რუსეთი. ნავალნის პოლიტიკური და საზოგადოებრივი საქმიანობა. აგვისტო, 2019

ალექსეი ანატოლის ძე ნავალნი რუსი პოლიტიკოსი, იურისტი და საზოგადო მოღვაწეა, რომელმაც სახელი გაითქვა რუსეთში კორუფციის ძიებით. ის 1976 წლის 4 ივნისს მოსკოვის ოლქში, ოდინცოვის რაიონში დაიბადა. თავის თავს მოქმედი ხელისუფლების მთავარ ოპონენტად მიიჩნევს. მისი შექმნილია კორუფციასთან ბრძოლის ფონდი, რომლის შვილობილი პროექტების მიზანია კორუფციისა და სახელმწიფო პროპაგანდის წინააღმდეგ ბრძოლა. ნავალნი არის ერთერთი ყველაზე რეიტინგული ბლოგისა და „Youtube“ არხის ავტორი. 2009 წელს გაზეთმა „ვედომოსტი“ წლის პერსონად დაასახელა. 2012 წელს ჟურნალმა „თაიმსი“ მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიანი პირების სიაში შეიყვანა. 2017 წელს მოხდა ინტერნეტში 25 ყველაზე გავლენიან პირს შორის; ამავე წელს კი გაზეთ „ვედომოსტის“ მიერ წლის პოლიტიკოსად დასახელდა.

მოსკოვის მერის 2013 წლის არჩევნებში მეორე ადგილზე გავიდა და ამომრჩევლების ხმათა 27.24% მიიღო. 2016 წლის დეკემბერში სურვილი გამოთქვა, მონაწილეობა მიეღო 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მან ჩაატარა სრულყოფილი საარჩევნო კამპანია 2017 წლის განმავლობაში, თუმცა 2017 წლის დეკემბერში ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ის კანდიდატად არ დაარეგისტრირა მიმდინარე ნასამართლეობის გამო.

2010-იანი წლებიდან მოყოლებული ნავალნი არის ბრალდებული, მოპასუხე და მოწმე სხვადასხვა სისხლის სამართლის, ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო და საარბიტრაჟო საქმეებში. 2013 წელს კიროვის საოლქო სასამართლომ ნავალნი დამნაშავედ ცნო „კიროვლესის საქმეში“ და 5 წლით პირობით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. 2016 წელს ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს დადგენილების შესაბამისად, რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ განაჩენი გააუქმა და საქმე ხელახლა ძიებაში დააბრუნა. 2017 წელს კიროვის სასამართლომ ხელმეორედ მიუსაჯა ნავალნის 5 წლით პირობით თავისუფლების აღკვეთა. 2014 წელს იგი დამნაშავედ ცნეს „ივ როშეს საქმეში“ და მიუსაჯეს 3 წლით პირობით თავისუფლების აღკვეთა. 2017 წელს ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ აღნიშნულ გადაწყვეტილებას თვითნებური და დაუსაბუთებელი უწოდა.

2000-2007 წლებში პარტიის „იაბლოკო“ წევრი იყო. 2013 წლიდან პარტიის „მომავლის რუსეთი“ (პარტიას ადრე სხვა სახელები ჰქონდა) წევრია. 2019 წლის 28 მარტიდან პარტიის „მომავლის რუსეთი“ თავჯდომარეა.[1]

პარტია „მომავლის რუსეთი“ დაურეგისტრირებელი რუსული პოლიტიკური პარტიაა. რუსეთის ფედერაციის იუსტიციის სამინისტრომ პარტიას არაერთხელ უთხრა უარი სახელმწიფო რეგისტრაციაზე. პარტია 2012 წლის 15 დეკემბერს შეიქმნა და 2014 წლის 8 თებერვლამდე „სახალხო ალიანსი“, ხოლო 2018 წლის 29 მარტამდე „პროგრესის პარტია“ ერქვა. პარტია დაარსების დღიდან ნავალნის მხარდამჭერი იყო. თავად ნავალნი კი პარტიაში 2013 წლის მოსკოვის მერის არჩევნებში მეორე ადგილის დაკავების შემდეგ გაწევრიანდა. პარტიის სათაო ოფისი მოსკოვში, ლენინსკაია სლობოდას ქუჩაზე მდებარეობს.

