ერაყი. სუნიტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. აპრილი, 2019

ერაყში სხვადასხვა რელიგიური, ეთნიკური, კულტურული და ლინგვისტური საზოგადოებაა თავმოყრილი. 2017 წლის ანგარიშში აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი ვარაუდობს, რომ ერაყის მოსახლეობის 97% მუსლიმია; შიიტი მუსლიმები (ძირითადად არაბები, თუმცა მათ შორის თურქმენები, ფეილი ქურთები და სხვებიც არიან) 55-60%-ია. სუნიტების რაოდენობა 40%-მდეა; მათგანი სუნიტი ქურთების წილი 15%-ია, არაბები 24% და თურქმენები – 1%. შიიტები ძირითადად განსახლებულნი არიან ერაყის სამხრეთ და აღმოსავლეთ პროვინციებში, ასევე, უმრავლესობაში არიან ბაღდადში და საზოგადოებების დონეზე წარმოდგენილნი არიან ქვეყნის უმეტეს ტერიტორიაზე. სუნიტები უმრავლესობაში არიან დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში.[1]

დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ დაკავებული ტერიტორიების უმეტესობა ძირითადად სუნიტური რაიონები იყო. აქედან გამომდინარე, სახელმწიფოს ძალისხმევა მიმართული იყო იქითკენ, რომ მომხდარიყო სუნიტური მოსახლეობის, ძირითადად ტომების მობილიზება დაჯგუფებასთან საბრძოლველად. აღნიშნული მიმართულებით ყველაზე დიდი რეკრუტირება მოხდა აშშ-ის მიერ დაფინანსებულ ტომთა სამობილიზაციო ძალებში. 2015 წლის დეკემბერში პრემიერმა აბადიმ 40 ათასი სუნიტი მებრძოლის სახალხო მობილიზაციის ძალებში ინტეგრირება მოახდინა. მათი უმრავლესობა განლაგებული იყო ანბარსა და ნინევაში; სხვა ნაწილი კი სალაჰადინსა და სხვა გამოთავისუფლებულ ზონებში.

სხვადასხვა ექსპერტი აღნიშნავს დემოგრაფიული ჰომოგენიზმის ზრდას სადავო ტერიტორიებზე მცხოვრებ ადგილობრივ მოსახლეობაში. ეს ტენდენცია შეინიშნება, მათ შორის, სუნიტი არაბების დაბრუნების დაბალ მაჩვენებელში, რომლებიც უფრთხიან თვითნებურ დაკავებებს და გამოძალვას.

2014-2017 წლებში დაფიქსირდა 74 შემთხვევა, როდესაც ძირითადად ერაყის უსაფრთხოების ძალები, ქურთული ძალები და სახალხო მობილიზაციის ძალები სჩადიოდნენ იძულებით გაუჩინარებებს. 2017 წლის განმავლობაში თითქმის ყველა შემთხვევაში ძალადობის ობიექტი სუნიტი არაბი მამაკაცები იყვნენ, რის საფუძველსაც წარმოადგენდა შეტაკებები „ისლამურ სახელმწიფოსთან“, რაც იწვევდა დაკავებებს, დაპატიმრებებს და გაუჩინარებებს.

„Human Rights Watch“-ის მოსაზრებით, ერაყში სუნიტი არაბების მიმართ არის ზოგადად გავრცელებული შეხედულება, რომ ისინი კვლავ რისკის მატარებლები არიან. მაგალითად, ბაღდადიდან სალაჰადინში, ანბარში, დიალასა და კირკუკში მგზავრობისას, საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე, სუნიტი არაბები დიდი რისკის წინაშე დგანან. ანბარში არის რამდენიმე საკონტროლო- გამშვები პუნქტი, რომელიც განსაკუთრებული საფრთხის შემცველია. სუნიტი არაბები უფრო დიდ პრობლემებს აწყდებიან იმ საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე, რომლებიც მცირე დასახლებებში ან ანბარსა და ჰავიჯაში მდებარეობს, ვიდრე ბაღდადში, სადაც პირი შეიძლება ნაკლებად ამოცნობადი იყოს. რისკის ხარისხი იმაზეცაა დამოკიდებული თუ რომელი ძალა აკონტროლებს ტერიტორიას.

ანბარი

ანბარის პროვინცია ძირითადად სუნიტებით დასახლებული რეგიონია. ანბარის სოციალურ-პოლიტიკური სტრუქტურა ტრადიციულად ეფუძნება ტომებს და ადგილობრივ იერარქიას, სადაც ტომთა ლიდერები და სუნიტი სასულიერო პირები დიდი ავტორიტეტით სარგებლობენ ადგილობრივი საკითხების გადაწყვეტაში. 2015 წელს ანბარის პროვინციაში სუნიტურმა ტომებმა ჩამოაყალიბეს პირველი სუნიტური შეიარაღებული დაჯგუფება (ძირითადად მოხალისეობრივ პრინციპებზე), რომლის მიზანს „ისლამური სახელმწიფოს“ საკუთარი ტერიტორიებიდან განდევნა წარმოადგენდა. სუნიტური ტომების დაჯგუფებებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ბრძოლაში. მიუხედავად ამისა, მათ არ მიუღიათ ისეთი ოფიციალური სტატუსი და პრივილეგიები, როგორც ეს შიიტურმა სახალხო მობილიზაციის ძალებმა მიიღეს.

პროვინციაში სხვადასხვა სუბიექტია პასუხისმგებელი უსაფრთხოებაზე. მათ შორისაა არმია, პოლიცია, სუნიტური ტომთა დაჯგუფებები და სახალხო მობილიზაციის ძალები. 2017 წლის ოქტომბერში „Human Rights Watch“-მა აღწერა ერთი შემთხვევა, როდესაც ანბარის საოპერაციო სარდლობის მონაწილეობით ადგილი ჰქონდა 8 სუნიტი მამაკაცის გაუჩინარებას საკონტროლო-გამშვები პუნქტიდან; ისინი „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ბრძოლის გამო გადაადგილდებოდნენ.2018 წლის ნოემბერში ანბარში შეიარაღებულმა პირმა იერიში მიიტანა სუნიტური ტომის დაჯგუფების ოფიცრის სახლზე კარმას რაიონთან ახლოს, ჩრდილო-დასავლეთ ფალუჯაში. ინციდენტის დროს 9 ადამიანი დაიღუპა.

ბაღდადი

ბაღდადის პროვინცია და ქალაქი ბაღდადი შერეული (ძირითადად, სუნიტური და შიიტური მოსახლეობით დასახლებული) რეგიონია, სადაც ასევე ცხოვრობენ ქრისტიანები. მიუხედავად უბნების უმეტესობის შერეული კომპოზიციისა, 2000-იანების კონფესიურმა ძალადობამ გამოიწვია ქალაქ ბაღდადის უფრო დიდი სეგრეგაცია და შიიტების დომინანტობა. 2014 წლის განმავლობაში ადგილი ჰქონდა სუნიტების კონფესიური ნიშნით მკვლელობებს და ამაში უმეტესად შიიტურ დაჯგუფებებს ადანაშაულებენ. თუმცა, ისეთი მასშტაბის კონფესიური ძალადობა, როგორსაც ადგილი ჰქონდა 2006-2007 წლებში, აღარ განმეორებულა არც 2014 წელს და არც შემდგომში. მიუხედავად ამისა, წყაროები 2014-2015 წლებში აღნიშნავდნენ სახალხო მობილიზაციის ძალების ჩართულობას მშვიდობიანი მოსახლეობისა და სუნიტების მკვლელობებში, რომლებიც „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ბრძოლის კონტექსტით ხდებოდა, მათ შორის ბაღდადის ე.წ. ქამრის ზონაში.

დაჯგუფებებს ბაღდადში სუნიტები და სხვა უმცირესობები ხშირად ადანაშაულებენ ისეთი სახის ძალადობაში, როგორიცაა სიკვდილით მუქარები, გატაცებები, მიზნობრივი მკვლელობები, ქონების კანონიერი მესაკუთრეებისგან მითვისება და სხვა. აღსანიშნავია, რომ ასეთი ქმედებების სამიზნეები, მათივე თქმით, შიიტებიც არიან. სუნიტებს და ქრისტიანებს განსაკურებით ეშინიათ, რომ შიიტური დაჯგუფებების მხრიდან გამოძალვის, გატაცების ან ქონების ჩამორთმევის მსხვერპლნი გახდებიან; მათ კი ამის საწინააღმდეგოდ მოქმედების შესაძლებლობა არ აქვთ. ასაფეთქებელი ნივთიერებები ბაღდადში გამოიყენება როგორც კრიმინალური, ასევე პოლიტიკური მიზნებით და კონკრეტულ დანაშაულებრივ ქმედებებზე პასუხისმგებელი სუბიექტების გამოვლენა სირთულეებთანაა დაკავშირებული. სახალხო მობილიზაციის ძალები მჭიდროდაა დაკავშირებული ბანდებთან და მათ შორის განსხვავების პოვნა, ხშირად, შეუძლებელია.

დიალა

დიალას მოსახლეობა დაახლოებით 1.5 მილიონზე ოდნავ მეტია. არაბები, ქურთები და თურქმენები მოსახლეობის უმრავლესობას წარმოადგენენ. თითოეული ეთნოსი მოიცავს როგორც სუნიტებს, ასევე შიიტებს. 2018 წლის განმავლობაში დიალაში 31 მიზნობრივ მკვლელობას ჰქონდა ადგილი; მსხვერპლები იყვნენ ადგილობრივი სოფლის ლიდერები (მუხთარები), ტომების ლიდერები და სუნიტური სახალხო მობილიზაციის ძალების მეთაურები. წყაროები აღნიშნავენ, რომ „ისლამური სახელმწიფოს“ მხრიდან იერიშების შემცირება, რომელიც დიალას პროვინციაში აღინიშნება, შეიძლება დაკავშირებული იყოს იმ ფაქტთან, რომ სახლში დაბრუნების ნებართვის სანაცვლოდ, სუნიტური ტომები თანამშრომლობენ შიიტური დაჯგუფებებთან და ერაყის სამხედრო ძალებთან „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ. „Human Rights Watch“-ის მკვლევარი აღნიშნავს, რომ დიალას რიგ სუნიტურ ზონებში შიიტური დაჯგუფებები დაბრუნებას უკრძალავენ იმ პირებს, ვისაც „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კავშირში მოიაზრებენ.

კირკუკი

კირკუკის მოსახლეობა ეთნიკურად და რელიგიურად მრავალფეროვანია. პროვინციაში ცხოვრობენ არაბები, ქურთები, თურქმენები (შიიტი და სუნიტი), ქრისტიანები, იეზიდები, შაბაქები, ჩადო-ასირიელები და სხვა. სადამ ჰუსეინის რეჟიმის ძირითად საყრდენს ჰავიჯას სუნიტური ტომები წარმოადგენდნენ, რომლებიც დიდწილად იყვნენ დაკავშირებულნი ბაასის პარტიასთან და ისინი დიდი პრივილეგიებით სარგებლობდნენ. სუნიტური დაუმორჩილებლობა აღნიშნულ რაიონში იყო „ისლამური სახელმწიფოს“ წინამორბედი.

ჰავიჯაში სუნიტი არაბების შეიარაღებული დაჯგუფებები, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან სახალხო მობილიზაციის ძალებთან და ბადრის ორგანიზაციასთან, აკონტროლებენ რაიონს. ქურთული ძალების წინააღმდეგ განხორციელებულმა შეტევითმა ოპერაციებმა დიდად შეცვალა ძალაუფლების დინამიკა პროვინციაში. არაბებმა და თურქმენებმა უფრო გავლენიანი პოზიციები დაისაკუთრეს, ვიდრე ქურთებმა. რეგიონი უფრო მეტად დაყოფილი და ეთნიკურად ჰომოგენისტური გახდა სუნიტი თურქმენების სასარგებლოდ. 2014 წელს „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ბრძოლის შედეგად სუნიტი არაბების სოფლები განადგურდა და სუნიტი არაბები არ ჩქარობენ დაბრუნებას, რადგან ეშინიათ თვითნებური დაკავების და გამოძალვის. წყაროები აღნიშნავენ, რომ კირკუკში ფედერალური პოლიცია, რომელიც ადგილობრივების მტკიცებით, ძირითადად, ბაღდადელი, სამხრეთ სალაჰადინელი და სამხრეთ ერაყელი შიიტებისგან შედგება, ვერ სარგებლობს ნდობით ადგილობრივ სუნიტ მოსახლეობას შორის. საპირისპირო ვითარებაა ანტო-ტერორისტული ძალების შემთხვევაში, რომელთაც უფრო პროფესიონალებად მიიჩნევენ.

2018 წლის სექტემბერში, მას შემდეგ, რაც გახშირდა „ისლამური სახელმწიფოს“ მხრიდან მუქარები და ერთერთმა იერიშმა ორი საცხოვრებელი სახლი გაანადგურა, რაქა ატაპასთან მდებარე ძირითადად სუნიტებით დასახლებული სოფლის ევაკუაცია განხორციელდა.

ნინევა

ნინევა ეთნიკურად ყველაზე მრავალფეროვანი პროვინციაა ერაყში. სუნიტი არაბები უმრავლესობას შეადგენენ, თუმცა აქ მაცხოვრებელი სხვა ჯგუფები ასევე ფლობენ ძალაუფლებას და გავლენებს. ქურთები დომინანტურ პოზიციაში არიან აკრესა და შეიხანში. ტალაფარში მთავარ ძალას თურქმენები (როგორ სუნიტები, ასევე შიიტები) წარმოადგენენ. სინჯარში იეზიდები არიან უმრავლესობაში. ნინევა სუნიტური არაბული ნაციონალიზმის ცენტრად მიიჩნევა და ერთ დროს ერაყის ალ-ქაიდას გრავიტაციის ცენტრს წარმოადგენდა.

„ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ომამდე, ერაყის არმიას რთული ურთიერთობა ჰქონდა სუნიტ არაბ მოსახლეობასთან ნინევაში. აშშ-ის მიერ ოკუპაციის შემდეგ, რეკრუტირება ძირითადად ქურთულ თემში ხდებოდა, რადგან სუნიტი არაბები უარს ამბობდნენ ერაყის არმიაში სამსახურზე. „ისლამური სახელმწიფოსგან“ გათავისუფლების შემდეგ, ერაყის არმიის იმიჯი ნინევაში მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. ეს იმ ფაქტშიც ჩანს, რომ სუნიტი მოსახლეობა შიიტურ დაჯგუფებებში გაწევრიანებაზე მეტად ერაყის არმიაში რეკრუტირება ურჩევნია.

ადგილობრივი ჯგუფები ნინევაში მოიცავს ნინევას გვარდიას, რომელიც ძირითადად სუნიტური ჯგუფია და მას ყოფილი გუბერნატორი ატილ ნუჯაიფი მეთაურობს. ერთერთი არა ადგილობრივი ჯგუფი ბადრის ორგანიზაციაა. მათი მხრიდან სუნიტი მოსახლეობის რეკრუტირების მცდელობა დიდწილად არაეფექტურად შეფასდა. ბაბილონის ბრიგადა ფრონტის წინა ხაზზე აქტიურად იბრძოდა. ისინი აკონტროლებენ ტერიტორიებს და სუნიტების მიმართ მკაცრი დამოკიდებულებით გამოირჩევიან. ტომთა მობილიზაციის ძალები ადგილობრივი რეკრუტებისგან შედგება; ძირითადად, სუნიტური ჯგუფებისგან შამარისა და ჯაბურის ტომიდან. ცალკე აღებული ტომთა მობილიზაციის ჯგუფები 100-300 მებრძოლისგან შედგება, რადგან ბაღდადი არ უშვებს დიდი დაჯგუფების ფორმირების საშუალებას, რადგან არ სურს ფართო სუნიტური ტომის შემქნა, რომელიც შემდეგ ტერიტორიების კონტროლში შეეცილება.

