ეგვიპტე. შერეული ოჯახების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ივლისი, 2020

აშშ-ის კონგრესის ბიბლიოთეკის ვებ-გვერდზე მოცემულია ანგარიში 29 მუსლიმური ქვეყნის შესახებ, სადაც რელიგიათაშორისი ქორწინება, რაიმე ფორმით შეზღუდული ან აკრძალულია. ეგვიპტის შემთხვევაში, კონგრესის ინფორმაციით, ეგვიპტურ კანონმდებლობაში არ არსებობს პირდაპირი შეზღუდვა აღნიშნული ტიპის ქორწინებების შესახებ. თუმცა, რახან ეგვიპტის კონსტიტუციის 2 მუხლის თანახმად, კანონმდებლობის მთავარი წყარო ისლამია, საოჯახო საქმეებიც სწორედ ისლამური კანონების შესაბამისად გვარდება. რელიგიური „ფატვას“ (დეკრეტი) მიხედვით, რომელიც გამოქვეყნებულია Dar al ifta’a al Massriyah-ის (ოფიციალური სამთავრობო ორგანო, რომელიც რელიგიურ საკითხებზე კანონებს იმუშავებს) მიერ, მუსლიმ მამაკაცს, კონკრეტულ შემთხვევაში, უფლება აქვს, იქორწინოს არა-მუსლიმ ქალზე. აღნიშნული  ნებადართულია მხოლოდ მაშინ, როდესაც მომავალი ცოლი „აბრაამისეული რელიგიებიდან“ ერთ-ერთის მიმდევარია (ისლამი, ქრისტიანობა და იუდაიზმი). მუსლიმ მამაკაცს არ შეუძლია ცოლად მოიყვანოს ათეისტი. რაც  შეეხება მუსლიმ ქალებს, ფატვას და შარიათის კანონების მიხედვით, მათ აკრძალული აქვთ იქორწინონ არა-მუსლიმ მამაკაცზე.[1]

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტის 2019 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ აღნიშნულია, რომ ქვეყანაში ქორწინებები რეგულირდება მეუღლეების რელიგიების შესაბამისი პირადი სტატუსების კანონით. მაგალითად, ორი მუსლიმი პირის ქორწინებას აწესრიგებს მუსლიმთა პირადი სტატუსების შესახებ კანონი, ორ ქრისტიანს შორის – კოპტური მართლმადიდებლური ეკლესიის მიერ შემუშავებული პირადი სტატუსების კანონი, ხოლო იუდაიზმის მიმდევრებისთვის – ებრაელთათვის განკუთვნილი პირადი სტატუსების კანონი. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ქვეყანაში ნებადართულია მუსლიმი მამაკაცის არა-მუსლიმ ქალზე ქორწინება და, აღნიშნულ შემთხვევაში, ქალს არ უწევს ისლამზე კონვერტაცია. მუსლიმ ქალს კი, არა-მუსლიმ მამაკაცზე დაქორწინება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია, თუ მომავალი ქმარი ისლამს მიიღებს. რაც შეეხება ქრისტიანებს, ზოგადად, კოპტური მართლამდიდებლური ეკლესია მხოლოდ ერთი რელიგიური დენომინაციის მიმდევარ პირებს (მაგ. ორ კოპტს) აქორწინებს.

ქვეყანაში არ არსებობს სამოქალაქო ქორწინების პროცედურა და ყველა მოქმედი რელიგიური  ინსტიტუცია აღნიშნული ცნების წინააღმდეგია. საზღვარგარეთ შემდგარი სამოქალაქო ქორწინებები ეგვიპტის მიერ მხოლოდ მაშინ იქნება აღიარებული, თუ ის თავსებადია ადგილობრივ პირადი სტატუსების შესახებ კანონთან. მაგალითად, თუ მუსლიმი ქალი სამოქალაქო ქორწინების პროცედურის მეშვეობით, იქორწინებს არა-მუსლიმ მამაკაცზე ავსტრალიაში, აღნიშნული ქორწინება ეგვიპტეში კანონიერად არ ჩაითვლება.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ შარიათის მიხედვით, რომელსაც ეგვიპტური კანონმდებლობა ეფუძნება, მუსლიმ ქალებს არ აქვთ უფლება, იქორწინონ არა-მუსლიმ მამაკაცზე. შესაბამისად, აღნიშნული წყვილების შემთხვევაში, მამაკაცმა უნდა მიიღოს ისლამი, რის შემდეგად შეეძლება მუსლიმ ქალზე ქორწინება. რაც შეეხება ქრისტიან და იუდეველ ქალებს, მუსლიმ მამაკაცთან დაქორწინების შემთხვევაში, მათ არ სჭირდებათ ისლამზე კონვერტაცია.

ანგარიშის მიხედვით, განქორწინების შემთხვევაში, დედას ეძლევა მეურვეობა საკუთარ ვაჟებზე 10, ხოლო გოგონებზე – 12 წლის ასაკამდე. აღნიშნული წესი არ მოქმედებს, როდესაც ერთ-ერთი მშობელი მუსლიმია, ხოლო მეორე – არა-მუსლიმი, რადგან ამ შემთხვევაში, ბავშვებზე მეურვეობა პირდაპირ, მხოლოდ მუსლიმ მშობელს გადაეცემა.[3]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Minority Rights International“ ეგვიპტელი უმცირესობების შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში წერდა, რომ შერეული რელიგიათაშორისი ქორწინებების შემთხვევაში, შარიათზე დაფუძნებული ეგვიპტური კანონმდებლობა დისკრიმინაციულია და, როგორც წესი, მუსლიმ მხარეებს გაცილებით ფართო უფლებებს ანიჭებს. მაგალითად, თუ დაქორწინებულ მუსლიმ მამაკაცსა და ქრისტიან ქალს სურთ განქორწინება, შვილებზე მეურვეობა მუსლიმ მამას დარჩება, რადგან ქრისტიანობა მიჩნეულია, როგორც მუსლიმ ბავშვებზე ნეგატიური გავლენის რისკის მქონე ფაქტორი. ერთადერთი შერეული ტიპის ქორწინება, რომელსაც შარიათი კანონიერად ცნობს, არის მუსლიმ მამაკაცსა და არა-მუსლიმ ქალს შორის. მუსლიმი ქალის ცოლად შესართავად, ქრისტიანმა მამაკაცმა ჯერ ისლამი უნდა მიიღოს. ბუნდოვანია არა-მუსლიმი ქალისა და მუსლიმი მამაკაცის შემთხვევაში, ცოლისა და შვილების მემკვიდრეობის შესახებ სიტუაცია, რადგან დამოკიდებულია ისლამის კონკრეტულ ინტერპრეტაციაზე, რომელთაგან ზოგიერთის მიხედვითაც, მხოლოდ მუსლიმს შეუძლია მუსლიმის მემკვიდრე გახდეს.[4]

Freedom House-ის ეგვიპტის შესახებ 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, რელიგიურ კუთვნილებაზე დამოკიდებული პირადი სტატუსების შესახებ კანონები ქალებს დისკრიმინაციულ მდგომარეობაში აყენებს ქორწინების, განქორწინების და შვილების მეურვეობაზე საკითხების გადაწყვეტისას. ამას გარდა, მუსლიმ ქალებს კანონი არ აძლევს საშუალებას, დაქორწინდნენ არა-მუსლიმ მამაკაცზე.[5]

[1] US Library of Congress – “Prohibition of Interfaith Marriage”;  updated on 29 August 2019; available at https://www.loc.gov/law/help/marriage/interfaith-prohibition.php#egypt [accessed 16 July 2020]

[2] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade – “DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT EGYPT”; published on 17 June 2019; available at

[accessed 16 July 2020]

[3] United States Department of State – “2019 Report on International Religious Freedom: Egypt”; published on 10 June 2020; available at

[accessed 16 July 2020]

[4] Minority Rights International – report “Justice Denied, Promises Broken: The Situation of Egypt’s Minorities Since 2014”; published in January 2019; available at

[accessed 16 July 2020]

[5] Freedom House – “Freedom in the World 2020 – Egypt” published in March 2020; available at

[accessed 16 July 2020]

პაკისტანი. ათეისტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ივლისი, 2020

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი პაკისტანში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების  შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ პაკისტანის კონსტიტუციის თანახმად, ისლამი სახელმწიფო რელიგიაა და ქვეყანაში მოქმედი ნებისმიერი კანონი აუცილებლად თავსებადი უნდა იყოს მასთან. ასევე, კონსტიტუციის მიხედვით, „კანონის, საჯარო წესრიგისა და მორალის ფარგლებში, ნებისმიერ მოქალაქეს აქვს უფლება ჰქონდეს, აღასრულოს და პროპაგანდა გაუწიოს საკუთარ რელიგიას“.

აშშ-ის მთავრობის გათვლებით, პაკისტანის მოსახლეობა 210.8 მილიონ პირს შეადგენს, რომელთაგან 96% სუნიტური ან შიიტური ისლამის მიმდევარია. დანარჩენი 4%-ში შედიან: აჰმადიები (რომელთაც ქვეყნის კანონმდებლობა მუსლიმებად არ მიიჩნევს); ჰინდუსები; ქრისტიანები; ზოროასტრიზმის მიმდევრები; ბაჰა’ისტები; სიკჰები; ბუდისტები; კალაშები; კიჰალები და ჯაინები.

ანგარიშის მიხედვით, მიმდინარე საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში, სასამართლოები კვლავ აგრძელებდნენ „ღვთისგმობის“ კანონების საფუძველზე პირთა დასჯას. აღნიშნული დანაშაულისთვის სასჯელი უვადოდ თავისუფლების აღკვეთას, ხოლო ზოგიერთ განსაკუთრებულ შემთხვევაში (მაგალითად, წინასწარმეტყველი მუჰამედის შეურაცხყოფისთვის)  – სიკვდილით დასჯასაც ითვალისწინებს. ადგილობრივი სამოქალაქო აქტივისტებისა და ორგანიზაციების ინფორმაციით, სულ მცირე 84 პირი დააპატიმრეს ღვთისგმობისათვის, რომელთაგან სულ მცირე 29 შემთხვევაში, სასჯელის ზომად სიკვდილით დასჯა განისაზღვრა (გასულ წელს აღნიშნული მაჩვენებელი, შესაბამისად, 78 და 28-ს წარმოადგენდა). აღსანიშნავია, რომ პრაქტიკაში, პაკისტანის მთავრობას, უშუალოდ ზემოხსენებული დანაშაულისთვის სიკვდილით ჯერ არავინ დაუსჯია. ანგარიშში ასევე მოცემული იყო რამდენიმე შემთხვევა, როდესაც ქვეყნის უზენაესმა სასამართლომ გააუქმა ქვედა ინსტანციების გადაწყვეტილება, რომელთა მიმართ პირებს, ღვთისგმობის დანაშაულისთვის სხვადასხვა სასჯელი, მათ შორის – სიკვდილით დასჯა ჰქონდა მისჯილი.

არასამთავრობო ორგანიზაციები = გამოხატავდნენ აღშფოთებას იმის თაობაზე, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოები, ხშირად უგულებელყოფდნენ ელემენტარულ მტკიცებულებათა სტანდარტებს, როდესაც საქმე ეხებოდა ღვთისგმობის შემთხვევებს. ასევე, ისინი აცხადებდნენ, რომ შესაბამისი სამსახურები ხშირად ვერ ახერხებდნენ რელიგიური უმცირესობების დაცვას სოციალური ძალადობის დროს, რაც ხშირად განპირობებული იყო დამნაშავეთა მიმართ შიშით, არასაკმარისი რაოდენობის ოფიცრებით და ა.შ. აღნიშნული დანაშაულის ჩამდენი პირები, ხშირად, არანაირ სამართლებრივ პასუხისმგებლობას არ ექვემდებარებოდნენ, რადგან ქვეყანაში გავრცელებული იყო კორუფცია, ქრთამის აღების შემთხვევები, ზეწოლა მსხვერპლებზე, რომ მათ არ ეჩივლათ პოლიციაში და ა.შ.

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ შეირაღებული ექსტრემისტული ჯგუფები, რომლებიც როგორც პაკისტანის, ასევე – აშშ-ის მთავრობების მიერ ტერორისტულ ორგანიზაციებად არიან გამოცხადებულნი, აგრძელებდნენ თავდასხმების მოწყობას რელიგიურ უმცირესობებზე, განსაკუთრებით კი – ჰაზარა შიიტ მუსლიმებზე. თუმცა, გასულ წლებთან შედარებით, აღნიშნული ხასიათის თავდასხმების ინტენსივობამ იკლო.[1]

აშშ-ის რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია სპეციალურ ანგარიშში პაკისტანის ღვთისგმობის კანონების შესახებ წერდა, რომ პაკისტანის სისხლის სამართლის კოდექსის 295-298 მუხლები უკრძალავს პირებს, მოიმოქმედონ ვერბალური ან არა ვერბალური მოქმედებები, რომლებიც შეურაცხყოფას აყენებს რწმენასა და რელიგიას. აღნიშნული კანონები ასევე ვრცელდება ყურანის ფიზიკურად ხელშესახებ წიგნებზე და სხვა რელიგიურ ტექსტებზე; თაყვანისცემის ადგილებზე; წინასწარმეტყველი მუჰამედის რეპუტაციაზე და სხვა რელიგიურ სიმბოლიკაზე. მტკიცების ტვირთი, ღვთისგმობის ფაქტების შემთხვევაში, მინიმალურია. ამას გარდა, აღნიშნულ კანონებს პაკისტანში იყენებენ რელიგიური კონვერტაციის და პროზელიტიზმის შესაზღუდად და, ასევე – მათი კრიმინალიზებისთვის.

