ტაჯიკეთი. მუსლიმთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ოქტომბერი, 2021

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ტაჯიკეთის შესახებ წერს, ქვეყნის მოსახლეობა დაახლოებით 8.9 მილიონია. ადგილობრივი წყაროების ინფორმაციით, მოსახლეობის 90 პროცენტი მუსლიმია, რომელთა უმეტესობა სუნიტური ისლამის მიმდევარია (ჰანაფის სკოლა). მუსლიმთა დაახლოებით 4 პროცენტი შიიტია, რომელთა უმრავლესობა გორნო-ბადახშანის ავტონომიურ რეგიონში ცხოვრობს, ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. უმსხვილესი ქრისტიანული ჯგუფი რუსი მართლმადიდებლები არიან. ტაჯიკეთში ცხოვრობენ, ასევე, ევანგელისტ ქრისტიანთა, ბაპტისტთა, კათოლიკთა, იეჰოვას მოწმეთა და სხვა მიმდინარეობების მცირე ჯგუფები.

ტაჯიკეთის კონსტიტუცია აწესებს უფლებას, ინდივიდუალურად ან ჯგუფის მიერ, ხალხმა აღასრულოს ნებისმიერი რელიგია ან იყო არელიგიური, ასევე, მონაწილეობა მიიღოს რელიგიურ ცერემონიებსა და დღესასწაულებში. კონსტიტუცია ამბობს, რომ რელიგიური ასოციაციები და სახელმწიფო განცალკევებული უნდა იყოს და არ უნდა ერეოდნენ ერთმანეთის საქმეში. კანონმდებლობა ზღუდავს ისლამურ ლოცვას კონკრეტულ ადგილებში, არეგულირებს მეჩეთების ადგილმდებარეობის რეგისტრაციას და უკრძალავს 18 წლამდე პირებს საჯარო რელიგიურ რიტუალებში მონაწილეობას. რელიგიის, ტრადიციების, დღესასწაულებისა და ცერემონიების სამთავრობო კომიტეტი ფართო მანდატით სარგებლობს და მისი მანდატის ქვეშაა რელიგიური ასოციაციების რეგისტრაცია, სალოცავების მშენებლობის, რელიგიურ სწავლებებში ბავშთა ჩართულობის და რელიგიური ლიტერატურის გავრცელების საკითხები.

მთავრობა კვლავ განაგრძობს ისეთი ქმედებების გატარებას, რაც დააბრკოლებს ისეთ რელიგიურ ორგანიზაციებში პირთა გაწევრიანებას, რომელთაც თავად მიიჩნევს ექსტრემისტულად, მაგალითად „მუსლიმთა საძმო“. აკრძალული ექსტრემისტული ორგანიზაციის წევრობის გამო, პატიმრობაში რჩება დაახლოებით 20 იმამი სუგჰდის რეგიონიდან.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ტაჯიკეთის შესახებ წერს, რომ 2020 წლის 2 იანვარს ტაჯიკეთში ძალაში შევიდა კანონი ექსტრემიზმთან ბრძოლის შესახებ, რამაც ხელისუფლებას დამატებითი საშუალება მისცა, გამოხატვის თავისუფლება შეზღუდოს. კანონის ამოქმედებიდან მოყოლებული, წლის ბოლომდე, 113 პირი დააპატიმრეს ქვეყნის მასშტაბით; მათ შორის იყვნენ უნივერსიტეტის თანამშრომლები, სტუდენტები, მეწარმეები და საჯარო სექტორში დასაქმებულები; ყველა მათგანს ბრალად ედებოდა ტაჯიკეთში აკრძალული მოძრაობის „მუსლიმთა საძმო“ წევრობა.[2]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფლება“ 2021 წლის 21 აპრილს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერდა, რომ დუშანბეს შოჰმანსურის რაიონის მეჩეთის იმამი აბდულჰაქ ობიდოვი ექსტრემიზმის ბრალდებით დააკავეს მას შემდეგ, რაც სასულიერო პირმა ერთერთი მუსლიმი სასულიერო პირი „ქვეყნის ერთერთ დიდებულ ლიდერად“ მოიხსენია. იმამს ბრალი დასდეს სალაფიტური ისლამის მიმდევრობაში, რაც ტაჯიკეთში ექსტრემისტულ მიმდინარეობად მიიჩნევა და აკრძალულია.[3] იმამი ორ თვეში გაათავისუფლეს. ქალაქ ვაჰდათის პოლიციის ოფიცერმა „რადიო თავისუფლებას“ აცნობა, რომ აბდულჰაქ ობიდოვმა საპატიმრო დატოვა. საპატიმრო დატოვეს ასევე მასთან ერთად დაკავებულმა ორმა პირმაც, აზიზ ტურკოვმა და აჰმადხოჯა ტაბაროვმა. მედია საშუალების ანონიმური წყაროს ინფორმაციით, ობიდოვს იმამის მოვალეობები ჩამოართვეს. უცნობია, მას ბრალდებები მოუხსნეს თუ სისხლის სამართლის საქმისწარმოება კვლავ გაგრძელდა.[4]

მედია საშუალება „რადიო თავისუფლება“ 2021 წლის 16 ივნისს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ ტაჯიკეთის 18 მოქალაქის მიმართ დახურული სასამართლო პროცესი დაიწყო. 18-ვე პირი ეჭვმიტანილია აკრძალული „სალაფია მოძრაობის“ წევრობაში. სტატიაში ნათქვამია, რომ სხვა რაიმე ინფორმაცია ან დაკავებულების ან წაყენებული ბრალის შესახებ საჯაროდ არ ვრცელდება. სასამართლო პროცესი დაიწყო ორი თვის შემდეგ, რაც ქვეყნის უზენაესმა სასამართლომ დაახლოებით 120 პირს გამოუტანა სასჯელი კიდევ ერთი აკრძალული მოძრაობის „მუსლიმთა საძმო“ წევრობის გამო.[5]

ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „ფორუმი 18“ 2021 წლის 30 ივლისს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერს, რომ ტაჯიკეთში უკვე დიდი ხნის განმავლობაში მიმდინარე კამპანია ჰიჯაბის წინააღმდეგ, კიდევ უფრო გაძლიერდა. წყაროების ცნობით, როდესაც პოლიციელები ან სხვა ოფიციალური პირები ქუჩში ხედავენ მუსლიმ ქალს, რომელიც ჰიჯაბს ატარებს, აჩერებენ მას და აიძულებენ ჰიჯაბი მოიხსნას. მათ, ვინც ჰიჯაბის მოხსნაზე უარს იტყვის, უხეშად ელაპარაკებიან და ავიწროვებენ. დუშანბეს შოჰმანსურის პოლიციის განყოფილების უფროსის მოადგილემ, ვისმა დაქვემდებარებულებმაც დააკავეს ქალი, რომელიც ჰიჯაბს ატარებდა, უარი თქვა, რაიმე განმარტება გაეკეთება მომხდართან დაკავშირებით. წყაროს ცნობით, ქალი, რომელიც ჰიჯაბს ატარებდა, ასევე არ შეუშვეს სკოლაში, სადაც მშობელთა შეკრება იმართებოდა.[6]

ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „ფორუმი 18“ 2021 წლის 10 აგვისტოს გავრცელებულ ინფორმაციაში წერს, რომ ტაჯიკეთის საიდუმლო პოლიციამ დააპატიმრა იმამი მაჰმადსოდუკ საიდოვი, რომელმაც პარასკევის ლოცვისას უარი თქვა, სახელმწიფოს მიერ მიწოდებული ქადაგების წაკითხვაზე და საკუთარი სიტყვებით იქადაგა. სასამართლომ მას 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. ორგანიზაციის ცნობით, ასევე დააპატიმრეს ორი პირი, რომლებიც იმავე მეჩეთში დადიოდნენ. აბდუგაფორ რაჯაბოვსა და ასლამხორ კარიმოვს 5-5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯათ რელიგიურ ექსტრემისტულ ორგანიზაციის საქმიანობაში ჩართულობის ბრალდებით. ადგილობრივ მოსახლეობაზე დარყდნობით, ორგანიზაცია წერს, რომ რაჯაბოვისა და კარიმოვის დაპატიმრება ისლამის აღორძინების პარტიასთანაა დაკავშირებული.[7]

[1] USDOS – US Department of State: 2020 Report on International Religious Freedom: Tajikistan, 12 May 2021

 (accessed on 15 October 2021)

[2] HRW – Human Rights Watch: World Report 2021 – Tajikistan, 13 January 2021

 (accessed on 15 October 2021)

[3] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty: Tajik Imam Detained On Extremism Charges After Speech At Funeral, 22 April 2021

 (accessed on 15 October 2021)

[4] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty: Tajik Authorities Release Imam Detained On Extremism Charges, 22 June 2021

 (accessed on 15 October 2021)

[5] RFE/RL – Radio Free Europe/Radio Liberty: After Clampdown On ‘Muslim Brotherhood,’ Tajikistan Goes After Alleged Salafiya Members, 16 June 2021

 (accessed on 15 October 2021)

[6] Forum 18: Male police continue targeting women wearing hijabs, 30 July 2021

 (accessed on 15 October 2021)

[7] Forum 18: Imam jailed for preaching his own sermon, 10 August 2021

 (accessed on 13 October 2021)

საუდის არაბეთი. შიიტი მუსლიმების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. აგვისტო, 2021

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში საუდის არაბეთის შესახებ წერს, რომ 1992 წლის ძირითადი კანონი ყურანს და სუნას ქვეყნის კონსიტიტუციად აცხადებს. ისლამი ქვეყნის ოფიციალური რელიგიაა და ყველა საუდელი ვალდებულია, იყოს მუსლიმი. 2014 წლის სამეფო განკარგულება 20 წლამდე პატიმრობით სჯის ათეისტებს. მთავრობა კრძალავს ნებისმიერი რელიგიის საჯაროდ აღსრულებას, გარდა ისლამისა და ასევე, ზღუდავს შიიტური ისლამის და სუფიზმის რელიგიურ აღსრულებას. შიიტური მეჩეთების მშენებლობა გართულებულია ნებართვის გაცემის წესებით და საერთოდ აკრძალულია აღმოსავლეთ პროვინციის, სადაც უმეტესობა შიიტები არიან, გარეთ. აღსანიშნავია, რომ მთავრობა აღიარებს არა-მუსლიმური რელიგიური უმცირესობის უფლებას, საკუთარი რელიგიური პრაქტიკა განახორციელონ პირად სივრცეში, თუმცა არც აღნიშნული უფლებაა დაცული ყოველთვის.[1]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2021 წლის ანგარიშში საუდის არაბეთის შესახებ წერს, რომ მცირე გამონაკლისების გარდა, საუდის არაბეთის ხელისუფლება შეუწყნარებელია ნებისმიერი რელიგიური პრაქტიკის მიმართ, გარდა ისლამისა და ამასთან, სისტემატურად დისკრიმინაციულია მუსლიმური რელიგიური უმცირესობების, განსაკუთრებით ტველვერ შიიტებისა და ისმაილების მიმართ, მათ შორის საჯარო განათლების, სასამართლო სისტემის, რელიგიის თავისუფლების და დასაქმების მიმართულებებით.[2]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი რელიგიის თავისუფლების შესახებ 2021 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ საუდის არაბეთის მოსახლეობა, დაახლოებით, 34.2 მილიონია. გაეროს 2019 წლის მონაცემებით, ქვეყანაში მცხოვრებთა თითქმის 40% უცხოელია. საუდის არაბეთის დაახლოებით 21 მილიონი მოქალაქეთა 85-90 პროცენტი სუნიტი მუსლიმია. შიიტი მუსლიმები საუდის არაბეთის მოქალაქეთა დაახლოებით 10-12 პროცენტს შეადგენენ; აღმოსავლეთ პროვინციაში შიიტები მოსახლეობის 25-30 პროცენტი არიან. შიიტი მოსახლეობის დაახლოებით 80% „ტველვერები“ (შიიტები, რომლებიც 12 იმამს აღიარებენ) არიან და ძირითადად აღმოსავლეთ პროვინციაში არიან განსახლებულნი. „ნახავალა“, იგივე „მედინა შიიზმი“, ასევე „ტველვერები“ არიან და მცირე რაოდენობით არიან განსახლებული დასავლეთით მდებარე ჰეჯაზის რეგიონში; მათი რაოდენობა დაახლოებით ათასი ადამიანია. „ტველვერები“ ჯააფარის სკოლის სამართალს აღიარებენ, დანარჩენი შიიტები კი სულეიმანი ისმაილს, იგივე „სევენერს“. სევენერთა რაოდენობა დაახლოებით 500 ათასია და ძირითადად, განსახლებულნი არიან ნარჯანის პროვინციაში, სადაც ისინი უმრავლესობას ქმნიან. სევენერთა კიდევ ერთი განშტოებაა ბოჰრა ისმაილი, რომელთა რაოდენობა საუდის არაბეთში რამდენიმე ასეულია და ძირითადად, სამხრეთ აზიური რეგიონიდან არიან. „Pockets of Zaydis“, შიიტური ისლამის კიდევ ერთი მიმდინარეობაა; მათი რაოდენობა საუდის არაბეთში დაახლოებით 20 ათასია და ძირითადად განსახლებულნი არიან ჯიზანისა და ნაჯრანის პროვინციაში, იემენის საზღვართან ახლოს.

შიიტური საზოგადოების წევრების ინფორმაციით, პროცესიები და შეკრებები გრძელდება, რაც პოლიტიკური დაძაბულობის შემცირებასა და შიიტურ საზოგადოებასა და ხელისუფლებას შორის უკეთეს კოორდინაციასთანდაა დაკავშირებული; ასევე, აშურის დღესასწაულის აღნიშვნა ხაზს უსვამს გაუმჯობესებულ კონფელიათაშორის ურთიერთობას და ურთიერთ შემწყნარებლობას. მიუხედავად ამისა, შიიტური საზოგადოების წევრები საუბრობენ, რომ ხელისუფლების სამიზნეები არიან რელიგიური საფუძვლით უსაფრთხოების ოპერაციებითა და სამართლებრივი პროცედურებით. 2020 წლის ივლისში, შიიტთა უფლებების დამცველი ორგანიზაციის ინფორმაციით, უსაფრთხოების ძალებმა რეიდი მოაწყვეს მეტწილად შიიტებით დასახლებულ ქალაქ საფვაში, რასაც დაკავებები და ერთი პირის დაშავება მოჰყვა. სექტემბერსა და ოქტომბერში, რიადში, სპეციალურმა სისხლის სამართლის საქმეთა სასამართლომ განაჩენი გამოუტანა 2017 წელს დაკავებულ სასულიერო პირებს; სასჯელის ზომად 3-დან 10 წლამდე პატიმრობა განიზაღვრა. თებერვალში უზენაესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა სიკვდილით დასჯის განაჩენი შიიტუ აქტივისტის მუსტაფა ალ ხაიატის მიმართ, რომელსაც დემონსტრაციებში მონაწილეობა და უსაფრთხოებისთვის ხელის შეშლა ედებოდა.

არასამთავრობო ორგანზიაციები და შიიტი აქტივისტები ამბობენ, რომ ხელისუფლება სხვადასხვა გზით ავიწროვებს შიიტურ საზოაგდოებებს. მაშინ, როდესაც არასამთავრობო სექტორი და შიიტი აქტივისტები ამტკიცებენ, რომ მათ მიმართ განხორციელებული დევნა უმეტესად რელიგიურ კუთვნილებასთანაა დაკავშირებული, დამკვირვებლები აღნიშნავენ, რომ სხვა რელიგიური ჯგუფების წევრების დაკავებისა თუ სასამართლო პროცესების დროსაც, ანალოგიური ბრალდებები გამოიყენება. 2020 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, საუდის არაბეთში, სიკვდილით დასჯის განაჩენი გამოტანილი იყო 53 პირის მიმართ, რომელთა დიდი ნაწილი შიიტები არიან. 2020 წლის ბოლოსთვის მიმდინარეობდა სასამართლო პროცესები 25 პირის მიმართ, რომელთაგან უმეტესობა ასევე შიიტები იყვნენ; ბრალდებები კი მათ მიმართ, ითვალისწინებდა, მთა შორის სიკვდილით დასჯას. ადგილობრივი შიიტი აქტივისტები და საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფები კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ სასამართლოს კომპეტენციას, დამოუკიდებლობას და მიუკერძოებლობას.

სუნიტებისა და შიიტების შერეულ დასახლებებში, ხელისუფლება, ზოგადად, ითხოვს, რომ მეჩეთებში, მათ შორის შიიტურ მეჩეთებში, ლოცვის მოწოდება სუნიტური წესით მოხდეს. მეტწილად შიიტებით დასახლებულ ზონებშ, როგორიცაა მაგალითად ქატიფი, აღმოსავლეთ პროვინციის ალ-აჰსას ზოგიერთ არეალში, ხელისუფლება უშვებს ლოცვაზე მოწოდების ტველვერ შიიტურ ვერსიას. პატარა შიიტურ სოფლებში, მოსახლეობის თქმით, მიღებულია, რომ შიიტების მფლობელობაში მყოფი ბიზნესები ლოცვისთვის სამჯერ იკეტებიან (გასხვავებით სუნიტებისგან, რომლებიც 5-ჯერ ლოცულობენ); ზოგ შემთხვევაში კი ბიზნესები ლოცვისთვის საერთოდ არ იკეტება. სუნიტური და შიიტური საზოაგადოებების წევრების თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ლოცვისთვის საქმიანობის შეჩერება ისტორიულად დამკვიდრებული პრაქტიკაა, ბოლო პერიოდში აღინიშნება, ლოცვისთვის განკუთვნილ დროს, საქმიანობის გაგრძელების ტენდენცია.

არასამთავრობო სექტორის ინფორმაციით, 2020 წლის 17 აპრილს ხელისუფლებამ მძიმე ტექნიკის გამოყენებით ავამიიაში, ქატიფში დააზიანა საფლავები, რასაც ისტორიული მონუმენტების ნგრევა მოჰყვა. 14 მაისს შეიარაღებულმა ძალებმა რეიდი მოაწყვეს ქატიფის უმმ ალ-ჯაზმის რაიონში; რეიდის მიზანს ლოცვაზე შიიტური მოწოდების პრევენცია წარმოადგენდა. რეიდებს შიიტური უმრავლესობით დასახლებულ რაიონებში ადგილი ჰქონდა იანვარში, თებერვალში, ივლისსა და ოქტომბერში. დეკემბერში ხელისუფლებამ დაანგრია ყოფილი შიიტი სასულიერო პირის შეიხ ნიმრ ალ-ნიმრის მეჩეთი ალ-ავამიაში.

შიიტური საზოგადოების წევრები საუბრობენ რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციაზე სამთავრობო სექტორში დასაქმების დროს. შიიტი მუსლიმების წარმომადგენლობა მაღალ სამთავრობო პოზიციებზე, მოსახლეობის რაოდენობასთან მიმართებაში, კვლავ ძალიან დაბალია. შიიტები თითქმის არ არიან წარმოდგენილნი ეროვნულ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ პოზიციებზე, მათ შორის ეროვნულ გვარდიაში, შინაგან საქმეთა და თავდაცვის სამინისტროებში. მეტწილად შიიტებით დასახლებულ რეგიონებში შიიტური წარმომადგენლობა უფრო მაღალია საგზაო პოლიციაში, საჯარო სკოლებსა და მუნიციპალურ სამსახურებში. სამთავრობო სააგენტოებსა და კომპანიებში ძალიან ცოტა შიიტი იკავებს მაღალ პოზიციებს. შიიტები, ასევე, მცირე რაოდენობით არიან წარმოდგენილნი დაწყებით, საშუალო და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებში. ხელისუფლება სისტემატურად დისკრიმინაციულია შიიტური მუსლიმური უმცირესობების, განსაკუთრებით ტველვერ შიიტებისა და ისმაილების მიმართ, მათ შორის სასამართლოს, განათლებისა და დასაქმების კუთხით.

35 წევრისგან შემდგარ მინისტრთა კაბინეტში მხოლოდ ერთი შიიტია, მოჰამედ ბინ ფაიზალ აბუ საქ, რომელიც 2014 წლიდან შურას საქმეთა სახელმწიფო მინისტრის პოსტს იკავებს. შიიტები არ არიან არც გუბერნატორები, არც გუბერნატორების მოადგილეები, სამინისტროების სტრუქტურული ერთეულების დირექტორები ან უსაფრთხოების მეთაურები. მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად უცნობია შურას საბჭოს წევრთა რელიგიური კუთვნილება, გავრცელებული ინფორმაციით, საბჭოს 150 წევრიდან, 7 ან 8 შიიტია. აღმოსავლეთ პროვინციაში, სადაც მოსახლეობის უმეტესობა შიიტია, მუნიციპალურ საბჭოებში დიდი რაოდენობით შიიტია წარმოდგენილი, მათ შორის ქატიფსა და ალ-აჰსაში. მთავრობის მიერ დანიშნული 12 წევრიდან 5 შიიტია და შიიტი მუსლიმები იკავებენ 30-დან 16 არჩევით ადგილს მუნიციპალურ საბჭოებში.

მთავრობა არ აფინანსებს შიიტური მეჩეთების მშნებელობას და ფუნქციონირებას. შიიტები თავად აფინანსებენ შიიტური მეჩეთების მშნებელობას, ფუნქციონირებას და შეკეთებას. შიიტი მუსლიმები თავად მართავენ შიიტურ მეჩეთებს შიიტი სასულეირო პირების მეთვალყურეობით. მას შემდეგ, რაც ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამური სახელმწიფო“ იერიშები მიიტანა შიიტურ მეჩეთებსა და თავშეყრის ადგილებზე 2015 წელს, უსაფრთხოების სამსახურები უზრუნველყოფენ ბევრი შიიტური მეჩეთისა და შეკრების ადგილების უსაფრთხოებას აღმოსავლეთ პროვინციაში. მედიის ინფორმაციით, შიიტი მოხალისეები და ხელისუფლება კოორდინირებულად მოქმედებს პარასკევის ლოცვისა თუ სხვა დიდი დღესასწაულების დროს, მეჩეთების გარე პერიმეტრზე და თავშეყრის ადგილებში უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.

შიიტური ჯგუფები საუბრობენ დისკრიმინაციაზე სასამართლო საქმისწარმოებაში. აღმოსავლეთ პროვინციაში შიიტი მოსამართლეები განიხილავენ შიგა შიიტურ საოჯახო და პირადი სტატუსის საქმეებს. აღმოსავლეთ პროვინციაში ხელისუფლება ნებას რთავს შიიტ მოსამართლეებს საოჯახო საქმეებთან დაკავშირებულ საკითხებზე გამოიყენონ ჯააფარის სკოლისეული ისლამური იურისპრუდენცია. საერთო ჯამში, ქატიფსა და ალ-აჰსაში, მთავრობის მიერ დანიშნული, 5 მოსამართლეა. სხვადასხვა წყაროს ინფორმაციით, სუნიტი მოსამართლეებში, რიგ შემთვევებში, საერთოდ უარს აცხადებენ შიიტი მოწმეების მოსმენაზე.[3]

[1] Freedom House: Freedom in the World 2021 – Saudi Arabia, 3 March 2021

 (accessed on 10 August 2021)

[2] HRW – Human Rights Watch: World Report 2021 – Saudi Arabia, 13 January 2021

 (accessed on 10 August 2021)

[3] USDOS – US Department of State: 2020 Report on International Religious Freedom: Saudi Arabia, 12 May 2021

 (accessed on 13 August 2021)

ეგვიპტე. ქრისტიანი კოპტების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ივნისი, 2021

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი (DFAT) ეგვიპტის შესახებ 2019 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანაში ოფიციალურად 12 ქრისტიანული დენომინაციაა აღიარებული, ქრისტიანთა უმრავლესობა (დაახლოებით 90%) კოპტთა მართლმადიდებელ ეკლესიას მიეკუთვნება. ეგვიპტეში ქრისტიანები მთლიანი ქვეყნის მასშტაბით ბინადრობენ, თუმცა განსაკუთრებით კონცენტრირებულნი არიან სამხრეთ ეგვიპტეში და ისეთ დიდ ქალაქებში, როგორიცაა კაირო და ალექსანდრია. ეგვიპტელი ქრისტიანები პოლიტიკურად და სოციო-ეკონომიკურად მრავალფეროვან ცხოვრებას მისდევენ: გააჩნიათ სხვადასხვა პროფესია; არსებობენ როგორც ღარიბი, ასევე – მდიდარი ქრისტიანები; გააჩნიათ სხვადასხვა დონის განათლება და ა.შ. ისევე როგორც ისლამისა და იუდაიზმის შემთხვევაში, ეგვიპტეში ქრისტიანთა ისეთ პირად საკითხებს, როგორიცაა – ქორწინება, განქორწინება; მემკვიდრეობა და ა.შ., განაგებს შესაბამისი რელიგიური ინსტიტუცია (ქრისტიანი კოპტების შემთხვევაში – კოპტთა მართლმადიდებლური ეკლესია).