ჯაზირას ბრიგადა ასევე აქტიურია ნინევაში. ესეც სუნიტური ტომების დანაყოფია, ძირითადად რაბიასა და ზუმარიდან. ჯაზირას ბრიგადა პირველი სუნიტური ჯგუფია, რომელიც ქურთისტანის რეგიონულ მთავრობასთან ერთად მუშაობდა. ისინი ატარებდნენ ქურთულ დროშას და ზერევანის სამხრეებს. ისინი ჯიბურის, ჯუჰაიშ მუამარას, შარაბისა და შამარის ტომიდან არიან რეკრუტირებულნი. ბრიგადა დაახლოებით 2000 მებრძოლისგან შედგება და ანგარიშვალდებულია ზერევანის მიმართ.

სალაჰადინი

სალაჰადინის მოსახლეობა დაახლოებით 1.5 მილიონია. ქალაქი ტიკრიტი, რომელიც სადამ ჰუსეინის მშობლიური ქალაქია, პროვინციის დედაქალაქია. ტიკრიტში 200 ათასზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს და ის ყოველთვის ითვლებოდა სუნიტი არაბების ძალაუფლების ცენტრად. სალაჰადინი უმეტესად სუნიტებით დომინირებული პროვინციაა, თუმცა აქ ასევე შიიტი არაბი უმცირესობა და თურქმენული და ქურთული უმცირესობები სახლობენ.

სალაჰადინი იყო პირველი პროვინცია, რომელიც 2015 წელს ერაყის ძალებმა „ისლამური სახელმწიფოსგან“ გაათავისუფლეს. სალაჰადინი ასევე პირველი იყო, სადაც ფართომასშტაბიანი დაბრუნება მოხდა – თითქმის ყველა დაბრუნებული სუნიტი არაბი იყო.

სალაჰადინში სახალხო მობილიზაციის ძალები ოპერაციებს ატარებენ სუნიტურ ტომთა დაჯგუფებებთან ერთად. საკონტროლო-გამშვები პუნქტების უმეტესობა სახალხო მობილიზაციის ძალების მიერ კონტროლდება და ისევე როგორც ფედერალური პოლიცია და ანტი-ტერორისტული ძალები, მათი უმრავლესობა ერთმანეთთან არ ურთიერთობს.

სალაჰადინში, ნინევისგან განსხვავებით, სახალხო მობილიზაციის ძალებში მცირე რაოდენობის სუნიტური ტომის რეკრუტირება ხდება. ამის მიზეზი ისაა, რომ სუნიტური თემების ლიდერები არ ენდობიან შიიტურ სახალხო მობილიზაციის ძალებს. სუნიტური ტომების დაჯგუფებები ხშირად პირდაპირ დიდ შიიტურ სახალხო მობილიზაციის ძალებში ერთიანდებიან, როგორიცაა მაგალითად ბადრის ორგანიზაცია. სხვა სუნიტური დაჯგუფებები ცდილობენ საკუთარი კონტაქტები მოიძიონ ბაღდადში და დამოუკიდებელ ძალებად დარეგისტრირდნენ. რიგ ადგილას სუნიტურ დაჯგუფებებს საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებს აბარებენ, რიგ შემთხვევებში კი საბრძოლველად უშვებენ.

სალაჰადინში, ასევე, ადგილი ჰქონდა რეგულარულ იერიშებს სუნიტურ ტომთა დაჯგუფებებზე „ისლამური სახელმწიფოს“ მხრიდან. 2018 წლის მაისში შეიარაღებულმა მებრძოლებმა მოკლეს ერთი ოჯახის 12 წევრი და დაბომბეს სამი სუნიტი მებრძოლის დაკრძალვის ცერემონიალი, რა დროსაც კიდევ 10 ადამიანი იმსხვერპლეს. ივნისში გავრცელდა ვიდეო, სადაც ასახულნი იყვნენ გატაცებულები, მათ შორის უსაფრთხოების ძალების წევრები. გამტაცებლები სუნიტი არაბი ქალი პატიმრების გათავისუფლებას ითხოვდნენ. 2018 წლის დეკემბრის შეფასებით, აღნიშნული იერიშები შემცირდა წინა წელთან შედარებით (84 ინციდენტი თვიურად 2017 წელს და 14 ინციდენტი – 2018 წელს). აღნიშნულის მიზეზი, სავარაუდოდ, არის ის წნეხი, რომელსაც „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლები შიიტური და სუნიტური სახალხო მობილიზაციის ძალების თანამშრომლობის შედეგად განიცდიან. 2018 წელს სალაჰადინში დაბრუნება ნებადართული იყო, თუმცა სუნიტებს მკაცრი შემოწმების გავლა უხდებოდათ.

ტუზ ხურმატოს რაიონი სუნიტ ქურთებს, შიიტ თურქმენებსა და სუნიტ არაბებს შორისაა დანაწილებული და ხანგრძლივი კონფესიათაშორისი ძალადობის სცენას წარმოადგენს. აღნიშნულმა რაიონმა უფრო დიდი ძალადობა გადაიტანა, ვიდრე რომელიმე სხვა სადავო რაიონმა.

ერაყის ქურთისტანის რეგიონი

ერაყის ქურთისტანის რეგიონის მოსახლეობა 5 მილიონზე მეტს შეადგენს. აქ უმრავლესობა სუნიტი ქურთები არიან. მათ გარდა რეგიონში სახლობენ სუნიტი არაბები, ქრისტიანები, ჩერქეზები, ფეილი ქურთები, შაბაკები, შიიტი და სუნიტი თურქმენები, იარსანები (მათ შორის კაკაები) და იეზიდები.

ერაყის ქურთისტანი ავტონომიური რეგიონია, რომელიც სამი პროვინციისგან – ერბილი, სულეიმანია და დოჰუკი – შედგება. ადმინისტრაციული ცენტრი ერბილში მდებარეობს, თუმცა ძალაუფლება რეალურად ორ მთავარ პარტიას შორისაა გადანაწილებული. KDP აკონტროლებს დოჰუკსა და ერბილს და PUK აკონტროლებს სულეიმანიას. 2014 წელს დაწყებული კონფლიქტი „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ ერაყის ქურთისტანს არ შეხებია და რეგიონში ყოველთვის იყო სტაბილური სიტუაცია უსაფრთხოების კუთხით. ქურთისტანის რეგიონში ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი იყო სამოქალაქო პირებს შორის სიკვდილიანობის ინტენსივობის კუთხით. აღნიშნულმა მაჩვენებელმა მოიმატა 2018 წლის განმავლობაში და შეადგინა დოჰუკში 3.12 (1.89 2017 წელს), ერბილში 1.3 (0.8 2017 წელს) და 2.28 სულეიმანიაში (1.21 2017 წელს).

სამხრეთით მდებარე პროვინციები

სამხრეთ პროვინციები უმეტესად შიიტი არაბებითაა დასახლებული. ყველაზე მრავალრიცხოვან პროვინციას ბასრა წარმოადგენს, რომელიც ასევე შიიტებით დომინანტი რეგიონია. ბასრაში, ასევე, სახლობს სოლიდური რაოდენობის სუნიტური საზოგადოება. არსად სამხრეთ პროვინციებში არ არის სუნიტების იმხელა რაოდენობა, რომ რელიგიურად ჰომოგენური სამეზობლო ან უბანი შექმნან. ძირითადად, სუნიტები, ქრისტიანები და საბეან-მანდეანები ერთიანდებიან სამეზობლოდ, ისიც შიიტური უმრავლესობით დასახლებულ ზონებში. ბაბილის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე პატარა ქალაქი ჯურფ ალ-სახრი ერთადერთი ქალაქია, სადაც სუნიტები უმრავლესობაში არიან.

საერთო ჯამში, სამოქალაქო პირებს შორის 100 ათას კაცზე სიკვდილიანობის ინტენსივობის ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი სამხრეთის პროვინციებშია. 2018 წელს სამხრეთის პროვინციებში აღნიშნული მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი იყო ბასრაში და შეადგენდა 4.62-ს, დიქარში – 2.52, მისანში – 1.71 და ბაბილში – 1.43.

სამხრეთის პროვინციებს არ შეხებია „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კონფლიქტი. სამხრეთის პროვინციებიდან დაჯგუფების წინააღმდეგ საბრძოლველად 2014 წელს ათასობით პირი წავიდა. სამხრეთის პროვინციები ერაყის ყველაზე უსაფრთხო ტერიტორიაა, თუმცა პრობლემები მაინც არსებობს; აღნიშნული პრობლემები დაკავშირებულია კრიმინალთან, ნარკოდანაშაულთან, შიიტურ დაჯგუფებებს შორის დაპირისპირებასთან, ორგანიზებულ დანაშაულთან დაჯგუფებების მხრიდან; ასევე, გატაცებებთან, გამოძალვასა და სექსუალური ექსპლუატაციის მიზნით ადამიანებით ვაჭრობასთან. სამხრეთ პროვინციებში უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ძალიან ცოტა ინციდენტი ფიქსირდება და მათი უმრავლესობაში ჩართულნი არიან თომები, სახალხო მობილიზაციის ძალები, ბანდები ან ყველა ერთად. ძალადობა სხვადასხვა შიიტურ შეიარაღებულ ჯგუფებს შორის სამხრეთის პროვინციებში ხდება და წარმოადგენს ტერიტორიასა და ნავთობიდან მიღებულ შემოსავალზე კონტროლის დამყარებისთვის ბრძოლას. შიგა შიიტური დაპირისპირებები ძირითადად გავლენას ახდენს იმ ხალხის უსაფრთხოებაზე, რომლებიც აქტიურად არიან ჩართულნი დაჯგუფებებში ან ტომთა ჯგუფებში.

რეგიონის სტაბილურობაზე ნეგატიურად მოქმედებს ტომებს შორის დაპირისპირება. ადგილობრივი პოლიცია უგულებელყოფს ან საერთოდ უძლურია, აღკვეთოს ასეთი კონფლიქტები. იმ შემთხვევაშიც, როდესაც ინტერვენცია მიზანშეწონილია, პოლიციის ოფიცრები, რომლებიც ხშირად ერთერთი კონფლიქტურ მხარესთან არიან დაკავშირებულები, არ ერევიან შემდგომი რეპრესიების შიშით.

სამხრეთის პროვინციებში 2018 წელი მთავრობის საწინააღმდეგო დემონსტრაციებით გამოირჩეოდა. მოსახლეობა აპროტესტებდა ელექტროენერგიის დეფიციტს, სასმელი წყლის დაბალ ხარისხს, მწირ საჯარო სერვისებს, უმუშევრობას და ფართოდ გავრცელებულ კორუფციას. მთავრობა ცდილობდა ხალხის დაშოშმინებას, თუმცა ხელისუფლების დაპირებების მიუხედავად, პროტესტი გრძელდებოდა. ზუსტი რიცხვი უცნობია, თუმცა წყაროების ინფორმაციით, ათობით დემონსტრანტი იქნა დაკავებული და დაპატიმრებული.[2]

სუნიტების მიმართ დამოკიდებულება

ისტორიული დაძაბულობა ერაყელ სუნიტებსა და შიიტებს შორის, კვლავ არსებობს; ამავდროულად დაძაბულობა არსებობს სხვა ჯგუფებს შორისაც – არაბებსა და ქურთებს შორის, ერთ უმცირესობასა და სხვა უმცირესობას შორის და ა.შ. 2014 წლის შემდეგ უსაფრთხოების კუთხით სუბიექტების რაოდენობა სერიოზულად გაიზარდა და მოიცვა ტომთა ძალები, დაჯგუფებები, ფედერალური და ადგილობრივი პოლიცია, სამხედრო ძალები და სხვა.

ერაყში რამდენიმე სუნიტური სახალხო მობილიზაციის ძალების დაჯგუფება მოქმედებს, რომელთა შემადგენლობა 17-25 ათასია. მათი უმეტესობა 2014 წლის ბოლოს, ერაყის მთავრობასთან თანამშრომლობით, „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ ბრძოლისთვის შეიქმნა. რეკრუტირება მოხალისეობრივ საწყისებზე ხდება. ბევრი სახალხო მობილიზაციის ძალებს უერთდება უკეთესი ხელფასის გამო. სახალხო მობილიზაციის ძალები საკმაოდ გავლენიანი და პოპულარულები არიან მოსახლეობაში, რასაც „ისლამური სახელმწიფოს“ დამარცხებაში მათი როლი განაპირობებს.

2018 წელს სახალხო მობილიზაციის ძალების 5 მთავარ სამიზნეს შეადგენდნენ: პოლიტიკური ოპონენტები (მიუხედავად რელიგიური თუ ეთნიკური წარმომავლობისა, რადგან დაჯგუფებები იბრძვიან ფულისთვის, ძალაუფლებისთვის და გავლენისთვის და იერიშებს ახორციელებენ მეტოქეებზე, მათ შორის შიიტურ დაჯგუფებებზეც); საპასუხო იერიშები, რომელთა სამიზნეც ძირითადად სუნიტური საზოგადოება ხდებოდა; ერაყის სამოქალაქო საზოგადოება და ჟურნალისტები, განსაკუთრებით ისინი, ვინც სახალხო მობილიზაციის ძალებს აკრიტიკებს; შიიტური მორალური ნორმების დამრღვევი პირები, ძირითადად, ლგბტ საზოგადოება, ქრისტიანები, ალკოჰოლით მოვაჭრეები (ხანდახან ასეთი ძალადობა შიიტური საზოგადოების დახმარებითაც ხდებოდა); სხვადასხვა ბიზნესის მფლობელები (ძირითადად გამოძალვის მიზნით). ერაყის ქურთისტანში ქურთული ძალების სამიზნეებს წარმოადგენენ პოლიტიკური და სოციალური ოპოზიციის წარმომადგენლები. ადამიანის უფლებათა დამცველები, აქტივისტები, ჟურნალისტები და დემონსტრანტი საჯარო მოხელეები, რომლებიც გამოხატავენ კრიტიკულ დამოკიდებულებას პოლიტიკური ხელმძღვანელობის მიმართ. ქურთული უსაფრთხოების ძალების სამიზნეს ასევე წარმოადგენდნენ ის პირები, ვისზეც ჰქონდათ ეჭვი, რომ იყვნენ „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კავშირში; ძირითადად, ასეთები იყვნენ სუნიტი არაბები.

ათასობით პირი, რომლებიც იყვნენ ეჭვმიტანილი „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ კავშირში, ერაყის მთავრობამ დააპატიმრა. იქიდან გამომდინარე, რომ „ისლამური სახელმწიფო“ ძირითადად სუნიტური დაჯგუფება იყო, მოსახლეობის უმეტესობა სუნიტ არაბებს ექსტრემისტულ ჯგუფებთან დაკავშირებულად მოიაზრებს. 2014-2017 წლებში არაერთი ფაქტი დაფიქსირდა, როდესაც შურისძიების მოტივით, უსაფრთხოების ძალებმა ან მათთან დაკავშირებულმა დაჯგუფებებმა გაიტაცეს, გააქრეს ან მოკლეს სუნიტები.

