დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 დეკემბერი, 2019

ავღანეთში არსებული ვითარება – ავღანეთის ჩრდილოეთით, ბალხის პროვინციაში „თალიბანის“ მებრძოლების თავდასხმას 15 სამხედრო ემსხვერპლა. მთებში განლაგებულ იზოლირებულ საგუშაგოზე იერიში „თალიბანის“ ათობით მებრძოლმა მიიტანა. დაჯგუფებამ მომხდარზე პასუხისმგებლობა საჯაროდ აიღო.[1]

„თალიბანმა“ ავღანური ორგანიზაციის „სახალხო მოძრაობა მშვიდობისთვის“ 27 წევრი გაიტაცა. მოძრაობის აქტივისტები მთელი ქვეყნის მასშტაბით მარშებს აწყობენ და ავღანეთში მძვინვარე კონფლიქტის ყველა მხარეს მოლაპარაკებებისა და მშვიდობისკენ მოუწოდებენ. აქტივისტები  ქვეყნის დასავლეთით, ფარაჰის პროვინციაში გაიტაცეს. მოძრაობის ლიდერების თქმით, მათ აქტივისტებს უკვე მეოთხედ იტაცებენ. „თალიბანს“ მომხდართან დაკავშირებით საჯარო კომენტარი არ გაუკეთებია.[2]

საუდის არაბეთში ნაადრევი ქორწინება აიკრძალა – ახალი კანონმდებლობით, ქორწინებისთვის მინიმალურ ასაკად 18 წელი განისაზღვრა. მათ, ვისაც 18 წლამდე ასაკში მოუნდება დაქორწინება, სპეციალური ნებართვის აღება დასჭირდება, რომელიც სასამართლომ უნდა გასცეს.[3]

სომალიში აფეთქებას ათობით ადამიანი ემსხვერპლა – შემთხვევა დედაქალაქ მოგადიშუში მოხდა. დანაღმული ავტომობილი საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე 28 დეკემბერს აფეთქდა. დაღუპულთა რიცხვმა 75-ს გადააჭარბა, დაშავებულია 90-მდე ადამიანი. აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

უკრაინის კრიზისი – უკრაინის მთავრობამ და პრო-რუსმა სეპარატისტებმა პატიმრების გაცვლა დაიწყეს. საუბარია ყველა პატიმარზე. პატიმრების გაცვლის შესახებ შეთანხმებას რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა და უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ დეკემბერში მიაღწიეს. გავრცელებული ინფორმაციით, უკრაინულ მხარეს 55 კაცს გადასცემენ, თუმცა უკრაინის ობმუდსმენმა, ლიუდმილა დენისოვამ უკრაინელ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ კიევი პატიმართა გაცვლის პროცესში 80 კაცის გადაცემას ელის. თავის მხრივ, კიევი მზად არის, სხვადასხვა მძიმე დანაშაულისათვის მსჯავრდებული და ბრალდებული 87 პირი გაათავისუფლოს. ამასთან, აღმოსავლეთ უკრაინაში კონფლიქტებზე მომუშავე საერთაშორისო ჯგუფი რუსეთსა და უკრაინას შორის პატიმრების გაცვლის პირობაზე შეთანხმდა. ამის შესახებ ჯგუფში რუსეთის წარმომადგენელმა ბორის გრიზლოვმა 23 დეკემბერს განაცხადა. რუსეთმა და უკრაინამ პატიმრები 7 სექტემბერს გაცვალეს. ამ ფაქტს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ დონბასის რეგიონში „საშინელი ომის“ დასრულებისკენ გადადგმული ნაბიჯი უწოდა.[5]

იემენის კრიზისი – სამხედრო აღლუმზე ირანის მიერ მხარდაჭერილი ჰუსიტების მიერ განხორციელებულ საჰაერო იერიშს ათამდე ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია და საჯარო კომენტარი არც ჰუსიტების წარმომადგენლებს გაუკეთებიათ.[6]

ერაყში აშშ-ის საელჩოს თავს დაესხნენ – ბაღდადში, აშშ-ის მიერ ერაყში საბრძოლო დაჯგუფება „ქატაიბ ჰეზბოლას“ ობიექტებზე მიტანილი იერიშის გამო დაწყებული საპროტესტო აქციის მონაწილეები, აშშ-ის საელჩოში შეიჭრნენ. დემონსტრანტებმა ერთერთ საგუშაგო კოშკს ცეცხლი წაუკიდეს, ამერიკელმა ჯარისკაცებმა კი ხალხის დასაშლელად ცრემლმდენი გაზი გამოიყენეს. მანამდე აშშ-ის ქმედებები ერაყის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ დაგმო, ირანმა კი, რომელიც „ქატაიბ ჰეზბოლას“ უჭერს მხარს, თავდასხმას „ტერორიზმის ნათელი მაგალითი“ უწოდა. აშშ-ის საჰაერო ძალებმა სირიასა და ერაყში დაჯგუფება ქატაიბ ჰეზბოლას“ ობიექტებზე იერიში 29 დეკემბერს მიიტანეს. „ქატაიბ ჰეზბოლა“ შიიტი მუსლიმების საბრძოლო დაჯგუფებაა, რომელსაც ირანი უჭერს მხარს. ის 2007 წელს შეიქმნა.[7]

