიტი არის გაწევრიანებული და აღნიშნული პარტიები შიიტი მოსახლეობის გარკვეული ნაწილის მხარდაჭერითაც სარგებლობენ.

რაც შეეხება სახელმწიფოს მხრიდან შიიტთა მიმართ დამოკიდებულებას, ზოგიერთი წყაროს ცნობით, შიიტებისთვის მნიშვნელოვან მუჰარამის თვეში, პოლიცია ზოგჯერ აკავებდა იმ პირებს, რომლებიც ნებართვის გარეშე მართავდნენ სამგლოვიარო დემონსტრაციებს ან ანალოგიურ ქმედებს ჩადიოდნენ ამისთვის დაწესებული კონკრეტული დროის პერიოდის ფარგლებს მიღმა. ავსტრალიის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტის მიხედვით, არ მოიძებნა  რაიმე მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ შიიტ მუსლიმთა მიმართ სამთავრობო, საპოლიციო ან სამხედრო სექტორებში ადგილი აქვს სისტემატური ხასიათის დისკრიმინაციას.

ანგარიშში საუბარია შიით მუსლიმთა იძულებითი გაუჩინარების შემთხვევების შესახებაც. მაგალითად, BBC-ის 2018 წლის მაისში გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით,  უკანასკნელი 2 წლის განმავლობაში 140-მდე პაკისტანელი შიიტი „გაუჩინარდა“.  მათი უმრავლესობის ოჯახების მიხედვით, ისინი ღამით პაკისტანის სპეც-სამსახურებმა წაიყვანე ს, სავარაუდოდ, სირიაში მებრძოლი  შიიტურ ორგანიზაცია Zainabiyoun Brigade-სთან სავარაუდო კავშირის გამო. ანგარიშში ამას გარდა, ასევე აღნიშნულია პაკისტანის ხელისუფლების მიერ გადადგმული არაერთი პოზიტიური ნაბიჯი შიიტთა უსაფრთხოების კუთხით. მაგალითად, მთავრობის აქტიური ქმედებები ტერორისტთა თავდასხმების პრევენციის კუთხით, ასევე – ქ. კარაჩიში ჩატარებული მასობრივი სამხედრო კამპანია, რის შემდეგაც მნიშვნელოვნად შემცირდა შიიტ მუსლიმთა მიმართ თავდასხმების რაოდენობა. ამას გარდა, მთავრობა მოსახლეობას აქტიურად მოუწოდებდა ინტერ-სექტარული დიალოგისკენ და ამ კუთხით მართავდა კონფერენციებს. ასევე, 2017 და 2018 წლებში, შიიტური დღესასწაული აშურას მიმდინარეობის დროს, მთავრობამ გამოიყენა მასშტაბური საპოლიციო ძალა, რათა უზრუნველეყო შიიტ მორწმუნეთა უსაფრთხოება. შედეგად, ორივე წელს დღესასწაულებმა ყოველგვარი ინციდენტის გარეშე ჩაიარა. პაკისტანის მთავრობა ასევე უწესებს სამხედრო ესკორტს შიიტ მომლოცველებს, რათა მათ უსაფრთხოდ შეძლონ თაყვანისცემის ადგილებზე გადაადგილება ირანსა და ერაყში. თუმცა, წყაროთა მიხედვით, ის პირები, რომლებიც აღნიშნული ესკორტის გარეშე გადაადგილდებიან, არიან შეიარაღებული ტერორისტული ჯგუფების მხრიდან თავდასხმის მომეტებული რისკის წინაშე.

რაც შეეხება შიიტების მიმართ საზოგადოების დამოკიდებულებას, ავსტრალიის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტის მიხედვით, როგორც წესი, პაკისტანში სოციალური ხასიათის დისკრიმინაცია ვლინდება პოზიტიური დისკრიმინაციის სახით (მაგალითად, ნეპოტიზმი, პირის ხელშეწყობა მასთან ნათესაური, ტომობრივი ან სოციალური კავშირის გამო და ა.შ.). თუმცა, ზოგჯერ ადგილი აქვს უშუალო, ნეგატიურ დისკრიმინაციას შიიტთა მიმართაც. მაგალითად, მიუხედავად იმისა, რომ მუსლიმები არიან, ზოგიერთი ექსტრემისტული ჯგუფი შიიტებს მაინც „მწვალებლებად“ მიიჩნევს. შედეგად, შიიტების მიმართ ზოგჯერ ადგილი აქვს თავდასხმებს აღნიშნული ექსტრემისტების მხრიდან. თუმცა, წყაროთა უმრავლეობის მიხედვით, თავდასხმათა რაოდენობა და სიმძიმე, უკანსაკნელ ხანებში საკმაოდ შემცირდა. ამას გარდა, ანგარიშის მიხედვით, შიიტები ექვემდებარებიან „სიძულვილის ენასაც“, როგორც წესი, სოციალურ ქსელებში, სკოლებსა და მეჩეთებში.