„მომავლის რუსეთი“ უნივერსალური, ცენტრისტული პარტიაა, რომლის იდეოლოგიაა პროგრესი, სოციალური ლიბერალიზმი, ელექტრონული და პირდაპირი დემოკრატია. იუსტიციის სამინისტრომ საერთო ჯამში 9-ჯერ უთხრა პარტიას სახელმწიფო რეგისტრაციაზე. ბოლო მიზეზი იყო ასეთი სახელით პოლიტიკური პარტიის უკვე არსებობა, თუმცა იუსტიციის სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში ასეთი სახელით პოლიტიკური პარტია ვერ მოინახა.[2]

ალექსეი ნავალნის პოლიტიკური პარტია შემოწირულობებით ფინანსდება. ნავალნის პარტია აქტიურად იყენებს ინტერნეტს და სხვადასხვა მარკეტინგულ ხერხს თანხების მოსაძიებლად. ნავალნის პოლიტიკურ პარტიას ფინანსებთან დაკავშირებული პრობლემები ჯერ კიდევ 2013 წელს ჰქონდა, როდესაც ის უკანონო დაფინანსების მიღებაში დაადანაშაულეს. მაშინ ძიებამ გამოავლინა 347 ფულადი ტრანსფერი, რომელიც ნავალნის ელექტრონულ ანგარიშზე უცხოური ელექტრონული მისამართებიდან იყო ჩარიცხული. რუსეთის ფედერაციის კანონმდებლობით, აკრძალულია საარჩევნო კამპანიაში უცხოელების ფულის გამოყენება. მაშინ ნავალნი აცხადებდა, რომ მისი ფინანსების ძიება კრემლის მორიგი შეტევა იყო. უცხოეთიდან თანხების შეწირვა კი იმით ახსნა, რომ რუსეთის ფედერაციის მილიონზე მეტი მოქალაქე საზღვარგარეთ ცხოვრობს, ნახევარ მილიონზე მეტი მოგზაურობს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში და ასევე, ასობით ათასი მოქალაქე რუსეთში უცხოურ ელექტრონულ მისამართებს იყენებს. მან ასევე, განაცხადა, რომ მისი კამპანია ფინანსური კუთხით ყველაზე გამჭვირვალე იყო.

ტრადიციული საბანკო გადარიცხვების გარდა, ნავალნი 2013 წლის მოსკოვის მერის საარჩევნო კამპანიისთვის თანხებს ორი სხვა მეთოდითაც აგროვებდა. მას ჰქონდა „Yandex.Money“ ანგარიში, სადაც ნებისმიერ მსურველს შეეძლო ჩაერიცხა პატარა რაოდენობის თანხა. „Yandex.Money“ მაქსიმუმ ოდენობად 15 ათას რუბლს (450$) ადგენდა და ამ რაოდენობის თანხა პირს პირდაპირ შეეძლო ჩაერიცხა ნავალნის კამპანიის ანგარიშზე. იგივე თანხა იყო დადგენილი ანონიმური გადარიცხვებისთვის. ანუ ნავალნის კამპანიის შემომწირველებს შეეძლოთ თანხა ისე ჩაერიცხათ ანგარიშზე, რომ თავისი თავის რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეებად იდენტიფიცირება არ მოეხდინათ. ანონიმურობის საკითხი ნავალნის კამპანიამ გამოასწორა იმით, რომ შემომწირველებს სთხოვა, მოეხდინათ თავისი ვინაობის იდენტიფიცირება ყველა გადარიცხვისას, სხვა შემთხვევაში, კამპანია „Yandex.Money“ ანგარიშზე ჩარიცხულ თანხაზე გაცხადებულად ამბობდა უარს.

ნავალნიმ კიდევ ერთი გზა მოიფიქრა მაშინდელი კამპანიისთვის, რომელსაც „ნდობის კრედიტი“ დაარქვა და მოუწოდა „Yandex.Money“-ის მომხმარებლებს, აენაზღაურებინათ ნავალნის კამპანიის იმ შემომწირველებისთვის თანხა, რომლებიც 1 მილიონ რუბლს (30000$) გაიღებდნენ კამპანიისთვის. სამართლებრივად, თანხების ასეთი მოძიება უტოლდებოდა 4 ადამიანს, რომლებიც 4 მილიონ რუბლს შესწირავდნენ ნავალნის კამპანიას. თუმცა, ბევრისთვის ეს იყო რუსეთის საფინანსო რეგულაციების მარყუჟების თავის არიდების ტაქტიკა. მილიონი რუბლის კამპანიის შემომწირველებს არ მოეთხოვებოდათ თავიანთი თავის იდენტიფიცირება და გამოვიდა ისე, რომ „Yandex.Money“ ემსახურებოდა პირებს საბანკო ანგარიშებით 8 ქვეყანაში: რუსეთი, უკრაინა, ბელარუსი, ყაზახეთი, აზერბაიჯანი, ესტონეთი, ისრაელი და თურქეთი. დაფინანსების ასეთი მეთოდი საკმარისად საეჭვო იყო გამოძიების დასაწყებად, თუმცა მაშინ ნავალნი დასავლეთიდან დაფინანსების მიღებაში დაადანაშაულეს, რის გამოც ბევრმა მთავრობა საბჭოთა მეთოდებით ბრძოლაში დაადანაშაულა.[3]

