რუსეთი. საპატიმრო დაწესებულებებში არსებული ვითარება. ივნისი, 2019

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში რუსეთის ფედერაციის შესახებ წერს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუციით აკრძალულია წამება და ძალადობა აღიარებითი ჩვენების მისაღებად, ბევრი სანდო წყარო ამტკიცებს, რომ სამართალდამცველები მსგავს ქმედებებში ჩართულნი არიან და ხელისუფლება მხოლოდ ცალკეულ შემთხვევებში აგებინებს პასუხს დამნაშავეებს.

პოლიციელების მხრიდან დაკავებულებზე ფიზიკური ძალადობის შესახებ სისტემატურად ვრცელდება ინფორმაცია და მსგავს ქმედებებს ძირითადად ადგილი აქვს დაკავების პირველ დღეებში წინასწარი დაკავების იზოლატორებში. ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფები და ყოფილი პოლიციები აცხადებენ, რომ ძირითადად გამოიყენება ელექტროშოკი, მხუთავი აირი, გაჭიმვა ან ხდება ზეწოლა სახსრებსა და მყესებზე, რადგან ასეთი მეთოდი ნაკლებად ტოვებს ხილულ კვალს. აღნიშნული სახის პრობლემა განსაკუთრებით აქტიურად დგას ჩრდილოეთ კავკასიაში.

მრავლად ვრცელდება ინფორმაცია უსაფრთხოების ფედერალური სამსახურის მხრიდან წამების გამოყენების შესახებ ახალგაზრდა ანარქისტი და ანტიფაშისტი აქტივისტების წინააღმდეგ, რომელთაც ედავებიან სხვადასხვა სახის ტერორისტულ და ექსტრემისტულ შემთხვევებში ჩართულობას. აღიარებითი ჩვენების მისაღებად, სავარაუდოდ, წამება (ცემა და ელექტროშოკი) გამოიყენეს აქამდე უცნობი ორგანიზაციების „ქსელის“ და „ახალი დიდების“ წევრების წინააღმდეგ.

მრავლად ვრცელდება ინფორმაცია ეჭვმიტანილებზე ზეწოლის მიზნით, მათი ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში 30 დღით ან მეტი ვადით დაკავების და მათი დასჯის მეთოდად ფსიქიატრიულ დაწესებაში გამწესების შესახებ.

ციხეებსა და დაკავების ცენტრებში არსებული პირობები განსხვავებულია, მაგრამ ხშირად მძიმე და სიცოცხლისთვის საშიშია. გადატვირთულობა, ბადრაგისა და პატიმრების მხრიდან ძალადობა, ჯანდაცვაზე შეზღუდული წვდომა, საკვების დეფიციტი და არასათანადო სანიტარული მდგომარეობა გავრცელებულია ციხეებში, კოლონიებსა და სხვა დაკავების დაწესებულებებში.

ციხეების გადატვირთულობა კვლავ სერიოზული პრობლემაა. მიუხედავად იმისა, რომ სისხლის სამართლის კოდექსი მოითხოვს ქალთა და მამაკაცთა, არასრულწლოვანთა და ზრდასრულთა, წინასწარ პატიმრობაში მყოფთა და მსჯავრდებულთა განცალკევებას სხვადასხვა ბლოკებში, ყველა საპატიმრო დაწესებულება არ იცავს აღნიშნულ წესს. არასამთავრობო ორგანიზაცია სასჯელაღსრულების საერთაშორისო რეფორმა ამტკიცებს, რომ ქალთა საპატიმრო დაწესებულებებში, ზოგადად, უკეთესი პირობებია, ვიდრე მამაკაცთა ციხეებში, თუმცა ქალთა საპატიმროებშიც პირობები სტანდარტზე დაბალია.

ბადრაგის მხრიდან ფიზიკური ძალადობა სისტემურია. მედია საშუალებამ „ნოვაია გაზეტა“ 2018 წლის 20 ივლისს გამოაქვეყნა ვიდეო, რომელიც არასამთავრობო ორგანიზაცია „საჯარო ვერდიქტმა“ გაავრცელა. ვიდეოში ჩანს, 2017 წლის ივნისში, იაროსლავის ოლქის ციხეში „IK-1“ 17 ბადრაგი როგორ აწამებს პატიმარ ევგენი მაკაროვს. მინიმუმ 11 თანამშრომელი და ასევე, გამომძიებელი, რომელმაც სათანადო რეაგირება არ მოახდინა საჩივარზე, ასევე 5 პატიმარი დააპატიმრეს მაკაროვის წინააღმდეგ ძალადობის გამო. 24 ივლისს მაკაროვის ადვოკატმა ირინა ბირიუკოვამ, მას შემდეგ რაც სიკვდილის მუქარები მიიღო, ქვეყანა დატოვა, თუმცა მოგვიანებით ის სამშობლოში დაბრუნდა. ვიდეოს გამოქვეყნების დროს, მაკაროვი გადაყვანილი იყო იაროსლავი ოლქის ციხეში „IK-8“, სადაც, მისი მტკიცებით, მას ციხის პერსონალი სხვადასხვა მიზეზების გამო მძიმედ ცემდა. 19 სექტემბერს საგამოძიებო კომიტეტმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მაკაროვის „IK-8“ ციხეში ცემის ფაქტზე გამოძიება დაიწყო. 1-ელ ოქტომბერს მაკაროვი ციხიდან გაათავისუფლეს. მაკაროვის საქმეს ფართო გამოხმაურება მოჰყვა და ბევრ მსგავს ფაქტთან დაკავშირებით (პატიმრების წამება) ციხის პერსონალის წინააღმდეგ სისხლის სამართლებრივი დევნა დაიწყო.

პატიმრების მხრიდან პატიმრებზე ძალადობა ასევე წარმოადგენს პრობლემას. 2018 წლის 5 ივლისს, მაგალითად, უკრაინელი პატიმარი სამედიცინო დაწესებულებაში ფეხების მოტეხილობითა და სისხლჩაქცევებით გადაიყვანეს. მისი ადვოკატის მტკიცებით, პავლო ჰრიბი როსტოვი დონზეში გადაყვანის დროს პატიმრებმა ცემეს.

გასული წლის განმავლობაში, ასევე, ვრცელდებოდა ინფორმაცია ციხის ადმინისტრაციის მიერ პატიმრების წინააღმდეგ ძალადობის ჩადენისთვის პატიმრების გამოყენების შესახებ. პირველ აგვისტოს, ვლადიმირში, ორი პატიმარი და 6 თანამშრომელი წამებისთვის გაასამართლეს, მას შემდეგ, რაც წინასწარი დაკავების დაწესებულებაში წამებისთვის განკუთვნილი პალატა აღმოაჩინეს. სასამართლო გადაწყვეტილებაში ნათქვამი იყო, რომ წინასწარი დაკავების იზოლატორში პატიმრებს ამყოფებდნენ ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობის გამოსაყენებლად, რათა სხვა პატიმრებს მოეხდინათ თვით-ინკრიმინირება.

გადატვირთულობის დონე, კვების, ვენტილაციის, გათბობისა და სანიტარული სტანდარტები სხვადასხვა დაწესებულებაში სხვადასხვაგვარია, თუმცა, ზოგადად, ცუდია. არასამთავრობო ორგანიზაციები საუბრობენ გადაადგილებისა და ვარჯიშის მინიმალურ შესაძლებლობებზე. სასმელი წყალი ხანდახან ნორმირებულია და საკვების ხარისხი დაბალია. ბევრი პატიმარი დამოკიდებულია ოჯახისგან ან არასამთავრობო სექტორისგან მიწოდებულ საკვებზე. ხარისხიან ჯანდაცვაზე წვდომა კვლავ პრობლემაა.