როგორც წესი, ქრისტიანებს ისეთი სამოსი აცვიათ, როგორც მუსლიმ ეგვიპტელებს, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ქრისტიანი ქალები, მუსლიმებისგან განსხვავებით, საკუთარ თმას ჰიჯაბით არ ფარავენ. ეგვიპტელ ქრისტიანებს, როგორც წესი, მაიდენტიფიცირებული სახელები აქვთ.

ანგარიშის მიხედვით, არ არსებობს არავითარი სამართლებრივი ბარიერი, რომელიც ხელს შეუშლის ეგვიპტელ ქრისტიანს საჯარო ცხოვრებაში ჩართვაში და ბევრი მათგანი გამხდარა ცნობილი და გავლენიანი ფიგურა როგორც პოლიტიკურ, ასევე – ეკონომიკურ და ბიზნეს სფეროებში. დეპარტამენტის შეფასებით, ეგვიპტის საჯარო სამსახურში დასაქმებული ქრისტიანების პროცენტული მაჩვენებელი, ქვეყნის რელიგიური დემოგრაფიის გათვალისწინებით, საკმაოდ მაღალია. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ როგორც წესი, ქრისტიანებს არ უკავიათ მაღალი თანამდებობები საჯარო სამსახურში, მათ შორის – სამხედრო და უსაფრთხოების უწყებებში. მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტეში არსებობს ანტი-დისკრიმინაციული კანონები და სამართლებრივი დაცვის სხვადასხვა საშუალებები, მათი აღსრულების საკითხი ზოგჯერ პრობლემურია და ქრისტიანი პირი, ზოგიერთ შემთხვევაში, შესაძლოა დაექვემდებაროს დისკრიმინაციას, განსაკუთრებით – ქალაქგარეთ დასახლებებში.

ანგარიშში მოცემული ინფორმაციით, ბევრი ქრისტიანი და თუ სხვა რელიგიური უმცირესობის წარმომადგენელი ამბობს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ყოველთვის შესაძლებელია უკეთესი სიტუაცია იყოს, ისინი ზოგადად უფრო დაცულად გრძნობენ თავს პრეზიდენტი სისის ადმინისტრაციის ფარგლებში, წინა პრეზიდენტებთან შედარებით. ქრისტიანი რელიგიური ლიდერები ხშირად გამოხატავდნენ მადლობას სისის საჯარო მიმართვისადმი, რომლის ფარგლებშიც მან მოუწოდა ყველა ეგვიპტელს, ეროვნული ერთობა საკუთარ რელიგიურ განსხვავებებზე მაღლა დაეყენებინათ. ქრისტიანები ასევე აფასებენ პრეზიდენტი სისის პირად მაგალითს, როდესაც 2015 წელს ის პირადად დაესწრო საშობაო წირვას კაიროში მდებარე ერთ-ერთ ტაძარში და აქედან მოყოლებული ყოველწლიურად იგივეს აკეთებს. პრეზიდენტი ასევე აქტიურადაა ჩართული ქრისტიანულ თემთან უშუალოდ ურთიერთობაში: მაგალითად, ქრისტიანებზე განხორციელებული ტერორისტული თავდასხმების შემდგომ, მან ეროვნული გლოვის დღეები გამოაცხადა და პირადად მიუსამძიმრა პატრიარქ ტავადროსს. ადგილობრივი წყაროების მიხედვით, ქრისტიანები კვლავ რჩებიან სისის ერთგულ მხარდამჭერებად, თუმცა, როგორც სხვა ეგვიპტელების შემთხვევაში, მათი თავდაპირველი ენთუზიაზმი ეკონომიკურმა უკუსვლამ და მიმდინარე სოციალურმა გართულებებმა გაანელა.

ანგარიშში ასევე მოცემულია ბოლო პერიოდში, უშუალოდ ქრისტიანებზე განხორციელებული ერთეული ტერორისტული თავდასხმები. 2016 წლის დეკემბერში, კაიროშო მდებარე წმ. მარკოზის საკათედრო ტაძარში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა, რასაც 29 პირის სიცოცხლე შეეწირა, ხოლო 49 – დაშავდა. 2017 წლის 9 აპრილს ორ თავდასხმას ჰქონდა ადგილი წირვებზე, რომლებზედაც პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. პირველი თავდასხმა ტანტაში მოხდა, რომელსაც 27 ადამიანი ემსხვერპლა, 70 კი – დაშავდა, ხოლო მეორე ინციდენტს ალექსანდრიაში 16 პირის სიცოცხლე შეეწირა, ხოლო 66 – დაშავდა. ამ უკანასკნელის დროს, მესაზე პატრიარქი ტავადროსიც იმყოფებოდა, თუმცა, არ დაშავებულა. 2017 წლის მაისში, მინიაში შეიარაღებულმა პირმა ცეცლი გაუხსნა ქრისტიანების ავტობუსს და მოკლა 29 პირი, რომლებმაც უარი განაცხადეს საკუთარი რწმენის უარყოფაზე. 2018 წლის ნოემბერში, შეიარაღებული პირები ჩაუსაფრდნენ კაიროს სამხრეთით მდებარე მონასტერში მიმავალი ქრისტიანი მომლოცველებით დატვირთულ 3 ავტობუსს. შემთხვევას 7 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 19 – დაშავდა. აღნიშნული თავდასხმების გარდა, გავრცელებული ცნობებით, ადგილი ჰქონდა თავდასხმების კიდევ რამდენიმე მცდელობას, რომელთა პრევენციაც უსაფრთხოების ძალებმა მოახერხეს.

რაც შეეხება ქრისტიანთა მიმართ საზოგადოებრივ დამოკიდებულებას, ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტელთა უმრავლესობა, განსაკუთრებით – ურბანულ დასახლებებში ცხოვრობენ, მუშაობენ და ურთიერთობენ ერთმანეთთან და ამ პროცესში ნაკლებ მნიშვნელობას ანიჭებენ ერთმანეთის რელიგიურ კუთვნილებას. თუმცაღა, მცირე-მასშტაბურმა დავებმა (მაგალითად, სამეზობლო დავა), ზოგჯერ შესაძლოა რელიგიური სარჩული მიიკრან და აღნიშნული გადაიზარდოს თემებს შორის დაპირისპირებაში, განსაკუთრებით – სასოფლო დასახლებებში. როგორც წესი, ასეთი ტიპის ძალადობა ეგვიპტეში იღებს ვანდალიზმისა და ქონების განადგურების ფორმას. 2011-2013 წლებში დაფიქსირებული ფართომასშტაბიანი ანტი-ქრისტიანული ძალადობის შემდგომ, უკანასკნელ ხანებში, ისეთი მაღალ-პროფილური ინციდენტები, რომელთა ფარგლებშიც ადამიანები მოკლეს, ან/და ეკლესიებს თავს დაესხნენ, თითქმის აღარ ფიქსირდება.

საზოგადოებრივი ძალადობის ბოლო წლებში მომხდარ ფაქტთა უმრავლესობა, ზემო ეგვიპტის (ქვეყნის სამხრეთი ნაწილი) პროვინციებში ფიქსირდებოდა. ამ კუთხით შედარებით აქტიური იყო პროვინცია მინია (Minya), სადაც ქრისტიანები მოსახლეობის 40 %-ს შეადგენენ და ასევე გვხვდება ისლამისტთა მაღალი კონცენტრაცია; სიღარიბის მაღალი მაჩვენებელი; განათლების დაბალი დონე. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ეგვიპტელი ლიდერები განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ თემში ძალადობის შემთხვევებზე რეაგირებას. მაგალითად, პრეზიდენტმა სისიმ რამდენჯერმე დაგმო ეგვიპტური საზოგადოების გახლეჩის მცდელობები და ეგვიპტელებს ეროვნული ერთიანობისკენ მოუწოდა. 2018 წლის დეკემბერში, ხელისუფლებამ დააანონსა გადაწყვეტილება უმაღლესი კომიტეტის შექმნის შესახებ, რომელსაც დაევალებოდა თემში ძალადობის პრევენციის კუთხით ზოგადი სტრატეგიის შემუშავება.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ სახეზეა პრობლემები ქრისტიანული ეკლესიების შენების (ან აღდგენა/რემონტის) კუთხით. კერძოდ, ეკლესიების შენება ზოგადად წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე სენსიტიურ საკითხს, რადგან ისტორიულად, ეს წარმოადგენდა ძალიან რთულ და ჩახლართულ პროცესს, რომლის ფარგლებშიც, შესაბამისი სამსახურები ცდილობდნენ, პროცედურებისა თუ ბიუროკრატიის გამოყენებით, არ დაეშვათ ახალი ეკლესიების აშენება.

2016 წლის აგვისტოში, ეგვიპტის პარლამენტმა მიიღო კანონი N80/2016, რომელიც საშუალებას აძლევს ქრისტიანებს, ააშენონ ან შეაკეთონ ეკლესიები. ადგილობრივ წყაროთა მიხედვით, 2016 წლის კანონი წინ გადადგმული ნაბიჯია, თუმცა, ზოგიერთ რეგიონში მისი აღსრულების კუთხით პრობლემები ფიქსირდება. აღნიშნულ წყაროები ავრცელებდნენ ინფორმაციას, რომ ზემოხსენებული კანონის საფუძველზე, კოპტურმა ეკლესიამ დაახლოებით 2 500 განაცხადი შეიტანა უკვე აშენებული, არა-ლიცენზირებული ეკლესიების დაკანონების მოთხოვნით, თუმცა, 2018 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით, მხოლოდ 200 განაცხადი იყო დაკმაყოფილებული. წყაროთა მიხედვით, ეგვიპტის ხელისუფლება უარს ამბობდა მშენებლობის ან შეკეთების ნებართვების გაცემაზე შედარებით უფრო სენსიტიურ რეგიონებში (მათ შორის, ქალაქები – მინია; ლუქსორი და ესნა), რაც განპირობებული იყო ადგილობრივი მუსლიმების მკაცრი წინააღმდეგობით. მეტიც, აღნიშნულ ქალაქებში, კანონის დარღვევით, მათ 12-მდე ეკლესია დახურეს.

ეგვიპტის მთავრობამ აღადგინა რამდენიმე ეკლესია თუ ეკლესიის მფლობელობაში მყოფი ქონება, რომელიც განადგურდა ან დაზიანდა 2013 წლის ძალადობისას. ამ კუთხით აღსანიშნავია კაიროში წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს ტაძრის შეკეთება, რომელიც 2016 წლის ტერაქტის დროს დაზიანდა. ამას გარდა, ეგვიპტის ხელისუფლებას დააფინანსა მინიას პროვინციის სოფელ ალ-ოურიში ეკლესიის აშენება. აღნიშნულ სოფელში, ლიბიიდან გადმოსულმა, დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ აფილირებულმა პირებმა 20 კოპტი მოკლეს.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2021 წლის მაისში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2020 წელი) წერდა, რომ ეგვიპტის კონსტიტუციის თანახმად, „რწმენის თავისუფლება აბსოლუტური უფლებაა“ და „წმინდა (აბრამისეული) რელიგიების მიმდევართა თავისუფლება, განახორციელონ რელიგიური რიტუალები და იქონიონ სალოცავი ადგილები, კანონითაა გარანტირებული“. ამას გარდა, კონსტიტუცია ასევე აწესებს ისლამს, როგორც, სახელმწიფო რელიგიას, ხოლო შარიათის პრინციპებს – როგორც კანონმდებლობის ძირითად წყაროს.

ანგარიშის მიხედვით, ეგვიპტის მოსახლეობა 101.8 მილიონ ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან დაახლოებით 90 % სუნიტი მუსლიმია, ხოლო დაახლოებით 10 კი – ქრისტიანი (სხვადასხვა გათვლებით, 5-დან 15 %-მდე).  ქრისტიანთაგან თითქმის 90 % მიეკუთვნება კოპტთა მართლმადიდებელ ეკლესიას. ქვეყნის კონსტიტუციის თანახმად, ებრაელებისა და ქრისტიანების შემთხვევაში, მათივე კანონიკური წესები და კანონები წარმოადგენს იმ სამართლებრივ ბაზას, რომელზე დაყრდნობითაც წყდება მათ პირად სტატუსებთან, რელიგიური თემებთან და სულიერი ლიდერების არჩევასთან დაკავშირებულ საკითხები. ზოგადად, ეგვიპტეში პირები ექვემდებარებიან პირადი სტატუსების შესახებ სხვადასხვა კანონმდებლოებას (ქორწინების, განქორწინების, მემკვიდრეობისა და ა.შ.), რასაც განაპირობებს მათი რელიგიური კუთვნილება.

ეგვიპტის სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით, რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია აკრძალულია და საკუთარ დეფინიციაში მოისაზრებს „ნებისმიერ ქმედებას ან უმოქმედობას, რასაც შედეგად მოჰყვა პირთა დისკრიმინაცია… მათი რელიგიის ან რწმენის გამო“. კანონის მიხედვით, აღნიშნული ქმედებისთვის სასჯელად გათვალისწინებულია თავისუფლების აღკვეთა ან/და ჯარიმა, რომლის ოდენობაც უნდა იყოს სულ მცირე 30 000 ფუნტი (1900 ა.შ.შ. დოლარი) და არაუმეტეს 50 000 ფუნტისა (3100 ა.შ.შ. დოლარი). როდესაც დამნაშავეს საჯარო მოხელე წარმოადგენს, კანონის მიხედვით, სასჯელად განსაზღვრულია სულ მცირე 3 თვის ვადით პატიმრობა და 50 000-დან 100 000 ფუნტის ოდენობით ჯარიმა.

რაც შეეხება სამთავრობო დამოკიდებულებას ქრისტიანთა მიმართ, ანგარიშის მიხედვით, 2020 წლის 20 მაისს, შესაბამისმა სამსახურებმა ბეჰეირას პროვინციაში დააკავეს მღვდელი და 14 კოპტი პირი, რომლებიც მათი ეკლესიის დანგრევას აპროტესტებდნენ. მათმა ადვოკატმა განაცხადა, რომ ეკლესია 15 წლის განმავლობაში გამოიყენებოდა, როდესაც აბუ ალ-მატამირს საქალაქო საბჭომ მისი დანგრევის გადაწყვეტილება მიიღო. არასამთავრობო ორგანიზაციების მიხედვით, ადგილობრივმა მუსლიმებმა ეკლესიის გვერდით მალევე ააშენეს მეჩეთი, რათა ხელი შეეშალათ ეკლესიის დაკანონების პროცესისთვის.

27 ივნისს, კაიროს ადამიანის უფლებათა ინსტიტუტმა დაგმო უფლებადამცველი რამი კამელ საიედ სალიდის და სხვა აქტივისტების განგრძობადი დაკავება. კამელი თავდაპირველად ეგვიპტის ხელისუფლებამ 2019 წლის ნოემბერში დააკავა, რადგან მან შვეიცარიის ვიზაზე განაცხადი შეიტანა, რათა ჟენევაში მიმდინარე გაერო-ს ფორუმში მიიღო მონაწილეობა და ესაუბრა კოპტთა თემის პრობლემებზე. ეგვიპტის მთავრობამ მას ბრალად დასდო აკრძალული ჯგუფის წევრობა და ყალბი ცნობების გავრცელება. 6 დეკემბერს კაიროს სასამართლომ მისი წინასწარი პატიმრობა დამატებით 45 დღით გააგრძელა.

2019 წელს, ალექსანდრიისა და დამანჰურის სახელმწიფო უნივერსიტეტებმა, კოპტთა მართლმადიდებელ ეკლესიასთან თანამშრომლობით, კოპტური კვლევების ცენტრი დააფუძნეს. ცენტრი სტუდენტებს სთავაზობს კურსებს კოპტური ენის, ლიტერატურის, ისტორიისა და ხელოვნების შესწავლის მიმართულებით.

რაც შეეხება საზოგადოების დამოკიდებულებას კოპტ ქრისტიანთა მიმართებით, პრესაში და არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ გავრცელებული ცნობებით, 3 ოქტომბერს მინიას პორვინციის ქალაქ დაბბოუსში ადგილი ჰქონდა შეხლა-შემოხლას მუსლიმებსა და ქრისტიანებს შორის კოპტური ქორწილის დროს, რომელსაც კიდევ დამატებითი ძალადობა მოჰყვა 2 დღის შემდგომ. პოლიციამ ორივე მხრიდან 12 პირი დააკავა.

აპრილში, ეგვიპტის შესაბამისმა სამსახურებმა გაანეიტრალეს და ჩაშალეს კოპტური აღდგომის დღესასწაულის წინააღმდეგ მიმართული არეულობის მცდელობა კაიროს ამირიაჰის უბანში.

16 მაისს, პოლიციამ დააკავა პირი, რომელმაც, გავრცელებული ცნობებით, ალექსანდრიაში მდებარე ღვთისმშობლისა და წმ. გიორგის სახელობის ეკლესიას „მოლოტოვის კოქტეილი“ ესროლა. შემთხვევას არანაირი ზიანი არ მოჰყოლია. მოგვიანებით, საქმეზე მომუშავე პროკურორებმა აღნიშნეს, რომ მოცემული პირი წარსულში ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში იყო განმწესებული და მოითხოვეს მისთვის ფსიქიატრიული შემოწმების ჩატარება.

ანგარიშის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ვრცელდებოდა ცნობები კოპტი გოგონებისა და ქალების გატაცების შესახებ, სამთავრობო პირები, ქრისტიანული თემის ლიდერები და არასამთავრობო ორგანიზაციები აღნიშნავდნენ, რომ ისინი აღნიშნულ შემთხვევებს „გატაცებას“ ვერ უწოდებდნენ. მაგ. მარტში, Minority Rights Group International წერდა, რომ 2019 წლის ოქტომბრიდან მოყოლებული, ფიქსირდებოდა კოპტი ქალების გატაცების 13 შემთხვევა.[2]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2021 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2020 წელი) აღნიშნულია, რომ ქვეყანა განგრძობადი საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმში იმყოფება 2017 წლიდან, როდესაც ადგილი ჰქონდა ტერორისტულ თავდასხმებს კოპტურ ეკლესიებზე. ასევე, უბრალოდ ნახსენებია, რომ ზოგჯერ, ადგილი ჰქონდა საზოგადოების მხრიდან რელიგიურ ნიადაგზე ძალადობას კოპტი ქრისტიანების მიმართ. კოპტებთან მიმართებით სხვა აქტუალური საკითხების შესახებ, ანგარიშში ინფორმაცია არ იძებნება.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ეგვიპტის შესახებ 2021 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2020 წელი) წერდა, რომ 2014 წლის კონსტიტუციის 64-ე მუხლით „რწმენის თავისუფლება აბსოლუტური უფლებაა“. ეგვიპტელთა უმრავლესობა სუნიტი მუსლიმია, თუმცა, კოპტი ქრისტიანები მნიშვნელოვან რელიგიურ უმცირესობას წარმოადგენენ. მათ გარდა, ქვეყანაში შედარებით მცირე რაოდენობით, ასევე ბინადრობენ შიიტი მუსლიმები და არა-კოპტური ქრისტიანული დენომინაციების წარმომადგენლები.

ანგარიშის მიხედვით,  რელიგიური უმცირესობებისა და ათეისტების მიმართ, ზოგჯერ, ადგილი აქვს სამართლებრივ დევნასა და ძალადობას. განსაკუთრებით კოპტების შემთხვევაში, ბოლო წლების განმავლობაში, ადგილი ჰქონდა მასობრივი იძულებითი გადაადგილების შემთხვევებს (სინაის ნახევარკუნძულიდან), ფიზიკურ თავდასხმებს, მათი საცხოვრებლის  გადაწვასა და მათ მიერ ეკლესიების მშენებლობების ხელის შეშლას.[4]

[1] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT EGYPT; published in June 2019; available at

[accessed 14 June 2021]

[2] United States Department of State – 2020 Report on International Religious Freedom: Egypt; published in May 2021; available at

[accessed 15 June 2021]

[3] United States Department of State – 2020 Country Report on Human Rights Practices: Egypt; published in March 2021; available at

[accessed 15 June 2021]

[4] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Egypt; published in March 2021; available at

[accessed 15 June 2021]

[5] UK Home Office – Country Policy and Information Note Egypt: Christians; published in October 2020; available at

[accessed 16 June 2021]

ბანგლადეში. ჰინდუსთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. მაისი, 2021

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი ბანგლადეშის შესახებ 2019 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ ა.შ.შ. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს (CIA) ფაქტ-წიგნის მიხედვით, ბანგლადეშის მოსახლეობის 89 % მუსლიმია, რომელთაგან აბსოლუტური უმრავლესობა სუნიტური ისლამის მიმდევარია. დაახლოებით 10 % ჰინდუსია, ხოლო დარჩენილი 1 % სხვადასხვა რელიგიების (ძირითადად – ბუდიზმის ან ქრისტიანობის) აღმსარებელია. ჰინდუსთა უმრავლესობა ეთნიკურად და ლინგვისტურად ბენგალია და ფიზიკური თვალსაზრისით, არ გამოირჩევიან მუსლიმი უმრავლესობისგან.

ანგარიშის მიხედვით, არავითარი სამართლებრივი თუ სხვა ტიპის შეზღუდვა არ უკრძალავს ჰინდუსებს, თავისუფლად აღასრულონ საკუთარი რწმენა ან მონაწილეობა მიიღონ საზოგადოებრივ საქმიანობაში. მეტიც, ჰინდუსებს ბანგლადეშურ საჯარო ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი წვლილი აქვთ შეტანილი, მათ შორის, ისეთ სფეროებში, როგორიცაა – პოლიტიკა; მთავრობა; საგანმანათლებლო სექტორი; ბიზნესი; ხელოვნება და ა.შ. მიუხედავად იმისა, რომ მოქმედი მთავრობის (პარტია Awami League) კაბინეტში ჰინდუსებიც გვხვდებიან, ჰინდუსთა ზოგადი წარმომადგენლობა ბანგლადეშის პოლიტიკურ სპექტრში საკმაოდ დაბალია. როგორც ყველა სხვა უმცირესობების წარმომადგენლები, ჰინდუსებიც ექვემდებარებიან ისტორიულად განგრძობად დავებსა და კონფისკაციას უძრავ ქონებასთან და მიწებთან მიმართებით. 1965 წელს ინდოეთ-პაკისტანის ომის დროს, პაკისტანის მაშინდელმა მთავრობამ (ბანგლადეში აღნიშნულ პერიოდში პაკისტანის ნაწილი იყო) ჰინდუსები „მტრებად“ გამოაცხადა და მათ ქონებები წაართვა. 2011 წელს მიიღეს „ქონებათა დაბრუნების აქტი“, რომელიც უფლებას აძლევს ჰინდუსებს, განცხადება შეიტანონ წართმეული ქონების დაბრუნების ან სათანადო კომპენსაციის თაობაზე. თუმცა, ჰინდუსთა საზოგადოების წარმომადგენლები და ორგანიზაციები ჩიოდნენ, რომ აქტი ძალიან ზოგადი ხასიათისაა და აღსრულების კუთხით პრობლემებს ქმნის. არასამთავრობო ორგანიზაციათა მიხედვით, განაცხადთა 70 %-ის ბედი აქტის ძალაში შესვლიდან 4 წლის შემდეგაც გადაუწყვეტელი იყო.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ 2014 წლის არჩევნების წინა პერიოდში, Jamaat-e-Islami პარტიის აქტივისტებმა ჰინდუსი საზოგადოების წინააღმდეგ არაერთი თავდასხმა მოაწყვეს, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 20-ზე მეტი პირი, განადგურდა ასობით სახლი და ბიზნესი, ხოლო ათასობით პირი იძულებით გადაადგილდა. დეპარტამენტის ექსპერტთა აზრით, ამის განმაპირობებელი ძირითადი ფაქტორი იყო „საერთაშორისო დანაშაულების ტრიბუნალისთვის“ (ICT) მიცემული ჰინდუს მოწმეთა ჩვენებები (რომელთა საფუძველზეც ზემოხსენებული პარტიის ლიდერები გაასამართლეს). ძალადობის შედეგად, ბანგლადეშის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ სამართალდამცავმა ორგანოებმა ვერ მოახერხეს მოწყვლადი ჯგუფების წევრთა, მათ შორის – ჰინდუსთა სათანადო დაცვა. ბანგლადეშის მთავრობამ, ამის საპასუხოდ, დაიწყო მსხვერპლთა დახმარების პროგრამა და დაეხმარა ადგილობრივ მოსახლეობას ძალადობის შედეგად დაზიანებული რელიგიური თუ კერძო ქონების აღდგენაში. 2018 წლის არჩევნების პერიოდში, ასეთი ხასიათის ძალადობა არ დაფიქსირებულა.

