დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 იანვარი, 2019

ვითარება ავღანეთში – ქვეყნის ჩრდილოეთით მდებარე სარ-ე-პულის პროვინციაში თალიბმა ექსტრემისტებმა რამდენიმე ბლოკპოსტზე მიიტანეს იერიში. თავდასხმების შედეგად 27 ავღანელი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[1]

26 ავღანელი პოლიციელი და სახალხო ლაშქრის წევრი დაიღუპა აღმოსავლეთ ავღანეთში უსაფრთხოების ძალების საგუშაგოებზე განხორციელებული თავდასხმების შედეგად. ბაგდის პროვინციის ორ რაიონში თავდამსხმელებმა კოორდინირებული იერიშები წამოიწყეს 6 იანვარს. უსაფრთხოების ძალებმა 15-ზე მეტი თავდამსხმელის ლიკვიდაცია მოახდინეს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[2]

საახალწლო ზავის მიუხედავად აღმოსავლეთ უკრაინაში ჯარისკაცი მოკლეს – ოფიციალური კიევის ინფორმაციით, ერთი ჯარისკაცი დაიღუპა და ორი დაიჭრა დონბასში, უკრაინის ჯარებსა და სეპარატისტებს შორის მომხდარი შეტაკებების დროს. უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, სეპარატისტებმა 1-ელ იანვარს სამჯერ დაარღვიეს შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. უკრაინის ჯარებმა საპასუხო ცეცხლი გახსნეს და მოკლეს ერთი და დაჭრეს ოთხი სეპარატისტი. თავის მხრივ, სეპარატისტებმა ზავის დარღვევაში კიევი დაადანაშაულეს.[3]

ნიგერის არმიამ „ბოკო ჰარამის“ 300-მდე მებრძოლი გაანადგურა – ექსტრემისტების პოზიციებზე არმიამ იერიში ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნიგერიის საზღვართან მიიტანა. ნიგერიის თავდაცვის სამინისტროში ასევე განაცხადეს, რომ სპეცოპერაციის დროს არმიას დანაკარგები არ აქვს. „ბოკო ჰარამი“ ისლამისტური დაჯგუფებაა, რომელიც ნიგერიის, ნიგერის, კამერუნისა და ჩადის ტერიტორიებზე მოქმედებს. 2015 წელს დაჯგუფებამ ერთგულება გამოუცხადა „ისლამურ სახელმწიფოს“.[4]

ბანგლადეშში ოპოზიციური პარტიისთვის ხმის მიცემის გამო ქალი ჯგუფურად გააუპატიურეს – ბანგლადეშის სასამართლომ 7 კაცი, მათ შორის მმართველი პარტიის ადგილობრივი ლიდერი, ჯგუფური გაუპატიურების ბრალდებით დააკავა. 4 შვილის დედა ირწმუნება, რომ ის ჯგუფურად გააუპატიურეს, რადგან მან ხმა ოპოზიციურ პარტიას მისცა. ქალზე ძალადობას მიტინგები და სოციალურ ქსელში დიდი კრიტიკა მოჰყვა. კაცებმა ბრალდება უარყვეს, პარტიის ლიდერი კი პარტიიდან გარიცხეს. ბანგლადეშში არჩევნები ქაოსის ფონზე ჩატარდა. ბოლო მონაცემებით დაპირისპირების დროს სულ მცირე 17 ადამიანი დაიღუპა.[5]

საუდელი ქალები განქორწინების შესახებ ცნობას მოკლე ტექსტური შეტყობინების სახით მიიღებენ – საუდის არაბეთის ხელისუფლებამ სასამართლოებს დაავალა, რომ ქალებს გაყრის შესახებ ცნობა მოკლე ტექსტური შეტყობინებით გაუგზავნონ. ეს წესი ე.წ. საიდუმლო განქორწინებების პრაქტიკას დაუსვამს წერტილს, როცა კაცს ამ გადაწყვეტილების მიღება მეორე ნახევრის საქმის კურსში ჩაუყენებლად, ერთპიროვნულად შეეძლო. ამჯერად ქალები უკვე ინფორმირებულები იქნებიან და ალიმენტის უფლებით სარგებლობაც შეეძლებათ. ეს წესი პრინც მუჰამედ ბინ სალმანის რეფორმების ფარგლებში ამოქმედდება. ამავე რეფორმის ფარგლებში, გასულ წელს ქალებს ავტომობილის მართვის უფლება მისცეს. ამას გარდა, მათ ფეხბურთის მატჩებზე დასწრებაც უკვე შეუძლიათ. თუმცა, კიდევ ბევრი რამ არის ისეთი, რასაც სამეფოში ქალები მეურვე კაცის თანხმობის გარეშე ვერ აკეთებენ. მაგალითად, ვერ იღებენ პასპორტს, ვერ მიდიან საზღვარგარეთ, ვერ ხსნიან საბანკო ანგარიშს, ვერ იკეთებენ გეგმურ ოპერაციას, ვერ თხოვდებიან.[6]

ეგვიპტეში კოპტურ ეკლესიაზე თავდასხმა მოხდა – ბომბი კაიროსთან ახლოს მდებარე ქრისტიანულ ტაძართან აფეთქდა. თავდასხმას ერთი პოლიციელი ემსხვერპლა, ორი კი დაშავდა. დაღუპული პოლიციელი ბომბის გაუვნებელყოფას ცდილობდა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[7]

ეგვიპტის პრეზიდენტმა ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე დიდი ქრისტიანული კათედრალი და მეჩეთი ერთდროულად გახსნა – აბდელ ფატაჰ ალ-სისიმ ტაძარი და მეჩეთი ახალ ადმინისტრაციულ დედაქალაქში შობის ღამეს გახსნა. ის ტრადიციულად დაესწრო საშობაო ლიტურგიას და სიტყვით გამოსვლისას თავის თავს ექსტრემისტების წინააღმდეგ ქრისტიანების დამცველი უწოდა. მისი თქმით, ტაძრისა და მეჩეთის ერთდროულად გახსნა ერთიანობის შესახებ გზავნილია. „ჩვენ ვართ და ვიქნებით ერთი“, – თქვა მან. ტაძრის გახსნას ქრისტიანული მრევლი და პატრიარქი ესწრებოდნენ.[8]

[1] New York Times; Taliban attacks in northern Afghanistan kill 27 security officers; By Najim Rahim and Fahim Abed; 1st January, 2019; available at: https://www.nytimes.com/2019/01/01/world/asia/afghanistan-attacks-taliban.html

[2] Radio Free Europe / Radio Liberty; At least 26 killed in Taliban attacks in western, eastern Afghanistan; 7 January, 2019; available at: https://www.rferl.org/a/taliban-attacks-security-posts-in-western-afghanistan-killing-21/29695327.html

[3] იმედის ახალი ამბები; საახალწლო ზავის მიუხედავად აღმოსავლეთ უკრაინაში ერთი ჯარისკაცი მოკლეს; 2 იანვარი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/91716/saakhaltslo-zavis-miukhedavad-agmosavlet-ukrainashi-jariskatsi-mokles

[4] Daily Nation; Niger army kills at least 280 Boko Haram militants: ministry; 3 January, 2019; available at: https://www.nation.co.ke/news/africa/Niger-army-kills-at-least-280-Boko-Haram-militants–ministry/1066-4919334-vs6ndkz/index.html

[5] BBC; Bangladesh election: Gang rape suspects detained; 6 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46775833

[6] BBC; Saudi women to get divorce confirmation by text message; 5 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46770612

[7] BBC; Egypt policeman killed defusing bomb near Coptic church; 6 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46772729

[8] Reuters; Egypt’s Sisi opens mega-mosque and Middle East’s largest cathedral in New Capital; 6 January, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-egypt-religion/egypts-sisi-opens-mega-mosque-and-middle-easts-largest-cathedral-in-new-capital-idUSKCN1P00L9

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 დეკემბერი, 2018

ეგვიპტეში კოპტებზე თავდასხმაში ეჭვმიტანილი 2 ტერორისტი პოლიციამ მოკლა – კოპტებზე თავდასხმის შემდეგ ტერორისტები უდაბნოში მიიმალნენ, სადაც მათ პოლიციამ მიაგნო. სპეცოპერაციისას სამართალდამცველებმა დიდი რაოდენობით იარაღი და ასაფეთქებელი ნივთიერება ამოიღეს. მანამდე, პოლიციასთან შეტაკებისას, ტერაქტში ეჭვმიტანილი 19 ისლამისტი მეომარი დაიღუპა.[1]

სომხეთში რიგგარეშე საპარლამენტო არჩევნები გაიმართა – სომხეთის საარჩევნო კომისიის ოფიციალური საბოლოო მონაცემებით, არჩევნები ნიკოლ პაშინიანის ალიანსმა „ჩემი ნაბიჯი“ მოიგო. პრემიერის კოალიციამ ხმების 70%-ზე მეტი მიიღო და 101-ადგილიან პარლამენტში 88 მანდატი დაისაკუთრა. პაშინიანის განცხადებით, არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, მისი ბლოკი დაწყებულ რეფორმებს გააგრძელებს. მეორე ადგილზე ბიზნესმენ გაგიკ ცარუკიანის „აყვავებული სომხეთი“ გავიდა, რომელმაც ხმების 8%-ზე მეტი მიიღო და 26 მანდატი დაისაკუთრა. პარტიამ წინა არჩევნებთან შედარებით, 5 მანდატით ნაკლები მიიღო. მესამე ადგილზე პრო-დასავლური „ნათელი სომხეთი“ გავიდა – პაშინიანის ყოფილი მოკავშირის ედმონ მარუკიანის პარტიამ ხმების 6%-ზე მეტი მიიღო და პარლამენტში 18 დეპუტატით იქნება წარმოდგენილი. სხვა ვერცერთმა პარტიამ ვერ შეძლო 5%-იანი ბარიერის გადალახვა, მათ შორის პარლამენტს მიღმა დარჩა წლების განმავლობაში მმართველი რესპუბლიკური პარტია და პაშინიანის კიდევ ერთი მოწინააღმდეგე „დაშნაკების“ პარტია.[2] [3]

არჩევნებში ამომრჩეველთა თითქმის 49%-მა მიიღო მონაწილეობა. დამკვირვებლებმა სომხეთის ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები დადებითად შეაფასეს. მათი თქმით, დაცული იყო ფუნდამენტური თავისუფლებები და არჩევნები ხასიათდებოდა საზოგადოების მაღალი ნდობით. საერთაშორისო დამკვირვებლების თქმით, არჩევნების ჩატარდა ფართოდ კონკურენტულ გარემოში. ისინი ხელისუფლებას მოუწოდებენ ხალხის ნდობის გამართლებისა და შემდგომი საარჩევნო რეფორმებისკენ.[4]

ერაყში ისლამურ სახელმწიფოზე გამარჯვების წლისთავი აღნიშნეს – ტერორისტული დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს დამარცხების შემდეგ, 2017 წელს, 10 დეკემბერი ქვეყანაში ოფიციალურ დღესასწაულად გამოაცხადეს. ბაღდადში გამართულ ღონისძიებას ერაყის პრემიერ მინისტრი ადელ აბდელ მაჰდი მთავრობისა და შეიარაღებული ძალების წარმომადგენლებთან ერთად დაესწრო.[5]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას ვირუსით ინფიცირებულთა რაოდენობა გაიზარდა – ბოლო მონაცემებით, ქვეყანაში ფატალური ვირუსით 500-მდე ადამიანია დაავადებული. ებოლამ უკვე იმსხვერპლა 290 ადამიანი. ვირუსი დასავლეთ აფრიკაში 2015 წელს გავრცელდა.[6]

ავღანეთში ტერაქტს ბავშვებიც ემსხვერპლნენ – მორიგი ტერაქტის სამიზნე ამჯერად ქაბულის გარეუბანი იყო. დანაღმული ავტომანქანა უსაფრთხოების ძალების კოლონის ჩავლისას აფეთქდა. ტერაქტის შედეგად 12 ადამიანი, მათ შორის 2 ქალი და 2 ბავშვი ემსხვერპლა. დაღუპულებს შორის 4 სამხედროა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება თალიბანმა აიღო.[7]

თურქეთის სირიაში ახალ სპეცოპერაციას იწყებს – სირიის საზღვართან სამხედრო ტექნიკისა და სპეციალური დანიშნულების შენაერთების კონცენტრაცია უკვე დაწყებულია. გავრცელებული ინფორმაციით, სამხედრო კოლონა ჰატაის პროვინციისკენ მიემართება. თურქეთის პრეზიდენტის რეფ ტაიპ ერდოღანის თქმით, ეს ნაბიჯი სირიაში სიტუაციის პოლიტიკური გზით დარეგულირებას შეუწყობს ხელს. მისივე თქმით, ტერორისტული დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო სირიელებს საფრთხეს ვეღარ შეუქმნის.[8]

იემენის კრიზისი – იემენში დაპირისპირებულმა მხარეებმა საპორტო ქალაქ ჰოდეიდაში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებას მიაღწიეს. გაეროს მხარდაჭერილი სამშვიდობო მოლაპარაკებები შვედეთში გაიმართა. მიზანი თითქმის ოთხწლიანი სამოქალაქო ომის დასრულება იყო. გაერო სექტემბერშიც შეეცადა მსგავსი მოლაპარაკებების გამართვას ჟენევაში, თუმცა უშედეგოდ. იემენში სამხედრო კონფლიქტი 2014 წელს დაიწყო. თითქმის 4-წლიანი ომის შედეგად იემენში 10,000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, რის გამოც არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთით მდებარე სახელმწიფო ჰუმანიტარული კატასტროფის წინაშე აღმოჩნდა.[9]

[1] Press TV; Egyptian police kill two suspects in November attack on Coptic Christians; 8 December; available at: https://www.presstv.com/Detail/2018/12/08/582369/Egypt-Minya-terror-attack-Minya-Coptic-Christians