პაკისტანელები, მათ შორის ბავშვები და მენტალურად დაავადებული პირები, წარსულში ფორმალურად არაერთხელ გამხდარან ღვთისგმობის კანონების საფუძველზე ბრალდების ობიექტები. მიზეზებს შორის იყო შემდეგი შემთხვევებიც: ყურანის ან სხვა რელიგიური ტექსტის ფიზიკური დაზიანება (თუნდაც, უნებლიედ); ისეთი ტიპის ტექსტური შეტყობინების მიღება ან გაგზავნა, რომელიც მიიჩნევა ისლამური რწმენის ან წინასწარმეტყველი მუჰამედის შეურაცხმყოფლად; კონკრეტული ტექსტების ატვირთვა პირად ბლოგებზე, არა-მუსლიმურ ვებ-გვერდებზე ან სოციალურ ქსელ Facebook-ზე, რომლებიც შესაძლოა, ისლამს შეურაცხყოფდეს; პირად საუბარში ისეთი კომენტარების გაკეთება, რომლებიც  თავის ბუნებიდან გამომდინარე, შესაძლებელია ჩაითვალოს  ღვთისგმობა და რომლის დამტკიცებად მოწმის ჩვენებითაა შესაძლებელი და  ა.შ.

კომისიის ინფორმაციით, დღევანდელი მდგომარეობით, პაკისტანში სულ მცირე 80 პირია პატიმრობაში ღვთისგმობის კანონების გამო. მათგან ბევრს სიკვდილი აქვს მისჯილი, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ პაკისტანის მთავრობის აღნიშნული დანაშაულისთვის პრაქტიკაში სიკვდილით, ჯერჯერობით არავინ დაუსჯია.

ანგარიშში მოცემულია კონკრეტული, ინდივიდუალური ქეისები, სადაც პირები ღვთისგმობის კანონების გამო, სისხლისსამართლებრივ დევნას დაექვემდებარნენ. გთავაზობთ რამდენიმე მათგანს:

  • 2019 წლის 29 ივნისს, პაკისტანის შესაბამისმა სამსახურებმა დააკავეს მუშთაქ და ნომან აგჰარები, ქრისტიანი თინეიჯერები პენჯაბის შტატიდან, რადგან მათ, სავარაუდოდ, ელექტრონული შეტყობინების სახით მიიღეს წინასწარმეტყველი მუჰამედის ამსახველი ფოტოები. იგივე სამსახურებს არანაირი ნაბიჯი არ გადაუდგამთ გამგზავნი პირის – ბილალ აჰმადის პასუხისგებაში მისაცემად, რომელიც მუსლიმია.
  • 2019 წლის 27 მაისს სინდჰის პროვინციაში დააკავეს რამეშ კუმარი, ჰინდუსი ვეტერინარი, რადგან ადგილობრივმა სასულიერო პირმა განაცხადა, რომ კუმარი ჰყიდდა მედიკამენტებს, რომლებიც შეფუთული იყოს იმ ფურცლებით, რომლებზეც დატანილი იყო ისლამური ტექსტები. მისი დაპატიმრების შემდეგ, ადგილი ჰქონდა დაპირისპირებებს და ადგილობრივმა ბრბომ, გავრცელებული ცნობებით, დააზიანა სულ მცირე 3 ჰინდუსის მაღაზია. კუმარი წინასწარ პატიმრობაშია და ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, უვადოდ პატიმრობა ემუქრება.
  • 2017 წლის ივნისში, ბაჰავალპურის ანტი-ტერორისტულმა სასამართლომ შიიტ მუსლიმს – ვინმე თაიმოორ რაზას ღვთისგმობის საფუძველზე სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. რაზამ, სავარაუდოდ, შეურაცხყოფა მიაყენა წინასწარმეტყველ მუჰამედს სოციალურ ქსელ Facebook-ზე. ის გახდა პაკისტანში პირველი პირი, რომელსაც სოციალურ ქსელში კომენტარისთვის სასჯელის უმაღლესი ფორმა მიესაჯა. [2]

არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International პაკისტანის შესახებ 2019 წლის ანგარიშში წერდა, რომ გარკვეული რელიგიური უმცირესობები განიცდიდნენ თავდასხმებს არასამთავრობო აქტორების მხრიდან, ასევე – ისინი ექვემდებარებოდნენ ე.წ. „ღვთისგმობის“ შესახებ კანონებს. მაგალითად, დეკემბერში ჯუნაიდ ჰაფეეზს – პროფესორს, რომელიც ბრალდებული იყოს ღვთისგმობაში, მულთანის სასამართლომ სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. ის 2013 წლიდან მოყოლებულ პატიმრობაში იყო და მეტიც, დროის უმეტესი ნაწილი იზოლირებულ საკანში, მარტომ გაატარა. ამას გარდა, სექტემბერში ქ. გჰოტკიში ერთ-ერთი სკოლის დირექტორი – ნაუთან ლალი, ასევე ღვთისგმობის ბრალდებით ბრალი წაუყენეს მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთი რელიგიური ლიდერის მიერ ანგაჟირებულმა ბრბომ ადგილობრივი ჰინდუსური ტაძარი დაარბია და თავს დაესხა ჰინდუსი მოსახლეობის ქონებას.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch-ის პაკისტანში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, პაკისტანში ქალები, რელიგიური უმცირესობის წარმომადგენლები და ტრანსგენდერი პირები კვლავ იყვნენ ძალადობის ქვეშ და განიცდიდნენ დისკრიმინაციას, ხოლო მთავრობა, როგორც წესი, ვერ უზრუნველყოფდა მათ ადექვატურ დაცვას ან დამნაშავეების სათანადოდ დასჯას.

პაკისტანის მთავრობა არც ცვლიდა ან აუქმებდა ქვეყანაში მოქმედ “ღვთისგმობის“ შესახებ კანონებს, რომლებიც წარმოადგენდნენ გარკვეულ ქვეტექსტს როგორც რელიგიურ უმცირესობებზე ძალადობისთვის, ასევე – პირთა თვითნებური დაკავებისა და მათი სამართლებრივი დევნისთვის. აღნიშნული კანონების საფუძველზე, ასობით პირი იქნა დაკავებული (მათ შორის უმრავლესობა, რელიგიური უმცირესობის წარმომადგენელი იყო) ხოლო მათგან 40 პირი დღესაც სიკვდილმისჯილთა რიგებში იმყოფებოდა. მაგალითად, აპრილში, პენჯაბის შტატში ტანსაცმლით მოვაჭრე დააკავეს მას შემდეგ, რაც ადგილობრივმა რელიგიურმა ლიდერებმა და სხვა მოვაჭრეებმა, მას ბრალი დასდეს ღვთისგმობაში. მაისში, სინდჰის ერთ-ერთ ქალაქში ადგილი ჰქონდა მასშტაბურ არეულობას, რაც გამოწვეული იყო იმით, რომ ღვთისგმობის ბრალდებით დააპატიმრეს ჰინდუსი ვეტერინარი, რადგან მან წამალი, სავარაუდოდ იმ ქაღალდში შეფუთა, რომელზეც ყურანიდან ნაწყვეტები იყო დატანილი.[4]

[1] United States Department of State – “2019 Report on International Religious Freedom: Pakistan”; published in June 2020; available at

[accessed 14 July 2020]

[2] USCIRF – POLICY UPDATE: PAKISTAN’S BLASPHEMY LAW; published in October 2019; available at

[accessed 14 July 2020]

[3] Amnesty International – “Human Rights in Asia-Pacific; Review of 2019 – Pakistan”; published on 30 January 2020; available at

[accessed 14 July 2020]

[4] Human Rights Watch – “World Report 2020 – Pakistan”; published on 14 January 2020; available at

[accessed 14 July 2020]

ეგვიპტე. ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებული პირების მიმართ დამოკიდებულება. ივნისი, 2020

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ ეგვიპტის კონსტიტუციით რწმენის თავისუფლება აბსოლუტურ უფლებადაა აღიარებული და რელიგიური რიტუალების აღსრულების უფლება ე.წ. „წიგნიერი“ რელიგიებისთვის კანონითაა დარეგულირებული. ეგვიპტის უზენაესი კანონი ადგენს, რომ ყველა მოქალაქე კანონის წინაშე თანასწორია და დაუშვებელია დისკრიმინაცია რელიგიის, რწმენის, სქესის, წარმოშობის, რასის თუ სხვა ნიშნით. კონსტიტუცია ასევე ადგენს, რომ ისლამი სახელმწიფო რელიგიაა და ისლამური შარიათის პრინციპები არის კანონმდებლობის ძირითადი წყარო. მთავრობა ოფიციალურად აღიარებს სუნიტურ ისლამს, ქრისტიანობას და იუდაიზმს და მათ მიმდევრებს ანიჭებს უფლებას, საჯაროდ აღასრულონ საკუთარი რწმენა და ააშენონ სალოცავები.

ეგვიპტის კონსტიტუცია, ისევე როგორც სამოქალაქო და სისხლის სამართლის კოდექსი არ კრძალავს არც ისლამისგან განდგომას და არც სხვა რელიგიის ქადაგებას. კანონი ადგენს, რომ პირს შეუძლია შეიცვალოს რელიგია; მიუხედავად ამისა, მთავრობა აღიარებს მხოლოდ სხვა რელიგიიდან ისლამზე კონვერტაციას და არა პირიქით. მთავრობა ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტაციას აღიარებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ პირი მუსლიმად არ დაბადებულა და მოგვიანებით კონვერტირდა ისლამზე. იმ შემთხვევაში, როდესაც არა მუსლიმად დაბადებული და შემდეგ ისლამზე კონვერტირებული პირი კვლავ იცვლის რელიგიას და ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირდება, მისი არასრულწლოვანი და ხშირად სრულწლოვანი შვილებიც, რომლებიც მცირეწლოვნები იყვნენ, როდესაც მშობლები ისლამზე კონვერტირდნენ, რჩებიან მუსლიმებად. ბავშვებს, როდესაც ისინი 18 წლის ასაკს მიაღწევენ, აქვთ უფლება, კონვერტირდნენ ქრისტიანობაზე და კონვერტაცია პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტშიც ასახონ.

შარიათის კანონებიდან გამომდინარე, ეგვიპტის კანონმდებლობით, მუსლიმ ქალს არ აქვს უფლება არა მუსლიმ კაცზე დაქორწინდეს. არა მუსლიმი კაცი, რომელსაც სურს მუსლიმ ქალზე დაქორწინება, უნდა კონვერტირდეს ისლამზე. ქრისტიან და იუდეველ ქალს შეუძლია კონვერტაციის გარეშე დაქორწინდეს მუსლიმ მამაკაცზე. დაქორწინებული არა მუსლიმი ქალი თუ კონვერტირდება ისლამზე, უნდა დაშორდეს თავის არა მუსლიმ ქმარს თუ ის უარს განაცხადებს ისლამზე კონვერტაციაზე.[1]

დიდი ბრიტანეთის გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი თავის უკანასკნელ ანგარიშში ეგვიპტეში ქრისტიანების შესახებ, რომელიც 2017 წელსაა გამოქვეყნებული, წერს, რომ ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტაცია, ზოგადად, ოფიციალურად სანქცირებული ძალადობის, დაკავების ან თვალთვალის საბაბს არ წარმოადგენს. მიუხედავადა ამისა, ისლამიდან კონვერტირებულები აწყდებიან მნიშვნელოვან სოციალურ დისკრიმინაციას, რაც გამოიხატება ოჯახისა და საზოგადოების მხრიდან უარყოფით, განდევნით და ხანდახან ძალადობითაც. ასეთი დისკრიმინაციული მიდგომა უფრო მწვავეა ღარიბ და პერიფერიულ ზონებში, სადაც უფრო კონსერვატიული და მკაცრი მიდგომებია. დისკრიმინაციის ხარისხი უფრო მაღალია თუ კონვერტირებული პირი ასევე ქადაგებს ახალ რელიგიას. ისლამიდან კონვერტირებული პირის მიმართ ოფიციალური დისკრიმინაციის რისკი საშუალოა. როგორც წესი, ისინი კონვერტაციის ფაქტს ოფიციალურად ვერ ასახავენ პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტში, რასაც ნეგატიური შედეგები ახლავს როგორც მათთვის, ასევე მათი შვილებისთვის.

ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ურბანულ ზონებში, სახელმწიფოს აქვს სურვილი და შესაძლებლობა კოპტები დაიცვას და ზოგადად, ასეც იქცევა. კოპტებს, ვინც ძალადობას ან შევიწროვებას აწყდება, აქვთ საშუალება მიმართონ პოლიციას. სისის მთავრობის პირობებში, კოპტების მიმართ ძალადობაზე რეაგირება უსაფრთხოების სამსახურებისთვის მათივე ინტერესის საგანს წარმოადგენს. მიუხედავად ამისა, სოციალურმა დისკრიმინაციამ შესაძლოა გავლენა იქონიოს კოპტების დაცვის ხარისხზე.[2]

[1] USDOS – US Department of State: 2019 Report on International Religious Freedom: Egypt, 10 June 2020

 (accessed on 17 June 2020)

[2] UK Home Office: Country Policy and Information Note Egypt: Christians, July 2017

 (accessed on 17 June 2020)

ერაყი. შიიტურ-სუნიტური შერეული ოჯახები. აპრილი, 2020

შიიტებსა და სუნიტებს შორის ოჯახური კავშირი ერაყში ტაბუდადებულ თემას არ წარმოადგენს, მეტიც, მსგავს კავშირებს ხანგრძლივი ისტორია აქვს. მსგავსი ქორწინებები ერაყში მისაღებში, თუმცა მაინც დიდი მნიშვნელობა აქვს არსებულ გარემოებებს, განსახლების არეალსა თუ პირად ურთიერთობებს ოჯახსა და საზოგადოებასთან. 2011 წელს, ავსტრალიის ლტოლვილთა ტრიბუნალი წერდა, რომ 2006-2007 წლებში, მაშინ როდესაც კონფესიათა შორის დაპირისპირება ინტენსიურ ფაზაში იყო, შერეული ქორწინებები მიუღებელი გახდა და მსგავს კავშირში მყოფი პირები რიკის ქვეშ აღმოჩნდენ. აღნიშნულ პერიოდში წყვილებს აიძულებდნენ დაშორებულიყვნენ ან ოფიციალურად გაეფორმებინათ განქორწინება.

ასობით წლის მანძილზე შერეული ოჯახები მიღებული იყო, მათ შორის ბაღდადშიც. არ არსებობს ოფიციალური სტატისტიკა შერეული ოჯახების რაოდენობის შესახებ, თუმცა, ზოგიერთი წყარო ვარაუდობს, რომ ერაყში ქორწინებების მესამედი შერეულია (2 მილიონი). შერეული ქორწინებები ხშირი იყო სადამის რეჟიმის პერიოდშიც. ინტეგრირებული რეგიონული საინფრომაციო წყაროების მიხედვით, მილიონობით ერაყელი ბავშვი სწორედ შერეულ ოჯახშია გაზრდილი. მათ პრობლემა არ ექმნებოდათ 2006 წლამდე, სანამ კონფესიურმა დაპირისპირებებმა თავისი გავლენა არ იქონიეს აღნიშნულ ფენომენზე.  უნდა აღინიშნოს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე შემთხვევა დაფიქსირდა შერეული ოჯახების შევიწროებისა 2006-2007 წლების განმავლობაში, 2008-2011 წლებში ასეთ ფაქტებს უკვე ადგილი არ ჰქონდა.[1]

2009 წელს ერაყის ხელისუფლება გამოვიდა ინიციატივით, შეეთავაზებინა შიიტებისა და სუნიტებისთვის დაახლოებით 2,000 დოლარის ექვივალენტი ერაყული დინარი, რათა მათ მეუღლე სხვა სექტის წარმომადგენლებს შორის ეპოვათ. ეს იყო მცდელობა, განეიტრალებულიყო ის კონფესიური დაპირისპირებები, რომლებიც ქვეყნისთვის მოცემული პერიოდისთვის იყო განსაკუთრებით პრობლემური.[2] ერაყში მთავრობის მხრიდან შერეული (სუნიტ და შიიტ მუსლიმებს შორის) ქორწინების დაფინანსების და ახალდაქორწინებულ წყვილთათვის ფულადი ბონუსების გადაცემის შესახებ 2009 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერდა საერთაშორისო მედია საშუალება „ტელეგრაფი“ (The Telegraph). სტატიის მიხედვით, მთავრობამ წამოიწყო პროგრამა, რომელიც ხელს უწყობდა ქორწინებებს სუნიტ და შიიტ მუსლიმებს შორის. აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში, უკვე ჩატარებული იყო 15 მასობრივი ქორწილი, რომელთა ფარგლებშიც 1700-მდე წყვილმა იქორწინა და, ფინანსური წახალისების სახით, 2000 ამერიკული დოლარი მიიღო.

სტატიის მიხედვით, წინა წლებში ძალადობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებლის გამო, ერაყში კონფესიათაშორისი ქორწინებები საკმაოდ გაიშვიათებული იყო და მთავრობის ეს ნაბიჯი, სწორედ ამ კუთხით სიტუაციის დასტაბილურებას ემსახურებოდა. გამოცემასთან ინტერვიუში შიიტი მოძღვარი ამბობდა, რომ გასული წლების განმავლობაში, ოჯახები უფრთხოდნენ შერეული ტიპის ქორწინებებზე თანხმობას, რადგან არსებობდა ობიექტური შიში ორივე ისლამური მიმართულების კონსერვატული წარმომადგენლების მხრიდან ძალადობისა, თუმცა, უკანასკნელ ხანებში, სიტუაცია მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. მოძღვრის განცხადებით, გასული ორი თვის განმავლობაში, მან 50-მდე სუნიტი მუსლიმი დააქორწინა, რომელთაგან 20 შერეული ქორწინების შემთხვევა იყო.[3]

მედია საშუალება „Al-Monitor“ 2013 წლის სტატიაში წერდა, რომ ერაყში დაახლოებით 6,5 მილიონი ოჯახი ცხოვრობს და მათგან 2 მილიონი შიიტურ-სუნიტური შერეული ოჯახია.[4]

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საკითხების საბჭო 2018 წლის 29 იანვარს გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში ერაყში სუნიტებსა და შიიტებს შორის შერეული ქორწინების შესახებ წერს, რომ სხვადასხვა წყაროზე დაყრდნობით, შესაძლებელია ითქვას, რომ შიიტებსა და სუნიტებს შორის ქორწინება ერაყში საკმაოდ გავრცელებული ფენომენია. აღნიშნულ საკითხზე მომუშავე კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორი – ჯეიმს გელვინი ამბობს, რომ ერაყის ხელისუფლება „ხელს უწყობდა“ კიდეც სუნიტებსა და შიიტებს შორის შერეულ ქორწინებას, რათა „ჩამოეყალიბებინა ინკლუზიური ერაყელის იდენტობა, გამომდინარე იქიდან, რომ ერაყის კანონმდებლობა ორივე აღნიშნული მიმდინარეობის წარმომადგენლებს მუსლიმებად მიიჩნევს“.

კვლევით დირექტორატთან საუბრისა, „International Crisis Group“-ის პროგრამის დირექტორმა, საკუთარი პირადი გამოცდილებიდან გამომდინარე განაცხადა, რომ „2003 წლამდე, ბაღდადსა და სხვა დიდ ქალაქებში მცხოვრები მოსახლეობა სეკულარული იყო და, შესაბამისად, სუნიტებსა და შიიტებს შორის ქორწინებაც ნორმალურად იყო მიჩნეული“. ალ-ჯაზირას 2014 წლის ერთ-ერთი სტატიის მიხედვითაც, ირკვევა, რომ 2003 წლამდე ერაყში რეგისტირებული ქორწინებების დაახლოებით მესამედი იყო განხსხვავებული რელიგიური მიმდინარეობის წარმომადგენელთა შორის ქორწინებები.

BBC-ის 2016 წლის ერთ-ერთი სტატიის მიხედვით, რომელშიც საუბარია სუნიტი და შიიტი წყვილების შვილებზე, აღნიშნულია, რომ „მიუხადავად იმისა, რომ ერაყში სუნიტურ და შიიტურ მიმდინარეობებს შორის ქორწინებების რიცხვი 2003 წლის შემდეგ საგრძნობლად შემცირდა, ახლანდელი მდგომარეობით ეს საკმაოდ მიღებულია.“ იგივე საკითხზე საუბრობს „Human Rights Watch“ ერაყის პროგრამის უფროსი მკვლევარი, რომლის მიხედვითაც „შერეულ ქორწინებათა რიცხვმა იკლო 2003 წელს, ხოლო აღნიშნულმა კლებამ პიკს მიაღწია 2007 წლის სამოქალაქო ომის დროს, თუმცა, ეს (შერეული ქორწინება) კვლავ ხდება.“ „მიუხედავად გამონაკლისი შემთხვევებისა, შერეული ქორწინებები ერაყში არ წარმოადგენს დაპირისპირების საკითხს“.

რაც შეეხება აღნიშნული საკითხის საკანონმდებლო კუთხით მოწესრიგებას, ანგარიშში საუბარია, რომ ერაყის კონსტიტუცია არის საკმაოდ სეკულარული და არ განსაზღვრავს სხვადასხვა მიმდინარეობის წარმომადგენლების მიმართ განსხვავებულ მოპყრობას. კონსტიტუციის მე-14 მუხლის თანახმად, „ერაყის მოქალაქეები თანასწორნი არიან კანონის წინაშე  მათი სქესის, რასის, ეთნიკური კუთვნილების, წარმოშობის, კანის ფერის, რელიგიური კუთვნილების, კონფესიური კუთვნილების (აღნიშნულში იგულისხმება შიიზმი, სუნიზმი და ა.შ.), ეკონომიკური თუ სოციალური სტატუსის მიუხედავად.“

ხოლო კონსტიტუციის 41-ე მუხლი განსაზღვრავს შემდეგს: „ერაყის მოქალაქეებს შეუძლიათ თავისუფლად განზაღვრონ საკუთარი პირადი სტატუსი (იგულისხმება ქორწინება) საკუთარი რელიგიის, მიმდინარეობის, რწმენისა თუ არჩევანის შესაბამისად და აღნიშნული საკითხი წესრიგდება კანონით“. გარდა ამისა, ყველა აღიარებულ რელიგიურ მიმდინარეობას უფლება აქვს თავად აირჩიოს, რომელ სასამართლოში მოხდება მისი პირადი სტატუსის, მათ შორის ქორწინების, საკითხთა თაობაზე დავების გადაწყვეტა.

შერეულ ქორწინებაში მყოფ პირთა მიმართ დამოკიდებულების შესახებ ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისის 2017 წლის ანგარიშში წერს, რომ ასეთი პირები შეიძლება გახდნენ სამიზნეები, მაგრამ არა განურჩევლად. ერაყში შერეული ქორწინებების ხანგრძლივი ისტორიაა. წყარო საუბრობს ქურთისტანის რეგიონზე, სადაც როგორც მამაკაცი, ასევე ქალი (განსაკუთრებით ქალი) შეიძლება ღირსების აღდგენის მიზნით მკვლელობის ობიექტი გახდეს, როდესაც საუბარია „არასასურველ ქორწინებაზე“; მაგალითად შერეულ ქორწინებაზე სუნიტსა და შიიტს შორის, როდესაც ოჯახები ამის წინააღმდეგნი არიან. წყარო ასევე ამატებს, რომ შესაძლებელია ტომმა ან ოჯახმა დასაჯოს პირი (განსაკუთრებით ქალი) შერეული ქორწინების შემთხვევაში.

წყაროები აღნიშნავენ, რომ შერეული ქორწინებები უფრო პრობლემატური გახდა 2006 წლის შემდეგ, როდესაც კონფესიათა შორის განსხვავება პოლიტიზებული გახდა. პრობლემის ხარისხი კი განსხვავებულია ადგილებსა და ოჯახებს შორის. 2014 წლის თებერვლიდან 2015 წლის მაისამდე პერიოდში ერთ-ერთმა კვლევითმა ორგანიზაციამ აღწერა ოჯახში ძალადობის 1,249 შემთხვევა ქვეყნის 6 პროვინციის მასშტაბით – ბაღდადი, ბასრა, კირკუკი, დოჰუკი, ერბილი და სულეიმანია. მათ შორის 11 ინციდენტის მიზეზი იყო შერეული ქორწინება. ორგანიზაციამ აღწერა შემთხვევები, როდესაც სუნიტურ-შიიტურ წყვილს აიძულეს განქორწინება, როდესაც ქალს ავიწროვებდნენ ქმრის ნათესავები მისი განსხვავებული კონფესიური კუთვნილების გამო და როდესაც, განქორწინების შემდეგ, ბავშვები დატოვეს მამასთან და დედას არ აძლევდნენ მათი ნახვის უფლებას მისი განსხვავებული კონფესიური კუთვნილების გამო.