სუნიტური სახელები

დანიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევის ჯგუფი 2018 წლის ფაქტების მოძიების მისიის ანგარიშში წერს, რომ სუნიტი მამაკაცები, რომლებიც „ისლამური სახელმწიფოს“ ტერიტორიებს ტოვებდნენ, გადიოდნენ უსაფრთხოების შემოწმებას საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე. ანგარიშში ნათქვამია, რომ პირები, რომელთა სახელი ან მათი ოჯახის წევრების სახელები არის „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრობაში ეჭვმიტანილთა სახელების მსგავსი, ხდებიან სერიოზული ეჭვის ობიექტები და ისინი შეიძლება გახდნენ ძალადობის, დაკავების ან დაბრუნების აკრძალვის ობიექტები.

სუნიტი მუსლიმების მდგომარეობის შესახებ ბაღდადში, ლანდინფო წერს, რომ საკონტროლო-გამშვები პუნქტის გავლისას, პირებს უწევთ საკუთარი პირადობის დადასტურება. გვარები და კლანური სახელები ხშირად ახდენს პირის ამა თუ იმ საზოგადოებრივი და გეოგრაფიული კუთვნილების იდენტიფიკაციას. სუნიტები შეიძლება თვითნებურად დაადანაშაულონ ექსტრემისტების მიმართ სიმპათიაში და შედეგად ისინი გახდებიან ძალადობის მსხვერპლნი. ბაღდადში მთავარ ქუჩებზე განლაგებული საკონტროლო-გამშვები პუნქტები არმიისა და პოლიციის კონტროლ ქვეშაა, ხოლო ვიწრო და პატარა ქუჩებზე განთავსებულ პუნქტებს დაჯგუფებები აკონტროლებენ.

საფრთხე „ისლამური სახელმწიფოს“ მხრიდან

დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრები არავის მიმართ არ არიან ტოლერანტული, გარდა საკუთარი ფუნდამენტალისტური იდეოლოგიისა. ამიტომ, დაჯგუფებამ არაერთი სუნიტური წმინდა რელიგიური ადგილი გაანადგურა. სუნიტი რელიგიური ლიდერები, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ დაჯგუფებას იყვნენ დევნის ობიექტები. „ისლამური სახელმწიფო“ ითხოვდა ტოტალურ დამორჩილებას რელიგიური ლიდერებისგან, წინააღმდეგ შემთხვევაში პირი რისკავდა, გამხდარიყო მკვლელობის ან საჯაროდ სიკვდილით დასჯის ობიექტი.

საფრთხე საზოგადოების მხრიდან

ერაყელთა უმეტესობის იდენტიფიცირება ხდება ტომობრივი კუთვნილების მიხედვით და იდენტობა სერიოზულ სოციალურ როლს თამაშობს საზოგადოებაში. ერაყის საზოგადოება ტომების, ოჯახსა და კლანზე დაფუძნებული კავშირების დიდი გავლენის ქვეშაა, განსაკუთრებით ანბარის, სალაჰადინის, კირკუკისა და ნინევის სუნიტურ ნაწილში; ისევე როგორც სამხრეთით, ბასრაში. ტომობრივი კულტურა და სახელმწიფოს შესაძლებლობის სიმწირე, ჩაერიოს საზოგადოებრივ სამართალში იწვევს იმას, რომ დავების გადაწყვეტაში, ტრადიციულ ლიდერებს და დადგენილ ნორმებს დიდი როლი აქვთ. ასეთი წესები კი განსაკუთრებით მკაცრი ქალებისთვისაა. ტომები ხშირად კარგად შეიარაღებულნი არიან და ხშირად მონაწილეობენ საზოგადოებას შორის კონფლიქტურ ვითარებებში, რომელიც ტომის წესების და ნორმების დარღვევის გამო წარმოიშვება. ეს იწვევს ხოლმე მკვლელობათა ჯაჭვს ტომებს შორის.[3]

[1] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Targeting of Individuals; March, 2019; available at:

[accessed 3 April, 2019]

[2] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Security Situation; March, 2019; available at:

[accessed 3 April, 2019]

[3] EASO; Country of Origin Information Report; Iraq – Targeting of Individuals; March, 2019; available at:

[accessed 3 April, 2019]

ირანი. იეჰოვას მოწმეები; კონვერტაციის შემდგომი საფრთხეები. აპრილი, 2019

  1. ზოგადი ინფორმაცია იეჰოვას მოწმეების შესახებ და განსხვავებები მათ რწმენასა და ქრისტიანობას შორის – ვებ-გვერდი Christianity.com მიხედვით, იეჰოვას მოწმეთა მიმდინარეობა დაფუძვნებულ იქნა 1870 წელს ვინმე ჩარლზ ტაზე რასელის მიერ, პენსილვანიის ქალაქ პიტსბურგში. თავიდან აღნიშნული ჯგუფი ბიბლიის შემსწავლელი მოძრაობის სახელით იყო ცნობილი. ადრეულ ეტაპზე, ჯგუფს ასევე მოიხსენიებდნენ „საგუშაგო კოშკის საზოგადოების“ სახელი, რადგან ბატონი რასელი გამოსცემდა ჟურნალს სახელწოდებით „სიონის საგუშაგო კოშკი“. დღესდღეისობით, მსოფლიოში დაახლოებით 8.3 მილიონი იეჰოვას მოწმეა, ხოლო მათი კონგრეგაციების რაოდენობა თითქმის 120 000 არის.

იეჰოვას მოწმეების თაყვანისცემის ძირითადი ობიექტი არის მამა ღმერთი იგივე იაჰვე, სწორედ აქედან მოდის მათი სახელი. შესაბამისად, მათ არ სჯერათ წმინდა სამების და ღმერთის სამბუნებიანობის. ისინი არ იყენებენ ბიბლიის სტანდარტულ ვერსიას და ამის მაგივრად, გააჩნიათ ბიბლიის საკუთარი თარგმანი, რომელსაც „ახალი სამყაროს თარგმანს“ უწოდებენ.  იეჰოვას მოწმეები, ასევე, არ აღიარებენ იესო ქრისტეს, როგორც ღმერთს და, შესაბამისად, მასზე არ ლოცულობენ. იეჰოვას მოწმეების აზრით, იესო დედამიწაზე ღმერთმა გამოაგზავნა სამოთხიდან და სწორედ მისი კაცობრიობისადმი მსხვერპლშეწირვითა და აღდგომით გახდა შესაძლებელი, ადამიანებისთვის სასუფევლის დამკვიდრება. მათ ასევე სჯერათ, რომ იესო ახლა „ღმერთის ზეციურ სამეფოს“ მართავს, როგორც მეფე, თუმცა, მათთვის მთავარია იესოს სიტყვები, როდესაც მან თქვა, რომ „მამა ღმერთი ჩემზე გაცილებით აღმატებულია“. შესაბამისად, ისინი თაყვანს არ სცემენ იესოს, რახან მათ ის ღმერთად არ მიჩნიათ.

მათ ასევე არ სჯერათ სულიწმინდის, როგორც ღმერთის განუყოფელი ნაწილის ცნების. მათი აზრით, სულიწმინდა წარმოადგენს ღმერთის მიერ ბოძებულ ძალას. ისინი არ აღიქვამენ სულიწმინდას, როგორც კონკრეტულ „არსებას“, არამედ მათი აზრით, როდესაც ბიბლიაში სულიწმინდაზეა საუბარი, ეს მიუთითებს ღმერთის ხელებზე, ხელებზე. იეჰოვას მოწმეების რწმენით, როგორც ოსტატის ხელები და თითები ვერ იმუშავებენ მისი გონებისაგან დამოუკიდებლად, ისე ვერ იამოქმედებს სულიწმინდა უშუალოდ ღმერთის მითითების გარეშე.

იეჰოვას მოწმეები არ აღნიშნავენ ისეთ სადღესასწაულო დღეებს, როგორიცაა – შობა ან აღდგომა, რაც ბუნებრივია, რახან მათ არ სჯერათ იმის, რომ იესო ქრისტე და მამა ღმერთი თანაბარნი არიან. ისინი ასევე არ აღნიშნავენ სხვა, ეროვნულ სადღესასწაულო დღეებსა თუ საკუთარ დაბადების დღეებსაც კი, იმ მიზნით, რომ დანარჩენი სამყაროსგან იზოლირებულნი იყვნენ. ისინი ასევე ცდილობენ, იყვნენ პოლიტიკურად მაქსიმალურად ნეიტრალურები. ისინი არ მსახურობენ სამხედრო სამსახურში თუ პოლიტიკურ თანამდებობებზე, რადგან მიაჩნიათ, რომ ამ გზით საკუთარ კულტურას დაშორდებიან. ამის მაგივრად, ისინი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ „ღმერთის ზეციერ სამეფოში“ მოხვედრასა და მოქალაქეობას. იეჰოვას მოწმეებს სჯერათ, რომ სამოთხეში ღმერთის ნამდვილი სამეფო არსებობს, რომელიც ადამიანთა სამეფოებსა და მთავრობებს ჩაანაცვლებს და ამით ღმერთის მიერ კაცობრიობისთვის დაწესებულ მიზანს შეასრულებს. მათი აზრით, ზეციურ სამეფოში იაჰვე ღმერთი, იესო და ანგელოზები ცხოვრობენ, ხოლო დაახლოებით 144 000 ადამიანი მკვდრეთით აღსდგება, რათა იესოსთან ერთად სამოთხის სამეფო მართონ.

რაც შეეხება ჯოჯოხეთს, იეჰოვას მოწმეებს მისი არსებობის არ სჯერათ და  მიიჩნევენ, რომ სიკვდილის შემდეგ ადამიანი არსებობას წყვეტს, შესაბამისად, ის არ იტანჯება ცეცხლით სავსე ჯოჯოხეთში.

საინტერესო ფაქტია, რომ იეჰოვას მოწმეები კატეგორიულად ეწინააღმდეგებიან სისხლის გადასხმას, მაშინაც კი, როდესაც სამკვდრო-სასიცოცხლო სიტუაციაა. ისინი ამას ბიბლიით ხსნიან და ამბობენ, რომ ბიბლია კრძალავს საკუთარი სხეულის შესანარჩუნებლად სისხლის მიღებას.

მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანები არიან, იეჰოვას მოწმეები არ იყენებენ ჯვარს, როგორც თაყვანისცემის ობიექტს. მათი განმარტებით, ეს განპირობებულია ორი ფაქტორით: 1. მათი ბიბლიის მიხედვით, იესო ჯვარზე არ გაუკრავთ და ეს ობიექტი უბრალო ძელი იყო; 2 – ბიბლია მკაცრად მოუწოდებს ქრისტიანებს, „განერიდონ ყველანაირ კერპს“, შესაბამისად, ისინი ვერ გამოიყენებენ ჯვარს, როგორც თაყვანისცემის ობიექტს. ბუნებრივია, ისინი ასევე არ იყენებენ პირჯვარს.

იეჰოვას მოწმეებს სჯერათ და იყენებენ მთლიან ბიბლიას, რაც მოიცავს საღვთო წიგნის  ორივე ნაწილს – ძველსა და ახალ აღთქმებს. მათ არ სჯერათ კრეციონიზმის (მოძღვრება იმის შესახებ, რომ ღმერთმა სამყარო პირდაპირი გაგებით 6 დღეში შექმნა), რადგან მიაჩნიათ, რომ ბიბლიაში ნახსენებ სიტყვა „დღე“-ში გაცილებით დიდი დრო იგულისხმება, ასევე, მათი აზრით, ბიბლიაში წერია, რომ სამყარო ღმერთის მიერ დედამიწის 6 დღეში შექმნამდე გაცილებით ადრე არსებობდა.

იეჰოვას მოწმეების რწმენა მათ სხვა რელიგიებისადმი ტოლერანტული მიდგომისკენ მოუწოდებს, რასაც ისინი ბიბლიით ხსნიან, სადაც წერია, რომ „ყველას პატივი უნდა სცე“. თუმცაღა, მათი რწმენით, ისევე როგორც სხვა ნებისმიერი რელიგიის რწმენით, სწორედ მათი რელიგიაა ერთადერთი და ნამდვილი.

გამოყენებული წყაროები

  1. christianity.com – article “10 THINGS EVERYONE SHOULD KNOW ABOUT JEHOVAH’S WITNESSES AND THEIR BELIEFS” available at https://www.christianity.com/church/denominations/10-things-everyone-should-know-about-jehovah-s-witnesses-and-their-beliefs.html [accessed 1 April 2019]
  2. Official Web-page of Jehovah Witnesses – Frequently Asked Questions – available at https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/ [accessed 1 April 2019]
  3. Official Web-page of Jehovah Witnesses – “What Do Jehovah’s Witnesses Believe?” – available at https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/jehovah-witness-beliefs/ [accessed 1 April 2019]

Official Web-page of Jehovah Witnesses – Jesus dying Do Jehovah’s Witnesses Believe in Jesus? – available at https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/believe-in-jesus/ [accessed 1 April 2019]

  1. ექმნებათ თუ არა საფრთხე ირანში ისლამის შიიტური მიმდინარეობიდან ქრისტიანობაზე (იეჰოვას მოწმეები) კონვერტირებულ პირებს?

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი ირანში რელიგიის თავისუფლების შესახებ საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში (რომელიც 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს ასახავს) წერს, რომ კონსტიტუციის თანახმად, ირანი წარმოადგენს ისლამურ რესპუბლიკას და ყველა კანონი შესაბამისობაში უნდა იყოს შარიათთან. ასევე, ადამიანებს აქვთ საკუთარ ძირითად, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ სხვა ტიპის უფლებებზე წვდომა, მხოლოდ „ისლამისტური კრიტერიუმების“ გათვალისწინებით. ირანის სისხლის სამართლის კოდექსი აწესებს სიკვდილით დასჯას მუსლიმების მიმართ სხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირის მხრიდან პროზელიტიზმისთვის (რელიგიის აქტიური ქადაგება, მისწრაფება საკუთარ სარწმუნოებაზე მოაქციო სხვები), ასევე, „ღმერთის მიმართ მტრობისა“ და წინასწარმეტყველის შეურაცხყოფისთვის. კონსტიტუცია, ასევე, უკრძალავს მუსლიმ მოქალაქეებს საკუთარი რელიგიის შეცვლას ან უარყოფას.

რელიგიური დემოგრაფიის კუთხით მდგომარეობა შემდეგია: ირანის მოსახლეობა 80 მილიონზე მეტია. აქედან 99.4% არის მუსლიმი, მათ შორის 90-95 % შიიტი, ხოლო 5-10 % სუნიტი; რელიგიური უმცირესობა ირანში მოსახლეობის ერთ პროცენტზე ნაკლებს შეადგენს და მოიცავს ბაჰაებს, ქრისტიანებს, საბეან-მანდეანებს, ზოროასტრებს, ებრაელებს და იარსანებს. სამი ყველაზე დიდი არა-მუსლიმური უმცირესობა არიან ბაჰაები, ქრისტიანები და იარსანები.[1]

ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისია საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ კონსტიტუცია ცნობს მხოლოდ ქრისტიანებს, ებრაელებს და ზოროასტრებს, როგორც დაცულ რელიგიურ უმცირესობას და ნებას რთავს მათ, აღასრულონ საკუთარი რელიგიური რიტუალები „კანონის მოთხოვნების ფარგლებში“.  ზემოხსენებული ჯგუფების უფლებების დასაცავად, პარლამენტის 290 ადგილიდან გამოყოფილია 5.