[2] Radio Free Europe / Radio Liberty; Armenian Election Commission confirms landslide victory for Pashinian’s Bloc; 16 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/armenian-election-commission-confirms-landslide-victory-for-pashinian-s-bloc/29658943.html [accessed 14 December 2018]

[3] Radio Free Europe / Radio Liberty; Pashinian alliance scores “Revolutionary Majority” in landslide Armenian win; 10 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/armenian-elections-pashinian-my-step-sarkisian-hhk/29645721.html [accessed 14 December 2018]

[4] Radio Free Europe / Radio Liberty; Monitors hail Armenian vote, call for further electoral reforms; 10 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/monitors-hail-armenia-s-snap-polls-call-for-further-electoral-reforms/29647816.html [14 December 2018]

[5] The Wall Street Journal; Iraq marks anniversary of ISIS defeat amid public discontent; By Ghassan Adnan and Isabel Coles; 10 December, 2018; available at: https://www.wsj.com/articles/iraq-marks-anniversary-of-isis-defeat-amid-discontent-over-corruption-governance-1544452820

[6] Express News; Ebola outbreal latest: Thousands of aid workers vaccinated amid epidemic fears; By Tom Nellist; 11 December, 2018; available at: https://www.express.co.uk/news/world/1057482/ebola-outbreak-latest-aid-workers-vaccinations-south-sudan-rwanda-uganda-who

[7] TOLO News; Blast targets security forces convoy in Kabul; 12 killed; 11 December, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/blast-targets-security-forces-convoy-kabul?fbclid=IwAR3jfQHtGyUUgb_y8IqxXdtESEIAjNgOYcSA7Ciz2qyiWKHBwNYSGXk2V68

[8] Reuters; Turkey to launch operation against US-backed Kurds in Syria in few days; By Ezgi Erkoyun; 12 December, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-turkey/turkey-will-start-operation-east-of-euphrates-in-syria-in-a-few-days-erdogan-says-idUSKBN1OB18J

[9] BBC; Yemen war: Truce for lifeline port city of Hudaydah; 13 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46555059

ეგვიპტე. კოპტი ქრისტიანების გატაცებები. დეკემბერი, 2018

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2016 წელი) წერს, რომ არასამთავრობო ორგანიზაცია “International Christian Concern” მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, ეგვიპტეში ფიქსირდება ქრისტიანთა გატაცების ფაქტები. სამიზნე ჯგუფს, როგორც წესი, ქალები და ბავშვები წარმოადგენენ.

პრესაში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, მიმდინარე წლის 5 აპრილს, უცნობმა პირებმა მინიის პროვინციის სოფელ მანშეიეთ მანბალის სკოლის მიმდებარე ტერიტორიიდან გაიტაცეს 13 წლის ქრისტიანი ბიჭი. ის დატყვევებული ყავდათ 12 დღის განმავლობაში და მხოლოდ მას შემდეგ გაათავისუფლეს, რაც მისმა ოჯახმა გამოსასყიდის სახით გადაიხადა 300 000 ეგვიპტური ფუნტი (16 700 ა.შ.შ. დოლარი). 25 აპრილს, სამართალდამცავებმა დააკავეს 3 გამტაცებელი და ოჯახს გამოსასყიდი თანხა დაუბრუნეს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია “International Christian Concern” მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, 12 მაისს მუსლიმმა მამაკაცმა გაიტაცა 16 წლის ქრისტიანი გოგონა მინიის პროვინციის ქალაქ ბანი მაზარიდან და ოჯახისაგან გამოსასყიდად მოითხოვა 250 000 ეგვიპტური ფუნტი (13 900 ა.შ.შ. დოლარი). გატაცებიდან ორი კვირის თავზე, მას შემდეგ, რაც ოჯახმა კატეგორიულად მოითხოვა ადგილობრივი პოლიციის წარმომადგენლებისგან სავარაუდო ეჭვმიტანილის დაკავება, სამართალდამცავებმა რეიდი განახორციელეს მამაკაცის საცხოვრებელზე, რის შედეგადაც გაათავისუფლეს ახალგაზრდა გოგონა, ხოლო მამაკაცი – დააკავეს.

ამას გარდა, ვრცელდებოდა ცნობები, რომ პოლიცია ახორციელებდა გატაცებული ქრისტიანების გათავისუფლების წარმატებულ ოპერაციებს. თუმცა, აქტივისტების განცხადებით, სამართალდამაცავების მხრიდან რეაგირება ყოველთვის არ იყო დროული და ქმედითი.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ  ქვეყნის მასშტაბით გატაცებების სამიზნეს წარმოადგენდნენ როგორც მუსლიმები, ასევე – ქრისტიანები, წყაროთა ინფორმაციით, ადგილი ჰქონდა ფაქტებს, როდესაც პოლიციის წარმომადგენლებმა სათანადო დახმარება ვერ გაუწიეს იმ მშობლებს, რომელთა არასრულწლოვანი ქალიშვილებიც გატაცებულნი იყვნენ მუსლიმი მამაკაცების მიერ. ერთ-ერთი შემხთვევისას გოგონას მშობლებმა ამოიცნეს გამტაცებელი და პოლიციას მისი საცხოვრელის მისამართიც მიაწოდეს, თუმცა სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლებმა არაფერი მოიმოქმედეს. ერთ-ერთი აქტივისტის ინფორმაციით, ხშირია ისეთი შემთხვევები, როდესაც ქრისტიანი მშობლები უარს აცხადებენ სასამართლოში ჩივილზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სასამართლოს უფლება აქვს, გამოძიების დასრულებამდე არასრულწლოვანი გოგონა მოათავსოს ობოლთა თავშესაფარში, რაც შეიძლება მის სრულწლოვნებამდეც (18 წლის ასაკის მიღწევა) გაგრძელდეს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია World Watch Monitor გაავრცელა ინტერვიუ მამაკაცთან, რომელიც იყო ყოფილი მუსლიმი და რომელიც არწმუნებდა ქრისტიან გოგონებს, რომ მასთან ერთად „გაპარულიყვნენ“ (ქორწინების მიზნით ფარულად გაქცევა). მამაკაცის განცხადებით, თითოეული ასეთი გოგონას შემთვევაში, ის იღებდა გარკვეული რაოდენობის თანხას „სალაფისტური მოძრაობებისგან“, რომელთა მიზანი იყო „ისლამის გაძლიერება და ქრისტიანობის დასუსტება“.[2]

ა.შ.შ. რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია ეგვიპტის შესახებ 2018 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ ფიქსირდებოდა თანხის გამოძალვის მიზნით ქრისტიანების გატაცების ფაქტები, განსაკუთრებით – ზემო ეგვიპტეში.[3]

[1] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Egypt, 15 August 2017, available at:

[accessed 4 December 2018]

[2] United States Department of State, 2017 Report on International Religious Freedom – Egypt, available at:

[accessed 4 December 2018]

[3] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018 – Tier 2 – Egypt, 25 April 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5b278ed30.html [accessed 4 December 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 ნოემბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – რუსეთის საგარეო უწყების ინფორმაციით, 9 ნოემბერს ავღანეთის მთავრობისა და თალიბანის წარმომადგენლები ერთმანეთს რუსეთში შეხვდებიან. საერთაშორისო სამშვიდობო მოლაპარაკებებზე მიწვეულნი არიან აშშ-ის, ინდოეთის, ირანის, ჩინეთის, პაკისტანისა და ცენტრალური აზიის ხუთივე რესპუბლიკის წარმომადგენლები.[1]

ქვეყნის მასშტაბით ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალების მიერ ჩატარებულ სპეცოპერაციას თალიბანის 34 წევრი ემსხვერპლა. 8 სამხედრო და 99 სპეცოპერაციის დროს განადგურდა ბომბების დასამზადებელი ობიექტი, ხელნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობები და ოთხი თავდაცვითი საბრძოლო პოზიცია.[2]

ირანის საზღვართან მდებარე ფაჰრანის პროვინციაში თალიბანის წევრები ავღანეთის აღმოსავლეთ სახელისუფლებო ძალების წარმომადგენლებს დაესხნენ თავს. ინციდენტის შედეგად 20 ჯარისკაცი დაიღუპა. მანამდე თალიბებმა ავღანეთის ცენტრალურ ნაწილში სამხედრო ბაზა დაიკავეს.[3]

ბაღდადში ტერაქტების სერია მსხვერპლით დასრულდა – საერთო ჯამში ბაღდადის სხვადასხვა ადგილას ხუთი აფეთქება მოხდა. სამიზნე შიიტებით დასახლებული უბნები, მოედნები და მაღაზიების მიმდებარე ტერიტორიები იყო. ტერაქტების შედეგად 6 ადამიანი დაიღუპა. თავდასხმებზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

იემენის კრიზისი – ზღვისპირა ქალაქ ჰოდეიდაში, 3-4 ნოემბერს საჰაერო და საარტილერიო თავდასხმებს 150-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. დაღუპულთა უმეტესობა მებრძოლი იყო. სამხედრო კონფლიქტი იემენში 2014 წლიდან მიმდინარეობს. ბოლო პერიოდში მხარეები სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქ ჰოდეიდასთვის იბრძვიან, რაც ქვეყანაში ჰუმანიტარული ტვირთის შეტანას უშლის ხელს.[5]

პაკისტანში „თალიბანის მამად“ წოდებული სასულიერო ლიდერი მოკლეს – მაულანა სამი ულ-ჰაქი მშობლიურ ქალაქ რავალპინდში მოკლეს. ოჯახის წევრების ინფორმაციით, მას თავს დაესხნენ. თავდასხმის მოტივი უცნობია. სასულიერო ლიდერის დაკრძალვას ათასობით ადამიანი დაესწრო, მათ შორის მაღალი თანამდებობის პოლიტიკოსები და სასულიერო პირები.[6]

ეგვიპტეში ავტობუსს, რომელსაც ქრისტიანები გადაჰყავდა, ცეცხლი გაუხსნეს – ინციდენტი ელ-მინიას პროვინციაში მოხდა. დაიღუპა 7 და დაშავდა 14 ადამიანი. ქრისტიანები ნათლობის ცერემონიიდან ბრუნდებოდნენ.[7] თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[8] თავდასხმაში მონაწილე პირებს პოლიციამ მინიას პროვინციის დასავლეთით, უდაბნოში მიაკვლია. 19 ისლამისტი სამხედრო პოლიციასთან შეტაკებისას დაიღუპა.[9]

ეგვიპტის ქალაქ ისმაილიას სამხედრო ტრიბუნალმა 8 ექსტრემისტს, რომელთაც 14 სამხედრო იმსხვერპლეს, სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა – ამას გარდა, 32 პირს სამუდამო პატიმრობა, ხოლო 2 ბრალდებულს – 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ისინი ტერორისტული დაჯგუფება „ვილაიათ სინას“ მებრძოლები არიან. დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს ერთერთი განშტოებაა.[10]

ნიგერიაში თავდასხმას 15-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტი ბორნოს შტატის რამდენიმე სოფელში მოხდა. სავარაუდოდ, ბოკო ჰარამის 200-მდე შეიარაღებული მებრძოლი სოფლებს თავს დაესხა. თვითმხილველების თქმით, თავდასხმის დროს ადგილობრივები სოფლებიდან გაიქცნენ და შესაძლოა მდინარეში დაიხრჩვნენ.[11]

[1] იმედის ახალია ამბები; ავღანეთის მთავრობისა და თალიბანის წარმომადგენლები ერთმანეთს რუსეთში შეხვდებიან; 04 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/83984/avganetis-mtavrobisa-da-talibanis-tsarmomadgenlebi-ertmanets-rusetshi-shekhvdebian

[2] Xinhua net News; 34 militants killed in fresh Afghan operations; 03 November, 2018; available at: http://www.xinhuanet.com/english/2018-11/03/c_137579490.htm

[3] Reuters; Taliban attack Afghan government post near Iran border, killing 20 troops; 06 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/taliban-attack-afghan-government-post-near-iran-border-killing-20-troops-idUSKCN1NB103

[4] Al Arabiya; Blasts across Baghdad kill six people, say sources; 05 November, 2018; available at: http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2018/11/05/Blasts-across-Baghdad-kill-six-people-say-sources.html

[5] The Independent; Yemen war: 150 killed over weekend as Saudi-led airstrikes pound rebel areas; By Harriet Agerholm; 04 November, 2018; available at: https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/yemen-war-deaths-saudi-arabia-rebels-hodeida-air-strikes-a8617231.html

[6] BBC; Pakistan: Cleric known as Taliban father killed; 02 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46075972

[7] Reuters; Militants kill seven Christians returning from baptism in Egypt; By Nadine Awadalla; 02 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-egypt-security/seven-killed-in-egypt-attack-on-bus-bound-for-coptic-monastery-archbishop-idUSKCN1N71L8?il=0&fbclid=IwAR21APaqkygqN9pQydKUKKECPqYJuHBJ9xB_AlWbyJhtUJqPE_BmoAfF3QU

[8] Al Jazeera; Egypt: Deadly attack on bus near Coptic Christian monastery; 02 November, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/11/egypt-deadly-attack-bus-headed-coptic-christian-monastery-181102134431364.html

[9] BBC; Coptic Christian attack: Egypt police kill 19 attackers; 04 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-46090104

[10] იმედის ახალი ამბები; ეგვიპტეში რვა ექსტრემისტს სიკვდილი მიუსაჯეს; 07 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/84545/egvipteshi-rva-eqstremists-sikvdili-miusajes

[11] Channels TV; Cleric, nine others killed as Boko Haram attacks Borno villages; 01 November, 2018; available at: https://www.channelstv.com/2018/11/01/cleric-14-others-killed-as-boko-haram-attacks-borno-villages/

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 აგვისტო, 2018

ავღანეთში არსებული ვითარება – ავღანეთის დედაქალაში მორიგი თავდასხმა მოხდა. შეიარაღებული პირები ქაბულში მდებარე არმიის საწვრთნელ ცენტრს დაესხნენ თავს. ინფორმაცია დაღუპულთა და დაშავებულთა ზუსტი რაოდენობის შესახებ არ გავრცელებულა. წინა დღისით, ქაბულში, სასწავლო დაწესებულებაზე მიტანილი იერიშის შედეგად კი 48 ადამიანი გარდაიცვალა და 67 დაშავდა.[1]