სახელმწიფოს მხრიდან დაცვის შესაძლებლობის შესახებ, წყაროები წერენ, რომ შერეული ოჯახებისთვის სახელმწიფოს მხრიდან დაცვის რაიმე ფორმის შესახებ ინფორმაციას არ ფლობენ. სახელმწიფო დაცვა ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთათვის თითქმის არ არსებობს. ერაყში არ მოქმედებს ანტი-დისკრიმინაციული კანონი ან რაიმე სხვა კანონი, რომელიც ოჯახში ძალადობას დასჯადს გახდის, გარდა ქურთისტანის რეგიონისა. ასევე, არ არის რაიმე დადგენილება სუნიტურ-შიიტური კავშირებისთვის.[5] [6]

[1] Australian Government Refugee Review Tribunal, Country Advice / Iraq, 21 February 2012, available at:

(accessed: 03.09.2011)

[2] David Piper, Iraqi Program Offering Thousands of Dollars for Mixed Marriages Bears Fruit, July 15, 2009, available at: http://www.foxnews.com/story/2009/07/15/iraqi-program-offering-thousands-dollars-for-mixed-marriages-bears-fruit.html (accessed: 03.09.2011)

[3] The Telegraph: article Iraq gives cash bonuses to Shia and Sunni couples, 6 August 2009 ; available at: https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/5980637/Iraq-gives-cash-bonuses-to-Shia-and-Sunni-couples.html [accessed 7 October 2019]

[4] Bushra Al Mudhafar, IRAQ PULSE, Iraq’s Sunni-Shiite Families Fear Renewed Sectarian Violence, March 25, 2013

available at:http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/03/iraq-mixed-families-fear-violence.html#ixzz35DbXzyri (accessed: 03.09.2011)

[5] IRB – Immigration and Refugee Board of Canada: Iraq: Inter-sect marriage between Sunni and Shia Muslims, including prevalence; treatment of inter-sect spouses and their children by society and authorities, including in Baghdad; state protection available (2016-January 2018) [IRQ106049.E], 29 January 2018

 (accessed on 1 May 2019)

[6] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Targeting of Individuals; March, 2019; available at:

[accessed on 1 May 2019]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-29 თებერვალი, 2020

ავღანეთში არსებული ვითარება – აშშ-მა და „თალიბანმა“ ავღანეთში ომის დასრულების შესახებ შეთანხმებას ხელი მოაწერეს. შეერთებული შტატები და ნატოს მოკავშირეები თანხმდებიან, რომ მათი ყველა სამხედრო ავღანეთს სრულად 14 თვის განმავლობაში დატოვებს. აშშ-სა და „თალიბანს“ შორის შეთანხმება ყატარში გაფორმდა. ცერემონიას ამერიკის სახელმწიფო მდივანი მაიკ პომპეო და „თალიბანის“ ლიდერი ესწრებოდნენ. მხარეებს იმედი აქვთ, რომ დოკუმენტი ავღანეთში, 18-წლიანი კონფლიქტის შემდეგ, მშვიდობის დამყარებას შეუწყობს ხელს.[1]

სირიის კრიზისი – იდლიბის პროვინციაში საჰაერო დარტყმის შედეგად 33 თურქი სამხედრო დაიღუპა. „იდლიბში ასადის რეჟიმის მხარდაჭერებმა საჰაერო იერიში მიიტანეს ჩვენს სამხედროებზე. თავდასხმის შედეგად ჩვენი 33 სამხედრო დაიღუპა“, – განაცხადა ხათაის პროვინციის გუბერნატორმა, რახმი დოგანმა. მისივე თქმით, თურქ სამხედროებს შორის არიან მძიმედ დაშავებულებიც.[2]

ინციდენტის შესახებ საუბრისას, რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ თურქი სამხედროები „ბოევიკებს“ შორის იმყოფებოდნენ. „27 თებერვალს, დასახლებულ პუნქტ ბეხუნის რაიონში თურქი სამხედროები სირიის შეიარაღებული ძალების ცეცხლის ქვეშ მოჰყვნენ. თურქი სამხედროები ტერორისტული ფორმირებების საბრძოლო რიგებში იმყოფებოდნენ“, – განაცხადეს რუსეთის თავდაცვის უწყებაში. რუსეთის თავდაცვის უწყებაში ასევე აცხადებენ, რომ „27 თებერვალს ტერორისტთა დაჯგუფება „ჰაიატ ტახრირ ან-შამი“ იდლიბის დეესკალაციის ზონაში შეეცადა, შეტევა სირიის სამთავრობო ძალების პოზიციებზე განეხორცილებინა“. ასევე რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, თურქული მხარის მიერ დაპირისპირებული მხარეების შერიგების ცენტრისთვის გადმოცემული კოორდინატების მიხედვით, თურქეთის შეიარაღებული ძალების დანაყოფები არ იყვნენ და არ უნდა ყოფილიყვნენ დასახლებულ პუნქტ ბეხუნის რაიონში.[3]

თურქეთმა სირიელ მიგრანტებს ევროპასთან საზღვარი გაუხსნა. „ჩვენ არაერთხელ გვითქვამს, რომ ვალდებულები არ ვართ, ამდენი მიგრანტი მივიღოთ. ევროპა დახმარებას დაგვპირდა, მაგრამ არაფერს აკეთებს. ამიტომ გუშინ ჩვენ საზღვრები გავხსენით“, – განაცხადა ერდოღანმა. მისივე თქმით, გუშინ ევროპასთან საზღვარი 18 ათასმა მიგრანტმა გადაკვეთა, დღეს კი ამ რიცხვმა შესაძლოა 30 ათასს მიაღწიოს. ერდოღანის განცხადებით, ანკარა მიგრანტებს საზღვარს აღარ ჩაუკეტავს. იდლიბში სიტუაციის გამწვავების ფონზე, თურქეთის მმართველი პარტიის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ ქვეყანა დევნილებისა და ლტოლვილების ტალღას, რომელიც ევროპისკენ მიემართება, აღარ შეაჩერებს. თურქეთში ამჟამად 3.7 მილიონი სირიელი დევნილია. 2016 წლის შეთანხმებით, ევროკავშირმა თურქეთს ფინანსური დახმარება გამოუყო დევნილების მიღებისა და განთავსების მიზნით.[4]

ინდოეთში მუსლიმებსა და ინდუისტებს შორის შეტაკებების შედეგად 20 ადამიანი დაიღუპა – საავადმყოფოებში 200 დაშავებულია მოთავსებული. მათ სხვადასხვა სახის დაზიანება აღენიშნებათ. შეტაკებები ჯერ კიდევ კვირას, კანონის მხარდამჭერებსა და მოწინააღმდეგეებს შორის დაიწყო, თუმცა შემდეგ დაპირისპირებამ რელიგიური ელფერი მიიღო და ინდუისტებს და მუსლიმებს შორის კონფლიქტში გადაიზარდა. კანონი მოქალაქეობის შესახებ ქვეყნის ხელისუფლებამ გასული წლის ბოლოს მიიღო. დოკუმენტის მიხედვით, პაკისტანიდან, ბანგლადეშიდან და ავღანეთიდან არალეგალურად ჩასულ მიგრანტებს ინდოეთის მოქალაქეობის მიღება შეუძლიათ. თუმცა კანონი მხოლოდ არა მუსლიმებზე ვრცელდება, რაც ინდოეთის მოსახლეობის ნაწილის პროტესტს იწვევს.[5]

[1] BBC; Afghan conflict: US and Taliban sign deal to end 18-year war; 29 February, 2020; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-51689443

[2] იმედის ახალი ამბები; სირიაში, იდლიბის პროვინციაში საჰაერო დარტყმის შედეგად 33 თურქი სამხედრო დაიღუპა; 28 თებერვალი, 2020; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/129408/siriashi-idlibis-provintsiashi-sahaero-dartkmis-shedegad-33-turqi-samkhedro-daigupa

[3] იმედის ახალი ამბები; რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო: სირიაში თურქი სამხედროები „ბოევიკებს“ შორის იმყოფებოდნენ; 28 თებერვალი, 2020; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/129438/rusetis-tavdatsvis-saministro-siriashi-turqi-samkhedroebi-boevikebs-shoris-imkopebodnen

[4] Daily Sabah; Erdogan vows to keep gates open for refugees to enter EU; 29 February, 2020; available at: https://www.dailysabah.com/politics/eu-affairs/erdogan-vows-to-keep-gates-open-for-refugees-to-enter-eu

[5] The Guardian; Delhi protests: death toll climbs amid worst religious violence for decades; 26 February, 2020; available at: https://www.theguardian.com/world/2020/feb/26/delhi-protests-death-toll-climbs-amid-worst-religious-violence-for-decades

ინდოეთი. მუსლიმთა მიმართ დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2019

ა.შ.შ. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს (CIA) ფაქტ-წიგნის მიხედვით, ინდოეთის პარლამენტში უმრავლესობით წარმოდგენილია Bharatiya Janata Party (BJP), რომელიც  აკომპლექტებს ინდოეთის მთავრობას. პარტიის ლიდერი და ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი არის ნარედრა მოდი.[1] მედია საშუალება AL-Jazeera მიხედვით, BJP წარმოადგენს მემარჯვენე იდეოლოგიის პარტიას, რომლის ძირითადი პოსპულატები ინდურ ნაციონალიზმს ეფუძვნება. სტატიის ავტორთა შეფასებით, არჩევნებში პარტიის ლიდერები, მეტი ხმების მოსაზიდად, მათ შორის, იყენებდნენ ანტი-მუსლიმურ რიტორიკას.[2]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ინდოეთში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2018 წელი) წერდა, რომ ინდოეთი არის სეკულარული სახელმწიფო, რომლის კონსტიტუციაც უზრუნველყოფს რელიგიის თავისუფლებას. ზოგადად, აღნიშნული უფლება პრაქტიკაში დაცულია მთავრობის მიერ და რელიური მოტივით დისკრიმინაცია, მათ შორის – დასაქმების კუთხით, აკრძალულია.

მუსლიმები ინდოეთის მოსახლეობის დაახლოებით 14.2 %-ს შეადგენენ და მათი განსახლების ძირითადი არეალია  შტატები: უტტარ პრადეში; ბიჰარი; მაჰარაშტრა; დასავლეთი ბენგალი; ტელანგალა; კარნატაკა  და ქერალა. ამას გარდა, მუსლიმები შეადგენენ ჯამმუ და ქაშმირის შტატის 63 %-ს, რომელიც წარმოადგენს ინდოეთის ერთადერთ შტატს, სადაც ისინი უმრავლესობით არიან წარმოდგენილნი. ფედერალური კანონმდებლობის თანახმად, მუსლიმებს, ისევე როგორც კიდევ 5 სხვა ჯგუფს, რელიგიური უმცირესობის სტატუსი აქვთ მინიჭებული.

ანგარიშის მიხედვით, ექსტრემისტი ჰინდუსი ჯგუფები, ზოგჯერ ახორციელედბდნენ თავდასხმებს უმცირესობის წარმომადგენლებზე (მეტწილად, მუსლიმებზე) იმ მოტივით, რომ არსებობდა ეჭვი, თითქოს აღნიშნულმა უმცირესობის წევრებმა დაკლეს ძროხა ან ვაჭრობდნენ საქონლის ხორცით. 2018 წლის ნოემბერის მდგომარეობით, ფიქსირდებოდა სულ 18 ასეთი თავდასხმა, რასაც 8 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. თავდასხმათა 73 %-ის შემთხვევაში, მსხვერპლი მუსლიმები იყვნენ. 2017 წელს 43 თავდასხმის შედეგად 108 ადამიანი დაზარალდა, აქედან 13 კი – გარდაიცვალა. დაზარალებულტა 60 %-ს მუსლიმები შეადგენდნენ. მაგალითად, 22 ივნისს  უტტარ პრადეშის შტატის პოლიციის ორი თანამშრომლის წინააღმდეგ დადგა გამამტყუნებელი სასამართლო განაჩენი, მას შემდეგ, რაც მუსლიმი პირუტყვით მოვაჭრე, მათი მხრიდან დაკითხვის პროცესის დროს მიღებული დაზიანებების შედეგად, გარდაიცვალა. ამას გარდა, ჯჰარკჰანდის სასამართლომ თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა 11 პირს, მათ შორის – BJP პარტიის მაღალჩინოსანს, მას შემდეგაც რაც დადგინდა, რომ მათ, იმ ვარაუდით, რომ ის საქონლის ხორცით ვაჭრობდა, მსხვერპლი სიკვდილამდე ცემეს.

ანგარიშში ასევე საუბარია, რომ როგორც ფედერალური, ასევე – საშტატო მთავრობები, ზოგჯერ დგამდნენ გარკვეულ ნაბიჯებს, რაც გავლენას ახდენდა მუსლიმთა ყოფა-ცხოვრებაზე. მაგალითად, ფედერალური მთავრობა კვლავაც აწარმოებდა სამართლებრივ დავას ქვეყნის უზენაეს სასამართლოში, სადაც ითხოვდა, რომ მუსლიმურ საგანმანათლებლო დაწესებულებებს ჩამორთმეოდათ უმცირესობის სტატუსი, რომელიც მათი დასაქმებისა და სასწავლო პროგრამის შედგენის კუთხით დამოუკიდებლობას უზრუნველყოფს. ამას გარდა, ითხოვნდნენ ზოგიერთი მუსლიმური დასახლების ქალაქს სახელი გადარქმეოდა (მაგალითად, ქ. ალლაჰაბადი უნდა გამხდარიყო პრაიაგრაჯი). აქტივისტების განცხადებით, აღნიშნული ნაბიჯები ეთნიკურ-რელიგიურ ჯგუფებს შორის შუღლისა და დაპირისპირებების გაღვივებისკენ იყო მიმართული. დეკემბერში, პარტია „შივ სენა“-მ გამოაქვეყნა ინიციატივა, რომლის ფარგლებშიც მთავრობას მოუწოდებდა ქვეყანაში მუსლიმთა მზარდი შობადობის რიცხვის შემცირებას ისეთი რეგულაციების საშუალებით, როგორიცაა „სავალდებულო ხასიათის ოჯახობრივი დაგეგმვა“ მხოლოდ მუსლიმებისთვის.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ინდოეთის შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში წერდა, რომ ნარედრა მოდის მემარჯვენე Bharatiya Janata Party პარტიის მმართველობის პერიოდში, არა-ჰინდუს მოსახლეობაზე რელიგიურად მოტივირებული თავდასხმების რაოდენობა გაიზარდა. ანგარიშის მიხედვით, ინდოეთის უმცირესობები – მეტწილად, მუსლიმები, დალიტთა კასტისა და ადივასისის ტომის წარმომადგენლები,  კანონის წინაშე უმრავლესობათან გათანარებული უფლებებით სარგებლობენ და, ზოგჯერ, მათ მიმართ „პოზიტიურ დისკრიმინაციისაც“ (Affirmative Action) აქვს ადგილი. თუმცა, მიუხედავად ამისა, ისინი გარკვეულწილად, მაინც მარგინალიზებულნი არიან ეკონომიკური და სოციალური კუთხით.