ისლამისტი შეიარაღებული ჯგუფების მიერ 2013-2016 წლებში ადგილი ჰქონდა რამდენიმე მცირე-მასშტაბიან თავდასხმას მთელი ქვეყნის მასშტაბით, რასაც რამდენიმე ჰინდუსის სიცოცხლე ან ჯანმრთელობა ემსხვერპლა. ბანგლადეშის მთავრობამ მალევე პოლიცია გააგზავნა სხვადასხვა ტაძრებისა და იმ პირთა დასაცავად, რომელთაც მოკვლით ემუქრებოდნენ. დეპარტამენტს უკანასკნელ პერიოდში მსგავსი ხასიათის თავდასხმების შესახებ ინფორმაცია არ გააჩნია.

ამას გარდა, ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ზოგჯერ ადგილი აქვს ბრბოს ძალადობას ჰინდუსი სამიზნეების მიმართ. მაგალითად, 2016 წლის ოქტომბერში, დაახლოებით 100 პირისგან შემდგარი ბრბო თავს დაესხა ჰინდუსთა სოფელს ბრაჰმანბარიას დასახლებაში. მიუხედავად იმისა, რომ ადგილზე პოლიციისა და სასაზღვრო ჯარის ძალები მალევე გააგზავნეს, თავდასხმის შედეგად ათობით პირმა ჯანმრთელობის დაზიანება მიიღო, ხოლო 15-მდე ჰინდუსური ტაძარი და 200-მდე სახლში მნიშვნელოვნად დაზიანდა ან გაძარცვეს. თავდაპირველად მედიაში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, ძალადობა ისლამისტმა პირებმა დაიწყეს, რის მიზეზადაც ასახელებდნენ ჰინდუსი პირის პოსტს სოციალურ ქსელ Facebook-ზე, სადაც სურათზე გამოსახული იყო, თუ როგორ იჯდა ჰინდუსური ღვთაება მექაში მდებარე ქააბას ქვის თავზე. შემდგომი გამოძიებით დადგინდა, რომ აღნიშნული ფოტო ჰაკერული შეტევის შედეგად განთავსდა და მისი მიზანი იყო სექტარული ძალადობის პროვოცირება. NCHR გამოძიების საბოლოო შედეგით, აღნიშნული ინციდენტი წარმოადგენდა წინასწარ განსაზღვრულ სქემას ჰინდუსებისთვის მიწების წასართმევად. შესაბამისმა სამსახურებმა დააკავეს ინციდენტთან კავშირში მყოფი 1000-ზე მეტი პირი, მათ შორის – 23 ადგილობრივი პოლიციის ოფიცერი, ხოლო Awami League-მა 3 ადგილობრივი ლიდერი პარტიიდან გარიცხა. 2017 წლის ნოემბერში ადგილი ჰქონდა კიდევ ერთ ინციდენტს, სადაც დაახლოებით 20 000 პირისგან შემდგარმა ჯგუფმა რაგპურის დასახლებაში  ცეცზლი წაუკიდა და დააზიანა ჰინდუსთა კუთვნილი 30-მდე კერძო სახლი. აღნიშნული ძალადობა შედეგად მოჰყვა ფეისბუქ-პოსტს, რომელიც აღქმული იყო, როგორც „წინასწარმეტყველი მუჰამედის დამამცირებელი“. პრესაში გავრცელებული ცნობების მიხედვით, ინციდენტს ერთი პირის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 5 მძიმედ დაშავდა. პოლიციამ 50-ზე მეტი სავარაუდო დამნაშავე დააკავა, ხოლო ბანგლადეშის მთავრობას დაზარალებულების კომპნესირების პირობა დადო.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ბანგლადეშში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ  2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში  (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ კონსტიტუციის მიხედვით, სახელმწიფო რელიგიად ისლამი არის გამოცხადებული, თუმცა, ასევე აღნიშნულია, რომ სახელმწიფო უზრუნველყოფს თანაბარ სტატუსსა და თაყვანისცემის თანაბარ უფლებებს ჰინდუს, ბუდისტ, ქრისტიან და სხვა რელიგიების მიმდევრებისთვის. ბანგლადეშის მთავრობა აგრძელებდა სამართალდამცავების დისლოცირებას რელიგიური ფესტივალების და დღესასწაულების დროს (მათ შორის – ჰინდუსთა ფესტივალი „დურგა პუჯა“), რათა თავიდან აეცილებინა პოტენციური ძალადობის გამოვლინება.

ანგარიშის მიხედვით,ჰინდუსები, ბუდისტები და რელიგიური უმცირესობის სხვა ჯგუფების წარმომადგენლები კვლავ ავრცელებდნენ ცნობებს, რომ ექვემდებარებოდნენ ქონებისა და მიწის მფლობელობასთან დაკავშირებულ დავებსა და იძულებითი ხასიათის გამოსახლებებს. ზოგჯერ, აღნიშნული ქმედებების სუბიექტი თავად ბანგლადეშის მთავრობა იყო. საკუთარ ყოველწლიურ ანგარიშში უმცირესობების მიმართ დამოკიდებულების შეახებ, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ბანგლადეშის ჰინდუს-ბუდისტ-ქრისტიანთა ერთობის საბჭო“ წერდა, რომ რელიგიური უმცირესობების მიმართ სამართალდარღვევები კვლავაც გრძელდებოდა, თუმცა, წინა წელთან შედარებით, მათი მასშტაბი და რაოდენობა შემცირდა. ორგანიზაციას ამ კუთხით სტატისტიკური ინფორმაცია და უშუალოდ რიცხვები არ გამოუქვეყნებია, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ წინა (ანუ 2018) წელს აღრიცხულ იქნა რელიგიური უმცირესობების დევნის 806 შემთხვევა.

ანგარიშის მიხედვით, ოქტომბერში, ქ.ბჰოლაში მუსლიმმა დემონსტრანტებმა გააპროტესტეს ორი მუსლიმი პირის დაკავება, რომელთაც ბრალად ედებოდათ ჰინდუსი სტუდენტის „Facebook” პროფილის „დაჰაკვა“, რისი წყალობითაც მათ აღნიშნულ პროფილზე ისლამის შეურაცხმყოფელი ტექსტები განათავსეს, რათა შემდგომ აღნიშნული პირისთვის გამოეძალათ ფული. დემონსტრანტები ითხოვდნენ მათ გათავისუფლებას და ჰინდუსი სტუდენტის დაკავებას, რის შემდეგაც დაარბიეს ადგილობრივი ჰინდუსური ტაძარი. პოლიციამ დემონსტრანტებზე (რომლებიც მათი განმარტებით, ცეცხლსასროლი იარაღით იყვნენ შეიარაღებული) გამოიყენა ლეტალური ძალა, რომელიც მათივე განმარტებით, აუცილებელი იყოს თავდაცვისთვის, რასაც შედეგად 4 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 100-ზე მეტი – დაშავდა. როგორც ორი მუსლიმი ეჭვმიტანილი, ასევე – ის ჰინდუსი, რომელმაც მათზე პოლიციას აცნობა, დაკავებას დაუქვემდებარეს.

ნოემბერში, რამდენიმე ადგილობრივმა მედია საშუალებამ გაავრცელა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ უცნობი პირები შეიჭრნენ თანგაილში მდებარე ჰინდუსთა ტაძარში და მოახდინეს 5 ქანდაკების ვანდალიზება. ადგილობრივმა ჰინდუსმა ლიდერმა განაცხადა, რომ დამნაშავეები ასე იმ მიზნით მოიქცნენ, რომ ზიანი მიეყენებინათ ადგილობრივ ჰინდუს და მუსლიმებს შორის დამყარებული ჰარმონიული თანაცხოვრებისთვის და გაეღვივებინათ რელიგიური შუღლი. ადგილობრივმა სამართალდამცავებმა აღნიშნულ შემთხვევაზე გამოძიება დაიწყეს.[2]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ბანგლადეშში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ  2021 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში  (საანგარიშო პერიოდი – 2020 წელი) წერდა, რომ მიმდინარე წელს, არ დაფიქსირებულა ძალადობრივი ექსტრემიზმით პროვოცირებული მასშტაბური თავდასხმები რელიგიური უმცირესობების სალოცავ ადგილებზე. თუმცაღა, გავრცელებული ცნობებით, ადგილი ჰქონდა ჰინდუსტთა და ბუდისტთა ქონებებსა და ტაძრებზე თავდასხმებს ეკონომიკური ან პოლიტიკური მიზეზით. მეტიც, ზოგიერთი აღნიშნული რელიგიური ჯგუფის წევრებმაც ისიც კი განაცხადეს, რომ პანდემიის პერიოდში, რელიგიური სტრუქტურებზე თავდასხმები გახშირდა.

არასამთავრობო ორგანიზაციები წერდნენ, რომ რასობრივი და ეთნიკური უმცირესობები აწყდებოდნენ დისკრიმინაციას. მაგალითად, დალიტებს (ყველაზე დაბალი კასტის ჰინდუსები) გააჩნდათ შეზღუდული წვდომა სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე, ადექვატურ საცხოვრებელზე, განათლებასა თუ დასაქმებაზე. ამას გარდა, ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ მთავრობა არ ახდენდა 2001 წელს მიღებული კანონის იმპლემენტირებას, რომლის საფუძველზეც, ძირითადად ჰინდუს პირებს უნდა დაბრუნებოდათ კონკრეტული მიწები.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ბანგლადეშის შესახებ 2021 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2020 წელი) წერდა, რომ ისლამი მიჩნეულია სახელმწიფო რელიგიად, თუმცა, კონსტიტუციის ქარტიაში აღნიშნულია, რომ სეკულარიზმი წარმოადგენს „მაღალ ღირებულებას“. მიუხედავად იმისა, რომ რელიგიურ უმცირესობებს აქვთ საკუთარი რწმენისა და თაყვანისცემის სრული თავისუფლება, ზოგჯერ, ისინი ექვემდებარებოდნენ სამართლებრივ დევნას პროზელიტიზმისთვის.

ანგარიშის მიხედვით, უმცირესობები – მათ შორის, ჰინდუსი, ქრისტიანი, ბუდისტი, შიიტი და აჰმადია მუსლიმები ექვემდებარებოდნენ დევნასა და ძალადობას, მათ შორის – მათ სალოცავ ადგილებზე განხორციელებულ „ბრბოს ძალადობას“ (Mob Violence). მაგალითად, 2019 წლის ოქტომბერში მუსლიმთა ბრბო თავს დაესხა ჰინდუსთა საცხოვრებლებს ქ. ბარისალში მას შემდეგ, რაც გავრცელდა ყალბი ცნობები იმის შესახებ, რომ ჰინდუსმა მამაკაცმა ისლამის შეურაცხმყოფელი განცხადებები გააკეთა სოციალურ ქსელ Facebook-ზე. 2020 წლის მაისში, იმავე ქალაქში, ბრბო თავს დაესხა ჰინდუსი მამაკაცის მაღაზიას და შემდგომ შეტაკებები გამართა პოლიციასთან, რის შედეგადაც 10 პირი დაშავდა. ორგანიზაციის მიხედვით, აღნიშნული ინციდენტები წარმოადგენენ უკანასკნელ წლებში დამკვიდრებული ტრენდის კიდევ ერთ გამოვლინებას, რომლის ფარგლებშიც ადგილი ჰქონდა რელიგიური უმცირესობების წინააღმდეგ ძალადობის პროვოცირებას სოციალური მედიის გამოყენებით.

ანგარიშის მიხედვით, 2011 წლის კანონი უფლებას აძლევს ჰინდუსებს, უკან დაიბრუნონ მთავრობის ან სხვა კერძო პირთა მიერ მიტაცებული უძრავი ქონება, თუმცა, მისი იმპლემენტაცია არათანმიმდევრულად ხდებოდა. [4]

ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაცია ODHIKAR 2021 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ 2020 წლის განმავლობაში, ფიქსირდებოდა თავდასხმები რელიგიური უმცირესობების სახლებსა თუ თაყვანისცემის ადგილებზე. ასევე, იგეგმებოდა ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლების გამოსახლება და მათ დასახლებებში სასტუმროების შენება.

ორგანიზაციამ აღრიცხა ჰინდუთა ტაძრებზე თავდასხმების, მათი გაძარცვის და ვანდალიზების რამდენიმე შემთხვევა. მათ შორის იყო, სუაპურის სოფელში მდებარე კრიშნას ტაძარი; სოფელ ჯაფრაბადში მდებარე ორი ტაძარი და ა.შ.

31 ოქტომბერს, ჰინდუსმა კრიშნან დებნათმა მურადგნაგარიდან, სოციალურ ქსელ Facebook-ში დაპოსტა პუბლიკაცია, რომელიც შეიცავდა წინასწარმეტყველი მუჰამედის საფრანგეთში შემქნილ კარიკატურას. მისმა ორმა მეგობარმა აღნიშნულ პოსტზე კომენტარით გამოხატეს საკუთარი მხარდაჭერა. აღნიშნულის შემდგომ, 1 ნოემბერს, დაუდგენელმა პირებმა ადგილობრივი ჰინდუსთა დასახლებაში ცეცხლი წაუკიდეს  სახლს და დაარბიეს ადგილობრივი ტაძარი.[5]

[1] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT BANGLADESH; published in August 2019; available at

[accessed 17 May 2021]

[2] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: Bangladesh; published June 2020; available at

[accessed 17 May 2021]

[3] United States Department of State – 2020 Country Reports on Human Rights Practices: Bangladesh; published in March 2021; available at

[accessed 17 May 2021]

[4] Freedom House – Freedom in the World 2021 – Bangladesh; published in March 2021; available at

[accessed 17 May 2021]

[5] ODHIKAR – ANNUAL HUMAN RIGHTS REPORT 2020 BANGLADESH; published in January 2021; available at

[accessed 17 May 2021]

ინდოეთი. კონვერტირებულ ქრისტიანთა მდგომარეობა. მარტი, 2021

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ინდოეთში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 2.3 % არის ქრისტიანი. ამას გარდა, აღსანიშნავია, რომ ქვეყანაში ბინადრობის დაახლოებით 103 მილიონი „დამოკიდებული კასტის“ (ინდოეთის კასტობრივ სისტემას მიღმა მყოფი, ყველაზე დაბალი სოციალური დონის წარმომადგენელთა ჯგუფი) წევრი, რომელთაგან, დაახლოებით მესამედი კონვერტირებულია ქრისტიანობაზე. ქრისტიანები თითქმის მთლიანი ქვეყნის მასშტაბით ბინადრობენ, თუმცა, მათი შედარებით დიდი ნაწილი კონცეტრირებულია ქერალას, თამილ ნადუსა და გოას შტატებში. სამ, შედარებით მცირე ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე შტატში ქრისტიანები უმრავლესობაში არიან, ესენია: ნაგალანდი (90 %); მიზორამი (87 %); და მეგჰალაია (70 %). ინდოეთის ფედერალური კანონმდებლობის თანახმად, სხვა 5 რელიგიურ ჯგუფთან ერთად, ქრისტიანობის მიმდევრებსაც გააჩნიათ რელიგიური უმცირესობის სტატუსი.

ქვეყნის 28 შტატიდან 9-ში არსებობს კანონმდებლობა, რომელიც ზღუდავს რელიგიებს შორის კონვერტაციას. აღნიშნული შტატებია: არუნაჩალ პრადეში; ჩჰატისგარჰი; გუჯარათი; ჰიმაჩალ პრადეში;  ჯჰაკჰანდი; მადჰია პრადეში; ოდიშა; რაჯასტჰანი და უტარახანდი. აღნიშნული შტატების უმრავლესობაში, იკრძალება „იძულებით“; „ცდუნებით“ და “თაღლითობით“ პირის კონვერტაცია. ზოგიერთ მათგანში, კონვერტაციისას აუცილებელია სათანადო შეტყობინების გაგზავნა მთავრობის შესაბამის ორგანოსადმი, რომელსაც ფაქტზე მოკვლევის დაწყების უფლება აქვს. კანონდამრღვევებს და ზოგიერთ შემთხვევაში, იმ მისიონერებს ან სხვა პირებს, რომლებიც აქეზებენ და კონვერტაციისკენ მოუწოდებენ პირებს, ემუქრებათ სხვადასხვა ხასიათის სანქცია, რომელიც თითოეულ შტატში განსხვავებულია, თუმცა, როგორც წესი ფულადი ჯარიმას ან 4 წლამდე თავისუფლების აღკვეთასაც კი მოიცავს.  აღნიშნული შტატების უმრავლესობის შემთხვევაში, დანაშაულის დამამძიმებელი გარემოებაა, როდესაც კონვერტაციის მონაწილე პირი არასრულწლოვანია ან ისტორიულად ჩაგრული კასტის ან ტომის წევრია.

ანგარიშის მიხედვით, ძირითადად უტტარ პრადეშისა და ჯჰარკანდის შტატებში, ადგილი ჰქონდა ქრისტიანთა დაკავებას პოლიციის მიერ სხვადასხვა მიზეზით, ყველაზე ხშირად კი – სავარაუდო იძულებითი კონვერტაციების, „ჰინდუიზმზე სიყალბის გავრცელების“, ჰინდუსთა დღესასწაულებზე ფულადი დახმარების არ-გაწევისთვის და სხვა. ამავე სექციაში საუბარია ქრისტიანი პასტორების დროებითი დაკავებისა და ჰინდუს ნაციონალისტთა ჯგუფების მიერ ქრისტიანთა წირვების ჩაშლის რამდენიმე შემთხვევაზე.

რაც შეეხება ქრისტიანთა და კონვერტირებულ ქრისტიანთა მიმართ საზოგადოებრივ დამოკიდებულებას, ანგარიშში საუბარია კონკრეტულ შემთხვევებზე, როდესაც ძირითად ჰინდუსი ნაციონალისტური მოძრაობები და დაჯგუფებები (VHP; RSS) თავს ესხმოდნენ; ძალადობდნენ  ან/და სხვა მეთოდებით ავიწროებდნენ კონკრეტული რელიგიის წარმომადგენელ (ძირითადად, ქრისტიან) პირებს ან/და იმ პირებს, რომლებიც აღნიშნულ რელიგიებზე კონვერტირდნენ. აღნიშნული შევიწროებები და პრობლემები განპირობებული იყო იმით, რომ მათი თქმით, ქრისტიანები და სხვა რელიგიის წარმომადგენლები იძულებით ან მოტყუებით ცდილობდნენ ჰინდუსების კონვერტაციას. აღნიშნულ ინციდენტებში, პოლიცია და სასამართლო სისტემა, მათ მიმართ, ზოგჯერ, მიკერძოებული იყო.

მაგალითად,  22 სექტემბერს, ჯჰარკანდში მდებარე სოფელ სუარში 3 დაბალი კასტის წარმომადგენელი ქრისტიანი ცემეს სოფლის ბაზარში ძროხის ხორცის სავარაუდო გაყიდვის ფაქტზე. ერთი მათგანი საავადმყოფოში მიყვანისას გარდაიცვალა, ხოლო დანარჩენმა ორმა მძიმე დაზიანებები მიიღო. პოლიციამ, აღნიშნულ დანაშაულზე 5 პირი დააკავა.

27 აგვისტოს, ჯჰარკანდში მცხოვრები დალიტი, სახელად პარვატი დევი ქმრის ნათესავებმა მოკლეს, რადგან წყვილი ქრისტიანობაზე კონვერტირდა.

14 ივლისს ჰინდუსი რადიკალური ჯგუფები თავს დაესხნენ 8 ქრისტიანულ ოჯახს ჯჰარკანდის შტატის სოფელ ბელჩორში, რის შედეგადაც, რამდენიმე პირი მძიმე დაშავდა.

არასამთავრობო ორგანიზაცია ADF India-ს მიხედვით, წლის განმავლობაში, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ყველა დენომინაციის ქრისტიანთა მიმართ ბრბოს ძალადობრივი თავდასხმის 300-ზე მეტი შემთხვევა დაფიქსირდა. სხვა არასამთავრობო – Persecution Relief წერდა, რომ 2019 წელს დაფიქსრიდა ქრისტიანთა მიმართ  დევნის 527 ინციდენტი (2018 წელს აღნიშნული მაჩვენებელი 477 იყო). ორგანიზაციის მიხედვით, დევნის ყველაზე გავრცელებული ფორმები იყო: მუქარა; დაშინება და ძალადობა.

მაგალითად,  18 აგვისტოს, თამილ ნადუში მდებარე ველორეს დასახლების მიმდებარედ, ჰინდუსური ნაციონალისტური ორგანიზაციის – ჰინდუ მუნნანის  წევრები თავს დაესხნენ 40 ქრისტიანს, რომლებიც იქ მოსალაცად იმყოფებოდნენ. მათ ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს მომლოცველებს და დახიეს იესოსა და ღვთისმშობელი მარიამის პოსტერები. მეორე დღესვე, პოლიციამ მოახდინა  ჰინდუ მუნნანის  6 წევრის იდენტიფიცირება და წარუდგინა მათ მთელი რიგი ბრალდებები, თუმცა, ადგილობრივი თანამდებობის პირის მიხედვით, ისინი არ დაუკავებიათ.

2 თებერვალს, პოლიციამ დააკავა BJP პარტიის სამი მუშაკი თამილ ნადუს არიიალურის დასახლებაში პასტორზე და სხვა ორ პირზე თავდასხმისთვის. გავრცელებული ცნობებით,  დამნაშავეებმა ქრისტიანები აიძულეს, დაწოლილიყვნენ ჰინდუსური ტაძრის იატაკზე და, შემდგომ, ჰინდუსური ტრადიციის თანახმად, თავზე დააყარეს წმინდა ფერფლი და სინგური.

ანგარიშში საუბარია კიდევ არაერთ კონკრეტულ შემთხვევებზე, რომელთა ფარგლებში ადგილი ჰქონდა ქრისტიანებზე თავდასხმის, მათი „სოციალური გარიცხვის“ (Social Exclusion), მათი წირვების ჩაშლის და ა.შ. ფაქტებს. მათი დიდი უმრავლესობა, ძირითადად, ფიქსირდებოა უტტარ პრადეშის, ჯჰარკანდის და თამილ ნადუს შტატებში.

ანგარიშის მიხედვით, ინდოეთში ფიქსირდებოდა ქრისტიანულ წმინდა ადგილებსა და სიმბოლოებზე ვანდალიზმის და თავდასხმის ფაქტებიც. წლის განმავლობაში, თავს დაესხნენ 17 ეკლესიის შენობას. მაგალითად, 17 დეკემბერს, მშენებარე ეკლესიას მამაკაცთა ჯგუფმა ცეცხლი წაუკიდა. პასტორმა, აღნიშნულთან დაკავშირებით, საჩივარი შეიტანა პოლიციაში, თუმცა, 22 დეკემბერს ჯგუფის წევრები კვლავ დაბრუნდნენ და ამჯერად მთლიანად დაწვეს შენობა. ინციდენტის შემდგომ, პოლიციამ უზრუნველყო პასტორისა და მრევლის დაცვა. [1]

ა.შ.შ. რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია ინდოეთის შესახებ 2020 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საკუთარი რელიგიის ქადაგების უფლება კონსტიტუციითაა გარანტირებული, ინდოეთის 10 შტატში მოქმედებს ე.წ. „ანტი-კონვერტაციული“ კანონები, რომელთა მიხედვითაც სისხლისამართლებრივი წესით ისჯება პირთა კონვერტაცია იძულებით, ცდუნებით, წაქეზებით, თაღლითობით და სხვა მიზეზებით, რომელთა შინაარსი ბუნდოვანია და მათი  ინტერპრეტაციაც სხვადასხვანაირად არის შესაძლებელი. ძირითადად, ამ კანონების საფუძველზე, ხდებოდა მუსლიმებისა და ქრისტიანების დაკავება.