ავღანეთის პრეზიდენტმა დაჯგუფება „თალიბანის“ წინააღმდეგ 3 თვით ცეცხლის შეწყვეტის ბრძანება გასცა. ბრძანება ძალაში იმ შემთხვევაში შევა თუ თალიბანი ამ გადაწყვეტილებას პატივს სცემს. აღნიშნული გადაწყვეტილება ყურბან-ბაირამის დღესასწაულის დადგომასთანაა დაკავშირებული. პრეზიდენტი აშრაფ ღანი თალიბანს საპასუხო ნაბიჯის გადადგმისა და სამშვიდობო მოლაპარაკებების დაწყებისკენ მოუწოდებს.[2]

„თალიბანის“ წევრებმა კუნდუზის რეგიონში 3 სამგზავრო ავტობუსი მგზავრებიანად გაიტაცეს. ეს იმ დროს მოხდა, როდესაც ავღანეთში 170 გატაცებული ტყვის გათავისუფლების ოპერაცია მიმდინარეობდა.[3] ოპერაციის შედეგად გატაცებულების დიდი ნაწილი – 149 ადამიანი გაათავისუფლეს, მათ შორის ქალები და ბავშვები.[4]

ქაბულში, პრეზიდენტის სასახლის მიმართულებით რამდენიმე რაკეტა გაუშვეს. ამ დროს ქვეყნის პრეზიდენტი ყურბან-ბაირამის დღესასწაულთა დაკავშირებით სიტყვით გამოდიოდა. შემთხვევა დილით მოხდა. დაშავებულების შესახებ ან სხვა რაიმე დეტალები შემთხვევის შეასხებ არ გავრცელებულა.[5]

ერაყის უზენაესმა სასამართლომ საპარლამენტო არჩევნების შედეგები დაამტკიცა – ერაყის უზენაესმა სასამართლომ 12 მაისის საპარლამენტო არჩევნების შედეგები კანონიერად ცნო და გამარჯვებულ პარტიებს მთავრობის ჩამოსაყალიბებლად 90-დღიანი კონსტიტუციური ვადა მისცა. ივნისში გახდა ცნობილი, რომ არჩევნების შედეგებს ხელახლა დაითვლიდნენ. გადაწყვეტილება სასამართლომ მას შემდეგ მიიღო, რაც ქვეყნის მთავრობამ ანგარიში გამოაქვეყნა, სადაც საარჩევნო პროცესში მასობრივი დარღვევების შესახებ გახდა ცნობილი. არჩევნების შედეგების დამტკიცების შემდეგ კანონმდებლებს 90 დღის ვადაში პარლამენტის თავმჯდომარის არჩევა მოუწევთ, შემდეგ პრეზიდენტის და ბოლოს პრემიერმინისტრისა და მისი კაბინეტის. ერაყში საპარლამენტო არჩევნები 12 მაისს გაიმართა. მასში მონაწილეობას 29 საარჩევნო ბლოკი იღებდა, რომელიც 200 სხვადასხვა პოლიტიკურ პარტიას აერთიანებს. საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, პარლამენტში 369 ადგილისთვის 7,000-ზე მეტი კანდიდატი იბრძოდა. არჩევნებში კოალიცია „საირუნმა“ გაიმარჯვა, რომელსაც შიიტი მქადაგებელი მუქთადა ალ-სადრი ხელმძღვანელობს.[6]

პაკისტანის პრემიერი კრიკეტის გუნდის ყოფილი კაპიტანი გახდა – იმრან ხანმა ფიცი 18 აგვისტოს დადო. ის ამ თანამდებობაზე პაკისტანის ეროვნულმა ასამბლეამ აირჩია. მისმა პარტიამ, „მოძრაობა სამართლიანობისთვის“ ივლისის არჩევნებში გაიმარჯვა. პირველ ადგილზე გასულმა პარტიამ 272-მანდატიანი პარლამენტიდან 116 ადგილის მიღება შეძლო. უმრავლესობის ფორმირებისთვის კი, 137 მანდატის მოპოვება იყო საჭირო და ხანს სამთავრობო კოალიციის შექმნა დასჭირდა. იმრან ხანს პაკისტანის ნაკრებში საერთაშორისო დებიუტი 1971 წელს ჰქონდა, 1982 წელს კი გუნდის კაპიტანი გახდა. 2002-2007 და 2013-2018 წლებში ხანი პაკისტანის ეროვნული ასამბლეის წევრი იყო. იმრან ხანის მოძრაობას მხარს უჭერენ სხვადასხვა დაჯგუფებები, რომელთაგან ზოგიერთი ძალიან სადავოა, ერთ-ერთი კი, როგორც ამტკიცებენ, დაკავშირებულია „ალ ქაიდასთან“.

პაკისტანში საყოველთაო არჩევნები 25 ივლისს გაიმართა, რომელშიც ათობით მილიონი ადამიანი მონაწილეობდა. არჩევნების პროცესს მშვიდად არ ჩაუვლია – ქალაქ კვეტაში კენჭისყრის დღეს, ბომბის აფეთქების შედეგად, 30-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. პარტიული აქტივისტების შეიარაღებულ დაპირისპირებას ერთი ადამიანი ემსხვერპლა და რამდენიმე დაშავდა. ქვეყნის სხვადასხვა ადგილას შედარებით პატარა აფეთქებები მოხდა და დაპირისპირებული პარტიის ფუნქციონერებს შორის შეტაკებების გამო ორი ადამიანი დაიღუპა და ათამდე დაშავდა. წინასაარჩევნო პერიოდის ბოლო კვირებში მოკლეს 180 ადამიანი, მათ შორის პარლამენტის დეპუტატობის სამი კანდიდატი.[7]

კონგოში კვლავ ებოლას ებრძვიან – კონგოში ებოლას ვირუსის მსხვერპლთა რიცხვმა 47-ს მიაღწია. გავრცელებული ცნობით, კიდევ 63 ადამიანი დაინფიცირებულია. ეპიდემიის მორიგი ტალღა ქვეყანაში 1-ელ აგვისტოს გამოცხადდა. მას შემდეგ მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციამ მოსახლეობის აცრა დაიწყო. 24 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კონგოში ებოლას ეპიდემია დასრულდა. ებოლას ვირუსი საშიში დაავადებაა, რომელიც შიდა სისხლდენას იწვევს და ხშირად ადამიანის გარდაცვალებით სრულდება. ვირუსი დაავადებულ ადამიანთან კონტაქტით ვრცელდება და ადრეულ სტადიაზე გრიპის მსგავსი სიმპტომები აქვს.[8]

ეპისკოპოსის მკვლელობისთვის ეგვიპტეში კოპტური ეკლესიის 2 ბერი დააკავეს – ეგვიპტეში კოპტური ეკლესიის 2 ბერი დააკავეს. პოლიციამ საეკლესიო პირები მას შემდეგ აიყვანა, რაც მონასტრის ეპისკოპოსი მოკლული იპოვეს. ეპისკოპოს ეპიპტანუსის ცხედარი პოლიციამ 29 ივლისს მონასტერში იპოვა. ძალოვანი უწყების წარმომადგენლების თქმით, მკვლელობის მიზეზი განსხვავებული შეხედულებები გახდა, რის გამოც ვაელ საადი და რემონ რაზმი მანსური ეჭვიმიტანილები არიან მკვლელობაში. მომხდარმა ეგვიპტის კოპტური ეკლესია შოკში ჩააგდო. გამოცემის ინფორმაციით, ბერები სასამართლოს წინაშე მალე წარდგებიან, თუმცა ჯერ უცნობია როდის.[9]

საუდის არაბეთში ქალთა უფლებების დამცველს სიკვდილით დასჯიან – ელ-ქატიფში სიკვდილით დასჯიან 5 აქტივისტს, რომლებიც 2011 წლიდან აქციებს მართავდნენ. ისინი შიიტი მუსლიმები არიან და სუნიტი ხელისუფლებისგან დისკრიმინაციას აპროტესტებდნენ. სიკვდილმისჯილთა შორისაა ისლა ალ-ღომღამი (Israa al-Ghomgham), ქალი, რომელიც პირველი ქალია საუდის არაბეთში, რომლის განაჩენიც უფლებების დაცვასთან დაკავშირებულ საქმიანობს უკავშირდება. ის და მისი ქმარი 2015 წლის დეკემბერში დაიჭირეს. მათ ბრალი ედებათ ისეთ აქტივობებში, რომელმაც ეროვნული უსაფრთხოება რისკის ქვეშ დააყენა. ის 2011 წლის მასობრივ საპროტესტო აქციებში მონაწილეობდა და მიმდინარე მოვლენებს დოკუმენტურად აღწერდა. 2015 წლიდან ის დამამის ციხეშია. „Human Rights Watch“ საუდის არაბეთის სასამართლოს გადაწყვეტილებას „საშიშ პრეცედენტად“ აფასებს.[10]

[1] Tolo News; Attack on NDS training center ends after 6-hour battle; 16 August, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/gunmen-open-fire-ana-training-center-kabul

[2] Reuters; Afghanistan announces Muslim Eid holiday ceasefire with Taliban; By Rupam Jain, Sayed Hassib; 19 August, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-ceasefire/afghanistan-announces-muslim-eid-holiday-ceasefire-with-taliban-idUSKCN1L40GB

[3] იმედის ახალი ამბები; თალიბებმა ავღანეტში 3 სამგზავრო ავტობუსი მგზავრებიანად გაიტაცეს; 20 აგვისტო, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/74565/talibebma-avganetshi-3-samgzavro-avtobusi-mgzavrebianad-gaitatses

[4] The Washington Post; Afghan forces free 149 people taken by Taliban; 20 August, 2018; available at: https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/the-latest-afghan-forces-free-149-people-taken-by-taliban/2018/08/20/b0fa37b4-a452-11e8-ad6f-080770dcddc2_story.html?noredirect=on&utm_term=.c7751e24bd9c

[5] Tolo News; Rocket attack on Kabul during Ghani’s Eid Ceremony; 21 August, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/rocket-attack-kabul-during-ghani%E2%80%99s-eid-ceremony

[6] Reuters; Iraqi Supreme Court ratifies May election results; 19 August, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-election/iraqi-supreme-court-ratifies-may-election-results-idUSKCN1L40CS?il=0

[7] BBC; Imran Khan confirmed as Pakistan prime minister; 17 August, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-45219455

[8] Reuters; Militia threat hampers Ebola fight in Congo as disease kills 47; By Stephanie Nebehay; 17 August, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-health-ebola-who/militia-threat-hampers-ebola-fight-in-congo-as-disease-kills-47-idUSKBN1L20VB

[9] BBC; Coptic monks charged with bishop’s murder in Egypt; 19 August, 2018; availbale at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45239401

[10] BBC; Saudi Arabia seeks death penalty for woman activist; 22 August, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45270224?ns_source=facebook&ns_campaign=bbcnews&ocid=socialflow_facebook&ns_mchannel=social

ეგვიპტე. კოპტი ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულება. მარტი, 2018

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წლის 15 აგვისტოს გამოქვეყნებულ ანგარიშში „რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლება 2016 წელს“ ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის მოსახლეობა დაახლოებით 94.7 მილიონია (2016 წლის დაახლოებითი მონაცემი). წყაროების უმეტესობა ამტკიცებს, რომ მოსახლეობის დაახლოებით 90% სუნიტი მუსლიმია და დაახლოებით 10% ქრისტიანი (სავარაუდო ზღვარი მერყეობს 5-დან 15 პროცენტამდე). ქრისტიანი ლიდერების თქმით, ქრისტიანების დაახლოებით 90 პროცენტი თავს კოპტურ მართლმადიდებლურ ეკლესიას მიაკუთვნებს.[1]

რელიგიური უმცირესობები კვლავ დგანან ტერორისტული აქტებისა და რელიგიურ ნიადაგზე ჩადენილი ძალადობის სერიოზული საფრთხის წინაშე. 2016 წლის ივნისში, ჩრდილოეთ სინაიში სამმა შეიარაღებულმა პირმა მოკლა კოპტი მართლმადიდებელი მღვდელი. 2016 წლის ივლისში, მინაიში ხელკეტებითა და დანებით შეიარაღებული პირები თავს დაესხნენ ორი კოპტი მართლმადიდებელი მღვდლის ოჯახებს – მოკლეს ოჯახის ერთი წევრი; აღნიშნული ინციდენტისას კიდევ სამი ადამიანი დაშავდა. 2016 წლის 11 დეკემბერს, კაიროს კოპტურ მართლმადიდებლურ საკათედრო კომპლექსში, კვირის წირვისას ისლამური სახელმწიფოს მიერ ორგანიზებულ ტერორისტულ აქტს 29 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. შინაგან საქმეთა მინისტრის განცხადებით, მომხდართან დაკავშირებით ოთხი პირი დააკავეს. სამხედროებმა დაზიანებული სალოცავი ორ კვირაში შეაკეთეს მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტმა სისიმ გასცა ბრძანება, დაზიანებული ეკლესია მართლმადიდებელთა შობამდე, 7 იანვრამდე აღდგენილიყო.[2] კოპტურმა საზოგადოებამ პრეზიდენტი სისი შეაქო იმის გამო, რომ პრეზიდენტმა მოუწოდა მთავრობას აღედგინა დაზიანებული ეკლესიები.[3]