ანგარიშის მიხედვით, შიიტები და სუნიტები ერთნაირ საჯარო სკოლებში სწავლობენ და ამ სფეროში, შიიტთა მიმართ დისკრიმინაცია თითქმის არაა სახეზე. ერთადერთი პრობლემა ამ კუთხით იყო ის, რომ სკოლის ზოგიერთ წიგნში მოცემულია მხოლოდ სუნიტური სალოცავი რიტუალები და, როგორც წესი, ამოღებულია ინფორმაცია და ისტორიები ცნობილი შიიტი ისტორიული ფიგურების შესახებ.

რაც შეეხება დასაქმებას, შიიტები ფართოდ არიან წარმოდგენილნი პაკისტანის პროფესიულ თემებში, განსაკუთრებით კი – სამედიცინო და იურიდიულ სფეროებში. ავსტრალიის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტის მიხედვით, არ იძებნება ინფორმაცია დასაქმების კუთხით შიიტთა დისკრიმინაციის შესახებ საჯარო სფეროში. თუმცა, იმავე ანგარიშის მიხედვით, ზოგიერთი ორგანიზაციის მაღალ ეშელონებში, ადგილი აქვს დისკრიმინაციას.[6]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებში, ინფორმაცია უშუალოდ სუნიზმიდან შიიზმზე კონვერტირებული პირების მიმართ არსებული მასობრივი პრობლემების ან უფლებადარღვევების შესახებ, არ იძებნება.

[1] New York Times – article “How Do Sunni and Shia Islam Differ?” published on 3 January 2016; available at https://www.nytimes.com/2016/01/04/world/middleeast/q-and-a-how-do-sunni-and-shia-islam-differ.html [accessed 6 August 2020]

[2] Intermedia.ge- სტატია „სუნიზმი და შიიზმი“; გამოქვეყნებულია 17 ივლისი, 2014; ხელისაწვდომია მისამართზე http://intermedia.ge/%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%90/52683-%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98/27/ [წვდომის თარიღი – 6 აგვისტო, 2020]

[3] Fanack – article “The Three Branches of Shia Islam”; published on 17 February 2020; available at https://fanack.com/religions/three-branches-of-shia-islam/ [accessed 6 August 2020]

[4] Culturetrip – “The Biggest Muslim Holidays You Should Know About”; published on 14 November 2017; available at https://theculturetrip.com/middle-east/united-arab-emirates/articles/the-biggest-muslim-holidays-you-should-know-about/ [accessed 7 August 2020]

[5] United States Department of State – “2019 Report on International Religious Freedom: Pakistan”; published in June 2020; available at

[accessed 7 August 2020]

[6] United Kingdom Home Office – “Country Policy and Information Note Pakistan: Shia Muslims”; published in January 2019; available at

[accessed 7 August 2020]

ინდოეთი. რელიგიის შეცვლის თავისუფლება პენჯაბის შტატში. მაისი, 2019

აშშ-ის რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია 2019 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2018 წელი) ინდოეთის შესახებ წერს, რომ რელიგიის თავისუფლების მხრივ არსებული ვითარება 2018 წლის განმავლობაში, კვლავ, განიცდიდა დაღმასვლის ტენდენციას. ინდოეთს სეკულარული დემოკრატიის ხანგრძლივი ისტორია აქვს, რომლის პირობებშიც ყველა მიმდინარეობის რელიგიურ საზოგადოება ვითარდება. ინდოეთის კონსტიტუციით გარანტირებულია რელიგიის თავისუფლება და დამოუკიდებელი სასამართლო ხშირად იცავს რელიგიური უმცირესობების ინტერესებს. უკანასკნელ წლებში, შეინიშნება შეტევა რელიგიის თავისუფლებაზე, რაც რელიგიური ექსტრემიზმის რიტორიკის ზრდაში გამოიხატება; ასევე, ადგილი აქვს რელიგიური უმცირესობების წინააღმდეგ ჯგუფურ ძალადობას, რასაც ხანდახან მთავრობის მხრიდან წახალისებაც ახლავს. ძირითადი სამიზნეები არა ჰინდუ მოსახლეობა და დაბალი კასტის ჰინდუ უმცირესობაა. აღნიშნულ კამპანიაში ჩართულნი არიან როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო აქტორები. 2018 წლის განმავლობაში შტატების დაახლოებით მესამედის ხელისუფლებამ გააძლიერა კონვერტაციის წინააღმდეგ მიმართული კანონმდებლობა. ჯგუფური ძალადობა გახშირდა ქრისტიანების მიმართ; მიზეზს წარმოადგენს ბრალდებები, რომ ქრისტიანები ახდენენ ხალხის იძულებით კონვერტაციას.  ძალადობის იმ ფაქტებზე, რომელსაც იძულებითი კონვერტაციის ბრალდების მოტივი აქვს საფუძვლად, პოლიცია და პროკურატურა ხშირად არ მოქმედებს ადეკვატურად.

მიუხედავად იმისა, რომ ინდოეთში რელიგიის თავისუფლების მხრივ არსებული ვითარება ზოგადად რყევას განიცდის, 2018 წლის განმავლობაში ადგილი ჰქონდა ასევე დადებით განვითარებებს. რიგმა სამთავრობო ორგანოებმა გააძლიერეს ძალისხმევა ქვეყანაში შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რამაც საზოგადოებას შორის ძალადობის მაჩვენებელი 12%-ით შეამცირა. სასამართლომ არაერთ საქმეზე მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც რელიგიური უმცირესობების დაცვისკენ იყო მიმართული. გარდა ამისა, 2018 წელს სახელმწიფომ უფრო მეტი თანხა გამოყო უმცირესობების კუთხით განვითარების პროექტებისთვის.