ვაშინგტონი არ აპირებს საელჩოს ევაკუაცია მოხდინოს, პირიქით, შტატები რეგიონში დამატებითი სამხედრო ძალის გაგზავნას გეგმავს. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა საელჩოზე თავდასხმაში ირანი დაადანაშაულა. „ირანმა ამერიკელი კონტრაქტორი მოკლა, ბევრი დაჭრა. ჩვენ მტკიცედ ვუპასუხეთ და ყოველთვის ასე მოვიქცევით. ახლა კი ირანმა ერაყში აშშ-ის საელჩოზე თავდასხმის ორგანიზება განახორციელა. ისინი სრულად აგებენ პასუხს“, – დაწერა ტრამპმა.[8]

[1] Reuters; Taliban kill 15 in attack on Afghan security checkpoint: local officials; 24 December, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/taliban-kill-15-in-attack-on-afghan-security-checkpoint-local-officials-idUSKBN1YS0K2

[2] BBC; Afghan People’s Peace Movement marchers kidnapped by Taliban; 25 December, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50911882

[3] Saudi Gazette; Ministry of Justice bans marriage under 18; 23 December, 2019; available at: http://saudigazette.com.sa/article/585608/SAUDI-ARABIA/Ministry-of-Justice-bans-marriage-under-18?fbclid=IwAR3A67z1p8wzGLCBfSMC766MM2X0rJj7ybj95xbix7SgtkmeYfynHHLi8t8

[4] BBC; Rush-hour vehicle bomb kills dozens in Somali capital; 28 December, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-50932130

[5] Reuters; Ukraine holds big prisoner swap with pro-Russian separatists; By Pavel Polityuk and Vladimir Soldatkin; 29 December, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-prisoners-swap/ukraine-and-separatists-begin-all-for-all-prisoner-swap-reports-idUSKBN1YX04N?il=0

[6] Reuters; Missile hits military parade in Yemen, killing at least seven; 29 December, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-blast/blast-hits-military-parade-in-yemen-idUSKBN1YX047?il=0

[7] BBC; US Baghdad embassy attacked by protesters angry at air strikes; 31 December, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50956111

[8] Reuters; US has no plans to evacuate embassy in Baghdad, more forces being sent to compound; By Idrees Ali and David Brunnstrom; 31 December, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-security-usa-trump/trump-blames-iran-for-orchestrating-attack-on-u-s-embassy-in-iraq-idUSKBN1YZ0TD

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 დეკემბერი, 2019

პაკისტანის ყოფილ პრეზიდენტს სიკვდილი მიუსაჯეს – პაკისტანის სასამართლომ ქვეყნის ყოფილ პრეზიდენტს, გენერალ ფერვეზ მუშარაფს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა. გადაწყვეტილება 3-კაციანმა კოლეგიამ ხმათა უმრავლესობით მიიღო. მუშარაფი ქვეყნის ღალატში ცნეს დამნაშავედ. საქმე 2007 წელს მიღებულ გადაწყვეტილებას ეხება, როცა მუშარაფმა ქვეყნის კონსტიტუცია გააუქმა, რითაც მმართველობა გაიხანგრძლივა. გენერალმა მუშარაფმა ძალაუფლება 1999 წელს, სამხედრო გადატრიალების შედეგად მოიპოვა და ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტს 2001-2008 იკავებდა. ამჟამად ის დუბაიში იმყოფება, სადაც 2016 წელს გამოძიების ნებართვით მკურნალობის მიზნით ჩავიდა. მუშარაფი პაკისტანის პირველი სამხედრო ლიდერია, ვინც სასამართლოს წინაშე წარდგა.[1]

პაკისტანში პროფესორს მკრეხელობისთვის სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს – 33 წლის ჯუნაიდ ჰაფეეზი 2013 წლის მარტში, სოციალურ მედიაში წინასწარმეტყველ მუჰამედის წინააღმდეგ დამამცირებელი ტექსტების გამოქვეყნების გამო დააპატიმრეს. ჰაფეეზის განაჩენი ქალაქ მულტანში გამოცხადდა, სადაც ის უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. Amnesty International-ის შეფასებით, ჯუნაიდ ჰაფეეზის სიკვდილით დასჯის განაჩენი სამართლიანობის უხეში დარღვევაა და უკიდურეს იმედგაცრუებას იწვევს. ორგანიზაციის განცხადებით, მთავრობამ ის დაუყოვნებლივ უნდა გაათავისუფლოს და უზრუნველყოს როგორც დაკავებულის, ასევე მისი ოჯახის წევრების უსაფრთხოება.[2]