ანგარიშის მიხედვით, გასული წლის განმავლობაში ირანში რელიგიური უმცირესობების მდგომაროება გაუარესდა, განსაკუთრებით კი, სამთავრობო ძალების მხრიდან ძალადობის სამიზნეს წარმოადგენდნენ ბაჰაები და კონვერტირებული ქრისტიანები. კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ გამოიყენებოდა განსაკუთრებით მკაცრი სადამსჯელო ზომები, მაგალითად, საკუთარი რელიგიური აქტივობების გამო, ზოგიერთ მათგანს შეეფარდა 10 ან მეტი წლით თავისუფლების აღკვეთა. ასევე, გამახვილებული იყო ყურადღება იმ ფაქტზე, რომ კონვერტირებული ქრისტიანები განსაკუთრებულ სამიზნეს წარმოადგენენ იმის გამო, რომ ისინი, როგორც სპარსელები, წირვებს ატარებენ სპარსულ ენაზე და, ასევე,  მიმართავენ პროზელიტიზმს სხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირების მიმართ.[2]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი საკუთარ 2017 წლის ანგარიშში ირანში ქრისტიანებისა და კონვერტირებული ქრისტიანების მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ შარიათის მიხედვით, მუსლიმებს სხვა რელიგიაზე კონვერტაცია ეკრძალებათ. ასევე, კონვერტირებულ პირებს, სახელწმიფო არ რთავს ნებას, საკუთარი რელიგიის ცვლილება ასახონ შესაბამის დოკუმენტში. ისლამიდან კონვერტირებული ქრისტიანები წარმოადგენენ რისკ ჯგუფს, რადგან ისინი მიიჩნევიან განდგომილებად, რაც წარმოადგენს სისხლის სამართლის დანაშაულს და შესაძლო სიკვდილით დასჯის წინაპირობას შარიათის მიხედვით. კონვერტირებული ქრისტიანები ხშირად წარმოადგენენ თავდასხმების სამიზნეს; ისინი ასევე, ხშირად ექვემდებარებიან სამთავრობო ძალების მხრიდან ძალადობას, დაკავებას, საპატიმროებში წამებისა და ა.შ.

ანგარიშში ასევე საუბარია ზემოხსენებული პირების მიმართ საზოგადოების და ოჯახის მხრიდან დამოკიდებულებაზე. მაგალითად, კონვერტირებული პირები, რომლებიც არიან რელიგიური ოჯახებიდან, ხშირად სერიოზულ პრობლემებს აწყდებიან, იმ შემთხვევაში, თუ ოჯახის წევრები შეიტყობენ მათი კონვერტაციის ფაქტის შესახებ.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Amnesty International“ საკუთარი 2018 წლის ანგარიშში ირანის შესახებ წერს, რომ ადამიანის უფლება, შეიცალოს საკუთარი რელიგია, ხშირად ირღვეოდა. მაგალითად, კონვერტირებული ქრისტიანების შემთხვევაში, სახეზე იყო ზედმეტად მკაცრი საპატიმრო ვადები (10-15 წელი), ასევე, ხშირ რეიდებს ექვემდებარებოდა მათი სალოცავი ადგილები.[4]

„საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch“ 2017 წლის ანგარიშში ირანის შესახებ წერს, რომ მუსლიმური წარმომავლობის მქონე კონვერტირებული ქრისტიანები ხშირად წარმოადგენენ სამთავრობო ძალების მხრიდან სამიზნეებს. ასევე, საუბარი იყო ე.წ. სახლის ეკლესიების (ადგილები, სადაც კონვერტირებული ქრისტიანები ატარებენ წირვას, ლოცულობენ და ა.შ) დარბევის ფაქტებზე.[5]

„Freedom House“ ირანის შესახებ საკუთარ 2018 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ სამთავრობო ძალების მხრიდან ხშირია არა-მუსლიმური რელიგიური უმცირესობების მიმართ ძალადობის და დისკრიმინაციის ფაქტები. ხშირია კონვერტირებული ქრისტიანების დარბევის ფაქტები. გასული წლების განმავლობაში, ფიქსირდებოდა ე.წ. სახლის ეკლესიებზე განხორციელებული რეიდებისა და პასტორების დაკავების შემთხვევები.[6]

Human Rights Watch ირანის შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2018 წელი) წერს, რომ ირანულ არასამთავრობო ორგანიზაცია Article 18-ის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, მიმდინარე წლის 30 სექტემბრის მდგომარეობით, დაპატიმრებული იყო ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებული 37 პირი „მისიონერული საქმიანობისთვის“ (ქადაგება).[7]

[1] United States Department of State, Annual report on religious freedom (covering 2017), available at

[accessed 1 April 2019]

[2] United States Commission on International Religious Freedom, USCIRF Annual Report 2018,  available at

[accessed 1 April 2019]

[3] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Iran: Christians and Christian converts, 27 February 2017, Version 3.0, available at:

[accessed 1 April 2019]

[4] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Iran, 22 February 2018, available at:

[accessed 1 April 2019]

[5] Human Rights Watch, World Report 2017 – Iran, 12 January 2017, available at:

[accessed 1 April 2019]

[6] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Iran, 19 January 2018, available at:

[accessed 1 April 2019]

[7] Human Rights Watch, World Report 2019 Iran – available at

[accessed 1 April 2019]

ირანი. დერვიშები; მათი უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. თებერვალი, 2019

ონლაინ ენციკლოპედია Britannica-ს მიხედვით, დერვიშები განეკუთვნებიან ისლამის ერთ-ერთ სუფისტურ დენომინაციას. სუფისტური მიმდინარეობები, ძირითადად, დაარსებულ იქნა 12 საუკუნეში და მათთვის დამახასიათებლ ერთ-ერთ ძირითად ფაქტორს წარმოადგენს „შეიხისადმი“ ანუ მიმდინარეობის მეთაურისადმი უსიტყვო მორჩილება და დისციპლინა, ასევე, ახლო სულიერი ურთიერთობა მასსა და მიმდევრებს შორის. მიმდევრები ასევე სწავლობენ „სილსილაჰ“-ს, რაც საძმოში სულიერ ინტეგრაციას ნიშნავს.  ამას გარდა, დერვიშთათვის უმთავრესი ღირებულებებია სიყვარული, ღმერთისდმი მსახურება და პიროვნების ეგოისტური მისწრაფებებისგან გათავისუფლება.

დერვიშების ყველაზე მნიშვნელოვანი და ძირითადი ლოცვითი რიტუალი არის „დჰიკრ“, რომელიც გულისხმობს ალაჰის მადიდიებელი კონკრეტული ლოცვის მრავალჯერადად გამეორებას, რათა აღნიშნული მეთოდით მიაღწიონ ღმერთთან დამაკავშირებლ ექსტაზის მდგომარეობას. სუფისტური რწმენებით, ზემოხსენებული ექსტაზის მდგომარეობის მიღწევა ასევე შესაძლებელია მრავალჯერადად განმეორებითი ფიზიკური დატვირთვით, რომლის ნათელი მაგალითიცაა ყველასთვის ცნობილივ „სამა“ ანუ სუფისტური „ტრიალი“. დერვიშები შესაძლოა ცხოვრობდნენ როგორც ჯგუფებად, ასევე – განცალკევებულად. მათი წევრები ძირითადად საზოგადოების ღარიბი ფენის წარმომადგენლები არიან. დერვიშთა თემი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა შუა საუკუნეების ცენტრალური ისლამური სახელმწიფოების პოლიტიკურ, რელიგიურ და კულტურულ ცხოვრებაში, თუმცა დღესდღეობით მათი მონასტრები მთავრობების კონტროლსაა დაქვემდებარებული, ხოლო მათ რელიგურ შეხედულებებს კონსერვანტი მუსლიმი თეოლოგები არ იზიარებენ. მოხეტიალე დერვიშს „ფაკირი“ ეწოდება.[1]

კანადის იმიგრაციის საბჭო 2014 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში გონაბადი დერვიშების შესახებ წერს, რომ გონაბადის ორდენი არის ნემათოლლაჰი სუფისტური ორდენის 3 ძირითადი განშტოებიდან ერთ-ერთი. ორდენის წარმომადგენლები საკუთარ თავს შიიტებად მიიჩნევენ. თავად სახელი მომდინარეობს ხორასნის პროვინციაში მდებარე ქალაქ გონაბადიდან, სადაც სულთანი ალი შაჰ – ორდენის ერთ-ერთი დიდი მაგისტრი, დაიბადა.

წყაროთა ინფორმაციით, გონაბადის ორდენი ირანში ყველაზე დიდი სუფისტური მიმდინარეობაა. ქვეყანაში მათი რაოდენობა 2 მილიონიდან 5 მილიონამდე მერყეობს. ისინი ცხოვრობენ მთლიანი ირანის მასშტაბით, მათ შორის დიდ ქალაქებში, როგორიცაა თეირანი და ისფაჰანი.

კვლევით ჯგუფთან სატელეფონო საუბრისას, ექსეტერის უნივერსიტეტის არაბული და ისლამური ინსტიტუტის ლექტორმა,  რომელსაც მრავალი ნაშრომი აქვს დაწერილი ირანში სუფიზმის (მათ შორის, გონაბადის ორდენის) შესახებ, განაცხადა, რომ აღნიშნული მიმდინარეობის ძირითადი ეთიკური ღირებულებებია: ალტრუიზმი (სხვათა ინტერესების საკუთარზე წინ დაყენება); გულუხვობა; სულიერი ხედვის სიდიდე და რელიგიური შემწყნარებლობა. როგორც ყველა სუფისტი, გონაბადის მიმდევრებიც განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებენ პირად, შინაგან სულიერ წეს-ჩვეულებებს და ღმერთთან ურთიერთობას. თუმცა, სხვა სუფისტური მიმდინარეობებისგან განსხვავებით, გონაბადი დერვიშებს მათი ლიდერისგან აკრძალული აქვთ ასკეტიზმი და გარესამყაროსგან გამიჯვნა.

გუნაბადი სუფისტები რჩებიან ისლამური რესპუბლიკის ფუნდემატალური იდეოლოგიის მხარდამჭერებად, რადგან აღნიშნული პოლიტიკური პოზიცია თანხვედრაშია ორდენის იდეოლოგიასთან, კერძოდ, ისლამური სწავლებების ნომოცენტრული მხარის დაცვისა (ჰიფზ-ი ზჰაირ) და უშუალოდ შარიათთან დაკავშირებული საკითხებისადმი ყურადღების კუთხით.

გონაბადის მიმდინარეობის პირველი პრინციპი არის „მორჩილება“ ქუტბის მიმართ, რომელიც ორდენის მოქმედ მეთაურს წარმოადგენს და მიჩნეულია „დედამიწაზე იმამის წარმომადგენლად“. ორი წყაროს ცნობით, აღნიშნული პრინციპი წინააღმდეგობაში მოდის შიიტურ მუტჯაჰიდის ტრადიციასთან, რომლის მიხედვითაც სწორედ მუტჯაჰიდი არის ღმერთსა და ადამიანს შორის დამაკავშირებელი.

თუმცა, გონაბადი დერვიშების ძირითადი ლოცვები და რიტუალები შიიტური ისლამის შესაბამისი რიტუალების იდენტურია (რიტუალური ლოცვა 5-ჯერ დღეში; რამადანის დროს მარხვა და მოწყალების გაცემა).

ორდენის წევრები ყოველკვირეულად იკრიბებიან „ჰოსეინიჰეებში“, რაც მათ სალოცავ ადგილებს წარმოადგნეს. ცნობების მიხედვით, შეკრებები როგორც წესი, იმართება ხუთშაბათ ან კვირა დღეს, რომლის დროსაც მრევლი ლოცულობს და უსმენს ქადაგებებსა და მუსიკას. შეკრებები ერთი საათიდან სამ საათამდე გრძელდება. აღსანიშნავია, რომ ქალები და კაცები განცალკევებით იმყოფებიან წირვის დროს.

იერარქია გონაბადის ორდენში შემდეგია: ორდენის სათავეში დგას დიდი მაგისტრი იგივე კუტბ ან პირ. მას ექვემდებარება 5 ან 6 შეიხი (სულიერი ლიდერი), რომელიც უფლებამოსილია, ახალწვეულები მიიღოს ორდენში. შეიხებს ექვემდებარებიან წირვის ლიდერები, რომლებიც ხელმძღვანელობენ წირვებს „ლოჟებში“ (სალოცავ ადგილებში). თითოულ „ლოჟას“ საკუთარი წირვის ლიდერი ყავს (დაახლოებით, 30), ხოლო რამდენიმე მათგანს – შეიხი.

იერარქიის საბოლოო რგოლს წარმოადგნენ მრევლი დერვიშები ან ორდენის წევრები. ორდენის დაფინანსება ხდება ინდივიდუალური შემოწირულობებით, მათ შორის როგორც ფულადი, ასევე უძრავი ქონების (მაგ. მიწა, სახლი) სახით.

სტატიაში მოცემული ინფორმაციის მიხედვით, დიდი მაგისტრის წოდება მემკვიდრეობით გადაიცემა. 2014 წლის სექტემბრის მდგომარეობით, ირანის გონაბადი ორდენის მოქმედი მაგისტრი არის ნურ ალი ტაბანდეჰ (Nour Ali Tabandeh).[2]

ინფორმაცია დერვიშთა წევრების მდგომარეობის (უსაფრთხოების კუთხით) შესახებ ირანში

ა.შ.შ. სახემწიფო დეპარტამენტი ირანში რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2016 წლის ანგარიშში წერს, რომ 18 ნოემბერს, გონაბადი დერვიში მოჰამედ ეშაქაბადი გარდაიცვალა  რამდენიმე დღეში მას შემდეგ, რაც სამოქალაქო ტანსაცმელში გამოწყობილმა სამართალდამცავებმა დააკავეს.

ამას გარდა, გონაბადის მიმდევრებს – კაზემ დეჰგჰანისა და სალაჰადინ მორადის ბრალი დასდეს ისეთი არალეგალური ჯგუფის წევრობაში, რომელიც ეწინააღმდეგება ხელისუფლებას ან/და მის თეოლოგიურ პოლიტიკას, ასევე, ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის საფრთხის შექმნის მცდელობაში.

თებერვალში კავარში მცხოვრებ 7 დერვიშს სპეციალურმა სასამართლომ მიუსაჯა შიდა გადასახლება (ქვეყნის ტეროტორიაზე), ბრალდებებს შორის, სხვებთან ერთად, იყო „მოჰარებეჰ“ ანუ „ღვთის მტრობა“.

ხელისუფლება უზღუდავდა გონაბად დერვიშებს უფლებას, ესწავლათ ან ესწავლებინათ უნივერსიტეტებში. მაგალითად, პროფესორ შარამ პაზოუკის აეკრძალა აზადის უნივერსიტეტში სწავლების უფლება მას შემდეგ, რაც ხელისუფლების წარმომადგენლებმა აღმოაჩინეს მისი კავშირები გონაბადი დერვიშების თემთან.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International ირანის შესახებ ყოვეწლიურ, 2017-18 წლების ანგარიშში წერს, რომ გონაბადი დერვიშების მიმართ გამოიყენებოდა დაპატიმრებები და, ასევე, ხდებოდა მათ სალოცავ ადგილებზე თავდასხმა. რამდენიმე მათგანი თვითნებურად იქნა გათავისუფლებული სამუშაო ადგილიდან, ხოლო ზოგიერთს არ მიეცა საშუალება, სწავლა გაეგრძელებინათ უმაღლეს სასწავლებელში.[4]

Freedom House ირანის შესახებ 2018 წლის ანგარიშში წერს, რომ ბოლო პერიოდში გახშირდა ზეწოლა სუფისტურ ორდენ – ნემათოლაჰი გონაბადიზე. ადგილი ჰქონდა ორდენის სალოცავი ადგილების განადგურებისა და  წევრების დაპატიმრებების ფაქტებს.[5]

Human Rights Watch 2018 წლის 15 მარტის სპეციალურ ანგარიშში წერს, რომ თებერვლის ბოლოს, თეირანში დააკავეს დერვიშთა ნემათოლაჰი გონაბადის უმცირესობის დაახლოებით 300 წარმომადგენელი, მათ შორის 60 ქალი, მას შემდეგ, რაც პოლიციამ სცადა აქციის ძალისმიერი გზით დაშლა. შეხლა-შემოხლის შედეგად, ათობით სამოქალაქო დაშავდა, ხოლო დაიღუპა 3 პოლიციელი და 1 ბესიჯის წევრი.  9 მარტის მდგობარეობით, 130 დერვიში კვლავ რჩებოდა პატიმრობაში, უმრავლესობა – ფაშაფოიეჰის ციხეში.

