დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 იანვარი, 2019

იემენის კრიზისი – ქვეყნის სამხრეთით მდებარე აბიანის პროვინციაში, ბაზრის ტერიტორიაზე ასაფეთქებელი მოწყობილობა ამოქმედდა. ინციდენტის შედეგად 2 ადამიანი დაიღუპა და 10 დაშავდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[1]

იემენში ამბოხებულმა ჰუსიტებმა სახელისუფლო ძალების სამხედრო ბაზაზე აღლუმის დროს საჰაერო თავდასხმა განახორციელეს. უპილოტო საფრენი აპარატით განხორციელებულ თავდასხმას 6 პირი ემსხვერპლა. დაშავებულია იემენის სახელისუფლებო არმიის რამდენიმე მაღალჩინოსანი.[2]

ვითარება ავღანეთში – ავღანეთის დასავლეთ ნაწილში ტერაქტს 5 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. არიან დაშავებულებიც. ტერაქტის შედეგად დაშავებულთა შორის პოლიციის 4 თანამშრომელია. ავღანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით, ტერორისტებმა იერიში პოლიციის საგუშაგოზე საღამოს 18:00 საათზე მიიტანეს. თავდამსხმელებსა და ძალოვნებს შორის დაპირისპირება ორ საათს გაგრძელდა. ორმხრივი სროლისას სამი პოლიციელი, ერთი ბავშვი და ერთი სამოქალაქო პირი დაიღუპა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფება „თალიბანმა“ აიღო.[3]

ქაბულში ძლიერი აფეთქებისას დაიღუპა სულ მცირე 4 და დაშავდა 120-მდე ადამიანი. დაშავებულებს შორის 23 ქალი და 12 ბავშვია. ზოგის ჯანმრთელობის მდგომარეობა მძიმეა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა საერთაშორისო კომპანიებთან და არასამთავრობო ორგანიზაციების ოფისებთან ახლოს ამოქმედდა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ისლამურმა სახელმწიფომ აიღო.[4]

თურქი ჟურნალისტი ექსპრემიერზე დაწერილი სტატიის გამო გაასამართლეს – პელინ უნკერს 13-თვიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. ჟურნალისტი მას შემდეგ დააპატიმრეს, რაც ექსპრემიერ ბიინალი ილდირიმზე სკანდალური სტატია გამოაქვეყნა. სტატიაში უნკერი ოფშორულ ჰოლდინგებთან ილდირიმის კავშირებზე წერდა. სასამართლომ მას თავისუფლების აღკვეთასთან ერთად ჯარიმის სახით 6800 ლირის გადახდა დააკისრა.[5]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში საპრეზიდენტო არჩევნები ოპოზიციის კანდიდატმა მოიგო – ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, ოპოზიციური პარტიის ლიდერმა ფელიქს ჩისიკედიმ ხმათა უმრავლესობა მოიპოვა. არჩვენების შედეგებს არ იზიარებს ქვეყნის კათოლიკური თემის წარმომადგენელი ორგანიზაცია, რომელიც აცხადებს, რომ არჩევნები დარღვევებით ჩატარდა და მასში არა ჩისიკედიმ, არამედ ფაიულუმ გაიმარჯვა.[6]

აშშ-მა სირიიდან სამხედრო ტექნიკის გაყვანა დაიწყო – ამერიკული სამხედრო აღჭურვილობის პირველმა პარტიამ სირია უკვე დატოვა. უსაფრთხოების მიზნით, არ საჯაროვდება, თუ რა ტექნიკაზეა საუბარი და რა გზით გაიტანეს. აშშ-ის პრეზიდენტმა სირიიდან ჯარების გაყვანის შესახებ 19 დეკემბერს განაცხადა. მან ეს გადაწყვეტილება „ისლამურ სახელმწიფოზე“ გამარჯვებით ახსნა; ორგანიზაციის ნარჩენების „მიხედვა“ კი თურქეთს შესთავაზა.[7]

სუდანში ანტისამთავრობო აქციებზე დაღუპულთა რიცხვი გაიზარდა – გარდაცვლილთა რაოდენობა 24-ია. ზოგიერთი წყარო ვარაუდობს, რომ დაღუპულთა რიცხვი 40-მდეა ასული. აქციები სუდანში დეკემბერში დაიწყო; მოსახლეობა ქვეყანაში შექმნილ ეკონომიკურ მდგომარეობას აპროტესტებს. დეკემბრის შემდეგ საკვებზე ფასები გაძვირდა, ამასთან ქვეყანაში სავალუტო კრიზისია.[8]

ისლამურმა სახელმწიფომ ნიგერიის ქალაქი რანი დაიკავა – ქვეყნის თავდაცვის სამსახურის თანამშრომლის თქმით, ტერორისტების შემოსვლის შემდეგ, ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ქალაქი დატოვეს. ჯარი მოსახლეობასთან ერთად გაიქცა. ქალაქი მთლიანად გადავიდა ტერორისტების ხელში. ქალაქი ტერორისტულმა ჯგუფმა ISWA-მ აიღო. ეს დაჯგუფება ადრე „ბოკო ჰარამის“ შემადგენლობაში შედიოდა, თუმცა შემდეგ „ისლამურ სახელმწიფოს“ დაემორჩილა.[9]

[1] Urdu Point; Blast at market in southern Yemen claims lives of 2 people, injures 10; By Faizan Hashmi; 9 January, 2019; available at: https://www.urdupoint.com/en/world/blast-at-market-in-southern-yemen-claims-live-524656.html

[2] BBC; Yemen soldiers killed in Houthi drone attack on base; 10 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46822429

[3] Radio Free Europe / Radio Liberty; Five killed in Taliban attack on Afghan police station; 13 January, 2019; available at: https://www.rferl.org/a/five-killed-in-taliban-attack-on-afghan-police-station/29706985.html?fbclid=IwAR2qCu8SWbGoAsI9-B4kzkJTtxXHjFVhfp8-dSK83Z9VWfKg4eoGd96MNJo

[4] Al Jazeera; Fatal blast rocks Afghan capital Kabul; 15 January, 2019; available at: https://www.aljazeera.com/news/2019/01/afghanistan-blast-rocks-eastern-kabul-district-reuters-190114144830784.html

[5] იმედის ახალი ამბები; თურქი ჟურნალისტი ექსპრემიერზე დაწერილი სტატიის გამო გაასამართლეს; 9 იანვარი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/92445/turqi-jurnalisti-eqspremierze-datserili-statiis-gamo-gaasamartles

[6] იმედის ახალი ამბები; კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საპრეზიდენტო არჩევნებში ოპოზიციის კანდიდატმა გაიმარჯვა; 10 იანვარი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/92534/kongos-demokratiuli-respublikis-saprezidento-archevnebshi-opozitsiis-kandidatma-gaimarjva

[7] CNN; US begins withdrawing some military equipment from Syria; By Barbara Starr; 11 January, 2019; available at: https://edition.cnn.com/2019/01/10/politics/us-withdrawal-equipment-syria/index.html

[8] იმედის ახალი ამბები; სუდანში ანტისამთავრობო აქციებზე დაღუპულთა რაოდენობა გაიზარდა; 13 იანვარი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/92825/sudanshi-antisamtavrobo-aqtsiebze-dagupulta-raodenoba-gaizarda

[9] Islamic State insurgents overrun northeast Nigerian town: security sources; By Paul Carsten, Ahmed Kingimi, Ola Lanre; 15 January, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-nigeria-security-insurgency/islamic-state-insurgents-overrun-northeast-nigerian-town-security-sources-idUSKCN1P82I1

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 დეკემბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – ჩრდილოეთ ავღანეთში, დარესუფის რაიონის სოფელ სამანგანიდან თალიბანის წევრებმა სულ მცირე 40 მშვიდობიანი მოქალაქე გაიტაცეს. პროვინციის პოლიციის წარმომადგენლის თქმით, მათ გასათავისუფლებლად სპეცოპერაცია მიმდინარეობს. გზას, სადაც მოქალაქეები მძევლებად აიყვანეს, მოქალაქეებს სატვირთო ავტომობილებით ადგილობრივი საბადოებიდან ქვანახშირი გადააქვთ და სხვადასხვა ქალაქში ადგილობრივ ბაზრებზე ყიდიან. სწორედ ამ ადამიანების ნაწილი აიყვანეს თალიბებმა მძევლად და მძღოლებს მოქალაქეების უსაფრთხოების სანაცვლოდ საფასურის გადახდა მოსთხოვეს. ტერორისტულ დაჯგუფებას მომხდარზე ოფიციალური განცხადება არ გაუვრცელებია.[1]

აშშ-ის საჰაერო იერიშებს თალიბანის ერთერთი მეთაური მულაჰ აბდულ მანა ახუნდი ემსხვერპლა. ის ჰელმანდის პროვინციაში თალიბანის ხელმძღვანელი იყო. დაჯგუფების წევრების თქმით, მისი გარდაცვალება დიდი დანაკლისია, მაგრამ ეს მათ ვერ შეაჩერებს. ავღანეთის შს მინისტრის თქმით, ახუნდის დაღუპვა თალიბებს მნიშვნელოვნად დაასუსტებს.[2]

დასავლეთ ჰერათის პროვინციაში თალიბანის მებრძოლებმა 14 ავღანელი ჯარისკაცი მოკლეს და 21 ტყვედ აიყვანეს. თალიბანის წევრებსა და ავღანელ ჯარისკაცებს შორის ბრძოლა 6 საათს გრძელდებოდა. თალიბანის ერთერთმა წარმომადგენელმა დატყვევებული სამხედროების ვიდეო „ტვიტერზე“ გამოაქვეყნა.[3]