რელიგიისა და რწმენის თავისუფლების ფუნდამენტური უფლება მოიცავს რწმენის შეცვლის ან საერთოდ არ ქონის უფლებასაც. აღნიშნული უფლება, ასევე მოიცავს სხვა პირის მიმართ საკუთარი შეხედულებების გამოხატვას მის მიერ ნებაყოფლობით რწმენის შეცვლის მოტივით. ინდოეთში, შტატების კანონმდებლობაში, კონვერტაციის საწინააღმდეგო კანონი კრძალავს რელიგიის შეცვლას იძულებით, მოსყიდვით ან მოტყუებით. თუმცა, ბევრი მიიჩნევს, რომ ასეთი ფართო განმარტება საერთოდ კრძალავს რელიგიური კონვერტაციას. ანტი-კონვერტაციის კანონი 7 შტატში მოქმედებს: ოდიშა, მადჰია პრადეში, ჩატისგარჰი, გუჯარატი, არუნაჩალ პრადეში, ჰიმაჩალ პრადეში და ჯჰარკჰანდი.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2019 წლის ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2018 წელი) ინდოეთის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის მოსახლეობის 80% ინდუისტია. წყარო, ასევე აღნიშნავს, რომ ინდოეთი სეკულარული სახელმწიფოა, სადაც რელიგიის თავისუფლება კონსტიტუციითაა გარანტირებული. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი შტატი, სადაც ინდუისტები უმრავლესობას წარმოადგენენ, რელიგიური კონვერტაცია დასჯადია როდესაც ადგილი აქვს „იძულებას“, „მოსყიდვას“ ან „მოტყუებას“. აღნიშნული წყარო, ასევე მიიჩნევს, რომ ასეთი ტერმინების ზოგადია და ფართო ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა. ინდოეთის ზოგიერთ შტატში კონვერტაციისთვის მთავრობის ნებართვაა საჭირო.[2]

[1] USCIRF – US Commission on International Religious Freedom: United States Commission on International Religious Freedom 2019 Annual Report; Country Reports: Tier 2 Countries: India, April 2019

 (accessed on 22 May 2019)

[2] Freedom House: Freedom in the World 2019 – India, 4 February 2019

 (accessed on 22 May 2019)

პაკისტანი. აჰმადიაზე კონვერტირებულთა მიმართ დამოკიდებულება. ივლისი, 2018

საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ თავის 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ კონსტიტუციური გარანტიები რელიგიური უმცირესობებისთვის ვერ უზრუნველყოფდნენ დისკრიმინაციული კანონმდებლობისგან, სოციალური შეზღუდვებისა და კონფესიათაშორისი ძალადობისგან მათ ეფექტურ დაცვას. 2017 წელს გაიზარდა კონფესიათაშორისი ძალადობის შედეგად დაღუპულთა რაოდენობა – 231 მოკლულს შორის უმეტესობა შიიტი მუსლიმი იყო. ინდუისტები კვლავ მოწყვლადები არიან გატაცებისა და იძულებითი გათხოვების პრაქტიკის მიმართ. განსაკუთრებით დისკრიმინაციულია კანონმდებლობა აჰმადიას მიმდევრების მიმართ, რომელთაც ეკრძალებათ, საკუთარ თავს მუსლიმების უწოდონ. აჰმადიას მიმდევრები ასევე აწყდებიან პოლიტიკურ დისკრიმინაციას და მათთვის არჩევნებში ხმის მიცემის განსხვავებული წესები მოქმედებს.[1]

საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ თავის 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ ქალები, რელიგიური უმცირესობები და ტრანსგენდერები აწყდებიან დისკრიმინაციას, ძალადობას და მთავრობის მხრიდან დევნას, რასაც თან სდევს იმს, რომ ხელისუფლება ვერ უზრუნველყოფს მათ ადეკვატურ დაცვასა და დამნაშავეების პასუხისგებაში მიცემას. ჩანაწერები პაკისტანის სისხლის სამართლის კოდექსში, რომელიც დისკრიმინაციულია აჰმადიას მიმდევრების მიმართ, კვლავ უცვლელია – კანონი უკრძალავს აჰმადიას მიმდევრებს, პირდაპირ ან ირიბად, მოიხსენიონ საკუთარი თავი მუსლიმად, განაცხადონ ან იქადაგონ საკუთარი რწმენა საჯაროდ, ააშენონ მეჩეთები ან საჯაროდ მოიწვიონ ხალხი სალოცავად.[2]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანში აჰმადიების შესახებ წერს, რომ სანდო სტატისტიკური მონაცემები იმი შესახებ თუ რამდენი აჰმადიაა პაკისტანში, არ არსებობს. ეროვნული მონაცემთა ბაზის სარეგისტრაციო სამსახურის ინფორმაციით, 2018 წლის მარტის მდგომარეობით, 167 ათასზე მეტი აჰმადიაა რეგისტრირებული. იქიდან გამომდინარე, რომ აჰმადიები ბოიკოტს უცხადებენ ხელისუფლების მიერ დაწესებულ რეგისტრაციის წესებს, მათი რაოდენობა შეიძლება იყოს 400-დან 600 ათასამდე; ზოგიერთი წყარო 2-5 მილიონსაც ასახელებს. ასეთი სხვაობა იმითაა გამოწვეული, რომ აჰმადიები ამჯობინებენ არ დარეგისტრირდნენ ოფიციალურად, რადგან აჰმადიად რეგისტრაციის შემთხვევაში მათ არეგისტრირებენ როგორც არა-მუსლიმებს.