2019 წელს მსოფლიოში 49 ჟურნალისტი მოკლეს – 389 ჟურნალისტს თავისუფლება შეუზღუდეს, ხოლო 57 მძევლად აიყვანეს და ტყვეობაში რჩება. ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ განცხადებით, ჟურნალისტის პროფესია საფრთხეებს შეიცავს, თუმცა 2019 წელს მოკლული ჟურნალისტების რაოდენობა, ბოლო 16 წლის განმავლობაში ყველაზე დაბალია. ჟურნალისტები ძირითადად კონფლიქტის ზონებში დაიღუპნენ. 17 ჟურნალისტი საომარ მოქმედებებს სირიაში, ავღანეთსა და იემენში ემსხვერპლა. 2019 წელს ჩინეთსა და თურქეთში ყველაზე მეტი ჟურნალისტი დააპატიმრეს.[3]

თურქეთში სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის საქმეზე 170-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს – თურქეთის ხელისუფლებამ სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის საქმეზე 260 ადამიანის დაკავების ორდერი გასცა. ამ დროისთვის 171 ადამიანი უკვე დააკავეს. როგორც პოლიცია განმარტავს, ეს ადამიანები იყენებდნენ აპლიკაციას „ByLock“. მთავრობა მიიჩნევს, რომ 3 წლის წინ ორგანიზატორები მისი დახმარებით მოქმედებდნენ. 2016 წელს სამხედრო გადატრიალების მცდელობის ორგანიზატორად თურქეთის ხელისუფლება აშშ-ში მცხოვრებ თურქ სასულიერო პირს ფეთჰულა გიულენს მიიჩნევს. 2016 წლიდან დღემდე გიულენის ორგანიზაციასთან კავშირის ბრალდებით დაკავებულთა რიცხვი 500000-ს აჭარბებს.[4]

ინდოეთში ყოფილ დეპუტატს გაუპატიურების საქმეზე სამუდამო პატიმრობა მიესაჯა – ინდოეთის პარლამენტის ყოფილ დეპუტატს, „ინდოეთის სახალხო პარტიის“ ყოფილ წევრ კულდიპ სენგარს გაუპატიურების საქმეზე სამუდამო პატიმრობა მიესაჯა. გარდა ამისა, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, 51 წლის სენგარმა კომპენსაციის სახით 2,5 მილიონი რუპია (35 ათასი დოლარი) უნდა გადაიხადოს. ყოფილ დეპუტატს ბრალი 17 წლის გოგოს გაუპატიურებაში ედებოდა. საუბარია 2017 წლის ივნისში მომხდარ შემთხვევაზე, როდესაც გოგომ სენგარს დასაქმების თხოვნით მიმართა, ის კი გაიტაცეს. ერთი კვირის განმავლობაში მას როგორც სენგარი, ასევე სხვა პირები აუპატიურებდნენ. გასული წლის ივლისში გაუპატიურების მსხვერპლი საეჭვო ავტოავარიაში მოყვა. ავტოსაგზაო შემთხვევას გოგოს ორი დეიდა ემსხვერპლა, თავად დაზარალებულმა კი სხვადასხვა სიმძიმის დაზიანება მიიღო. ამის შემდეგ გოგოს დედამ ავტოსაგზაო შემთხვევაში კულდიპ სენგარი დაადანაშაულა. საქმეზე გამოძიება ჯერ არ დასრულებულა. რაც შეეხება „ინდოეთის სახალხო პარტიაში“ კულდიპ სენგარის წევრობას, ის პარტიიდან მხოლოდ მიმდინარე წლის აგვისტოში გარიცხეს.[5]

სირიის კრიზისი – სირიის პროვინცია იდლიბში ჰუმანიტარული კრიზისი შაბათს მომხდარი ავია იერიშების შემდეგ კი უფრო გამწვავდა. ავია იერიშებმა ათასობით ადამიანს აიძულა სახლების დატოვება. შაბათს ქალაქ სარაქებში ავია იერიშებს სულ ცოტა 12 ადამიანი ემსხვერპლა, ამ კვირაში შეტაკებების შედეგად კი დაახლოებით 140 ადამიანი დაიღუპა. ეს ტერიტორია სირიის არმიისა და რუსეთის ძალების სამიზნე გახდა. გაერომ „დაუყოვნებლივი დეესკალაციისკენ“ მოუწოდა მხარეებს. გაეროს განცხადებით, სირიის შეტევების გამო იდლიბის პროვინციაში 60 ათასამდე ადამიანი უკვე იძულებით გადაადგილდა. ჯამში რეგიონში 3 მილიონამდე მაცხოვრებელია. იდლიბის პროვინციაში ჰუმანიტარული კრიზისის გამწვავება განსაკუთრებით მას შემდეგ შეინიშნება, რაც გაეროს უსაფრთხოების საბჭოს რეზოლუციას ჩინეთმა და რუსეთმა ვეტო დაადეს. რეზოლუცია კიდევ ერთი წლით უზრუნველყოფდა საზღვარგარეთის დახმარებას პროვინციისთვის.[6]