ნოემბერში ავღანეთში შეიარაღებულ თავდასხმებს 300-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. თავდასხმის მთავარი სამიზნეები დედაქალაქი ქაბული, ჰელმანდისა და ღაზნის პროვინციები იყო.[4]

ირანის სასამართლომ ჟურნალისტ ქალს 13 წლით პატიმრობა მიუსაჯა – ირანის რევოლუციურმა სასმართლომ 12 წლითა და 9 თვით პატიმრობა მიუსაჯა ჟურნალისტ ქალ ჰენგამეჰ შაჰიდის უშიშროებასთან დაკავშირებული ბრალდებების საფუძველზე. რეფორმების მომხრე ჟურნალისტს განაჩენის გასაჩივრების უფლება აქვს. პატიმრობის შეფარდების გარდა, მას აუკრძალეს პოლიტიკური ჯგუფების წევრობა, მედიაში მუშაობა და ქვეყნიდან გამგზავრება. 43 წლის შაჰიდი ივნისში დააკავეს. მანამდე ის დაპატიმრებული იყო 2009 და 2017 წლებში. ბოლო წლებში ირანში ბევრი ჟურნალისტი და აქტივისტი დააკავეს უშიშროებასთან დაკავშირებული აბსტრაქტული ბრალდებების საფუძველზე. მედიის თავისუფლების დამცველი ორგანიზაციის, „რეპორტიორები საზღვრების გარეშე“ შეფასებით, ირანს 164-ე ადგილი ერგო მსოფლიოში პრესის თავისუფლების 2018 წლის რეიტინგით.[5]

სამხრეთ სუდანში 12 დღეში 150-ზე მეტი ქალი გააუპატიურეს – სამხრეთ სუდანში, ქალაქ ბენტიუში 12 დღის განმავლობაში 150-ზე მეტი ქალი და გოგო გააუპატიურეს. ქვეყნის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქში ბოლო დღეების განმავლობაში, შეიარაღებული კაცები გადაადგილდებიან. ადგილობრივები ძალადობაში სწორედ მათ ადანაშაულებენ. მათივე მტკიცებით, დამნაშავეთა ნაწილს უნიფორმები ეცვა. გაერო მოუწოდებს ადგილობრივ ხელისუფლებას, იპოვოს და დასაჯოს დამნაშავეები. არასამთავრობო საერთაშორისო ორგანიზაციის, „ექიმები საზღვრების გარეშე“ ინფორმაციით, ქალებისა და გოგოების დიდი ნაწილი მაშინ გააუპატიურეს, როცა ისინი ჰუმანიტარული დახმარების ცენტრებისკენ მიდიოდნენ. სამხრეთ სუდანში 2013 წლიდან ომია. ხუთი წლის განმავლობაში გაერომ გაუპატიურების ასობით შემთხვევა აღრიცხა. მხოლოდ 2018 წლის პირველ ნახევარში ორგანიზაციას 2 300-ზე მეტი შემთხვევის შესახებ აცნობეს. მათგან საქმეთა 20% ბავშვებზე სექსუალურ ძალადობას ეხებოდა.[6]

რუსეთმა აზოვის ზღვისპირა უკრაინულ პორტებს ბლოკადა მოუხსნა – ოფიციალურმა მოსკოვმა ქერჩის სრუტეში უკრაინულ სავაჭრო გემებს გავლის უფლება მისცა. 25 ნოემბრის შემდეგ, ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ქერჩის სრუტეში უკრაინულმა გემებმა ცურვა შეძლეს. ქერჩის სრუტეში 3 უკრაინული ხომალდის დაკავებასთან დაკავშირებით უკრაინა გაეროს საერთაშორისო სასამართლოსთვის სარჩელს ამზადებს.[7]

იემენში 5 000 ტყვეს გაათავისუფლებენ – იემენის სამოქალაქო ომის მონაწილეები გაეროს შუამავლობით დაწყებულ მშვიდობიან მოლაპარაკებებზე ტყვეების გათავისუფლებაზე შეთანხმდნენ. მოლაპარაკებები შვედეთის დედაქალაქში გაიმართა. წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ცნობით, არანაკლებ 5000 სამხედრო გათავისუფლდება. იემენში სამხედრო კონფლიქტი 2014 წელს დაიწყო. თითქმის 4-წლიანი ომის შედეგად იემენში 10,000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთით მდებარე სახელმწიფო ჰუმანიტარული კატასტროფის წინაშეა.[8]

[1] TOLO News; Taliban abducts 40 passengers in Samangan; By Sayed Arif Musavi; 02 December, 2018; available at: https://www.tolonews.com/index.php/afghanistan/taliban-abducts-40-passengers-samangan

[2] BBC; Jey Afghanistan Taliban commander killed in US air strike; 02 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46418776

[3] Al Jazeera; Afghan soldiers killed in coordinated Taliban attack in Herat; 07 December, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/12/afghan-soldiers-killed-coordinated-taliban-attack-herat-181207082508638.html

[4] Daily Sabah; Hundreds killed in November attacks in Afghanistan; 02 December, 2018; available at: https://www.dailysabah.com/asia/2018/12/03/hundreds-killed-in-november-attacks-in-afghanistan

[5] იმედის ახალი ამბები; ირანელ ჟურნალისტ ქალს 13-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს; 3 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/87945/iranel-jurnalist-qals-13tsliani-patimroba-miusajes

[6] Al Jazeera; South Sudan: UN says over 150 women, girls raped in 12 days; 4 December, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/12/south-sudan-150-women-girls-raped-12-days-181204074727376.html

[7] იმედის ახალი ამბები; უკრაინელი მინისტრი: რუსეთმა ქერჩის სრუტეში უკრაინულ სავაჭრო გემებს გასვლის უფლება მისცა; 4 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/88244/ukraineli-ministri-rusetma-qerchis-sruteshi-ukrainul-savachro-gemebs-gasvlis-upleba-mistsa

[8] იმედის ახალი ამბები; იემენში 5000 ტყვეს გაათავისუფლებენ; 6 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/88528/iemenshi-5-000-tkves-gaatavisupleben

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ნოემბერი, 2018

იდლიბის ბუფერულ ზონაში ასადის სამთავრობო ძალებმა ოპოზიციური ძალების 22 მებრძოლი მოკლეს – ბრძოლა მას შემდეგ დაიწყო, რაც ასადის რეჟიმის მხარდამჭერები ჰამას პროვინციის ჩრდილოეთით შეიჭრნენ. ამ ტერიტორიას აქამდე დაჯგუფება ჯაიშ ალ-იზა მართავდა.[1]

თურქეთში ჟურნალისტი ერდოღანის შეურაცხყოფისთვის გაასამართლეს – ჰუსნი მაჰალის 4 წლით და 1 თვით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. ჟურნალისტმა თურქეთი სირიაში ტერორისტების მხარდაჭერაში დაადანაშაულა, რისთვისაც მას 1 წელი და 8 თვე მიუსაჯეს. სასჯელის დანარჩენი ჟურნალისტს ქვეყნის ლიდერის კრიტიკისა და შეურაცხყოფისთვის მიუსაჯეს.[2]

ტერაქტი სომალიში – მოგადიშუში სამი ავტომობილის აფეთქებას 52 ადამიანი ემსხვერპლა. დაშავებულია 100-მდე პირი, მათ შორის ჟურნალისტებიც არიან. აფეთქება სასტუმროსთან „Sahafi“ ახლოს მოხდა, რომელიც სომალის საგამოძიებო დეპარტამენტთან ახლოს მდებარეობს. თავდასხმისას პოლიციელებმა ხუთი ტერორისტი მოკლეს. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა ალ-შაბააბმა აიღო.[3]

კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას უკვე 200-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა – ვაქცინაციის პროგრამა ჯერჯერობით მხოლოდ 25 ათას ადამიანს შეეხო. სამედიცინო ჯგუფები, რომელთაც ვაქცინაცია უნდა ჩაატარონ, ხშირად ამბოხებულთა თავდასხმის სამიზნეები ხდებიან.[4]

ვითარება ავღანეთში – აფეთქების შედეგად კოჰსანის ოლქის გუბერნატორი ჰაჯი ამირ ჰაფბალა დაიღუპა. აფეთქება მისივე ოფისში მოხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[5]

ქაბულში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა, რასაც სულ მცირე ექვსი ადამიანი შეეწირა, რვა კი დაშავდა. შემთხვევა აქციის დროს მოხდა. ადამიანები ქვეყანაში უსაფრთხო გარემოს არ არსებობას და თალიბების მიერ შიიტებზე თავდასხმებს აპროტესტებდნენ. პოლიციის ინფორმაციით, თვითმკვლელი ხალხმრავალ ადგილამდე არ მიუშვეს, თორემ მსხვერპლი უფრო დიდი იქნებოდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ისლამურმა სახელმწიფო აიღო.[6]

თალიბანის თავდასხმებმა ავღანეთის დასავლეთ პროვინციაში, მთლიანობაში, სულ მცირე 30 ავღანელი ჯარისკაცი იმსხვერპლა. ინფორმაცია ქვეყნის ძალოვანმა სტრუქტურამ გაავრცელა.[7]

თვითაღიარებულ დონეცკსა და ლუგანსკში არჩევნები გაიმართა – უკრაინის აღმოსავლეთში, დონეცკის და ლუგანსკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკების მეთაურების არჩევნებში ლიდერობენ დენის პუშილინი და ლეონიდ პასეჩნიკი – ამის შესახებ რუსული საინფორმაციო სააგენტოები წერენ თვითგამოცხადებული რესპუბლიკების ე.წ. საარჩევნო კომისიებზე დაყრდნობით. უკრაინის მიერ უკანონოდ გამოცხადებული არჩევნების წინასწარი შედეგებით, დონეცკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელს, პუშილინს ხმა მისცა 61,5%-მა და ლუგანსკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელს, პასეჩნიკს 63%-მა. უკრაინის პროკურატურამ კენჭისყრის ორგანიზატორთა წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღძრა ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის ხელყოფის მუხლით, რომელიც სამუდამო პატიმრობას ითვალისწინებს. დონეცკის და ლუგანსკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკებში არჩევნების ჩატარება დაგმეს ევროკავშირმა, ნატომ და აშშ-მა.