2017 წლის ანგარიშში „Amnesty International“ წერს, რომ ქვეყნის საპატიმრო ტრანსპორტირების პრაქტიკა „გულაგების ეპოქის მემკვიდრეობაა“. პატიმრები კვირების მანძილზე გადაყავთ ვიწრო მატარებლებით, სადაც არაა ვენტილაცია, ბუნებრივი სინათლე, შეზღუდულია წყალი და საპირფარეშოებზე წვდომა.

არასამთავრობო სექტორი ამტკიცებს, რომ აივ ინფექციის მქონე პატიმრებს არ უწევენ ადექვატურ მკურნალობას.

გავრცელებული ცნობებით, პოლიტიკური ნიშნით დაპატიმრებულებს ამყოფებენ განსაკუთრებით მძიმე საპატიმრო პირობებში და ისინი არიან ისეთი სადამსჯელო ქმედებების ობიექტები, როგორიცაა სამარტოო საკანში ან ფსიქიატრიულ განყოფილებაში გამწესება. 2018 წლის 21 სექტემბერს უკრაინელი პატიმარი ოლექსანდერ კოლჩენკო სამი დღის განმავლობაში სამარტოო საკანში გაამწესეს. მისი ადვოკატის მტკიცებით, აღნიშნული სადამსჯელო ღონისძიება დაკავშირებული იყო პატიმრის თხოვნასთან, რომ იგი უკრაინის კონსულს მოენახულებინა.

მსჯავრდებულებს და წინასწარ პატიმრობაში მყოფ პირებს აქვთ ვიზიტორების მიღება უფლება, თუმცა მათი ეს უფლება სხვადასხვა გარემოებების გამო შეიძლება შეიზღუდოს ციხის ადმინისტრაციის მიერ. კანონით, შედარებით მძიმე სასჯელის მქონე პატიმრებს აქვთ ნაკლები დრო ვიზიტორებისთვის, მოსამართლეს, კონკრეტულ შემთხვევაში, შეუძლია პატიმარს ვიზიტები აუკრძალოს. ციხის ადმინისტრაციამ, ასევე, შეიძლება ვიზიტი არ დაუშვას უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული რისკების მიზეზით.

მიუხედავად იმისა, რომ პატიმრებს საჩივრების წარდგენის უფლება აქვთ როგორც საჯარო ზედამხედველობის კომისიაში, ასევე ადამიანის უფლებათა ომბუდსმენის ოფისში, ისინი ერიდებიან აღნიშნული უფლების გამოყენებას, რადგან ეშინიათ შემდგომი რეპრესიების. ციხის რეფორმის აქტივისტების მტკიცებით, მხოლოდ ის პატიმრები, ვინც მიიჩნევს, რომ სხვა გზა აღარ აქვთ, რისკავენ საჩივრების დაწერას. საჩივრები, რომლებიც საჯარო ზედამხედველობის კომისიამდე აღწევს, როგორც წესი, ფოკუსირებულია მცირე პირადი ხასიათის თხოვნებზე.

არასამთავრობო სექტორის ინფორმაციით, ბევრი პატიმარი, რომელთაც წამების შესახებ განაცხადეს, მოგვიანებით, ცრუ ბრალდებაში დაადანაშაულეს, რაც ხშირად სასჯელის დამატებით დასრულდა. 2018 წლის 11 იანვარს კიროვის ოლქის საგამოძიებო კომიტეტმა ცრუ ბრალდების მუხლით საქმე აღძრა ერთერთი პატიმრის წინააღმდეგ, რომელიც ამტკიცებდა, რომ იგი აწამეს (ცემა და ელექტროშოკი) საპატიმრო დაწესებულებაში „IK-1“. მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, აღნიშნულ საპატიმროში ეს იყო მეორე შემთხვევა, როდესაც პატიმარმა დაწესებულების წინააღმდეგ წამების გამო საჩივარი შეიტანა.

ხელისუფლება ნებას რთავს საჯარო ზედამხედველობის კომისიის რეგულარულად მოინახულოს საპატიმრო დაწესებულებები და შეამოწმოს იქ არსებული პირობები. ოფიციალური ინფორმაციით, კომისიის 1154 წევრმა ვიზიტები განახორციელა 81 რეგიონში. ადამიანის უფლებათა აქტივისტები აცხადებენ, რომ კომისიის ბევრი წევრი ახლო კავშირშია ხელისუფლებასთან და მათ შორის არიან ისეთებიც, ვინც წარსულში სამართალდამცავ ორგანოებში მუშაობდა.

2018 წლის 19 ივლისს მიღებული კანონის თანახმად, საჯარო ზედამხედველობის კომისიის წევრებს უფლება აქვთ, პატიმრების თანხმობის საფუძველზე, აწარმოონ პატიმრების ფოტო და ვიდეო გადაღება. კომისიის წევრებს, ასევე, უფლება აქვთ აიღონ ჰაერის სინჯები და აწარმოონ სხვა გარემოსდაცვითი ინსპექტირება; ასევე, შეისწავლონ უსაფრთხოების და ფსიქიატრიულ დაწესებულებაზე წვდომის შესაძლებლობები.

ხელისუფლება ნებას რთავს წამების პრევენციის კომიტეტს, მოინახულონ ციხეები, თუმცა არ თანხმდება კომიტეტის მიერ ანგარიშის გამოქვეყნებას. უკანასკნელად კომიტეტმა ანგარიში 2013 წელს გამოაქვეყნა (ვიზიტი განხორციელდა 2012 წელს).[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2019 წლის ანგარიშში რუსეთის შესახებ წერს, რომ პოლიციის მხრიდან ძალის გადამეტება ფართოდაა გავრცელებული და სამართალდამცველები იყენებენ ელექტროშოკს და გაჭიმვას, რადგან ასეთი მეთოდი ნაკლებად ტოვებს ხილულ კვალს. ციხეები გადატვირთულია და დგას სანიტარიის პრობლემა; პატიმრებს არ აქვთ სათანადო წვდომა ჯანდაცვაზე და ბადრაგის მხრიდან შევიწროვების ობიექტები არიან. 2018 წლის აგვისტოში მედიაში გავრცელდა ვიდეო, სადაც ჩანს, ბადრაგი ორგანიზებულად როგორ ცემს პატიმარს იაროსლავლის ციხეში. ხელისუფლებამ, სახალხო გამოძახილის შემდეგ, დააპატიმრა 12 ბადრაგი. გასული წლის დეკემბერში, არასამთავრობო სექტორი კვლავ საუბრობდა ამავე რეგიონის სხვა ციხეში არსებულ სისტემატურ ძალადობაზე.[2]

2018 წლის აგვისტოში მედია საშუალებაში „მედუზა“ გავრცელდა ინფორმაცია 2018 წლის განმავლობაში წამების საჯაროდ გახმაურებული 50-ზე მეტი შემთხვევის შესახებ. დამნაშავეებს შორის იყვნენ პოლიციელები, გამომძიებლები, უსაფრთხოების აგენტები და პენიტენციური სისტემის თანამშრომლები. ხელისუფლებამ მხოლოდ რამდენიმე შემთხვევაზე დაიწყო გამოძიება და მხოლოდ ერთი საქმე მივიდა სასმართლომდე.[3]

[1] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Russia, 13 March 2019

 (accessed on 21 June 2019)

[2] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Russia, 4 February 2019

 (accessed on 21 June 2019)

[3] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Russia, 17 January 2019

 (accessed on 21 June 2019)

რუსეთი. ისლამური განათლების საზღვარგარეთ მისაღებად წასული კავკასიელები. მარტი, 2019