ინდოეთში 2019 წლის განმავლობაშიც,  კვლავ გრძელდებოდა კონვერტაციებთან დაკავშირებული ძალადობა. განსაკუთრებით გახშირდა თავდასხმები ქრისტიანების წინააღმდეგ. კერძოდ, დაფიქსირდა 328 ძალადობრივი ინციდენტი, რომელთა ფარგლებშიც ქრისტიანებზე ძალადობდნენ, ძირითადად – პირთა იძულებითი კონვერტაციის ყალბი ბრალდებებით. ანგარიშში ასევე საუბარია, რომ ჰინდუსი ნაციონალისტური ჯგუფები აწყობენ ზეწოლის, “სოციალური გარიცხვისა“ (Social Exclusion) და ძალადობის მასობრივ კამპანიებს ქრისტიანების, მუსლიმებისა და სხვა რელიგიური უმცირესობების წინააღმდეგ, რაც როგორც წესი, იძულებითი ან მათი აზრით, სხვა ტიპის არასათანადო კონვერტაციის სავარაუდო შემთხვევებითაა მოტივირებული. პოლიციის წარმომადგენლები, ზემოხსენებული ძალადობის დროს, ხშირად არა თავდამსხმელ ჰინდუსთა ჯგუფებს, არამედ – დაზარალებულ უმცირესობათა წარმომადგენლებს აპატიმრებდნენ. [2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ინდოეთის შესახებ 2021 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2020 წელი) წერდა, რომ ჰინდუსები შეადგენენ ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 80 %-ს, თუმცა, მიუხედავად ამისა, ინდოეთის სახელმწიფო ფორმალურად სეკულარულია და რელიგიის თავისუფლება კონსტიტუციით არის გარანტირებული. რელიგიის თავისუფლების სექციაში, ძირითადად საუბარია ჰინდუსი ნაციონალისტური ჯგუფების და ზოგიერთი მედია საშუალების მიერ ანტი-მუსლიმური რეტორიკის ხელშეწყობის შესახებ, რაზედაც ბრალს ზოგჯერ პრემიერ-მინისტრი მოდის მთავრობას სდებენ.

ამას გარდა, ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ ინდოეთის ზოგიერთ შტატში, რელიგიური კონვერტაცია, რომელიც ხდება „ძალდატანებით“ ან „შეცდენით“ სისხლისსამართლებრივი წესით ისჯება და, ზოგჯერ, ხდება აღნიშნულ კანონის ისეთი ფორმით ინტერპრეტირება, რომლითაც შესაძლებელია პროზელიტიზმის დაკავებული პირების სამართლებრივი დევნა. ზოგიერთ შტატში, პირებს, სხვა რელიგიაზე კონვერტაციისთვის, ესაჭიროებათ სპეციალური ნებართვა.

ორგანიზაციის მიერ ინდოეთში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული ვითარება შეფასებულია მაქსიმალური 4 ქულიდან 2-ით.[3]

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი ინდოეთის შესახებ 2020 წლის დეკემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ ქვეყნის 7 შტატს თითქმის იდენტური კანონები გააჩნია რელიგიური კონვერტაციის შესახებ, რომელიც ითვალისწინებს პირის მიერ მთავრობისადმი შეტყობინების გაგზავნას (ზოგიერთის შემთხვევაში, ნებართვის მიღებასაც), სანამ ის რელიგიას შეიცვლის. აღნიშნული შტატები წარმოადგენს ინდოეთის „დამოკიდებული კასტებისა და ტომების“ (Scheduled Castes and Tribes – ინდოეთის კასტათა სისტემის მიღმა მყოფი, ყველაზე დაბალი სოციალური ფენის წარმომადგენლები) 90 %-ის სახლს. ზოგიერთი ექსპერტი გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ ზემოხსენებული ანტი-კონვერტაციული კანონები დაკავშირებულია ჰინდუსი ნაციონალისტების შიშთან იმის შესახებ, რომ აღნიშნული კასტების წარმომადგენლები, კონვერტაციის მეშვეობით, დატოვებენ ჰინდუიზმს და, შესაბამისად, საკუთარ კასტის სტატუსთან, რადგან ის ღრმად არის დაკავშირებული ჰინდუიზმთან.

ანგარიშის მიხედვით, ანტი-კონვერტაციული კანონები უშუალოდ არ კრძალავენ კონვერტაციას, თუმცა, დაუშვებლად ცნობენ რელიგიის შეცვლას „იძულებით; ცდუნებით; წაქეზებითა და მოტყუებით“. აღნიშნულ ტერმინებს არ გააჩნიათ დეტალური დეფინიცია და აღჭურვავენ შესაბამის სამსახურებს საკმაოდ ფართო უფლებამოსილებებით, მათ შორის – პირის დაპატიმრების უფლებით. შტატების მიხედვით სასჯელი განსხვავებულია, მაგალითად, ჯჰარკჰანდში აღნიშნული დანაშაულისთვის გათვალისწინებულია 3 წლით თავისუფლების აღკვეთა და ჯარიმა 50 000 რუპიის ოდენობით. იმ შემთხვევაში, თუ კონვერტირებული პირი არის არასრულწლოვანი, ქალი ან „დამოკიდებული კასტის ან ტომის“ წევრი, სასჯელი წარმოადგენს 4 წლის ვადით პატიმრობას და 100 000 რუპიის ოდენობით ჯარიმას.

ინდოეთში ასევე გავრცელებულია რე-კონვერტაციის (Ghar Wapsi) პროგრამებიც, რომელსაც ზოგიერთი ჰინდუსური ორგანიზაციები ახორციელებენ. მაგალითად, 2019 წლის იანვარში, 96 ქრისტიანი კვლავ კონვერტირდა ჰინდუიზმზე ტრიპურაში. მედია წყაროების მიხედვით, 2014 წელს ჰინდუს ნაციონალისტთა ორგანიზაცია Dharm Jagram Samiti აცხადებდა, რომ 1966 წლიდან მოყოლებული, მათ 600 000 პირზე მეტი დააბრუნეს ჰინდუიზმზე. ზოგიერთი ექსპერტის მიხედვით, აღნიშნულ საკითხზე მთავრობის სიჩუმე, მათ მიერ ნებართვად და მხარდაჭერად იყო აღქმული.

ადგილობრივი წყაროების მიხედვით, ფიქსირდება რელიგიის შეცვლასთან დაკავშირებული ძალადობის შემთხვევები. მაგალითად, არასამთავრობო ორგანიზაცია Persecution Relief-ის მიხედვით, 2019 წლის თებერვალში, ოდიშაში, 40 წლის ანანტ რამ განდის – ქრისტიან კონვერტირებულ პირს, თავი მოჰკვეთეს. მისი თანასოფლელები 9 თვის მანძილზე ეწინააღმდეგებოდნენ განდის კონვერტაციას, ხოლო შემდგომ ხელი შეუწყეს მის მკვლელობას. 2019 წლის თებერვალსა და მაისში, ორი ადამიანი მოკლეს ჩატტისგარჰის შტატში, რადგან ეწინააღმდეგებოდნენ მათ ქრისტიანობაზე კონვერტაციას. 2019 წლის ოქტომბერში, ოდიშაში ქრისტიან პასტორს თავი მოკვეთეს, მას შემდეგ, რაც გაფრთხილების მიუხედავად, ის მაინც განაგრძობდა საკუთარ საქმიანობას.

რაც შეეხება ქრისტიანთა მიმართ დამოკიდებულებას, ანგარიშის მიხედვით, ქრისტიანები ინდოეთის მოსახლეობის 2.3 %-ს შეადგენენ. ანგარიშის მიხედვით, ქვეყანაში მზარდი ჰინდუსური ნაციონალიზმის გამო, ასევე, გაიზარდა ძალადობისა და დისკრიმინაციის ინციდენტები ქრისტიანთა მიმართ.  ანგარიშის მიხედვით, ქრისტიანები სათანადოდ ვერ იღებენ ისეთ სერვისებს, როგორიცაა: სამართლებრივი პროცედურები; საპოლიციო რეპორტინგი; ეკლესიების ან ქრისტიანული არასამთავრობო ორგანიზაციების მიმართ არსებული პრობლემები ადგილობრივ თვითმართველობებთან ურთიერთობის კუთხით. ამას გარდა, ფიქსირდებოდა ქრისტიანთა მიმართ საჯარო თანამდებობის პირების შეუარაცხმყოფელი განცხადებები და ძალადობის შესახებ მუქარები.

ანგარიშის მიხედვით, 2018 წლის განმავლობაში, ინდოეთში დაიხურა 100-ზე მეტი ეკლესია, რის მიზეზადაც სამშენებლო კანონმდებლობასთან შეუთავსებლობა სახელდებოდა. 2017 წელს, ინდოეთში მოქმედი ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საქველმოქმედო ორგანიზაცია – Compassion International იძულებული გახდა, შეეწყვიტა ინდოეთში ოპერირება 48 წლიანი თანამშრომლობის შემდგომ, რადგან ქვეყნის მთავრობამ არ გასცა ნებართვა ორგანიზაციის მიერ საზღვარგარეთიდან გამოგზავნილი ფინანსების მიღების შესახებ, რადგან არსებობდა ვარაუდი, რომ აღნიშნული ორგანიზაცია აფინანსებდა პირთა რელიგიურ კონვერტაციებს.

2019 წლის ანგარიშში, არასამთავრობო ორგანიზაცია Persecution Relief აღრიცხა ინდოეთში ქრისტიანებზე თავდასხმის 527 შემთხვევა, რაც წინა წლის მაჩვენებელზე 10.27 %-ით მეტია. ორგანიზაციის მიხედვით, რეალური რიცხვი, დიდი ალბათობით, აღრიცხულზე გაცილებით დიდია. ყველაზე მეტი ინციდენტი დაფიქსირდა უტტარ პრადეშისა და თამილ ნადუს შტატებში.[4]

[1] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: India; published in June 2020; available at

[accessed 4 March 2021]

[2] USCIRF – Annual report on religious freedom (covering 2019); available at

[accessed 4 March 2021]

[3] Freedom House – Freedom in the World 2021 – India; published on 3 March 2021; available at

[accessed 5 March 2021]

[4] Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT INDIA; published on 10 December 2020; available at

[accessed 5 March 2021]

იორდანია. ადამიანის უფლებების დაცვა; რელიგიის შეცვლა. დეკემბერი, 2020

ზოგადი მდგომარეობა იორდანიაში – ჟენევის აკადემიის პროექტის RULAC –  „კანონის უზენაესობა შეიარაღებული კონფლიქტისას (Rule of Law in Armed Conflicts) მიხედვით, იორდანია ჩართულია „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ მიმართულ საერთაშორისო ხასიათის შეიარაღებული კონფლიქტში, რაც მისი სამხედრო ძალების მიერ ერაყში და სირიაში საავიაციო იერიშების მიტანით გამოიხატება. ის ასევე ჩართულია იემენსა და სირიაში მიმდინარე არასაერთაშორისო ხასიათის შეიარაღებულ კონფლიქტში.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი იორდანიაში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ იორდანიის ჰეშემიტურ სამეფო წარმოადგენს კონსიტუციურ მონარქიას, რომელსაც მეფე აბდულლა II იბნ ჰუსსეინი მართავს. ქვეყნის მულტიპარტიული პარლამენტი შედგება 65 წევრიანი სენატისა და 130 წევრიანი წარმომადგენელთა პალატის მიერ, რომელთაც ხალხი არჩევნების გზით ირჩევს. უკანასკნელი არჩევნები 2016 წელს ჩატარდა. საერთაშორისო სადამკვირვებლო ორგანიზაციების ცნობით, არჩევნები იყო კარგად ორგანიზებული, ტექნიკურად გამართული, თავისუფალი და სამართლიანი.

ქვეყნის შიდა უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი ძირითადი ორგანოა საჯარო უსაფრთხოების დირექტორატი, რომელიც შინაგან საქმეთა სამინისტროს ექვემდებარება. ამას გარდა, შიდა უსაფრთხოებაზე ზრუნავს სამოქალაქო თავდაცვის დირექტორატი, ჯანდარმერია და ზოგადი დაზვერვის დირექტორატი (ეს უკანასკნელი უშუალოდ მეფეს ექვემდებარება). ქვეყნის საგარეო უსაფრთხეობას თავდაცვის სამინისტრო უზრუნველყოფს. ანგარიშის მიხედვით, სამოქალაქო ინსტიტუციები ინარჩუნებდნენ ეფექტურ კონტროლს უსაფრთხოების ძალებზე.

მიმდინარე წელს დაფიქსირებულ მნიშვნელოვან უფლებადარღვევათა შორის იყო: უსაფრთხოების ძალების მიმართ არსებული სავარაუდო წამების ბრალდებები; პირთა, მათ შორის – ჟურნალისტთა და აქტივისტთა თვითნებური და უკანონო დაკავებები; მოქალაქეთა პირადი ცხოვრების უფლების დარღვევა; თავისუფალი აზრის და მედიის თავისუფლების კუთხით არსებული შეზღუდვები, ცენზურა და ვებ-გვერდების დაბლოკვა; შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლებების კუთხით არსებული შეზღუდვები; კორუფცია; ქალთა „ღირსებით მოტივირებული მკვლელობები“; ლგბტი თემის მიმართ ძალადობა და ზოგიერთ სექტორში არსებული სამუშაო პირობები, რომლებიც იძულებით შრომას უტოლდებოდა.

მართლია, დაუსჯელობა ფართოდ გავრცელებულ პრობლემას წარმოადგენდა, თუმცა, მთავრობა დგამდა ლიმიტირებულ, არა-გამჭირვალე ნაბიჯებს, რათა გამოეძიებინა და სათანადოდ დაესაჯა უფლებადარღვევებში დამნაშავე პირები.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House-ის იორდანიაში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, ქვეყანა შეფასებულია, როგორც „ნაწილობრივ-თავისუფალი“ (ინდექსი 37/100).

ანგარიშის მიხედვით, იორდანიაში მონარქიული წყობაა, სადაც პოლიტიკასა და მთავრობაში მთავარ როლს მეფე თამაშობს. პარლამენტის ქვედა პალატი არჩევნების შედეგად კომპლექტდება, თუმცა, არსებული საარჩევნო სისტემა ოპოზიციას არახელსაყრელ პოზიციაში აყენებს და, ზოგადადაც, პალატას პრაქტიკაში არც ისე დიდი ძალაუფლება გააჩნია. მედია და სამოქალაქო საზოგადოებრივი ჯგუფები შემზღუდველ კანონებსა და სამთავრობო გავლენას ექვემდებარებიან. ქვეყნის სასამართლო სისტემა დამოუკიდებლობას მოკლებულია და ხშირად ვერ ახერხებს სათანადო პროცესუალური საკითხების გარანტირებას.

2019 წელს მომხდარი მნიშვნელოვან მოვლენათა შორის იყოს უმუშევრობის, საჯარო სექტორში დაბალი ანაზღაურებისა და კორუფციის წინააღმდეგ მიმართული მასშტაბური დემონსტრაციები, რომლებიც წლის განმვალობაში, სხვადასხვა პერიოდში მიმდინარებოდა. ამას ასევე დაემატა მასწავლებლების 30 დღიანი გაფიცვა სექტემბერში. ისინიც დაბალ ანაზღაურებას აპროსტესტებდნენ. განსხვავებული აზრის გამო, შესაბამისმა სამსახურებმა დააპატიმრეს ათობით აქტივისტი. [3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch იორდანიაში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის იანვარში გამოქვეყნებული ანგარიშის (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) მიხედვით, 2019 წელს იორდანიის მთავრობის ეკონომიკური პოლიტიკის წინააღმდეგ მიმართული დემონსტრაციები გაიზარდა, რომელთაც სექტემბერში მასწავლებელთა ერთ თვიანი გაფიცვაც დაემატა. ისინი ითხოვდნენ მთავრობის მიერ 2014 წელს დაპირებულ 50 %-იან ზრდას ხელფასებთან მიმართებით. საბოლოოდ, მოლაპარაკებები შედგა და მიღწეულ იქნა შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც მასწავლებლებს კვალიფიკაციის მიხედვით, 35-დან 75 %-მდე გაეზარდათ ანაზღაურება. ანგარიშის მიხედვით, იორდანიის კანონმდებლობა კრძალავს მეფის, უცხო ქვეყნების, სამთავრობო ჩინოსნებისა და ინსტიტუციების, ისლამისა და ქრისტიანობის შეურაცხმყოფელი აზრის გამოხატვას. მზარდი პროსტესტების ფონაზე, ხელისუფლებამ დააკავა 30-მდე პოლიტიკური და ანტი-კორუფციონერი აქტივისტი. დაკავებულთა უმრავლესობა დაკავშირებული იყო პოლიტიკურ აქტივისტთა ფართო მოძრაობა ჰირაქთან (hirak).

2019 წლის ნოემბრის მდგომარეობით, მთავრობას არ აღუსრულებია არც ერთი სასიკვდილო სასჯელი, თუმცა, იორდანიის ადამიანის უფლებათა ეროვნული ცენტრის ინფორმაციით (NCHR), 2018 წლის ბოლოსთვის, ე.წ. „სასიკვდილო რიგში“ იდგა  151 პირი. ივლისში, უსაფრთხოების ძალებმა მადაბას პროვინციაში, ადგილობრივი ტრადიცია – „ჯალვა“-ს საფუძველზე, საკუთარი სახლებიდან გააძევეს ალ-შაჰინის ოჯახის 200-ზე მეტი წევრი. აღნიშნული ტრადიცია გულისხმობს მკვლელობაში ბრალდებული პირების ოჯახის წევრების გახიზვნას სხვაგან, რათა თავიდან აცილებულ იქნას შურისძიებით მოტივირებული მკვლელობები (ე.წ. სისხლის აღება). აღნიშნული ტრადიცია წარმოადგენდა იორდანიის კონსტიტუციის უხეშ დარღვევას და, უკანასკნელ წლებში, შინაგან საქმეთა სამინისტრო ცდილობდა ამ კუთხით კანონმდებლობის დახვეწას.[4]

2. რელიგიის შეცვლა

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი იორდანიაში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყნის კონსტიტუციის თანახმად, ისლამი სახელმწიფო რელიგიაა, თუმცა გარანტირებულია „თაყვანისცემისა და რელიგიური  რიტუალების აღსრულების ყველა ფორმა“, თუ ისინი თავსებადია საჯარო წესრიგთან და მორალთან. ამას გარდა, ქვეყნის ძირითად კანონში აღნიშნულია, რომ მოქალაქეები არ შეიძლება დაექვემდებარონ რელიგიის კუთხით დისკრიმინაციას და რომ მეფე აუცილებლად მუსლიმი უნდა იყოს. თუმცა, კონსტიტუციაში არაფერია წერია პირის უფლებაზე, შეიცვალოს მრწამსი და კონვერტირდეს სხვა რელიგიაზე. საინტერესოა, რომ არც სამოქალაქო და არც სისხსლისამართლებრივ კანონმდებლობაში, არანაირი რეგულაცია (და, შესაბამისად – სანქცია) აღნიშნულ საკითხზე არ არსებობს.

კონსტიტუცია შარიათის სასამართლოებს ანიჭებს უფლებას, განსაზღვრონ ყველა მუსლიმის პირადი სტატუსი. შარიათი არ აღიარებს ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირებულ პირებს, კვლავ მიიჩნევს მათ მუსლიმებად, თუმცა მათთან მიმართებაში გამოიყენება ტერმინი – “განდგომილი“. ზემოხსენებული მიდგომიდან გამომდინარე, ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირებს არ ეძლევათ უფლება, საკუთარ ელექტრონულ ჩანაწერებში შეიცვალონ რელიგიური კუთვნილება (2016 წლიდან იორდანიის პირადობის მოწმობაზე რელიგიური კუთვნილება აღარ არის დატანილი და ეს ინფორმაცია მხოლოდ ელექტრონულ ბაზაში ინახება).

რაც შეეხება მთავრობის მხრიდან, ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ დამოკიდებულებას, ანგარიშის მიხედვით, ისინი ავრცელებდნენ ცნობებს, რომ უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ექვემდებარებოდნენ როგორც დაკითხვას მათი რელიგიური შეხედულებებისა და რიტუალების შესახებ, ასევე – თვალთვალს. აღნიშნული ქმედებები განპირობებული იყო სამთავრობო კამპანიით, რომლის ფარგლებშიც ის ცდილობდა თავიდან აეცილებინა პირთა კონვერტაცია მათ მიერ კონკრეტულად განქორწინების ან მემკვიდრეობის კუთხით სხვადასხვა ბენეიფიტების მიღებისთვის (ანგარიშის მიხედვით, იორდანიაში განქორწინებისთვის სხვადასხვა სამართლებრივი პროცედურა მოქმედებს, რაც განპირობებულია პირის რელიგიური კუთვნილებით. ისინი ზოგჯერ მიმართავენ კონვერტაციას, რათა თავი აარიდონ მათთვის დაწესებულ შესაბამის პროცედურას და ისარგებლონ სხვა რელიგიური ჯგუფებისთვის დაწესებული, შედარებით მარტივი, მსუბუქი და მომგებიანი წესებით). ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებული ზოგიერთი პირი ასევე აცხადებდა, რომ თაყვანისცემას და რელიგიური რიტუალების აღსრულებას განაგრძობდა ფარულად, რათა თავიდან აერიდებინა უსაფრთხოების ძალების მხრიდან მკაცრი შემოწმება. ანგარიშის მიხედვით, გამომდინარე შარიათის მიხედვით კონვერტაციის აკრძალვაზე, სამთავრობო თანამდებობის პირები, ზოგადად, უარს აცხადებდნენ საჯარო დოკუმენტეზე პირების რელიგიური კუთვნილების შესაბამის გრაფაში „ისლამის“ სხვა რელიგიით შეცვლაზე. შესაბამისად, კონვერტირებული პირის რეალური რელიგიური კუთვნილება არ ემთხვეოდა მათ დოკუმენტებზე დაფიქსირებულ რელიგიას, რის გამოც ისინი ექვემდებარებოდნენ პირადი სტატუსების შესახებ (ქორწინება, განქორწინება, მემკვიდრეობა) მუსლიმურ კანონმდებლობას და საჩივრებს „განდგომილობის“ თაოებაზე.

ანგარიშში ასევე საუბარია ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვეტირებულ პირთა მიმართ იორდანიული საზოგადოების დამოკიდებულებაზე. ანგარშის მიხედვით, ზემოხსენებულ პირები ავრცელებდნენ ცნობებს, რომ ექვემდებარეობდნენ სოციალურ „ოსტრაკიზმს“ (განდევნა, გარიყვა) , მუქარებს, ფიზიკურ და ვერბალურ ძალადობას, მათ შორის – ცემას, შეურაცხყოფას და დაშინებას, როგორც ოჯახის წევრებისა და მეზობლების, ასევე – თემისა და ტომების წევრების მხრიდან. ზოგიერთი მათგანი აღნიშნავდა, რომ ლოცულობდა ფარულად, რადგან ეშინოდა იმ სოციალური სტიგმის რასც, კონვერტირებული პირების მიმართ აქვს ადგილი. სხვები კი აცხადებდნენ, რომ მათ მიმართ ხშირად ადგილი ჰქონდა ძალადობის შესახებ ქრონიკულ და დამაჯერებელ მუქარებს იმ ოჯახის წევრების მხრიდან, როლებიც ცდილობდნენ, ამ გზით, დაეცვათ ტრადიციული ღირსება.საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების ცნობით, მდედრობითი სქესის კონვერტირებული პირები, ამ კუთხით, განსაკუთრებით მოწყვლად კატეგორიას წარმოადგენდნენ. ისინი ასევე ავრცელებდნენ ინფორმაციას, რომ ადგილი ჰქონდა ქალი კონვერტირებული პირების მუსლიმებზე იძულებითი ქორწინებების შემთხვევებს, რათა „შეენარჩუნებათ ოჯახის ღირსება“. ეკლესიების ლიდერები კვლავ ავრცელებდნენ ცნობებს, რომ ფიქსირდებოდა ძალადობა და დისკრიმინაცია კონვერტირებული პირების და რომანტიულ ურთიერთობაში მყოფი სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენელი პირების მიმართ. ისლამიდან კონვერტირებული ზოგიერთი  პირი გამოხატავდა ინტერესს საზღვარგარეთ გადასახლებაში, რაც განპირობებული იყო მათ მიმართ დისკრიმინაციისა და ძალადობრივი მუქარების არსებობით.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ ისლამიდან კონვერტირებული პირები სოციალურ მედიასა და ონლაინ სივრცეში კრიტიკის განსაკუთრებული სამიზნეები იყვნენ.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House-ის იორდანიაში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2020 წლის ანგარიშის მიხედვით, ისლამი სახელმწიფო რელიგიადაა გამოცხადებული. მთავრობა  მკაცრად აკონტროლებს მეჩეთებში პოლიტიკური, სექტარული ან ექსტრემისტული ხასიათის რეტორიკას, ასევე – აღნიშნულ თებებზე ტექსტებისა და წიგნების გამოცემის პროცესს. მუსლიმ ღვთისმეტყველებს ესაჭირეობათ სათანადო სამთავრობო ნებართვა, რათა საჯაროდ იქადაგანონ და რელიგიური ცოდნა სხვებს გაუზიარონ. ბევრი ქრისტიანული ჯგუფია აღიარებულია, როგორც რელიგიური დენომინაცია ან ასოციაცია და მათ ყოველგვარი პრობელემების გარეშე, თავისუფლად შეუძლიათ აღასრულონ საკუთარი რელიგიური უფლებები, თუმცა, აკრძალული აქვთ მუსლიმებში ქრისტიანობის პროზელიტიზმი (რელიგიის ქადაგება).