ომი დონბასში 2014 წელს დაიწყო. მხარეებს შორის, საერთაშორისო შუამავლების მონაწილეობით, 2014 წლის სექტემბერში ხელი მოეწერა მინსკის შეთანხმებას ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. მოგვიანებით, 2017 წელს ხელი მოეწერა კიდევ ერთ შეთანხმებას, რომელიც, თავდაპირველი ჩანაფიქრით, დეკემბრის ბოლოს უნდა ამოქმედებულიყო. თუმცა, დღემდე ორივე მხარე ერთმანეთს ადანაშაულებს ცეცხლის განახლებაში. აღმოსავლეთ უკრაინაში მთავრობის ჯარებსა და სეპარატისტებს შორის კონფლიქტმა 2014 წლის შემდეგ 10300-ზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა და ასობით ათასი ადამიანი აქცია დევნილებად.[8]

[1] Daily Sabah; Assad regime attack kills 23 opposition forces in Syria’s Idlib buffer zone; 09 November, 2018; available at: https://www.dailysabah.com/syrian-crisis/2018/11/09/assad-regime-attack-kills-23-opposition-forces-in-syrias-idlib-buffer-zone-monitor

[2] SANA – Syrian Arab News Agency; Turkish court hands down prison sentences for SANA correspondents in Turkey; 08 November, 2018; available at: https://www.sana.sy/en/?p=150621

[3] CNN; Death toll in Mogadishu car bombing rises to 52; By Omar Nor and Bukola Adebayo; 12 November, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/11/12/africa/mogadishu-bomb-death-toll-intl/index.html

[4] BBC; DR Congo Ebola outbreak worst in country’s history; 11 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-46167340

[5] იმედის ახალია ამბები; ავღანეთში აფეთქებისას გუბერნატორი დაიღუპა; 10 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/84915/avganetshi-apetqebisas-gubernatori-daigupa

[6] Fox News; ISIS claims responsibility for suicide attack in Afghanistan; By Kitty Logan; 13 November, 2018; available at: https://www.foxnews.com/world/isis-claims-responsibility-for-bomb-attack-in-afghanistan

[7] Reuters; Taliban attacks in western Afghanistan kill at least 30 security forces; 15 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/taliban-attacks-in-western-afghanistan-kill-at-least-30-security-forces-idUSKCN1NK10E?il=0

[8] იმედის ახალია ამბები; დონბასისა და ლუგანსკის თვითგამოცხადებულ რესპუბლიკებში ე.წ. არჩევნების წინასწარი შედეგები გამოქვეყნდა; 12 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/85101/donbasisa-da-luganskis-tvitgamotskhadebul-respublikebshi-ets-archevnebis-tsinastsari-shedegebi-gamoqveknda

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ოქტომბერი, 2018

ინდოეთში გოგო საკუთარმა ოჯახმა ხეზე მიაბა და გაამათრახა – შემთხვევა ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ბიჰარის შტატში მდებარე პატარა სოფელში მოხდა. მუსლიმი გოგო, მშობლების წინააღმდეგობის მიუხედავად, ინდუისტ შეყვარებულთან ერთად გაიპარა; გოგოს ოჯახმა ის მოძებნა და ასეთი ფორმით დასაჯა. ოჯახს არ სურდა, გოგო სხვა აღმსარებლობის ბიჭზე დაქორინებულიყო. გამათრახების შესახებ გადაწყვეტილება სოფლის საბჭომ მიიღო.[1]

ინდოეთში 34 გოგოს ბიჭები თავს დაესხნენ და ჯოხებით სცემეს – შემთხვევა ბიჰარის შტატში მოხდა. ბიჭება სკოლის მოსწავლე 34 გოგო, რომელთაც სექსუალური შევიროვების შემთხვევები გააპროტესტეს, ჯოხებით სცემეს. გოგონათა ასაკი 12-16 წელია. ბრიტანული ფონდის „Thompson Reuters“ სპეციალისტების დასკვნით, ინდოეთი ქალებისთვის ყველაზე საშიში ქვეყანაა.[2]

ავღანეთში არსებული ვითარება – მოძრაობა თალიბანის წევრები ჯაუზკანის პროვინციაში რამდენიმე საკონტროლო-გამშვებ პუნ ქტს დაესხნენ თავს. ინციდენტების შედეგად უსაფრთხოების ძალების 15-ზე მეტი წარმომადგენელი ემსხვერპლა. თავდამსხმელებმა რამდენიმე ობიექტზე ობიექტზე კონტროლის დამყარება მოახერხეს. ორმხრივი სროლისას 30-მდე თალიბი მებრძოლი დაიღუპა.[3]

ტაჰარის პროვინციაში, წინასაარჩევნო ღონისძიებაზე მომხდარი აფეთქების შედეგად 22 ადამიანი დაიღუპა და 36 დაშავდა. დაღუპულთა შორის ეროვნული უსაფრთხოების ოფიცრები და პოლიციელები არიან.[4]

გაეროს ცნობით, ავღანეთში მშვიდობიანი მოსახლეობაში მსხვერპლი უკიდურესად მაღალია. 2014 წლის შემდეგ, 2018 წლის პირველ 9 თვეში სიკვდილიანობამ აქამდე აღრიცხულ რეკორდულ დონეს მიაღწია. 1-ელი იანვრიდან 30 სექტემბრამდე პერიოდში 2798 სამოქალაქო პირი დაიღუპა და 5252 დაიჭრა. ეს მაჩვენებელი 2017 წლის შესაბამისი პერიოდის მონაცემზე 46%-ით მაღალია.[5]

რუსეთში ისლამისტები დააკავეს – უშიშროების ფედერალურმა სამსახურმა თათრეთის რესპუბლიკაში მასშტაბური სპეცოპერაცია ჩაატარა. დაკავებულია დაჯგუფება „ჰიზბ უტ ტაჰრირის“ რეგიონული სტრუქტურების რამდენიმე ლიდერი. დაკავებულთა სახლებში პროპაგანდისტული ლიტერატურა, საიდუმლო დოკუმენტები და საკომუნიკაციო მოწყობილობები აღმოაჩინეს. ოპერაციაში რუსეთის შს სამინისტროსა და ეროვნული გვარდიის ფედერალური სამსახურის თანამშრომლებიც მონაწილეობდნენ.[6]

ეგვიპტის სამხედრო სასამართლომ ეკლესიებზე თავდასხმის გამო 17 პირს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა – 17 პირს, 2016-2017 წლებში სამ ეკლესიასა და საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე თავდასხმის გამო სიკვდილით დასჯიან. 2016-2017 წლებში ორ ეკლესიაზე განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. თავდასხმების შედეგად 80-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა.[7]

2018 წელს მსოფლიოში 56 ჟურნალისტი დაიღუპა – საერთაშორისო ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ინფორმაციით, პროფესიული საქმიანობის შესრულებისას, მიმდინარე წლის პირველი 9 თვის განმავლობაში 56 ჟურნალისტი დაიღუპა. აღნიშნული მაჩვენებელი უკვე აჭარბებს 2017 წლის მთლიან მონაცემს (55). ყველაზე მეტი ჟურნალისტი (13) ავღანეთში დაიღუპა.[8]

ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან 833 ბავშვი გაათავისუფლეს – გაეროს ბავშვთა ფონდის ინფორმაციით, შეიარაღებულმა სამოქალაქო დაჯგუფებამ „Civial Joint Task Force“ ჩრდილოეთ ნიგერიაში რადიკალური დაჯგუფება ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან  გაათავისუფლა 833 ბავშვი; მათგან ყველაზე პატარა 11 წლისაა.[9]

ორმაგი ტერაქტი სომალიში – სომალის სამხრეთით, ბაიდოაში ორმაგი ტერაქტის შედეგად 20-ზე მეტი დაიღუპა, 40 ადამიანი კი დაიჭრა. პირველი აფეთქება ხალხით სავსე რესტორანში, მეორე კი კაფეში მოხდა. ორივე შემთხვევაში თავი თვითმკვლელმა ტერორისტმა აიფეთქა. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება ალ-შაბააბმა აიღო.[10]

იემენის კრიზისი – კოალიციის მიერ განხორციელებულ იერიშს 17 ადამიანი ემსხვერპლა და 20 დაშავდა. დაღუპულთა შორის 8 პირი ერთი ოჯახის წევრია. იერიში ჰოდეიდას პროვინციაში 2 ავტობუსზე მიიტანეს, სადაც მშვდობიანი მოსახლეობა ისხდა და სოფლიდან გაქცევას ცდილობდა. ამ დრომზე შეიარაღებულ დაპირისპირებას ქვეყანაში 10 ათასზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა.[11]