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Jamestown Foundation“ 2014 წლის 22 სექტემბერს წერდა, რომ იანვარში დაღესტნის გუბერნატორი რამაზან აბდულატიპოვი ეწვია უნტსუკულის რაიონს, საიდანაც სოფლის დაახლოებით 100 ახალგაზრდა სწავლობდა სხვადასხვა ისლამურ ინსტიტუტში საზღვარგარეთ. აბდულატიპოვმა სოფლის მოსახლეობა გააფრთხილა, რომ ისინი ერთად უნდა დაბრუნებულიყვნენ უკან ან მათ ემუქრებოდათ ექსტრემისტთა სიაში ავტომატური მოხვედრა. თავის ნეგატიურ დამოკიდებულებას საზღვარგარეთ ისლამის სწავლების იმართ ის ასე ხსნიდა: „ჩვენ ისლამი არაბული ქვეყნებისგან მივიღეთ, მაგრამ დღევანდელი ისლამური სამყარო, განსაკუთრებით კი არაბული, ექსტრემისტული ძალების გავლენის ქვეშაა; ამიტომ ჩვენ ძალიან დიდი სიფრთხილით უნდა მოვეკიდოთ ჩვენს კონტაქტებს“.[1]

იგივე წყარო 2014 წლის 21 ოქტომბერს წერდა, რომ ბევრი ოფიციალური პირი ხელისუფლებისთვის მისაღებ მუსლიმურ ორგანიზაციებში ისლამური განათლების ნაკლებობას განიცდის და მუდმივად უჭირთ ახალგაზრდა თაობის წინააღმდეგ, ვისაც მითითებები აქვთ მიღებული საზღვარგარეთის ისლამური ინსტიტუტებიდან. 2013 წელს დაღესტნის გუბერნატორმა, რამაზან აბდულატიპოვმა წარმოადგინა რესპუბლიკაში ისლამის მქადაგებლების მრავალფეროვნების დაძლევის საკუთარი გზა; მან გამოაცხადა, რომ ყველა, ვინც საზღვარგარეთ სწავლობდა ისლამს, უნდა დაბრუნებულიყო დაღესტანში ან ავტომატურად მოხვდებოდა მებრძოლი ბოევიკების სიაში. მაშინ ექსპერტებმა განმარტეს, რომ აბდულატიპოვის ხედვა რეალურად არაფერს ახალს არ გულისხმობდა, რადგან ხალხი, ვინც ისლამურ განათლებას იღებდა საზღვარგარეთ, უკვე საკმაო ხანი იყო, რაც ნებისმიერ შემთხვევაში, ავტომატურად ხვდებოდა პოლიციის მონაცემთა ბაზაში.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Jamestown Foundation“ 2015 წლის 7 მაისს გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში წერდა, რომ დაღესტნის ხელისუფლება შეშფოთებული იყო იმ ფაქტით, რომ მიუხედავად რესპუბლიკაში არსებული ბევრი ისლამური ინსტიტუციისა, იზრდებოდა ახალგაზრდა დაღესტნელების რაოდენობა, ვინც მიდიოდა საზღვარგარეთ სასწავლებლად, მაგალითად საუდის არაბეთისა და ეგვიპტის ისლამურ ინსტიტუტებში. ისინი, ვინც საზღვარგარეთ სწავლობდა, მოგვიანებით, ხშირად უერთდებოდა მეომრებს სირიასა და ერაყში. დაღესტნის ხელისუფლება მოუწოდებდა თავის ახლო აღმოსავლეთში მყოფ სტუდენტებს, დაბრუნებულიყვნენ რესპუბლიკაში.

ამავე ინფორმაციაში წყარო წერდა, რომ ოფიციალურ მოსკოვს არ სურს ბევრი ისლამური საგანმანათლებლო დაწესებულების არსებობა ქვეყანაში; კრემლის სურვილია, ჰქონდეს მხოლოდ ორი ასეთი სასწავლებელი ჩრდილოეთ კავკასიაში და ამავდროულად, მას სურს ისლამური განათლების მისაღებად სტუდენტების საზღვარგარეთ წასვლა შეზღუდოს. რუსეთის მთავრობას სურს, ყველაფერი იყოს ისე, როგორც იყო საბჭოთა რეჟიმის დროს, როდესაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით იყო ერთი ისლამური ინსტიტუტი და მისი სასწავლო გეგმა მზადდებოდა კრემლში. თუმცა, საბჭოთა მოდელთან დაბრუნება წამოწევს იმ პრობლემებს, რომელთაც წარსულში მუსლიმთა რადიკალიზაციას შეუწყო ხელი, მათ შორის ისეთ რეგიონებში, რომლებიც სუფისტებით დომინანტურად მოიაზრებოდა.[3]

„საერთაშორისო და სტრატეგიული სწავლებების ცენტრი“ 2018 წლის პირველ ივნისს გამოქვეყნებულ კვლევაში რუსეთში რელიგიისა და ძალადობის შესახებ წერს, რომ 2014 წელს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა ხელი მოაწერა „რუსეთის ფედერაციაში ექსტრემიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის“ 2015-2025 წლების სტრატეგიას. აღნიშნულ სტრატეგიაში მხოლოდ ორი ჩანაწერი ეხება რელიგიურ სფეროს უშუალოდ; ესენია: რუსეთის იმ მოქალაქეების კონტროლი, რომლებიც დატოვებენ ქვეყანას რელიგიური განათლების საზღვარგარეთ მისაღებად (აქტივობა არ გულისხმობს რუსეთის მოქალაქეებისთვის საზღვარგარეთ რელიგიური განათლების აკრძალვას); და იმ რელიგიური ორგანიზაციების მხარდაჭერა, ვისაც სურვილი აქვს ებრძოლოს ექსტრემიზმს.[4]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „ფორუმი 18“ 2018 წლის 8 ივნისს წერდა, რომ დაღესტანის სასამართლომ რვა წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა ილგარ ალიევს რელიგიური სწავლების მიზნით სხვა პირებთან შეხვედრის გამო; ასევე, მას ორი წლით აეკრძალა შეხვედრები მუსლიმი თეოლოგის საიდ ნურსის ნაწერების შესწავლისთვის. ანალოგიურად, კრასნოიარსკის სასამართლომ კიდევ ერთი მუსლიმი ალექსეი დედკოვი 6 თვის საშუალო შემოსავლის ოდენობით დააჯარიმა.[5]

ბრემენის უნივერსიტეტის მიერ 2018 წლის 17 დეკემბერს მომზადებულ „რუსეთის ანალიტიკურ დაიჯესტში“ წერია, რომ სახელმწიფო სააგენტომ „როსსოტრუდნიჩესტვო“, რომელიც პასუხისმგებელია საზღვარგარეთ მცხოვრებ რუსეთის მოქალაქეებზე, წამოიწყო კამპანია სახელწოდებით „მივესალმებით დაბრუნებას (Highly Likely Welcome Back)“; აღნიშნული კამპანიის ფარგლებში სააგენტო სამშობლოში იწვევდა რუს სტუდენტებს უცხოეთის უნივერსიტეტებიდან, რათა დაეცვა ისინი „რუსოფობიური განწყობების“ ნეგატიური გავლენებისგან.[6]

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის ცენტრი „ლანდინფო“ 2019 წლის 14 თებერვალს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ჩრდილოეთ კავკასიის შესახებ წერს, რომ უცნობია ზუსტი რაოდენობა თუ რამდენმა პირმა დატოვა ჩრდილოეთ კავკასია „ისლამური სახელმწიფოს“ ან სხვა შეიარაღებული დაჯგუფების შემადგენლობაში საბრძოლველად ერაყსა და სირიაში. თუმცა, წყაროები თანხმდებიან, რომ მათი რაოდენობა მაღალია. გადინება ხდებოდა დაღესტნიდან, ჩეჩნეთიდან, ყაბარდინო-ბალყარეთიდან და ინგუშეთიდან; მათ შორის ყველაზე დიდი მაჩვენებლით ხასიათდებოდა დაღესტანი. გადინების პიკი იყო 2013 წელს და მას შემდეგ ნელ-ნელა იკლო. ანგარიშის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ამჟამად, ნაკლებად ტოვებს ვინმე ჩრდილოეთ კავკასიას სირიასა თუ ერაყში საბრძოლველად.