ერაყში დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფო“ ისევ ძალას იკრებს – ერაყში „ისლამური სახელმწიფოს“ ჯგუფი, ორი წლის წინ ქვეყანაში ბოლო ტერიტორიების დატოვებისა და დაკარგვის შემდეგ, ძალებს იკრებს. ამის სულ უფრო მეტი მტკიცებულება არსებობს. ქურთები და დასავლეთის სადაზვერვო სამსახურების წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ ISIS-ის წევრები ერაყში უფრო დახვეწილად მოქმედებენ და მათი თავდასხმები იზრდება. ქურთი მაღალჩინოსნის ლაჰურ თალაბანის განცხადებით, მებრძოლები ახლა უფრო მეტად გაწვრთნილები და გაცილებით საშიშები არიან ვიდრე „ალ-ქაიდას“ წევრები. „ისლამური სახელმწიფოს“ ლიდერი ჩრდილოეთ სირიაში სამხედრო ოპერაციისას ოქტომბერში მოკლეს. მოგვიანებით „ისლამურმა სახელმწიფომ“ ალ-ბაღდადის სიკვდილი დაადასტურა და ახალი ხალიფა აბუ იბრაჰიმ ალ-ჰაშიმი ალ-ქურაიში დაასახელა. ტერორისტულმა დაჯგუფება „ისლამურმა სახელმწიფომ“ სირიასა და ერაყში ტერიტორიების დიდი ნაწილი 2014-2015 წლებში დაიკავა. მათმა ძლევამოსილებამ პიკს 2014 წელს მიაღწია. ამის შემდეგ რადიკალების წინააღმდეგ საერთაშორისო ანტიტერორისტულმა კოალიციამ მასშტაბური ოპერაცია დაიწყო. „ისლამურმა სახელმწიფომ“ უკანასკნელი კონტროლირებადი ტერიტორია, სირიაში არსებული დასახლება ბაღუზი, 2019 წლის მარტში დაკარგა.[7]

ჯამალ ჰაშაღის მკვლელობაში ბრალდებულ 5 პირს სიკვდილი მიუსაჯეს – საუდის არაბეთში ჟურნალისტ ჯამალ ჰაშაღის მკვლელობაში ბრალდებულს 5 პირს სიკვდილი მიუსაჯეს. საქმის კიდევ სამ ფიგურანტს 24-24 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. მსჯავრდებულთა ვინაობა არ სახელდება. ჯამალ ჰაშაღი სტამბოლში, საუდის არაბეთის საკონსულოში 2018 წლის ოქტომბერში მოკლეს. ის საუდის არაბეთის მთავრობას მწვავედ აკრიტიკებდა. მოკლული ჟურნალისტის დანაწევრებული სხეული ამ დრომდე არ არის ნაპოვნი. 8 თებერვალს გაერომ თავისი ექსპერტების დასკვნა გამოაქვეყნა, რომლის თანახმად, საუდელი ჟურნალისტის ჯამალ ჰაშაღის მკვლელობა საუდის არაბეთის მაღალჩინოსნებმა დაგეგმეს და შეასრულეს. საუდის არაბეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო გაეროს გამოძიების დასკვნის შედეგებს უარყოფს.[8]

[1] BBC; Pervez Musharraf: Pakistan ex-leader sentenced to death for treason; 17 December, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50819772

[2] France 24; Pakistani professor sentenced to death for blasphemy; 21 December, 2019; available at: https://www.france24.com/en/20191221-pakistani-professor-sentenced-to-death-for-blasphemy

[3] Reporters Without Borders; RSF yearly round-up: “historically low” number of journalists killed in 2019; 16 December, 2019; available at: https://rsf.org/en/news/rsf-yearly-round-historically-low-number-journalists-killed-2019

[4] Anadolu Agency; ByLock operation in the capital: 171 detention; 17 December, 2019; available at: https://www.aa.com.tr/tr/15-temmuz-darbe-girisimi/baskentte-bylock-operasyonu-171-gozalti/1675619#

[5] BBC; Unnao rape case: Former BJP lawmaker Kuldeep Sengar gets life in jail; 20 December, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-50864968

[6] DW; Syria: Fears of humanitarian crisis rise after cross-border aid vetoed; 22 December, 2019; available at: https://www.dw.com/en/syria-fears-of-humanitarian-crisis-rise-after-cross-border-aid-vetoed/a-51769940

[7] BBC; ISIS in Iraq: Militants getting stronger again; By Orla Guerin; 23 December, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50850325

[8] Bloomberg; Five sentenced to death in Khashoggi murder, royal aides cleared; By Donna Abu-Nasr; 23 December, 2019; available at: https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-12-23/saudi-arabia-finds-11-guilty-in-jamal-khashoggi-murder