გაეროს მონაცემებით, ბოლო 100 წლის განმავლობაში, იემენში ყველაზე დიდი ჰუმანიტარული კატასტროფაა. ქვეყანაში 13 მილიონი ადამიანი შიმშილობს. ორგანიზაცია Save the Children-ის მონაცემებით იემენში 5 მილიონამდე ბავშვი შიმშილის ზღვარზეა. იემენში სამოქალაქო დაპირისპირება 2014 წლიდან მიმდინარეობს.[12]

[1] Daily Mail; Muslim girl, 18, is tied to a tree for hours and whipped for trying to elope with her Hindu lover in India; By Sara Malm; 8 October, 2018; available at: https://www.dailymail.co.uk/news/article-6251897/Muslim-girl-18-tied-tree-whipped-trying-elope-Hindu-lover.html?ito=social-facebook

[2] Reuters; Indian schoolgirls beaten with sticks after protesting sexual harassment; 8 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-india-bihar-violence/indian-schoolgirls-beaten-with-sticks-after-protesting-sexual-harassment-idUSKCN1MI1JN?il=0

[3] Tolo News; Security Forces suffer heavy casualties in Jawzjan attack; By Arif Muaavi; 8 October, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/security-forces-suffer-heavy-casualties-jawzjan-attack

[4] Tolo News; Takhar election rally explosion dath toll rises to 22; 13 October, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/explosion-targets-takhar-election-rally-12-killed

[5] იმედის ახალი ამბები; გაერო: ავღანეთში დაღუპული მშვიდობიანი მოქალაქეების რაოდენობა უკიდურესად მაღალია; 11 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/80799/gaero-avganetshi-dagupuli-mshvidobiani-moqalaqeebis-raodenoba-ukiduresad-magalia

[6] იმედის ახალია ამბები; რუსეთში ისლამისტები დააკავეს; 11 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/80890/rusetshi-islamistebi-daakaves

[7] Reuters; Egyptian military court sentences 17 to death over church bombings; 11 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-egypt-security-court/egyptian-military-court-sentences-17-to-death-over-church-bombings-agency-idUSKCN1ML1S1?il=0

[8] Reporters Without Borders; More journalists killed in first none months of 2018 than in all 2017; 11 October, 2018; available at: https://rsf.org/en/news/more-journalists-killed-first-nine-months-2018-all-2017

[9] Reuters; U.N. says 833 children released by Nigerian militia group; 12 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-nigeria-children/u-n-says-833-children-released-by-nigeria-militia-group-idUSKCN1MM1QH?il=0

[10] Reuters; Death toll from twin suicide bombings in southern Somalia rises to 20; 14 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-somalia-attack/death-toll-rises-to-20-after-suicide-bombings-in-southern-somalia-idUSKCN1MO07C

[11] იმედის ახალი ამბები; იემენში ავიადარტყმას სულმ მცირე ჩვიდმეტი ადამიანი ემსხვერპლა; 14 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/81219/iemenshi-aviadartkmas-sul-mtsire-chvidmeti-adamiani-emskhverpla

[12] BBC; Yemen could be worst famine in 100 years; 15 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-45857729/yemen-could-be-worst-famine-in-100-years

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-30 სექტემბერი, 2018

აშშ ერაყის ქალაქ ბასრაში საკონსულოს დახურვას გეგმავს – აშშ აცხადებს, რომ დახურავს საკონსულოს ერაყის ქალაქ ბასრაში, ირანის მთავრობის მხრიდან მუქარისა და იმ სარაკეტო თავდასხმების გამო, რომლის უკანაც, ვაშინგტონის ვარაუდით, ერაყში მოქმედი ირანის მიერ მხარდაჭერილი ექსტემისტები დგანან. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის განცხადებაში ნათქვამია, რომ ირანის მეზობელ ქვეყნებში მდებარე აშშ-ის დიპლომატიურ ობიექტებზე განხორციელებულ თავდასხმებში იგი პირდაპირ ადანაშაულებს ირანს. ამ განცხადების ფონია ცოტ ხნის წინ ქალაქ ბასრაში, აშშ-ის საკონსულოსა და ერაყის დედაქალაქ ბაღდადში, აშშ-ის საელჩოზე განცხორციელებული სარაკეტო თავდასხმები. შენობებისა და პერსონალისათვის სარაკეტო თავდასხმებს ზიანი არ მიუყენებია, თუმცა ვაშინგტონი მიიჩნევს, რომ ეს სერიოზული მუქარაა ერაყში მომუშავე ამერიკელი დიმპლომატებისადმი. მაიკ პომპეო ამ თავდასხმებზე პასუხისმგებლობას ირანსა და მასთან კავშირში მყოფ ექსტრემისტულ ძალებს აკისრებს და აცხადებს, რომ მსგავს თავდასხმებზე აშშ-ის პასუხი იქნება სწრაფი და შესატყვისი.[1]

ერაყში სილამაზის კონკურსში გამარჯვებული ქალი მოკლეს – მოდელი და ბლოგერი ტარუ ფარესი, რომელმაც 2015 წელს სილამაზის კონკურსი „მის ბაღდადი“ მაიგო, ერაყის დედაქალაქში მოკლეს. 22 წლის ქალი საავადმყოფოში სამი ნატყვიარით მიიყვანეს. ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ შეძლეს. გავრცელებული ინფორმაციით, მკვლელობამდე ის მძევლად აიყვანეს. ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, ამ შემთხვევამდე, ერაყში, საიდუმლო ვითარებაში, დაიღპნენ სილამაზის სალონის მესაკუთრე და მოდის ექსპერტი.[2]

ერაყის ქურთისტანში საპარლამენტო არჩევნებია – ერაყელი ქურთები ახალ პარლამენტს ირჩევენ. დამოუკიდებლობის მოპოვების უშედეგო მცდელობის შემდეგ, ეს რეგიონის პირველი არჩევნებია. ადგილობრივი გამოცემების ინფორმაციით, არ არის გამორიცხული გამარჯვება პოლიტიკურმა პარტიებმა – „ქურთისტანის დემოკრატიული პარტია“ (KDP) და „ქურტისტანის პატრიოტთა ალიანსი“ (PUK) მოიპოვონ. ერაყის ქურთისტანის პარლამენტში სულ 111 ადგილია. აქედან 11 ეთნიკური უმცირესობებისთვის არის განკუთვნილი. არჩევნებში ხმის მისაცემად 3.85 მილიონი ამომრჩეველია რეგისტრირებული.[3]

ეგვიტეში ყალბი ამბების გავრცელების ბრალდებით აქტივისტი გაასამართლეს – ადამიანის უფლებების დაცვის აქტივისტს ამალ ფატის ორწლიანი პირობითი სასჯელი და 560 დოლარის ოდენობის ჯარიმა მიესაჯა. ის მაისში მას შემდეგ დააკავეს, რაც ქვეყნის ხელისუფლების კრიტიკისშემცველი ვიდეო გამოაქვეყნა. ვიდეოში ამალ ფატი ეგვიპტეში არსებულ შევიწროებას აპროტესტებდა. ამალ ფატის ადვოკატი სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრებას აპირებს. ეგვიპტეში ახლახანს მიიღეს კანონი, რომლის თანახმადაც ინტერნეტზე კონტროლი გამკაცრდა. კიბერდანაშაულის შესახებ კანონი გულისხმობს ეგვიპტეში იმ ვებგვერდების დაბლოკვას, რომლებიც ეროვნულ უსაფრთხოებას ან ქვეყნის ეკონომიკას საფრთხეს უქმნის. კანონით, ასევე შესაძლებელი ხდება სოციალურ ქსელში 5000-ზე მეტი გამომწერის მქონე ექაუნთის ზედამხედველობა. ეგვიპტის ხელისუფლება კანონის გამკაცრების აუცილებლობას ტერორიზმთან ბრძოლით ხსნის.[4]

ყაზახეთში ახალი ამბების ჟურნალისტი მოკლეს – 37 წლის ირინა ბეკეტოვა საკუთარი სახლის სადარბაზოში მოკლეს. ის საინფორმაციო პორტალში „ყაზახეთის ახალი ამბები“ მუშაობდა. ადგილობრივი მედიის ცნობით, მკვლელობაში ეჭვმიტანილი პირი, რომელიც 34 წლისაა და ასტანაში ცხვორობს, უკვე დაკავებულია. მკვლელობის მოტივი გამოძიებას ჯერ არ დაუდგენია.[5]

ინდოეთში მრუშობა დასჯადი აღარ იქნება – ინდოეთის უზენაესმა სასამართლომ მრუშობას სისხლის სამართლის დანაშაულის სტატუსი მოუხსნა. კოლონიალური ეპოქიდან მოყოლებული, კანონი ყველა კაცს, რომელსაც დაქორწინებულ ქალთან მისი ქმრის თანხმობის გარეშე ჰქონდა სექსი, თავისუფლების აღკვეთით სჯიდა. უცნობია დღემდე რამდენი ადამიანი გაასამართლეს ამ მუხლით. აღსანიშნავია, რომ კანონი არ სჯიდა ქალს და მხოლოდ კაცი მიიჩნეოდა დამნაშავედ. სასამართლომ გადაწყვიტა, რომ კანონი კაცების მიმართ დისკრიმინაციული იყო.[6]

[1] იმედის ახალი ამბები; აშშ ერაყის ქალაქ ბასრაში საკონსულოს დახურვას გეგმავს; 30 სექტემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/79330/ashsh-erakis-qalaq-basrashi-sakonsulos-dakhurvas-gegmavs