ქრისტიანულ, ისლამურ და იუდეურ დენომინაციებს შეუძლიათ, რომ მთავრობისგან მოითხოვონ ოფიციალური აღიარება, რაც მათ აძლევს იმის უფლებას, რომ იმართებოდნენ თავიანთი კანონიკური წესებით, განახორციელონ რელიგიური მსახურება, დააფუძნონ სალოცავი სახლები და შემოიტანონ რელიგიური ლიტერატურა. ოფიციალური აღიარებისთვის რელიგიურმა ჯგუფმა თხოვნით უნდა მიმართოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს რელიგიური საკითხების დეპარტამენტს. დეპარტამენტი ადგენს, ჯგუფი წარმოადგენს თუ არა საფრთხეს ქვეყნის უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი მშვიდობისთვის. დადგენის პროცესში დეპარტამენტი კონსულტაციას გადის წამყვან რელიგიურ ინსტიტუციებთან, მათ შორის კოპტურ მართლმადიდებლურ ეკლესიასთან და ისლამური სწავლების მთავარ ეროვნულ ინსტიტუტთან ალ-აზჰართან. ამის შემდეგ პრეზიდენტი განიხილავს და გადაწყვეტს აპლიკაციის რეგისტრაციას.[4]

ქრისტიანი ლიდერების ინფორმაციით, 2016 წლის ბოლოსთვის მთავრობამ თითქმის დაასრულა 2013 წლის შემდეგ ბრბოს მიერ ჩადენილი ძალადობის შედეგად დაზიანებული და დანგრეული 78 ეკლესიისა და სხვა ქრისტიანული სივრცეების შეკეთება და აღდგენა. პრეზიდენტმა სისიმ განაცხადა, რომ ორი სალოცავი საჭიროებდა მოხატვას და რომ აღნიშნული სამუშაოების დასრულება მოსალოდნელი იყო ორი თვის ვადაში. ჯერ კიდევ თავდაცვის მინისტრობისას, სისიმ პირობა დადო, რომ სამხედროები აღადგენდნენ 2013 წელს დაზიანებულ ეკლესიებს. წმინდა მარკოზის მართლმადიდებლურ საკათედრო ტაძარში, საშობაო ლიტურგიისას, 6 იანვარს პრეზიდენტმა მოუბოდიშა შეკრებილებს, რომ 2015 წელს ვერ მოესწრო აღდგენითი სამუშაოების დასრულება და პირობა დადო, რომ ეცდებოდა აღნიშნული სამუშაოების დასრულებას 2016 წელს.[5]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წლის 3 მარტს გამოქვეყნებულ ანგარიშში 2016 წელს მსოფლიოში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ ოფიციალური სტატისტიკა ტერორისტული აქტების შედეგად დაღუპულთა რაოდენობის შესახებ არ გამოქვეყნებულა. ადგილობრივი მედია ანგარიშების მიხედვით, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ტერაქტებს ასობით ადამიანი შეეწირა. 2016 წლის ოქტომბრის ბოლოს, სინაიში, შეიარაღებული დაჯგუფების მხრიდან ძალადობის შედეგად მინიმუმ 230 მშვიდობიანი მოქალაქე და უსაფრთხოების ძალების 299 წევრი (პოლიციელი და სამხედრო) დაიღუპა. ოფიციალური სტატისტიკით, ამავე პერიოდის განმავლობაში, სინაიში მთავრობამ 2,436 ტერორისტის ლიკვიდაცია მოახდინა.[6]

ანგარიშში ასევე საუბარია კოპტების მიმართ ბრბოს მიერ ჩადენილ ძალადობაზე. 2016 წლის 20 მაისს, დაახლოებით, 300 შეიარაღებული მუსლიმი სოფელ ელ-კარმში, მინიაში, თავს დაესხა შვიდ ქრისტიან ოჯახს, მას შემდეგ, რაც გავრცელდა ხმა ქრისტიან კაცსა და მუსლიმ ქალს შორის სავარაუდო ურთიერთობის შესახებ.[7]

აშშ-ის საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისია 2017 წლის 26 აპრილს გამოქვეყნებულ ანგარიშში „ყოველწლიური ანგარიში 2017 – II საფეხურის ქვეყნები“, ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ მიუხედავად მთავრობის მხრიდან ადამიანის უფლებების შეზღუდვისა, რელიგიის თავისუფლების მხრივ არსებული მდგომარეობა გაუმჯობესდა სხვადასხვა მიმართულებით. პრეზიდენტმა აბდელ ფატაჰ სისიმ თანმიმდევრულად დაგმო რელიგიური თავდასხმები და მსხვერპლებს დახმარება აღუთქვა, რელიგიური დისკურსის რეფორმა წაახალისა და ზედიზედ მესამედ დაესწრო კოპტურ საშობაო ლოცვას. 2016 წლის აგვისტოში ახალმა პარლამენტმა მიიღო კანონი ეკლესიების რეკონსტრუქციისა და შენარჩუნების შესახებ და 2017 წლის დასაწყისისთვის მთავრობას დასრულებული ჰქონდა ექსტრემისტების მიერ 2013 წელს დანგრეული 50-ზე მეტი ეკლესიის აღდგენის და ხელახლა აშენების პროცესი. რელიგიურ ნიადაგზე ჩადენილმა თავდასხმებმა იფეთქა ქრისტიანების წინააღმდეგ, განსაკუთრებით ზემო ეგვიპტეში (Upper Egypt) და ჩრდილო სინაიში; კაიროში, წმინდა მარკოზის კოპტური ეკლესიის სიახლოვეს თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. პარალელურად კი ეგვიპტის სასამართლომ გარკვეულ პროგრესს მიაღწია იმ პირების გასამართლების კუთხით, რომელთაც წარსულში ჩაიდინეს დანაშაულები. 2016 წელს, ღვთისგმობის გამო სისხლისსამართლებრივი დევნისა და თავისუფლების აღკვეთის ფაქტებმა იკლო. გარკვეული ხასიათის დისკრიმინაციული და რელიგიის თავისუფლების შემზღუდველი კანონმდებლობა კვლავ ძალაშია, მაგრამ რელიგიის თავისუფლების საკითხებზე საჯარო დებატები აქტიურად იმართებოდა პარლამენტსა და სამოქალაქო საზოგადოებაში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, აშშ-ის საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისიამ ეგვიპტე „განსაკუთრებული შეშფოთების ქვეყნების“ სიიდან მეორე საფეხურის ქვეყნების სიაში გადაიყვანა.[8]

„Amnesty International“ 2017/18 წლების ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება განაგრძობს რელიგიის თავისუფლების უფლების დარღვევას, რაც გამოიხატება ქრისტიანების დისკრიმინაციაში. 2017 წლის აგვისტოში, უსაფრთხოების ძალებმა ათობით ქრისტიანს აუკრძალეს მინიას რეგიონში მდებარე სოფელ ალფრონში ერთერთ სახლში სალოცავად შეკრება, რაც უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მიზეზებით ახსნეს. ანგარიშში ნათქვამია, რომ გრძელდებოდა ქრისტიანულ საზოგადოებაზე რელიგიური ნიშნით თავდასხმების დაუსჯელად დატოვება და რომ ხელისუფლება განაგრძობდა ადგილობრივი ხელისუფლებისა და რელიგიური ლიდერების მიერ შერიგებებზე დაყრდნობას. დაუსჯელობის გამო, იზრდებოდა ძალადობა ქრისტიანების მიმართ არასახელმწიფო აქტორების მიერ. 2017 წლის იანვარ-თებერვალში შეიარაღებულმა ჯგუფებმა ჩრდილოეთ სინაიში მოკლეს 7 კოპტი ქრისტიანი, რასაც 150 კოპტი ოჯახის ჩრდილოეთ სინაიდან იძულებითი შიდა გადაადგილება მოჰყვა. ხელისუფლებმა ვერ შეძლო მათთვის სათანადო დაცვის ან შესაბამისი კომპენსაციის მიწოდება. 2017 წლის დეკემბერში ისლამურმა სახელმწიფომ პასუხისმგებლობა აიღო ჩრდილოეთ კაიროში, ჰელვანის ეკლესიაზე მომხდარ თავდასხმაზე, რასაც 10 ადამიანი შეეწირა. ნოემბერში, ჩრდილოეთ სინაიში, პარასკევის ლოცვისას მეჩეთზე განხორციელებული თავდასხმის შედეგად, მინიმუმ 300 მლოცველი დაიღუპა. ანგარიშზე მუშაობისას მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ ჰქონდა აღებული.[9]

„Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ კოპტი ქრისტიანები, რომლებიც მოსახლეობის, დაახლოებით, 10 პროცენტს შეადგენენ, პარტიების 120-ადგილიანი საპარლამენტო სიის 24 ადგილს იკავებენ. 2015 წლის არჩევნებში 36 ქრისტიანი იქნა არჩეული და კიდევ რამდენიმე კანონშემოქმედთა შორის პრეზიდენტმა დანიშნა. კვოტების დამსახურებით, 596 ადგილიდან 75 საპარლამენტო მანდატი ქალებმა მოიგეს, დამატებით 14 – დანიშნა პრეზიდენტმა. პარტიული სიის კვოტები, ასევე ითვალისწინებს ადგილებს მშრომელთა და ფერმერთათვის, 35 წლამდე ახალგაზრდებისთვის, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და საზღვარგარეთ მცხოვრები ეგვიპტელებისთვის.[10]

ამავე ანგარიშში „Freedom House“ წერს, რომ 2014 წლის კონსტიტუციის მეორე მუხლი ისლამს ქვეყნის ოფიციალურ რელიგიად აცხადებს, თუმცა 64-ე მუხლი ადგენს, რომ რწმენის თავისუფლება აბსოლუტურია. ეგვიპტელთა უმეტესობა სუნიტი მუსლიმია. კოპტი ქრისტიანები ქმნიან არსებით უმცირესობას; მცირე ოდენობით ქვეყანაში წარმოდგენილნი არიან შიიტი მუსლიმები, არა-კოპტი ქრისტიანული დენომინაციები და სხვა ჯგუფები. რელიგიური უმცირესობები და ათეისტები აწყდებიან დევნასა და ძალადობას; კერძოდ, კოპტები ხდებიან იძულებითი გაუჩინარების, ფიზიკური თავდასხმის, ბომბებითა და ცეცხლის წაკიდებით იერიშების მსხვერპლნი; ასევე, გასულ წლებში მათ უკრძალავდნენ ეკლესიების მშენებლობას.[11]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ბზობის კვირას, 2017 წლის 9 აპრილს ისლამური სახელმწიფოს მიერ ორგანიზებულ აფეთქებებს ტანტასა და ალექსანდრიის ეკლესიებში 45 ადამიანი შეეწირა. აღნიშნული თავდასხმა მსხვერპლის რაოდენობით იყო ყველაზე ძალადობრივი 2016 წლის დეკემბერში, კაიროში მთავარ კოპტურ მართლმადიდებლურ კათედრალზე განხორციელებული თავდასხმის შემდეგ, რასაც 25 ადამიანი შეეწირა. ამის შემდეგ, ხელისუფლებამ ეკლესიების გარშემო უსაფრთხოების ზომები გაამკაცრა. 2017 წლის მაისში, მინაიში ისლამური სახელმწიფო თავს დაესხა ავტობუსს, რომელსაც კოპტი მგზავრები მონასტერში გადაჰყავდა; თავდასხმას 29 ადამიანი შეეწირა.[12]

„The Guardian“ 2017 წლის 27 მაისს ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ეგვიპტემ საჰაერო იერიში მიიტანა ლიბიაში ტერორისტების ბანაკზე. აღნიშნული ქმედება იყო პასუხი იმ ტერაქტზე, რომელიც კაიროში მოხდა – ავტობუსს, რომელსაც კოპტი ქრისტიანები გადაჰყავდა, თავს დაესხნენ შეიარაღებული პირები და 26 ადამიანი, ძირითადად ბავშვები დახოცეს, 25 ადამიანი კი დაშავდა. დაღუპულებს შორის იყვნენ 2 და 4 წლის ბავშვები. პრეზიდენტმა სისიმ საჯარო გამოსვლისას განაცხადა, რომ „ეგვიპტე არ მოერიდება ტერორისტების ბანაკების დაბომბვას მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში“. მიმართვის შემდეგ ეგვიპტის საჰაერო ძალებმა 6 იერიში მიიტანეს დერნას სიახლოვეს მდებარე ბანაკებზე, სადაც, ტერაქტში ეჭვმიტანილებს წვრთნიდნენ. სტატიაში ნათქვამია, რომ ეგვიპტეში კოპტურ ეკლესიებზე განხორციელებული ტერაქტების გამო პრეზიდენტმა სისიმ ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა.[13]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ 2017 წლის სექტემბერში ეგვიპტის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ გამოაქვეყნა სია, სადაც ჩამოთვლილი იყო 2 ათასზე მეტი ეკლესია, რომლებიც 2016 წლის დისკრიმინაციული კანონის მიხედვით, საჭირო ლიცენზიის არ ქონის გამო, ვერ ახერხებდნენ თავიანთი სტატუსის ლეგალიზებას. რელიგიურ ნიადაგზე ჩადენილი ძალადობა კვლავ ხდება ეკლესიების მშენებლობისა და შეკეთების სამუშაოებისას და როდესაც ასეთი ფაქტი ხდება, მაგალითად როგორიც იყო 2017 წლის აპრილში, მინაის რეგიონში კომ ალ-ლოფიში მომხდარი ფაქტი, ხელისუფლება გამოძიებისა და სისხლის სამართლებრივი დევნის ნაცვლად, თემის მიერ შერიგების პრაქტიკას ახალისებს.[14]

„Human Rights Watch“ 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ 2016 წლის აგვისტოში პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომელიც აწესებს გარკვეულ შეზღუდვებს ეკლესიების მშენებლობასა და განახლებაზე; აღნიშნული კანონი ქვეყნის ქრისტიანული მოსახლეობის მიმართ დისკრიმინაციულია. ახალი კანონი უფლებას აძლევს მმართველებს, არ გასცენ ეკლესიების მშენებლობის ნებართვა გასაჩივრების წესის მითითების გარეშე; კანონის თანახმად, ეკლესიები უნდა აშენდეს ქრისტიანთა შესაბამისი რაოდენობის ადგილებში, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალური აღწერის სტატისტიკა არ არსებობს; ამასთან, მმართველებს უფლება აქვთ უარი განაცხადონ ეკლესიის მშენებლობის ნებართვაზე, თუკი აღნიშნული დაარღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს, საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას.[15]