დერვიშთა საპროტესტო აქციები მანამდე, 4 იანვარს დაიწყო ჩრდილოეთ თეირანის უბან ფასდარანში. აქციის მონაწილეები შიშობდნენ, რომ დაზვერვის წარმომადგენლები ცდილობდნენ, მოეწყოთ კიოსკი მიმდიბარე ტერიტორიაზე, რათა ეთვალთვალათ ორდენის ლიდერის – ნურ ალი ტაბანდეჰის საცხოვრებლისთვის.

4 თებერვალს, სამოქალაქო ტანსაცმელში გამოწყობილი უსაფრთხოების სამსახურის წარმომადგენლებსა და დერვიშებს შორის მოხდა მცირე დაპირისპირება, რაც მალევე აღმოიფხვრა პოლიციის ჩარევის შედეგად. მოგვიანებით, თეირანის პოლიციის უფროსმა პრესას განუცხადა, რომ არ აპირებდნენ დერვიშთა თემთან დაპირისპირებას.

20 თებერვალს გავრცელა ვიდეო, სადაც საავადმყოფოში მოთავსებული პირი, რომელიც იდენტიფიცირებულ იქნა, როგორც დერვიში მოჰამედ სალლასი, ყვება, თუ როგორ შევარდა ავტობუსით პოლიციელების რიგებში, თუმცა არავის მოკვლის სურვილი არ ამოძრავებდა. 11 მარტს სასამართლო პროცესზე მას ბრალი დასდეს 3 პოლიციელის მკვლელობაში. სალასმა განაცხადა, რომ მას პოლიციელები თავს დაესხნენ და თავის არეში ბევრი ჭრილობა მიაყენეს. ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, მას სიკვდილით დასჯა ემუქრება.

4 მარტს, პოლიციამ ერთ-ერთი დაკავებულის – მოჰამედ რაჯის ოჯახს აცნობა, რომ ის გარდაიცვალა. ოჯახის წევრებო მედიასთან ინტერვიუებში აცხადებნენ, რომ დაპატიმრებისას, რაჯი ცოცხალი, თუმცა მძიმედ დაშავებული იყო. ანონიმური წყაროს ცნობით, ხელისუფლების წარმომადგენლები დაპატიმრებებით დაემუქრნენ რაჯის ოჯახის წევრებს, იმ შემთხვევაში, თუ ამ საკითხზე კიდევ ისაუბრებდნენ მედიასთან.[6]

Human Rights Watch 2018 წლის 18 ივნისის სპეციალურ ანგარიშში წერს, რომ ზემოხსენებული მოჰამედ სალასი 18 ივნისს სიკვდილით დასაჯეს. სალასს მსჯავრი დაედო მიუხედავად სერიოზული ვარაუდისა, რომ ის აწამეს, რათა მიეღოთ აღიარებითი ჩვენება.[7]

Human Rights Watch ირანის შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2018 წელი) წერს, რომ 2018 წლის მარტში, სიკვდილით დასაჯეს დერვიში მოჰამედ სალასი, რომელსაც მსჯავრი დაედო იმ ავტობუსის სავარაუდო მართვაში, რომელმაც იმსხვერპლა 3 სამართალდამაცავის სიცოცხლე. ანგარიშის მიხედვით, 2018 წლის მაისიდან მოყოლებული, ირანის სასამართლოებმა დერვიშთა ტემის 208 წევრს მიუსაჯეს თავისუფლების აღკვეთა და თუ სხვა ტიპის სასჯელი.[8]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International 2019 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში სახელწოდებით „Iran’s ‘year of shame’: More than 7,000 arrested in chilling crackdown on dissent during 2018“ წერს, რომ ირანის ყველაზე დიდი სუფისტური მიმდინარეობის – გონაბადი დერვიშების წინააღმდეგ მთავრობამ მასშტაბური სადამსჯელო ღონისძიებათა კამპანია დაიწყო მას შემდეგ, რაც 2018 წლის თებერვალში მათ რამდენიმე საპროტესტო აქცია ჩაატარეს. დააპატიმრეს ასზე მეტი ადამიანი, ხოლო 200-ზე მეტ პირს მიესაჯა ისეთი სასჯელები, როგორიცაა – გამათრახება, „შიდა გაძევება“ (ანუ გაძევება ქვეყნის ერთი მხრიდან მეორეში), გადაადგილების აკრძალვა და ასევე აკრძალვა, რომელიც არ აძლევს დერვიშებს საშუალებას, შეურთდნენ რომელიმე პოლიტიკურ თუ სოციალურ ჯგუფს.

ანგარიშში ასევე საუბარი იყო ჟურნალისტ მოსტაფა აბდიზე, რომელიც წარმოადგენდა გამოცემა „მაჯზობაან-ე-ნოორ“ის ადმინისტრატორს. აღნიშნული გამოცემა აშუქებდა დერვიშთა წინააღმდეგ მიმართულ უფლებადარღვევებს. ზემოხსენებულ პირს მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა 26 წლისა და 3 თვის ვადით; 148 მათრახი და კიდევ სხვა ტიპის სასჯელი.[9]

[1] Encyclopedia Britannica – “Dervish”, available at https://www.britannica.com/topic/dervish [accessed 12 February 2019]

[2] Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Iran: Information about the Gonabadi dervishes, including their origin, history in Iran, leaders, ideology, practice; and the treatment of dervishes and their family members by society and authorities in Iran, including whether dervishes can practice their faith in Iran (1965-2014), 23 September 2014, IRN104957.E, available at: http://www.refworld.org/docid/551e5dd14.html [accessed 12 February 2019]

[3] United States Department of State, 2016 Report on International Religious Freedom – Iran, 15 August 2017, available at: http://www.refworld.org/docid/59b7d89912.html [accessed 12 February 2019]

[4] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Iran, 22 February 2018, available at: http://www.refworld.org/docid/5a9938e84.html [accessed 12 February 2019]]

[5] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Iran, 19 January 2018, available at: http://www.refworld.org/docid/5a65b23c3.html [accessed 13 February 2019]

[6] Human Rights Watch, Iran: Crackdown on Dervish Minority, 15 March 2018, available at:

[accessed 13 February 2019]

[7] Human Rights Watch, Iran: Dervish member executed, 18 June 2018, available at:

[accessed 13 February 2019]

[8] Human Rights Watch – World Report 2019 – Iran.  available at

[accessed 13 February 2019]

[9] Amnesty International – “Iran’s ‘year of shame’: More than 7,000 arrested in chilling crackdown on dissent during 2018 available at https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/01/irans-year-of-shame-more-than-7000-arrested-in-chilling-crackdown-on-dissent-during-2018/ [accessed 13 February 2019]

ერაყი. სუნიტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება (ანბარის პროვინცია). თებერვალი, 2019

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2019 წლის ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ერაყის პარლამენტი 329 წევრისგან შედგება და მას ყოველ 4 წელიწადში ერთხელ ირჩევენ. 2018 წლის მაისში გამართული არჩევნები, საერთო ჯამში, მიუხედავად გაყალბების შესახებ ბრალდებებისა, სანდოდ შეფასდა საერთაშორისო დამკვირვებლების მიერ. პირველ ოთხ ადგილზე შიიტური პარტიების კოალიციები გავიდნენ; მათ ჯამში 169 მანდატი მოიპოვეს. ქურთულმა პარტიებმა 44 ადგილი მიიღეს. დანარჩენი ადგილები მცირე სუნიტურ პარტიებსა და დამოუკიდებელ სუბიექტებზე გადანაწილდა.

მიუხედავად იმისა, რომ საკანონმდებლო და საკონსტიტუციო ნორმები იცავს სხვადასხვა რელიგიური და ეთნიკური ჯგუფის პოლიტიკურ უფლებებს, ეთნიკურ-კონფესიური პარტიების დომინანტური როლი და ძირითადი პოზიციების არაფორმალური რელიგიური და ეთნიკური კრიტერიუმებით დაკავება ამცირებს იმის შანსს, რომ პოლიტიკოსები მთელი მოსახლეობის ინტერესების შესაბამისად იმოქმედებენ. სუნიტი არაბები, რომლებიც ქვეყნის უმსხვილესი ეთნიკურ-კონფესიური უმცირესობა არიან, წარმოდგენილნი არიან პარლამენტში, თუმცა ისინი ხშირად გამოთქვამენ უკმაყოფილებას იმის გამო, რომ შიიტი უმრავლესობა მათ რეალური ძალაუფლების მქონე პოზიციების მიღმა ტოვებს. როგორც წესი, ქვეყნის პრეზიდენტად ქურთი, ხოლო პრემიერად შიიტი ინიშნება. პარლამენტის სპიკერის პოზიცია კი სუნიტებისთვისაა განსაზღვრული. 2018 წლის სექტემბერში სპიკერად მუჰამად ალ-ჰალბუსი დაინიშნა.

2018 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, დაახლოებით 4 მილიონი ერაყელი, რომლებიც იძულებით გადაადგილდნენ ისლამური სახელმწიფოს ქმედებების გამო, დაბრუნდნენ თავიანთ რეგიონებში; თუმცა, კიდევ 2 მილიონამდე პირი რჩებოდა დევნილობაში. 2018 წლის განმავლობაში ვრცელდებოდა ინფორმაციები იმის შესახებ, რომ სუნიტი არაბები შიიტური დაჯგუფებების გამო იძულებით ტოვებდნენ ისლამური სახელმწიფოსგან გათავისუფლებულ ტერიტორიებს.

მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუციურად რელიგიის თავისუფლება გარანტირებულია, რეალობაში ბევრი ერაყელი გახდა ძალადობისა და იძულებითი გადაადგილების მსხვერპლი მისი რელიგიური კუთვნილების გამო. სალოცავი ადგილები კი ხშირად იყო ტერორისტული იერიშების სამიზნე. უმეტესობა პოლიტიკური ლიდერებისა გამოხატავდა რელიგიური პლურალიზმის მხარდაჭერას ისლამური სახელმწიფოს დამარცხების შემდეგ. 2018 წლის განმავლობაში, სუნიტები, რომლებიც ცხოვრობენ ისლამური სახელმწიფოსგან გათავისუფლებულ ტერიტორიებზე, თავიანთ რელიგიურ მსახურებას აღასრულებდნენ თავისუფლებად.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2019 წლის ანგარიშში ერაყის შესახებ წერს, რომ ტერორიზმთან ბრძოლის მოტივით, უსაფრთხოების ძალები თვითნებურად აკავებდნენ, აწამებდნენ, არა ადამიანურად ეპყრობოდნენ და აუჩინარებდნენ ძირითადად სუნიტებს იმ ტერიტორიებიდან, სადაც ისლამური სახელმწიფო იყო აქტიური. მათ მიმართ არ იყო დაცული სამართლიან სასამართლოსა და სათანადო პროცედურებზე წვდომის უფლებები. ერაყის უსაფრთხოების ძალები თვითნებურად აკავებდნენ, ხშირად თვეობით, ისლამური სახელმწიფოს წევრობაში ეჭვმიტანილებს, ძირითადად სუნიტებს. მოწმეებისა და ოჯახის წევრების ინფორმაციით, უსაფრთხოების ძალები რეგულარულად აკავებდნენ ეჭვმიტანილებს სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და ორდერის გარეშე; ისინი ხშირად არ წარადგენდნენ არანაირ დოკუმენტაციას და არც განმარტავდნენ დაკავების მიზეზებს. ერაყის სამხედრო და უსაფრთხოების ძალები იძულებით აუჩინარებდნენ ძირითადად სუნიტ არაბ მამაკაცებს როგორც ანტი-ტერორისტული ოპერაციების, ასევე სხვა საქმეების ფარგლებში. გაუჩინარებები ხდებოდა როგორც საკონტროლო-გამშვები პუნქტებიდან, ასევე ეჭვმიტანილთა სახლებიდან. ოჯახის წევრების თხოვნის მიუხედავად, ერაყის ხელისუფლება არ გასცემდა არანაირ ინფორმაციას გაუჩინარებული პირების შესახებ.

მიუხედავად მთავრობისა და ჰუმანიტარული ორგანიზაციების ერთობლივი მცდელობისა, რომ ხელი შეეწყოთ იძულებით გადაადგილებული პირების დაბრუნებისთვის იმ ტერიტორიებზე, რომლებიც ადრე ისლამური სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშ იყო, მათ შორის ანბარი, დიალა, ნინევა და სალაჰადინი, შიგა რეგულაციები და სხვა პრევენციული მექანიზმები ხელს უშლიდა იმ ოჯახებს დაბრუნებაში, ვისზეც ფიქრობდნენ, რომ ისლამურ სახელმწიფოსთან იყო ასოცირებული. რიგ შემთხვევებში ასეთ ოჯახებს ან იძულებით აბრუნებდნენ ბანაკებში, ან ისინი იძულებით ხდებოდნენ ხელმეორე გადაადგილების მსხვერპლნი.[2]

დანიის იმიგრაციის სამსახურის მიერ 2018 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში ერაყის შესახებ წერია, რომ სახალხო მობილიზაციის ძალები სხვადასხვა დაჯგუფებისგან შედგება, რომელთა უმრავლესობა შიიტური დაჯგუფებაა. ეთნიკურ და რელიგიურ უმცირესობებს ასევე ჰყავთ თავიანთი დაჯგუფებები, მაგალითად თურქმენული, ქრისტიანული, იეზიდური და ა.შ. ასევე მოქმედებენ სუნიტური სახალხო მობილიზაციის ძალებიც, რომლებიც 17-დან 25 ათასამდე მებრძოლს აერთიანებენ. მათი უმრავლესობა 2014 წელს ერაყის მთავრობასთან ალიანსით, ისლამური სახელმწიფო წინააღმდეგ საბრძოლველად შეიქმნა, ძირითადად სუნიტურ რეგიონებში, როგორიცაა მაგალითად ანბარი. როდესაც ტერიტორიების გათავისუფლება მოხდა, ერაყის მთავრობა ხელს უწყობდა ახალი ადგილობრივი სახალხო მობილიზაციის ძალების ფორმირებას უსაფრთოხების უზრუნველყოფის მიზნით. საბოლოოდ, ზოგიერთმა სახალხო მობილიზაციის ძალამ, მაგალითად ჰიზბოლას ბრიგადამ და ბადრის ორგანიზაციამ დაიწყო სუნიტი არაბების თავიანთ რიგებში რეკრუტირება. ზოგი მათგანი იყო ყოფილი სამხედრო სადამის არმიდან, რომლებმაც ამ პროცესში დასაქმების ახალი შესაძლებლობა დაინახეს. რეკრუტირება მხოლოდ ნებაყოფლობით ხასიათს ატარებდა. ბევრი უერთდებოდა სახალხო მობილიზაციის ძალებს ეკონომიკური მიზეზების გამო, რადგან ხელფასები აქ იყო უფრო მიმზიდველი, ვიდრე დანარჩენ ერაყში. სახალხო მობილიზაციის ძალები საკმაოდ გავლენიანი და პოპულარულია და ქვეყნის მოსახლეობაში, რაც ისლამური სახელმწიფოს დამარცხებაში მათი წვლილის დამსახურებაა. ისინი საკმაოდ აქტიურები არიან თავიანთი თავის რეკლამირებისა და პიარის მიმართულებით და აქვთ ახლო კავშირები მნიშვნელოვან პოლიტიკურ პარტიებთან ბაღდადში.