ანგარიშის მიხედვით, ინდოეთის პარლამენტის ქვედა პალატაში – ლოკ საბჰა, 24 მუსლიმია წარმოდგენილი.[4]

Human Rights Watch 2018 წლის 21 მარტს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ BJP პარტიის ზოგიერთი ლიდერი ხშირად ჩადიოდა სიძულვილის დანაშაულს და ცდილობდა, გაეღვივებინა ეთნიკური და რელიგიური შუღლი, უფრო ხშირად მუსლიმების წინააღმდეგ მიმართული განცხადებებით, რომელთა ფარგლებშიც უსაფუძვლოდ ირწუმნებოდნენ, რომ მუსლიმი მამაკაცები იტაცებდნენ და იძულებით ქორწინდებოდნენ ჰინდუს ქალებზე, რათა ინდოეთი მუსლიმურ ქვეყნად გადაექციათ.[5]

იგივე Human Rights Watch 2018 წლის თებერვალში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ 2015 წლიდან 2018 წლის დეკემბერის ჩათვლით, ინდოეთის 12 სხვადასხვა შტატში,  საქონლის ხორცით სავარაუდოდ ვაჭრობის გამო, სულ მცირე 44 გარდაიცვალა, რომელთაგან 36 მუსლიმი იყო. ანგარიშის მიხედვით, პრემიერ მინისტრი ნარედრა მოდი 2018 წლის აგვისტომდე თავს იკავებდა აღნიშნულ საკითხზე აზრის ღიად დაფიქსირებისგან და აშკარად არ გმობდა ზემოხსენებულ ქმედებებს. თუმცა, საბოლოოდ, მან განაცხადა, რომ „მიუხედავად მოტივისა, ლინჩის წესით ადამინის მოკვლა გაუმართლებელია“ და, რომ „აღნიშნული ქმედებები ცუდ გავლენას ახდენს ცივილიზებულ საზოგადოებაზე“.[6]

გერმანული მედია საშუალება DandC 2019 წლის 10 ოქტომბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ ინდოეთის ეკონომიკის შემცირების პარალელურად, ქვეყანაში ფიქსირდება ისლამოფობია, რომელიც თავსებადია მმართველი პარტიის იდეოლოგიასთან, რომლის მიხედვითაც მულტი-კულტურული ინდოეთი ერთიან, ჰინდუსთა სახელმწიფოდ უნდა ჩამოყალიბდეს. ყველაზე მეტად, აღნიშნულმა პოლიტიკამ გავლენა იქონია ორ შტატზე, ქაშმირსა და ასსამზე. სტატიაში ძირითადად საუბარია კაშმირში გამკაცრებულ სამხედრო რეჟიმზე, შტატისთვის სპეციალური სტატუსის ჩამორთმევაზე, დაკავებულ დემონსტრანტებზე და ოპოზიციურად განწყობილ პირებზე, ასსამში 1.9 მილიონი პირის არალეგალურ მიგრანტად გამოცხადებაზე და ა.შ. სტატიის ავტორის შეფასებით, ინდოეთის მთავრობა აღნიშნული ნაბიჯებით ცდილობს, ინდოეთში მცხოვრები მუსლიმებისთვის „შიშის კლიმატი“ შექმნას.[7]

[1] CIA World Factbook – India; last updated on October 26 2019; available at https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html [accessed 5 November 2019]

[2] Al Jazeera – article “What you need to know about India’s BJP’; published 23 may 2019; available at  https://www.aljazeera.com/news/2019/05/india-bjp-190523053850803.html [accessed 5 November 2019]

[3] United States Department of State – 2018 Report on International Religious Freedom: India; published 21 June 2019; available at

[accessed 7 November 2019]

[4] Freedom House – Freedom in the World: India; published 4 February 2019; available at

[accessed 6 November 2019]

[5] Human Rights Watch – Holding Killers to Account for Hate Crimes in India; available at https://www.hrw.org/news/2018/03/21/holding-killers-account-hate-crimes-india [accessed 6 November 2019]

[6] Human Rights Watch – Violent Cow Protection in India; published 18 February 2019; available at https://www.hrw.org/report/2019/02/18/violent-cow-protection-india/vigilante-groups-attack-minorities [accessed 6 November 2019]

[7] DandC – article of 15 October 2019; available at https://www.dandc.eu/en/article/spite-indias-constitution-modi-government-adopting-aggressive-anti-muslim-policies [accessed 7 November 2019]

ნიგერია. ქრისტიანების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. სექტემბერი, 2019

ნიგერიის მოსახლეობა დაახლოებით 200.3 მილიონია. ქვეყნის მოსახლეობის 49.3% მუსლიმი, ხოლო 48.8% ქრისტიანია. დანარჩენი 2% ან სხვა რელიგიური კუთვნილებისაა ან საერთოდ არ მიაკუთვნებს თავს რომელიმე რელიგიას. ბევრი ნიგერიელი, ქრისტიანობასა თუ ისლამთან ერთად, მკვიდრი რწმენების მიმდევარია.

ნიგერიის კონსტიტუცია უკრძალავს როგორც ფედერალურ, ასევე შტატების მთავრობებს სახელმწიფო რელიგიის დაწესებას; აკრძალულია რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია. გარდა ამისა, ქვეყნის კონსტიტუციით გარანტირებულია რელიგიის არჩევის, აღმსარებლობის, პროპაგანდისა და შეცვლის თავისუფლება. ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფები კვლავ ამახვილებენ ყურადღებას იმ ფაქტზე, რომ ფედერალური მთავრობა ხშირად ვერ ახერხებს რელიგიური ჯგუფების წინააღმდეგ ძალადობის პრევენციას ან შემდგომ ეფექტურ რეაგირებას, ძირითადად ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ცენტრალურ რეგიონებში.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიაში რელიგიის თავისუფლების შესახებ წერს, რომ 2018 წლის განმავლობაში ვრცელდებოდა ინფორმაცია ინციდენტების შესახებ, რომლებიც აღვივებდა ძალადობას სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფს შორის, ძირითადად, მუსლიმ მწყემსებსა და ქრისტიან ფერმერებს შორის. წყაროების მტკიცებით, ძალადობის მოტივი რელიგია მხოლოდ ნაწილობრივაა და სხვა ფაქტორები, როგორიცაა ეთნიკური კომპონენტი, კორუფცია, კრიმინოგენული ვითარება და კონფლიქტი საძოვრების გამო, არანაკლებ მნიშვნელოვანია. როგორც მუსლიმი, ასევე ქრისტიანი ჯგუფები ამტკიცებენ, რომ ისინი ვერ იღებენ სათანადო დაცვას ფედერალური, სახელმწიფო და ადგილობრივი ხელისუფლებისგან, განსაკუთრებით ცენტრალურ რეგიონებში, სადაც ეთნიკური დაძაბულობაა. ფერმერებსა და მწყემსებს შორის დაპირისპირებისას, მუსლიმი მწყემსები ამტკიცებენ, რომ მათ ვერ იპოვეს სამართალი, როდესაც მათი წევრები მოკლეს ან მათი ცხოველები მოიპარეს მწყემსთა საზოგადოებამ; მათივე მტკიცებით, დაუსჯელობამ გამოიწვია ასეთი ინციდენტების გამეორება. თავის მხრივ, ფერმერები ამტკიცებენ, რომ სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური არ ჩაერია, როდესაც მწყემსთა საზოგადოება მათ სოფლებს დაესხა თავს.

ქრისტიანთა ჯგუფები აცხადებენ, რომ ხელისუფლება ზოგიერთ ჩრდილოეთ შტატში უარს აცხადებს რელიგიური უმცირესობებისთვის სალოცავების მშენებლობაზე ნებართვის გაცემაზე. წყაროების მტკიცებით, 2018 წლის განმავლობაში არ ყოფილა ქრისტიანთა იძულების ფაქტები, გამოეყენებინათ შარიათის სასამართლოები. როგორც ქრისტიანები, ასევე მუსლიმები აცხადებენ, რომ კონკრეტული ადმინისტრატორები სხვადასხვა შტატში სახელმწიფოს მიერ მართულ უნივერსიტეტებსა და ტექნიკურ სკოლებში უარს ეუბნებიან კონკრეტულ პირებს ჩარიცხვასა და ხარისხის მიღებაზე მათი ეთნიკურობის თუ რელიგიის გამო. ქრისტიანი მოძღვარი იობედან ამტკიცებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანებს შეუძლიათ ჩააბარონ უნივერსიტეტებში, სადაც უმეტესობა მუსლიმები არიან, მათ არ აქვთ საშუალება ისწავლონ უფრო პრესტიჟულ სპეციალობებზე, როგორიცაა ინჟინერია, მედიცინა, ფინანსები და სამართალი. მუსლიმი ლიდერი სამხრეთით მდებარე კადუნას შტატიდან კი ამტკიცებს, რომ შტატში ყველა სახელმწიფო პოზიცია ქრისტიანებისთვისაა დაჯავშნული. 2018 წლის განმავლობაში დაფიქსირდა რამდენიმე შემთხვევა, როდესაც ქრისტიანები დააკავეს მუსლიმთა ქრისტიანობაზე კონვერტაციის გამო.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ წერს, რომ ნიგერიის კონსტიტუციითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით დაცულია რელიგიის თავისუფლება და ზოგადად რელიგიის თავისუფლება დაცულია მთავრობის მხრიდანაც. თუმცა, ზოგიერთ სახელმწიფო ინსტანციასა და ადგილობრივ ხელისუფლებას გარკვეული შეზღუდვები აქვს დაწესებული რელიგიურ აქტივობებზე და შემოაქვს დომინანტური რელიგია. არასახელმწიფო აქტორები ასევე ზღუდავენ რელიგიის თავისუფლებას. ბოკო ჰარამი განზრახ ესხმის თავს ქრისტიანებსა და ზომიერად განწყობილ მუსლიმებს და მათ სალოცავებს. თემური დაპირისპირებები მუსლიმებსა და ქრისტიანებს შორის ათწლეულებია გრძელდება და ხშირად იწვევს მსხვერპლსა და იძულებით გადაადგილებას.[2]

წყაროები რელიგიური მოტივით ძალადობის ძირითად წყაროდ ტერორისტულ დაჯგუფება „ბოკო ჰარამს“ განიხილავენ. ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი 2018 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ 2009 წლამდე „ბოკო ჰარამის“ მთავარ სამიზნეს ქრისტიანები არ წამოადგენდნენ. მაგალითად, 2003 წლის 24 დეკემბერს (შობის ღამეს) განხორციელებული თავდასხმა პოლიციის განყოფილებაზე არანაირ კავშირში არ ყოფილა რელიგიურ სიმბოლიზმთან. მიდგომა შეიცვალა 2009 წლის შემდეგ, როდესაც დაჯგუფებამ „ამბოხებიდან ტერორიზმისკენ“ დაიწყო ტრანსფორმაცია. აღნიშნულ გარდაქმნას მკვლევარები ხსნიან „საერთაშორისო აუდიენციის“ ყურადღების მიქცევის სურვილით. დასავლეთის მედია, უპირველესად, ქრისტიანებზე თავდასხმას უფრო დაუთმობს ყურადღებას, ვიდრე ისლამური სექტის შიგა ბრძოლას. ასეა თუ ისე, ამჟამად „ბოკო ჰარამი“ თავს მიიჩნევს გლობალური წმინდა ომის ნაწილად, როდესაც თავს აჩვენებს ქრისტიანი აგრესორებისგან მუსლიმების დამცველად. 2014 წელს „ბოკო ჰარამის“ სამიზნე უფრო ხშირად ეკლესიები იყო, ვიდრე მეჩეთები. წყაროები ამ ფაქტს იმით ხსნიან, რომ „ბოკო ჰარამი“ ქრისტიანობას მჭიდროდ აკავშირებს დასავლეთთან, ქვეყნის სეკულარულ მთავრობასა და ნიგერიის სხვა ეთნიკურ ჯგუფებთან, რომლებიც ადგილობრივი გავლენის მოპოვების პროცესში მისი მეტოქეები არიან. 2014 წლის თებერვალში დაჯგუფებამ 106 ქრისტიანი მოკლა იზგეში (კამერუნის საზღვართან ახლოს). წყაროების თანახმად, ტერორისტებმა გააცალკევეს მუსლიმები და ქრისტიანები და ქრისტიანები იქვე დახოცეს. 2016 წლის 4 აგვისტოს აბუ მუსაბ ალ-ბარნავიმ, რომელიც თავს „ბოკო ჰარამის“ ახალ ლიდერად მოიხსენიებდა, ფიცი დადო, რომ ამიერიდან მისი სამიზნე იქნებოდნენ ქრისტიანები და ეკლესიები და დასრულდებოდა იერიშები მეჩეთებსა და რიგით მუსლიმებზე. ეს იყო უდიდესი ცვლილება ნიგერიელი ექსტრემისტების სტრატეგიაში, რომელთაც მეჩეთებზე თავდასხმებისას, გაცილებით მეტი მუსლიმი ჰყავდათ მოკლული, ვიდრე ქრისტიანი.