ანგარიშის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ იორდანიაში, ბევრი მუსლიმური ქვეყნისგან განსხვავებით, ისლამიდან სხვა რელიგიაზე კონვერტირებული პირები არ ექვემდებარებიან „განდგომილობისთვის“ სისხლის სამართლებრივ დევნას, პრაქტიკაში მათ მიმართ მაინც ადგილი აქვს გარკვეული ტიპის ბიუროკრატიულ დაბრკოლებებსა და შევიწროებას.

ორგანიზაცია იორდანიაში რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებულ ვითარებას მაქსიმალური 4 ქულიდან 2-ით აფასებს.[2]

[1] United States Department of State -2019 Report on International Religious Freedom: Jordan; published in June 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

[2] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Jordan; published in March 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

[1] Geneva Academy – Rulac – Rule of Law in Armed Conflicts; available at https://www.rulac.org/browse/countries/jordan  [accessed 17 December 2020]

[2] United States Department of State – Country Report on Human Rights Practices 2019 – Jordan; published in March 2020; available at

[accessed 17 December 2020]

[3] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Jordan; published in March 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

[4] Human Rights Watch – World Report 2020 – Jordan; published in January 2020; available at

[accessed 18 December 2020]

ერიტრეა. რელიგიის თავისუფლების კუთხით არსებული ვითარება. დეკემბერი, 2020

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House ერითრეაში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყნის მთავრობა მკაცრ შეზღუდვებს აწესებდა რელიგიის თავისუფლების კუთხით. ერიტრეაში მხოლოდ 4 რელიგია არის ოფიციალურად აღიარებული: სუნიტური ისლამი; ქრისტიანობის მართლმადიდებლური მიდმინარეობა; რომაულ-კათოლიკური ქრისტიანობა და ევანგელისტური ლუთერანიზმი. ანგარიშის მიხედვით, სხვა დენომიმაციების წარმომადგენლები დაპატიმრებას ექვემდებარებიან. 2019 წლის მაისში, უსაფრთხოების ძალებმა 140-ზე მეტი ქრისტიანი მომლოცველი დააკავეს. მართალია, მათგან 50 მოგვიანებით გაათავისუფლეს, თუმცა,  დანარჩენი იმ წლის ივნისისთვის კვლავაც პატიმრობაში იმყოფებოდნენ.

ანგარიშის მიხედვით, მთავრობა ასევე უხეშად ერევა იმ რელიგიების შიდა საქმეებში, რომელთაც აღიარებს. მაგალითად, ერიტრეის მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიარქი – აბუნე ანტონიოსი, 2006 წელს თანამდებობიდან გადააყენეს და შინაპატიმრობა მიუსაჯეს. 2019 წლის ივნისში, გავრცელებული ცნობებით, შესაბამისმა სამსახურებმა დააკავეს 5 მართლმადიდებელი მღვდელი მას შემდეგ, რაც მათ მთავრობა ეკლესიის საქმეებში ჩარევისთვის გააკრიტიკეს.

ამას გარდა, 2019 წლის ივნისში მთავროვმა ადგილობრივი კათოლიკური ეკლესიის მფლობელობაში მყოფი ყველა ჯანდაცვითი დაწესებულება დააყადაღა, რადგან კათოლიკე ეპისკოპოსებმა საჯაროდ მოითხოვეს „სიმართლისა და შერიგების კომისიის“ ჩამოყალიბება. ანგარიშში ასევე საუბარია სერიოზულ პრობლემებზე იეჰოვას მოწმეების მიმართ, მათ შორის, მათთვის მოქალაქეობასა და სამოგზაურო დოკუმენტებზე უარის თქმაზე.[1]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ერიტრეაში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყნის მოსახლეობა 6 მილიონს შეადგენს (2019 წლის მონაცემი). არ არსებობს სანდო და ზუსტი სტატისტიკური ინფორმაცია ქვეყანაში რელიგიური დემოგრაფიის შესახებ. ზოგიერთი სამთავრობო, რელიგიური და საერთაშორისო წყაროს გათვლებით,  ქვეყნის დაახლოებით 49 % არის ქრისტიანი, ხოლო კიდევ 49 % კი – მუსლიმი. ორგანიზაცაია The Pew Foundation 2016 წელს ვარაუდობდა, რომ ქვეყნის მოსახლეობის 63 % ქრისტიანი, ხოლო 37 – მუსლიმი იყო. ქრისტიანი მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ერიტრეის მართლმადიდებლურ ეკლესიას მიეკუთვნება. კათოლიკეები, პროსტესტანტები და სხვა ქრისტიანული დენომინაციების წარმომადგენლები (ბერძენი მართლმადიდებლები, იეჰოვას მოწმეები და პანტეკოსტალები) შეადგენენ ქრისტიანი მოსახლეობის დაახლოებით 5 %-ს. ქვეყანაში ბაჰაის მოძღვრების დაახლოებით 200 მიმდევარია, ხოლო ებრაელთაგან ერიტრეაში მხოლოდ 1 პირი ბინდარობს.

ქვეყანაში მოქმედი კანონმდელობა და არა-იმპლემენტირებული კონსტიტუცია კრძალავს დისკრიმინაციას რელიგიური საფუძვლით და უზრუნველყოფს გამოხატვის, რწმენისა და რელიგიის თავისუფლებას, ასევე – რელიგიის პრაქტიკაში აღსრულების თავისუფლებას. პროკლამაცია N73/1995-ით რელიგია და სახელმწიფო ერთმანეთისგან გაყოფილია სეკულარიზმის პრინციპის საფუძველზე. ქვეყანაში მოქმედებს რელიგიურ საკითხთა ოფისი, სადაც მხოლოდ 4 ჯგუფი დარეგისტრირებული: მართლმადიდებლური ტევაჰედოს ეკლესია; სუნიტური ისლამი; რომანულ-კათოლიკური ეკლესია და ერიტრეის ევანგილისტურ-ლუთერანული ეკლესია. 2002 წელს მიღებული დეკრეტით, ყველა სხვა რელიგიურმა ჯგუფმა რეგისტრაციაზე განაცხადი უნდა შეიტანოს და ნებართვის მიღებამდე, ნებისმიერი რელიგიური აქტივობა უნდა შეწყვიტოს. ამას გარდა, რელიგიურმა ჯგუფებმა უნდა მიიღონ სამთავრობო ნებართვა, რათა შეძლონ სალოცავი ადგილების აშენება. კანონით, ასევე, აკრძალულია პოლიტიკაში რელიგიური ჯგუფების ნებისმიერი სახით ჩართულობა.

რაც შეეხება ხელისუფლების მხრიდან ქრისტიანთა მიმართ დამოკიდებულებას, ანგარიშის მიხედვით, ერიტრეის მთავრობამ შემოიღო მკაცრი უსაფრთხოებითი ზომები მაისში, დამოუკიდებლობის დღის აღნიშვნასთან დაკავშირებით, რომელთა ფაგრლებში, პოლიციამ რეიდებს დაუქვემდებარა რამდენიმე პროსტესტანტული ჯგუფი. გავრცელებული ცნობებით, 10 მაისს ასმარაში დააკავეს 141 ქრისტიანი, მათ შორის – 14 არასრულწლოვანი, რომელთაგან მხოლოდ 50 გაათავისუფლეს მოგვიანებით. საერთაშორისო მედია წყაროების ინფორმაციით, კიდევ 30 ქრისტიანი დააკავეს ივნისის დასაწყისში. 23 ივნისს 70 ქრისტიანი, მათ შორის – 10 ბავშვი დააკავეს კერენში, ხოლო 18 აგვისტოს – კიდევ 80, ამჯერად გოდაიფში. დაკავებულთა ადგილმდებარეობის, მათი განთავსების პირობების ან მათ მიმართ არსებული ბრალდებებების შესახებ, არანაირი ინფორმაცია არ იყო ცნობილი.

ერიტრეის მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიარქი – აბუნე ანტონიოსი, რომელიც ბოლოს საჯარო სივრცეში 2017 წელს გამოჩდა, კვლავ რჩებოდა შინაპატიმრობაში, სადაც 2006 წელს მას შემდეგ გაამწესეს, რაც ეკლესიის საქმეებში მთავრობის ჩარევა გააპროტესტა. ივნისში, უსაფრთხოების ძალებმა დააკავეს 5 მართლმადიდებელი მღვდელი დებრე-ბიზენის მონასტრიდან, რომელთაგან სამი 70 წელზე მეტი ასაკის იყო. ისინი აპროტესტებდნენ მთავრობის ჩარევას რელიგიურ საკითხებში და გამოხატავდნენ თავიანთ მხარდაჭერას აბუნე ანტონიოსის, როგორ ნამდვილი და ლეგიტიმური პატრიარქის მიმართ.

ქრისტიანული არასამთავრობო ორგანიზაცია CSW მიხედვით, ხელისუფლება აგრძელებდა ყოველგვარი ბრალდებისა თუ პროცესის გარეშე ეკლესიის ლიდერთა დაპატიმრებას, რომელთაგან ზოგი, უკვე 23 წელია, რაც პატიმრობაში იმყოფებოდა. სხვადასხვა სავარაუდო გათვლებით, აღნიშნულ პირთა რიცხვი 800-დან 1000-მდე მერყეობს.

იმ დაპატიმრებულ პირთა ზუსტი რაოდენობის განსაზღვრა, რომლებიც საკუთარი რწმენის გამო დააკავეს, განსაკუთრებით რთული იყო. აღნიშნული განპირობებული იყო მთავრობის მხრიდან გამჭირვალობის არაარსებობით და სავარაუდოდ პირთა დაშინებით, იმ შემთვევაში, თუ ისინი საჯაროდ გაამხელდნენ დევნის შესახებ. არარეგისტრირებული რელიგიური ჯგუფები აწყდებოდნენ ისეთი ტიპის შეზღუდვებს და დარკოლებებს, როგორიცაა: პრობლემები სალოცავად შეკრების, სალოცავი ადგილების აშენების კუთხით, საკუთარი რელიგიური მოსაზრებების სხვებისთვის სწავლების აკრძალვა და ა.შ.

რაც შეეხება საზოგადოების დამოკიდებულებას, ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ქრისტიანი ლიდერების ინფორმაციით, მუსლიმი რელგიური ლიდერები აგრძელებდნენ მათთან დიალოგს და კოლაბორაციას სხვადასხვა აქტუალურ საკითხებზე. მართალია, არ არსებობდა ინტერრელიგიური კომიტეტები, თუმცა, ადგილობრივი რელიგიური ლიდერები არაფორმალურად მაინც ხვდებოდნენ ერთმანეთს და თითქმის ყველა რელიგიურ დღესასწაულზე, ღიად და საჯაროდ ფიქსირდებოდა ინტერ-რელიგიური კოოპერაცია.[2]

[1] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Eritrea; published in March 2020; available at

[accessed 16 December 2020]

[2] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: Eritrea; published in June 2020; available at

[accessed 17 December 2020]

ირანი. ათეისტთა და არარელიგიურ პირთა მიმართ დამოკიდებულება. დეკემბერი, 2020

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ირანში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ 2011 წლის აღწერის მიხედვით, 2006-2011 წლების პერიოდში, არარელიგიურ პირთა რაოდენობა ქვეყანაში 20 %-ით გაიზარდა. აღნიშნული კვლევა ამყარებს მოსაზრებას, რომ ათეისტების, აგნოსტიკოსების, ურწმუნოებისა და არარელიგიურ პირთა რაოდენობა ქვეყანაში იზრდება. თუმცაღა, ანგარიშის მიხედვით, უმეტეს შემთხვევაში აღნიშნული ჯგუფების წარმომადგენლები საჯაროდ არ აფიქსირებენ საკუთარ იდენტობას და რელიგიურ მოსაზრებებს. ამის მიზეზი  ისაა, რომ ირანში, პირები, რომლებიც საჯაროდ ქადაგებენ ათეიზმს, თვითნებური დაკავების, წამების და „მწვალებლობისთვის“ სასიკვდილო განაჩენის მისჯის სერიოზული რისკის წინაშე იმყოფებიან.[1]

გაერთიანებული სამეფოს საშინაო საქმეთა ოფისი ირანის შესახებ 2019 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ათეიზმი ირანში აკრძალულია, არც ისე იშვიათია ურწმუნო ადამიანის ნახვა. თუმცა, შეუძლებელია მიახლოებითაც კი ითქვას, თუ რამდენი ადამიანი მიიჩნევს საკუთარ თავს ათეისტად. ყოფილი მუსლიმები, რომლებიც ათეისტები გახდნენ, კანონის მიხედვით „მწვალებლები“ არიან და დგანან დევნისა და, შესაძლებელია – სასიკვდილო სასჯელის რისკის წინაშე. თუ ცნობილი გახდება, რომ კონრეტული პირი ათეისტია, ის იგივე პრობლემების წინაშე დადგება, როგორც  ისლამიდან ქრისტიანობაზე კონვერტირებული პირი – საზოგადოების მხრიდან გარიყვა, დისკრიმინაცია და ა.შ. შესწავლილ წყაროთა მიხედვით, პირები, რომლებიც თავს ათეისტებად მიიჩნევენ, ზოგადად, ამას საჯაროდ არ გამოხატავენ, რაც საშუალებას აძლევს მათ, ნორმალურად იცხოვრონ. მართალია, წყაროები უშუალოდ თეიზმსა და დეიზმზე არ საუბრობენ, თუმცა აცხადებენ, რომ ირანის საზოგადოების დიდი ნაწილი სეკლარულ ცხოვრებას მისდევს. ეს იმას  ნიშნავს, რომ ისინი არ აღასრულებენ საკუთარ რწმენას, არ დადიან მეჩეთებში, არ ლოცულობენ რეგულარულად ან იცავენ რამადანის მარხვას.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ Amnesty International-ის 2019 წლის ანგარიშის მიხედით, „ქვეყანაში რელიგიის და რწმენის თავისუფლება სისტემატურად ირღვევა. ხელისუფლება ნებისმიერი რწმენის ადამიანებსა თუ ათეისტებზე ავრცელებს საზოგადო ქცევის ისეთ წესებს, რომლებიც შიიტური ისლამის მკაცრ ინტერპრეტაციაზეა დაფუძნებული.  რელიგიური რწმენის შეცვლის ან უარყოფის უფლება კვლავაც ირღვევა, ხოლო ის პირები, რომლებიც კონვერტირდებიან ისლამიდან ან ღიად აფიქსირებენ საკუთარ ათეიზმს, დგანან თვითნებური დაკავების, წამებისა და სასიკვდილო სასჯელის რისკის წინაშე.[2]

ავსტრალიის მთავრობის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის დეპარტამენტი ირანის შესახებ 2020 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ადგილობრივი წყაროს მიხედვით, სეკულარიზმი ირანში საკმაოდ ფართოდ არის გავრცელებული, განსაკუთრებით – დიდ ქალაქებსა და ახალგაზრდა, მდიდარ ირანელებში. მოსახლეობის საკმაოდ დიდი ნაწილი არ დადის მეჩეთში ან არ ლოცულობს რეგულარულად, ასევე – რუტინულად მოიხმარს ალკოჰოლს. სახელისუფლებო წყაროებმა დეპარტამენტს განუცხადეს, რომ ირანში რელიგია პირად საკითხია და ის თუ, მაგალითად, რა ფორმით დაიცავს პირი რამადანის წმინდა თვეს, სახელმწიფოს საქმედ არ მიიჩნევა. დეპარტამენტს რამდენიმე წყარო მოუყვა, რომ ბევრი ირანელი არ იცავს რამადანის თვეს მკაცრად, მათ შორის – მიირთმევს საჭმელს, სვამს სასმელს და ეწევა სახლში. მართალია, რამადანის დროს რესტორნების უმრავლესობა დაკეტილია, თუმცა, ბევრი მაინც აწვდის საკვებს კლიენტებს. მათ ვინც საჯაროდ მიირთმევს რამადანის დროს, დაკავებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის რისკი ემუქრება.

ანგარიშის მიხედვით, ირანში პირი, რომელიც ისლამს უარყოფს და ათეისტი გახდება, „მწვალებლად“ მიიჩნევა და იმყოფება დევნისა და პოტენციურად სასიკვდილო სასჯელის რისკის წინაშე. დეპარტამენტმა ვერ შეძლო, დაედგინა, თუ მოსახლეობის რამდენი პროცენტი არის ათეისტი. ადგილობრივი წყაროების მიხედვით, ათეისტები საკუთარ შეხედულებას რელიგიაზე მხოლოდ ოჯახებს ან ახლო მეგობრებს უმხელენ. თუ ისინი ღიად და საჯაროდ არ დააფიქსირებენ საკუთარ ურწმუნოებას, ათესტები, სავარაუდოდ, შესაბამისი სამსახურების ყურადღების სფეროში არ მოექცევიან. ათეისტები შედარებით კონსერვატიული ოჯახებიდან, შესაძლოა დაექვემდებარონ ოჯახის მხრიდან ზეწოლას ან გარიყვას, თუმცა, ზოგადად, არ დადგებიან ფიზიკური ზიანის საფრთხის წინაშე. შედარებით უფრო ლიბერალურ ოჯახებსა თუ ქვეყნის ნაწილებში (მაგალითად, ჩრდილოეთ თეირანში) აღზრდილი ათეისტების მიმართ, სავარაუდოდ, აღნიშნული ზეწოლაც არ იქნება სახეზე.

ანგარიშის მიხედვით, დეპარტამენტისთვის უცნობია ინფორმაცია, თუ რამდენად დევნიან ადამიანებს ათეიზმის გამო სისხლისსამართლებრივი წესით. დეპარტამენტის შეფასებით, არარელიგიური ან არა-მორწმუნე მუსლიმები შესაძლოა დაექვემდებარონ სახელმწიფო და საზოგადოებრივი დისკრიმინაციის შედარებით დაბალ ხარისხს, განსაკუთრებით – დიდ ქალაქებში. ხოლო ათეისტები, რომლებიც ღიად გამოხატავენ საკუთარი რწმენის არარსებობას, იმყოფებიან ზემოხსენებული დისკრიმინაციის საშუალო დონის წინაშე.[3]

[1] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: Iran; published in June 2020; available at

[accessed 7 December 2020]

[2] UK Home Office – Country Background Note: Iran; published in October 2020; available at

[accessed 8 December 2020]

[3] DFAT – DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT IRAN; published on 14 April 2020; available at

[accessed 8 December 2020]

ინდოეთი. კათოლიკე ქრისტიანთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. სექტემბერი, 2020

კათოლიციზმი – ონლაინ-პორტალ Christianity.com მიხედვით, რომის ეკლესია, რომელიც მოგვიანებით რომანული კათოლიციზმის ცენტრი გახდა, მოციქულთა დროს (30-95 წლებში) დაარსდა. იმის გამო, რომ ბევრი ცნობის მიხედვით, მოციქულები პეტრე და პავლე, ორივე რომში ქადაგებდა და რომ პალვე რომში მოწამეობრივად დაიღუპა, ბუნებრვია, დროთა განმავლობაში, რომი ქრისტიანთთვის მნიშვნელოვანი მოსალოცი ადგილი გახდა, ხოლო რომის ეპისკოპოსმა დასავლეთში დიდი გავლენა მოიპოვა.

კათოლიციზმის ისტორიაში უმნიშნველოვანესი მომენტია 1054 წელს მომხდარი სქიზმა (გაყოფა), რის შედეგადაც, ქრისტიანული სამყარო ორად გაიყო: რომანული კათოლიკე ეკლესია და აღმოსავლეთის მართლმადიდებლური ეკლესია. სქიზმა განპირობებული იყო ორი ძითადადი მიზეზით: 1. მხარეები ვერ თანხმდებოდნენ პაპის გავლენასა და როლზე ქრისტიანულ სამყაროში; 2.ფილიოკვეს მუხლი ნიკეის კრედოდან – კათოლიკეებს სჯერათ, რომ სული წმინდა მომდინარეობს როგორც მამა ღმერთის, ასევე – ძე ღმერთისგან;  ხოლო მართლმადიდებლებს მიაჩნიათ, რომ ის მხოლოდ მამა ღმერთისგან მოდის.

როგორც მართლმადიდებლებსა და პროტესტანტ ქრისტიანებს, ასევე – კათოლიკე ქრისტიანებს სჯერათ წმინდა სამებისა და იესოს, როგორც ღმერთის ცნებების. თუმცა, არსებობს კონკრეტული საკითები, რასაც კათოლიკე ეკლესია სხვებისგან განსხვავებულად მიიჩნევს:

  • კათოლიკე ეკლესიის სწავლებების მიხედვით, მხოლოდ ის არის ერთადერთი ჭეშმარიტი ეკლესია. ეს დაკავშირებულია პაპის ინსტიტუტთანაც, რადგან სწორედ ის ზის წმ. პეტრეს ტახტზე და წარმოადგენს იესოს „ვიკარს“ (ნაცვალს) დედამიწაზე;
  • რომან კათოლიკეებს სჯერათ „განსაწმენდელის“. ეს არის სიცოცხლის შემდგომი მდგომარეობა, რომლის დროსაც ქრისტიანები განიწმინდებიან საკუთარი ცოდვებისგან, როგორც წესი – ტანჯვის მეთოდით. აღნიშნული საკუთარ თავში ასევე მოიაზრებს სასჯელს იმ დანაშაულებისთვის, რასაც ადამიანი საკუთარი ცხოვრებისას ჩადიოდა;
  • რომანული კათოლიკე ეკლესია საკუთარი ღვთისმსახურებისგან მოითხოვს, რომ მათ ქორწინებისგან თავი შეიკავონ;
  • ტრანსუბსტანტაცია – ეს არის რწმენა, რომ როდესაც მღვდელი შესაბამის ლოცვას წარმოთქვამს, ზიარებისას მისაღები ღვინო და პური გადაიქცევა ქრისტეს სისხლად და ხორცად;
  • კათოლიკეებს ასევე სჯერათ ღვთისმშობელი მარიამის „უმწიკვლო ჩასახვის“ (რომ ის, ისევე როგორც – იესო ქრისტე, დაიბადა ადამის ცოდვისგან თავისუფალი);

კათოლიკეები აღიარებენ 7 საღმრთო საიდუმლოს: ნათლისღება, მირონცხება, ზიარება, სინანული, მღვდლობა, ქორწინება და ზეთის კურთხევა.[1]

საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ვებ-გვერდზე არსებული ინფორმაციით, კათოლიციზმი არის რომის პაპსა და კონსტანტინეპოლის პატრიარქს შორის 1055 წელს განხეთქილების შედეგად წარმოქმნილი ქრისტიანული მიმდინარეობა, რომლის მეთაურია რომის პაპი. დიდი სქიზმის შემდეგ რომის ეკლესიის მრწამსი და პრაქტიკა, აღმოსავლეთის ეკლესიათა მრწამსსა და ტრადიციასთან მიმართებით, ცალკე კონფესიად იქნა გააზრებული. ამიტომ, ამ ეკლესიის ტერიტორიული საზღვრები მოიშალა და 1054 წლიდან იგი ყველგან არსებობს, სადაც კი მისი მრწამსისა და ტრადიციის მიმდევრები სახლობენ. აღნიშნული ეპოქიდან (XI-XIII სს.) ათოლიკობის დედამიწის ნებისმიერ მხარეში გასავრცელებლად მისიონერობა დაიწყო. სახელწოდება შინაარსს ამ შემთხვევაში ზუსტად გადმოსცემს, – რომაულ ეკლესიას კათოლიკეობის მძაფრი განცდა ახასიათებს. იგი მონოლითური და ცენტრალიზებული ეკლესიაა, როგორც კანონიკური წყობის, ისე დოქტრინალური თვალსაზრისით.

კათოლიკების საერთო რიცხვმა 2000 წელს მილიარდს გადააჭარბა. მათ ღვთისმსახურების სხვადასხვა წესი ანუ ტიპიკონი (რიტი, რიტუალი) აქვთ. ძირითადია ლათინური წესი. ამ წესის მიმდევრებს ბევრ ქვეყანაში ფრანგებს ეძახიან. არსებობენ აგრეთვე ბიზანტიური (ბერძნული), სომხური, ქალდეურ-ასირიული და კიდევ სხვა წესის კათოლიკები. პრაქტიკის სხვადასხვაობა მათი რწმენის ერთიანობას ხელს არ უშლის. კათოლიკური ეკლესიის ცენტრი დღეს ვატიკანია, რომელიც დამოუკიდებელი სახელმწიფოს სტატუსით სარგებლობს.