[2] Kurdistan 24; Iraqi model, fashion icon killed in Baghdad; By Baxtiyar Goran; 27 September, 2018; available at: http://www.kurdistan24.net/en/news/c1ddd610-007f-4716-a1db-b42b936307ad

[3] Reuters; Main Iraqi Kurdish party says it may reject regional election result; By Ahmed Aboulenein, Raya Jalabi; 30 Sepetmeber, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-kurds/polls-open-in-iraqi-kurdistan-for-regional-election-idUSKCN1MA04P?il=0

[4] BBC; Egypt senteces activist for spreading fake news; 29 September, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45691770

[5] იმედის ახალი ამბები; ყაზახეთში ახალი ამბები ჟურნალისტი მოკლეს; 25 სეტქმბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/78791/kazakhetshi-akhali-ambebis-jurnalisti-mokles

[6] BBC; Adultery no longer a criminal offence in India; By Soutik Biswas; 27 September, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-45404927

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-30 აპრილი, 2018

პოლიტიკური კრიზისი სომხეთში – პარტიამ „აყვავებული სომხეთი“, რომელსაც პარლამენტში ყველაზე მეტი დეპუტატი ჰყავს „რესპუბლიკური პარტიის“ შემდეგ, განაცხადა, რომ სახალხო პროტესტს უერთდება. პოლიტიკური ორგანიზაციის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ პარტიის თავმჯდომარის, გაგიკ ცარუკიანის ხელმძღვანელობით პოლიტსაბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, მხარდამჭერებს მოუწოდებენ მობილიზებისა და ქუჩებში გასვლისკენ ერევანსა და სომხეთის ყველა ოლქში. „ჩვენ ყოველთვის ვიყავით და ვართ ჩვენი ხალხის და თანამემამულეების გვერდით“ – ნათქვამია ცარუკიანის პარტიის განცხადებაში. პარტიას „აყვავებული სომხეთი“, რომლის დამფუძნებელი ბიზნესმენი გაგიკ ცარუკიანია, 131-წევრიან პარლამენტში 29 დეპუტატი ჰყავს. ლიბერალურ-კონსერვატიული პარტია ეროვნული და ტრადიციული ფასეულობების შენარჩუნების და რუსეთთან სტრატეგიული სამოკავშირეო ურთიერთობების მომხრეა.

სომხეთის რევოლუციურმა ფედერაციამ „დაშნაკცუთუნი“ მმართველი კოალიცია დატოვა. პარტიის წევრმა მინისტრებმა კი თანამდებობები დატოვეს. „ჩვენ ყველაფერი გავაკეთეთ იმისათვის, რომ დიალოგი შემდგარიყო, მაგრამ ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება. ჩვენ ვტოვებთ მმართველ კოალიციას და ვაცხადებთ, რომ პარლამენტმა პრემიერად უნდა აირჩიოს კანდიდატი, რომელიც ხალხის ნდობით სარგებლობს. ახალმა პრემიერმა უნდა შეძლოს შიდა პოლიტიკური კრიზისის მოგვარება და დემოკრატიული გზით უნდა უზრუნველყოს ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარება“, – ნათქვამია პარტიის განცხადებაში. ვრცელდება ინფორმაცია, რომ მმართველი კოალიცია, რომელშიც „რესპუბლიკური პარტია“ და „დაშნაკცუთუნი“ იყო გაერთიანებული, რამდენიმე დეპუტატმა უკვე დატოვა.

ნიკოლ პაშინიანს პროკურატურის თანამშრომლებმა და პოლიციელებმა დაუჭირეს მხარი. ოპოზიციის ლიდერს ძალოვანი უწყების თანამშრომლები სომხეთის დედაქალაქში მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე შეუერთდნენ. როგორც ძალოვანი უწყების თანამშრომლები განმარტავენ, მათ არ სურთ შორიდან უყურონ იმ მოვლენებს რაც ქვეყანაში ხდება. პროკურატურისა და პოლიციის ყოფილმა თანამშრომლებმა კოლეგებს პაშინიანის თანადგომისკენ მოუწოდეს.

სომხეთის პარლამენტის ოპოზიციურმა ფრაქცია „ელკმა“ პრემიერის თანამდებობაზე ოფიციალურად წარადგინა ფრაქციის ლიდერის, ნიკოლ პაშინიანის კანდიდატურა. პაშინიანი შეხვდა სიდიდით მეორე ფრაქციის, „ცარუკიანის“ წევრებს. შეხვედრის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ ფრაქცია ერთხმად დაუჭერს მხარს სომხეთის პრემიერმინისტრად ნიკოლ პაშინიანის არჩევას.

მას შემდეგ, რაც ყველა ფრაქციამ უარი განაცხადა პრემიერის პოსტზე კანდიდატურის წამოყენებაზე, პაშინიანი ერთადერთ კანდიდატად რჩება. მას პარლამენტში 105-დან 53 ხმა სჭირდება, მათ შორის უნდა იყოს რესპუბლიკელების ხმებიც. სომხეთის 105-წევრიან პარლამენტში 58 დეპუტატი ჰყავს „რესპუბლიკურ პარტიას,“ 31 ფრაქციას „ცარუკიანი,“ 9 დეპუტატი „ელკს“ და 7 „დაშნაკცუთუნს.“  პრემიერის არჩევას სჭირდება სულ მცირე 53 დეპუტატის მხარდაჭერა. პრემიერის ასარჩევად პარლამენტის სპეციალური სხდომა 1-ელ მაისს გაიმართება.[1]

ინდოელი სულიერი ლიდერი, მოზარდის გაუპატიურებისთვის, დარჩენილ ცხოვრებას ციხეში გაატარებს – ინდოეთის ქალაქ ჯოდპურის სასამართლომ 77 წლის სულიერ ლიდერს ასარამ ბაპუს უვადო თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. ის დანაშულს არ აღიარებს. სასამართლო განხილვა 2013 წელს მოზარდის გაუპატიურების საქმეს უკავშირდებოდა. ბაპუ გასული წლის 1-ელ სექტემბერს დააკავეს. გამოძიების ვერსიით, მისი მსხვერპლი მისივე სექტის წარმომადგენლების 16 წლის შვილი გახდა. სულიერმა ლიდერმა გოგო ბოროტი ძალების გასადევნად თავისთან დაიბარა. ბაპუ დასაკითხად დიდხანს არ მიდიოდა და ჯანმრთელობის მდგომარეობას იმიზეზებდა. დაკავების დროს მისმა მხარდამჭერებმა პოლიციას სერიოზული წინააღმდეგობა გაუწიეს. სასამართლოში განაჩენის გამოცხადების დროსაც უსაფრთხოების ზომების გამკაცრება გახდა საჭირო. სასამართლოს გადაწყვეტილებით ბაპუს თანამზრახველებს 20-20 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს.[2]

თურქეთში გაზეთის 15 ჟურნალისტს პატიმრობა მიუსაჯეს; 2 გაამართლეს – სტამბოლის სასამართლომ გაზეთის „Cumhuriyet“ 15 ჟურნალისტს, მათ შორის მთავარ რედაქტორს, მურატ საბუნჯუს პატიმრობა მიუსაჯა. მედიის წარმომადგენლები აშშ-ში მცხოვრებ თურქ მქადაგებელ ფეთჰულა გიულენთან კავშირის ბრალდებით დააკავეს. გაზეთის მთავარ რედაქტორს 7,5 წელი მიუსაჯეს, აღმასრულებელ დირექტორს 8 წელი, ხოლო დანარჩენ თანამშრომლებს 2,5-დან 7,5 წლამდე პატიმრობა. სასამართლომ 2 თანამშრომელი გაამართლა. თურქეთის ხელისუფლების მოსაზრებით, 2016 წლის ზაფხულში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის უკან ფეთჰულა გიულენი დგას, რომელიც ამჟამად ამერიკაში ცხოვრობს. გიულენი ბრალდებას უარყოფს.[3]

ინციდენტები ავღანეთში – ავღანეთის დედაქალაქში ორმაგ ტერაქტს 31 ადამიანი, მათ შორის 9 ჟურნალისტი ემსხვერპლა. მედიის ცნობით, ერთერთი თავდასხმა თვითმკვლელმა ტერორისტმა განახორციელა, რომელიც მოტოციკლით გადაადგილდებოდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. ქაბულის პარალელურად, ნანგარჰარის პროვინციაში გზის პირას დამონტაჟებული ბომბი აფეთქდა. შედეგად 1 სამართალდამცველი დაიღუპა, 5 ადამიანი კი დაიჭრა.[4] ქალაქ ხოსტში BBC-ისა და Reuters-ის ადგილობრივ ჟურნალისტს ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესროლეს. ის ავტომობილით სახლისკენ მიდიოდა, რა დროსაც ტყვია მოხვდა და დაიღუპა.[5]

[1] იმედის ახალი ამბები; სიახლეები სომხეთში მიმდინარე მოვლენების შესახებ; გამოქვეყნების პერიოდი 23-30 აპრილი, 2018; ინფორმაციები ხელმისაწვდომია ბმულებზე:

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58688/somkhetshi-saprotesto-gamosvlebs-sheuertda-sididit-meore-saparlamento-partia

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58740/somkhetis-revolutsiurma-pederatsiam-dashnaktsutuni-mmartveli-koalitsia-datova

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58768/nikol-pashinians-dzalovani-utskebis-tanamshromlebma-mkhari-dauchires