ამავე ანგარიშში ნათქვამია, რომ პაკისტანში პირი, რომელიც ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირდება ან უარყოფს ისლამს ნებისმიერი სხვა ფორმით, შეიძლება ღვთისგმობის კანონის მიხედვით დაისაჯოს; აღნიშნული კანონი სიკვდილით დასჯასაც ითვალისწინებს. პაკისტანის საზოგადოება განსაკუთრებით მტრულადაა განწყობილი კონვერტირებულების მიმართ და ხშირია ინფორმაცია კონვერტირებულების მიმართ ძალადობის, თავდასხმების და წამების ფაქტების შესახებ. განსაკუთრებით რთული და საშიშია აჰმადიაზე კონვერტირებულთა მდგომარეობა. თუ პირის ისლამიდან აჰმადიაზე კონვერტაცია საჯარო გახდება, ის ოფიციალურად გამოცხადდება არა-მუსლიმად და შესაძლოა ის მოკლან ღვთისგმობის კანონის სახელით. იმ შემთხვევაში თუ აჰმადიაზე კონვერტაცია დარჩება საიდუმლოდ, პირმა შეიძლება თავი დააღწიოს სამართლებრივად დასჯას, მაგრამ ის კვლავ იქნება სოციალური განდევნის, მენტალური წამებისა და დისკრიმინაციული მოპყრობის მსხვერპლი. რელიგიური კონვერტაცია, თავისთავად, არ არის უკანონო ქმედება, მაგრამ ის შეიძლება განხილული იყოს როგორც ღვთისმგმობი საქციელი და გამოიწვიოს ან ღვთისგმობის კანონის მიხედვით გასამართლება ან ძალადობა საზოგადოებისა და ოჯახის მხრიდან ან ორივე.[3]

ამერიკის შეერთებული შტატების კომისია რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების შესახებ 2018 წლის ანგარიშში პაკისტანის შესახებ წერს, რომ აჰმადიას მიმდევრები აწყდებიან პოლიტიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ დისკრიმინაციას და ასევე, არიან საჯაროდ ღვთისგმობის ბრალდების მსხვერპლნი.[4]

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში პაკისტანში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრაქტიკის შესახებ (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელს) წერს, რომ აჰმადიათა მუსლიმური თემის ლიდერები და ადამიანის უფლებადამცველი ორგანიზაციები კვლავ გამოხატავდნენ შეშფოთებას დისკრიმინაციული მიდგომების და მთავრობის მხრიდან აჰმადიების ღვთისგმობის კანონის გამოყენებით დევნის გამო. 2017 წლის 2 ოქტომბერს პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა კანონს, რომელიც საარჩევნო რეგისტრაციისას აჰმადიებისთვის ცალკე ხმის მიცემის სიას აუქმებდა და ცვლიდა ფიცის ტექსტს. აღნიშნულმა გადაწყვეტილებამ საპროტესტო აქციები გამოიწვია და საბოლოოდ პარლამენტმა ცვლილებები გააუქმა და ძალაში დარჩა ფიცის ტექსტიც და ცალკე საარჩევნო სიებიც აჰმადიებისთვის. მთელი 2017 წლის განმავლობაში მთავრობის წარმომადგენლები იყენებდნენ ანტი-აჰმადიურ რიტორიკას და მონაწილეობდნენ ისეთ აქტივობებში, რომელიც აჰმადიების თქმით, აქეზებდა მათ მიმართ ძალადობას.[5]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Pakistan, 28 May 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Pakistan, 18 January 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[3] United Kingdom: Home Office, Country Information and Guidance – Pakistan: Ahmadis, June 2018, Version 3.0, available at:

[accessed 30 July 2018]

[4] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018 – Tier 1: USCIRF-recommended Countries of Particular Concern (CPC) – Pakistan, 25 April 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[5] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Pakistan, 29 May 2018

 (accessed on 30 July 2018)

ირანი. კონვერტირებულ ქრისტიანთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ივლისი, 2018

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი ირანში რელიგიის თავისუფლების შესახებ საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში (რომელიც 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს ასახავს) წერს, რომ კონსტიტუციის თანახმად, ირანი წარმოადგენს ისლამურ რესპუბლიკას და ყველა კანონი შესაბამისობაში უნდა იყოს შარიათთან. ასევე, ადამიანებს აქვთ საკუთარ ძირითად, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ სხვა ტიპის უფლებებზე წვდომა, მხოლოდ „ისლამისტური კრიტერიუმების“ გათვალისწინებით. ირანის სისხლის სამართლის კოდექსი აწესებს სიკვდილით დასჯას მუსლიმების მიმართ სხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირის მხრიდან პროზელიტიზმისთვის (რელიგიის აქტიური ქადაგება, მისწრაფება საკუთარ სარწმუნოებაზე მოაქციო სხვები), ასევე, „ღმერთის მიმართ მტრობისა“ და წინასწარმეტყველის შეურაცხყოფისთვის. კონსტიტუცია, ასევე, უკრძალავს მუსლიმ მოქალაქეებს საკუთარი რელიგიის შეცვლას ან უარყოფას.