ნავალნი ახლაც აქტიურად იყენებს ინტერნეტს და მარკეტინგულ საშუალებებს თავისი პოლიტიკური პარტიისა და პროექტების დასაფინანსებლად. როდესაც ნავალნიმ დაიწყო კამპანია „20!8“, ბევრმა მოისურვა მაისურები კამპანიის სიმბოლიკით და მაშინ ნავალნის გუნდმა გადაწყვიტა გაეყიდა მაისურები კამპანიის სიმბოლიკით და მიღებული თანხით თავად კამპანია დაეფინანსებინა. მას შემდეგ აღნიშნული მიმართულება დაიხვეწა და ახლა მოქმედებს ონლაინ მაღაზია (NavalnyShop), სადაც სხვადასხვა სახის სამოსი და სხვა ნივთები იყიდება კამპანიის სიმბოლიკით. ონლაინ მაღაზიის ფუნქცია კვლავ თანხების მოძიებაა. მაღაზიაში გაყიდული ყველა პროდუქციიდან მიღებული თანხა სრულად იხარჯება ნავალნის კამპანიებზე.[4] ნავალნის კამპანიის სიმბოლიკის მარკეტინგული კუთხით გამოყენება სხვებმაც დაიწყეს. მაგალითად, 2017 წელს კომპანია „Bat Norton“-მა ასევე გამოუშვა სამოსი ნავალნის კამპანიის სიმბოლიკით და განაცხადა, რომ მიღებული შემოსავლის 30%-ს გადაურიცხავს ნავალნის კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ფონდს.[5]

2019 წლის 8 აგვისტოს გამოქვეყნებულ სტატიაში „Financial Times“ წერს, რომ რუსმა გამომძიებლებმა ნავალნის ფონდის ანგარიშები გაყინეს, მას შემდეგ რაც რეიდი მოაწყვეს ოფისებსა და თანამშრომლების სახლებში. წყაროს შეფასებით, ეს ნაბიჯი არის იმის ნიშანი, რომ კრემლმა გააძლიერა ერთი თვის განმავლობაში მიმდინარე პრო-დემოკრატიული პროტესტის რბევა. პოლიცია ნავალნის ფონდის საქმიანობას ფულის გათეთრების ბრალდებით იძიებს, რაც ნავალნის მომხრეების აზრით არის რეპრესიები იმის გამო, რომ ნავალნი პრეზიდენტ პუტინის საწინააღმდეგო კამპანიას ატარებს. გამოძიება ნავალნის ფონდს ედავება 15 მილიონი აშშ დოლარის გათეთრებას, რომელიც ფონდმა ანონიმური მესამე მხარისგან უკანონოდ მიიღო. გამოძიება ამტკიცებს, რომ თანხები უცხოეთიდან არის, მიღებულია ნაღდი ფულის სახით და ხმარდება ანტი-კორუფციული ფონდის საქმიანობას.

მოგვიანებით, ნავალნის ფონდის უფროსმა ლეონიდ ვოლკოვმა განაცხადა, რომ თანხა, რომლის გათეთრებასაც ფონდს ძიება ედავება გაცილებით აღემატება იმ თანხას, რომელიც რეალურად ფონდმა შემოწირულობების სახით მიიღო. მანვე სოციალურ ქსელში დაწერა – „ისინი იღებენ ფულს უძირო საბიუჯეტო კალათიდან და ფიქრობენ, ჩვენც ასეთი კალათა გვაქვს. ვერ იჯერებენ, რომ მასობრივი დაფინანსება (crowdfunding) არსებობს და ხალხი მთელი ქვეყნის მასშტაბით რიცხავს მცირე ოდენობის თანხას“.[6]