დღესდღეობით ძალიან ცოტა მებრძოლი ბრუნდება რუსეთში. დაბრუნებულთა შორის ძალიან ცოტა ერთვება საბრძოლო აქტივობებში. დაბრუნებისთანავე, უცხოეთში მებრძოლები ხდებიან რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსით დევნის ობიექტები. ამასთან, ძალიან ცოტა დაისაჯა იმის გამო, რომ გეგმავდა საზღვარგარეთ საბრძოლველად წასვლას. ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეთაურის რამზან კადიროვის ლიდერობით ქალთა და ბავშვთა ჯგუფი დაბრუნდა რუსეთში. ჩეჩნეთში, ქალები, ძირითადად, არ დაუპატიმრებიათ მაშინ, როდესაც დაღესტანში რამდენიმე მათგანი დააპატიმრეს. „ისლამური სახელმწიფოს“ სავარაუდო წევრთა და მხარდამჭერთა ოჯახის წევრები ჩეჩნეთში აღიქმებიან მათი ნათესავების ქმედებებზე პასუხისმგებლებად და არიან სხვადასხვა სახის შევიწროვების, დამცირებისა და ხანდახან დაკავების ობიექტები.[7]

თავშესაფრის მაძიებელ პირთა წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილება, რუსეთის სამართალდამცავი ორგანოების მხრიდან სირიის ომში მონაწილეობის ბრალდებების საკითხზე იმ ჩრდილო კავკასიელების წინააღმდეგ, რომლებიც ეგვიპტეში ან სხვა მუსლიმურ ქვეყნებში  წავიდნენ სასწავლებლად, ესაუბრა საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდის ჩრდილოეთ კავკასიის საკითხების მკვლევარს ალექსანდრე კვახაძეს. მისი ინფორმაციით, რუსეთის ხელისუფლება აქტიურად აკვირდება მათ, ვინც სასწავლებლად მუსლიმურ ქვეყნებში მიდის. მისი თქმით, როდესაც ეს ხალხი სამშობლოში ბრუნდება, ხელისუფლება მათ სთავაზობს დასაქმებას ხელისუფლებისთვის სასურველ, ძირითადად სახელმწიფო რელიგიურ ინსტიტუტებში. იმ შემთხვევაში თუ პირი უარს იტყვის შეთავაზებულ ადგილას დასაქმებაზე და რელიგიურ აქტივობებში ჩაერთვება დამოუკიდებლად, ამ შემთხვევაში ხელისუფლება მათ გარკვეულ პრობლემებს უქმნის.[8]

შეჯამება

თავშესაფრის მაძიებელ პირთა წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის მოპოვების განყოფილების მიერ შესწავლილი წყაროები მოწმობს, რომ რუსეთის და მისი სუბიექტების ხელისუფლებები განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ რელიგიური ექსტრემიზმის საკითხებს და მკაცრად აკონტროლებენ სიტუაციას აღნიშნული მიმართულებით. 2013 – 2015 წლებში, როდესაც ერაყსა და სირიაში შეიარაღებული კონფლიქტი პიკში იყო, ჩრდილოეთ კავკასიიდან მებრძოლთა გადინების მაჩვენებელი იყო მაღალი; შესაბამისად, იმ დროს ხელისუფლება უფრო აქტიურ და მკაცრ ნაბიჯებს დგამდა საზღვარგარეთ ისლამური განათლების მისაღებად წასვლის წინააღმდეგ. იმ სტუდენტები, რომლებიც საზღვარგარეთ წავიდოდნენ სასწავლებლად, ავტომატურ რეჟიმში ხვდებოდნენ პოლიციის მონაცემთა ბაზაში; ხოლო მათ, ვინც არ დაბრუნდებოდა, მოიაზრებდნენ ექსტრემისტებად ან ბოევიკ მებრძოლებად.

როდესაც სირიასა და ერაყში მებრძოლების გადინებამ იკლო, ხელისუფლების მხრიდანაც შერბილდა ტონი; 2015 – 2025 წლების „რუსეთის ფედერაციაში ექსტრემიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის“ სტრატეგიაში ჩაიწერა, რომ უნდა მოხდეს საზღვარგარეთ რელიგიური განათლების მისაღებად წასული რუსეთის მოქალაქეების კონტროლი; თუმცა დოკუმენტში არ არის საუბარი, საზღვარგარეთ ისლამური განათლების მიღების აკრძალვაზე. მიუხედავად ამისა, წყაროები მოწმობენ, რომ ხელისუფლების პოზიცია ქვეყანაში რელიგიური ექსტრემიზმის და ისლამური განათლების მიმართ არ შეცვლილა. 2018 წელსაც ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებში სჯიდნენ ახალგაზრდებს ისეთი რელიგიური სწავლულების ნაშრომების გაცნობისთვის, რომლებიც მიუღებელია ხელისუფლებისთვის.

შესწავლილი წყაროები არ საუბრობდნენ უკანასკნელ წლებში რუსეთის სამართალდამცავი ორგანოების მხრიდან იმ ჩრდილო კავკასიელების წინააღმდეგ, რომლებიც ეგვიპტეში ან სხვა მუსლიმურ ქვეყნებში წავიდნენ სასწავლებლად, ავტომატურ რეჟიმში სირიის ომში მონაწილეობის ბრალდების წაყენების შესახებ. თუმცა საკითხის მკვლევარების ინფორმაციით, რუსეთის ხელისუფლება აქტიურად აკვირდება მათ, ვინც სასწავლებლად მუსლიმურ ქვეყნებში მიდის. როდესაც ეს ხალხი სამშობლოში ბრუნდება, ხელისუფლება მათ სთავაზობს დასაქმებას ხელისუფლებისთვის სასურველ, ძირითადად სახელმწიფო რელიგიურ ინსტიტუტებში. იმ შემთხვევაში თუ პირი უარს იტყვის შეთავაზებულ ადგილას დასაქმებაზე და რელიგიურ აქტივობებში ჩაერთვება დამოუკიდებლად, ხელისუფლება მათ გარკვეულ პრობლემებს უქმნის.

[1] Jamestown Foundation: Dagestani Authorities Struggle to Install Social Order in Republic; Eurasia Daily Monitor Volume: 11 Issue: 166, 22 September 2014

 (accessed on 1 March 2019)

[2] Jamestown Foundation: Lack of Conflict Resolution Mechanisms and State Interference in Religion Seen as Destabilizing Dagestan; Eurasia Daily Monitor Volume: 11 Issue: 186, 21 October 2014

 (accessed on 1 March 2019)

[3] Jamestown Foundation: Who Is Training Dagestan’s Future Islamic Scholars? Eurasia Daily Monitor Volume: 12 Issue: 86, 7 May 2015

 (accessed on 1 March 2019)

[4] CSIS – Center for Strategic and International Studies: Religion and Violence in Russia; Context, Manifestations, and Policy, 1 June 2018

(accessed on 1 March 2019)

[5] Forum 18: Russia: Longest known prison term for religious study, 8 June 2018

 (accessed on 1 March 2019)

[6] Universität Bremen – Forschungsstelle Osteuropa: Russian Analytical Digest Nr. 229, 17 December 2018

 (accessed on 1 March 2019)

[7] Landinfo – Norwegian Country of Origin Information Centre: Nord-Kaukasus: Fremmedkrigere og IS-sympatisører – omfang, rekruttering og myndighetsreaksjoner, 14 February 2019