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 დეკემბერი, 2019

სირიის კრიზისი – სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ირანის „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის“ ბანაკზე სარაკეტო თავდასხმას მსხვერპლი მოყვა. დიდი ალბათობით, ავიაიერიში ისრაელის საჰაერო ძალებმა განახორციელეს. ავიაიერიშს სულ მცირე 5 სამხედრო ემსხვერპლა. „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსს“ მომხდართან დაკავშირებით კომენტარი არ გაუკეთებია. ირანული ელიტური სამხედრო ქვედანაყოფის ბანაკი ქალაქ აბუ-ქემალში, ელ-ჰამდანის სამხედრო აეროდრომზე მდებარეობს. 4 დეკემბერს ავიაიერიშის სამიზნე ამავე ბანაკის შეიარაღების საწყობი გახდა. აბუ-ქემალი სირიულმა ჯარმა „ისლამური სახელმწიფოსგან“ 2017 წლის ნოემბერში გაათავისუფლა.[1]

საუდის არაბეთის რესტორნებში ქალები და კაცები საერთო შესასვლელით ისარგებლებენ – აქამდე ქვეყნის ყველა რესტორანს ორი შესასვლელი ჰქონდა: ერთით ოჯახები და ქალები სარგებლობდნენ, მეორეთი კი მარტო მოსული კაცები. დღეს კი ქვეყნის მთავრობამ განაცხადა, რომ ეს წესი აუცილებელი აღარ არის. თუმცა სურვილის შემთხვევაში რესტორნების მფლობელებს ძველი წესით მუშაობა შეუძლიათ. ქალთა უფლებებზე ზრუნვა საუდის არაბეთის მემკვიდრე პრინცმა, მუჰამედ ბენ სალმანმა დაიწყო. მის მიერ წარმოდგენილ ეკონომიკური გარდაქმნის პროგრამაში, სახელწოდებით „ხედვა 2030“ ქალთა როლი მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი.[2]

თურქეთში ქალთა უფლებადამცველების აქცია დაშალეს – თურქეთის პოლიციამ სტამბოლის ოლქში, კადიკოიში გამართული ქალების საპროტესტო აქცია დაშალა. აქციის მონაწილეებზე ქალებზე ძალადობას აპროტესტებდნენ. ქალებს სურდათ ეცეკვათ და ემღერათ „მოძალადეები ჩვენს გზაზე“, რომელიც ჩილელი ჯგუფის „Las Tesis“ მიერ არის შექმნილი. სიმღერა აკრიტიკებს სახელმწიფოს იმის გამო, რომ საკმარისად არ იბრძოლა ქალების ძალადობის წინააღმდეგ. სიმღერის ერთ მონაკვეთში ქალები ამბობენ „მოძალადე შენ ხარ“ და ამით უარყოფენ მოსაზრებას, თითქოს, მსხვერპლი ქალები გარკვეულწილად პასუხისმგებლები არიან იმაზე, რომ მათზე ძალადობენ. სტამბოლის პოლიციამ დემონსტრანტების წინააღმდეგ ცრემლმდენი გაზი გამოიყენა, ასევე რამდენიმე ქალი დააკავა. დაკავებულებს შორის იყო თურქული ფემინისტური ჯგუფის „ჩვენ შევაჩერებთ ფემიციდის პლატფორმას“ (We Will Stop Femicide Platform) ლიდერი.[3]

თურქეთის პარლამენტში ქალების მიმართ ძალადობა გააპროტესტეს – ოპოზიციური „რესპუბლიკური პარტიის“ წევრმა ქალებმა მაგიდებზე მუშტების ბრახუნი დაიწყეს და ჩილეს ფემინისტური ჯგუფის „Las Tesis“ სიმღერა „Rapist Is You“ (მოძალადე შენ ხარ) შეასრულეს. მათ კოლეგებს კი ხელში ოჯახური ძალადობის შედეგად მოკლული ქალების სურათები ეკავათ. ამ სიმღერას ფემინისტები და ქალების უფლებების დამცველები მთელი მსოფლიოს მასშტაბით იყენებენ. გასულ კვირას ის სტამბოლის ოლქში გამართულ დემონსტრაციაზეც გაჟღერდა, მაგრამ სამართალდამცველებმა აქციის 7 მონაწილე დააკავეს. დეპუტატმა სერა კადეღილმა დარბაზში მყოფ ქვეყნის შინაგან საქმეთა მინისტრს მიმართა და აუხსნა, რომ სიმღერის მიზეზი ქალების წინააღმდეგ ძალადობისკენ ყურადღების გაზრდაა. „მაგრამ თქვენი წყალობით, თურქეთი ერთადერთი ქვეყანაა, სადაც ამ პროტესტში მონაწილეობისთვის დეპუტატის იმუნიტეტი უნდა გქონდეს“, – განაცხადა პარლამენტარმა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, თურქეთში მცხოვრები ქალების 38% ცხოვრების ამა თუ იმ ეტაპზე პარტნიორის მხრიდან ძალადობის მსხვერპლი იყო. ევროპაში ეს მაჩვენებელი 25%-ს შეადგენს. თურქეთის უფლებადამცველი ჯგუფების მონაცემებით, 2018 წელს კაცებმა თურქეთში 440 ქალი მოკლეს.[4]