2018 წლის პირველი 6 თვის განმავლობაში „ბოკო ჰარამს“ 250 ქრისტიანი ჰყავდა მოკლული. აღნიშნული მაჩვენებელი 2 450 შეადგენდა 2015 წლის ივნისიდან 2018 წლის ივნისამდე პერიოდისთვის.

ნიგერიის ჩრდილოეთ შტატებში, სადაც ქრისტიანები უმცირესობაში არიან, მუსლიმებისთვის მოქმედებს შარიათის კანონები; შარიათის კანონები, ასევე, გამოიყენება იმ არა მუსლიმთა მიმართ, ვინც სამოქალაქო ან სისხლის სამართლებრივ დავას აწარმოებს მუსლიმებთან. გავრცელებული ინფორმაციით, იმ შტატებში, სადაც შარიათია გამოცხადებული, რელიგიური უმცირესობები განიცდიან დისკრიმინაციას და არიან მძიმე სასჯელების მსხვერპლნი. იმ შტატებში, სადაც ამის დისკრეცია არსებობს, საერთო სამართლის სასამართლოები განიხილავენ არა მუსლიმების და ასევე იმ მუსლიმების საქმეებს, რომლებიც არ ირჩევენ შარიათის სასამართლოებს. წინა წლებისგან განსხვავებით, ქრისტიანულ ჯგუფებს აღარ გაუვრცელებიათ ინფორმაცია, ჩრდილოეთ შტატებში არა მუსლიმთა შარიათის სასამართლოში მათი ნების საწინააღმდეგოდ გამოცხადების შესახებ. წყაროების ცნობით, ქრისტიანთა უმრავლესობამ ისწავლა, რომ მათ აქვთ უფლება უარი თქვან შარიათის სასამართლოში გამოცხადებაზე და იყენებენ ამ უფლებას, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც თავად გადაწყვეტენ ასეთ სასამართლოებში მისვლას.

დავათა კონსტრუქციული გადაწყვეტის აფრიკული ცენტრის თანახმად, 1999 წლის შემდეგ, ნიგერიის ყველაზე სერიოზული რელიგიურად მოტივირებული კონფლიქტები დაკავშირებულია „ბოკო ჰარამთან“. დაჯგუფება ცდილობს ძირითადად მუსლიმებით დასახლებულ ჩრდილოეთში შარიათზე დაფუძნებული მმართველობა დანერგოს. გარდა „ბოკო ჰარამისა“, ქრისტიანული ორგანიზაციები და თემების ლიდერები მუდმივად აცხადებენ, რომ ჩრდილოეთის ლიდერები ცდილობენ ქვეყნის ისლამიზაციას. ამის დასტურად, მათ შორის, მოჰყავთ არასამთავრობო ორგანიზაციების მარეგულირებელი კანონპროექტი, რომელიც ფედერალურ ხელისუფლებას მისცემს ეკლესიების კონტროლის საშუალებას, რადგან ეკლესიები, რეგისტრაციის სტატუსით, არასამთავრობო ორგანიზაციების კატეგორიის ქვეშაა. სხვადასხვა რელიგიური ჯგუფის მტკიცებით, აღნიშნული აქტის ნამდვილი მიზანი ნიგერიაში ისლამის გავრცელებაა.[3]

ნიგერიის კონსტიტუცია კრძალავს სახელმწიფო რელიგიის დაწესებას და აღიარებს რელიგიის არჩევისა და შეცვლის თავისუფლებას. ქვეყნის მოსახლეობა თითქმის თანაბრადაა გაყოფილი ქრისტიანებად და მუსლიმებად. წყაროები ქრისტიანების მიმართ ძალადობის ძირითად წყაროდ ტერორისტულ დაჯგუფება „ბოკო ჰარამს“ ასახელებენ. დაჯგუფება ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ შტატებშია აქტიური. ბოლო პერიოდში ნიგერიის შეიარაღებული ძალების მოქმედებების შედეგად, აღნიშნულ რეგიონებშიც საგრძნობლად სუსტდება „ბოკო ჰარამის“ პოზიციები. ქრისტიანები დისკრიმინაციასა და მათი უფლებების დარღვევებს, ძირითადად, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ შტატებში უჩივიან. ნიგერიის ჩრდილოეთ შტატებში უმრავლესობას მუსლიმები წარმოადგენენ და იქ შარიათის კანონები მოქმედებს. ცენტრალური შტატები შერეული რელიგიური კომპოზიციისა. სამხრეთ შტატებში კი უმრავლესობას ქრისტიანები წარმოადგენენ.

[1] USDOS – US Department of State: 2018 Report on International Religious Freedom: Nigeria, 21 June 2019

 (accessed on 12 September 2019)

[2] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Nigeria, 4 February 2019

 (accessed on 12 September 2019)

[3] EASO – European Asylum Support Office: Nigeria; Targeting of individuals, November 2018

 (accessed on 12 September 2019)

ეგვიპტე. არარელიგიური პირების მიმართ დამოკიდებულება. სექტემბერი, 2019

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული სიტუაციის ამსახველ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანაგარიშო პერიოდი – 2018 წელი) წერდა, რომ ეგვიპტის კონსტიტუციის თანახმად – ”რწმენის თავისუფლება არის აბსოლუტური” და ”რელიგიური რიტუალების ჩატარების თავისუფლება და ღვთიური (ან აბრაამისეული) რელიგიების მიმდევართათვის სალოცავი ადგილების დაწესება არის კანონით რეგულირებული.” კონსტიტუციაში ასევე ნათქვამია, რომ მოქალაქეები „თანასწორნი არიან კანონის წინაშე“ და რომ აკრძალული და სისხლისამართლებრივი წესით დასჯადია დისკრიმინაცია და „სიძულვილის სტიმულირება“, რომელიც ემყარება „რელიგიას, რწმენას, სქესს, წარმოშობას, რასას ან რაიმე სხვა მიზეზს.“ ამას გარდა,  „ისლამი წარმოადგენს სახელმწიფო რელიგიას… და ისლამური შარიათის პრინციპები კანონმდებლობის ძირითადი წყაროა.“ მთავრობა ოფიციალურად ცნობს სუნიტურ ისლამს, ქრისტიანობას და იუდაიზმს და მხოლოდ მათ მიმდევრებს აძლევს საშუალებას, საჯაროდ აღასრულონ თავიანთი რელიგიური რიტუალები.

რაც შეეხება რელიგიური დემოგრაფიის კუთხით სიტუაციას, ეგვიპტის საერთო მოსახლეობის დაახლოებით 10 % არის ქრისტიანი, რომელთა მასიური უმრავლესობა (90 %) კოპტების მართლმადიდებლურ დენომინაციას განეკუთვნება. რაც შეეხება ათეისტებსა და კონვერტირებულ პირებს, მათი ზუსტი რაოდენობის შესახებ სანდო ინფორმაცია არ არსებობს.

3 მაისს პოლიციამ დააპატიმრა ათეისტი ბლოგერი შერიფ გაბერი და დაკავებული ჰყავდა ოთხი დღის განმავლობაში. ხელისუფლებამ გაბერი დაადანაშაულა ისლამისა და შარიათის შეურაცხყოფაში, კომუნალური მშვიდობისთვის ხელისა შეშლასა ჩაშლაში და სხვა ბრალდებებში, რომლებიც ძირითადად გამომდინარეობს კონკრეტული ვიდეოების სერიიდან, რომელიც მან YouTube-ზე გამოაქვეყნა. პოლიციამ მანამდეც, რამდენჯერმე დააპატიმრა გაბერი მსგავსი ბრალდებით 2015 და 2013 წლებში. ოქტომბერში გაბერმა საკუთარ Twitter-ზე დაწერა, რომ მას აკრძალული აქვს ქვეყნის დატოვება და, რომ ხელისუფლებამ მას ბრალი წაუყენა კიდევ სამი დანაშაულისთვის და რომ აღნიშნულ ბრალდებებში შედის მკრეხელობა, რელიგიისადმი ზიანის მიყენება, ჰომოსექსუალიზმის მხარდაჭერა და რელიგიური ექსტრემიზმი.[1]

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ  ვრცელ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ  “ეგვიპტის სისხლის სამართლის კოდექსის 98 (F) მუხლის თანახმად, დასჯადია რელიგიის ექტრემისტული მიზნებისთვის გამოყენება და, ასევე, ზეციური რელიგიების (ისლამი, ქრისტიანობა, იუდაიზმი) შეურაცხყოფა. აღნიშნული მუხლი, სასჯელის სახით ჯარიმას ან 5 წლამდე პატიმრობას ითავლისიწნებს და მას ხშირად იყენებენ ათეისტების, ქრისტიანი კონვერტირებული პირებისა და ხელოვნების წინააღმდეგ.

ეგვიპტეში რელიგიის ცენტრალური როლი საზოგადოებაში იშვიათად თუ დგება კითხვის ნიშნის ქვეშ და ქვეყანაში ცხოვრება რელიგიური ტრადიციისგან თავისუფლად პრაქტიკულად შეუძლებელია. ეროვნულ პირადობის მოწმობებსა და შესაბამის ჩანაწერებში დაბადებისთანავე დაფიქსირებულია პირის რელიგიური იდენტობა. ეგვიპტეში ათეიზმის ამკრძალავი სამართლებრივი დებულება არ არსებობს, თუმცა, პრაქტიკაში სახელმწიფო მკაცრად ეწინააღმდეგება მას. გასული წლების განმავლობაში, ეგვიპტის ხელისუფლებამ ზემოხსენებული 98 (F) მუხლის საფუძველზე, სისხლისსამართლებრივ დევნას დაუქვემდებარა ბევრი ათეისტი, რომელთაც ბრალად დაედოთ ისლამის საჯარო კრიტიკა როგორც წერილობით, ასევე ელქტრონული (მაგალითად, Facebook პოსტების) ფორმის გამოყენებით. მაგალითად,  2017 წლის დეკემბერში 29 წლის მამაკაცი იყო დააკავეს და დაკითხეს ფეისბუქის გვერდის ადმინისტრირებისთვის, რომელიც, სავარაუდოდ, უწყობდა ხელს ათეიზმის პროპაგანდას. გაურკვეველია, დღეის მდგომარეობით, რჩება თუ არა აღნიშნული პირი პატიმრობაში. გარკვეული შეუსაბამობაა ათეისტების დევნის საკითხთან მიმართებით. ზოგჯერ ისინი ღიად გამოდიან ქვეყნის მთავარ  ტელევიზიებში, რომ განიხილონ რელიგიური თემები და ამას მთავრობის მხრიდან ზოგიერთ შემთხვევაში არანაირი რეაქცია არ აქვს.

ზოგადად, ათეიზმს აქვს მცირე მხარდაჭერა ეგვიპტურ სოციუმში, მიუხედავად პირის სოციალურ-ეკონომიკური სტატუსისა თუ გეოგრაფიული ადგილმდებარეობისა. თვითგამოცხადებულ ათეისტებს მიმართ ხშირად ადგილი აქვს ფიზიკური თავდასხმებს და მოკვლის შესახებ მუქარებს და, სავარაუდოა, რომ მათ დაემუქრებათ პატიმრობა იმ შემთხვევაში, თუ პოლიციას მიმართავენ.

როგორც მუსლიმურ, ასევე – ქრისტიანული ოჯახები და  ადგილობრივი თემები, დიდი ალბათობით, უარყოფენ გამოცხადებულ ათეისტებს.