 (accessed on 1 March 2019)

[8] საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდის ჩრდილოეთ კავკასიის საკითხების მკვლევარი ალექსანდრე კვახაძე; სატელეფონო საუბარი შედგა 2019 წლის 15 თებერვალს;

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 თებერვალი, 2019

ვითარება ავღანეთში – ჰელმანდის პროვინციის სამხრეთ ნაწილში ავია იერიშებს მსხვერპლი მოჰყვა. დაიღუპა 21 მშვიდობიანი მოქალაქე, მათ შორის და ქალები და ბავშვებიც. თავდამსხმელებმა იერიში მიიტანეს საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზეც, რის შემდეგაც ხელში ჩაიგდეს იარაღი და სატრანსპორტო საშუალებები.[1]

ავღანეთის პრეზიდენტმა „თალიბანს“ ოფისის გახსნა შესთავაზა. აშრაფ ღანის თქმით, ის მზადაა, მათ ოფისი ქაბულშიც კი გაუხსნას. მოძრაობამ შემოთავაზებაზე უარი თქვა. „თალიბანი“ ქაბულს დოჰას ამჯობინებს.[2]

სარი-პულის პროვინციაში „თალიბანის“ თავდასხმას 8 პოლიციელი ემსხვერპლა, 4 კი დაიჭრა. შემთხვევა საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე მოხდა.[3]

რუსეთში საპროტესტო აქციები დაკავებებით დასრულდა – საპროტესტო აქციები მოსკოვსა და რუსეთის სხვა ქალაქებში აქტივისტების დაკავებებით დასრულდა. პოლიციამ დედაქალაქის ცენტრში რამდენიმე დემონსტრანტი დააკავა. სამართალდამცველების თქმით, მანიფესტაცია მერიასთან შეთანხმებული არ იყო. მიტინგი ქალი პოლიტიკური პატიმრების მხარდასაჭერად გაიმართა. მანიფესტანტები ორგანიზაცია „ღია რუსეთის“ აქტივისტის ანასტასია შევჩენკოს გათავისუფლების მოთხოვნით გავიდნენ ქუჩებში. მიტინგის მონაწილეები ამბობდნენ, რომ შევჩენკოს პატიმრობა რუსეთის მთავრობის წევრების მოთხოვნით შეეფარდა. უფლებადამცველების თქმით, ორგანიზაცია „ღია რუსეთის“ ხელმძღვანელის დისკრიმინაცია მისი პოლიტიკური პოზიციის გამო ხდება.[4]

თურქეთში გიულენთან დაკავშირებული 1 112 ადამიანის დაკავების ორდერი გაიცა – გამოძიება 2010 წელს ინსპექტორების გამოცდის საქმეს უკავშირდება. ქვეყნის უსაფრთხოების ძალები ანტიტერორისტულ ოპერაციას თურქეთის 76 პროვინციაში ატარებენ.[5]

ირანში გუშაგთა კორპუსზე თავდასხმას მსხვერპლი მოჰყვა – უკანასკნელი მონაცემებით 41 ადამიანი დაიღუპა. დაღუპულთა შორის მშვიდობიანი მოქალაქეებიც არიან. ავტობუსი, რომელშიც ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის ჯარისკაცები ისხდნენ, თვითმკვლელმა ტერორისტმა ააფეთქა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა სუნიტურმა რადიკალურმა დაჯგუფებამ „ჯაიშ ალ-ადიმ“ (სამართლის არმია) აიღო.[6]

„ისლამური სახელმწიფო“ აღარ არსებობს – 13 თებერვალს, სირიის ქალაქ ბაგუზაში ამერიკულ ძალას „ისლამური სახელმწიფოს“ 200-მდე ტერორისტი დანებდა. კიდევ ასობით (ძირითადად უცხოელები) პირი ქალაქის ცენტრში ალყაშია მოქცეული. ისინი ქალაქის დაახლოებით ერთ კვადრატული კილომეტრზე არიან განლაგებულნი. ეს არის ის ტერიტორია, რაც „ისლამური სახელმწიფოსგან“ დარჩა. ორგანიზაციის აქტიურობის პიკში, 2015 წელს ამ ტერიტორიაზე დაახლოებით 8-10 მილიონი ადამიანი ცხოვრობდა, ხოლო მათი „არმია“ რამდენიმე ათასობით ტერორისტს ითვლიდა.

„ისლამური სახელმწიფოს“ დამარცხებაში მთავარი წვლილი აშშ-ის მეთაურობით მოქმედ კოალიციას მიუძღვის, რომლის შემადგენლობაში იყვნენ ერაყელები, სირიელი ქურთები, აშშ-ის ევროპელი და ახლოაღმოსავლელი პარტნიორები. ბრძოლაში მონაწილეობდნენ რეგიონში აშშ-ის კონკურენტებიც: სირიის არმია, რუსეთი და ირანი. სირიის ჩრდილოეთით იბრძოდა თურქეთი. მასშტაბური თავდასხმა ISIS-ის ბოლო ანკლავზე 2018 წლის შემოდგომაზე განახლდა. ოპერაცია დაჩქარდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ მას სირიიდან ამერიკული ჯარი გაჰყავდა.

გავრცელებული ცნობით, ბაგუზაში არაფერი დარჩა, ხოლო ვინც არ ნებდება, შიმშილობს. ასევე ვრცელდება ინფორმაცია, რომ „ისლამური სახელმწიფოს“ დაჯგუფებათა ლიდერები თავებს კვეთენ მათ, ვინც დანებება გადაწყვიტა. 14 თებერვალს მშვიდობიანი მოქალაქეების გათავისუფლების შესახებ მოლაპარაკებები წარმატებით დასრულდა  – ქალაქი 1200-მა ადამიანმა დატოვა.

ზოგიერთ ამერიკელ გენერალს მიაჩნია, რომ როგორც „სახელმწიფო“ ორგანიზაცია ვეღარ იარსებებს, თუმცა მათი იდეები არსებობას მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილში განაგრძობს არსებობას. მაგალითად, ნიგერიაში არსებული „ბოკო ჰარამი“, „აშ-შაბაბი“ სომალიში და ევროპაში არსებული „მძინარე დაჯგუფებები“, სავარაუდოდ, მომავალშიც მოაწყობენ თავდასხმებს. გამარჯვების შესახებ აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი უახლოეს მომავალში აპირებს საზეიმო განცხადების გაკეთებას.[7]

[1] Fox News; Afghan lawmaker says airstrikes kill 21 civilians; 10 February, 2019; available at: https://www.foxnews.com/world/afghan-lawmaker-says-airstrikes-kill-21-civilians?fbclid=IwAR1lZSuDNidvmJxmB4ZzCAGxQmfBOqYmclnbjFqmLvUP8bIfW5JUYQ6i2iA

[2] Reuters; Afghan president offers Taliban local office, but group wants Doha instead; By Abdul Qadir Sediqi; 10 february, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-politics/afghan-president-offers-taliban-local-office-but-group-wants-doha-instead-idUSKCN1PZ0G5?feedType=RSS&

[3] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბების თავდასხმას რვა სამართალდამცველი ემსხვერპლა; 10 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/96107/avganetshi-talibebis-tavdaskhmas-rva-samartaldamtsveli-emskhverpla

[4] იმედის ახალი ამბები; რუსეთში საპროტესტო აქციები დაკავებებით დასრულდა; 11 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/96115/rusetshi-saprotesto-aqtsiebi-dakavebebit-dasrulda

[5] Thomson Reuters Foundation News; Turkey orders 1,112 people arrested over Gulen links – CNN Turk; 12 February, 2019; available at: http://news.trust.org//item/20190212054317-szwm2/