რელიგიური დემოგრაფიის კუთხით მდგომარეობა შემდეგია: ირანის მოსახლეობა 80 მილიონზე მეტია. აქედან 99.4% არის მუსლიმი, მათ შორის 90-95 % შიიტი, ხოლო 5-10 % სუნიტი; რელიგიური უმცირესობა ირანში მოსახლეობის ერთ პროცენტზე ნაკლებს შეადგენს და მოიცავს ბაჰაებს, ქრისტიანებს, საბეან-მანდეანებს, ზოროასტრებს, ებრაელებს და იარსანებს. სამი ყველაზე დიდი არა-მუსლიმური უმცირესობა არიან ბაჰაები, ქრისტიანები და იარსანები.[1]

ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისია საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ კონსტიტუცია ცნობს მხოლოდ ქრისტიანებს, ებრაელებს და ზოროასტრებს, როგორც დაცულ რელიგიურ უმცირესობას და ნებას რთავს მათ, აღასრულონ საკუთარი რელიგიური რიტუალები „კანონის მოთხოვნების ფარგლებში“.  ზემოხსენებული ჯგუფების უფლებების დასაცავად, პარლამენტის 290 ადგილიდან გამოყოფილია 5.

ანგარიშის მიხედვით, გასული წლის განმავლობაში ირანში რელიგიური უმცირესობების მდგომაროება გაუარესდა, განსაკუთრებით კი, სამთავრობო ძალების მხრიდან ძალადობის სამიზნეს წარმოადგენდნენ ბაჰაები და კონვერტირებული ქრისტიანები. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ გამოიყენებოდა განსაკუთრებით მკაცრი სადამსჯელო ზომები, მაგალითად, საკუთარი რელიგიური აქტივობების გამო, ზოგიერთ მათგანს შეეფარდა 10 ან მეტი წლით თავისუფლების აღკვეთა. ასევე, გამახვილებული იყო ყურადღება იმ ფაქტზე, რომ კონვერტირებული ქრისტიანები განსაკუთრებულ სამიზნეს წარმოადგენენ იმის გამო, რომ ისინი, როგორც სპარსელები, წირვებს ატარებენ სპარსულ ენაზე და, ასევე,  მიმართავენ პროზელიტიზმს სხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირების მიმართ.[2]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი საკუთარ 2017 წლის ანგარიშში ირანში ქრისტიანებისა და კონვერტირებული ქრისტიანების მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ შარიათის მიხედვით, მუსლიმებს სხვა რელიგიაზე კონვერტაცია ეკრძალებათ. ასევე, კონვერტირებულ პირებს, სახელწმიფო არ რთავს ნებას, საკუთარი რელიგიის ცვლილება ასახონ შესაბამის დოკუმენტში. ისლამიდან კონვერტირებული ქრისტიანები წარმოადგენენ რისკ ჯგუფს, რადგან ისინი მიიჩნევიან განდგომილებად, რაც წარმოადგენს სისხლის სამართლის დანაშაულს და შესაძლო სიკვდილით დასჯის წინაპირობას შარიათის მიხედვით. კონვერტირებული ქრისტიანები ხშირად წარმოადგენენ თავდასხმების სამიზნეს; ისინი ასევე, ხშირად ექვემდებარებიან სამთავრობო ძალების მხრიდან ძალადობას, დაკავებას, საპატიმროებში წამებისა და ა.შ.

ანგარიშში ასევე საუბარია ზემოხსენებული პირების მიმართ საზოგადოების და ოჯახის მხრიდან დამოკიდებულებაზე. მაგალითად, კონვერტირებული პირები, რომლებიც არიან რელიგიური ოჯახებიდან, ხშირად სერიოზულ პრობლემებს აწყდებიან, იმ შემთხვევაში, თუ ოჯახის წევრები შეიტყობენ მათი კონვერტაციის ფაქტის შესახებ.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Amnesty International“ საკუთარი 2018 წლის ანგარიშში ირანის შესახებ წერს, რომ ადამიანის უფლება, შეიცალოს საკუთარი რელიგია, ხშირად ირღვეოდა. მაგალითად, კონვერტირებული ქრისტიანების შემთხვევაში, სახეზე იყო ზედმეტად მკაცრი საპატიმრო ვადები (10-15 წელი), ასევე, ხშირ რეიდებს ექვემდებარებოდა მათი სალოცავი ადგილები.[4]

„Human Rights Watch“ საკუთარ 2017 წლის ანგარიშში ირანის შესახებ წერს, რომ მუსლიმური წარმომავლობის მქონე კონვერტირებული ქრისტიანები ხშირად წარმოადგენენ სამთავრობო ძალების მხრიდან სამიზნეებს. ასევე, საუბარი იყო ე.წ. სახლის ეკლესიების (ადგილები, სადაც კონვერტირებული ქრისტიანები ატარებენ წირვას, ლოცულობენ და ა.შ) დარბევის ფაქტებზე.[5]