დეპარტამენტის შეფასებით, ის პირები, რომლებიც ღიად აფიქსირებენ, რომ არარელიგიურნი არიან, დგანან სამთავრობო დისკრიმინაციის მაღალი რისკის ქვეშ, რადგან ზემოხსენებული სსკ კოდექსის 98 (F) მუხლი შესაძლებელია, მათზე გავრცელდეს. რაც შეეხება საზოგადოების მხრიდან დამოკიდებულებას, ზოგადად, ეგვიპტეში ათეისტები განიცდიან ზომიერი დონის სოციალურ დისკრიმინაციას, რომელიც ხშირად დამოკიდებულია პირის ინდივიდუალურ მახასიათებლებსა და სოციო-ეკონომიკურ გარემოებებზე.  თვითგამოცხადებული ათეისტები სასოფლო, არაურბანულ და ღარიბ რეგიონებში, რომლებიც საშუალო დონის ურბანული რაიონებისგან განსხვავებით, უფრო კონსერვატიული ხასიათისაა, ძალადობის, დისკრიმინაციისა და შევიწროების გაზრდილი რისკის წინაშე დგანან.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ეგვიპტეში ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანაგრიშო პერიოდი – 2018 წელი) წერდა, რომ „ ათეისტების და რელიგიური უმცირესობების მიმართ ხშირად ადგილი ჰქონდა სამართლებრივ დევნისა და ძალადობის ფაქტებს“.[3]

Human Rights Watch ეგვიპეტში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2019 წლის ანგარიშში წერდა, რომ „ქვეყანაში დაწყებული სადამსჯელო ღონისძიებათა ტალღა, ისეთი ჯგუფებთან ერთად, როგორიცაა – ლგბტი პირები და ხელოვნები, ასევე ეხებოდა სავარაუდო ან თვითგამოცხადებულ ათეისტებს“. ამას გარდა, „შესაბამისი სამთავრობო ორგანოები, „რელიგიის შეურაცხყოფის“ ბრალდების საფუძველზე, აგრძელებდნენ ისეთი პირების დაპატიმრებას, რომლებიც საკუთარ თავს ახასიათებდნენ, როგორც ათეისტი ან არარელიგიური.“[4]

[1] United States Department of State – 2018 Report on International Religious Freedom: Egypt; available at

[accessed 11 September 2019]

[2] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade –  DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT EGYPT; available at

[accessed 11 September 2019]

[3] Freedom House – Freedom in the world 2018 – Egypt; available at

[accessed 11 September 2019

[4] Human Rights Watch – World Report 2019 – Egypt; available at

[11 September 2019]

ეგვიპტე. კათოლიკე ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულება. აგვისტო, 2019

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული სიტუაციის ამსახველ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანაგარიშო პერიოდი – 2018 წელი) წერდა, რომ ეგვიპტის კონსტიტუციის თანახმად – ”რწმენის თავისუფლება არის აბსოლუტური” და ”რელიგიური რიტუალების ჩატარების თავისუფლება და ღვთიური (ან აბრაამისეული) რელიგიების მიმდევართათვის სალოცავი ადგილების დაწესება არის კანონით რეგულირებული.” კონსტიტუციაში ასევე ნათქვამია, რომ მოქალაქეები „თანასწორნი არიან კანონის წინაშე“ და რომ აკრძალული და სისხლისამართლებრივი წესით დასჯადია დისკრიმინაცია და „სიძულვილის სტიმულირება“, რომელიც ემყარება „რელიგიას, რწმენას, სქესს, წარმოშობას, რასას ან რაიმე სხვა მიზეზს.“ ამას გარდა,  „ისლამი წარმოადგენს სახელმწიფო რელიგიას… და ისლამური შარიათის პრინციპები კანონმდებლობის ძირითადი წყაროა.“ მთავრობა ოფიციალურად ცნობს სუნიტურ ისლამს, ქრისტიანობას და იუდაიზმს და მხოლოდ მათ მიმდევრებს აძლევს საშუალებას, საჯაროდ აღასრულონ თავიანთი რელიგიური რიტუალები.

რაც შეეხება რელიგიური დემოგრაფიის კუთხით სიტუაციას, ეგვიპტის საერთო მოსახლეობის დაახლოებით 10 % არის ქრისტიანი, რომელთა მასიური უმრავლესობა (90 %) კოპტების მართლმადიდებლურ დენომინაციას განეკუთვნება.

სახელმწიფო დეპარტამენტის მიხედვით, ადგილობრივი ხელისუფლება ხშირად  ქრისტიანთა მიმართ სექტარული თავდასხმების შემდგომ, ძალადობის დამნაშავეების დევნისა და სათანადოდ დასჯის მაგირვად,  ხშირად, უბრალოდ სამთავრობო სხდომებს მართავდა, რაც იწვევდა კოპტი საზოგადოების წევრების მხრიდან უკმაყოფილებას. დეკემბერში, პრეზიდენტმა აბდელ ფატა ალ-სისიმ გამოსცა ბრძანებულება, რომლის საფუძველზეც შეიქმნა „სექტარიანული ინციდენტების წინააღმდეგ ბრძოლის უზენაესი კომიტეტი“  რომელსაც დაევალა, შეიმუშავოს სტრატეგია, რათა თავიდან აცილებულ იქნას სექტარიანული ინციდენტები და მოხდეს მათი მოხდენისთანავე, დაუყოვნებლივ აღმოფხვრა. იანვარში Awqaf (ისლამური საკითხების) მინისტრმა გომარიამ დაადასტურა, რომ ეკლესიების დაცვა ”ისეთივე კანონიერი ვალდებულებაა, როგორც მეჩეთების დაცვა” და განაცხადა, რომ ეკლესიის მფარველობაში დაღუპული ადამიანებიც “მოწამეები“ არიან. 30 აგვისტოს ქვეყნის მასშტაბით გატარებული მმართველობითი რეფორმების ფარგლებში, პრეზიდენტმა ალ-სისიმ დანიშნა ორი ქრისტიანი გუბერნატორი, მათ შორის, ქვეყნის პირველი ქრისტიანი ქალი გუბერნატორი. ალ-აჟარი (Al-Azhar), ისლამის გავრცელებისა და ისლამური დოქტრინის დამცველი ქვეყნის ძირითადი ინსტიტუტი, ატარებდა კონფერენციებს რელიგიათაშორისი დიალოგის შესახებ, ასევე, აკეთებდა განცხადებებს, რომელთა ფარგლებში გმობდა ექსტრემიზმს და ხელს უწყობდა მუსლიმებსა და ქრისტიანებს შორის ურთიერთობების გაუმჯობესებას.

რაც შეეხება საზოგადოების მხრიდან ქრისტიანების მიმართ დამოკიდებულებას, 2 ნოემბერს შეიარაღებულმა თავდამსხმელები თავს დაესხნენ სამს ავტობუსს, რომელთაც ქრისტიანი პილიგრიმები გადაჰყავდათ ზემო ეგვიპტის რეგიონ მინში, ერთ-ერთ მონასტერში. შედეგად,  დაიღუპა 7; ხოლო დაშავდა – 19 ადამიანი. წლის განმავლობაში, თავდასხმები გრძელდებოდა  შეტევა გაგრძელდა ქრისტიანებსა და ქრისტიანების საკუთრებაში არსებულ ქოენაზე, აგრეთვე, ზემო ეგვიპტის რეგიონში მდებარე ეკლესიებზე. 26 მაისს, შვიდი ქრისტიანი დაშავდა სოფელ Shoqaf- ში, როდესაც ცდილობდნენ, მუსლიმი თავდამსხმელებისგან დაეცვათ ეკლესია. 14 იანვარს, შეიარაღებულმა თავდამსხმელებმა მოკლეს ადამიანი ჩრდილოეთ სინაში, მას შემდეგ რაც აღმოაჩინეს, რომ იგი ქრისტიანი იყო. EIPR-ის ცნობით, ჩრდილოეთ სინაში ქრისტიანების წინააღმდეგ განხორციელებული რიგი შეტევების შედეგად, რომლებიც დაიწყო 2017 წლის იანვარში, რეგიონი 250-ზე მეტმა ქრისტიანმა ოჯახმა დატოვა. და ა.შ.[1]

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი 2019 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ  ვრცელ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ  „2011 წლის რევოლუციის შემდეგ, ქრისტიანთა უმრავლესობა მხარს უჭერდა პრეზიდენტ მორსის მთავრობის გადაყენებას  და მის ნაცვლად, ამჟამად მოქმედი პრეზიდენტი სისის არჩევას. ისინი ასევე მიესალმებოდნენ ქვეყანაში ზოგადი წესრიგის აღდგენას და აცხადებდნენ, რომ ეგვიპტის წინა ლიდერებთან შედარებით, ისინი გაცილებით უკეთ დაცულად გრძნობდნენ თავს პრეზიდენტის სისის მმართველობის ქვეშ. ქრისტიანულმა რელიგიურმა ხელისუფლება თანმიმდევრულად გამოთქვამდა მადლიერიებას სისის საზოგადოებისადმი მიმართვების  გამო, რომელშიც ის მოუწოდება ეგვიპტელებს, დაევიწყებინათ რელიგიური განსხვავებები და პირველ ადგილზე დაეყენებინათ  ეროვნული ერთიანობის გრძნობა.  2015 წელს, სისი გახდა ეგვიპტის სახელმწიფოს პირველი მეთაური, რომელიც დაესწრო საშობაო მესას წმინდა მარკის ტაძარში.

კაირო და მას შემდეგ ყოველწლიურად დაესწრო. სისი აქტიურად ერთვებოდა ქრისტიანულ საზოგადოებასთან დაკავშირებულ პროცესებში, მაგალითად, მან რამდენჯერმე  გამოაცხადა ეროვნული გლოვის დღეები ან პირადად დაურეკა და მიუსამძიმრა კოპტური ეკლესიის ლიდერს, მას შემდეგ რაც  ქრისტიანების წინააღმდეგ განხორციელდა რამდენიმე ფართომასშტაბიანი ტერაქტი. ადგილობრივი წყაროების ცნობით, ზოგადად ქრისტიანები კვლავ რჩებიან სისის ძლიერი მომხრეებად, თუმცა (სხვა ეგვიპტელების მსგავსად) მათ ამ თავდპირველ ენთუზიაზმზე ნეგატიური გავლენა იქონია ეგვიპტეში ზოგადი ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესებამ  და მიმდინარე სოციალური სირთულეებმა.

რაც შეეხება ქრისტიანების მიმართ განხორციელებული ღია ძალადობის შემთხვევებს, ანგარიშის მიხედვით, 2016 წლის დეკემბერში, თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა  კაიროში მდებარე წმინდა მარკოზის სახელობის ეკლესიაში მიმდინარე მესის დროს. შედეგად დაიღუპა 29, ხოლო დაშავდა 49 პირი.

2017 წლის თებერვალში ელ არიშში განხორციელებული ტერორისტული აქტის გარდა, ე.წ. ისლამურმა სახელმწიფომ პასუხისმგებლობა აიღო 2017 წლის 9 აპრილს პალმის კვირის საეკლესიო მესის დროს  განხორციელებულ ორ მთავარ თავდასხმაზე. პირველი შეტევა მოხდა ტანტას ეკლესიასთან, დაიღუპა 27 და დაშავდა 70-ზე მეტი ადამიანი. ხოლო, მეორე ინციდენტს ადგილი ჰქონდა ალექსანდრიის საკათედრო ტაძარში.  შედეგად, მინიმუმ 16 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო 66 ადამიანი დაშავდა.

2017 წლის მაისში, მინში, შეიარაღებულმა პირმა ცეცხლი გახსნა ავტობუსში და მოკლა ის 29 ადამიანი, რომლებმაც უარი თქვეს რწმენის შეცვლაზე.

2018 წლის ნოემბერში შეირაღებული პირები ჩაუსაფრდნენ  სამ ავტობუსს, რომელთაც ქრისტიანი მომლოცველები გადაჰყავდათ კაიროს სამხრეთით მდებარე შორეული უდაბნოს მონასტერში.  დაიღუპა 7 და დაიჭრა 19 ადამიანი. გარდა ამისა, უსაფრთხოების სამსახურების განცხადებით,  ზემოაღნიშნული თავდასხმების გარდა, მათ მოახერხეს რამდენიმე ინციდენტის წინასწარი პრევენცია.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ეგვიპტეში ზოგადი თავისუფლებების შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (რომელიც 2018 წელს მიმდინარე მოვლენებს ასახავს) წერდა, რომ „2014 წლის კონსტიტუციის მე-2 მუხლის მიხედვით, ისლამი ქვეყნის ოფიციალურ რელიგიადაა გამოცხადებული, ხოლო 64-ე მუხლში ნათქვამია, რომ ”რწმენის თავისუფლება არის აბსოლუტური”. ეგვიპტელთა უმეტესობა სუნიტი მუსლიმია, ხოლო კოპტი ქრისტიანები ქმნიან მნიშვნელოვან უმცირესობას. ამას გარდა, ქვეყანაში შედარებით მცირე რაოდენიბით წარმოდგენილნი არიან  შიიტი მუსლიმები, არაკპოტური ქრისტიანული დენომინაციები და სხვა რელიგიური ჯგუფები. ანგარიშის მიხედვით, რელიგიური უმცირესობებისა და ათეისტების ზოგჯერ ექვემდებარებოდნენ დევნასა და ძალადობას, ხოლო განსაკუთრებით კოპტების შემთვევაში ხშირად სახეზე იყო  იძულებითი გადაადგილების, ფიზიკური შეურაცხყოფის, დაბომბვების, ცეცხლსასროლი იარაღით თავდასხმებისა და, უკანასკნელი წლების განმავლობაში, ქრისტიანული სალოცავი ადგილების ბლოკირების უამრავი შემთხვევა.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International 2019 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ წერდა, რომ მთავრობა კვლავ უზღუდავდა ქრისტიანების თაყვანისცემის უფლებას როგორც კანონების დონეზე, ასევე – პრაქტიკაში. ამას გარდა, ხელისუფლებამ ვერ მოახერა რელიგიურ-სექტარიანულ მოტივით განხორციელებულ ძალადობაში დამნაშავე პირების დასჯა. 3730 სალოცავი ადგილიდან, რომლებმაც ეგვიპტის ახალი „ეკლესიების მშენებლობა-შეკეთების შესახებ“ კანონის თანახმად, განაცხადი შეიტანეს ეკლესიის რეგისტრაციაზე, ხელისუფლებამ მხოლოდ 588 დააკმაყოფილა. ასევე, წლის განმავლობაში, შესაბამისმა ორგანოებმა დახურეს სულ მცირე 4 ეკლესია, მათ შორის ზოგიერთი იმ მოტივით, რომ მათზე ადგილობივი მოსახლეობის მხირდან ხორციელდებოდა თავდასხმები. აპრილში, მას შემდეგ, რაც რამდენიმე ადამიანმა ბენი სოუფის რეგიონის ერთ-ერთ სოფელში ქრისტიანთა სახლები დაწვეს და, ასევე, სცადეს იქ მდებარე ეკლესიაზე თავდასხმა, უსაფრთხოების ძალებმა დააპატიმრეს 20 ქრისტიანი პირი და დაადანაშაულეს თავდასხმასა და ” ძალადობის წაქეზებაში“. მოგვიანებით, ყველა პირი გაათავისუფლეს.