[1] იმედის ახალი ამბები; სირიაში ირანელი სამხედროების ბანაკზე ავიაიერიშს მსხვერპლი მოჰყვა; 8 დეკემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/123191/siriashi-iraneli-samkhedroebis-banakze-aviaierishs-mskhverpli-mohkva

[2] Reuters; Saudi Arabia ends gender-segregated entrances for restaurants; By Stephen Kalin; 8 December, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-saudi-gender/saudi-arabia-ends-gender-segregated-entrances-for-restaurants-idUSKBN1YC0FZ

[3] DW; police break up Istanbul protest of violence against women; 9 December, 2019; available at: https://www.dw.com/en/police-break-up-istanbul-protest-of-violence-against-women/a-51583766

[4] DW; Turkey’s women lawmakers stage Las Tesis “rapist is you” protest; 15 December, 2019; available at: https://www.dw.com/en/turkeys-women-lawmakers-stage-las-tesis-rapist-is-you-protest/a-51684425

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ნოემბერი, 2019

სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის შემდეგი შეხვედრა 25 ნოემბერს დაიწყება – გაეროს სპეციალურმა წარმომადგენელმა გეირ პედერსენმა სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის პირველი შეხვედრა დადებითად შეაფასა. პედერსენმა განაცხადა, რომ შეხვედრები მოსალოდნელზე უკეთესად წარიმართა, თუმცა გარკვეული საკითხების განხილვა ძალიან მტკივნეული იყო. მისივე თქმით, დელეგატებმა სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობის და ტერორიზმის თემებზე ისაუბრეს. მოლაპარაკებების შემდეგი ეტაპი 25 ნოემბერს დაიწყება. სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის პირველი შეხვედრა ჟენევაში, 30 ოქტომბერს დაიწყო. კომიტეტში 150 დელეგატია, რომლებიც სირიის მთავრობას, ოპოზიციას და სამოქალაქო სექტორს წარმოადგენენ. მათ ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია უნდა შექმნან. საკონსტიტუციო კომიტეტი სექტემბერში შეიქმნა. 2011 წელს სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ ეს სირიის მთავრობასა და ოპოზიციას შორის მიღწეული პირველი შეთანხმებაა. კონფლიქტს 370 000 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, 5,6 მილიონი კი ლტოლვილი გახდა.[1]

დონბასში ძალების გაყვანის ბოლო ეტაპი დაიწყო – უკრაინის სახელმწიფო ძალებმა და რუსეთის მიერ მხარდაჭერილმა სეპარატისტებმა დონბასში ძალების გაყვანის პროცესი სოფელ პეტროვსკოესთან დაიწყეს. მინსკის ხელშეკრულების მიხედვით, ეს ბოლო წერტილია, რომელშიც ძალების გაყვანა უნდა მოხდეს. პროცესს ეუთოს წარმომადგენლები აკვირდებიან. როგორც უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ აღნიშნა, მას იმედი აქვს, რომ ძალების გაყვანა უახლოეს მომავალში დასრულდება. ძალების გაყვანის პროცესი ფრონტის ხაზზე 29 ოქტომბერს, სოფელ ზოლოტოესთან დაიწყო. აღმოსავლეთ უკრაინაში შეიარაღებული კონფლიქტი დონეცკისა და ლუგანსკის ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რუსეთის მომხრე აჯანყებულებს შორის 2014 წლის 6 აპრილს დაიწყო. შედეგად 13 000 ადამიანი დაიღუპა, 40 000 კი დაიჭრა.[2]

ავღანეთი დაკავებულ ტერორისტებს თალიბანის მძევლებზე გაცვლის – ასე ქვეყნის მთავრობა „თალიბანთან“ მოლაპარაკებების დაწყებას ცდილობს. ამერიკელი კევინ კინგი და ავსტრალიელი ტიმოთი ვიქსი ქაბულში, ავღანეთის ამერიკული უნივერსიტეტის ლექტორები იყვნენ, როცა 2016 წელს ისინი „თალიბანის“ მებრძოლებმა გაიტაცეს. 2017 წელს დაჯგუფებამ მათი მონაწილეობით ვიდეომიმართვა ჩაწერა, რომელშიც პროფესორები აშშ-ის პრეზიდენტს მათი გათავისუფლების სანაცვლოდ „თალიბანთან“ მოლაპარაკებების დაწყებას სთხოვდნენ. „თალიბანი“ და ვაშინგტონი შეთანხმებასთან ახლოს იყვნენ, მაგრამ დონალდ ტრამპმა მოლაპარაკებები მას შემდეგ გააუქმა, რაც „თალიბანის“ მიერ მოწყობილ ტერაქტს ამერიკელი ჯარისკაცი ემსხვერპლა. ავღანეთის მთავრობა „თალიბანსა“ და აშშ-ის შორის მოლაპარაკებებში არ მონაწილეობდა.[3]