ამჟამად ალექსეი ნავალნი, რომელმაც გასულ წელს ყოველი 7 დღიდან ერთი საპატიმროში გაატარა, კვლავ დაპატიმრებულია. ის 2019 წლის 24 ივლისს, მოსკოვში თავის სახლთან დააკავეს. მისი განმარტებით, დაკავება დაკავშირებულია მის გეგმებთან, გაძღოლოდა მასობრივ საპროტესტო აქციებს, რომლებიც მოსკოვში უნდა დაწყებულიყო. სექტემბერში მოსკოვის საკრებულოს არჩევნებია. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ კი რამდენიმე ოპოზიციურ კანდიდატს დარეგისტრირებაზე უარი განუცხადა (მიზეზად არასაკმარისი სანდო ხელმოწერის წარდგენა დასახელდა). სწორედ ამან გამოიწვია უკმაყოფილება და დაიგეგმა მასშტაბური საპროტესტო აქცია, რომლის ჩატარებაზე ნებართვა ქალაქის მერიამ არ გასცა. ნავალნის დაპატიმრებისა და ნებართვის არ ქონის მიუხედავად საპროტესტო აქციები მაინც დაიწყო და ამჟამადაც გრძელდება. ხელისუფლებამ პასუხად გამოიყენა ძალა – ადგილი ჰქონდა დარბევას, მასობრივ დაპატიმრებებს, თავისუფლების აღკვეთის განაჩენებს და პოლიციის მხრიდან ცემის ფაქტებს.[7]

[1] ალექსეი ნავალნის ოფიციალური ვებ-გვერდი; ბიოგრაფია, ოჯახი, საქმიანობა; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://navalny.com/about/ [ნანახია 2019 წლის 14 აგვისტოს]

[2] რადიო თავისუფლება; იუსტიციის სამინისტრომ ნავანლის პარტიას რეგისტრაციაზე კვლავ უარი უთხრა; 27 მაისი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.svoboda.org/a/29965717.html [ნანახია 2019 წლის 14 აგვისტოს]

[3] „The Moscow Times“; Navalny’s fundraising tricks; Opinion by Kevin Rothrock; 17 August, 2013; available at: https://www.themoscowtimes.com/2013/08/17/navalnys-fundraising-tricks-a26858 [accessed 14 August 2019]

[4] ალექსეი ნავალნის ოფიციალური ვებ-გვერდი; მაღაზია: გადატვირთვა; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://navalny.com/t/346/ [ნანახია 2019 წლის 14 აგვისტოს]

[5] რადიო თავისუფლება; ვინ შოულობს ფულს ნავალნის სახელით; 18 ივნისი, 2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.svoboda.org/a/28561690.html [ნანახია 2019 წლის 14 აგვისტოს]

[6] Financial Times; Russian investigators freeze accounts of Navalny foundation; By Max Seddon; 8 August, 2019; available at: https://www.ft.com/content/69f9adf8-b9c9-11e9-96bd-8e884d3ea203 [accessed 14 August 2019]

[7] Independent; Russian opposition leader Aleksei Navalny has been arrested – again; by Oliver Carrol; 24 July, 2019; available at: https://www.independent.co.uk/news/world/europe/aleksei-navalny-arrested-russia-moscow-police-putin-opposition-a9019101.html [accessed 14 August 2019]

Jamestown Foundation: Fears of Western ‘Hybrid Warfare’ and Suppression of the Russian Opposition; Eurasia Daily Monitor Volume: 16 Issue: 115, 8 August 2019

 (accessed on 14 August 2019)

ირანი. პრეზიდენტ აჰმადინეჯადის დროინდელი მაღალჩინოსნების მდგომარეობა. ნოემბერი, 2018

მედია საშუალება „რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება“ (RFERL)  2018 წლის 12 სექტემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ირანის ყოფილი პრეზიდენტის, მაჰმუდ აჰმადინეჯადის დროინდელ ვიცე-პრეზიდენტს, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსს და პრეზიდენტის უფროს თანაშემწეს – ესფანდიარ რაჰიმ მაშაეის 6.5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. მაშაეის მსჯავრი დაედო რამდენიმე ბრალდების, მათ შორის, ეროვნული უსაფრთხოებისთვის საფრთხის შექმნის საფუძველზე.