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58826/somkhetis-parlamenti-akhal-premiers-1-maiss-airchevs

https://imedinews.ge/ge/msoflio/58859/somkhetshi-dashnaktsutunis-partiis-tsevrma-ministrebma-tanamdebobebi-datoves

https://imedinews.ge/ge/msoflio/59413/nikol-pashiniani-somkhetis-premierministrobis-kandidatad-opitsialurad-daasakheles

[2] The Times of India; Asaram sentenced to life in prison after being found guilty of minor’s rape; 25 April, 2018; available at: https://timesofindia.indiatimes.com/india/asaram-sentenced-to-life-in-prison-after-being-found-guilty-of-minors-rape/articleshow/63908727.cms

[3] Hurriyet Daily News; Turkish court sentences Cumhuriyet journalists to jail time; 25 April, 2018; available at: http://www.hurriyetdailynews.com/turkish-court-sentences-cumhuriyet-journalists-to-jail-time-130903

[4] CNN; BBC reporter and famed photographer among 31 killed in Afghanistan; By Euan McKirdy and Ehsan Popalzai; 30 April, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/04/30/asia/afghanistan-kabul-blasts-intl/index.html

[5] Reuters; Gunman kills journalist in Afghan province, officials say; By Reuters Staff; 30 April, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-journalist/gunmen-kill-journalist-in-afghan-province-officials-say-idUSKBN1I11LD

ერაყი. მედიის თავისუფლება და ჟურნალისტების მიმართ დამოკიდებულება. მარტი, 2018

„Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ჟურნალისტები და ონლაინ აქტივისტები ქურთისტანის რეგიონში იყვნენ თვითნებური დაკავებების, ცემის, თვალთვალის, სიკვდილით დამუქრების და მათი და მათი ოჯახის წევრების რეპუტაციის შემლახველი კამპანიის ობიექტები. ასეთი დამოკიდებულება ჟურნალისტებისა და ონლაინ აქტივისტების მიმართ გამძაფრდა ქურთისტანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის დროს. 2017 წლის ივნისი-სექტემბრის პერიოდში „Amnesty International“-მა ჟურნალისტებისა და ონლაინ აქტივისტების თვითნებური დაკავების, ცემისა და დაშინების 12 ფაქტი გამოავლინა.[1]

„Human Rights Watch“ 2018 წლის 28 თებერვალს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში საუბრობს ქურთისტანის რეგიონში მიმდინარე საპროტესტო აქციებზე, რომლის დროსაც ჟურნალისტების დაკავებას ჰქონდა ადგილი. სტატიაში ნათქვამია, რომ ქურთისტანის რეგიონული მთავრობის უსაფრთხოების ძალებმა სულეიმანიას მიმდებარედ დააკავეს 2017 წლის დეკემბრის საპროტესტო აქციებში მონაწილეები. დემონსტრანტები სასამართლოს გარეშე 8 დღე ჰყავდათ დაკავებულები და ვიდრე გაათავისუფლეს, აიძულეს, ხელი მოეწერათ განცხადებაზე, რომ აღარ მიიღებდნენ მონაწილეობას საპროტესტო აქციებში და არ გააკრიტიკებდნენ მთავრობას სოციალურ ქსელებში. უსაფრთხოების ძალებმა ასევე დააკავეს სამი ჟურნალისტი, სავარაუდოდ, მათი დაკავება დაკავშირებული იყო მათსავე პროფესიულ საქმიანობასთან.

დაკავებული ჟურნალისტებიდან ორი – კოი სანჯაქსა და ჰალაბიაში დააკავეს. ერთი მათგანი ცნობილი ოპოზიციური მედია საშუალების თანამშრომელია; მან „Human Rights Watch“-ს უჩვენა სასამართლოს დოკუმენტაცია და უთხრა, რომ ის 19 დეკემბერს კოი სანჯასში დააკავეს. მესამე ჟურნალისტი, რომელიც იგივე მედია საშუალების თანამშრომელია, 22 დეკემბერს სულეიმანიაში დააკავეს და უსაფრთხოების ძალების ოფისში აიძულეს, ხელი მოეწერა განცხადებაზე, სადაც პირობას დებდა, რომ დატოვებდა სამსახურს; ამის შემდეგ ის ბრალი წაყენების გარეშე გაათავისუფლეს. ორგანიზაციასთან საუბრისას მან განაცხადა, რომ ის კვლავ განაგრძობს სამსახურს, მაგრამ ყოველდღე ეშინია, რომ მიაკითხავენ.[2]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კონსტიტუცია აღიარებს გამოხატვის თავისუფლებას და მედიის თავისუფლებას იმ პირობით, რომ „საჯარო წესრიგი“ და „მორალი“ იქნება შენარჩუნებული. ერაყის მედია მრავალფეროვანი ჩანს, მაგრამ ბევრი მედია საშუალება კონტროლდება პოლიტიკური პარტიების მიერ. მცირე რაოდენობით არსებული დამოუკიდებელი გაზეთები ეკონომიკური წნეხის ქვეშ არიან და ხშირად იძულებულები ხდებიან, დაიხურონ. ძალადობრივ და კორუფციულ გარემოში ჟურნალისტები ხშირად შურისძიების ობიექტები არიან და ასევე ხშირად მათ წინააღმდეგ შეაქვთ სარჩელები. ბლოგერები და ინფორმაციის ონლაინ გამავრცელებლები, ასევე არიან რისკის ქვეშ. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, 2016 წელს მინიმუმ 6 ჟურნალისტი იქნა მოკლული მათი საქმიანობასთან დაკავშირებული მოტივებით. ერთ შემთხვევაში – PKK-სთან დაკავშირებული ვებ-გვერდის „Roj News“ ჟურნალისტი ვედად ჰუსეინი ქურთულ რეგიონში აგვისტოში მოკლეს – ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტმა მოტივის დადასტურება ვერ შეძლო.[3]

„Freedom House“ 2017 წლის ანგარიშში პრესის თავისუფლების შესახებ ერაყის პრესის თავისუფლების ხარისხს განსაზღვრავს როგორც – არა თავისუფალს. ანგარიშში ნათქვამია, რომ პრესის თავისუფლებისთვის საკანონმდებლო დონეზე არსებული გარანტიები პრაქტიკაში შესუსტებულია წლების განმავლობაში მიმდინარე შეზღუდვებით და უსაფრთხოების მხრივ არსებული არასტაბილური ვითარებით. მიმდინარე ძალადობამ და გასული დანაშაულების დაუსჯელად დატოვებამ, აიძულა ჟურნალისტები თავად დაეწესებინათ ცენზურა საკუთარი თავისთვის, რამაც ზიანი მიაყენა მათ საქმიანობას, განსაკუთრებით ისლამურ სახელმწიფოსთან კონფლიქტით დაზარალებულ რეგიონებში. შედარებით უსაფრთხო რეგიონებშიც მედია თავისუფლება შეზღუდულია პოლიტიკური წნეხით და სამთავრობო ჩარევებით; ასევე, მფლობელთა პარტიზანული თუ რელიგიური ინტერესების შესაბამისი სარედაქციო პოლიტიკით.

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, ერაყი რჩება ჟურნალისტებისთვის ერთერთ ყველაზე საფრთხის შემცველ ქვეყნად მსოფლიოში – 2016 წელს მინიმუმ ექვსი ჟურნალისტი მოკლეს. კომუნიკაციებისა და მედია კომისიამ გაუუქმა ლიცენზია ალ-ბაღდადიას სატელევიზიო მაუწყებლობას 2016 წლის მარტში და კატარულ ალ-ჯაზირას აპრილში; აღნიშნულის მიზეზად კრიტიკოსებმა პოლიტიკური მოტივი დაასახელეს.[4]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ დამკვირვებლები ქვეყანაში ადამიანის უფლებების მნიშვნელოვან დარღვევებს შორის ასახელებენ, მათ შორის, გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას, რაც პრესის თავისუფლების შეზღუდვასაც გულისხმობს; ასევე, ჟურნალისტების შევიწროვებას და მათ მიმართ ძალადობასა და ცენზურას. ქვეყნის კონსტიტუცია ადგენს თავისუფალი გამოხატვის უფლებას თუ არ ირღვევა საჯარო წესრიგი და მორალი და არ ხდება აკრძალული ბაასის პარტიის მხარდაჭერა ან ქვეყნის საზღვრების შეცვლის პროპაგანდა ძალადობრივი მნიშვნელობით. ამ უფლებების ძირითადი შემზღუდველი იყო თვით-ცენზურა, რაც გამოწვეულია მთავრობის და პოლიტიკური პარტიების, ეთნიკური და რელიგიური ძალების მხრიდან რეპრესიებისა და ექსტრემისტული ჯგუფების ან კრიმინალური ბანდების რეალური შიშით. მიუხედავად კონსტიტუციური გარანტიებისა, ერაყისა და ქურთისტანის ავტონომიური რეგიონის მთავრობები ერევიან მედია საშუალებების საქმიანობაში, აწესებენ შეზღუდვებს, პერიოდულად ხურავენ მედია საშუალებებს და ერევიან ინტერნეტ მომსახურებაში.[5]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Iraq, 22 February 2018, available at:

[accessed 20 March 2018]

[2] Human Rights Watch, Kurdistan Region of Iraq: Protesters, Journalists Detained, 28 February 2018, available at:

[accessed 20 March 2018]

[3] Freedom House, Freedom in the World 2017 – Iraq, 2 June 2017, available at:

[accessed 20 March 2018]

[4] Freedom House, Freedom of the Press 2017 – Iraq, 1 November 2017, available at:

[accessed 20 March 2018]

[5] United States Department of State, 2016 Country Reports on Human Rights Practices – Iraq, 3 March 2017, available at:

[accessed 20 March 2018]

ეგვიპტე. მედიის თავისუფლება და ჟურნალისტების მდგომარეობა. თებერვალი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“-ის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეგვიპტეში 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს ეხება, აღნიშნულია, რომ პრეზიდენტ აბდელ ფატა ელ-სისის მთავრობა კვლავ განაგრძობდა ნულოვანი ტოლერანტობის პოლიტიკის გატარებას განსხვავებული აზრის მქონე პირთა მიმართ, რაც რეპრესიული კანონმდებლობის, კერძოდ, არასამთავრობო ორგანიზაციათა შესახებ კანონის შემოღებაში გამოიხატებოდა; ყოველივე ამან შესაძლოა ბოლო მოუღოს ორგანიზაციების დამოუკიდებლობას, შექმნას საგანგებო მდგომარეობა და ხელი შეუწყოს უსაფრთხოების ძალების მიერ ტერორიზმთან ბრძოლის სახელით ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების თითქმის სრულად დაუსჯელად გაგრძელებას.