ქაბულში შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობასთან ძლიერი აფეთქება მოხდა – წინასწარი ცნობით, დაიღუპა 7 ადამიანი და კიდევ 7 დაშავდა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა ავტომობილში იყო დამონტაჟებული. აფეთქება ადგილობრივი დროით, დილის 07:30-ზე მოხდა, როდესაც ქუჩაში ცოტა ხალხი იყო. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

საუდის არაბეთმა ანტი-ფემინისტური ვიდეოს გამო ბოდიში მოიხადა – საუბარია სოციალური ქსელში (Twitter) გამოქვეყნებულ რგოლზე, სადაც ფემინიზმი, ჰომოსექსუალიზმი და ათეიზმი სახიფათო და ექსტრემიზმის შემცველ იდეებად სახელდება. სააგენტო საუდის არაბეთის მოქალაქეებს ამ კონცეფციების საფრთხის შესახებ აფრთხილებს. ვიდეო უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა გააკრიტიკეს, რის შემდეგაც სააგენტომ ოფიციალური განმარტება გამოაქვეყნა. განცხადების თანახმად, რგოლში რამდენიმე შეცდომაა და მისმა ავტორებმა დაკისრებულ დავალებას თავი სათანადოდ ვერ გაართვეს. მომხდართან დაკავშირებით განცხადება საუდის არაბეთის ადამიანის უფლებების კომისიამაც გაავრცელა. უწყებაში მიიჩნევენ, რომ ფემინიზმი დანაშაული არ არის, თუმცა ჰომოსექსუალიზმსა და ათეიზმზე კომენტარს არ აკეთებენ. ქალთა უფლებებზე ზრუნვა საუდის არაბეთის მემკვიდრე პრინცმა, მუჰამედ ბენ სალმანმა დაიწყო. მის მიერ წარმოდგენილ ეკონომიკური გარდაქმნის პროგრამაში, სახელწოდებით „ხედვა 2030“, ქალთა როლი მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი.[5]

[1] Reuters; First Syria talks in more than a year better than expected but no handshake; By Emma Farge, Babak Dehghanpisheh; 8 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-un/syrian-talks-to-reconvene-in-geneva-on-november-25-u-n-envoy-idUSKBN1XI1IP

[2] Reuters; Ukraine, Russian-backed rebels begin Donbass village withdrawal; 9 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-withdrawal/ukraine-russian-backed-rebels-begin-donbass-village-withdrawal-idUSKBN1XJ07M

[3] BBC; Afghanistan announces Taliban prisoner swap to free hostages; 12 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50386284

[4] იმედის ახალია ამბები; ავღანეთის შსს-ის შენობასთან აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა; 13 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/121098/avganetis-shsss-shenobastan-apetqebas-mskhverpli-mohkva

[5] BBC; Saudi Arabia apologizes for video labeling feminism as extremism; 13 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50401311უკრაი

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 ოქტომბერი, 2019

საპროტესტო აქციები ერაყში – ანტისამთავრობო აქციების დროს დემონსტრანტებსა და პოლიციას შორის შეტაკების შედეგად 5 ადამიანი დაიღუპა. დაპირისპირება ბაღდადში მოხდა, როდესაც დემონსტრანტები გადაკეტილ ტაჰრირის მოედანზე შესვლას ცდილობდნენ. ქვეყნის მთავრობამ მომხდარის გამო მწუხარება გამოთქვა და დაპირისპირებაში პროვოკატორები დაადანაშაულა.

ერაყის დედაქალაქში ანტისამთავრობო აქციების დროს დემონსტრანტების და პოლიციის შეტაკების მეორე დღეს კომენდანტის საათი ამოქმედდა. შეზღუდვა იქამდე იმოქმედებს, სანამ ახალი ზომების შესახებ არ გახდება ცნობილი. კომენდანტის საათი, ბაღდადის გარდა, ერაყის კიდევ სამ ქალაქში გამოცხადდა. მთელი ქვეყნის მასშტაბით ანტისამთავრობო აქციები იმართება. დემონსტრანტები სამუშაო ადგილების სიმცირეს, კორუფციასა და ეკონომიკურ პრობლემებს აპროტესტებენ. 2 ოქტომბრის მონაცემებით, ანტისამთავრობო აქციების დროს დემონსტრანტების და პოლიციის შეტაკების შედეგად 5 ადამიანი დაიღუპა. 3 ოქტომბრის ღამეს შეტაკებების შედეგად კიდევ 11 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის ერთი პოლიციელი.[1]