[6] BBC; Iran suicide bombing kills 27 Revolutionary Guards; 13 February, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-47231959

[7] იმედის ახალი ამბები; ისლამური სახელმწიფო აღარ არსებობს; 14 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/96583/islamuri-sakhelmtsipo-agar-arsebobs

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 თებერვალი, 2019

ირანის გუშაგთა კორპუსზე თავდასხმას მსხვერპლი მოჰყვა – შემთხვევა ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მოხდა, დაიღუპა 1 და დაშავდა 5 გუშაგი. ირანში ისლამური რევოლუციის 40 წლის იუბილეს აღნიშნავდნენ. მომხდარზე პასუხისმგებლობა სუნიტურმა დაჯგუფებამ „ჯაიშ-ალ-ადლი“ აიღო.[1]

ტერაქტები სომალიში – დანაღმული ავტომობილის აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა. შემთხვევა ეთიოპიელი სამხედროების ბაზასთან მოხდა. ინციდენტის შედეგად 16 ეთიოპიელი სამხედრო დაიღუპა. ადგილობრივების განცხადებით, შემთხვევას რიგითი მოქალაქეებიც ემსხვერპლნენ. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ალ შაბაბი“ აიღო.[2] კიდევ ერთი აფეთქება მოგადიშოს სავაჭრო ცენტრთან, რესტორნის სიახლოვეს მოხდა. ტერაქტს 11 ადამიანი ემსხვერპლა. აღნიშნულ აფეთქებაზეც პასუხისმგებლობა „ალ შაბაბმა“ აიღო.[3]

ნიგერიაში „ბოკო ჰარამის“ წევრებმა ორ კვირაში 60 ადამიანი მოკლეს – ძალადობა ქალაქ რანში მოხდა, საიდანაც დაჯგუფების წევრებმა ნიგერიელი სამხედროები განდევნეს და ტერიტორიაზე სრული კონტროლი დაამყარეს.[4]

თავდასხმას ნიგერიაში 26 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტი ზამფარის შტატში მოხდა. თავდამსხმელებმა ცეცხლი წაუკიდეს საცხოვრებელ სახლებს და მძევლები აიყვანეს.[5]

რუსეთში იეჰოვას მოწმეს 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს – დანიის მოქალაქეს, დენის კრისტენსენს ჟილეზნოდოროჟნის რაიონულმა სასამართლომ 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. რუსეთში იეჰოვას მოწმეების საქმიანობა კანონითაა აკრძალული. 2016 წელს ორლოვის სასამართლომ იეჰოვას მოწმეები ექსტრემისტული ორგანიზაციების სიაში შეიყვანა.[6]

[1] Reuters; One guard dead, five hurt in attack as Iran holds anniversary; 2 February, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-attack/one-guard-dead-five-hurt-in-attack-as-iran-holds-anniversary-idUSKCN1PR04H?il=0

[2] Reuters; Suicide car bomb explosion in Somalia leaves casualties: police; 2 February, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-somalia-blast/suicide-car-bomb-explosion-in-somalia-leaves-casualties-police-idUSKCN1PR0CM?il=0

[3] CBS News; Al-Shabab claims Mogadishu blast despite relentless U.S. air war in Somalia; 4 February, 2019; available at: https://www.cbsnews.com/news/al-shabab-mogadishu-attack-somalia-us-warns-americans-kenya-despite-airstrikes/

[4] Al Jazeera; Boko Haram killed dozens in Monday’s attack in Nigeria: Amnesty; 1 February, 2019; available at: https://www.aljazeera.com/news/2019/02/boko-haram-killed-dozens-monday-attack-nigeria-amnesty-190201163427289.html

[5] იმედის ახალი ამბები; ნიგერიაში თავდასხმას 26 ადამიანი ემსხვერპლა; 6 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/95601/nigeriashi-tavdaskhmas-26-adamiani-emskhverpla

[6] იმედის ახალი ამბები; რუსეთში იეჰოვას მოწმეს 6-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს; 6 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/95638/rusetshi-iehovas-motsmes-6tsliani-patimroba-miusajes

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 იანვარი, 2019

სირიის კრიზისი – სირიის ქალაქ ლატაკიაში, დანაღმული ავტომობილის აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა. გავრცელებული ინფორმაციით, დაიღუპა 1 და დაშავდა 14 ადამიანი. თავდასხმა, რომელზე პასუხისმგებლობაც არავის აუღია, მთავრობის მიერ კონტროლირებად ქალაქში მოხდა.[1]

4 ადამიანი დაიღუპა და 11 დაშავდა სირიის აფრინში სამგზავრო ავტობუსის აფეთქების შედეგად. აფეთქება გუბერნატორის ოფისთან ახლოს მოხდა.[2]

ქურთების მიერ კონტროლირებად ქალაქ მანბიჯში ისლამურმა სახელმწიფომ ტერაქტი განახორციელა. თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ მოწყობილი აფეთქების შედეგად დაიღუპა 3 ამერიკელი და 2 ადგილობრივი სამხედრო, ასევე, 13 მოქალაქე.[3]

თალიბანის თავდასხმას ავღანეთში 100-ზე მეტი სამხედრო ემსხვერპლა – ინციდენტი ცენტრალურ ავღანეთში, ვარდაკის პროვინციაში მოხდა, სადაც სამხედრო საწვრთნელ ცენტრში ჯერ აფეთქებას ჰქონდა ადგილი, შემდეგ კი იქ ორი თავდამსხმელი შევიდა და ჯარისკაცებზე იერიში მიიტანა. ინციდენტს 126 ჯარისკაცი ემსხვერპლა, მათ შორის 8 მეთაური. ბოლო წლებში ავღანეთის მთავრობა დაღუპული სამხედროების სტატისტიკას აღარ აქვეყნებს. მედია ვარაუდობს, რომ 2015 წლიდან დღემდე თავდასხმებს 28 ათასი პოლიციის ოფიცერი და სამხედრო ემსხვერპლა.[4]

საუდელ ქალებს მშობიარობის ფორმის არჩევის უფლება მისცეს – საუდელ ქალებს მშობიარობის საკითხებთან დაკავშირებით მეურვე მამაკაცის თანხმობა აღარ სჭირდებათ. ისინი თავად გადაწყვეტენ – ბუნებრივად იმშობიარონ თუ საკეისრო კვეთა გაიკეთონ. ამასთან, მათ მეურვის ხელმოწერის გარეშე შეეძლებათ შეიტყონ ექიმისგან ფეხმძიმობის, მშობიარობის დროის შესახებ და თავად გადაწყვიტონ, ვინ იქნება მათთან მშობიარობის დროს.[5]

ქრისტიანებს ყველაზე ხშირად ჩრდილოეთ კორეაში, ავღანეთსა და სომალიში დევნიან – საერთაშორისო უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ „Open Doors“ გამოაქვეყნა იმ ქვეყნების სია, სადაც ქრისტიანებს ყველაზე ხშირად დევნიან. სიის სათავეში მეთექვსმეტეჯერ მოხვდა ჩრდილოეთ კორეა. მეორე ადგილზე ავღანეთი, ხოლო მესამეზე სომალი გავიდა. აღსანიშნავია, რომ სიაში პირველად მოხვდა რუსეთის ფედერაცია. ექსპერტები აცხადებენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთში ხელისუფლება მხარს უჭერს ქრისტიანულ ეკლესიას, მოქალაქეები, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებში მცხოვრები ქრისტიანები, განიცდიან შევიწროვებასა და დისკრიმინაციას.[6]

[1] Reuters; Car bomb kills one, injures 14 in Syria: state media; 22 January, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-blast/car-bomb-kills-one-injures-14-in-syria-state-media-idUSKCN1PG1LW?il=0