მაისი-ივლისში, ანტი-ქრისტიანულმა ძალადობამ, რომელიც გამოიწვია ზოგიერთ ადგილობრივ მუსლიმში ეკლესიის რეალურმა თუ სავარაუდო მშენებლობამ, გამოიწვია ერთი ადამიანის სიკვდილი, რამდენიმე დაშავდა, ხოლო ქრისტიანთა გარკვეული საკუთრება კი დაზიანდა. ოფიციალური პირები ვერ ახერხებენ ქრისტიანი უმცირესობის დაცვას ხანდახან ფატალური თავდასხმებისგან და იძულებითი „შემრიგებლური სესიებისგან“, რომლებიც მუსლიმ დამნაშავეებს აძლევს საშუალებას გაექცნენ სისხლის სამართლებრივ დევნას და აძლიერებს დაუსჯელობას.[16]

თებერვალში არასრულწლოვანთა მცირე დანაშაულების სასამართლომ ოთხ ქრისტიან ბავშვს ხუთი წლით პატიმრობა მიუსაჯა იმის გამო, რომ მათ ინტერნეტში „ისლამური სახელმწიფოს“ დამცინავი ვიდეო განათავსეს. ბიჭებმა ეგვიპტე აპრილში დატოვეს (გაიქცნენ ქვეყნიდან). მარტში, სააპელაციო სასამართლომ, მწერალ ფატმა ნაოუტს, რელიგიის შეურაცხყოფისთვის სამწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, ვინაიდან მან საქონლის ხოცვის მუსლიმური ტრადიცია გააკრიტიკა, რომელიც ეიდ ალ-ადჰას მსხვერპლშეწირვის სახელით არის ცნობილი. ეგვიპტურმა ადამიანის უფლებათა ჯგუფებმა დააფიქსირეს სხვა რელიგიური უმცირესობების, მათ შორის შიიტი მუსლიმებისა და ათეისტების, დამცირების ფაქტებიც – გადაადგილების შეზღუდვა და დაკითხვებზე გამოძახება.[17]

დიდი ბრიტანეთის საშინაო საქმეთა ოფისი 2016 წლის ნოემბრის ანგარიშში ეგვიპტეში ქრისტიანების შესახებ წერს, რომ ზოგადად, ტერმინი „კოპტი“ ყველა ეგვიპტელი ქრისტიანის აღსანიშნავად გამოიყენება და მოიცავს, როგორც კოპტური მართლმადიდებლური (ორთოდოქსული) ეკლესიის წევრებს, ასევე, ევანგელისტებსა და კათოლიკებს.[18]

ანგარიშში ნათქვამია, რომ დიდი ბრიტანეთის უმაღლესმა ტრიბუნალმა დაადგინა, რომ „არსებობს მტკიცებულებები, რომლის თანახმადაც არსებობს ადგილები, სადაც კოპტი ქრისტიანები დადგებიან წამების ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ, რაც გამოიწვევს კონვენციის მე-3 მუხლის დარღვევას. ზოგადად ეს ადგილებია: ა) ტერიტორიები დიდი ქალაქების გარეთ; ბ) ადგილები, სადაც რადიკალ ისლამისტებს აქვთ მყარი პოზიციები და გ) სადაც, ბოლო დროს თავს დაესხნენ კოპტ ქრისტიანებსა და მათ ეკლესიებს, ბიზნესსა და საკუთრებას. ტრიბუნალის ხელთ არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, მოცემულია რისკ-ჯგუფები, რომლებიც დევნის ან მესამე მუხლის დარღვევის რეალური რისკის ქვეშ ექცევიან, სულ მცირე საკუთარ საცხოვრებელ ტერიტორიაზე:

  1. კოპტურ ქრისტიანობაზე კონვერტირებულები;
  2. ადამიანები, რომლებიც ჩართულნი არიან იმ ეკლესიების მშენებლობაში, რეკონსტრუქციაში ან გარემონტებაში, რომლებზეც განხორციელდა თავდასხმა;
  3. ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან პროზელიტიზმში და როდესაც ბრალდება სერიოზულია და არა შემთხვევითი;
  4. ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან მუსლიმ ქალთან ფიზიკურ ან ემოციურ კავშირში, როდესაც ბრალდება არის სერიოზული და არა შემთხვევითი.[19]

ზოგადად, კოპტი ქრისტიანი ქალები ეგვიპტეში დევნის ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ არ არიან, მიუხედავად იმისა, რომ სხვა ქალებისგან განსხვავებით, ისინი გარკვეულ სირთულეებს აწყდებიან – გაუჩინარება და იძულებითი კონვერტაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანები განიცდიან სოციალურ დისკრიმინაციასა და ძალადობას, ზოგადად, კოპტებისა და მათი ქონების მიტაცება-განადგურების ძალადობრივი ინციდენტები შემცირდა.[20]

მიუხედავად იმისა, რომ 2013 წლამდე არსებულმა სასამართლო პრაქტიკამ დაადგინა, რომ ქრისტიანებისთვის ეფექტური სახელმწიფო დაცვა არ არსებობს, მას შემდეგ ეგვიპტეში მდგომარეობა გამოსწორდა და არის შესაბამისი მტკიცებულებები იმისა, რომ სახელმწიფოს სურს და გარკვეულ შემთხვევებში შეუძლია კიდეც აღმოუჩინოს დაცვა ქრისტიანებს. ზოგადად კი, ქრისტიანებს აქვთ შესაძლებლობა თავისუფლად გადაადგილდნენ ქვეყნის შიგნით, განსაკუთრებით კი იმ ადგილებში, სადაც ექსტრემისტები არ არიან ძლიერად წარმოდგენილნი.[21]

უმცირესობათა უფლებების დაცვის საერთაშორისო ჯგუფი (Minority Rights Group International) 2017 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტეში კოპტების მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ სისის რეჟიმის მიერ მუსლიმთა საძმოს მხარდამჭერების და ასევე სხვა პოლიტიკური ოპოზიციის მიმდინარე დარბევამ, რაც მოიცავს თვითნებურ დაპატიმრებებს, უვადო დაკავებებს და მკვლელობებს, საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილის გაუცხოება გამოიწვია, რამაც კოპტები და სხვა რელიგიური უმცირესობები თავდასხმების მზარდი რისკის ქვეშ დააყენა. 2015 წლის იანვარში კოპტი ლიდერები მინაიში იძულებული გახდნენ საშობაო აღნიშვნა ჩაეშალათ, რადგან ორმა პოლიციელმა, რომლებიც კოპტურ ეკლესიას იცავდნენ, იარაღი დაყარეს. მეზობელ ლიბიაში, ისლამური სახელმწიფოს მიერ 21 კოპტი ქრისტიანის სიკვდილით დასჯა იყო მტკივნეული შეხსენება იმისა, რომ კოპტი საზოგადოება კვლავ მოწყვლადია. მედიის მიერ ჩატარებული გამოძიების მიხედვით, მსხვერპლთა უმეტესობა ზედა ეგვიპტის (Upper Egypt) სოფლებიდან იყო და თავიანთი სახლები დატოვებული ჰქონდათ იმიტომ, რომ ოჯახებს ფინანსურად დახმარებოდნენ. ზოგიერთმა აქტივისტმა მთავრობა გააკრიტიკა იმის გამო, რომ მან ვერ შეძლო ამ ხალხის დაცვა.[22]

მიუხედავად ამისა, როგორც ანგარიშშია ნათქვამი, სისის მმართველობისას კოპტებმა ბევრი მიმართულებით სარგებელიც მიიღეს. მაგალითად, ეგვიპტის პარლამენტში 2015 წლის ოქტომბერში 36 ქრისტიანი აირჩიეს, რაც მთლიანი მანდატების 6%-ია, რაც უპრეცედენტო მიღწევაა. ამას თან ახლდა სისის მცდელობები კოპტური ეკლესიის ხელმძღვანელობის ჩართულობის უზრუნველსაყოფად, რაც გამოიხატებოდა, მაგალითად, საშობაო ლიტურგიაზე დასწრებაში 2015 წლის იანვარში; საშობაო წირვას სისი მომდევნო წლებშიც რეგულარულად სტუმრობს; თავის მხრივ, სისი და მისი მთავრობა, ყოფილი პრეზიდენტი მორსის გადაგდებისა და ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, სარგებლობს კოპტური მართლმადიდებლური ეკლესიის (პაპი ტავადროს II-ის ხელმძღვანელობით) მხარდაჭერით. მიუხედავად ამისა, ბევრი ეგვიპტელი კოპტი მიიჩნევს, რომ ხელისუფლებისა და ეკლესიის ასეთი სიახლოვით კოპტი საზოგადოება მხოლოდ ზარალდება. მიუხედავად იმისა, რომ რეჟიმი სიმბოლურ საშობაო ვიზიტებს არ წყვეტს, კოპტი ეგვიპტელები განიცდიან დისკრიმინაციას სახელმწიფო ინსტიტუციების მხრიდან და რელიგიური ძალადობის რისკის წინაშე დგანან.[23]

[1] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Egypt, 15 August 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[2] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Egypt, 15 August 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[3] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 2 countries – Egypt, 26 April 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[4] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Egypt, 15 August 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[5] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Egypt, 15 August 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[6] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Egypt, 3 March 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[7] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Egypt, 3 March 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[8] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 2 countries – Egypt, 26 April 2017, available at:

[accessed 12 June 2017]

[9] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Egypt, 22 February 2018, available at:

[accessed 6 March 2018]

[10] Freedom House; Freedom in the World 2018 – Egypt; available at: https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/egypt [accessed 19 February 2018]

[11] Freedom House; Freedom in the World 2018 – Egypt; available at: https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/egypt [accessed 19 February 2018]

[12] Human Rights Watch, World Report 2018 – Egypt, 18 January 2018, available at:

[accessed 19 February 2018]

[13] The Guardian; Egypt launches raids in Libya after attack on Coptic Christians kills 26; 26 May 2017; available at: https://www.theguardian.com/world/2017/may/26/several-killed-in-attack-on-bus-carrying-coptic-christians-in-egypt

[14] Human Rights Watch, World Report 2018 – Egypt, 18 January 2018, available at:

[accessed 19 February 2018]

[15] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[16] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[17] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 19 February 2018]

[18] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 21 November 2016, Version 2.0, available at:

[accessed 19 February 2018]

[19] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 21 November 2016, Version 2.0, available at:

[accessed 19 February 2018]

[20] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 21 November 2016, Version 2.0, available at:

[accessed 19 February 2018]

[21] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 21 November 2016, Version 2.0, available at:

[accessed 19 February 2018]

[22] Minority Rights Group International, World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Egypt : Copts of Egypt, October 2017, available at:

[accessed 9 March 2018]

[23] Minority Rights Group International, World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Egypt : Copts of Egypt, October 2017, available at:

[accessed 9 March 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 დეკემბერი, 2017

მოსულში საშობაო ლიტურგია ჩატარდა – ერაყის ქალაქ მოსულში საშობაო ლიტურგია პირველად ჩატარდა მას შემდეგ, რაც „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლებმა რეგიონი დატოვეს. დაჯგუფების კონტროლის ქვეშ ნებისმიერი ქრისტიანული რიტუალის წარმართვა სირთულეებთან იყო დაკავშირებული. ქრისტიანებს დევნიდნენ, აიძულებდნენ მიეღოთ ისლამი ან გადაეხადათ ხარკი. 9 დეკემბერს ერაყის შეიარაღებულმა ძალებმა „ისლამურ სახელმწიფოზე“ გამარჯვების შესახებ განაცხადეს. „ისლამურმა სახელმწიფომ“ ერაყის რეგიონები 2014 წელს დაიპყრო, მათ შორის ქვეყანაში სიდიდით მეორე ქალაქი მოსული. 2017 წელს მასშტაბური ოპერაციის შემდეგ მოსული გაათავისუფლეს, შემდეგ კი საომარი მოქმედებები ტერორისტების მიერ კონტროლირებად სხვა რეგიონებშიც გაგრძელდა.[1]

ტერაქტები ავღანეთში – ქაბულში ავღანეთის სადაზვერვო სამსახურის შენობის შესასვლელთან თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. მედიის ინფორმაციით, დაღუპულია სულ მცირე ექვსი ადამიანი, კიდევ სამი კი დაშავდა. ერთი კვირით ადრე თავდასხმა განხორციელდა ავღანეთის სადაზვერვო სამსახურის საწვრთნელ ცენტრზე. მაშინ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა საკუთარ თავზე ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამური სახელმწიფო“ აიღო.[2]

კიდევ ერთი აფეთქება ავღანეთის დედაქალაქ ქაბულში ერთერთ მეჩეთთან მოხდა. მომხდარს 13 ადამიანი ემსხვერპლა და 50-ზე მეტი დაშავდა. წინასწარი მონაცემებით, თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებული აფეთქების სამიზნე ადგილობრივი საინფორმაციო სააგენტო იყო. მოგვიანებით ქაბულში, კულტურის ცენტრის შენობასთან კიდევ ერთი აფეთქება მოხდა. აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. ბოლო ინფორმაციით, ადგილობრივი საინფორმაციო სააგენტოსა და შიიტური კულტურის ცენტრის შენობებთან მომხდარი აფეთქებების შედეგად, სულ მცირე, 40 დაიღუპა და 30-ზე მეტი ადამიანი დაშავდა. ავღანეთის შსს პრესსპიკერის მოადგილის ნუსრატ რაჰიმის ინფორმაციით, პირველი ასაფეთქებელი მოწყობილობა თვითმკვლელმა ტერორისტმა აამოქმედა, შემდეგ კი კულტურის ცენტრის კედლებზე დამაგრებული ორი მაგნიტური ნაღმი აფეთქდა.[3]