„Freedom House“ ირანის შესახებ საკუთარ 2018 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ სამთავრობო ძალების მხრიდან ხშირია არა-მუსლიმური რელიგიური უმცირესობების მიმართ ძალადობის და დისკრიმინაციის ფაქტები. ხშირია კონვერტირებული ქრისტიანების დარბევის ფაქტები. გასული წლების განმავლობაში, ფიქსირდებოდა ე.წ. სახლის ეკლესიებზე განხორციელებული რეიდებისა და პასტორების დაკავების შემთხვევები.[6]

[1] United States Department of State, Annual report on religious freedom (covering 2017), available at

[accessed July 2 2018]

[2] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018,  available at

[accessed July 2 2018}

[3] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iran: Christians and Christian converts, 27 February 2017, Version 3.0, available at:

[accessed 2 July 2018]

[4] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Iran, 22 February 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

[5] Human Rights Watch, World Report 2017 – Iran, 12 January 2017, available at:

[accessed 2 July 2018]

[6] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Iran, 19 January 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

ნიგერია. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულება. აპრილი, 2018

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) 2017 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის რელიგიური დემოგრაფიის ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს. აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურის ინფორმაციით, ნიგერიის მოსახლეობის 50% მუსლიმია, 40% – ქრისტიანი და 10% ძირძველი რელიგიების მიმდევარი. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ინფორმაციით, მკვლევართა უმეტესობა ქვეყნის მოსახლეობას ორ ნაწილად ჰყოფს – მოსახლეობის 50% მუსლიმია და 50% ქრისტიანი. ბევრი ნიგერიელი ძირძველი რელიგიის პარალელურად არის ან მუსლიმი ან ქრისტიანი. ზოგადად, ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრები ნიგერიელების უმეტესობა მუსლიმია, ხოლო სამხრეთ ნაწილში მცხოვრებთა უმრავლესობა ქრისტიანი. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კულტურები იკვეთება, ბევრი მომთაბარე ტომი მუსლიმია, ხოლო სხვა ტომები ქრისტიანები.

ნიგერიის კონსტიტუციის მიხედვით, მთავრობას ეკრძალება სახელმწიფო რელიგიის დაწესება და ინდივიდები თავისუფალნი არიან თავიანთ არჩევანში და შეუძლიათ დისკრიმინაციის გარეშე აირჩიონ და აღასრულონ ესა თუ ის რელიგია. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი რელიგიური და სხვა ჯგუფები აცხადებენ, რომ მთავრობა ყოველთვის ეფექტურად არ რეაგირებს რელიგიური მოტივით ჩადენილ დანაშაულზე, მსხვერპლთა რელიგიური კუთვნილების გამო. მუსლიმები და ქრისტიანები დისკრიმინაციაზე საუბრობენ იმ რეგიონებში, სადაც ისინი უმცირესობას წარმოადგენენ. ისინი ასევე, საუბრობენ ძალადობის საფრთხესა და სოციალურ გარიყულობაზე თუ ისინი შეიცვლიან ან უარს იტყვიან თავიანთ რწმენაზე.

ნიგერიაში კონფლიქტურ სიტუაციებს ხშირად უკავშირებენ რელიგიურ მოტივს, როგორც საერთაშორისო, ასევე ადგილობრივი მედია, თუმცა მკვლევარის აკინოლა ეიოდამე ოლოიოს მოსაზრებით, ასეთი მიდგომა ძალიან მარტივი ხედვაა. მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ კონფლიქტში შეიძლება რელიგიური ჯგუფები მონაწილეობდნენ, არ ნიშნავს იმას, რომ კონფლიქტის მიზეზი რელიგიაა. შიდა მუსლიმური დაპირისპირება და ძალადობა თითქმის ექსკლუზიურად ჩრდილოეთ ნიგერიისთვის დამახასითებელი ფენომენია, სადაც მუსლიმები უმრავლესობას წარმოადგენენ. კონფლიქტი ბოკო ჰარამთან არ არის მხოლოდ ტერორისტებისა და სახელმწიფოს შორის დაპირისპირება. ბოკო ჰარამის სამიზნეებს ასევე წარმოადგენენ მუსლიმები და მშვიდობიანი მოქალაქეები – როგორც ადგილობრივი მუსლიმები, ასევე ქრისტიანები სამხრეთის რეგიონებიდან. ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის კონფლიქტი, ძირითადად, ჩრდილოეთ და ცენტრალური შტატებისთვისაა დამახასიათებელი.[1]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ რელიგიის თავისუფლება კონსტიტუციურად და სამართლებრივად დაცულია და მთავრობა, ძირითადად, პრაქტიკაშიც პატივს სცემს აღნიშნულ უფლებას. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთ ინსტანციაში სახელმწიფო და ადგილობრივი მთავრობები აწესებენ გარკვეულ შეზღუდვებს რელიგიურ აქტივობებზე და შემოაქვთ დომინანტი აღმსარებლობა.[2]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო ნიგერიაში კონვერტირებულთა მდგომარეობის შესახებ 2012 წლის ანგარიშში წერს, რომ „ჰაუსა-ფულანი“ და მსგავსი ჯგუფები ჩრდილოეთ ნიგერიაში თავს მიიჩნევენ ქრისტიანობისა და დასავლური კულტურის ნიგერიაში გავრცელების პრევენციის ბასტიონად. გამომდინარე იქიდან, რომ ისინი დასავლური კულტურის მზარდ გავლენას მათ ხალხზე „მძიმე შეშფოთების“ საფუძვლად მიიჩნევენ, ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტაციას ღალატის ტოლფას ქმედებად მიიჩნევენ. კონვერტირებულები გარიყულები ხდებიან თავიანთი საზოგადოებისგან და ეზღუდებათ სარგებელი და პატრონაჟი როგორც მთავრობისგან, ასევე მუსლიმი ნათესავებისგან და აქედან გამომდინარე, საფრთხეში იგდებენ თავს. ანგარიშში ნათქვამია, რომ სხვა სარწმუნო ინფორმაცია კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭოს მიერ ვერ იქნა მოძიებული. მკვლევარები გამოთქვამენ მოსაზრებას, რომ „ჰაუსა-ფულანი“ არის მუსლიმთა ქრისტიანების მიმართ არა-ტოლერანტულობის ყველაზე მძიმე ფორმის გამომხატველი.[3]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO Country of Origin Information Report: Nigeria – Country Focus, June 2017, available at:

[accessed 10 April 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Nigeria, 2 June 2017, available at:

[accessed 10 April 2018]

[3] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Nigeria: Treatment of Christians who convert to Islam; treatment of Muslims who convert to Christianity; information on state protection for mistreated religious converts, 8 November 2012, NGA104211.E, available at:

[accessed 10 April 2018]

პაკისტანი. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულება. მარტი, 2018

ევროპის თავშესაფრის სისტემის მხარდაჭერის ოფისის მიერ, წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის საკითხთან დაკავშირებით, 2017 წლის ოქტომბერში გამართული შეხვედრის ანგარიშში, წარმოდგენილია ლონდონის აღმოსავლეთმცოდნეობის და აფრიკული კვლევების უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორის, მეთიუ ნელსონის მიერ გაკეთებული პრეზენტაცია პაკისტანის შესახებ, სადაც აღნიშნულია, რომ პაკისტანის კანონმდებლობაში კონვერტირებული ქრისტიანების შესახებ მნიშვნელოვანი ხარვეზები არსებობს, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ პაკისტანს კვლავ არ გააჩნია ნორმატიული აქტი მუსლიმთა განდგომის შესახებ. კანონმდებლობაში გაურკვეველია „რომელი კანონია წამყვანი იმ შემთხვევაში, როდესაც ვინმე ისლამს უარყოფს და ქრისტიანი ხდება?“; ამ შემთხვევასთან დაკავშირებით არანაირი კანონი არ არსებობს. ნელსონის თქმით, ეს შეიძლება კარგიც იყოს. მაგრამ ეს ასევე ნიშნავს იმას, რომ თავისუფალი რჩება სივრცე არაფორმალური ჩართულობისთვის. მაგალითად, საზოგადოების მხრიდან ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა დევნისთვის. მაგრამ, თუ პირს სურს პირადობის მოწმობის შეცვლა და ამავე დროს აცხადებს, რომ ის აღარ არის მუსლიმი, არაფორმალურად, მცირე მოლაპარაკების შედეგად, შეიძლება შეიცვალოს პირადობის მოწმობა. ეს არ არის ჩვეულებრივი მოვლენა, არც მარტივია, მაგრამ შესაძლებელია.

მეთიუ ნელსონმა აღნიშნა, რომ ბოლო წლებში, ტერორისტულმა ორგანიზაციებმა, ანტი-პაკისტანურმა თალიბანმა (TTP-Tehrik-i-Taliban Pakistan) და ჯამაათ-ულ-აჰრარმა, განახორციელეს თავდასხმები ქრისტიანებზე, მაგალითად 2015 წელს, პეშავარში მდებარე ტაძარში, ლაჰორის პარკში და ა.შ. მისი თქმით, ტერორიზმი კვლავ დიდ გავლენას მოახდენს ქრისტიანულ საზოგადოებაზე. მისი თქმით, ქრისტიანების და უფრო მეტად აჰმადიას წარმომადგენლების მიმართ ხშირად აღიძვრება ღვთისგმობის ბრალდებები, თუმცა აღნიშნული ბრალდებების ძირითად სამიზნეს სხვა მუსლიმები წარმოადგენენ. მთლიანობაში, პაკისტანში ღვთისგმობის შესახებ არსებული კანონები ძირითადად მუსლიმებზე ახდენს გავლენას.