უსაფრთხოების ძალებმა ასობით დისიდენტი დააკავა. მათ უმეტესობას აკრძალული ორგანიზაციის, მუსლიმთა საძმოს წევრობაში ადანაშაულებდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროს უსაფრთხოების სააგენტო ჩართული იყო ადამიანთა დაკავების, გაუჩინარების და მკვლელობის საქმეებში. თვითნებური მკვლელობების უამრავი შემთხვევა დაფიქსირდა. აქ იგულისხმება ადრე დაკავებულ პირთა ორგანიზებულად ჩაცხრილვის ფაქტებიც.

ხელისუფლებამ, ასობით ადამიანი შეიყვანა ტერორისტთა სიაში და ტერორიზმთან კავშირში ეჭვმიტანილ პირებს სათანადო სამართლებრივი პროცედურის გარეშე ჩამოართვა აქტივები.

ხელისუფლებამ, ჩრდილოეთ სინაის ტერიტორიაზე ანტიტერორისტული ოპერაციის დაწყებისას, ყოველგვარი წვდომის შესაძლებლობა დაუბლოკა მედიასაშუალებებს. სინაის ვილაიეთში, ექსტრემისტული დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო საფრთხეს წარმოადგენდა როგორც მოსახლეობისათვის, ასევე უსაფრთხოების ძალებისთვის.

სამხედრო პროკურორები, პოლიტიკური დისიდენტობის ბრალდებით განაგრძობდნენ ასობით მოქალაქის სამხედრო სასამართლოებზე გასამართლებას. 2016 წლის აგვისტოში პრეზიდენტმა ელ-სისიმ 5 წლის ვადით გაახანგრძლივა 2014 წლის კანონი, რომელმაც სამოქალაქო პირების სამხედრო სასამართლოში გასამართლების საფუძვლები უპრეცედენტო მასშტაბით გააფართოვა. 2014 წლის ოქტომბრიდან 2017 წლის სექტემბრამდე პერიოდში, ხელისუფლებამ სულ მცირე 15,500 მოქალაქე წარუდგინა სამხედრო სასამართლოს, მათ შორის იყო 150 ბავშვი.

ხელისუფლებამ ტერორისტულ ორგანიზაციათა სიაში შეიყვანა ორი დამოუკიდებელი გაზეთი – Al-Borsa და Daily News Egypt, ასევე, ორი დამოუკიდებელი ვებ-გვერდი Misr al-Arabiya და Cairo Portal. ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ზემოთ აღნიშნული მედიასაშუალებების ტერორისტული ორგანიზაციების სიაში შეყვანას, მათი აქტივების გაყინვა და ოთხივე მათგანის სამთავრობო გაზეთის  Akhbar al-Youm-ის ხელმძღვანელობაში მოქცევა მოყვა.

2017 წლის მარტში, სააპელაციო სასამართლოებმა, ორწლიანი პატიმრობა ერთ წლამდე შეუმცირეს ჟურნალისტური სინდიკატის ყოფილ ხელმძღვანელს იეჰია ქალაშს (Yehya Qallash) და საბჭოს ორ ყოფილ წევრს ხალედ ალ-ბალშის (Khaled al-Balshy) და გამალ აბდელ რაჰიმს (Gamal Abdel Rahim). ანგარიშის წერის დროს საბოლოო გასაჩივრება უზენაეს სააპელაციო (საკასაციო) სასამართლოში განიხილებოდა.

ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ოქტომბრისთვის, 17 ჟურნალისტი კვლავ საპატიმროში რჩებოდა. 21 ოქტომბერს, ორი წელი შესრულდა, რაც ჟურნალისტი ჰიშამ გაფარი იმყოფებოდა წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში, ეგვიპტის კანონმდებლობით ეს არის წინასწარი პატიმრობისთვის განსაზღვრული მაქსიმალური ზღვარი. ჟურნალისტს ბრალად ედებოდა თავისი ინსტიტუტის, „Mada Media Foundation“-ისთვის უცხოური დაფინანსების მიღება და აკრძალულ ორგანიზაციაში გაწევრიანება. ჟურნალისტ ისმაილ ალ-ისკანდრანს, რომელიც სინაის ამბებს აშუქებდა, 2017 წლის დეკემბერში მესამე წელი შეუსრულდა, რაც წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში იმყოფება. მას ბრალად ედება ყალბი ინფორმაციის გავრცელება და აკრძალულ დაჯგუფებაში გაწევრიანება.

2017 წლის მაისში, ხელისუფლებამ პოლიტიკური ჯგუფების და საინფორმაციო საშუალებების 21 ვებ-გვერდი დაბლოკა. ეგვიპტურმა დამოუკიდებელმა ჯგუფმა, „აზრის და გამოხატვის თავისუფლების ასოციაციამ“, განაცხადა, რომ  ოქტომბრისთვის 425-ზე მეტი ვებ-გვერდი იყო დაბლოკილი, მათ შორის უფლებადამცველი ორგანიზაციების „Human Rights Watch“-ის და „Reporters Without Borders“-ის (RSF) ვებ-გვერდები.

პრეზიდენტმა ელ-სისიმ ხელი მოაწერა საპარლამენტო ცვლილებებს საპროტესტო აქციებთან დაკავშირებით არსებულ 2013 წლის კანონში, რაც უზენაესი საკონსტუტიციო სასამართლოს მიერ იყო მოწოდებული, თუმცა აღნიშნულმა ცვლილებებმა რეალურად ვერ შეცვალა ამკრძალავი კანონი და ეგვიპტეში მშვიდობიანი შეკრებები კვლავ მკაცრად აკრძალული და დასჯადია.

მარტიდან ივნისამდე პერიოდში, ელ-სისიმ 705 პატიმარი შეიწყალა, უმეტესობას ბრალად ედებოდათ მშვიდობიან საპროტესტო აქციაში მონაწილეობა.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House”-ის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც ეგვიპტეში 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს ეხება, აღნიშნულია, რომ პრეზიდენტი აბდელ ფატა ელ-სისი, რომელიც 2013 წლის ივლისში მომხდარი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად მოვიდა ხელისუფლებაში, განაგრძობს ეგვიპტის მართვას ავტორიტარული მანერით. 2015 წელს გამართულმა საპარლამენტო არჩევნებმა დაასრულა აღმასრულებელი განკარგულებით მმართველობის პერიოდი. სერიოზული ძალის მქონე პოლიტიკური ოპოზიცია ფაქტობრივად არ არსებობს; ლიბერალი და ისლამისტი აქტივისტები აწყდებიან სისხლის სამართლებრივ დევნას და პატიმრობას. ტერორიზმის საფრთხე კვლავ არსებობს სინაის ნახევარკუნძულზე.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტური მედიის სექტორში სამთავრობო მედიასაშუალებები დომინირებენ. ყველაზე კრიტიკული და ოპოზიციურად განწყობილი მედიასაშუალებები სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ დაიხურა. ბოლო სამი წლის მანძილზე  მთელი რიგი კერძო სატელევიზიო არხი და გაზეთი იქნა გახსნილი მთავრობის მომხრე ბიზნესმენების და იმ პირების მიერ, რომელთაც გარკვეული კავშირები აქვთ სამხედრო და დაზვერვის სამსახურებთან. ჟურნალისტები, რომლებიც ხელმძღვანელის ან მთავრობის ინტერესს არ გაითვალისწინებენ, გათავისუფლების რისკის ქვეშ არიან. კვლავ გრძელდებოდა ჟურნალისტების დაკავებები მათი საქმიანობის გამო. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, 2017 წლის დეკემბრისთვის 20 ჟურნალისტი კვლავ გისოსებს მიღმა იმყოფებოდა.

2016 წლის ბოლოს მიღებული კანონით შეიქმნა მედიის რეგულირების უმაღლესი საბჭო, რომელსაც გააჩნია ფართო დისკრეცია აკონტროლოს სამაუწყებლო, ბეჭდური და ინტერნეტ მედიასაშუალებების მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციის შინაარსი. 2017 წლის სექტემბერში, LGBT თემის წარმომადგენლების დარბევის დროს, საბჭომ აკრძალა ნებისმიერი მედიასაშუალების მიერ „ჰომოსექსუალიზმის“ გაშუქება.