კოპტურ ეკლესიაზე თავდასხმის მცდელობა კაიროში – კაიროში, ეკლესიაზე ტერორისტული თავდასხმის აღკვეთის დროს, ეგვიპტური პოლიციის ორი თანამშრომელი დაიღუპა. თავდამსხმელებმა ეკლესიის მიმართულებით სროლა დაიწყეს, რა დროსაც პოლიციელებმა ერთერთი მათგანი მოკლეს. ადგილობრივი მედიის ცნობით, მეორე თავდამსხმელი მოტოციკლით გაიქცა. შემთხვევა ჰელვანის ოლქში მოხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა ორგანიზაციამ „ისლამური სახელმწიფო“ აიღო. ეგვიპტის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ბოლო მონაცემებით, მოტოციკლზე მჯდომი ტერორისტი პოლიციელთა კორდონის გარღვევას შეეცადა, რის გამოც სროლა ატყდა და თავდამსხმელი დაიჭრა. მას ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღის გარდა ხელყუმბარებიც ჰქონდა. უწყების ცნობით გარდაცვლილია 1 პოლიციელი და 6 სამოქალაქო პირი. კიდევ ოთხი დაიჭრა. ზოგიერთმა წყარომ 10 გარდაცვლილის შესახებ გაავრცელა ინფორმაცია. იმავე უბანში თავდასხმა მოხდა ასევე კოპტების მფლობელობაში მყოფ მაღაზიაზე, რის შედეგადაც ორი ძმა დაიღუპა.[4]

მასშტაბური საპროტესტო აქციები ირანში – ირანში ბოლო 8 წლის განმავლობაში ყველაზე მასშტაბური საპროტესტო აქციები მიმდინარეობს. აქციების ტალღა 28 დეკემბერს ერთ-ერთ ქალაქში პროდუქტების გაძვირების გამო დაიწყო, რამდენიმე დღეში კი მთელ ქვეყანას მოედო და პოლიტიკურ მოთხოვნებში გადაიზარდა. საპროტესტო აქციების მონაწილეები კორუფციას, ინფლაციას, ისლამური სასულიერო ხელისუფლების ქმედებებს და საგარეო პოლიტიკას აპროტესტებენ. ბოლოს ირანში ასეთი ხალხმრავალი აქციები 2009 წელს გაიმართა, როდესაც საპრეზიდენტო არჩევნებში მაჰმუდ აჰმადინეჯადის გამარჯვებას აპროტესტებდნენ. დემონსტრაციებზე პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლების და პოლიციის მხრიდან განუკითხაობის აღკვეთის მოთხოვნებიც გაისმა. ერთერთ ყველაზე მრავალრიცხოვან მიტინგზე ქალაქ მეშჰედში 52 ადამიანი დააკავეს.[5]

ანტისამთავრობო დემონსტრაციები რამდენიმე ქალაქში პოლიციასთან შეტაკებით დასრულდა. პოლიციამ აქციის მონაწილეებს ცეცხლი გაუხსნა. არის მსხვერპლიც – საპროტესტო აქციების დროს სულ მცირე ორი ადამიანი დაიღუპა. მსხვერპლის შესახებ ცნობილი მას შემდეგ გახდა, რაც სოციალური ქსელებით გავრცელდა ვიდეო, სადაც ცეცხლსასროლი იარაღიდან დაჭრილი აქტივისტები ჩანან. კადრები ქალაქ დორუდშია გადაღებული. არეულობის შესახებ ცნობები გავრცელდა სხვა ქალაქებიდანაც. როგორც ვიდეოკადრებში ჩანს, მომიტინგეებმა პოლიციელების მანქანებს წაუკიდეს ცეცხლი და სამთავრობო შენობებში შეჭრას შეეცადნენ.[6]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ირანში მიმდინარე აქციებთან დაკავშირებით განცხადება გააკეთა, რომელშიც ნათქვამია, რომ ხელისუფლებამ უმდიდრესი ქვეყანა, რომელსაც მდიდარი ისტორია და კულტურა აქვს, ეკონომიკურ კრიზისში ჩააგდო, რომლის მთავარი საექსპორტო პროდუქტი ძალადობა, სისხლისღვრა და ქაოსია. „აშშ გმობს მშვიდობიანი დემონსტრანტების დაკავებებს. ჩვენ ყველა ქვეყანას მოვუწოდებთ ღიად დაუჭირონ მხარი ირანელი ხალხის მოთხოვნებს ადამიანის უფლებების დაცვის და კორუფციის წინააღმდეგ“, – ნათქვამია სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებაში.

მიუხედავად იმისა, რომ ირანის ეკონომიკა რეცესიიდან გამოვიდა და ინფლაცია შემცირდა, უმუშევრობის დონე ქვეყანაში კვლავ მაღალია, ბიზნესში კი ინვესტიციების ნაკლებობაა. ბოლო ათწლეულში საშუალო ირანული ოჯახი 15%-ით გაღარიბდა.

ქვეყნის პრეზიდენტს ჰასან როუჰანის ეკონომიკური პრობლემების მოგვარების იმედი აშშ-თან და 5 სხვა სახელმწიფოსთან დადებული ბირთვული შეთანხმების შემდეგ ჰქონდა, რომელიც 2015 წელს გაფორმდა. ეს შეთანხმება ირანის მხრიდან ბირთვული იარაღის შექმნაზე უარის თქმის სანაცვლოდ სანქციების მოხსნას ითვალისწინებდა. თუმცა აშშ-ის ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ ეს ხელშეკრულება საფრთხის ქვეშაა. დონალდ ტრამპმა ირანის ხელისუფლებას ფანატიკური რეჟიმი უწოდა და შეთანხმების გადახედვის პირობა დადო.[7]

ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ ქვეყანაში მიმდინარე საპროტესტო აქციები შეაფასა და განაცხადა, რომ ირანელები ხელისუფლების კრიტიკაში შეზღუდულნი არ არიან. „პროტესტი და კრიტიკა ხალხის კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებაა. თუმცა კრიტიკა განსხვავდება იმ ძალადობისგან, რომელიც სახელმწიფო ქონებას აზარალებს“, – განაცხადა პრეზიდენტმა. ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენების გამო ირანის ხელისუფლებამ სოციალური ქსელები „Telegram“ და „Instagram“ დაბლოკა.[8]

კონგოში მომხდარ შეტაკებამ სულ მცირე 6 ადამიანი ემსხვერპლა – კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მომხდარ შეტაკებას სულ მცირე 6 ადამიანი ემსხვერპლა. პოლიციამ ცეცხლი იმ აქტივისტების მისამართით გახსნა, რომლებიც ადგილობრივ მოსახლეობას ანტისახელისუფლებო აქციაზე გამოსვლისკენ მოუწოდებდნენ. უფრო ადრე კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებამ „სახელმწიფო უსაფრთხოების“ დაცვის მოტივით, ანტისახელისუფლებო მიტინგის წინ ინტერნეტი და SMS-ით მიმოწერის სერვისი დაბლოკა. დემონსტრანტები ქვეყნის პრეზიდენტის ჟოზეფ კაბილას გადადგომას მოითხოვენ, რომელმაც განაცხადა, რომ არჩევნებში მესამედ აპირებს მონაწილეობის მიღებას.[9]

თურქეთში გადატრიალების მცდელობისთვის 2700 ადამიანი სამსახურიდან გაუშვეს – თურქეთში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობასთან დაკავშირებული 2700-ზე მეტი ადამიანი სამსახურიდან გაათავისუფლეს. გავრცელებული ცნობით, სამხედრო სამსახური დაატოვებინეს სახმელეთო ჯარების 155 მოსამსახურეს, საზღვაო ძალების 155 სამხედროს და საჰაერო ძალების 327 მფრინავს. სამსახურიდან გაუშვეს ასევე ათობით სამართალდამცველი. თურქეთის ხელისუფლების გადაწყვეტილებით დაიხურა 34 საზოგადოებრივი ორგანიზაცია და ფონდი.

2016 წლის 15 ივლისს, თურქეთში სამხედროებმა სახელმწიფო გადატრიალება სცადეს, რომლის დროსაც 230-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, 2 ათასზე მეტი კი დაშავდა. ამბოხის ჩახშობის შემდეგ, ქვეყანის სახელმწიფო უწყებებში, სასამართლოში, განათლების ორგანიზაციებში, არმიასა და სპეცსამსახურებში კადრების გათავისუფლებები დაიწყო. თურქეთის ხელისუფლების მოსაზრებით, 2016 წლის ზაფხულში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის უკან ფეთჰულა გიულენი დგას, რომელიც ამერიკაში ცხოვრობს. გიულენი ბრალდებას უარყოფს.[10]

[1] BBC; Iraq Christmas service takes place in Mosul after IS defeat; 24 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42474236

[2] BBC; Kabul blast: Suicide attack near Afghan intelligence HQ; 25 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-42476030

[3] იმედის ახალი ამბები; ქაბულში მომხდარ აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო; 28 დეკემბერი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/42174/qabulshi-momkhdar-apetqebaze-pasukhismgebloba-islamurma-sakhelmtsipom-aigo

[4] BBC; Egypt attack; Gunman targets Coptic Christians in church and shop; 29 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42511813

[5] BBC; Iranian cities hit by anti-government protests; 29 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42512946

[6] The Telegraph; Two reportedly killed after Iranian forces ‘open fire on protestors’ as demonstrations continue for third day; By Raf Sanchez; 31 December, 2017; available at: http://www.telegraph.co.uk/news/2017/12/30/iranian-students-clash-police-tehran-protests-enter-third-day/

[7] BBC; Iranian cities hit by anti-government protests; 29 December, 2017; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42512946

[8] Press TV; Iranian free to express criticism, stage protest: President Rouhani; 31 December, 2017; available at: http://www.presstv.com/Detail/2017/12/31/547403/Rouhani-Iran-protest-criticism

[9] The Guardian; Congo security forces kill at least seven during protests; 31 December, 2017; available at: https://www.theguardian.com/world/2017/dec/31/congo-security-forces-shoot-two-dead-during-protest-against-president

[10] Reuters; Turkey dismisses more than 2,700 with emergency rule decree; Reuters Staff; 24 December, 2017; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-security-decree/turkey-dismisses-more-than-2700-with-emergency-rule-decree-idUSKBN1EI04Y

ეგვიპტე – კოპტი მქადაგებლების (პროზელიტები) მდგომარეობა – სექტემბერი, 2017

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში, მსოფლიოში რელიგიის თავისუფლების შესახებ, წერს, რომ ეგვიპტეში კონსტიტუციის თანახმად, ისლამი არის სახელმწიფო რელიგია, ხოლო შარიათის პრინციპები კანონმდებლობის ძირითადი წყარო. კონსტიტუცია კრძალავს რელიგიურ ნიადაგზე დისკრიმინაციას და ხელს უწყობს დანაშაულის მიმართ სიძულვილს. იგი რწმენის თავისუფლებას აღწერს, როგორც აბსოლუტურს, თუმცა ზღუდავს რელიგიური რიტუალების შესრულების თავისუფლებას და თაყვანისცემის ადგილებს მხოლოდ მუსლიმებისთვის, ქრისტიანებისთვის და იუდეველებისთვის აწესებს. კონსტიტუცია კრძალავს რელიგიურ ნიადაგზე დაფუძნებულ პოლიტიკურ აქტივობას ან პოლიტიკური პარტიის ჩამოყალიბებას.

მიუხედავად იმისა, რომ არც კონსტიტუცია და არც სამოქალაქო ან სისხლის სამართლის კოდექსი არ კრძალავს ისლამიდან განდგომას ან მუსლიმების პროზელიტიზმს და კანონი ინდივიდებს რთავს უფლებას, შეიცვალონ საკუთრი რელიგია, მთავრობა არ აღიარებს დაბადებით მუსლიმების ისლამიდან კონვერტაციას.

მთავრობამ, ზოგადად, ნება დართო უცხოელ რელიგიის მსახურებს ემსახურათ ქვეყანაში, თუმცა იმ პირობით, რომ არ დაიწყებდნენ მუსლიმთა პროზელიტიზმს. საზოგადოების წარმომადგენელთა განცხადებით, არამუსლიმი  უმცირესობები და უცხოელი რელიგიური მსახურები, ზოგადად, თავს იკავებდნენ მუსლიმთა პროზელიტიზმისგან, რათა თავიდან აერიდებინათ სამართლებრივი ჯარიმები და კანონგარეშე შედეგები, მომართული ხელისუფლებისა და ადგილობრივი საზოგადოების წევრების მხრიდან.[1]

2015 წლის 10 ივლისს, სამი ქრისტიანი მამაკაცი, მათ შორის ერთი 16 წლის, დაპატიმრებულ იქნენ ისლამის შეურაცხყოფის ბრალდებით, მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთი მათგანი არიგებდა ფლაერებს, რომელიც შეიცავდა ნაწყვეტს „მთაზე ქადაგებებიდან“. ადგილობრივი ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფებისა და პრესის ინფორმაციით, ზემოაღნიშნული სამი მამაკაციდან ერთ-ერთი, დააპატიმრა მუსლიმმა მამაკაცმა, მიაყენა ფიზიკური შეურაცხყოფა, ერთ საათზე მეტი დროით ჩაკეტა მაღაზიაში და შემდეგ წაიყვანა პოლიციის განყოფილებაში. ახალგაზრდა მამაკაცმა თავის ორ ქრისტიან მეგობარს დაურეკა, რომლებიც მივიდნენ პოლიციაში და ისინიც მასთან ერთად დააკავეს. პრესის ინფორმაციით, სამივე მათგანი წარუდგინეს პროკურორებს „რელიგიური ცილისწამებისა და ახალი გზებით მუსლიმების პროზელიტიზმის“ ბრალდებით. 12 ივლისს, გირაოს სახით 10,000 ეგვიპტური ფუნტის ($1,250) გადახდის შემდეგ, სამივე პირი გაათავისუფლეს.