აგვისტოში, უსაფრთხოების ძალებმა დააპატიმრეს ხუთი ქრისტიანი პირი ასუანის ერთ-ერთ სოფელში და დაადანაშაულეს  ”არალიცენზირებულ შენობაში რელიგიური რიტუალების გამართვაში“, მას შემდეგ, რაც ადგილობრივებმა გამართეს დემონსტრაცია, რათა გაეპროტესტებინათ ეკლესიაში ჩატარებული წირვა-ლოცვა. ხელისუფლებამ თავდამსხმელები და აღნიშნული ხუთი პირი მალევე გაათავისუფლა არაფორმალური შეთანხმების შემდეგ.[4]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში წერდა, რომ „ეგვიპტის ქრისტიანული საზოგადოება, რომელიც მოსახლეობის დაახლოებით 10 პროცენტს მოიცავს და წარმოადგენს შუა აღმოსავლეთის უდიდეს ქრისტიანულ უმცირესობას, ათწლეულების განმავლობაში განიცდის როგორც კანონიერ, ასევე – სოციალურ დისკრიმინაციას. ხელისუფლება რეგულარულად ვერ ახერხებს, დაიცვას ქრისტიანები სექტარულ-რელიგიურად მოტივირებული თავდასხმებისგან და დასაჯოს აღნიშნულ თავდასხმებში დამნაშავე პირები. მაგალითად,  31 აგვისტოს სექტარული ძალადობის ამსახველ ერთ-ერთ ინციდენტში, შეიარაღებულმა ჯგუფმა ხუთი ადამიანი გაიტაცა და გაძარცვა მინას რეგიონის სოფელ დიმშუა ჰაშიმში, მას შემდეგ, რაც გავრცელდა ჭორები, რომ ქრისტიანი მოსახლეობა სოფელში ეკლესიის აშენებას გეგმავდა. ხელისუფლებამ დაზარალებულებზე ზეწოლა მოახდინა, რათა მთავრობის მიერ შუამავლობით მიღებული „შერიგება“-ზე დათანხმებულიყვნენ, რომელიც ერთი მხრივ, გამორიცხავდა დამნაშავეების პასუხისმგებლობას, ხოლო მოერე მხრივ, არ სთავაზობდა ქრისტიან პირებსა და მათ ოჯახებს არანაირ დაცვის მექანიზმს.[5]

[1] United States Department of State – 2018 Report on International Religious Freedom: Egypt; available at

[accessed 22 August 2019]

[2] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade –  DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT EGYPT; available at

[accessed 22 August 2019]

[3] Freedom House – Freedom in the world 2018 – Egypt; available at

[accessed 22 August 2019]

[4] Amnesty International – HUMAN RIGHTS IN THE MIDDLE EAST AND NORTH AFRICA: REVIEW OF 2018 – Egypt; available at

[accessed 22 August 2019]

[5] Human Rights Watch – World Report 2019 – Egypt; available at

[accessed 22 August 2019]

ინდოეთი. რელიგიურ კონფესიებს შორის შერეული ქორწინება. მაისი, 2019

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი 2018 წლის მაისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ინდოეთში რელიგიური უმცირესობების შესახებ წერს, რომ ფედერალური კანონმდებლობა უშვებს კონფესიებს შორის ქორწინებას რელიგიური კონვერტაციის გარეშე. აღნიშნული ქორწინებები რეგისტრირდება 1954 წლის სპეციალური ქორწინების აქტით. შერეული წყვილები, როგორც სამოქალაქო ცერემონიით დაოჯახებული ყველა წყვილი, ვალდებულია, წარადგინოს საჯარო შეტყობინება 30 დღით ადრე, სადაც მითითებული იქნება მისამართები, ფოტოსურათები და რელიგიური კუთვნილება. მიუხედავად ამისა, ინდუისტებმა, ბუდისტებმა, სიკჰებმა და ჯაინებმა, რომლებიც სხვა რელიგიის წარმომადგენელზე ქორწინება გადაწყვიტეს, შესაძლოა, აღნიშნული საზოგადოებების კანონების თანახმად, ქონებაზე მემკვიდრეობის უფლება დაკარგონ.

კანადის იმიგრაციისა და ლტოლვილთა საბჭო შერეულ ქორწინებაზე 2012 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ახსენებს კვლევას, რომელიც ეხება რელიგიებს დაა კასტებს შორის ქორწინების დინამიკას ინდოეთში. კვლევა ეყრდნობა 2005-2006 წლების მონაცემებს და ამტკიცებს, რომ ქორწინებათა 2.1% შერეულია (გამოკითხულია 40 ათასზე მეტი ადამიანი ქვეყნის 29 შტატში). ყველაზე დიდი რაოდენობით შერეული ქორწინებები დაფიქსირდა არუნაჩალ პრადეშში (9.2%), სიკკიმში (8.1%), მანიპურში (7.6%), პენჯაბსა (7.3%) და მაგჰალაიაში (6.7%).

ამავე ანგარიშში ნახსენები ერთერთი წყაროს მტკიცებით, მიუხედავად იმისა, რომ შერეული წყვილების მიმართ ძალადობა არ არის ნორმა, მათ მიმართ ასეთი მოპყრობა მაინც ხდება. უმეტეს შემთხვევაში, ძალადობის საფრთხე ჩნდება ოჯახების მხრიდან. მხოლოდ გარკვეულ პერიფერიულ ადგილებში შეიძლება არა ოჯახის წევრი პირი დაინტერესდეს შერეული ქორწინებით და ამის გამო რაიმე მოიმოქმედოს. მაღალი კასტის წარმომადგენელი ინდუისტები უფრო მეტად ეწინააღმდეგებიან შერეულ ქორწინებას, ვიდრე დაბალი კასტის წარმომადგენელი ინდუისტები.

აკადემიური წყაროები აღნიშნავენ, რომ ინდოეთში შერეული წყვილების მდგომარეობა განსხვავებულია მათი კლასისა და რეგიონის შესაბამისად. განსხვავებები დამოკიდებულია იმაზე წყვილი პერიფერიიდან არის თუ ურბანული ზონიდან. დისკრიმინაციის ხარისხი გაცილებით დაბალია, როდესაც შერეული ქორწინება ხდება საშუალო კლასებს შორის და ურბანულ ზონებში. შერეული წყვილები პერიფერიული ზონებიდან, რომლებიც აწყდებიან პრობლემებს ოჯახიდან ან თანასოფლელებისგან, ხშირად გადადიან საცხოვრებლად ურბანულ ზონებში, სადაც მეტი შემწყნარებლობაა. ურბანულ ზონებში არ არის მიუღებელი შერეული ქორწინება, საპირისპირო ვითარებაა სოფლად. ურბანულ ზონებში, ზოგადად, შერეული წყვილის იდენტიფიცირება რთულია; თუმცა, იდენტიფიცირების შემთხვევაშიც კი, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ისინი სერიოზული ზიანის რისკის წინაშე აღმოჩნდნენ.

განსხვავებულ ინფორმაციას ავრცელებს საინფორმაციო სააგენტო „როიტერსი“, რომელიც 2011 წლის სტატიაში წერს, რომ შერეული ქორწინება ინდოეთში ტაბუა, როგორც სოფლად, ასევე ინდოეთის განათლებულ და შეძლებულ ურბანულ ზონებში.

ტორონტოს უნივერსიტეტის ისტორიის პროფესორის 2012 წლის ინფორმაციით, ზოგადად, ქორწინება ინდუისტს და ქრისტიანს შორის უფრო ნაკლებად პრობლემატურია, ვიდრე, მაგალითად, ინდუისტს და მუსლიმს შორის. ქრისტიანები, რომლებიც შერეულ ქორწინებაში არიან, შესაძლოა, აწყდებოდნენ წინააღმდეგობას და ოჯახისგან თანხმობის არ არსებობას, მაგრამ ნაკლებად სავარაუდოა მათ მიმართ ძალადობა ოჯახების მხრიდან.

2017 წლის სექტემბერში გავრცელებული ინფორმაციით, 28 წლის ინდუისტმა ქალმა საჩივარი შეიტანა კარელას შტატის ერთერთი იოგის ცენტრის წინააღმდეგ. მისი მტკიცებით, ის, მისი ნების საწინააღმდეგოდ, სამი კვირის განმავლობაში გააჩერეს ცენტრში და მას აიძულებდნენ თავის ქრისტიანს ქმარს გაშორებოდა. სარჩელში ის ამტკიცებდა, რომ იგივე პრობლემა იოგის ცენტრში კიდევ 60 ქალს შეექმნა.[1]

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი 2018 წლის მაისში მომზადებულ ინფორმაციაში ინდოეთში შერეული ქორწინების შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კონსტიტუციით დადგენილია სამართლებრივი თანასწორობა მოქალაქეებისთვის, განურჩევლად მათი რელიგიური კუთვნილებისა და აკრძალულია რელიგიური ნიადაგზე დისკრიმინაცია. მიუხედავად ამისა, პერიოდულად, ქვეყანაში ადგილი აქვს საზოგადოების მხრიდან რელიგიური უმცირესობების მიმართ ძალადობის ზრდას და ინდოეთის მთავრობა იბრძვის თემების მხრიდან ძალადობისგან რელიგიური უმცირესობების დაცვისა და მათთვის სამართლიანობის მიღწევისთვის, როდესაც დანაშაულს მაინც ექნება ადგილი.

ინდოეთის კონსტიტუცია, ასევე, კრძალავს კასტურ დისკრიმინაციას. კასტებისა და ტომების რეგისტრაცია გრძელდება, მაგრამ ამის მიზანს პოზიტიური სამოქმედო პროგრამები წარმოადგენს, რომელთაც მთავრობა ახორციელებს დაბალი კასტების წარმომადგენელთა გაძლიერების მიზნით. მიუხედავად ამისა, კასტური დისკრიმინაცია მაინც გავრცელებულია, განსაკუთრებით პერიფერიულ ზონებში.

2017 წელს ჟურნალში „სამხრეთ აზიის საზოგადოება და კულტურა“ გამოქვეყნებულ სტატიაში ნათქვამია, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ შერეული ქორწინება ინდოეთში კანონიერია, წყვილები აწყდებიან სოციალურ ნორმებს, რომლებიც მათი ურთიერთობის წინააღმდეგია და ასეთ ურთიერთობას იხსენიებენ როგორც „ამორალურს“ ან „უწმინდურს“; ხანდახან, საქმე ღირსების აღდგენის მიზნით მკვლელობამდე და თემიდან განდევნამდეც კი მიდის.

2017 წელს რელიგიის შესახებ ჟურნალში გამოქვეყნებულ სტატიაში საუბარია მუსლიმ ფერმერ კაცზე, რომელიც ლინჩის წესით გაასამართლეს უტტარ პრადეშის შტატის პატარა სოფელში, იმის გამო, რომ ის ეხმარებოდა ადგილობრივ მუსლიმ ახალგაზრდას ინდუისტ გოგოსთან ურთიერთობაში. მოგვიანებით, მკვლელობისთვის ექსტრემისტული ჯგუფის „ჰინდუ იუვა ვაჰიმი (ინდუისტთა ახალგაზრდული ძალა)“ ოთხი წევრი დააპატიმრეს. წყარო აღნიშნავს, რომ ეს მხოლოდ ერთი ისტორიაა იმ ბევრიდან, რომელსაც ინდოეთში შერეული ქორწინების გამო აქვს ადგილი. წყარო, ასევე, აღნიშნავს, რომ მართალია, ინდოეთი თავს იწონებს როგორც ერთიანი და მრავალფეროვანი, მაგრამ შერეული ქორწინებები წარმოუდგენლად იშვიათია.[2]

[1] UK Home Office: Country Policy and Information Note India: Religious minorities, May 2018

 (accessed on 23 May 2019)

[2] EASO – European Asylum Support Office: 1. Information on interfaith and inter-caste marriages in India, in particular in the region of Kerala and the Trivandrum area 2. What is the treatment of people who convert to a different religion in order to get married in India, in particular in the region of Kerala? 3. Information on religious minorities groups belonging to the Ezhava Community who are in interfaith and/or inter-caste marriages 4. In case of religious intolerance towards people who are in interfaith and/or inter-caste marriages in India, is there a different degree of discrimination depending on the different level of income? 5. Information on the treatment of persons in interfaith marriages during the period 2014-2018 [Q72], 11 May 2018

 (accessed on 23 May 2019)