სახალხო მობილიზაციის ძალების სამიზნეები არიან ისლამური სახელმწიფოსთან კავშირში ეჭვმიტანილები ან მათი ოჯახის წევრები. ესენი ძირითადად სუნიტი არაბი ახალგაზრდები არიან; ასევე სხვა სუნიტი არაბები და სუნიტი თურქმენები ხდებიან კოლექტიური ძალადობის, მკვლელობებისა და დისკრიმინაციის ობიექტები. სახალხო მობილიზაციის ძალებს აქვთ იმის რესურსი, მიზანში ამოიღონ ის, ვინც უნდათ. მათ აქვთ ძალიან კარგი სადაზვერვო შესაძლებლობები, რომელიც წვდება ერაყის საზოგადოების უმეტეს ნაწილს. მათ ასევე შეუძლიათ მიზანში ამოიღონ პოლიტიკური და ეკონომიკური ოპონენტები, მიუხედავად მათი რელიგიური და ეთნიკური კუთვნილებისა.

ზოგადი ვითარება იძულებით გადაადგილებული პირების დაბრუნების კუთხით განსხვავებულია სხვადასხვა რეგიონში. 5 პროვინციაში – ნინევა, კირკუკი, ანბარი, სალაჰადინი და ბაღდადი – დაფუძნდა დაბრუნების საკითხთა კომისია, რომელიც განიხილავს და გეგმავს დევნილთა დაბრუნებას და ბანაკების დახურვას.

ანბარის ერთერთი სუნიტური რაიონი ჯურფ ალ საკჰარი 2014 წელს, ისლამური სახელმწიფოს მიერ ხელში ჩაგდებიდან ორ თვეში, გაათავისუფლა კატაიბ ჰიზბოლამ. 2014 წლის შემდეგ რაიონის მოსახლეობამ იძულებით დატოვა ტერიტორია და დევნილებს არა თუ დაბრუნების, რაიონის სტუმრობის უფლებასაც არ აძლევენ. იმ შემთხვევაშიც კი თუ ერაყის ხელისუფლება მოისურვებს დევნილთა სასარგებლოდ პროცესში ჩარევას, ის ვერ შეძლებს, რადგან დაჯგუფება სამთავრობო კონტროლის მიღმა მოქმედებს.

ამჟამად ძნელია ისლამური სახელმწიფოს შესაძლებლობების შეფასება. გავრცელებული ცნობებით ჩანს, რომ ჯგუფი წარმოდგენილია კირკუკსა და მოსულის დასავლეთ ნაწილში, სადაც სამიზნეები ხდებიან მუხთარები (სოფლის ლიდერები). განსაკუთრებით კირკუკში, ისლამური სახელმწიფო საფრთხეს წარმოადგენს უფრო მეტად უსაფრთხოების ძალებისა და ხელისუფლებისთვის, ვიდრე მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის, მაშინ როდესაც სიტუაცია პირიქითაა ნინევაში, დიალასა და ანბარში, სადაც ისლამური სახელმწიფო საფრთხეს წარმოადგენს ასევე მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის.

იძულებით გადაადგილებულ პირებს, ვიდრე ისინი თავიანთი წარმოშობის ადგილებზე დაბრუნდებიან, აქვთ გარკვეული წარმოდგენა თუ რა ვითარებაშია მათი სახლები. ამ ინფორმაციას ისინი სხვა ოჯახებისგან იღებენ. ოჯახები, რომლებიც ბრუნდებიან, ვალდებულნი არიან დაბრუნებისთანავე გამოცხადდნენ ადგილობრივ მუხთართან. მიუხედავად იმისა, რომ მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია რეკომენდებულად არ მიიჩნევს დაბრუნებას ნინევაში, ანბარში, სალაჰადინსა და დიალაში, ოჯახებმა აღმოსავლეთ მოსულიდან და ანბარიდან დაიწყეს თავიანთ სახლებში დაბრუნება.[3]

[1] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Iraq, 4 February 2019

 (accessed on 10 February 2019)

[2] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Iraq, 17 January 2019

 (accessed on 10 February 2019)

[3] DIS – Danish Immigration Service; Landinfo – Norwegian Country of Origin Information Center (Author), published by DIS – Danish Immigration Service: Northern Iraq: Security situation and the situation for internally displaced persons (IDPs) in the disputed areas, incl. possibility to enter and access the Kurdistan Region of Iraq (KRI), 5 November 2018

 (accessed on 10 February 2019)

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 თებერვალი, 2019

ირანის გუშაგთა კორპუსზე თავდასხმას მსხვერპლი მოჰყვა – შემთხვევა ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მოხდა, დაიღუპა 1 და დაშავდა 5 გუშაგი. ირანში ისლამური რევოლუციის 40 წლის იუბილეს აღნიშნავდნენ. მომხდარზე პასუხისმგებლობა სუნიტურმა დაჯგუფებამ „ჯაიშ-ალ-ადლი“ აიღო.[1]

ტერაქტები სომალიში – დანაღმული ავტომობილის აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა. შემთხვევა ეთიოპიელი სამხედროების ბაზასთან მოხდა. ინციდენტის შედეგად 16 ეთიოპიელი სამხედრო დაიღუპა. ადგილობრივების განცხადებით, შემთხვევას რიგითი მოქალაქეებიც ემსხვერპლნენ. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ალ შაბაბი“ აიღო.[2] კიდევ ერთი აფეთქება მოგადიშოს სავაჭრო ცენტრთან, რესტორნის სიახლოვეს მოხდა. ტერაქტს 11 ადამიანი ემსხვერპლა. აღნიშნულ აფეთქებაზეც პასუხისმგებლობა „ალ შაბაბმა“ აიღო.[3]

ნიგერიაში „ბოკო ჰარამის“ წევრებმა ორ კვირაში 60 ადამიანი მოკლეს – ძალადობა ქალაქ რანში მოხდა, საიდანაც დაჯგუფების წევრებმა ნიგერიელი სამხედროები განდევნეს და ტერიტორიაზე სრული კონტროლი დაამყარეს.[4]

თავდასხმას ნიგერიაში 26 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტი ზამფარის შტატში მოხდა. თავდამსხმელებმა ცეცხლი წაუკიდეს საცხოვრებელ სახლებს და მძევლები აიყვანეს.[5]

რუსეთში იეჰოვას მოწმეს 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს – დანიის მოქალაქეს, დენის კრისტენსენს ჟილეზნოდოროჟნის რაიონულმა სასამართლომ 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. რუსეთში იეჰოვას მოწმეების საქმიანობა კანონითაა აკრძალული. 2016 წელს ორლოვის სასამართლომ იეჰოვას მოწმეები ექსტრემისტული ორგანიზაციების სიაში შეიყვანა.[6]

[1] Reuters; One guard dead, five hurt in attack as Iran holds anniversary; 2 February, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-attack/one-guard-dead-five-hurt-in-attack-as-iran-holds-anniversary-idUSKCN1PR04H?il=0

[2] Reuters; Suicide car bomb explosion in Somalia leaves casualties: police; 2 February, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-somalia-blast/suicide-car-bomb-explosion-in-somalia-leaves-casualties-police-idUSKCN1PR0CM?il=0

[3] CBS News; Al-Shabab claims Mogadishu blast despite relentless U.S. air war in Somalia; 4 February, 2019; available at: https://www.cbsnews.com/news/al-shabab-mogadishu-attack-somalia-us-warns-americans-kenya-despite-airstrikes/

[4] Al Jazeera; Boko Haram killed dozens in Monday’s attack in Nigeria: Amnesty; 1 February, 2019; available at: https://www.aljazeera.com/news/2019/02/boko-haram-killed-dozens-monday-attack-nigeria-amnesty-190201163427289.html

[5] იმედის ახალი ამბები; ნიგერიაში თავდასხმას 26 ადამიანი ემსხვერპლა; 6 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/95601/nigeriashi-tavdaskhmas-26-adamiani-emskhverpla

[6] იმედის ახალი ამბები; რუსეთში იეჰოვას მოწმეს 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს; 6 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/95638/rusetshi-iehovas-motsmes-6tsliani-patimroba-miusajes

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 იანვარი, 2019

სირიის კრიზისი – სირიის ქალაქ ლატაკიაში, დანაღმული ავტომობილის აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა. გავრცელებული ინფორმაციით, დაიღუპა 1 და დაშავდა 14 ადამიანი. თავდასხმა, რომელზე პასუხისმგებლობაც არავის აუღია, მთავრობის მიერ კონტროლირებად ქალაქში მოხდა.[1]

4 ადამიანი დაიღუპა და 11 დაშავდა სირიის აფრინში სამგზავრო ავტობუსის აფეთქების შედეგად. აფეთქება გუბერნატორის ოფისთან ახლოს მოხდა.[2]

ქურთების მიერ კონტროლირებად ქალაქ მანბიჯში ისლამურმა სახელმწიფომ ტერაქტი განახორციელა. თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ მოწყობილი აფეთქების შედეგად დაიღუპა 3 ამერიკელი და 2 ადგილობრივი სამხედრო, ასევე, 13 მოქალაქე.[3]

თალიბანის თავდასხმას ავღანეთში 100-ზე მეტი სამხედრო ემსხვერპლა – ინციდენტი ცენტრალურ ავღანეთში, ვარდაკის პროვინციაში მოხდა, სადაც სამხედრო საწვრთნელ ცენტრში ჯერ აფეთქებას ჰქონდა ადგილი, შემდეგ კი იქ ორი თავდამსხმელი შევიდა და ჯარისკაცებზე იერიში მიიტანა. ინციდენტს 126 ჯარისკაცი ემსხვერპლა, მათ შორის 8 მეთაური. ბოლო წლებში ავღანეთის მთავრობა დაღუპული სამხედროების სტატისტიკას აღარ აქვეყნებს. მედია ვარაუდობს, რომ 2015 წლიდან დღემდე თავდასხმებს 28 ათასი პოლიციის ოფიცერი და სამხედრო ემსხვერპლა.[4]

საუდელ ქალებს მშობიარობის ფორმის არჩევის უფლება მისცეს – საუდელ ქალებს მშობიარობის საკითხებთან დაკავშირებით მეურვე მამაკაცის თანხმობა აღარ სჭირდებათ. ისინი თავად გადაწყვეტენ – ბუნებრივად იმშობიარონ თუ საკეისრო კვეთა გაიკეთონ. ამასთან, მათ მეურვის ხელმოწერის გარეშე შეეძლებათ შეიტყონ ექიმისგან ფეხმძიმობის, მშობიარობის დროის შესახებ და თავად გადაწყვიტონ, ვინ იქნება მათთან მშობიარობის დროს.[5]

ქრისტიანებს ყველაზე ხშირად ჩრდილოეთ კორეაში, ავღანეთსა და სომალიში დევნიან – საერთაშორისო უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ „Open Doors“ გამოაქვეყნა იმ ქვეყნების სია, სადაც ქრისტიანებს ყველაზე ხშირად დევნიან. სიის სათავეში მეთექვსმეტეჯერ მოხვდა ჩრდილოეთ კორეა. მეორე ადგილზე ავღანეთი, ხოლო მესამეზე სომალი გავიდა. აღსანიშნავია, რომ სიაში პირველად მოხვდა რუსეთის ფედერაცია. ექსპერტები აცხადებენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთში ხელისუფლება მხარს უჭერს ქრისტიანულ ეკლესიას, მოქალაქეები, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებში მცხოვრები ქრისტიანები, განიცდიან შევიწროვებასა და დისკრიმინაციას.[6]

[1] Reuters; Car bomb kills one, injures 14 in Syria: state media; 22 January, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-blast/car-bomb-kills-one-injures-14-in-syria-state-media-idUSKCN1PG1LW?il=0

[2] Daily Sabah; Syrian Crisis; Bomb blast kills at least 4 in Syria’s Afrin: reports; 20 January, 2019; available at: https://www.dailysabah.com/syrian-crisis/2019/01/20/bomb-blast-kills-at-least-4-in-syrias-afrin-reports

[3] BBC; Syria war: IS suicide bomber kills US troops in Manbij; 16 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46892118

[4] Reuters; Taliban attack on Afghan security base kills over 100; By Rupam Jain, Abdul Qadir Sediqi; 21 January, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/taliban-attack-kills-more-than-100-security-personnel-in-central-afghanistan-defense-ministry-source-idUSKCN1PF0FC?il=0

[5] The National; Saudi Arabia gives women full control over childbirth procedures; 17 January, 2019; available at: https://www.thenational.ae/world/mena/saudi-arabia-gives-women-full-control-over-childbirth-procedures-1.814840

[6] Open Doors; World Watch List; available at: https://www.opendoorsusa.org/christian-persecution/world-watch-list/

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 დეკემბერი, 2018

ერაყმა შობა ოფიციალურ დღესასწაულად გამოაცხადა – „ერაყის ხელისუფლება მთელი ქვეყნის მასშტაბით შობას ოფიციალურ დღესასწაულად აცხადებს. ვულოცავთ ამ დღეს ყველა ჩვენ ქრისტიან მოქალაქეს, ყველა ერაყელს და მათ, ვინც მსოფლიოში შობას ზეიმობს“, – ნათქვამია მინისტრთა კაბინეტის განცხადებაში.[1]

გიულენის ორგანიზაციასთან კავშირის ბრალდებით 22 ადამიანი დააკავეს – ოპერაცია ბურსას პროვინციაში ჩატარდა. ჩხრეკის შედეგად, სამართალდამცავებმა უცხოური ვალუტა და აკრძალული ლიტერატურა ამოიღეს. 14 დეკემბერს, სტამბოლის პროკურატურამ, ფეტოს საქმიანობის გამოძიების ფარგლებში, 219 თურქი სამხედროს დაკავების ორდერი გასცა.[2]

პაკისტანმა ფეტო ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოაცხადა – გადაწყვეტილება ქვეყნის უმაღლესმა სასამართლომ მიიღო. ამავე გადაწყვეტილებით, ქვეყანაში გიულენის ორგანიზაციის მიერ დაფინანსებული სკოლები თურქეთის სახელმწიფო ფონდ „მაარიფს“ გადაეცა.[3]

თურქეთმა აზერბაიჯანიდან გიულენის სავარაუდო მხარდამჭერი სტამბოლში გადაიყვანა – მეჰმეთ გელენი, რომელსაც გიულენის მხარდამჭერად მიიჩნევენ, ბელარუსში ყალბი პასპორტით ცდილობდა გადასვლას, თუმცა თურქეთის სადაზვერვო სამსახურმა მისი დეპორტაცია განხორციელა.[4]