აჰმადინეჯადის ასისტენტს პრესისა და მედიის საკითხებში – ალი აკბარ ჯავანფეკრს, იმავე საქმის საფუძველზე, 4.5 წლით პატიმრობა მიესაჯა. ყოფილმა პრეზიდენტმა უკანასკნელ ხანებში ბევრჯერ გააკრიტიკა ირანის სასამართლო სისტემა მასთან დაახლოებული პირების და მხარდამჭერების დაპატიმრებების გამო, მათ შორის – მაშაეის დაპატიმრების გამო, რომელიც მარტში დააკავეს.

გასული წლის დეკემბერში, ჰამიდ ბაგჰაეის – პრეზიდენტ აჰმადინეჯადის ახლო გარემოცვის წევრსა და ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტს, 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. მას მსჯავრი კორუფციის ბრალდებით დასდეს.[1]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება“ (RFERL)  2018 წლის17 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს ესფანდიარ რაჰიმ მაშაეის დაკავების შესახებ და ასევე უთითებს, რომ უკანასკნელ ხანებში, ყოფილი პრეზიდენტი მაჰმუდ აჰმადინეჯადის რამდენიმე მოკავშირე იქნა დაპატიმრებული საჯარო ფინანსების მითვისების ბრალდებით.

აჰმადინეჯადმა სასამართლო სისტემა ბრალი დასდო „დიქტატურაში“ და განაცხადა – „მაშაეის დაპატიმრება კონსტუტიციის დარღვევაა ….. ეს ადასტურებს, რომ სამართლო სისტემაში აუცილებელია ფუნდამენტალური რეფორმის გატარება“.[2]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება“ (RFERL) 2018 წლის 6 თებერვლის სტატიაში წერს, რომ ირანის ყოფილმა პრეზიდენტმა მაჰმუდ აჰმადინეჯადმა გამოაქვეყნა საჯარო მიმართვა, რომელშიც ბრალს დებს ირანის სასამართლო სისტემას „ირანელი ხალხის ჩაგვრაში“.

მიმართვის საფუძველი გახდა გავრცელებული ცნობები იმის შესახებ, რომ დაკავებული იქნა აჰმადინეჯადის მხარდამჭერი 8 მედია აქტივსიტი. აღნიშნული პირების დაკავების მიზეზი იმ დროისთვის დაუდგენელი იყო. გავრცელებული ცნობით, რამდენიმე მათგანი უკვე გაათავისუფლეს გირაოს საფუძველზე – წერს RFERL.[3]

თავშესაფრის მაძიებელ პირთა წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ სხვა დამატებითი ინფორმაცია საკითხზე, ფიქსირდება თუ არა ადამიანის უფლებათა დარღვევების და მასობრივი დაპატიმრებების შემთხვევები იმ მაღალჩინოსნების მიმართ რომლებიც მაჰმუდ აჰმადინეჯადის პრეზიდენტობის დროს იყვნენ პრეზიდენტის ადმინისტრაციის თანამდებობის პირები, საერთაშორისო უფლებადამცველი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ავტორიტეტული სახელმწიფო უწყებების ანგარიშებში, ასევე, პრესის წყაროებში არ მოიძებნა.

[1] Radio Free Europe/Radio Liberty, Former Iranian vice president sentenced to prison for ‘threatening national security’, 12 September 2018, available at:

[accessed 22 November 2018]

[2] Radio Free Europe/Radio Liberty, Iran arrests close ally of ex-president Ahmadinejad, 17 March 2018, available at:

[accessed 22 November 2018]

[3] Radio Free Europe/Radio Liberty, Ahmadinejad criticizes Iran’s judiciary after arrests of supporters, 6 February 2018, available at:

[accessed 22 November 2018]