[2] Daily Sabah; Syrian Crisis; Bomb blast kills at least 4 in Syria’s Afrin: reports; 20 January, 2019; available at: https://www.dailysabah.com/syrian-crisis/2019/01/20/bomb-blast-kills-at-least-4-in-syrias-afrin-reports

[3] BBC; Syria war: IS suicide bomber kills US troops in Manbij; 16 January, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46892118

[4] Reuters; Taliban attack on Afghan security base kills over 100; By Rupam Jain, Abdul Qadir Sediqi; 21 January, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/taliban-attack-kills-more-than-100-security-personnel-in-central-afghanistan-defense-ministry-source-idUSKCN1PF0FC?il=0

[5] The National; Saudi Arabia gives women full control over childbirth procedures; 17 January, 2019; available at: https://www.thenational.ae/world/mena/saudi-arabia-gives-women-full-control-over-childbirth-procedures-1.814840

[6] Open Doors; World Watch List; available at: https://www.opendoorsusa.org/christian-persecution/world-watch-list/

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 დეკემბერი, 2018

ინდოეთში 3 წლის გოგო მეზობელმა გააუპატიურა – პოლიციამ ბავშვი გულწასული იპოვა და საავადმყოფოში გადაიყვანა. ადგილობრივებმა დამნაშავე 40 წლის მამაკაცი იპოვეს და მას თავს დაესხნენ. პედოფილი პოლიციამ დააკავა. ინდოეთში ყოველ 155 წუთში ერთხელ 16 წლამდე ბავშვს და ყოველ 13 საათში ერთხელ 10 წლამდე ბავშვს აუპატიურებენ.[1]

ვლადიმერ პუტინმა იეჰოვას მოწმეები დაიცვა – რუსეთის პრეზიდენტმა „სრული სისულელე“ უწოდა იეჰოვას მოწმეების ექსტრემისტული ორგანიზაციების სიაში შეყვანას. მისი თქმით, ხელისუფლებას შეუძლია და უნდა იყოს კიდეც რელიგიური უმცირესობების მიმართ უფრო ლიბერალური. „იეჰოვას მოწმეებიც ქრისტიანები არიან. რისთვის დევნით მათ, ვერ ვხვდები“, – განაცხადა პუტინმა. იეჰოვა მოწმეები ექსტრემისტულ ორგანიზაციად რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ 2017 წლის აპრილში გამოაცხადა. 2012 წლის მონაცემებით, რუსეთში 200 ათასამდე იეჰოვას მოწმე ცხოვრობს.[2]

მსოფლიოში 2018 წელს 80 ჟურნალისტი მოკლეს – მოკლული ჟურნალისტების ნახევარზე მეტი 5 ქვეყანაზე მოდის: ავღანეთი (15), სირია (11), მექსიკა (9), იემენი (8) და ინდოეთი (6). აშშ-ში ივნისში „Capital Gazzetta“-ზე თავდასხმას ასევე 6 ჟურნალისტი ემსხვერპლა. მსოფლიოში ამჟამად 348 ჟურნალისტია დაპატიმრებული.[3]

ეუთოს ანგარიში: ჩეჩნეთში ხალხს აწამებენ, იტაცებენ და გაუსამართლებლად სჯიან – ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებულ დოკუმენტში წერია, რომ ჩეჩნეთის ხელისუფლება მიმართავს წამებას, ხალხის გატაცებას, გაუსამართლებლად დასჯას და ადამიანის უფლებების სერიოზულ დარღვევას. ექსპერტების თქმით, მსხვერპლი მოიცავს, როგორც სექსუალური უმცირესობების წარმომადგენლებს, ასევე, უფლებადამცველ აქტივისტებს, ადვოკატებს, დამოუკიდებელი მედიის თანამშრომლებს და სამოქალაქო საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს. გარდა ამისა, ანგარიშის ავტორები მუშაობისას შეესწრნენ თუ როგორ ახდენდნენ მთავრობის წევრები ჟურნალისტებისა და სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტების დაშინებას. ანგარიშში ჩეჩნეთი გამოყოფილია როგორც საგანგებო შემთხვევა – გამონაკლისი, სადაც სტაბილურობის შენარჩუნებისთვის, დაუსჯელობის მიმართ შემგუებლობის სპეციალური რეჟიმი მოქმედებს.[4]

ალ-შაბაბმა ისლამურ სახელმწიფოს სომალიში ომი გამოუცხადა – 42-წუთიან ვიდეო მიმართვაში ალ-შაბაბის ერთერთმა ლიდერმა ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფო“ სომალიში მიმდინარე ჯიჰადისტურ საქმიანობაში დაადანაშაულა. დაჯგუფების სპიკერმა თავის მებრძოლებს ISIS-ზე იერიშების გაძლიერებისკენ მოუწოდა და დაჯგუფებას „მომაკვდავი დაავადება“ უწოდა.[5]

[1] BBC; Three-year-old assaulted on Dehli bus rape anniversary; 17 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-46588740

[2] იმედის ახალი ამბები; ვლადიმერ პუტინმა იეჰოვას მოწმეები დაიცვა; 18 დეკემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/90052/vladimer-putinma-iehovas-motsmeebi-daitsva

[3] South China Morning Post; 80 dead, 348 injured: violence against journalists reached unprecedented level this year; 19 December, 2018; available at: https://www.scmp.com/news/world/article/2178494/80-dead-358-jailed-violence-against-journalists-reached-unprecedented

[4] Radio Liberty / Radio Free Europe; OSCE cites torture, executions among grave rights violations in Chechnya; 20 December, 2018; available at: https://www.rferl.org/a/osce-cites-torture-executions-among-grave-rights-violations-in-chechnya/29667900.html?fbclid=IwAR2SOiZiZ7v7WbyJ7RtNQ3iI0_zlCQvH6dxQfnHkHR-nrJ-tQ-xtwqLkibg

[5] BBC; Al-Shabab declares war on IS in Somalia; 21 December, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/live/world-africa-46590730?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=5c1cb0bd3a2f470665a24391%26Al-Shabab%20declares%20war%20on%20IS%20in%20Somalia%262018-12-21T09%3A27%3A40.120Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:14ad4259-75ea-4d3a-91e8-f7f64b158118&pinned_post_asset_id=5c1cb0bd3a2f470665a24391&pinned_post_type=share

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ოქტომბერი, 2018

ინდოეთში გოგო საკუთარმა ოჯახმა ხეზე მიაბა და გაამათრახა – შემთხვევა ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ბიჰარის შტატში მდებარე პატარა სოფელში მოხდა. მუსლიმი გოგო, მშობლების წინააღმდეგობის მიუხედავად, ინდუისტ შეყვარებულთან ერთად გაიპარა; გოგოს ოჯახმა ის მოძებნა და ასეთი ფორმით დასაჯა. ოჯახს არ სურდა, გოგო სხვა აღმსარებლობის ბიჭზე დაქორინებულიყო. გამათრახების შესახებ გადაწყვეტილება სოფლის საბჭომ მიიღო.[1]

ინდოეთში 34 გოგოს ბიჭები თავს დაესხნენ და ჯოხებით სცემეს – შემთხვევა ბიჰარის შტატში მოხდა. ბიჭება სკოლის მოსწავლე 34 გოგო, რომელთაც სექსუალური შევიროვების შემთხვევები გააპროტესტეს, ჯოხებით სცემეს. გოგონათა ასაკი 12-16 წელია. ბრიტანული ფონდის „Thompson Reuters“ სპეციალისტების დასკვნით, ინდოეთი ქალებისთვის ყველაზე საშიში ქვეყანაა.[2]