დღემდე კათოლიკურმა ეკლესიამ ოთხი სპეციფიკური დოგმატი გამოიმუშავა, ესენია:

  1. ფილიოკვე. ესაა ლათინური სიტყვა და ნიშნავს „ძისაგანაც“, „და ძისაგანაც“, რომელიც ჩამატებულია რწმენის სიმბოლოს მე-8 მუხლში. ამდენად ფილიოკვე ამ მუხლის ინტერპოლაციაა. გამოთქმა „სული გამოდის მამისაგან და ძისაგან“ პირველად ტერტულიანესთან გვხვდება (II-III სს.), შემდეგ – ბევრ სხვა მამასთანაც – როგორც ლათინურენოვან (მაგ. ნეტარი ავგუსტინე), ისე ბერძნულენოვანებთან (წმ. ათანასე ალექსანდრიელთან, გრიგოლ ნოსელთან, კირილე ალექსანდრიელთან, მაქსიმე აღმსარებელთან და სხვ.).
  2. პაპის უცდომელობა. დოგმატი პაპის უცდომელობის ანუ შეუმცდარობის (და არა უცოდველობის) შესახებ გულისხმობს კათოლიკური ეკლესიის საჭეთმპყრობელის მიერ ეკლესიის სახელით დოგმატისა და მორალის საკითხებზე სამქადაგებლო კათედრიდან (ექს-კათედრა) გაკეთებული განცხადებების შეუმცდარობის რწმენას.

III-IV. ორი მარიოლოგიური დოგმატი: ა) ღვთისმშობლის უბიწოდ ჩასახება. ეს რწმენა დოგმატად პაპმა პიუს IX-მ 1854 წელს ჩამოაყალიბა და დღესასწაულიც დააწესა – მარიამის უმანკო ჩასახება (8 დეკემბერი). იესომ პირველცოდვა უბიწოდ ჩასახვის გზით აღხოცა. მარიოლოგიური დოგმატით, იესოს უბიწოებისათვის აუცილებელი იყო მისი უბიწო სხეულში ჩასახვა. შესაბამისად, მარიამი ყოვლითურთ, ჩასახვისთანავე, უბიწო უნდა ყოფილიყო. ამის გამო მარიამს პირველცოდვის დაღი არ მიჰკარებია, იგი საშოშივე, ჩასახვის წამიდანვე, უფალმა წმიდა ჰყო.

ბ) ღვთისმშობლის ამაღლება, რომელიც დოგმატის სახით პაპმა 1950 წელს ჩამოაყალიბა.[2]

აღმსარებლობით ქრისტიანი კათოლიკეების (რომანული კათოლიკე) მდგომარეობა ინდოეთში. სახელმწიფო დაცვა.

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ინდოეთში რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 2.3 % არის ქრისტიანი. ამას გარდა, აღსანიშნავია, რომ ქვეყანაში ბინადრობის დააახლოებით 103 მილიონი „დამოკიდებული კასტის“ (ინდოეთის კასტობრივ სისტემას მიღმა მყოფი, ყველაზე დაბალი სოციალური დონის წარმომადგენელთა ჯგუფი) წევრი, რომელთაგან, დაახლოებით მესამედი კონვერტირებულია ქრისტიანობაზე. ქრისტიანები თითქმის მთლიანი ქვეყნის მასშტაბით ბინადრობენ, თუმცა, მათი შედარებით დიდი ნაწილი კონცეტრირებულია ქერალას, თამილ ნადუსა და გოას შტატებში. სამ, შედარებით მცირე ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე შტატში ქრისტიანები უმრავლესობაში არიან, ესენია: ნაგალანდი (90 %); მიზორამი (87 %); და მეგჰალაია (70 %). ინდოეთის ფედერალური კანონმდებლობის თანახმად, სხვა 5 რელიგიურ ჯგუფთან ერთად, ქრისტიანობის მიმდევრებსაც გააჩნიათ რელიგიური უმცირესობის სტატუსი.

ქვეყნის 28 შტატიდან 9-ში არსებობს კანონმდებლობა, რომელიც ზღუდავს რელიგიებს შორის კონვერტაციას. აღნიშნული შტატებია: არუნაჩალ პრადეში; ჩჰატისგარჰი; გუჯარათი; ჰიმაჩალ პრადეში;  ჯჰაკჰანდი; მადჰია პრადეში; ოდიშა; რაჯასტჰანი და უტარახანდი. აღნიშნული შტატების უმრავლესობაში, იკრძალება „იძულებით“; „ცდუნებით“ და “თაღლითობით“ პირის კონვერტაცია. ზოგიერთ მათგანში, კონვერტაციისას აუცილებელია სათანადო შეტყობინების გაგზავნა მთავრობის შესაბამის ორგანოსადმი, რომელსაც ფაქტზე მოკვლევის დაწყების უფლება აქვს. კანონდამრღვევებს და ზოგიერთ შემთხვევაში, იმ მისიონერებს ან სხვა პირებს, რომლებიც აქეზებენ და კონვერტაციისკენ მოუწოდებენ პირებს, ემუქრებათ სხვადასხვა ხასიათის სანქცია, რომელიც თითოეულ შტატში განსხვავებულია, თუმცა, როგორც წესი ფულადი ჯარიმას ან 4 წლამდე თავისუფლების აღკვეთასაც კი მოიცავს.  აღნიშნული შტატების უმრავლესობის შემთხვევაში, დანაშაულის დამამძიმებელი გარემობაა, როდესაც კონვერტაციის მონაწილე პირი არასრულწლოვანია ან ისტორიულად ჩაგრული კასტის ან ტომის წევრია.

ანგარიშის მიხედვით, ძირითადად უტტარ პრადეშისა და ჯჰარკანდის შტატებში, ადგილი ჰქონდა ქრისტიანთა დაკავებას პოლიციის მიერ სხვადასხვა მიზეზით, ყველაზე ხშირად კი – სავარაუდო იძულებითი კონვერტაციების, „ჰინდუიზმზე სიყალბის გავრცელების“, ჰინდუსთა დღესასწაულებზე ფულადი დახმარების არ-გაწევისთვის და სხვა. ამავე სექციაში საუბარია ქრისტიანი პასტორების დროებითი დაკავებისა და ჰინდუს ნაციონალისტთა ჯგუფების მიერ ქრისტიანთა წირვების ჩაშლის რამდენიმე შემთხვევაზე.

რაც შეეხება ქრისტიანთა და კონვერტირებულ ქრისტიანთა მიმართ საზოგადოებრივ დამოკიდებულებას, ანგარიშში საუბარია კონკრეტულ შემთხვევებზე, როდესაც ძირითად ჰინდუსი ნაციონალისტური მოძრაობები და დაჯგუფებები (VHP; RSS) თავს ესხმოდნენ; ძალადობდნენ  ან/და სხვა მეთოდებით ავიწროებდნენ კონკრეტული რელიგიის წარმომადგენელ (ძირითადად, ქრისტიან) პირებს ან/და იმ პირებს, რომლებიც აღნიშნულ რელიგიებზე კონვერტირდნენ. აღნიშნული შევიწროებები და პრობლემები განპირობებული იყო იმით, რომ მათი თქმით, ქრისტიანები და სხვა რელიგიის წარმომადგენლები იძულებით ან მოტყუებით ცდილობდნენ ჰინდუსების კონვერტაციას. აღნიშნულ ინციდენტებში, პოლიცია და სასამართლო სისტემა, მათ მიმართ, ზოგჯერ, მიკერძოებული იყო.

მაგალითად,  22 სექტემბერს, ჯჰარკანდში მდებარე სოფელ სუარში 3 დაბალი კასტის წარმომადგენელი ქრისტიანი ცემეს სოფლის ბაზარში ძროხის ხორცის სავარაუდო გაყიდვის ფაქტზე. ერთი მათგანი საავადმყოფოში მიყვანისას გარდაიცვალა, ხოლო დანარჩენმა ორმა მძიმე დაზიანებები მიიღო. პოლიციამ, აღნიშნულ დანაშაულზე 5 პირი დააკავა.

27 აგვისტოს, ჯჰარკანდში მცხოვრები დალიტი, სახელად პარვატი დევი ქმრის ნათესავებმა მოკლეს, რადგან წყვილი ქრისტიანობაზე კონვერტირდა.

14 ივლისს ჰინდუსი რადიკალური ჯგუფები თავს დაესხნენ 8 ქრისტიანულ ოჯახს ჯჰარკანდის შტატის სოფელ ბელჩორში, რის შედეგადაც, რამდენიმე პირი მძიმე დაშავდა.

არასამთავრობო ორგანიზაცია ADF India-ს მიხედვით, წლის განმავლობაში, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ყველა დენომინაციის ქრისტიანთა მიმართ ბრბოს ძალადობრივი თავდასხმის 300-ზე მეტი შემთხვევა დაფიქსირდა. სხვა არასამთავრობო – Persecution Relief წერდა, რომ 2019 წელს დაფიქსრიდა ქრისტიანთა მიმართ  დევნის 527 ინციდენტი (2018 წელს აღნიშნული მაჩვენებელი 477 იყო). ორგანიზაციის მიხედვით, დევნის ყველაზე გავრცელებული ფორმები იყო: მუქარა; დაშინება და ძალადობა.

მაგალითად,  18 აგვისტოს, თამილ ნადუში მდებარე ველორეს დასახლების მიმდებარედ, ჰინდუსური ნაციონალისტური ორგანიზაციის – ჰინდუ მუნნანის  წევრები თავს დაესხნენ 40 ქრისტიანს, რომლებიც იქ მოსალაცად იმყოფებოდნენ. მათ ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს მომლოცველებს და დახიეს იესოსა და ღვთისმშობელი მარიამის პოსტერები. მეორე დღესვე, პოლიციამ მოახდინა  ჰინდუ მუნნანის  6 წევრის იდენტიფიცირება და წარუდგინა მათ მთელი რიგი ბრალდებები, თუმცა, ადგილობრივი თანამდებობის პირის მიხედვით, ისინი არ დაუკავებიათ.

2 თებერვალს, პოლიციამ დააკავა BJP პარტიის სამი მუშაკი თამილ ნადუს არიიალურის დასახლებაში პასტორზე და სხვა ორ პირზე თავდასხმისთვის. გავრცელებული ცნობებით,  დამნაშავეებმა ქრისტიანები აიძულეს, დაწოლილიყვნენ ჰინდუსური ტაძრის იატაკზე და, შემდგომ, ჰინდუსური ტრადიციის თანახმად, თავზე დააყარეს წმინდა ფერფლი და სინგური.

ანგარიშში საუბარია კიდევ არაერთ კონკრეტულ შემთხვევაზე, რომელთა ფარგლებში ადგილი ჰქონდა ქრისტიანებზე თავდასხმის, მათი „სოციალური გარიცხვის“ (Social Exclusion), მათი წირვების ჩაშლის და ა.შ. ფაქტებს. მათი დიდი უმრავლესობა, ძირითადად, ფიქსირდებოა უტტარ პრადეშის, ჯჰარკანდის და თამილ ნადუს შტატებში.

ანგარიშის მიხედვით, ინდოეთში ფიქსირდებოდა ქრისტიანულ წმინდა ადგილებსა და სიმბოლოებზე ვანდალიზმის და თავდასხმის ფაქტებიც. წლის განმავლობაში, თავს დაესხნენ 17 ეკლესიის შენობას. მაგალითად, 17 დეკემბერს, მშენებარე ეკლესიას მამაკაცთა ჯგუფმა ცეცხლი წაუკიდა. პასტორმა, აღნიშნულთან დაკავშირებით, საჩივარი შეიტანა პოლიციაში, თუმცა, 22 დეკემბერს ჯგუფის წევრები კვლავ დაბრუნდნენ და ამჯერად მთლიანად დაწვეს შენობა. ინციდენტის შემდგომ, პოლიციამ უზრუნველყო პასტორისა და მრევლის დაცვა. [3]

ა.შ.შ. რელიგიის საერთაშორისო თავისუფლების კომისია ინდოეთის შესახებ 2020 წლის ყოველწლიურ ანგარიშში წერდა, რომ ინდოეთში ძროხა წმინდა ცხოველად ითვლება და რომ ქვეყნის 21 შტატში ძროხის დაკვლა სისხლისამართლებრივი წესით ისჯება. ანგარიშის მიხედვით, წლის განმავლობაში ჰინდუსთა მიერ ორგანიზებული ბრბო, თავს ესხმოდა უმცირესობების წარმომადგენლებს (მუსლიმებს, ქრისტიანებს, დალიტთა კასტის წევრებს) მათ მიერ ძროხის ხორცის სავარაუდოდ ჭამის ფაქტზე. ზოგჯერ ადგილი ჰქონდა ბრბოს მიერ მათი „ლინჩის წესით“ გასამართლების შემთხვევებსაც.

ამას გარდა, ანგარიშში აღნიშნულია, ანგარიშის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთარი რელიგიის ქადაგების უფლება კონსტიტუციითაა გარანტირებული, ინდოეთის 10 შტატში მოქმედებს ე.წ. „ანტი-კონვერტაციული“ კანონები, რომელთა მიხედვითაც სისხლისამართლებრივი წესით ისჯება პირთა კონვერტაცია იძულებით, ცდუნებით, წაქეზებით, თაღლითობით და სხვა მიზეზებით, რომელთა შინაარსი ბუნდოვანია და მათი  ინტერპრეტაციაც სხვადასხვანაირად არის შესაძლებელი. ძირითადად, ამ კანონების საფუძველზე, ხდებოდა მუსლიმებისა და ქრისტიანების დაკავება.

ინდოეთში 2019 წლის განმავლობაშიც,  კვლავ გრძელდებოდა კონვერტაციებთან დაკავშირებული ძალადობა. განსაკუთრებით გახშირდა თავდასხმები ქრისტიანების წინააღმდეგ. კერძოდ, დაფიქსირდა 328 ძალადობრივი ინციდენტი, რომელთა ფარგლებშიც ქრისტიანებზე ძალადობდნენ, ძირითადად – პირთა იძულებითი კონვერტაციის ყალბი ბრალდებებით. ანგარიშში ასევე საუბარია, რომ ჰინდუსი ნაციონალისტური ჯგუფები აწყობენ ზეწოლის, “სოციალური გარიცხვისა“ (Social Exclusion) და ძალადობის მასობრივ კამპანიებს ქრისტიანების, მუსლიმებისა და სხვა რელიგიური უმცირესობების წინააღმდეგ, რაც როგორც წესი, იძულებითი ან მათი აზრით, სხვა ტიპის არასათანადო კონვერტაციის სავარაუდო შემთხვევებითაა მოტივირებული. პოლიციის წარმომადგენლები, ზემოხსენებული ძალადობის დროს, ხშირად არა თავდამსხმელ ჰინდუსთა ჯგუფებს, არამედ – დაზარალებულ უმცირესობათა წარმომადგენლებს აპატიმრებდნენ. [4]

წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილ წყაროებში, უშუალოდ გოას შტატში ქრისტიანთა მიმართ არსებული მასობრივი უფლებადარღვევების ან/და დევნის შესახებ ინფორმაცია, არ იძებნება.

[1] Christianity.com – “What Is Catholicism? – History, Tradition & Beliefs”; available at https://www.christianity.com/church/denominations/what-is-catholicism.html [accessed 22 September 2020]

[2] საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა – კათოლიკობა; ხელმისაწვდომია შემდეგ მიმსართზე http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 [ბოლოს ნანახია – 2020 წლის 22 სექტემბერს]

[3] United States Department of State – 2019 Report on International Religious Freedom: India; published in June 2020; available at

[accessed 23 September 2020]

[4] USCIRF – Annual report on religious freedom (covering 2019); available at

[accessed 22 September 2020]

ირანი. ქრისტიანობაზე კონვერტირებულ პირთა მიმართ დამოკიდებულება. სექტემბერი, 2020

აშშ-ის საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების კომისია 2019 წლის ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2018 წელი) ირანის ისლამური რესპუბლიკის შესახებ წერს, რომ ირანის მოსახლეობა 83 მილიონზე მეტია (2018 ივლისის მონაცემებით)[1]. აქედან 99,4% არის მუსლიმი, მათ შორის 90-95% შიიტი და 5-10% სუნიტი; რელიგიური უმცირესობა ირანში მოსახლეობის 1 პროცენტს შეადგენს და მოიცავს იარსანებს (დაახლოებით 1 მილიონი), ბაჰაებს, სხვადასხვა ქრისტიანულ დენომინაციებს, ზოროასტრებს, ებრაელებს და საბეან-მანდეანებს.[2] ამასთან, ამავე კონტექსტში აღსანიშნავია, რომ ირანის კონსტიტუციის თანახმად, ზოროასტრიზმის მიმდევრები, ებრაელები და ქრისტიანები (დაბადებით) წარმოადგენენ რელიგიურ უმცირესობათა იმ ჯგუფს, რომელთა მიერაც თავიანთი რელიგიური რიტუალების შესრულება დასაშვებია კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში (within the limits of the law).[3] აღნიშნულზე დამატებით ნიშანდობლივია, რომ ირანში ქრისტიანული საზოგადოების ეთნიკურ შემადგენლობასთან დაკავშირებით ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo) კვლევაში აღნიშნულია, რომ როგორც წესი ქრისტიანები სომხებთან და ასირიელებთან ერთად წარმოადგენენ ეთნიკურ უმცირესობათა ჯგუფს ირანში.[4] ამავე კვლევაში ქრისტიანებთან დაკავშირებით მითითებულია, რომ ის პირები, ვინც დაბადებით ქრისტიანები არიან იწოდებიან ,,ეთნიკურადაც ქრისტიანებად” (ethnic christians), ხოლო მაგალითისათვის პროტესტანტები, რომელთაც გააჩნიათ შიიტური წარმომავლობა იწოდებიან ,,არაეთნიკურ ქრისტიანებად” (non-ethnic christians).[5]

რაც შეეხება ირანში რელიგიის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ მოწესრიგებას, ზემოთ დასახელებულ ანგარიშში მითითებულია, რომ ქვეყნის კონსტიტუციით განსაზღვრულია, რომ ირანი ისლამურ რესპუბლიკას წარმოადგენს, სადაც ისლამის შიიტური მიმდინარეობა სახელმწიფოს ოფიციალურ რელიგიად არის აღიარებული.[6] ამასთან, კონსტიტუციის თანახმად, ნებისმიერი სამართლებრივი ნორმა ან/და (სოციუმში) დამკვიდრებული ტრადიცია უნდა შეესაბამებოდეს ისლამით დადგენილ/ განსაზღვრულ წესებს ე.წ ,,ისლამურ კრიტერიუმს“ (Islamic Criteria) და შარიათის კანონებს. ამასთან, ირანის კონსტიტუციის თანახმად, ნებისმიერი მოქალაქე სარგებლობს პოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკური  და კულტურული უფლებებით, რომლებიც შესაბამისობაში უნდა იყოს ,,ისლამის კრიტერიუმებთან“.[7]  რელიგიის შეცვლასთან (Apostasy) დაკავშირებით კანონში აღნიშნულია, რომ მუსლიმ პირებს ეკრძალებათ რელიგიის შეცვლა და ნებადართულია მხოლოდ სხვა პირთა მიერ (არამუსლიმები) რელიგიური კონვერტაცია ისლამზე.[8]

ირანში რელიგიის შეცვლასთან დაკავშირებით არსებული სამართლებრივი მოწესრიგების შესახებ ფინეთის იმიგრაციის სამსახურის (Finnish Immigration Servive) მიერ მომზადებულ ანგარიშში აღნიშნულია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი მუსლიმი თეოლოგი აღნიშნავს, რომ დაბადებით მუსლიმს არ აქვს რელიგიის შეცვლის უფლება, მუსლიმთა წმინდა წიგნში (ყურანი) არ არსებობს მკაცრი ჩანაწერი (განსაზღვრული მითითება) რელიგიის შეცვლის შეუძლებლობის შესახებ.[9] რელიგიის შეცვლის სამართლებრივ შესაძლებლობაზე და თანმდევ გარემოებებზე ამახვილებს ყურადღებას ასევე  ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრი (Landinfo), რომელიც თავის კვლევაში აღნიშნავს, რომ ირანში რელიგიის შეცვლის აკრძალვის მიუხედავად, ხელისუფლებამ წარსულში ზოგიერთ შემთხვევაში ნებადართულად გამოაცხადა (tolerated) ირანში პროტესტანტული ეკლესიის საზოგადოების არსებობა, რომლის (საეკლესიო საზოგადოება) წევრების უმრავლესობაც სწორედ კონვერტირებული მუსლიმები არიან.[10] აღსანიშნავია, რომ ამავე საკითხთან დაკავშირებით კვლევაში აღნიშნულია, რომ ხელისუფლების მხრიდან გარკვეულ შემთხვევებში მსგავსი სასულიერო გაერთიანებების არსებობაზე ნებართვის დაშვების მიუხედავად, შემდგომში (ძირითადად 2009–2013 წწ.) ზოგიერთი ასეთი ეკლესია დაიხურა და კონვერტირებულ ქრისტიანებს ხშირად თავიანთი რელიგიური პრაქტიკის განხორციელება ინტერნეტ რესურსების გამოყენების საშულებით უხდებათ.[11]

ირანში რელიგიური კონვერტაციის პრაქტიკასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo) განცხადებით, რელიგიური კონვერტაცია ირანში ორ ძირითად ჯგუფს უკავშირდება. კერძოდ, რელიგიის შეცვლა (კონვერტაცია ქრისტიანულ რელიგიაზე) ირანში ჯერ კიდევ 1979 წლამდე (ე.ი ირანის ისლამური რესპუბლიკის შექმნამდე) დაიწყო დასავლური ტიპის სახელმწიფოების ,,მისიონერული მოქმედებების“ (missionary activities) შედეგად და შესაბამისად კონვერტირებული პირების პირველი ჯგუფიც სწორედ ამ პერიოდს უკავშირდება (1979 წლამდე კონვერტირებული პირები და მათი შთამომავლები).[12] ქვეყანაში არსებული შეზღუდვების მიუხედავად, რელიგიური კონვერტაციის მასშტაბური მეორე ტალღა 2005–2006 წწ. არის დაკავშირებული, როდესაც ირანში კვლავ გაიზარდა სხვა რელიგიაზე (ძირითადად ქრისტიანობა) კონვერტირებული პირების რაოდენობა.[13] კერძოდ, დასავლეთიდან მართული ,,მისიონერული საქმიანობის“ შედეგად (missionary work) კონვერტირებული პირების რიცხვი დასახელებულ წლებში კიდევ უფრო მზარდი გახდა. მისიონერები ქრისტიანული რელიგიის გასავრცელებლად აქტიურად იყენებდნენ საკაბელო ტელევიზიას, ინტერნეტს, სოციალურ მედიას და ავრცელებდნენ ბიბლიას. სწორედ ამ გარემოებების გათვალისწინებით, დღესდღეობით კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში მჭიდროდ თანამშრომლობენ საზღვარგარეთ არსებულ ქრისტიანულ ორგანიზაციებთან, რომლის შედეგადაც მათ (კონვერტირებული ირანელები) განავითარეს სხვადასხვა სახის საშუალებები (მათ შორის რელიგიური სახის ფორუმები), რომლებიც კონვერტირებულ პირებს რელიგიური ლიტერატურის მოპოვებისა და სასულიერო პირებთან კომუნიკაციის  შესაძლებლობას აძლევს.[14]

(შენიშვნა: ქვემოთ წარმოდგენილია ინფორმაცია ირანში ზოგადად კონვერტირებული ქრისტიანებისა და მათ შორის ისეთი კონვერტირებული პირების მდგომარეობის შესახებ, რომლებმაც რელიგია შეიცვალეს არა წარმოშობის ქვეყანაში, არამედ წარმოშობის ქვეყნის საზღვრებს გარეთ, სხვა სახელმწიფოში)