ეგვიპტეში მოქმედი დამოუკიდებელი ორგანიზაცია, „აზრის და გამოხატვის თავისუფლების ასოციაცია“, იუწყებოდა, რომ მთავრობის მხრიდან ინტერნეტ-მედიაზე ცენზურა 2017 წლის მაისიდან მოყოლებული გაძლიერდა. დეკემბრისთვის, დაახლოებით, 500 ვებ-გვერდი დაიბლოკა. თუმცა, ხელისუფლებას დაბლოკვის საკითხი არ უღიარებია  და არც სამართლებრივი განმარტება წარმოუდგენია.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის „ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის“ მიერ 2017 წლის დეკემბერში გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, გასულ წელთან შედარებით, ეგვიპტეში დაკავებული ჟურნალისტების რაოდენობამ იკლო. 2016 წელს დაკავებული იყო 25 ჟურნალისტი, ხოლო 2017 წელს 20, მათ შორის მოჰამად აბუ ზეიდი, ცნობილი როგორც შავკანი (Shawcan). იგი დაკავებული იყო ეგვიპტის უსაფრთხოების ძალების მიერ საპროტესტო აქციების ძალადობრივი მეთოდებით დაშლის გაშუქებისთვის. უკვე ოთხი წელია, რაც შავკანი წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში იმყოფება. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, მას და მასთან ერთად დადანაშაულებულ 738 პირს ბრალად ედება იარაღის ფლობა, უკანონო შეკრებაში მონაწილეობა და მკვლელობა. შავკანს ანემია აქვს და სისხლის გადასხმას საჭიროებს, მაგრამ როგორც მისმა ოჯახმა განაცხადა, მას სტაციონალურ მკურნალობაზე უარი ეთქვა. ეგვიპტის საპატიმროებში მყოფი 20 ჟურნალისტიდან 12-ისთვის ბრალი ჯერ წაუყენებიათ და არ გაუსამართლებიათ.

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, ეგვიპტელი ჟურნალისტების ციხეში ხანგრძლივად ჩასმა მას შემდეგ დაიწყო, რაც პრეზიდენტმა ელ-სისიმ წამოიწყო ბრძოლა ექსტრემიზმის წინააღმდეგ და უმუშევრობის აღმოსაფხვრელად. ქაირო და ვაშინგტონი თანამშრომლობენ უსაფრთხოების საკითხებში. მას შემდეგ, რაც ელ-სისი და ტრამპი შეხვდნენ ერთმანეთს თეთრ სახლში, ეგვიპტის მთავრობამ მიიღო დრაკონული კანონი ტერორიზმთან ბრძოლის შესახებ, რამაც განაპირობა პრესაზე ზეწოლის გაზრდა. როგორც საინფორმაციო წყაროები იუწყებიან, აღნიშნული კანონის გამოყენებით, ხელისუფლება ჟურნალისტებს ადანაშაულებდა ტერორიზმში და შეყავდა ისინი ტერორისტთა სიაში, რის შედეგადაც ჟურნალისტებს ფინანსური და სხვა უფლებები ეზღუდებოდათ.[3]

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტმა 2017 წლის დეკემბერში გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელშიც მოცემულია მსოფლიოს იმ ქვეყნების სია, სადაც პატიმარ ჟურნალისტთა რაოდენობა ყველაზე დიდია.  ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის აღრიცხვით, 2017 წელს, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, დაკავებული იყო 262 ჟურნალისტი. კომიტეტის შეფასებით, მისი შექმნის დროიდან – 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული, 2017 წელს იყო ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი.

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის შეფასებით, თურქეთის და ჩინეთის შემდეგ, მოდის ეგვიპტე, როგორც ყველაზე ცუდი ქვეყანა ჟურნალისტებისთვის, სადაც 20 ჟურნალისტი გისოსებს მიღმა იმყოფება. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ „მათ შორის იმყოფება, ფოტოგრაფი მაჰმუდ აბოუ ზეიდი, ცნობილი როგორც შავკანი, რომელიც დაკავებულია ეგვიპტის უსაფრთხოების ძალების მიერ საპროტესტო აქციების ძალადობრივი მეთოდებით დარბევის გაშუქებისთვის. შავკანი, წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში იმყოფება უკვე ოთხ წელზე  მეტია“.[4] [5]

2017 წლის 20 დეკემბერს, „Al Jazeera“ აქვეყნებს ინფორმაციას, სადაც ადამიანის უფლებათა ჯგუფის „ალკამარას“ ჩრდილოეთ აფრიკის სამართლებრივი საკითხების ოფიცერი, რადიჯა ნემარი აღნიშნავს, რომ ეგვიპტის ხელისუფლების „სამიზნეს წარმოადგენს ან საინფორმაციო საშუალებები ან ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები, რომლებიც ქვეყანაში ადამიანის უფლებათა დარღვევების ფაქტებს აშუქებენ“.  მისივე თქმით, 2016 წლის კანონი, რომელიც ყალბი ინფორმაციის გავრცელებას დანაშაულად თვლის, აიძულებს ჟურნალისტებს, რომ გაჩუმდნენ. აღნიშნულ კანონს, ხშირად იმ ჟურნალისტების წინააღმდეგ იყენებენ, რომლებიც „ისეთ ინფორმაციას აშუქებენ, რაც ხელისუფლების აზრით, სახელმწიფოს იმიჯს ზიანს აყენებს.“

20 დეკემბერს, სწორედ ამ ბრალდებით დააკავეს „Al Jazeera“-ს არაბული ინფორმაციის პროდიუსერი, მაჰმუდ ჰუსეინი. მას ბრალად ედებოდა „სახელმწიფო ინსტიტუტების წინააღმდეგ წაქეზებისა და ქაოსის გავრცელებისთვის, ყალბი ინფორმაციის გამოქვეყნება“. „Al Jazeera“-მ უარყო აღნიშნული ბრალდებები და მოითხოვა ჰუსეინის დაუყოვნებლივ და უპირობოდ გათავისუფლება.

ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის ინფორმაციით, 2015 წლის კანონმა გააფართოვა „ტერორისტული დანაშაულის“ მნიშვნელობის მასშტაბი და დანაშაულად მიიჩნია „ტერორიზმის“ და „ტერორისტული აქტების“ შესახებ იმ ინფორმაციის გავრცელება, რაც  ეგვიპტის თავდაცვის სამინისტროს  მიერ გამოქვეყნებულ ინფორმაციას ეწინააღმდეგება. კომიტეტის ჯგუფის თქმით, „კანონი „ტერორისტულ დანაშაულად“ მიიჩნევს ნებისმიერ აქტს, რაც მიზნად ისახავს საზოგადოებრივი წესრიგისთვის, სოციალური მშვიდობისა და ეროვნული ერთობისთვის ზიანის მიყენებას“.

ადამიანის უფლებათა ჯგუფის, „ალკამარას“ ჩრდილოეთ აფრიკის სამართლებრივი საკითხების ოფიცერი, რადიჯა ნემარი აღნიშნავს, რომ ჟურნალისტები, რომლებიც  სახელმწიფოს მხრიდან განხორციელებულ რეპრესიებს, პოლიტიკურ საკითხებს ან ადამიანის უფლებათა დარღვევებს აშუქებენ, 2013 წელს მომხდარი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ იდევნებიან და პატიმრობას ექვემდებარებიან. მისი თქმით „არ არსებობს გარკვეული ზღვარი, რომლის გადალახვაც ჟურნალისტებს არ შეუძლიათ, რაც ხაზს უსვამს პროცესის ‘თვითნებურობას’. ჩვენ არ ვიცით, რის საფუძველზე ხდება მათი დაკავება ან გასამართლება“.[6]

2017 წლის მსოფლიო პრესის თავისუფლების ინდექსის მაჩვენებლით, 180 ქვეყანას შორის, ეგვიპტეს 161-ე ადგილი უკავია. ტერორიზმთან ბრძოლის სახელით, ეგვიპტე გახდა ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ციხე ჟურნალისტებისთვის, რომელთა უმეტესობა ყალბი ბრალდებებით არის დაკავებული.[7]

[1] Human Rights Watch /World Report 2018- Egypt- Events of 2017; available at: https://www.hrw.org/world-report/2018/country-chapters/egypt [accessed 19 February 2018]

[2] Freedom House: Freedom in the World 2018/ Egypt; available at:  https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/egypt [accessed 19 February 2018]

[3] Committee to Protect Journalists: Record number of journalists jailed as Turkey, China, Egypt pay scant price for repression; Published December 13, 2017. available at: https://cpj.org/reports/2017/12/journalists-prison-jail-record-number-turkey-china-egypt.php [accessed 20 February 2018]

[4] Egyptian Streets: Egypt Ranks Third Worst Jailer of Journalists in 2017: CPJ; December 14, 2017; available at: https://egyptianstreets.com/2017/12/14/egypt-ranks-third-worst-jailer-of-journalists-in-2017-cpj/ [accessed 20 February 2018]

[5] Al Jazeera: Egypt’s journalists face ‘unprecedented’ threats; 20 Dec 2017; available at:

http://www.aljazeera.com/news/2017/11/egypt-journalists-face-unprecedented-threats-171130130036948.html  [accessed 20 February 2018]

[6] Al Jazeera: Egypt’s journalists face ‘unprecedented’ threats; 20 Dec 2017; available at:

http://www.aljazeera.com/news/2017/11/egypt-journalists-face-unprecedented-threats-171130130036948.html  [accessed 20 February 2018]

[7] Reporters Without Borders: 2017 World Press Freedom Index; avaliable at:  https://rsf.org/en/ranking# [accessed 20 February 2018]