ტაჯიკეთი. ჯგუფი 24 და მისი მიმდევრების მიმართ დამოკიდებულება. აგვისტო, 2018

„ჯგუფი 24“ ტაჯიკური ოპოზიციური მოძრაობაა, რომელიც, ტაჯიკეთში მათ მიმართ არსებული რეპრესიების გამო, ძირითადად საზღვარგარეთ არის წარმოდგენილი. მოძრაობა 2012 წელს ტაჯიკმა ბიზნესმენმა და პოლიტიკოსმა უმარალი ქუვატოვმა მოსკოვში დააფუძნა, მას შემდეგ, რაც მან ტაჯიკეთი დატოვა. „ჯგუფი 24“ აპროტესტებს ქვეყნის მმართველობის სისტემას და პრეზიდენტს ადანაშაულებს კორუფციასა და ნეპოტიზმში. 2014 წლის ოქტომბერში უმარალი ქუვატოვი ტაჯიკეთის დედაქალაქში, დუშანბეში მშვიდობიანი საპროტესტო აქციის ჩატარებისკენ მოუწოდებდა. აქციის პრევენციისთვის ხელისუფლებამ შეზღუდა სატელეფონო კავშირი და დაბლოკა ასობით ვებ-გვერდი, მათ შორის საერთაშორისო და რუსულ-ენოვანი სოციალური ქსელები.[1] დედაქალაქში ასევე გაიზარდა სამართალდამცავთა რაოდენობა. შედეგად, საპროტესტო აქცია აღარ ჩატარდა. 2014 წლის ოქტომბერშივე, ტაჯიკეთის უზენაესმა სასამართლომ „ჯგუფი 24“ ექსტრემიზმში დაადანაშაულა და კანონგარეშე გამოაცხადა. ჯგუფის პირველი ლიდერი უმარალი ქუვატოვი 2015 წლის 6 მარტს თურქეთში მოკლეს.[2] მის მკვლელობამდე ტაჯიკეთის სასამართლომ ჯგუფის წევრებს, ძალაუფლების ხელში ჩაგდების მცდელობის ბრალდებით, 17-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. პრეზიდენტის ოპონენტებმა ხელისუფლება ქუვატოვის მკვლელობის ორგანიზებაში დაადანაშაულეს.[3] ქუვატოვის მკვლელობის შემდეგ, ჯგუფმა ახალ ლიდერად შაროფიდინ გადოევი აირჩია.[4]

დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ, 2016 წლის 31 იანვარს ჯგუფმა პოლიტიკური კომიტეტის ყოველწლიური სხდომა გამართა და პოლიტიკური მოძრაობის თავმჯდომარედ სუჰრობ ზაფარი, მის მოადგილედ კი ჰუსეინ აშუროვი აირჩია. ზოგიერთი ტაჯიკი აქტივისტი ხანგრძლივი ვადით დააპატიმრეს ქუვატოვის ჯგუფთან სავარაუდო კავშირის გამო. 2015 წლის მარტში სამი პირი ჩასვეს ციხეში 16-17 წლის ვადით; მათ ბრალად „ჯგუფი 24“-თან კავშირი დასდეს. 2015 წლის აპრილში კიდევ 2 პირი დააკავეს ტაჯიკეთში „ჯგუფი 24“-ის აქტივობების ორგანიზების ბრალდებით და 3 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს.[5]

2016 წლის 23 თებერვალს რადიო თავისუფლება აქვეყნებს სტატიას, სადაც ნათქვამია, რომ ტაჯიკური ოპოზიციური მოძრაობის „ჯგუფი 24“ წევრი შაბნამ ჰუდოიდოდოვა ბელარუსის ციხიდან გაათავისუფლეს, სადაც ის 8 თვის განმავლობაში იმყოფებოდა. მინსკში მოქმედი ადამიანის უფლებათა დაცვის ორგანიზაცია რადიო თავისუფლებას აწვდის ინფორმაციას, რომ ჰუდოიდოდოვა გაათავისუფლეს 22 თებერვალს, მას შემდეგ, რაც მას ლტოლვილის სტატუსი მიანიჭეს.[6]

„Amnesty International“ თავის 2017/18 წლების ანგარიშში ტაჯიკეთის შესახებ წერს, რომ აკრძალული ოპოზიციური ჯგუფების, როგორებიცაა ტაჯიკეთის ისლამური აღორძინების პარტია და ჯგუფი 24, ათობით წევრი და ასოცირებული პირი ეძებს საზღვარგარეთ თავშესაფარს. პარტიისა და ჯგუფის აქტივისტები საზღვარგარეთ მართავენ მშვიდობიან საპროტესტო აქციებს, საერთაშორისო და შეხვედრებსა და კონფერენციებს და ამის გამო, პოლიცია და უსაფრთხოების სამსახური აკავებს, აპატიმრებს და ხშირად ცემს ტაჯიკეთში დარჩენილ მათ ნათესავებს, მათ შორის მოხუცებსა და ბავშვებს.[7]