ირანში კონვერტირებული პირების მდგომარეობასთან დაკავშირებით მნიშვნელოვან განმარტებას აკეთებს დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრო კვლევაში სახელწოდებით, ,,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“. კერძოდ, წინამდებარე კვლევაში აღნიშნულია, რომ კონვერტირებული ქრისტიანების დაკავების სავარაუდო შემთხვევები (რაოდენობა), ირანში ზოგადად კონვერტირებული ქრისტიანების რაოდენობასთან მიმართებით არის სტატისტიკურად, საგრძნობლად მცირე.[15] გარდა ამისა, კვლევა განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ არსებულ მონაცემებზე დაყრდნობით, ირანის ხელისუფლებისათვის, კონვერტირებულ ქრისტიანთაგან როგორც წესი სამიზნეს (დაკავების სამიზნე) წარმოადგენს ე.წ ,,ოჯახური (არაოფიციალური) ეკლესიების“ (house churches) ლიდერები და მსგავსი რელიგიური შეკრებების ორგანიზატორები.[16] მაშასადამე, კვლევის თანახმად, ირანის ხელისუფლების მხრიდან დაკავების საფრთხე შესაძლოა ეხებოდეს არა ჩვეულებრივ (უბრალო) კონვერტირებულ პირებს, არამედ რელიგიურ ლიდერებსა და რელიგიური შეკრებების ორგანიზატორებს.[17] აქედან გამომდინარე, დიდი ბრიტანეთის შსს–ს კვლევაში აღნიშნულია, რომ ირანის ხელისუფლების ძირითად მიზანს წარმოადგენს ქრისტიანობის გავრცელების შეჩერება, თუმცა მათ ხელთ არსებული რესურსების გათვალისწინებით, ხელისუფლებას ყველა კონვერტირებული ქრისტიანის შესახებ ინფორმაციის მოძიება და მათი კონტროლი არ ხელეწიფება.[18]

აღნიშნულზე დამატებით, ზემოთ დასახელებული კვლევის მიხედვით, მხოლოდ ქრისტიანულ რელიგიაზე კონვერტაცია არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს წარმოშობის ქვეყანაში დევნის საფრთხის წარმოსაშობად.[19] ხელისუფლების მხრიდან დევნის საფრთხის არსებობა დამოკიდებულია კონვერტირებული პირის მიერ განხორციელებულ მოქმედებებზე, რომელიც სახელმწიფოსათვის მკაფიოდ (ადვილად) აღსაქმელი უნდა იყოს (the degree to which their conversion is ‘visible’).[20] მაგალითისათვის, წინამდებარე კვლევაში მითითებულია, რომ ხელისუფლებისათვის ადვილად აღსაქმელი კონვერტაციის შემთხვევა შესაძლებელია იყოს პროზელიტიზმი (proselytising activities) და ასეთი პირების წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში სწორედ ისინი შეიძლება აღმოჩნდნენ დევნის საფრთხის წინაშე. ამასთან, არამხოლოდ პროზელიტიზმის განმახორციელებელი პირები, არამედ ასევე ისინიც, ვინც ქვეყნის დატოვებამდე სახელმწიფოს მხრიდან (სხვადასხვა მიზეზით) განსაკუთრებული დაკვირვების ქვეშ იმყოფებოდნენ, შესაძლებელია დადგნენ რელიგიური კონვერტაციის გამო (დამატებითი ფაქტორი) დევნის საფრთხის წინაშე. ამასთან, კვლევის თანახმად, ის პირები, ვინც შეიცვლა რელიგია საზღვარგარეთ, შემდგომ დაბრუნდნენ ირანში და არ არიან პროზელიტიზმით დაკავებული, შეუძლიათ შეძლებისდაგვარად შეუმჩნევლად (discreetly) შეასრულონ თავიანთი რელიგიური ტრადიციები.[21]

საინტერესოა ასევე ამ საკითხთან დაკავშირებით, ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo) კვლევა (აღნიშნული კვლევა ეფუძნება 2016 წელს ე.წ ,,ფაქტების დამდგენი მისიის“ (fact finding mission) განხორციელებისას მიღებულ შედეგებს), რომლის თანახმადაც, ორგანიზაცია Human Rights Watch-ის წარმომადგენელთან კვლევის განმახორციელებელი პირების სამუშაო შეხვედრისას, მათ (Human Righs Watch) განაცხადეს, რომ ირანის ხელისუფლება იშვიათად ინტერესდებია უშუალოდ კონვერტირებული პირებით (ინდივიდუალური საქმეებით).[22] მიუხედავად ამისა, კვლევაში ნათქვამია, რომ იმ შემთხვევაში თუკი ცენტრალური სადაზვერვო სამსახური  აღმოაჩენს, რომ მაგალითად კონვერტირებული პირის საცხოვრებელ სახლში (კერძო საკუთრებაში) იმართება რელიგიური შეკრებები, შესაძლებელია სწორედ ასეთ შემთხვევაში დაინტერესდეს ინდივიდუალური კონვერტაციის შემთხვევით ხელისუფლება. კერძოდ, Amnesty International და Human Rights Watch აღნიშნავენ, რომ როგორც წესი ირანში ხელისუფლებისათვის განსაკუთრებით საყურადღებოა ის ორგანიზაციები და პირები, ვინც ეწევა ე.წ ,,მისიონერულ საქმიანობას“ (missionary activities) და ავრცელებენ ისეთ რელიგიური ლიტერატურას, როგორიცაა მაგალითად ბიბლია. თუმცა აქაც ექსპერტები დასძენენ, რომ ხელისუფლების მხრიდან ინტერესის გამოვლენის ხარისხი დამოკიდებულია თავად ორგანიზაციის საქმიანობის არეალზე, სპეციფიკაზე (რამდენად მნიშვნელოვანია მათ მიერ განხორციელებული ქმედებები).[23] ამასთან, ირანის ეკლესიათა გაერთიანების (საბჭოს) სასულიერო პირმა (პასტორმა) Landinfo-სთან საუბრისას განაცხადა, რომ ირანში ძირითადად ის პირები არიან ხელისუფლების მხრიდან დევნის საფრთხის წინაშე, ვინც მუსლიმთა გაქრისტიანებაში აქტიურ მონაწილეობას იღებს (თავიანთ კერძო საკუთრებას იყენებენ ,,საოჯახო  (არაოფიციალური) ეკლესიების“ ფუნქციონერებისათვის).[24] გარდა ამისა, სხვა (ეთნიკურად ირანელი) პასტორი ასევე აღნიშნავს, რომ ირანში კონვერტირებულ ქრისტიანებს შეუძლიათ ჩვეულებრივ განაგრძონ ცხოვრება და მონაწილეობა მიიღონ ე.წ ,,საოჯახო (არაოფიციალურ) ეკლესიებში“ გამართულ რელიგიურ რიტუალებში, თუმცა აქვე მნიშვნელოვანია, რომ პასტორის განცხადებით, კონვერტირებული პირების მოქმედებები შესაბამისობაში იყოს ქვეყანაში დამკვიდრებულ სოციალურ ნორმებთან და ირანული საზოგადოებაში არსებულ სოციალურ (ცხოვრების სტილი) ჩარჩოებთან. კერძოდ, პასტორი აღნიშნავს, რომ კონვერტირებული პირებისათვის პრობლემის წარმოშობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად მკაფიოდ აღსაქმელია საზოგადოებისათვის მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებები. მაგალითისათვის, პასტორმა დაასახელა კონკრეტული შემთხვევა, როდესაც ერთ–ერთი ოჯახი ირანში მართავდა რელიგიურ შეკრებებს, ხოლო ამ უკანასკნელის ჩატარების ადგილი იყო კერძო სახლის ვერანდა, რა დროსაც რელიგიური შეკრების მონაწილეები ასევე უკრავდნენ გიტარაზე და მღეროდნენ სხვადასხვა სიმღერას, რაც მათი შეკრების ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით (სახლის ვერანდა) მკაფიოდ აღსაქმელი იყო მათ შორის მეზობლებისთვისაც. სწორედ ამ მიზეზით, ერთ–ერთმა მეზობელმა აღნიშნულის შესახებ სამართალდამცავ უწყებას მიაწოდა ინფორმაცია.[25]

აღნიშნულ ინფორმაციას ადასტურებს ასევე ერთ–ერთი კონვერტირებული პირი, რომელიც Landinfo–ს მონაცემებით ამჟამად ცხოვრობს ირანში. დასახელებულმა პირმა განმარტა, რომ მთავრობის დამოკიდებულება იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორი იქნება კონვერტირებული პირის მდგომარეობა ირანში, განსაზღვრავს ის თუ რამდენად თვალშისაცემია ამ უკანასკნელის (კონვერტირებული პირის) მოქმედებები (რელიგიური კუთხით) ირანში. წინამდებარე დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას ზემოთ აღნიშნულ პირს აძლევს ორი მნიშვნელოვანი მაგალითი საკუთარი გამოცდილებიდან. კერძოდ, კონვერტირებული ქალბატონი აცხადებს, რომ მაშინ როდესაც მისი ძმა დააკავეს ქრისტიანული რელიგიის პროპაგანდის ბრალდებით, ისიც (კონვერტირებული ქალბატონი) დაიბარეს სადაზვერვო სამსახურში განმარტების მისაცემად, რა დროსაც ქალბატონმა ასევე სადაზვერვო სამსახურის წარმომადგენელებს განუმარტა, რომ არამხოლოდ მისი ძმა, არამედ თავადაც კონვერტირებულ ქრისტიანს წარმოადგენდა. აღნიშნულის შემდეგ როგორც ამას კონვერტირებული ქალბატონი აცხადებს, სახელმწიფოს წარმომადგენელმა გამოხატა პატივისცემა მის მიერ არჩეული რელიგიისადმი, თუმცა ასევე განუცხადა, რომ მათ (კონვერტირებულ და–ძმას) თავი უნდა შეეკავებინათ რელიგიის პროპაგანდისაგან. ამასთან, აღნიშნული პირი დასძენს, რომ მან სახელმწიფო დაზვერვის სამსახურის წარმომადგენელს ასევე განუცხადა, რომ იმ შემთხვევაში თუკი სხვა პირები მას შეეკითხებოდნენ რელიგიური კუთვნილების შესახებ, კონვერტირებული ქალბატონი არ დამალავდა თავის რელიგიურ იდენტობას, რასთან დაკავშირებითაც სახელმწიფო სადაზვერვო სამსახურის წარმომადგენელს პრეტენზია არ ჰქონია და კონვერტირებულ ქალბატონის ურთიერთობა ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურის წარმომადგენელთან ამით დასრულდა.[26] გარდა ამისა, იგივე პირი სახელმწიფო სამსახურებთან თავისი ურთიერთობის შესახებ აღნიშნავს, რომ მაშინ როდესაც ამ უკანასკნელს სურდა პასპორტის დამზადება და მიმართა შესაბამის უწყებას, იქაც განაცხადა მისი რელიგიური იდენტობის შესახებ (რომ წარმოადგენდა კონვერტირებულ ქრისტიანს). ამის შემდგომ, უფლებამოსილმა თანამდებობის პირმა (საპასპორტო ოფიცერმა) დაარეგისტრირა (ოფიციალურად გააფორმა) განმცხადებლის მიერ მოწოდებული ინფორმაცია, განმცხადებელს გადასცეს პასპორტი, რითაც კონვერტირებულ ქალბატონს შესაძლებლობა მიეცა სხვების მსგავსად (მუსლიმები) ჩვეულებრივი წესით გაიარა საპასპორტო კონტროლი და სურვილის შემთხვევაში დაეტოვებინა წარმოშობის ქვეყანა.[27]

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრი (Landinfo) ზემოთ წარმოდგენილი მაგალითების შესახებ დასძენს, რომ აღნიშნული ფაქტები ადასტურებს იმას, რომ ირანის ხელისუფლებას არ აქვს კონვერტირებულ პირებთან უნიფიცირებული მიდგომა და შესაბამისად მათდამი მოპყრობა მეტწილად დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ქმედებებს განახორციელებს თავად კონვერტირებული პირი.[28]

აღნიშნულზე დამატებით, მაგალითად, ფინეთის იმიგრაციის სამსახურის (Finnish Immigration Service) მიერ მომზადებულ კვლევაში ნათქვამია, რომ რელიგიის შეცვლა ძალიან სენსიტიური თემაა ირანში. ზოგიერთი ადამიანი სასამართლოში დადანაშაულებულ იქნა ისლამზე უარის თქმისათვის (relinquishing Islam), თუმცა სასამართლოში განხილულ საქმეთა უმრავლესობაში, რელიგიის შეცვლა (apostasy) მითითებული იყო ჩადენილ სხვა დანაშაულებებთან ერთად.[29] ამასთან, წინამდებარე ნაშრომის მიხედვით, მხოლოდ რელიგიის შეცვლა იშვიათად არის სასამართლოში საქმის განხილვის საფუძველი, ხოლო ის საქმეები, რომლებიც აქამდე იქნა განხილული მათ შორის ,,რელიგიის შეცვლის“ მიზეზით, ეს უკანასკნელი (რელიგიური კონვერტაცია) მითითებულ იქნა, როგორც ბრალდების ერთ–ერთი საფუძველი. კერძოდ, ზემოთ დასახელებულ შემთხვევებში, რელიგიის შეცვლასთან ერთად, სასამართლომ განიხილა სხვა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ბრალდებებიც.[30] გარდა ამისა, კვლევის თანახმად, შესაძლებელია (ზემოთ წარმოდგენილ ნიშნებზე დაყრდნობით, გარდა რელიგიური აქტივობისა სხვა სახის პოლიტიკური აქტივობაც უნდა იყოს სახეზე), კონვერტირებული ქრისტიანი დააკავონ ირანში, თუმცა ასეთი პირების მიმართ სიკვდილით დასჯის გამოყენება შარიათის კანონების თანახმად (თუკი პირი ერთდროულად ახორციელებს რელიგიურ და პოლიტიკურ აქტივობას) არის ძალიან იშვიათი და გამოყენებულ იქნა მხოლოდ ერთეულ შემთხვევებში.[31]

დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს კვლევაში სახელწოდებით, ,,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“, ირანის გარეთ, სხვა სახელმწიფოში კონვერტირებული ქრისტიანების წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შესახებ მითითებულია, რომ კონვერტირებული პირების (მათ შორის ქრისტიანების) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, თუკი ისინი (პირები, რომლებმაც შეიცვალეს რელიგია) არ განახორციელებენ აქტიურ მოქმედებებს, რომლებიც დაკავშირებული იქნება ქრისტიანულ რელიგიასთან (მოიაზრება პროზელიტიზმი), წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას არ გახდებიან ხელისუფლების ინტერესის ობიექტები.[32]

ორგანიზაციამ სახელწოდებით, Middle East Concern[33] მნიშვნელოვანი განმარტება გააკეთა იმასთან დაკავშირებით, თუ როდის და რატომ შეიძლება შეექმნას კონვერტირებულ ქრისტიანს ირანში დაბრუნების შემთხვევაში პრობლემები. კერძოდ, Middle East Concen – ის თანახმად, უკან დაბრუნების შემდეგ კონვერტირებულ ქრისტიანს მხოლოდ მაშინ შეიძლება შეექმნას პრობლემა, თუკი აღნიშნულ პირს წარმოშობის ქვეყნის დატოვებამდეც ჰქონდა მნიშვნელოვანი სახის პრობლემა უსაფრთხოების სამსახურებთან (სახელმწიფოს სტრუქტურებთან).[34] წინააღმდეგ შემთხვევაში, Middle East Concern განმარტავს, რომ კონვერტირებული პირის ირანში დაბრუნება არ  არის საფრთხის შემცველი.[35]

დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებულ ანგარიშში, სახელწოდებით ,,საოჯახო (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“, აღნიშნულია, რომ თუკი კონვერტირებული პირი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას ღიად ისაუბრებს თავისი შეცვლილი რელიგიური კუთვნილების შესახებ სოციალურ მედიაში, მათ შორის “Facebook”–ზე, ამ შემთხვევაში სახელმწიფო ორგანოს წარმომადგენლებს ინფორმაცია ექნებათ პირის შეცვლილი რელიგიური იდენტობის შესახებ და შესაძლებელია სწორედ ამის საფუძველზე დაიწყონ მის მიმართ გამოძიება.[36] აქვე აღსანიშნავია, რომ ანგარიშის თანახმად, ის, თუ როგორ განვითარდება შემდგომში მოვლენები კონვერტირებული პირის მიმართ, უმეტესწილად დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ინფორმაციას მიაწოდებს რელიგიური კონვერტაციის შესახებ სახელმწიფო უწყებებს უშუალოდ კონვერტირებული პირი. ამასთან, ანგარიშში ნათქვამია, რომ გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც კონვერტირებული პირების შესახებ ინფორმაცია რაიმე  სხვა ნიშნის გამო (მაგალითად პოლიტიკური აქტივობა) უკვე აქვს სახელმწიფო უწყებებს და თუკი არიან ჩართულები ქრისტიანობის პროპაგანდაში ან ახორციელებენ ისეთ აქტივობებს, რაც შესაძლებელია (სახელმწიფოს აზრით) საფრთხის შემცველი იყოს ეროვნული უსაფრთხოებისათვის, სხვა შემთხვევაში კონვერტირებული პირები არ დაექვემდებარებიან რაიმე ტიპის მკაცრ სასჯელს.[37] გარდა ამისა, უშუალოდ კონვერტირებული პირის მიერ რელიგიის შეცვლის შესახებ ინფორმაციის განთავსება ისეთ სოციალურ პლატფორმაზე, როგორიცაა “Facebook” არ ნიშნავს იმას, რომ ასეთ შემთხვევაში ეს აუცილებლად გამოიწვევს პირისთვის გარკვეული სახის პრობლემის შექმნას და დადგება დევნის საფრთხის წინაშე. არამედ, ამის საპირწონედ, ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ასეთ დროს იწყება პირის შესახებ ინფორმაციის მოძიება და წესდება კონტროლი. მაგალითისათვის, ანგარიშის მიხედვით, ფოტო, რომელიც ასახავს ერთ–ერთი კონვერტირებული პირის ნათლობის პროცესს და რომელიც პირის მიერ განთავსებულ იქნება “Facebook”–ზე, შესაძლებელია შესწავლილ იქნას სახელმწიფოს შესაბამისი უწყების მიერ ამავე პირის (კონვერტირებული პირის) მიერ განხორციელებულ მოქმედებებთან და ინდივიდუალური პროფილთან ერთად. ხოლო ერთ–ერთი უმნიშვნელოვანესი ჩანაწერი, რომელიც ზემოთ დასახელებულ ანგარიშში არის წარმოდგენილი და რომელიც ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ სხვა ქვეყანაში კონვერტირებული პირები  წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში არ დადგებიან დევნის საფრთხის წინაშე, შემდეგნაირად ჟღერს: ,,თუკი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებული პირი, წარმოშობის ქვეყნის დატოვებამდე არ იყო აფილირებული ქრისტიანულ რელიგიასთან (მისი ქმედებები არ უკავშირდებოდა ქრისტიანობას), ის არ დადგება დევნის საფრთხის წინაშე“.[38]

ზემოთ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, მნიშვნელოვან მინიშნებას აკეთებს ასევე დანიის იმიგრაციის სამსახური (Danish Immigration Service) ანგარიშში სახელწოდებით, ,,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“, რომლის თანახმადაც, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება დაემუქროს კონვერტირებულ პირს რაიმე ტიპის საფრთხე წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას, როდესაც ამ უკანასკნელის მიმართ ქვეყნის დატოვებამდე (ანუ კონვერტაციამდე) უკვე ჰქონდა ინტერესი სახელმწიფოს შესაბამის ორგანოებს. მაშასადამე, ასეთი გარემოებების არარსებობის შემთხვევაში კი, პირს, რომელმაც წარმოშობის ქვეყნის ფარგლებს გარეთ შეიცვალა რელიგია, შეუძლია მშვიდად დაბრუნდეს ირანში, ისე რომ მას ამ მხრივ რაიმე ტიპის პრობლემა არ შეექმნას.[39]

აღსანიშნავია, რომ არასამთავრობო ორგანიზაცია “Article 18“–ის იურისტი, ადამიანის უფლებათა დამცველი Mansour Borji აცხადებს, რომ ის პირები, ვინც ირანში ბრუნდება ევროპაში ან დასავლეთის რომელიმე სახელმწიფოში რელიგიის შეცვლის შემდეგ, არსებობს გარკვეული რისკი მათდამი მოპყრობასთან დაკავშირებით. მაგალითად, თუკი კონვერტირებული პირის შესახებ ქვეყნის დატოვებამდე არაფერი იყო ცნობილი სახელმწიფოს შესაბამისი უწყების წარმომადგენლებისათვის, უფლებადამცველი ასეთი პირის წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებასთან დაკავშირებით აცხადებს, რომ კონვერტირებული ქრისტიანი არ დადგება რაიმე ტიპის საფრთხის წინაშე.[40]

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT) მიერ მომზადებულ ანგარიშში სახელწოდებით ,,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“ მითითებულია, რომ ირანელები, ვინც სახელწმიფოს (ირანის) ფარგლებს გარეთ შეიცვალეს რელიგია (გახდნენ ქრისტიანები) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, ხელისუფლება მათ მიმართ არ იჩენს განსაკუთრებით ინტერესს.[41] კერძოდ, ისევე როგორც ზემოთ განხილული კვლევები, მათ შორის ავსტრალიის სახელმწიფოს მიერ მომზადებული კვლევა ცხადყოფს, რომ თუკი მანამდე (ქვეყნის დატოვებამდე) კონვერტირებული პირების პოლიტიკური საქმიანობის აქტივობის) შესახებ რელევანტურ უწყებებს არ ჰქონიათ ინფორმაცია და არ არიან/იყვნენ ჩართულები პროზელიტიზმში ან/და პოლიტიკურ აქტივობაში ირანში, ასეთი კონვერტირებული პირები არ დგებიან საფრთხის წინაშე.[42]

ამასთან, დიდი ბრიტანეთის შსს–ს მიერ მომზადებული კვლევის თანახმად, იმ პირების მდგომარეობა, ვინც ირანის ფარგლებს გარეთ მოინათლა არ განსხვავდება (თითქმის ისეთივეა), როგორც ირანში რელიგია შეცვლილი პირების[43]. კერძოდ, კონვერტირებული პირები წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას ძალიან ფრთხილად უნდა იყვნენ, რათა მათ მიერ რელიგიური რიტუალების განხორციელება არ გახდეს სახელმწიფოს წარმომადგენლებისათვის მკაფიოდ აღსაქმელი (თვალშისაცემი).[44] ამავე საკითხის შესახებ ფინეთის საიმიგრაციო სამსახური (Finnish Immigration Service) მის მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში აღნიშნავს, რომ კონვერტირებული ირანელების წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, სახელმწიფოს უფრო დიდი ინტერესი აქვს არა უშუალოდ პირის მიერ რელიგიის შეცვლასთან მიმართებით, არამედ იმაზე, თუ როგორ გამოხატავს კონვერტირებული პირი მის მიერ რელიგიის შეცვლას საზოგადოებაში, მუსლიმურ თემში.[45]

აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით მნიშვნელოვან განმარტებას აკეთებს, დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებული ანგარიში, სახელწოდებით ,,ირანი: საოჯახო ტიპის (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“, რომლის თანახმადაც იმ შემთხვევაში თუკი კონვერტირებული პირი იყენებს თავის (ახალ) რელიგიას მათ შორის პოლიტიკური მიზნებისათვის, მაგალითად რომ შეადაროს და წარმოაჩინოს ქრისტიანული რელიგიის უპირატესობანი ისლამთან შედარებით და აღნიშნული აქტივობისათვის მიმართავს სოციალურ ქსელს, ეს უკანასკნელი შესაძლებელია მნიშვნელოვან პრობლემად გარდაიქმნეს კონვერტირებული პირისათვის.[46] როგორც წინამდებარე ანგარიშშია აღნიშნული, ბევრი ირანელი არ არის ძალიან რელიგიური, მაგრამ ისინი (ირანელები) აღიქვამენ კონვერტაციას, როგორც დასავლური სახელმწიფოების ღირებულებებთან მჭიდრო კავშირის  ქონის შესაძლებლობად ან/და როგორც ირანში არსებული პოლიტიკური რეჟიმის პროტესტად.[47] თუმცა, ამავე თვალსაზრისით განსაკუთრებით ყურადსაღებია ის საკითხი, რომ სოციალურ ქსელში ორი რელიგიის შედარებისას და ამ მხრივ ქრისტიანული რელიგიის უპირატესობების გამოვლენისას, პრობლემა იქმნება მაშინ როდესაც კონვერტირებული პირი გამოხატავს თავის აზრს (რაც განსხვავებულია სხვებისგან და ახალია) და არ წარმოადგენს სხვისი ნათქვამის სიტყვასიტყვით გამეორებას (not someone who has used “copy paste” phrases).[48] მაშასადამე, ამ შემთხვევაშიც შესაძლებელია ითქვას, რომ სოციალურ მედიაში რელიგიური კონვერტაციის შემთხვევაში აქტიურობისას, პრობლემის წინაშე დგებიან განსაკუთრებით ის ადამიანები, ვინც თავიანთ (პირად) მოსაზრებებს გამოხატავენ და არ ახდნენ სხვისი ნათქვამის ზედმიწევნით ციტირებას.

ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT) მიერ მომზადებულ ანგარიშში სახელწოდებით ,,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“, აღნიშნულია, რომ ირანის ხელისუფლება ნაკლებ ყურადღებას უთმობს ქვეყანაში დაბრუნებულ (ყოფილ) თავშესაფრის მაძიებლებს.[49] კერძოდ, საერთაშორისო დამკვირვებლების (International observers) ინფორმაციით ირანის სახელისუფლებო უწყებები როგორც წესი არ ინტერესდებიან იმ აქტივობებით, რაც ხორციელდება ირანის გარეთ, მათ შორის  წინამდებარე აქტივობები ასევე მოიცავს ირანის მოქალაქეების მიერ სხვა სახელმწიფოში საერთაშორისო დაცვის მოთხოვნას.[50] აღსანიშნავია, რომ ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის ინფორმაციით, ირანის სახელმწიფოს ნაკლები ინტერესი ქვეყნის გარეთ მყოფი პირების (მათ შორის თავშესაფრის მაძიებლის) მიმართ მჟღავნდება ასევე ასეთი პირების მიერ ე.წ კრიტიკული პოსტების სხვადასხვა სოციალურ პლატფორმაზე გამოქვეყნებაში – ვინაიდან ირანში არსებული მკაცრი ,,ცენზურის“ (heavy internet filtering) გამო ბევრი ირანელი წარმოშობის ქვეყანაში (ირანში) მოკლებული იქნება მაგალითისათვის კონვერტირებული ქრისტიანების ან LGBTI საზოგადოების განხორციელებული ქმედებების შესახებ ინფორმაციის მიღებას.[51] აქედან გამომდინარე, ზემოთ დასახელებული ანგარიშის თანახმად, მხოლოდ ე.წ ,,მაღალი ინტერესის მქონე პირები“ (განსაკუთრებით, პოლიტიკური აქტივობის მქონე პირები) დადგებიან წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში საფრთხის წინაშე.[52]

მაშასადამე, წარმოშობის ქვეყნის შესახებ არსებულ ინფორმაციის შეჯერებისას გამოიყოფა რამდენიმე მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი, რაც შესაძლებელია გახდეს ობიექტური შიშის წარმოშობის საფუძველი, კერძოდ:

ა) თავშესაფრის მაძიებელი აქტიურად უნდა იყოს დაკავებული რელიგიის პროპაგანდით (პროზელიტიზმი);

ბ) თავშესაფრის მაძიებლის მიერ განხორციელებული მოქმედებები მკაფიოდ აღსაქმელი უნდა იყოს ხელისუფლებისათვის;

გ) თავშესაფრის მაძიებლის მიერ მათ შორის სოციალურ ქსელში აქტიურობის შემთხვევაში, მის მიერ გაკეთებული განცხადებები (ქრისტიანობისა და ისლამის შედარება) უნდა იყოს სხვებისგან გამორჩეული და განსხვავებული;

დ) რელიგიური კონვერტაციის შემთხვევაში, წარმოშობის ქვეყანაში მხოლოდ ისეთი პირები შეიძლება დადგნენ საფრთხის წინაშე, ვინც გარდა რელიგიის შეცვლისა რაიმე სხვა დამატებითი ნიშნით (მაგალითად, პოლიტიკური აქტივობა) გახდნენ სახელმწიფოს მხრიდან ინტერესის ობიექტები.

ე) თავშესაფრის მაძიებლებს რელიგიური კონვერტაციის შემდეგ შეუძლიათ გამოხატონ თავიანთი რელიგიური იდენტობა, აღასრულონ რელიგიური რიტუალები, თუმცა მათ მიერ განხორციელებული მოქმედებები არ უნდა მოიცავდეს რელიგიური პროპაგანდის, პროზელიტიზმის ნიშნებს.

სამმართველო ასევე ყურადღებას ამახვილებს სასამართლო გადაწყვეტილებებზე, რომლებიც დაკავშირებულია რელიგიურ კონვერტაციასთან, სადაც (გადაწყვეტილება) განხილულია კონვერტირებული პირისათვის საფრთხის წარმოშობის შესაძლებლობა ირანში. ამ მხრივ განსაკუთრებით საინტერესოა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (შემდგომში – ECtHR) საქმე სახელწოდებით A. v. Switzerland, რომლის თანახმადაც, ECtHR-მა დაადასტურა ეროვნული სახელმწიფოების მიდგომა კონვერტირებული ქრისტიანების მიმართ. კერძოდ, ECtHR–მა განმარტა, რომ ის პირები, ვინც არ ყოფილან სახელმწიფო უწყებების მხრიდან ყურადღების ობიექტი და ვინც თავის რელიგიურ პრაქტიკას ახორციელებს შეუმჩნევლად (discreetly) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, არ დადგება (რაიმე ტიპის) საფრთხის წინაშე.

რაც შეეხება საქმეში არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელემ პირობითად “A”, 2013 წლის 13 ნოემბერს შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურში (Staatssekretariat für Migration – SEM), წარადგინა საერთაშორისო დაცვაზე განცხადება მისი ხელმეორედ განხილვის მოთხოვნით (განმცხადებელი თავდაპირველ საერთაშორისო დაცვაზე განცხადებაში (2009 წელი) აღნიშნავდა, რომ იგი მონაწილეობას იღებდა სხვადასხვა პოლიტიკური სახის დემონსტრაციაში ირანში, მათ შორის, მონაწილეობა ჰქონდა მიღებული 2009 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებთან დაკავშირებით გამართულ პოლიტიკურ დემონსტრაციაში. განმცხადებელი ასევე მიუთითებდა, რომ ის დააკავეს ერთ–ერთ ასეთ შეკრებაში მონაწილეობის მიღებისას და დაკავებისას მას ყოველდღე აწამებდნენ. შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა განიხილა “A”-ს საერთაშორისო დაცვაზე განცხადება და განმცხადებელს უარი უთხრა ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებაზე.

2013 წელს ხელმეორედ საერთაშორისო დაცვაზე განცხადებით მიმართვისას “A”-მ შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურს განუმარტა, რომ იგი 2013 წლის 25 აგვისტოს მოინათლა ქრისტიანული წესით და წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრებოდა რელიგიის შეცვლის (apostasy) გამო. ამასთან დამატებით “A” გასაუბრებისას განსაკუთრებით უსვამდა ხაზს იმ გარემოებას, რომ მისი მამა თანამშრომლობდა ირანში საიდუმლო სამსახურებთან, რაც წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში ზრდიდა განმცხადებლის დაკავების საფრთხეს. თავშესაფრის მაძიებელმა შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურს ასევე წარუდგინა პროტესტანტული ეკლესიის მიერ გაცემული ნათლობის მოწმობა. 2014 წელს შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურის წარმომადგენელებმა დეტალურად შეისწავლეს “A”-ს განაცხადი საერთაშორისო დაცვაზე და განმცხადებლის მიერ დასახელებული გარემოების მიუხედავად (დევნის საფრთხე, წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში), შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა დაასკვნა, რომ მართალია “A” ნამდვილად წარმოადგენდა კონვერტირებულ პირს, თუმცა განმცხადებლის მხრიდან რელიგიის შეცვლა, “A”-ს მიმართ არ წარმოშობდა არასათანადო მოპყრობის საფრთხეს (they considered that his conversion to Christianity did not in and of itself expose him to a real risk of ill-treatment). შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებით, წარმოშობის ქვეყანაში დევნის საფრთხის წინაშე შესაძლებელია დადგნენ მხოლოდ ის პირები, ვინც ეწევა რელიგიის პროპაგანდას (პროზელიტიზმი) ან რომლის მიერ განხორციელებული მოქმედებებიც ადვილად აღსაქმელი, შეცნობადია საზოგადოებისათვის. ხოლო განმცხადებლის ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა დაადგინა, რომ თავშესაფრის მაძიებელს წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში არ ჰქონდა რელიგიის პროპაგანდის სურვილი და არც მსგავსი ქმედებები ჰქონდა აქამდე განხორციელებული. ამასთან, უფლებამოსილმა სახელმწიფო უწყებამ განმარტა, რომ არ არსებობდა რაიმე საფუძველი ვარაუდისთვის, რომ ირანის შესაბამისი უწყებებს ჰქონოდათ ინფორმაცია “A”-ს რელიგიური კონვერტაციის შესახებ. სწორედ ამ საფუძვლით “A”-ს უარი ეთქვა საერთაშორისო დაცვაზე.

შვედეთის საიმიგრაციო სამსახურის მიღებული გადაწყვეტილება განმცხადებელმა გაასაჩივრა შვეიცარიის ფედერალურ ადმინისტრაციული კატეგორიის სასამართლოში (Federal Administrative Court) და განმარტა, რომ მისი რელიგიური კონვერტაცია ირანში თავშესაფრის მაძიებლისათვის მნიშვნელოვანი საფრთხის (მათ შორის დაკავება და არასათანადო მოპყრობა) წარმოშობის საფუძველი გახდებოდა. აგრეთვე, თავშესაფრის მაძიებელი მიუთითებდა, რომ კონვერტირებული ქრისტიანი ირანში უფრო მეტად მნიშვნელოვანი საფრთხის წინაშე დადგებოდა, ვიდრე დაბადებით ქრისტიანი.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით (Federal Administrative Court), მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე და განმცხადებლის სარჩელი აშკარად დაუსაბუთებლად (manifestly ill-founded) ცნო. Federal Administrative Court–ის თანახმად, კონვერტირებული პირი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში მხოლოდ მაშინ დადგებოდა საფრთხის წინაშე, თუკი განმცხადებლის მიერ შვეიცარიაში განხორციელებული მოქმედებები იყო იმდენად მკაფიოდ აღსაქმელი, რომ იგი შეცნობადი იქნებოდა შვეიცარიის ფარგლებს გარეთ, წარმოშობის ქვეყანაში, მათ შორის თავშესაფრის მაძიებლის მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისათვის.[53] ხოლო იმ შემთხვევაში თუკი თავშესაფრის მაძიებლის ოჯახის წევრები ან მეგობრები არიან ,,ფანატიკოსი“ მუსლიმები (“fanatic” Muslims), სწორედ მათი საშუალებით შეიძლებოდა პირის რელიგიური კონვერტაციის შესახებ ინფორმაცია მიწოდებოდა ირანის საიდუმლო სამსახურს. თუმცა, განმცხადებლის საქმეში არსებული ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით, თავშესაფრის მაძიებლის რელიგიური კონვერტაციის უტყუარობის (genuine) მიუხედავად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ განმცხადებელს მიმღებ ქვეყანაში (შვეიცარია) თავისი რელიგიური კუთვნილება არ გამოუხატავს იმგვარად, რომ იგი რაიმე ფორმით შეცნობადი გამხდარიყო წარმოშობის ქვეყანისათვის. მაშასადამე, Federal Administrative Court–ის გადაწყვეტილებით, “A”–ს საქმეში არ არსებობდა რაიმე ტიპის საფუძველი ვარაუდისათვის, რომ განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაციის შესახებ ინფორმაციის მიღებას შეძლებდნენ ირანის შესაბამისი სახელმწიფო უწყების წარმომადგენლები (there were no indications that the Iranian authorities had even become aware of his conversion).

თავშესაფრის მაძიებელმა 2016 წელს კვლავ მიმართა შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურს და ამჯერად განაცხადა, რომ შვეიცარიის უცხოელთა შესახებ კანონის 83–ე მუხლის საფუძველზე[54] (დროებითი დაშვება სახელმწიფოს ტერიტორიაზე – temporary admission) არ გაეძევებინათ განმცხადებელი შვეიცარიიდან, ვინაიდან თავშესაფრის მაძიებლის მტკიცებით, ირანის ხელისუფლებას ჰქონდა განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაციის შესახებ ინფორმაცია. თუმცა წინამდებარე განაცხადის შესწავლის შემდეგ შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ განმცხადებელი შვეიცარიაში არ ყოფილა ქრისტიანული თემის ლიდერი, იგი წარმოადგენდა ჩვეულებრივ წევრს (he was only an ordinary member) და შესაბამისად ირანის ხელისუფლებისათვის “A” ინტერესის ობიექტს არ წარმოადგენდა. შესაბამისად, განმცხადებელს ასევე უარი ეთქვა  სახელმწიფოს ტერიტორიაზე დროებით  ყოფნაზე და გაძევების შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერებაზე.

განმცხადებელმა (“A”) შემდგომ უკვე მიმართა ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს და ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის შესახებ კონვენციის მე–2 (სიცოცხლის უფლება) და მე–3 (წამების აკრძალვა) მუხლების საფუძველზე განაცხადა, რომ მისი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნება, რელიგიური კონვერტაციის გამო გამოიწვევდა ზემოთ დასახელებული მუხლების დარღვევას.

ECtHR–მა წინამდებარე საქმესთან დაკავშირებით, განმარტა, რომ სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკით, განმცხადებელი დადგება თუ არა წარმოშობის ქვეყნაში დევნის საფრთხის წინაშე უნდა იქნას შეფასებული განცხადების განხილვისას არსებული გარემოებების (მიმდინარე) და არა მომავალში სავარაუდოდ წარმოშობილი გარემობების საფუძველზე (the question of whether he would face a real risk of persecution upon his return to Iran must be examined in the light of the present-day situation). სასამართლომ განმცხადებლის ინდივიდუალური გარემოებების გათვალისწინებით, შეაფასა ის, თუ რამდენად შეიძლებოდა შვეიცარიაში რელიგიური კონვერტაციის ფაქტი, “A”-ს წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში გამხდარიყო კონვენციის მე–2 და მე–3 მუხლის დარღვევის საფუძველი. სასამართლომ აღნიშნული საქმის განხილვისას განაცხადა, რომ ეს უკანასკნელი (A v. Switzerland) განსხვავდებოდა საქმისგან სახელწოდებით, F.G v. Sweden წინააღმდეგ, რომლის თანახმადაც (F.G v. Sweden), შვედეთის პასუხისმგებელმა უწყებამ არ განიხილა განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაციის ფაქტი, რის გამოც სასამართლომ დაადგინა, რომ განმცხადებლის წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში, ეს უკანასკნელი შესაძლოა გამხდარიყო კონვენციის მე–2 და მე–3 მუხლების დარღვევის მსხვერპლი. მოცემულ შემთხვევაში კი (A v. Switzerland), შვეიცარიის უფლებამოსილმა უწყებამ განმცხადებლის მიმღებ ქვეყანაში რელიგიური კონვერტაცია (sur place conversion) დეტალურად შეისწავლა.

ამასთან, აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ სასამართლოს შეფასებით, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა სანდოდ მიიჩნია განმცხადებლის რელიგიური კონვერტაცია, ხოლო გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ განმცხადებელი არ აკმაყოფილებდა ლტოლვილის სტატუსის მინიჭების საფუძველს, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურის შეფასებით ეყრდნობოდა იმ ფაქტს, რომ “A”-ს მიერ განხორციელებული მოქმედები არ იყო ადვილად (მკაფიოდ) აღქმადი საზოგადოებისათვის და ეს უკანასკნელი წარმოადგენდა ჩვეულებრივ კონვერტირებულ პირს (და არა რელიგიურ ლიდერს, შეკრებების ორგანიზატორს).

აღნიშნული ფაქტების გათვალისწინებით, ECtHR–მა დაადგინა, რომ “A”–ს წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნება არ დაარღვევდა კონვენციის მე–2 და მე–3 მუხლებს.[55]

მნიშვნელოვანი სასამართლო გადაწყვეტილებაა ასევე PS and the Secretary Of State for the Home Department, რომელიც ეხება კონვერტირებული ქრისტიანების საერთაშორისო დაცვას. კერძოდ, აღნიშნული გადაწყვეტილების თანახმად, ჩვეულებრივი კონვერტირებული ქრისტიანები (‘ordinary’ Christians) არ იქცევენ ირანში სახელმწიფო უწყების წარმომადგენელთა ყურადღებას.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ,,ჩვეულებრივი კონვერტირებული ქრისტიანების“ (ordinary’ Christian converts) წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნების შემთხვევაში არსებული რისკი უნდა  შეფასდეს ინდივიდუალურად, საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემობების გათვალისწინებით(must be assessed on a case by case basis). სასამართლო გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ არსებობს ,,შევიწროების“ (harassment) ზოგადი საფრთხე, თუმცა წინამდებარე საფრთხე არ არის სერიოზული სახის. ამასთან, გადაწყვეტილებაში ხაზგასმითაა აღნიშნული, რომ რელიგიური კონვერტაციის მნიშვნელოვანი საფრთხის წარმოშობის შესაძლებლობა დაკავშირებულია არამხოლოდ უბრალოდ კონვერტაციის ანუ რელიგიის შეცვლის ფაქტთან, არამედ სხვა თანმდევ მნიშვნელოვან გარემოებასთან, მაგალითად, კონვერტირებული პირის ეთნოსი, პოლიტიკური აქტივობა და გენდერული იდენტობა. ,,ჩვეულებრივ კონვერტირებულ პირს“  როგორც წესი ირანში შესაძლებლობა აქვს დაკავდეს ქრისტიანული რელიგიის თაყვანისცემით მნიშვნელოვანი პრობლემების წარმოშობის გარეშეც.

წინამდებარე საქმეში (PS and the Secretary Of State for the Home Department), დიდი ბრიტანეთის იმიგრაციისა და თავშესაფრის საკითხთა პალატის უმაღლესმა ტრიბუნლმა (Upper Tribunal – Immigration and Asylum Chamber) განმარტა, რომ ,,ჩვეულებრივი კონვერტირებული პირს შესაძლებლობა აქვს დაბრუნდეს წარმოშობის ქვეყანაში და არ ჰქონდეს დევნის საფრთხის შიში, ამასთან კონვერტირებულ პირს ასევე შესაძლებლობა აქვს ილოცოს და აღასრულოს ქრისტიანული რელიგიისათვის თანმდევი რიტუალები ამ უფლებაში (რელიგიის თავისუფლება) უხეში ჩარევის გარეშე.[56]

 

[1],,საერთაშორისო რელიგიური თავისუფლება, 2018 წლის ანგარიში“, (International Religious Freedom Report for 2017)ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის, დემოკრატიის, ადამიანის უფლებებისა და შრომის საკითხების ბიურო, (United States Department of State • Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor) 2018, გვ.4,ანგარიში სრულად ხელმისაწვდომია შემდეგ ბმულზე:

(ბოლოს ნანახია: 12.04.2020)

[2]იქვე.

[3]იქვე.

[4],,ირანი: კონვერტირებული ქრისტიანები და ,,საოჯახო ტიპის ეკლესიები“ – მასშტაბი და რელიგიური პრაქტიკის განხორციელების გზები“, (Iran: Christian converts and house churches (1) – prevalence and conditions for religious practice),ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo), 2017, 7, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

  (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[5]იქვე.

[6]იქვე, გვ.1

[7]იქვე.

[8]იქვე.

[9],,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“ (Converted Christians in Iran), ფინეთის იმიგრაციის სამსახური, 2015,6 სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2K5j7pH (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[10],,ირანი: კონვერტირებული ქრისტიანები და ,,საოჯახო ტიპის ეკლესიები“ – მასშტაბი და რელიგიური პრაქტიკის განხორციელების გზები“, (Iran: Christian converts and house churches (1) – prevalence and conditions for religious practice), ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo), 2017, 20, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

  (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[11]იქვე.

[12]იქვე, გვ.7

[13]იქვე.

[14]იქვე.

[15],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 7, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[16]იქვე.

[17]იქვე.

[18]იქვე.

[19]იქვე, გვ.8

[20]იქვე.

[21]იქვე.

[22],,ირანი: კონვერტირებული ქრისტიანები და ,,საოჯახო ტიპის ეკლესიები“ – მასშტაბი და რელიგიური პრაქტიკის განხორციელების გზები“, (Iran: Christian converts and house churches (1) – prevalence and conditions for religious practice), ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების ცენტრის (Landinfo), 2017, 26, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

  (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

 

[23]იქვე.

[24]იქვე.

[25]იქვე.

[26]იქვე.

[27]იქვე.

[28]იქვე.

[29],,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“ (Converted Christians in Iran), ფინეთის იმიგრაციის სამსახური, 2015, 7, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:  https://bit.ly/2K5j7pH (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[30]იქვე.

[31]იქვე.

[32],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 30, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[33]Middle East Concern – დაარსდა 1991 წელს, რათა დეტალურად აღეწერა ქრისტიანი ლიდერების მდგომარეობა შუა აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთ აფრიკის რეგიონში. აღნიშნული ორგანიზაცია სხვა ქვეყნებთან ერთად ასევე ფარავს ირანის ტერიტორიასაც.  ორგანიზაციის შესახებ ინფორმაცია ხელმისაწვდომია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://www.meconcern.org/(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 15.04.2020)

[34],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 30, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[35]იქვე.

[36],,ირანი: საოჯახო ტიპის (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“ (IRAN, House Churches and Converts), დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებულ ანგარიში, 2018, 9, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 16.04.2020)

[37]იქვე.

[38]იქვე.

[39],,კონვერტირებულიქრისტიანებიირანში (Update on the Situation for Christian Converts in Iran), დანიის იმიგრაციის სამსახური (Danish Immigration Service), 2014, 15, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 16.04.2020)

[40],,ირანი: ქრისტიანები და კონვერტირებული ქრისტიანები“ (CountryPolicy and InformationNoteIran: Christians and Christianconverts), დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინსიტრო, 2020, 31, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://bit.ly/2vJRYVN (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[41],,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“ (DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT, IRAN), ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT), 2018, 10, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 19.04.2020)

[42]იქვე.

[43]იქვე.

[44]იქვე.

[45],,კონვერტირებული ქრისტიანები ირანში“ (Converted Christians in Iran), ფინეთის იმიგრაციის სამსახური, 2015, 12, სრულად კვლევის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:https://bit.ly/2K5j7pH (უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 13.04.2020)

[46],,ირანი: საოჯახო ტიპის (არაოფიციალური) ეკლესიები და რელიგიური კონვერტაცია“ (IRAN, House Churches and Converts), დანიის იმიგრაციის სამსახურისა (Danish Immigration Service) და დანიის ლტოლვილთა საბჭოს (Danish Refugee Council) მიერ ერთობლივად მომზადებულ ანგარიში, 2018, 9, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 16.04.2020)

[47]იქვე.

[48]იქვე.

[49],,ირანი, სახელმწიფოს შესახებ ინფორმაცია“ (DFAT COUNTRY INFORMATION REPORT, IRAN), ავსტრალიის საგარეო ურთიერთობებისა და ვაჭრობის საკითხთა დეპარტამენტის (Department of Foreign Affairs and Trade – DFAT), 2018, 10, სრულად ანგარიშის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 19.04.2020)

[50]იქვე.

[51]იქვე.

[52]იქვე.

[53]It considered that a person could only face a real risk of ill-treatment upon return to Iran if that person’s Christian faith had been manifested in Switzerland in such a way as to make it visible to the outside and if it could be assumed that his or her family and acquaintances in Iran would learn about that active manifestation of faith, even if it was short of proselytising.

[54]შვეიცარიის უცხოელთა შესახებ კანონის 83–ე მუხლის (დროებითი დაშვების შესახებ გადაწყვეტილება) 1–ლი პუნქტი ,,იმ შემთხვევაში, თუკი ქვეყნიდან გაძევება შეუძლებელია ან არა არის ნებადართული ან არარაციონალურია, შვეიცარიის საიმიგრაციო სამსახურმა უნდა გამოსცეს დროებით ტერიტორიაზე ყოფნის შესახებ გადაწყვეტილება“. სრულად კანონის ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 18.04.2020)

[55]A v. Switzerland, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, 2017, სრულად სასამარტლო გადაწვეტილების ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისაამართზე:

(უკანასკნელი წვდომის თარიღი: 18.04.2020)

[56]PS and the Secretary Of State for the Home Department, დიდი ბრიტანეთის იმიგრაციისა და თავშესაფრის პალატის უმაღლესმა ტრიბუნლმა (Upper Tribunal – Immigration and Asylum Chamber), სრულად გადაწყვეტილების ნახვა შესაძლებელია შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე: https://www.bailii.org/uk/cases/UKUT/IAC/2020/46.html 9უკანაკსნელი წვდომის თარიღი: 19.04.2020)