აშშ-ში დაფუძნებული არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House, მსოფლიოში თავისუფლების შესახებ 2016 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (მიმოხილულია 2015 წლის მოვლენები) ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ 2015 წლის მანძილზე გრძელდებოდა კოპტების შევიწროება, მათ შორის ფიზიკური შეურაცხყოფა, დაბომბვა და შენობების გადაწვა, ასევე, ეკლესიის მშენებლობის დაბლოკვა. აგრეთვე, ხორციელდებოდა ქრისტიანების დაკავება პროზელიტიზმის ბრალდებით.[2]

დიდი ბრიტანეთის საშინაო საქმეთა ოფისი 2017 წლის ივლისის ანგარიშში, ეგვიპტეში ქრისტიანების შესახებ წერს, რომ დიდი ბრიტანეთის უმაღლესმა ტრიბუნალმა დაადგინა, რომ „არსებობს მტკიცებულებები, რომლის თანახმადაც არსებობს ადგილები, სადაც კოპტი ქრისტიანები დადგებიან წამების ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ, რაც გამოიწვევს კონვენციის მე-3 მუხლის დარღვევას. ზოგადად ეს ადგილებია: ა) ტერიტორიები დიდი ქალაქების გარეთ; ბ) ადგილები, სადაც რადიკალ ისლამისტებს აქვთ მყარი პოზიციები და გ) სადაც, ბოლო დროს თავს დაესხნენ კოპტ ქრისტიანებსა და მათ ეკლესიებს, ბიზნესსა და საკუთრებას. ტრიბუნალის ხელთ არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, მოცემულია რისკ-ჯგუფები, რომლებიც დევნის ან მესამე მუხლის დარღვევის რეალური რისკის ქვეშ ექცევიან, სულ მცირე საკუთარ საცხოვრებელ ტერიტორიაზე:

1) კოპტურ ქრისტიანობაზე კონვერტირებულები;

2) ადამიანები, რომლებიც ჩართულნი არიან იმ ეკლესიების მშენებლობაში, რეკონსტრუქციაში ან გარემონტებაში, რომლებზეც განხორციელდა თავდასხმა;

3) ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან პროზელიტიზმში და როდესაც ბრალდება სერიოზულია და არა შემთხვევითი;

4) ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან მუსლიმ ქალთან ფიზიკურ ან ემოციურ კავშირში, როდესაც ბრალდება არის სერიოზული და არა შემთხვევითი.

ზოგადად, კოპტი ქრისტიანი ქალები ეგვიპტეში დევნის ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ არ არიან, მიუხედავად იმისა, რომ სხვა ქალებისგან განსხვავებით, ისინი გარკვეულ სირთულეებს აწყდებიან, როგორიცაა იძულებითი გაუჩინარება და კონვერტაცია.[3]

 

[1] USDOS – US Department of State: 2016 Report on International Religious Freedom – Egypt, 15 August 2017 (available at ecoi.net)
http://www.ecoi.net/local_link/345218/476369_en.html  (accessed 07 September 2017)

[2] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: Anfragebeantwortung zu Ägypten: Staatliche Repressionen im Falle einer Missionstätigkeit eines Kopten [a-9804-2 (9805)], 31 August 2016 (available at ecoi.net)
http://www.ecoi.net/local_link/329184/456638_en.html (accessed 07 September 2017)

[3] UK Home Office: Country Policy and Information Note Egypt: Christians, July 2017 (available at ecoi.net)

(accessed 7 September 2017)

ეგვიპტე – კოპტების მდგომარეობა და სახელმწიფოს რეაგირება ძალადობაზე – ივნისი, 2017

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წლის 3 მარტს გამოქვეყნებულ ანგარიშში 2016 წელს მსოფლიოში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრაქტიკის შესახებ წერს, რომ 2016 წლის 11 დეკემბერს, კოპტურ მართლმადიდებლურ ეკლესია „ბოუტრისიაზე“ ტერორისტული თავდასხმის შედეგად 27 ადამიანი დაიღუპა და ათობით დაშავდა, უმეტესობა მათ შორის ქალები და ბავშვები. ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ თვითმკვლელი ამფეთქებელი მუსლიმურ საძმოსთან თანამშრომლობდა. აღნიშნული ბრალდება მუსლიმური საძმოს სპიკერმა უარყო. მოგვიანებით, ტერაქტზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო. ოფიციალური სტატისტიკა ტერორისტული აქტების შედეგად დაღუპულთა რაოდენობის შესახებ არ გამოქვეყნებულა. ადგილობრივი მედია ანგარიშების მიხედვით, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ტერაქტებს ასობით ადამიანი შეეწირა. 2016 წლის ოქტომბრის ბოლოს, სინაიში, შეიარაღებული დაჯგუფების მხრიდან ძალადობის შედეგად მინიმუმ 230 მშვიდობიანი მოქალაქე და უსაფრთხოების ძალების 299 წევრი (პოლიციელი და სამხედრო) დაიღუპა. ოფიციალური სტატისტიკით, ამავე პერიოდის განმავლობაში, სინაიში მთავრობამ 2,436 ტერორისტის ლიკვიდაცია მოახდინა.

ანგარიშში ასევე საუბარია კოპტების მიმართ ბრბოს მიერ ჩადენილ ძალადობაზე. 2016 წლის 20 მაისს, დაახლოებით, 300 შეიარაღებული მუსლიმი სოფელ ელ-კარმში, მინიაში, თავს დაესხა შვიდ ქრისტიან ოჯახს, მას შემდეგ, რაც გავრცელდა ხმა ქრისტიან კაცსა და მუსლიმ ქალს შორის სავარაუდო ურთიერთობის შესახებ.[1]

აშშ-ის საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისია 2017 წლის 26 აპრილს გამოქვეყნებულ ანგარიშში „ყოველწლიური ანგარიში 2017 – 2 საფეხურის ქვეყნები“, ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ მიუხედავად მთავრობის მხრიდან ადამიანის უფლებების შეზღუდვისა, რელიგიის თავისუფლების მხრივ არსებული მდგომარეობა გაუმჯობესდა სხვადასხვა მიმართულებით. პრეზიდენტმა აბდელ ფატაჰ სისიმ თანმიმდევრულად დაგმო რელიგიური თავდასხმები და მსხვერპლებს დახმარება აღუთქვა, რელიგიური დისკურსის რეფორმა წაახალისა და ზედიზედ მესამედ დაესწრო კოპტურ საშობაო ლოცვას. 2016 წლის აგვისტოში ახალმა პარლამენტმა მიიღო კანონი ეკლესიების რეკონსტრუქციისა და შენარჩუნების შესახებ და 2017 წლის დასაწყისისთვის მთავრობას დასრულებული ჰქონდა ექსტრემისტების მიერ 2013 წელს დანგრეული 50-ზე მეტი ეკლესიის აღდგენის და ხელახლა აშენების პროცესი. რელიგიურ ნიადაგზე ჩადენილმა თავდასხმებმა იფეთქა ქრისტიანების წინააღმდეგ, განსაკუთრებით ზემო ეგვიპტეში (Upper Egypt) და ჩრდილო სინაიში; კაიროში, წმინდა მარკოზის კოპტური ეკლესიის სიახლოვეს თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. პარალელურად კი ეგვიპტის სასამართლომ გარკვეულ პროგრესს მიაღწია იმ პირების გასამართლების კუთხით, რომელთაც წარსულში ჩაიდინეს დანაშაულები. 2016 წელს, ღვთისგმობის გამო სისხლისსამართლებრივი დევნისა და თავისუფლების აღკვეთის ფაქტებმა იკლო. გარკვეული ხასიათის დისკრიმინაციული და რელიგიის თავისუფლების შემზღუდველი კანონმდებლობა კვლავ ძალაშია, მაგრამ რელიგიის თავისუფლების საკითხებზე საჯარო დებატები აქტიურად იმართებოდა პარლამენტსა და სამოქალაქო საზოგადოებაში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, აშშ-ის საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისიამ ეგვიპტე „განსაკუთრებული შეშფოთების ქვეყნების“ სიიდან მეორე საფეხურის ქვეყნების სიაში გადაიყვანა.

2016 წლის დეკემბერში ისლამურმა სახელმწიფომ პასუხისმგებლობა აიღო 11 დეკემბერს წმინდა პავლესა და წმინდა პეტრეს ეკლესიებზე მიტანილ იერიშებზე. წმინდა მარკოზის კოპტური ეკლესიის სიახლოვეს 29 ადამიანი იმსხვერპლა აღნიშნულმა აფეთქებამ. 2017 წლის იანვრისთვის 4 პირი იყო დაკავებული და გამოძიება გრძელდებოდა. კოპტურმა საზოგადოებამ პრეზიდენტი სისი შეაქო იმის გამო, რომ პრეზიდენტმა მოუწოდა მთავრობას აღედგინა დაზიანებული ეკლესიები.[2]

„Amnesty International“ თავის 2016-2017 წლების ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ რელიგიური უმცირესობები, მათ შორის კოპტი ქრისტიანები, შიიტი მუსლიმები და ბაჰაის მიმდევრები კვლავ აწყდებიან დისკრიმინაციას საკანონმდებლო დონეზე და პრაქტიკაში. პრეზიდენტ სისის მიერ ხელმოწერილი ახალი კანონი ეკლესიების შესახებ, რომელსაც სისიმ ხელი 28 სექტემბერს მოაწერა, თვითნებურად ზღუდავს ეკლესიების მშენებლობას, განახლებასა და გაფართოებას.[3]

„Freedom House“ თავის 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ კონსტიტუცია კრძალავს რელიგიური ან რელიგიაზე დაფუძნებული პარტიების საქმიანობას. კოპტი ქრისტიანები, რომლებიც მოსახლეობის დაახლოებით 10%-ს შეადგენენ, პარლამენტის 120 პარტიული სიის ადგილიდან 24 იკავებენ. 2015 წელს არჩეული იქნა 36 ქრისტიანი, დამატებით 3 დაინიშნა პრეზიდენტის მიერ.[4]

დიდი ბრიტანეთის საშინაო საქმეთა ოფისი 2016 წლის ნოემბრის ანგარიშში ეგვიპტეში ქრისტიანების შესახებ წერს, რომ ზოგადად, ტერმინი „კოპტი“ ყველა ეგვიპტელი ქრისტიანის აღსანიშნავად გამოიყენება და მოიცავს, როგორც კოპტური მართლმადიდებლური (ორთოდოქსული) ეკლესიის წევრებს, ასევე, ევანგელისტებსა და კათოლიკებს.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ დიდი ბრიტანეთის უმაღლესმა ტრიბუნალმა დაადგინა, რომ „არსებობს მტკიცებულებები, რომლის თანახმადაც არსებობს ადგილები, სადაც კოპტი ქრისტიანები დადგებიან წამების ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ, რაც გამოიწვევს კონვენციის მე-3 მუხლის დარღვევას. ზოგადად ეს ადგილებია: ა) ტერიტორიები დიდი ქალაქების გარეთ; ბ) ადგილები, სადაც რადიკალ ისლამისტებს აქვთ მყარი პოზიციები და გ) სადაც, ბოლო დროს თავს დაესხნენ კოპტ ქრისტიანებსა და მათ ეკლესიებს, ბიზნესსა და საკუთრებას. ტრიბუნალის ხელთ არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, მოცემულია რისკ-ჯგუფები, რომლებიც დევნის ან მესამე მუხლის დარღვევის რეალური რისკის ქვეშ ექცევიან, სულ მცირე საკუთარ საცხოვრებელ ტერიტორიაზე:

1) კოპტურ ქრისტიანობაზე კონვერტირებულები;

2) ადამიანები, რომლებიც ჩართულნი არიან იმ ეკლესიების მშენებლობაში, რეკონსტრუქციაში ან გარემონტებაში, რომლებზეც განხორციელდა თავდასხმა;

3) ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან პროზელიტიზმში და როდესაც ბრალდება სერიოზულია და არა შემთხვევითი;

4) ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან მუსლიმ ქალთან ფიზიკურ ან ემოციურ კავშირში, როდესაც ბრალდება არის სერიოზული და არა შემთხვევითი.

ზოგადად, კოპტი ქრისტიანი ქალები ეგვიპტეში დევნის ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ არ არიან, მიუხედავად იმისა, რომ სხვა ქალებისგან განსხვავებით, ისინი გარკვეულ სირთულეებს აწყდებიან – გაუჩინარება და იძულებითი კონვერტაცია.

მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანები განიცდიან სოციალურ დისკრიმინაციასა და ძალადობას, ზოგადად, კოპტებისა და მათი ქონების მიტაცება-განადგურების ძალადობრივი ინციდენტები შემცირდა.

მიუხედავად იმისა, რომ არსებულმა სასამართლო პრაქტიკამ დაადგინა, რომ ქრისტიანებისთვის ეფექტური სახელმწიფო დაცვა არ არსებობს, მას შემდეგ ეგვიპტეში მდგომარეობა გამოსწორდა და არის შესაბამისი მტკიცებულებები იმისა, რომ სახელმწიფოს სურს და გარკვეულ შემთხვევებში შეუძლია კიდეც აღმოუჩინოს დაცვა ქრისტიანებს! ზოგადად კი, ქრისტიანებს აქვთ შესაძლებლობა თავისუფლად გადაადგილდნენ ქვეყნის შიგნით, განსაკუთრებით კი იმ ადგილებში, სადაც ექსტრემისტები არ არიან ძლიერად წარმოდგენილნი.[5]

„Human Rights Watch“ 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ 2016 წლის აგვისტოში პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომელიც აწესებს გარკვეულ შეზღუდვებს ეკლესიების მშენებლობასა და განახლებაზე; აღნიშნული კანონი ქვეყნის ქრისტიანული მოსახლეობის მიმართ დისკრიმინაციულია.

ახალი კანონი უფლებას აძლევს მმართველებს, არ გასცენ ეკლესიების მშენებლობის ნებართვა გასაჩივრების წესის მითითების გარეშე; კანონის თანახმად, ეკლესიები უნდა აშენდეს ქრისტიანთა შესაბამისი რაოდენობის ადგილებში, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალური აღწერის სტატისტიკა არ არსებობს; ამასთან, მმართველებს უფლება აქვთ უარი განაცხადონ ეკლესიის მშენებლობის ნებართვაზე, თუკი აღნიშნული დაარღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს, საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას.