ერდოღანის შეურაცხყოფისთვის თურქეთში რამდენიმე ტელეკომპანია დააჯარიმეს – ამის მიზეზი სატელევიზიო გადაცემების წამყვანების მხრიდან პრეზიდენტის შეურაცხყოფა და სამოქალაქო დაუმორჩილებლობისკენ მოწოდება გახდა. მარეგულირებელმა კომისიამ წამყვანებს ბოდიშის მოხდა და საკუთარი სიტყვების უკან წაღება მოსთხოვა. გადაცემები დროებით დაიხურა და ტელეკომპანიებს ფინანსური სანქციები დაეკისრათ. პრეზიდენტის შეურაცხყოფა თურქეთში კანონით ისჯება.[5]

ავღანეთის დედაქალაქში სამთავრობო შენობებთან მომხდარ თავდასხმას 43 ადამიანი ემსხვერპლა – შინაგან საქმეთა სამინისტროში აცხადებენ, რომ მას შემდეგ, რაც დონალდ ტრამპმა ავღანეთიდან ამერიკელი სამხედროების გამოყვანის შესახებ განაცხადა, ქვეყანაში უსაფრთხოების თვალსაზრისით ვითარება გაუარესდა. მორიგი ტერაქტი ავღანეთის დედაქალაქის ცენტრში 24 დეკემბერს განხორციელდა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა სამთავრობო რაიონში ამოქმედდა, აფეთქების შემდეგ კი საზოგადოებრივი შრომის სამინისტროს შენობაში შეიარაღებული ადამიანები შევიდნენ და უწყების თანამშრომლები მოკლეს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია; ვარაუდობენ, რომ ტერაქტის უკან დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფო ან თალიბანი დგას.[6]

ანტისახელისუფლებო აქციებზე სუდანში 19 ადამიანი დაიღუპა – სუდანში, უსაფრთხოების ძალებმა ანტისამთავრობო დემონსტრაციის დასაშლელად ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა. ინციდენტი დედაქალაქ ხარტუმის მახლობლად მოხდა. პარასკევის ლოცვის შემდეგ აქტივისტები ომდურმანის მეჩეთის გარეთ შეიკრიბნენ და ოპოზიციის ცხრა წევრის დაკავება გააპროტესტეს. დემონსტრაცია გაიმართა ხარტუმის ჩრდილოეთითაც. ოფიციალური ინფორმაციით, ანტისამთავრობო აქციების დროს სუდანში ცხრა დღის განმავლობაში 19 ადამიანი დაიღუპა და 397 დაშავდა, მათგან 178 პოლიციელი. ორგანიზაციის „Amnesty International“ ინფორმაციით, დაღუპულია 37 ადამიანი. სუდანის ზოგიერთ ქალაქში საგანგებო მდგომარეობაა გამოცხადებული. ადგილობრივების უკმაყოფილება პურზე ფასის ზრდამ გამოიწვია.[7]

ისლამური სახელმწიფოს მოკავშირეებმა ნიგერიის საპორტო ქალაქი ბაგა დაიკავეს – ასობით ადამიანი იძულებული გახდა საცხოვრებელი სახლები დაეტოვებინა მას შემდეგ, რაც 26 დეკემბერს მეთევზეების ქალაქში მებრძოლებმა დროშა აღმართეს. გავრცელებული ინფორმაციით, მებრძოლებმა სამხედრო ბაზაზე არსებული იარაღიც ჩაიგდეს ხელში. სამხედრო ძალების წარმომადგენლები ქალაქის დაცემას უარყოფენ და აცხადებენ, რომ იერიში მოიგერიეს.[8]

ბანგლადეშის საპარლამენტო არჩევნები პრემიერ შეიხ ჰასინას პარტიამ მოიგო – საარჩევნო კომისიის ინფორმაციით, ჰასინას პარტიამ მოკავშირეებთან ერთად 300-ადგილიან პარლამენტში 288 მანდატი მოიპოვა. ოპოზიცია არჩევნების შედეგებს არ აღიარებს და ხელახალ არჩევნებს ითხოვს. შეიხ ჰასინა ბანგლადეშის მთავრობას ზედიზედ მესამე ვადით უხელმძღვანელებს. ბოლო მონაცემებით, ბანგლადეშში არჩევნებისას დაპირისპირებას, სულ ცოტა, 17 ადამიანი ემსხვერპლა.[9]

[1] VOA; Christmas declared national holiday in Iraq; 25 December, 2018; available at: https://www.voanews.com/a/christmas-is-declared-national-holiday-in-iraq/4716288.html

[2] იმედის ახალი ამბები; გიულენის ორგანიზაციასთან კავშირის ბრალდებით თურქეთში 22 ადამიანი დააკავეს; 24 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/90809/giulenis-organizatsiastan-kavshiris-braldebit-turqetshi-22-adamiani-daakaves

[3] Anadolu Agency; Pakistani court declares FETO a terror group; 28 December, 2018; available at: https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/pakistani-court-declares-feto-a-terror-group/1350654?fbclid=IwAR0ylnd5CFCeEDrnV2AmOZOPARh6I_vxp5OQvMjRSWkmIOApITr7dLpDh4U

[4] Anadolu Agency; Turkish intel returns wanted FETO terror group member; 29 December, 2018; available at: https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkish-intel-returns-wanted-feto-terror-group-member/1351678

[5] იმედის ახალი ამბები; ერდოღანის შეურაცხყოფისთვის თურქეთში რამდენიმე ტელეკომპანია დააჯარიმეს; 27 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/91080/erdoganis-sheuratskhkopistvis-turqetshi-ramdenime-telekompania-daajarimes

[6] France 24; Death toll in Kabul attack rises to 43: Health Ministry; 25 December, 2018; available at: https://www.france24.com/en/20181225-death-toll-kabul-attack-rises-43-health-ministry?fbclid=IwAR3xJkLiT_IP7nVKqr420Q72xYyOu1g5A7RoEigP8RrEcyOcV5clKzNQvRA

[7] BBC; Tear gas used as Sudan protests continue; 28b December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-46700412

[8] Islamic State linked militants seize Nigeria’s Baga town; 28 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-46705837

[9] BBC; Bangladesh election: PM Sheikh Hasina wins landslide in disputed vote; 31 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46718393

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 დეკემბერი, 2018

ინდოეთში 3 წლის გოგო მეზობელმა გააუპატიურა – პოლიციამ ბავშვი გულწასული იპოვა და საავადმყოფოში გადაიყვანა. ადგილობრივებმა დამნაშავე 40 წლის მამაკაცი იპოვეს და მას თავს დაესხნენ. პედოფილი პოლიციამ დააკავა. ინდოეთში ყოველ 155 წუთში ერთხელ 16 წლამდე ბავშვს და ყოველ 13 საათში ერთხელ 10 წლამდე ბავშვს აუპატიურებენ.[1]

ვლადიმერ პუტინმა იეჰოვას მოწმეები დაიცვა – რუსეთის პრეზიდენტმა „სრული სისულელე“ უწოდა იეჰოვას მოწმეების ექსტრემისტული ორგანიზაციების სიაში შეყვანას. მისი თქმით, ხელისუფლებას შეუძლია და უნდა იყოს კიდეც რელიგიური უმცირესობების მიმართ უფრო ლიბერალური. „იეჰოვას მოწმეებიც ქრისტიანები არიან. რისთვის დევნით მათ, ვერ ვხვდები“, – განაცხადა პუტინმა. იეჰოვა მოწმეები ექსტრემისტულ ორგანიზაციად რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ 2017 წლის აპრილში გამოაცხადა. 2012 წლის მონაცემებით, რუსეთში 200 ათასამდე იეჰოვას მოწმე ცხოვრობს.[2]

მსოფლიოში 2018 წელს 80 ჟურნალისტი მოკლეს – მოკლული ჟურნალისტების ნახევარზე მეტი 5 ქვეყანაზე მოდის: ავღანეთი (15), სირია (11), მექსიკა (9), იემენი (8) და ინდოეთი (6). აშშ-ში ივნისში „Capital Gazzetta“-ზე თავდასხმას ასევე 6 ჟურნალისტი ემსხვერპლა. მსოფლიოში ამჟამად 348 ჟურნალისტია დაპატიმრებული.[3]

ეუთოს ანგარიში: ჩეჩნეთში ხალხს აწამებენ, იტაცებენ და გაუსამართლებლად სჯიან – ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებულ დოკუმენტში წერია, რომ ჩეჩნეთის ხელისუფლება მიმართავს წამებას, ხალხის გატაცებას, გაუსამართლებლად დასჯას და ადამიანის უფლებების სერიოზულ დარღვევას. ექსპერტების თქმით, მსხვერპლი მოიცავს, როგორც სექსუალური უმცირესობების წარმომადგენლებს, ასევე, უფლებადამცველ აქტივისტებს, ადვოკატებს, დამოუკიდებელი მედიის თანამშრომლებს და სამოქალაქო საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს. გარდა ამისა, ანგარიშის ავტორები მუშაობისას შეესწრნენ თუ როგორ ახდენდნენ მთავრობის წევრები ჟურნალისტებისა და სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტების დაშინებას. ანგარიშში ჩეჩნეთი გამოყოფილია როგორც საგანგებო შემთხვევა – გამონაკლისი, სადაც სტაბილურობის შენარჩუნებისთვის, დაუსჯელობის მიმართ შემგუებლობის სპეციალური რეჟიმი მოქმედებს.[4]

ალ-შაბაბმა ისლამურ სახელმწიფოს სომალიში ომი გამოუცხადა – 42-წუთიან ვიდეო მიმართვაში ალ-შაბაბის ერთერთმა ლიდერმა ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფო“ სომალიში მიმდინარე ჯიჰადისტურ საქმიანობაში დაადანაშაულა. დაჯგუფების სპიკერმა თავის მებრძოლებს ISIS-ზე იერიშების გაძლიერებისკენ მოუწოდა და დაჯგუფებას „მომაკვდავი დაავადება“ უწოდა.[5]

[1] BBC; Three-year-old assaulted on Dehli bus rape anniversary; 17 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-46588740

[2] იმედის ახალი ამბები; ვლადიმერ პუტინმა იეჰოვას მოწმეები დაიცვა; 18 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/90052/vladimer-putinma-iehovas-motsmeebi-daitsva

[3] South China Morning Post; 80 dead, 348 injured: violence against journalists reached unprecedented level this year; 19 December, 2018; available at: https://www.scmp.com/news/world/article/2178494/80-dead-358-jailed-violence-against-journalists-reached-unprecedented

[4] Radio Liberty / Radio Free Europe; OSCE cites torture, executions among grave rights violations in Chechnya; 20 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/osce-cites-torture-executions-among-grave-rights-violations-in-chechnya/29667900.html?fbclid=IwAR2SOiZiZ7v7WbyJ7RtNQ3iI0_zlCQvH6dxQfnHkHR-nrJ-tQ-xtwqLkibg

[5] BBC; Al-Shabab declares war on IS in Somalia; 21 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/live/world-africa-46590730?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=5c1cb0bd3a2f470665a24391%26Al-Shabab%20declares%20war%20on%20IS%20in%20Somalia%262018-12-21T09%3A27%3A40.120Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:14ad4259-75ea-4d3a-91e8-f7f64b158118&pinned_post_asset_id=5c1cb0bd3a2f470665a24391&pinned_post_type=share

ეგვიპტე. რელიგიათაშორისი ქორწინება; სახელმწიფო დაცვის ხელმისაწვდომობა. დეკემბერი, 2018

ეგვიპტის კანონმდებლობა ქორწინებისა და პირადი სტატუსების შესახებ ძირითადად შეესაბამება პიროვნების რელიგიურ ჯგუფს. მაგალითად, მუსლიმი ქალი კანონიერად ვერ გაჰყვება ცოლად არა მუსლიმ მამაკაცს. თუ მუსლიმი ქალი არა მუსლიმ მამაკაცს არაოფიციალურად გაჰყვება ცოლად, ის სერიოზული სოციალური შევიწროვების ობიექტი შეიძლება გახდეს. ისლამური რელიგიური კანონების მთავრობისეული ინტერპრეტაციით, ასეთ ქორწინებაში გაჩენილი ბავშვები შესაძლებელია განთავსდნენ მუსლიმი მამაკაცი მეურვის დაცვის ქვეშ.[1]

ეგვიპტეში არაადეკვატურია ქალების დაცვა სექსუალური და გენდერზე დაფუძნებული ძალადობისგან; ასევე, დისკრიმინაციისგან კანონმდებლობასა და პრაქტიკაში – კერძოდ პირადი სტატუსის შესახებ კანონები, რომლებიც არეგულირებენ განქორწინებას.[2] ქალები კვლავ განიცდიან დისკრიმინაციას განქორწინების, ბავშვზე მეურვეობის უფლებისა და მემკვიდრეობის საკითხებში.[3]

ეგვიპტის პირადი სტატუსის შესახებ კანონის მიხედვით, ქვეყანაში რელიგია ამოსავალია იდენტობისთვის. სამი აღიარებული რელიგიური ინსტიტუცია განსაზღვრავს პირადი სტატუსის საკითხებს, როგორიცაა მათ შორის ქორწინება, განქორწინება და მემკვიდრეობა. მუსლიმების შემთხვევაში პირად სტატუსთან დაკავშირებული საკითხები შარიათის კანონებით რეგულირდება და ეს კანონები აღიარებულია სასამართლოს მიერ. ქრისტიანებსა და იუდეველებთან მიმართებაში პირად სტატუსთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება მათი რელიგიური დოქტრინების შესაბამისად, რაც ადმინისტრაციული გადაწყვეტილების შესაბამის ძალას ატარებს ეგვიპტის სასამართლოში.

ეგვიპტე კონსერვატული ქვეყანაა და ქორწინების გარეშე ურთიერთობა არაა მიღებული არც ურბანულ სივრცეში და არც პერიფერიებზე. სახელმწიფო მუსლიმების ქორწინების ადმინისტრირებას შარიათის კანონების შესაბამისად ახდენს; ქრისტიანებისა და იუდეველების შემთხვევაში, შესაბამისი რელიგიური ინსტიტუციების ნებართვაა საჭირო, ვიდრე სახელმწიფო ქორწინებას დაარეგისტრირებს. საბოლოოდ, ყველა ქორწინება უნდა დარეგისტრირდეს იუსტიციის სამინისტროში, რომელიც ქორწინების ოფიციალურ მოწმობას გასცემს.