არა პაკისტანის კანონით, არამედ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით, მუსლიმი ქალი არ უნდა გათხოვდეს არა მუსლიმ მამაკაცზე. პირს, რომელიც ისლამს უარყოფს და სხვა რელიგიაზე კონვერტირდება, განდგომილებაში დაადანაშაულებენ. არ არსებობს კანონი მოცემული შემთხვევის წინააღმდეგ, მაგრამ იგი ღვთისგმობის ბრალდებით ან შარიათის კანონის მიხედვით დაისჯება.[1]

ორგანიზაცია „ღია კარები – მსოფლიოში დევნილ ქრისტიანთა სამსახურში“ 2018 წლის ანგარიშში წერს, რომ პაკისტანში ქრისტიანების დევნა ძირითადად რადიკალური ისლამური ჯგუფების მხრიდან ხდება, რომლებიც პოლიტიკური პარტიების, არმიის და ხელისუფლების გავლენით ფართოვდებიან. ამ დროისათვის, აღნიშნული რადიკალური ისლამური დაჯგუფებები ათასობით მადრასას – ისლამურ საგანმანათლებლო ცენტრს ფლობენ, სადაც ახალგაზრდებს რელიგიური უმცირესობების, მაგალითად ქრისტიანების დევნას ასწავლიან, რაც ქრისტიანობაზე კონვერტირებულებს საფრთხის წინაშე აყენებს. თუმცა, საფრთხე ძირითადად ოჯახის წევრების მხრიდან მომდინარეობს, რადგან, ისლამიდან განდგომა სამარცხვინოდ ითვლება.

მაშინ, როდესაც ძველი ისტორიული ტაძრები შედარებით თავისუფლად ფუნქციონირებენ, ისინი მაინც მნიშვნელოვანი კონტროლის ქვეშ არიან და ხშირად ხდება მათზე თავდასხმები. ტაძრები, რომლებიც ჩართულები არიან პროპაგანდის და ინფორმაციის გავრცელების საქმიანობაში, დევნას განიცდიან, ხოლო ყველა ქრისტიანი ინსტიტუციონალურ დისკრიმინაციას აწყდება. ქრისტიანებისთვის განკუთვნილია ის საქმიანობები, რომლებიც „ბინძურ“ და „სამარცხვინო“ საქმიანობად ითვლება. ბევრი მორწმუნე კაბალური შრომის მსხვერპლი ხდება. პაკისტანში ღვთისგმობის შესახებ არსებული კანონების ძირითადი სამიზნე რელიგიური უმცირესობებია, უმეტესად კი ის ქრისტიანები, რომლებიც თავიანთი სარწმუნოების გავრცელებას ცდილობენ.

კონვერტირებულები, რომლებიც სალოცავად ან სხვა აქტივობებისთვის იკრიბებიან, დიდი რისკის ქვეშ არიან. მათ ყოველთვის თვალყურს ადევნებენ და ამოწმებენ. ისიც კი, ვინც შემთხვევით შეხვდება ამ კონვერტირებულებს, თვალყურის ობიექტები ხდება. პატარა ქალაქებსა და სოფლებში მცხოვრებ ქრისტიან მშობლებს, აიძულებენ რომ თავიანთი შვილები ისლამური განათლების მისაღებად ადგილობრივ მადრასებში გააგზავნონ, სადაც მათ ადრეულ ასაკში აიძულებენ ისლამის მიღებას.

ყოველწლიურად, დაახლოებით 700 გოგოს და ქალის გატაცება ხდება პაკისტანში. მათგან ზოგი სექსუალური ძალადობის, მუსლიმზე იძულებითი ქორწინების და ისლამის იძულებით მიღების მსხვერპლი ხდება. ღვთისგმობის ბრალდებით ქრისტიანების მკვლელობები კვლავ გრძელდება. 2017 წლის ივნისში ქრისტიანი კანალიზაციის მუშა დაიღუპა საავადმყოფოში, რადგან სამმა მუსლიმმა ექიმმა უარი განაცხადა მისთვის ხელის ხლებაზე, რადგან რამადანის მარხვის დროს მათ არ სურდათ ხელების დასვრა.[2]

ორგანიზაცია „ღია კარები – მსოფლიოში დევნილ ქრისტიანთა სამსახურში“ 2018 წლის ანგარიშში აღნიშნავს, რომ პაკისტანი ძალადობის მაჩვენებლის მიხედვით მსოფლიოს ქვეყნებს შორის მაღალ საფეხურზეა. პაკისტანელი პასტორი საბქათი აღნიშნავს, რომ „აქ ჩვენ ყოველთვის გვეშინია ადგილობრივ მეჩეთებში მოლების ქადაგებების. ისინი ახალგაზრდა მუსლიმ მამაკაცებს შთააგონებენ, რომ ჩვენი ახალგაზრდები აიძულონ, რომ სარწმუნოება შეიცვალონ და მუსლიმები გახდნენ. თუ კონვერტაცია მიზანია, გატაცება, გაუპატიურება, ძალადობა და მუქარები, ამ მიზნის განხორციელების საშუალებებია.“[3]

[1]  EASO – European Asylum Support Office: EASO COI Meeting Report: Pakistan; 16-17 October 2017; Rome

[accessed March 22, 2018]

[2] Open Doors World Watch Report 2018 WORLD WATCH LIST 2018 – Pakistan  https://www.opendoorsusa.org/christian-persecution/world-watch-list/pakistan/ [accessed March 22, 2018]

[3] The Open Doors World Watch Report 2018 WORLD WATCH LIST REPORT 2018

[accessed March 22, 2018]