მაისი-ივლისში, ანტი-ქრისტიანულმა ძალადობამ, რომელიც გამოიწვია ზოგიერთ ადგილობრივ მუსლიმში ეკლესიის რეალურმა თუ სავარაუდო მშენებლობამ, გამოიწვია ერთი ადამიანის სიკვდილი, რამდენიმე დაშავდა, ხოლო ქრისტიანთა გარკვეული საკუთრება კი დაზიანდა. ოფიციალური პირები ვერ ახერხებენ ქრისტიანი უმცირესობის დაცვას ხანდახან ფატალური თავდასხმებისგან და იძულებითი „შემრიგებლური სესიებისგან“, რომლებიც მუსლიმ დამნაშავეებს აძლევს საშუალებას გაექცნენ სისხლის სამართლებრივ დევნას და აძლიერებს დაუსჯელობას.

თებერვალში არასრულწლოვანთა მცირე დანაშაულების სასამართლომ ოთხ ქრისტიან ბავშვს ხუთი წლით პატიმრობა მიუსაჯა იმის გამო, რომ მათ ინტერნეტში „ისლამური სახელმწიფოს“ დამცინავი ვიდეო განათავსეს. ბიჭებმა ეგვიპტე აპრილში დატოვეს (გაიქცნენ ქვეყნიდან). მარტში, სააპელაციო სასამართლომ, მწერალ ფატმა ნაოუტს, რელიგიის შეურაცხყოფისთვის სამწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, ვინაიდან მან საქონლის ხოცვის მუსლიმური ტრადიცია გააკრიტიკა, რომელიც ეიდ ალ-ადჰას მსხვერპლშეწირვის სახელით არის ცნობილი.

ეგვიპტურმა ადამიანის უფლებათა ჯგუფებმა დააფიქსირეს სხვა რელიგიური უმცირესობების, მათ შორის შიიტი მუსლიმებისა და ათეისტების, დამცირების ფაქტებიც – გადაადგილების შეზღუდვა და დაკითხვებზე გამოძახება.[6]

„The Guardian“ 2017 წლის 27 მაისს ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ეგვიპტემ საჰაერო იერიში მიიტანა ლიბიაში ტერორისტების ბანაკზე. აღნიშნული ქმედება იყო პასუხი იმ ტერაქტზე, რომელიც კაიროში მოხდა – ავტობუსს, რომელსაც კოპტი ქრისტიანები გადაჰყავდა, თავს დაესხნენ შეიარაღებული პირები და 26 ადამიანი, ძირითადად ბავშვები დახოცეს, 25 ადამიანი კი დაშავდა. დაღუპულებს შორის იყვნენ 2 და 4 წლის ბავშვები. პრეზიდენტმა სისიმ საჯარო გამოსვლისას განაცხადა, რომ „ეგვიპტე არ მოერიდება ტერორისტების ბანაკების დაბომბვას მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში“. მიმართვის შემდეგ ეგვიპტის საჰაერო ძალებმა 6 იერიში მიიტანეს დერნას სიახლოვეს მდებარე ბანაკებზე, სადაც, ტერაქტში ეჭვმიტანილებს წვრთნიდნენ.

ეგვიპტეში კოპტურ ეკლესიებზე განხორციელებული ტერაქტების გამო პრეზიდენტმა სისიმ ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა.[7]

[1] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Egypt, 3 March 2017, available at:

[accessed 12 June 2017]

[2] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2017 – Tier 2 countries – Egypt, 26 April 2017, available at:

[accessed 12 June 2017]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Egypt, 22 February 2017, available at:

[accessed 12 June 2017]

[4] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Egypt, 15 April 2017, available at:

[accessed 12 June 2017]

[5] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 21 November 2016, Version 2.0, available at:

[accessed 16 January 2017]

[6] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 16 January 2017]

[7] The Guardian; Egypt launches raids in Libya after attack on Coptic Christians kills 26; 26 May 2017; available at: https://www.theguardian.com/world/2017/may/26/several-killed-in-attack-on-bus-carrying-coptic-christians-in-egypt

ეგვიპტე – ქრისტიანი კოპტების მდგომარეობა ქვეყანაში – იანვარი, 2017

დიდი ბრიტანეთის საშიანო საქმეთა ოფისი 2016 წლის ნოემბრის ანგარიშში ეგვიპტეში ქრისტიანების შესახებ წერს, რომ ზოგადად, ტერმინი „კოპტი“ ყველა ეგვიპტელი ქრისტიანის აღსანიშნავად გამოიყენება და მოიცავს, როგორც კოპტური მართლმადიდებლური (ორთოდოქსული) ეკლესიის წევრებს, ასევე, ევანგელისტებსა და კათოლიკებს.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ დიდი ბრიტანეთის უმაღლესმა ტრიბუნალმა დაადგინა, რომ „არსებობს მტკიცებულებები, რომლის თანახმადაც არსებობს ადგილები, სადაც კოპტი ქრისტიანები დადგებიან წამების ან ღირსების შემლხავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ, რაც გამოიწვევს კონვენციის მე-3 მუხლის დარღვევას. ზოგადად ეს ადგილებია: ა) ტერიტორიები დიდი ქალაქების გარეთ; ბ) ადგილები, სადაც რადიკალ ისლამისტებს აქვთ მყარი პოზიციები და გ) სადაც, ბოლო დროს თავს დაესხნენ კოპტ ქრისტიანებსა და მათ ეკლესიებს, ბიზნესსა და საკუთრებას. ტრიბუნალის ხელთ არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, მოცემულია რისკ-ჯგუფები, რომლებიც დევნის ან მესამე მუხლის დარღვევის რეალური რისკის ქვეშ ექცევიან, სულ მცირე საკუთარ საცხოვრებელ ტერიტორიაზე:

1) კოპტურ ქრისტიანობაზე კონვერტირებულები;

2) ადამიანები, რომლებიც ჩართულნი არიან იმ ეკლესიების მშენებლობაში, რეკონსტრუქციაში ან გარემონტებაში, რომლებზეც განხორციელდა თავდასხმა;

3) ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან პროზელიტიზმში და როდესაც ბრალდება სერიოზულია და არა შემთხვევითი;

4) ისინი, ვინც ბრალდებულნი არიან მუსლიმ ქალთან ფიზიკურ ან ემოციურ კავშირში, როდესაც ბრალდება არის სერიოზული და არა შემთხვევითი.

ზოგადად, კოპტი ქრისტიანი ქალები ეგვიპტეში დევნის ან ღირსების შემლახავი მოპყრობის რეალური რისკის ქვეშ არ არიან, მიუხედავად იმისა, რომ სხვა ქალებისგან განსხვავებით, ისინი გარკვეულ სირთულეებს აწყდებიან – გაუჩინარება და იძულებითი კონვერტაცია.

მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანები განიცდიან სოციალურ დისკრიმინაციასა და ძალადობას, ზოგადად, კოპტებისა და მათი ქონების მიტაცება-განადგურების ძალადობრივი ინციდენტები შემცირდა.

მიუხედავად იმისა, რომ არსებულმა სასამართლო პრაქტიკამ დაადგინა, რომ ქრისტიანებისთვის ეფექტური სახელმწიფო დაცვა არ არსებობს, მას შემდეგ ეგვიპტეში მდგომარეობა გამოსწორდა და არის შესაბამისი მტკიცებულებები იმისა, რომ სახელმწიფოს სურს და გარკვეულ შემთხვევებში შეუძლია კიდეც აღმოუჩინოს დაცვა ქრისტიანებს! ზოგადად კი, ქრისტიანებს აქვთ შესაძლებლობა თავისუფლად გადაადგილდნენ ქვეყნის შიგნით, განსაკუთრებით კი იმ ადგილებში, სადაც ექსტრემისტები არ არიან ძლიერად წარმოდგენილნი.[1]

„Human Rights Watch“ 2017 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ 2016 წლის აგვისტოში პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომელიც აწესებს გარკვეულ შეზღუდვებს ეკლესიების მშენებლობასა და განახლებაზე; აღნიშნული კანონი ქვეყნის ქრისტიანული მოსახლეობის მიმართ დისკრიმინაციულია.

ახალი კანონი უფლებას აძლევს მმართველებს, არ გასცენ ეკლესიების მშენებლობის ნებართვა გასაჩივრების წესის მითითების გარეშე; კანონის თანახმად, ეკლესიები უნდა აშენდეს ქრისტიანთა შესაბამისი რაოდენობის ადგილებში, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალური აღწერის სტატისტიკა არ არსებობს; ამასთან, მმართველებს უფლება აქვთ უარი განაცხადონ ეკლესიის მშენებლობის ნებართვაზე, თუკი აღნიშნული დაარღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს, საფრთხეს შეუქმნის საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას.

მაისი-ივლისში, ანტი-ქრისტიანულმა ძალადობამ, რომელიც გამოიწვია ზოგიერთ ადგილობრივ მუსლიმში ეკლესიის რეალურმა თუ სავარაუდო მშენებლობამ, გამოიწვია ერთი ადამიანის სიკვდილი, რამდენიმე დაშავდა, ხოლო ქრისტიანთა გარკვეული საკუთრება კი დაზიანდა. ოფიციალური პირები ვერ ახერხებენ ქრისტიანი უმცირესობის დაცვას ხანდახან ფატალური თავდასხმებისგან და იძულებითი „შემრიგებლური სესიებისგან“, რომლებიც მუსლიმ დამნაშავეებს აძლევს საშუალებას გაექცნენ სისხლის სამართლებრივ დევნას და აძლიერებს დაუსჯელობას.

თებერვალში არასრულწლოვანთა მცირე დანაშაულების სასამართლომ ოთხ ქრისტიან ბავშვს ხუთი წლით პატიმრობა მიუსაჯა იმის გამო, რომ მათ ინტერნეტში „ისლამური სახელმწიფოს“ დამცინავი ვიდეო განათავსეს. ბიჭებმა ეგვიპტე აპრილში დატოვეს (გაიქცნენ ქვეყნიდან). მარტში, სააპელაციო სასამართლომ, მწერალ ფატმა ნაოუტს, რელიგიის შეურაცხყოფისთვის სამწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, ვინაიდან მან საქონლის ხოცვის მუსლიმური ტრადიცია გააკრიტიკა, რომელიც ეიდ ალ-ადჰას მსხვერპლშეწირვის სახელით არის ცნობილი.

ეგვიპტურმა ადამიანის უფლებათა ჯგუფებმა დააფიქსირეს სხვა რელიგიური უმცირესობების, მათ შორის შიიტი მუსლიმებისა და ათეისტების, დამცირების ფაქტებიც – გადაადგილების შეზღუდვა და დაკითხვებზე გამოძახება.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2016 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში მსოფლიოში რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერს, რომ ეგვიპტეში კონსტიტუციის თანახმად, რწმენის თავისუფლება აბსოლუტური უფლებაა, თუმცა მხოლოდ ისლამის, ქრისტიანობისა და იუდაიზმის მიმდევრებს აქვთ თავიანთი რელიგიის თავისუფლად გამოხატვისა და სალოცავი სახლების მშენებლობის უფლება. მთავრობა არ ცნობს დაბადებით მუსლიმი მოქალაქეების კონვერტაციას ნებისმიერ სხვა რელიგიაზე და აწესებს, სამართლებრივ სასჯელს დაბადებით მუსლიმი მოქალაქეების კონვერტაციისთვის.

აშშ-ს მთავრობის სტატისტიკის თანახმად, მოსახლეობის რაოდენობა 88.4 მილიონია (2015 წლის ივლისის მონაცემები). მოსალეობის დაახლოებით 90% სუნიტი მუსლიმია, ხოლო 10% – ქრისტიანი (მონაცემები მერყეობს 5-დან 15%-მდე). ქრისტიანთა დაახლოებით 90% კოპტურ მართლმადიდებლურ ეკლესიას მიეკუთვნება.

პრეზიდენტ აბდელ ფატტაჰ ალ-სისის ქმედებები ქრისტიანმა ლიდერებმა პოზიტიურ სიგნალებად შეაფასეს და აღიქვეს ნიშნად, რომ ქრისტიანები ეგვიპტური მოსახლეობის სრულყოფილი წევრები არიან. პრეზიდენტის ქმედებები მოიცავდა მოწოდებებს იმამებისა და მკვლევარებისათვის, ხელი შეეწყოთ ტოლერანტული ისლამური სწავლებისათვის, ასევე, ვიზიტს კოპტურ მართლმადიდებლურ ტაძარში შობის ღამეს. 7 იანვარს, მართლმადიდებლური შობის ღამეს, პრეზიდენტი სისი წმინდა მარკოზის კათედრალში, რომელიც მართლმადიდებელი კოპტების მნიშნელოვანი ტაძარია, დაესწრო წირვას და გახდა ისტორიაში პირველი პრეზიდენტი, რომელიც ასე მოიქცა. აღნიშნული პოზიტიურ სიგნალად იქნა აღქმული ქრისტიანების მიერ. ვიზიტის დროს სისიმ განაცხადა, რომ ყველა ეგვიპტელი თანასწორია. მთავრობის ხარჯებით სამხედროებმა დაასრულეს 78-დან 26 ეკლესიისა და ქრისტიანთა სხვა საკუთრებების მშენებლობა/რეკონსტრუქცია, რომლებიც 2013 წელს, „მუსლიმთა საძმოს“ მიერ კონტროლირებადი მთავრობის ჩამოგდების შემდგომ ისლამისტებმა დაწვეს. პრეზიდენტმა სისიმ საჯაროდ მოიწონა იდეა და განაცხადა ლიბიაში მოკლული 20 ეგვიპტელი კოპტის სახელობის ეკლესიის მშენებლობის შესახებ.[3]

[1] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 21 November 2016, Version 2.0, available at:

[accessed 16 January 2017]

[2] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 16 January 2017]

[3] United States Department of State, 2015 Report on International Religious Freedom – Egypt, 10 August 2016, available at:

[accessed 16 January 2017]