შარიათის კანონის თანახმად, მუსლიმ კაცს არა მუსლიმი ქალი შეუძლია ისე შეირთოს ცოლად, რომ ეს უკანასკნელი არ კონვერტირდეს ისლამზე; მუსლიმი ქალი კი ვერ გაჰყვება ცოლად არა მუსლიმ კაცს თუ ეს უკანასკნელი არ კონვერტირდება ისლამზე. ეგვიპტეში სამოქალაქო ქორწინება არ არსებობს და ყველა რელიგიური ინსტიტუცია ამის წინააღმდეგია. საზღვარგარეთ დაქორწინების შემთხვევაში, წყვილი ეგვიპტეში აღიარებას მოიპოვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ქორწინება იქნება პერსონალური სტატუსის შესახებ კანონმდებლობით დადგენილ სტანდარტების შესაბამისი. მაგალითად, თუ მუსლიმი ქალი ცოლად გაჰყვება არა მუსლიმ კაცს საზღვარგარეთ, ეგვიპტეში ქორწინების აღიარება არ მოხდება.[4]

ეგვიპტეში არ არსებობს კონკრეტული საკანონმდებლო ნორმა, რომელიც რელიგიათაშორის ქორწინებას აკრძალავს; თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ ეგვიპტეში ისლამი წარმოადგენს კანონმდებლობის ძირითად საფუძველს, ქვეყნის 2014 წლის კონსტიტუციის მეორე მუხლი ადგენს, რომ ოჯახთან დაკავშირებული საკითხები ისლამური კანონების მიხედვით წყდება. დარ ალ იფტა ალ მასრიას (ეგვიპტის ოფიციალური რელიგიური უწყება, რომელსაც შეუძლია რელიგიური დადგენილებების – ფატვას გამოცემა) ფატვა ადგენს, რომ მუსლიმი მამაკაცისთვის, გარკვეულ პირობებში, დასაშვებია არა მუსლიმი ქალის ცოლად შერთვა. ამავე ფატვის მიხედვით, არა მუსლიმ კაცს ეკრძალება მუსლიმი ქალის ცოლად შერთვა, რადგან არა მუსლიმი კაცი პატივს არ სცემს მუსლიმი ქალის რწმენას.[5] მუსლიმური ქვეყნების უმრავლესობაში, მათ შორის ეგვიპტეში, შერეული ქორწინება ხშირად ხდება ე.წ. ღირსების აღდგენის მიზნით ჩადენილი მკვლელობის საბაბი, რადგან მუსლიმი ოჯახის წევრები და მეზობლები არ პატიობენ თავიანთ ქალ ნათესავებს ასეთ კავშირებს.[6]

მედია საშუალება BBC 2014 წლის 24 ნოემბერს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ რელიგიათაშორისი ქორწინება ეგვიპტეში მიუღებელია; წყვილები მზად უნდა იყვნენ, რომ მათ მძიმე საფასურის გადახდა მოუწევთ. რელიგია უკიდურესად მგრძნობიარე თემაა და ბევრი ქრისტიანი და მუსლიმი უარს აცხადებს მიიღოს ის ხალხი, ვინც ტოვებს თავიანთ კონგრეგაციას. რელიგიური ლიდერები რელიგიათაშორის ქორწინებას აღიქვამენ სხვა რელიგიის წარმომადგენლის გადაბირების მცდელობად. მათი მტკიცებით, სხვადასხვა კონფესიის წარმომადგენელთა შორის ქორწინება კულტურულად მიუღებელია ეგვიპტის სოფლებში. 2013 წელს ერთი მუსლიმი კაცი დაიღუპა და 5 დაშავდა მენიას პროვინციის სოფლად მომხდარი ინციდენტისას. ამავე ინციდენტისას, 5 ქრისტიანის სახლი დაწვეს. ჩხუბის მიზეზი გახდა მუსლიმ ქალსა და მის ქრისტიან მეზობელ კაცს შორის ურთიერთობა.[7]

ეგვიპტელი მწერალი აჰმედ ატალაჰი, რომელიც რელიგიური ნიშნით მომხდარ დაპირისპირებებს იკვლევს, ამბობს, რომ „როდესაც ქრისტიანი ქალი მუსლიმ კაცთან ქორწინების დარეგისტრირებას ცდილობს, ოფიციალური პირები მას სთხოვენ ეკლესიის მიერ გაცემულ წერილობით თანხმობას. ეგვიპტის ეკლესია უარს ამბობს ქრისტიანულ მიმდინარეობს შორის ქორწინებაზე თანხმობაზე, რომ აღარაფერი ვთქვათ სხვადასხვა რელიგიებს შორის ურთიერთობაზე“.

მთავრობა აღიარებს მხოლოდ ქრისტიანების, იუდეველებისა და მუსლიმების ქორწინებას. შარიათის მიხედვით, არა მუსლიმი კაცი უნდა კონვერტირდეს ისლამზე რათა შეირთოს მუსლიმი ქალი. არა მუსლიმ ქალს (ქრისტიანს ან იუდეველს) არ მოეთხოვება კონვერტაცია იმისთვის, რომ მუსლიმ კაცზე გათხოვდეს. თუ არა მუსლიმი ქალი კონვერტირდება ისლამზე და მისი ქმარი (თუ ის არა მუსლიმია) უარს იტყვის კონვერტაციაზე, ქალი უნდა გაშორდეს მას. ასეთ შემთხვევაში, ბავშვზე მეურვეობის უფლება დედას ერგება.

კანონმდებლობა, რომელიც არეგულირებს ქორწინებისა და პირადი სტატუსის სხვა საკითხებს, ძირითადად, ესადაგება პირის რელიგიურ ჯგუფს. მაგალითად, მუსლიმი ქალი კანონიერად ვერ დაქორწინდება არა მუსლიმ კაცზე. თუ ის ასე მოიქცევა არაოფიციალურად, საზოგადოების მხრიდან სერიოზული შევიწროვებისა და ძალადობის მსხვერპლი გახდება. ისლამური რელიგიური კანონების მთავრობისეული ინტერპრეტაციით, ასეთ ქორწინებაში გაჩენილი ბავშვები მუსლიმი მამაკაცის მეურვეობის ქვეშ განთავსდებიან.[8]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ ანგარიშში წერს, რომ ეგვიპტეში, 2015 წლის 18 ნოემბერს, მუსლიმმა ბიძებმა და ბიძაშვილებმა მოკლეს 26 წლის გოგო, რომელიც ქრისტიანობაზე კონვერტირდა და ქრისტიან კაცზე დაქორწინდა. მოკლული გოგოს მამამ, რომელიც ცდილობდა, მაგრამ ვერ შეძლო შვილის დაცვა, პოლიციას მიმართა. პოლიციამ მომხდართან დაკავშირებით გამოძიება დაიწყო. პრესაში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, უსაფრთხოების სამსახურის მაღალი თანამდებობის პირებს, მსხვერპლის ოჯახსა და მისი ქრისტიანი ქმრის ოჯახს შორის შესარიგებელი შეხვედრა შედგა, რათა აეცილებინათ შემდგომი კონფესიათაშორისი ძალადობა სოფელში. მსხვერპლის ოჯახმა ქრისტიან ქმარსა და მის ოჯახს სოფლის სამუდამოდ დატოვება მოსთხოვა.[9]

მედია საშუალება „Deutsche Welle“ 2016 წლის 26 მაისს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ მინიას პროვინციაში მუსლიმთა ბრბომ დაწვა ქრისტიანთა სახლები და ქრისტიანი ქალი გაშიშვლებული ატარა ქუჩებში. მიზეზი გახდა გავრცელებული ჭორი, რომ ქრისტიანი ქალის შვილს ჰქონდა ურთიერთობა მუსლიმ ქალთან. სტატიაში ნათქვამია, რომ პოლიციას სათანადო რეაგირება არ მოუხდენია და შემთხვევის ადგილას თავდასხმის დაწყებიდან ორი საათის შემდეგ მივიდა. საბოლოოდ, მომხდარის გამო 5 პირი დააკავეს და პროკურატურამ კიდევ 18 პირის დაკავების ორდერი გასცა. ასევე, ათმა პარლამენტარმა ინციდენტთან დაკავშირებით შინაგან საქმეთა მინისტრის გამოკითხვა მოითხოვა. ქრისტიანმა სასულიერო პირმა მედიასთან ინტერვიუში განაცხადა, რომ ხალხის რეაქცია არ იქნებოდა ასეთი ძალადობრივი თუ ურთიერთობა მუსლიმ კაცსა და ქრისტიან ქალს შორის იქნებოდა.[10]

[1] United States Department of State, 2015 Country Reports on Human Rights Practices – Egypt, 13 April 2016, available at:

[accessed 14 December 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Egypt, 22 February 2017, available at:

[accessed 14 June 2017]

[3] Human Rights Watch, World Report 2017 – Egypt, 12 January 2017, available at:

[accessed 14 June 2017]

[4] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 20 June 2017, v 3.0, available at:

[accessed 3 April 2018]

[5] The Law Library of Congress; Prohibition of Interfaith Marriage; September, 2015; available at:

[accessed 16 November 2018]

[6] Wiley Online Library; Interfaith Marriage for Muslim Women; By Johanna Marie Buisson; 7 August, 2017; available at: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/cros.12211 [accessed 14 December 2018]

[7] BBC; Egypt: The forbidden love of interfaith romances; By Ali Gamal; 24 November, 2014; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29932094 [accessed 16 November 2018]

[8] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note – Egypt: Christians, 20 June 2017, v 3.0, available at:

[accessed 16 November 2018]

[9] United States Department of State, 2015 Report on International Religious Freedom – Egypt, 10 August 2016, available at:

[accessed 16 November 2018]

[10] Deutsche Welle; Muslim mob burns Christian homes in Egypt over interfaith relationship; By Darko Janevic; 26 May, 2016; available at: https://www.dw.com/en/muslim-mob-burns-christian-homes-in-egypt-over-interfaith-relationship/a-19284932 [accessed 16 November 2018]

ბანგლადეში. კანონმდებლობა რელიგიათაშორისი ქორწინების შესახებ. დეკემბერი, 2018

ბანგლადეშის კონსტიტუცია ქვეყნის სახელმწიფო რელიგიად აწესებს ისლამს, თუმცა, ამავდროულად, ადგენს სეკულარიზმის პრინციპებს. კონსტიტუციით აკრძალულია რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია და დადგენილია თანასწორობა ყველა რელიგიისთვის.[1] ქორწინების საკითხი ბანგლადეშში არ რეგულირდება კონსტიტუციით. ქორწინების, განქორწინებისა და შვილად აყვანის საკითხები რეგულირდება სპეციალური აქტებით, რომლებიც სხვადასხვა რელიგიის მიმდევართათვის სხვადასხვაა – ქორწინების მუსლიმური აქტი, 1974; ქორწინების ინდუისტური აქტი, 1956; ქორწინების ქრისტიანული აქტი, 1872 და ქორწინების სპეციალური აქტი, 1872. ქორწინების სპეციალური აქტი არეგულირებს შერეულ ქორწინებებს.[2]

ქორწინების სპეციალური აქტის მეორე მუხლით დადგენილია, რომ აღნიშნული აქტით ქორწინება შეუძლიათ იმ პირებს, რომლებიც არ არიან ქრისტიანობის, იუდაიზმის, ინდუიზმის, ისლამის, ბუდიზმის ან პარსის (ზოროასტრიზმის ჯგუფი) აღმსარებლები. ქორწინებისთვის მხარეები უნდა აკმაყოფილებდნენ გარკვეულ პირობებს – არცერთ მხარეს, ქორწინების მომენტისთვის, არ უნდა ჰყავდეს ცოცხალი ქმარი ან ცოლი; მამაკაცი მიღწეული უნდა იყოს 18 წლის და ქალი 14 წლის ასაკს, გრეგორიანული კალენდრით; რომელიმე მხარე თუ არ არის მიღწეული 21 წლის ასაკს, უნდა ჰქონდეს მამის ან მეურვის თანხმობა; ამასთან, მხარეები არ უნდა იყვნენ სისხლით ნათესავები.[3] აქედან გამომდინარე, მუსლიმი და ქრისტიანი ქორწინების სპეციალური აქტით ვერ დაქორწინდებიან თუ ისინი უარს არ იტყვიან თავიანთ რწმენაზე.[4]

მუსლიმ მამაკაცს შეიძლება ჰყავდეს ოთხი ცოლი, თუმცა ქორწინებისთვის მას სჭირდება უკვე არსებული ცოლების წერილობითი ნებართვა.[5] შარიათის კანონების თანახმად, მუსლიმ მამაკაცს შეუძლია დაქორწინდეს ქრისტიან ქალზე, თუმცა ამისთვის ქალი უნდა კონვერტირდეს ისლამზე. რელიგიათაშორისი ქორწინების ისლამური პრინციპები ეფუძნება ყურანს, რომელიც ადგენს, რომ არ შეიძლება ქორწინება კერპთაყვანისმცემელზე, ვიდრე ის არ იწამებს ალაჰს. აქედან გამომდინარე, რელიგიათაშორისი ქორწინება მუსლიმსა და არა მუსლიმს შორის კანონიერი იქნება თუ არა მუსლიმი კონვერტირდება. ამ შემთხვევაში წყვილს შეეძლება დაქორწინდეს ქორწინების მუსლიმური აქტის შესაბამისად.

ბანგლადეშში, მიუხედავად იმისა, რომ შერეული ქორწინების რიცხვის ზრდის მაჩვენებელი მაღალი არ არის, ასეთი ქორწინებების რაოდენობა უმნიშვნელო სულაც არაა. შერეული ქორწინება სპეციფიკურად, მაგრამ მაინც აღიარებულია კანონმდებლობით და მიღებულია საზოგადოებაში. შერეული წყვილები შეიძლება წააწყდნენ პრობლემებს, მაგრამ არა რელიგიასთან მიმართებაში. სუნიტი და შიიტი, განათლებული და გაუნათლებელი, მდიდარი და ღარიბი – ასეთი ქორწინებები შეიძლება წააწყდნენ წინააღმდეგობას, მაგრამ ეს წინააღმდეგობა იწყება ოჯახებში. თუ ოჯახი მიიღებს ქორწინებას, ასევე მოიქცევა საზოგადოებაც. ასეთ წინააღმდეგობებს ადგილი აქვს უფრო მეტად სოფლად, ვიდრე ქალაქებში, სადაც შერეული ქორწინებები უფრო ხშირია. თუმცა, შერეულ ურთიერთობას მოაქვს სერიოზული პრობლემები დაბალი სოციალურ-ეკონომიკური კლასის ხალხში. შერეულ ქორწინებაში მყოფი პირები, ხანდახან, მაგრამ არა ყოველთვის, აწყდებიან არა ძალადობრივი შევიწროვების სხვადასხვა ფორმებს ოჯახებისა და თანატოლებისგან. როგორც წესი, ასეთი დამოკიდებულება დამახასიათებელია დაბალი განათლების დონის მქონე საზოგადოებაში, საცხოვრებელი ადგილის მიუხედავად. მთავრობა ამ საკითხში არ ერევა და არც აქვს რაიმე პოლიტიკა აღნიშნულ საკითხში ან ჩარევის ან შერიგების კუთხით.[6]

[1] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Bangladesh, 29 May 2018

 (accessed on 13 December 2018)

[2] International Journal of Education, Culture and Society; Interreligious Marriage in Bangladesh: From Human Rights Perspective; Volume 1, Issue 2, October 2016, Pages 44-51; available at: http://article.sciencepublishinggroup.com/html/10.11648.j.ijecs.20160102.13.html [accessed 13 December, 2018]

[3] Bangladesh Legislation; The Special Marriage Act, 1872; Section 2 – Conditions upon which marriages under Act may be celebrated; 18 July, 1872; available at: http://bdlaws.minlaw.gov.bd/sections_detail.php?id=25&sections_id=124 [accessed 13 December 2018]

[4] Australia: Refugee Review Tribunal, Bangladesh: 1. Can a Christian marry a Muslim in Bangladesh (possibly under the Special Marriage Act No. 3 of 1872)? 2. Do Christians in such marriages suffer discrimination by society; the state; or their marriage partner? 3. Are women, particularly Christian women, who are married to Muslim men in Bangladesh, and who are subjected to personal abuse by their husbands, protected by the State? 4. Will the Bangladesh authorities intervene or interfere in a marital dispute? 5. What are the laws in relation to divorce in Bangladesh for a Muslim man? Does he have to have his then wife’s consent to the divorce?, 25 October 2005, BGD17577, available at:

[accessed 13 December 2018]

[5] USDOS – US Department of State: 2017 Report on International Religious Freedom – Bangladesh, 29 May 2018

 (accessed on 13 December 2018)

[6] International Journal of Education, Culture and Society; Interreligious Marriage in Bangladesh: From Human Rights Perspective; Volume 1, Issue 2, October 2016, Pages 44-51; available at: http://article.sciencepublishinggroup.com/html/10.11648.j.ijecs.20160102.13.html [accessed 13 December, 2018]