„Human Rights Watch“ თავის 2018 წლის ანგარიშში ტაჯიკეთის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება თვითნებურად აკავებს და აპატიმრებს „ჯგუფი 24“-ის წევრების და ჯგუფთან ასოცირებული პირების ნათესავებს ტაჯიკეთში. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ხელისუფლება რეგულარულად ავიწროვებს საზღვარგარეთ მყოფი ოპოზიციისა და კრიტიკოსების ნათესავებს ტაჯიკეთში. 2017 წლის იანვარში, ხალტონის პროვინციის მცხოვრები საიდ ზიოიევი დააპატიმრეს და 2014 წლის ნოემბერში, რუსეთის ქალაქ ეკატერინბურგში, „ჯგუფი 24“-ის შეხვედრაში მონაწილეობის გამო 7 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს.[8] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ტაჯიკეთის შესახებ წერს, რომ საიდ ზიოიევის ადვოკატი აცხადებდა, რომ ვიდეო, რომლის საფუძველზეც განაჩენი იქნა გამოტანილი, 2014 წლის 30 სექტემბერს იყო გადაღებული, როდესაც „ჯგუფი 24“ ჯერ კიდევ არ იყო გამოცხადებული კანონგარეშედ. მიუხედავად ამისა, ზიოიევი სისხლის სამართლის კოდექსის ორი მუხლით გაასამართლეს. გადაწყვეტილება მან უზენაეს სასამართლოში გაასაჩივრა, მაგრამ გადაწყვეტილება ჯერ-ჯერობით მიღებული არ არის.[9]

რადიო თავისუფლება 2018 წლის 10 აპრილის სტატიაში წერს, რომ ტაჯიკეთის ხელისუფლებამ თურქეთს დაკავებული ოპოზიციური პოლიტიკოსების ექსტრადირების თხოვნით მიმართა. სტამბოლში, 2018 წლის 19 მარტს „ჯგუფი 24“-ის ლიდერი სუჰრობი ზაფარი და ორგანიზაციის კიდევ ერთი წევრი ნასიმ შარიფოვი დააკავეს. 23 მარტს, „Human Rights Watch“-ის მკვლევარის ინფორმაციით, თურქეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ დაკავებულების შესაძლო ექსტრადირება იმ მიზეზით გადადო, რომ ისინი ტაჯიკეთში შესაძლოა წამების მსხვერპლნი გამხდარიყვნენ. თურქეთში ტაჯიკეთის საელჩოსა და ტაჯიკეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ოფიციალური პირები რადიო თავისუფლებასთან საუბარში აცხადებდნენ, რომ მათ არ ჰქონდათ არანაირი ინფორმაცია არავითარი ორი პოლიტიკოსის შესახებ.[10]

[1] Radio Liberty / Radio Free Europe; SMS services down in Tajikistan after protest calls; 10 October, 2014; available at: https://www.rferl.org/a/tajikistan-sms-internet-group-24-quvatov-phone-message-blockage-dushanbe/26630390.html [accessed 1 August 2018]

[2] BBC; Tajik opposition leader Kuvatov shot dead in Turkey; 1 March, 2015; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31760810 [accessed 1 August 2018]

[3] Radio Liberty / Radio Free Europe; Tajik activists jailed for ties to banned opposition group; 9 April, 2015; available at: https://www.rferl.org/a/tajikisatn-jails-two-activists-group-24-quvatov/26946831.html [accessed 1 August 2018]

[4] Radio Liberty / Radio Free Europe; Tajik opposition group 24 news leaders after Quvatov’s Assassination; 12 March, 2015; available at: https://www.rferl.org/a/tajikistan-group-24-quvatov-leadership-new-exile/26898048.html [accessed 1 August 2018]

[5] Radio Liberty / Radio Free Europe; Tajik activists jailed for ties to banned opposition group; 9 April, 2015; available at: https://www.rferl.org/a/tajikisatn-jails-two-activists-group-24-quvatov/26946831.html [accessed 1 August 2018]

[6] Radio Free Europe/Radio Liberty, Tajik opposition activist released from custody in Belarus, 23 February 2016, available at:

[accessed 1 August 2018]

[7] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Tajikistan, 22 February 2018, available at:

[accessed 1 August 2018]

[8] Human Rights Watch, World Report 2018 – Tajikistan, 18 January 2018, available at:

[accessed 1 August 2018]

[9] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Tajikistan, 20 April 2018

 (accessed on 1 August 2018)

[10] Radio Free Europe/Radio Liberty, Tajikistan seeks extradition of two opposition politicians from Turkey, 10 April 2018, available at:

[accessed 1 August 2018]