ავღანეთში არსებული ვითარება – მოძრაობა თალიბანის წევრები ჯაუზკანის პროვინციაში რამდენიმე საკონტროლო-გამშვებ პუნ ქტს დაესხნენ თავს. ინციდენტების შედეგად უსაფრთხოების ძალების 15-ზე მეტი წარმომადგენელი ემსხვერპლა. თავდამსხმელებმა რამდენიმე ობიექტზე ობიექტზე კონტროლის დამყარება მოახერხეს. ორმხრივი სროლისას 30-მდე თალიბი მებრძოლი დაიღუპა.[3]

ტაჰარის პროვინციაში, წინასაარჩევნო ღონისძიებაზე მომხდარი აფეთქების შედეგად 22 ადამიანი დაიღუპა და 36 დაშავდა. დაღუპულთა შორის ეროვნული უსაფრთხოების ოფიცრები და პოლიციელები არიან.[4]

გაეროს ცნობით, ავღანეთში მშვიდობიანი მოსახლეობაში მსხვერპლი უკიდურესად მაღალია. 2014 წლის შემდეგ, 2018 წლის პირველ 9 თვეში სიკვდილიანობამ აქამდე აღრიცხულ რეკორდულ დონეს მიაღწია. 1-ელი იანვრიდან 30 სექტემბრამდე პერიოდში 2798 სამოქალაქო პირი დაიღუპა და 5252 დაიჭრა. ეს მაჩვენებელი 2017 წლის შესაბამისი პერიოდის მონაცემზე 46%-ით მაღალია.[5]

რუსეთში ისლამისტები დააკავეს – უშიშროების ფედერალურმა სამსახურმა თათრეთის რესპუბლიკაში მასშტაბური სპეცოპერაცია ჩაატარა. დაკავებულია დაჯგუფება „ჰიზბ უტ ტაჰრირის“ რეგიონული სტრუქტურების რამდენიმე ლიდერი. დაკავებულთა სახლებში პროპაგანდისტული ლიტერატურა, საიდუმლო დოკუმენტები და საკომუნიკაციო მოწყობილობები აღმოაჩინეს. ოპერაციაში რუსეთის შს სამინისტროსა და ეროვნული გვარდიის ფედერალური სამსახურის თანამშრომლებიც მონაწილეობდნენ.[6]

ეგვიპტის სამხედრო სასამართლომ ეკლესიებზე თავდასხმის გამო 17 პირს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა – 17 პირს, 2016-2017 წლებში სამ ეკლესიასა და საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე თავდასხმის გამო სიკვდილით დასჯიან. 2016-2017 წლებში ორ ეკლესიაზე განხორციელებულ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. თავდასხმების შედეგად 80-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა.[7]

2018 წელს მსოფლიოში 56 ჟურნალისტი დაიღუპა – საერთაშორისო ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ ინფორმაციით, პროფესიული საქმიანობის შესრულებისას, მიმდინარე წლის პირველი 9 თვის განმავლობაში 56 ჟურნალისტი დაიღუპა. აღნიშნული მაჩვენებელი უკვე აჭარბებს 2017 წლის მთლიან მონაცემს (55). ყველაზე მეტი ჟურნალისტი (13) ავღანეთში დაიღუპა.[8]

ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან 833 ბავშვი გაათავისუფლეს – გაეროს ბავშვთა ფონდის ინფორმაციით, შეიარაღებულმა სამოქალაქო დაჯგუფებამ „Civial Joint Task Force“ ჩრდილოეთ ნიგერიაში რადიკალური დაჯგუფება ბოკო ჰარამის ტყვეობიდან  გაათავისუფლა 833 ბავშვი; მათგან ყველაზე პატარა 11 წლისაა.[9]

ორმაგი ტერაქტი სომალიში – სომალის სამხრეთით, ბაიდოაში ორმაგი ტერაქტის შედეგად 20-ზე მეტი დაიღუპა, 40 ადამიანი კი დაიჭრა. პირველი აფეთქება ხალხით სავსე რესტორანში, მეორე კი კაფეში მოხდა. ორივე შემთხვევაში თავი თვითმკვლელმა ტერორისტმა აიფეთქა. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება ალ-შაბააბმა აიღო.[10]

იემენის კრიზისი – კოალიციის მიერ განხორციელებულ იერიშს 17 ადამიანი ემსხვერპლა და 20 დაშავდა. დაღუპულთა შორის 8 პირი ერთი ოჯახის წევრია. იერიში ჰოდეიდას პროვინციაში 2 ავტობუსზე მიიტანეს, სადაც მშვდობიანი მოსახლეობა ისხდა და სოფლიდან გაქცევას ცდილობდა. ამ დრომზე შეიარაღებულ დაპირისპირებას ქვეყანაში 10 ათასზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა.[11]

გაეროს მონაცემებით, ბოლო 100 წლის განმავლობაში, იემენში ყველაზე დიდი ჰუმანიტარული კატასტროფაა. ქვეყანაში 13 მილიონი ადამიანი შიმშილობს. ორგანიზაცია Save the Children-ის მონაცემებით იემენში 5 მილიონამდე ბავშვი შიმშილის ზღვარზეა. იემენში სამოქალაქო დაპირისპირება 2014 წლიდან მიმდინარეობს.[12]

[1] Daily Mail; Muslim girl, 18, is tied to a tree for hours and whipped for trying to elope with her Hindu lover in India; By Sara Malm; 8 October, 2018; available at: https://www.dailymail.co.uk/news/article-6251897/Muslim-girl-18-tied-tree-whipped-trying-elope-Hindu-lover.html?ito=social-facebook

[2] Reuters; Indian schoolgirls beaten with sticks after protesting sexual harassment; 8 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-india-bihar-violence/indian-schoolgirls-beaten-with-sticks-after-protesting-sexual-harassment-idUSKCN1MI1JN?il=0

[3] Tolo News; Security Forces suffer heavy casualties in Jawzjan attack; By Arif Muaavi; 8 October, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/security-forces-suffer-heavy-casualties-jawzjan-attack

[4] Tolo News; Takhar election rally explosion dath toll rises to 22; 13 October, 2018; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/explosion-targets-takhar-election-rally-12-killed

[5] იმედის ახალი ამბები; გაერო: ავღანეთში დაღუპული მშვიდობიანი მოქალაქეების რაოდენობა უკიდურესად მაღალია; 11 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/80799/gaero-avganetshi-dagupuli-mshvidobiani-moqalaqeebis-raodenoba-ukiduresad-magalia

[6] იმედის ახალია ამბები; რუსეთში ისლამისტები დააკავეს; 11 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/80890/rusetshi-islamistebi-daakaves

[7] Reuters; Egyptian military court sentences 17 to death over church bombings; 11 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-egypt-security-court/egyptian-military-court-sentences-17-to-death-over-church-bombings-agency-idUSKCN1ML1S1?il=0

[8] Reporters Without Borders; More journalists killed in first none months of 2018 than in all 2017; 11 October, 2018; available at: https://rsf.org/en/news/more-journalists-killed-first-nine-months-2018-all-2017

[9] Reuters; U.N. says 833 children released by Nigerian militia group; 12 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-nigeria-children/u-n-says-833-children-released-by-nigeria-militia-group-idUSKCN1MM1QH?il=0

[10] Reuters; Death toll from twin suicide bombings in southern Somalia rises to 20; 14 October, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-somalia-attack/death-toll-rises-to-20-after-suicide-bombings-in-southern-somalia-idUSKCN1MO07C

[11] იმედის ახალი ამბები; იემენში ავიადარტყმას სულმ მცირე ჩვიდმეტი ადამიანი ემსხვერპლა; 14 ოქტომბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/81219/iemenshi-aviadartkmas-sul-mtsire-chvidmeti-adamiani-emskhverpla

[12] BBC; Yemen could be worst famine in 100 years; 15 October, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-45857729/yemen-could-be-worst-famine-in-100-years