5 ოქტომბრისთვის ერაყში ანტისამთავრობო გამოსვლების შედეგად დაღუპულთა რიცხვი 100-მდე გაიზარდა, დაშავებულთა რაოდენობა კი 3 000-ს აღემატება. ბაღდადში დიდი მოედნების ჩაკეტვის მიუხედავად, დემონსტრანტებსა და პოლიციას შორის შეტაკებები მაინც გრძელდება. აქციები ქვეყნის სხვა ქალაქებშიც მიმდინარეობს. მთავრობამ ქვეყნის ტერიტორიის 75%-ს ინტერნეტი გაუთიშა. სატელევიზიო მიმართვაში ერაყის პრემიერმა ადელ აბდულ მადიმ აღნიშნა, რომ მოსახლეობის ესმის, მაგრამ ქვეყანაში არსებული პრობლემების „ჯადოსნური გადაწყვეტა“ არ არსებობს.[2]

საუდის არაბეთში ქალები ჯარში იმსახურებენ – საუდის არაბეთის ხელისუფლებამ ქალებს შეიარაღებულ ძალებში მსახურების უფლება მისცა. გავრცელებული ინფორმაციით, ქალებს არმიის ყველა შენაერთში ექნებათ მუშაობის უფლება რიგითის, კაპრალის, უმცროსი და უფროსი სერჟანტის რანგში. ქალთა უფლებებზე ზრუნვა საუდის არაბეთის მემკვიდრე პრინცმა მუჰამედ ბენ სალმანმა დაიწყო. მის მიერ წარმოდგენილ ეკონომიკური გარდაქმნის პროგრამაში „ხედვა 2030“ ქალთა უფლებები მნიშვნელოვნად გაზრდილია.[3]

ვითარება ავღანეთში – ავღანეთში აფეთქებას სულ მცირე 10 ადამიანი ემსხვერპლა, 27 კი დაშავდა. თავდასხმა ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ქალაქ ჯალალაბადში მოხდა. ყველა დაღუპული მშვიდობიანი მოქალაქეა, მათ შორის კი ერთი ბავშვი. ადგილობრივი მთავრობის ცნობით, ასაფეთქებელი მოწყობილობა მოტოციკლზე იყო დამონტაჟებული, თავდასხმის სამიზნე კი არმიის კუთვნილი ავტობუსი იყო. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[4]

[1] BBC; Iraq protests: Curfew imposed in Baghdad amid widespread unrest; 3 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49909774

[2] BBC; Iraq protests: Death toll nears 100 as unrest enters fifth day; 5 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49946325?fbclid=IwAR3LGh2s3QVjeSGbiBf3Lq16qXtMdC_IDxYpyYJhMiSbENTVQWUTkB5u-ww

[3] Asharq Al-Awsat; Saudi armed forces allow female recruits in military posts; 3 October, 2019; available at: https://aawsat.com/english/home/article/1929461/saudi-armed-forces-allow-female-recruits-military-posts?fbclid=IwAR1i0vxcBgQlJUkM7tWZsiNN0pEbewSto8RALHvfeaYiLs3i2s6-ggJpk2E

[4] 1 TV News; Bomb hits Afghan army bus in Jalalabad, casualties reported; 6 October, 2019; available at: http://www.1tvnews.af/en/news/afghanistan/39786-bomb-hits-afghan-army-bus-in-jalalabad-casualties-reported

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 აგვისტო, 2019

იემენის კრიზისი – სამხედრო აღლუმზე აფეთქებას სულ მცირე 32 ადამიანი ემსხვერპლა, არიან დაჭრილებიც. ინციდენტი ქალაქ ადენში მოხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჰუსიტმა ამბოხებულებმა აიღეს. თავდასხმისას საშუალო მანძილის რაკეტები და დრონი გამოიყენეს.[1]

საუდელ ქალებს დამოუკიდებლად მოგზაურობის უფლება მისცეს – შესაბამისი ნებართვა არაბეთის მეფემ გასცა. აქამდე საუდელ ქალებს ქვეყნის დასატოვებლად ოჯახის მამაკაცი წევრის ნებართვა სჭირდებოდათ. ახლა მათ კაცების მსგავსად შეუძლიათ სასურველ ქვეყანაში წასვლა. მათ ასევე შეუძლია პასპორტის აღებაც.[2]

სომალიში თავდასხმისას დაშავებული დედაქალაქის მერი საავადმყოფოში გარდაიცვალა – აბდირაჰმან ომარ ოსმანი 24 ივლისს სამთავრობო შენობაზე განხორციელებული თავდასხმის დროს დაიჭრა და კლინიკაში მკურნალობდა. ის პირველ აგვისტოს გარდაიცვალა. აფეთქებაზე კი პასუხისმგებლობა დაჯგუფება ალ-შაბაბმა აიღო.[3]

ვითარება ავღანეთში – ავტობუსს, რომელსაც ავღანეთის ტელევიზიის თანამშრომლები გადაყავდა, თავს დაესხნენ. ქაბულში მომხდარ შემთხვევას ორი ადამიანი ემსხვერპლა, ორი კი დაშავდა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

ჰერათში მომხდარი აფეთქებისას 4 ადამიანი დაიღუპა და 25 დაშავდა. ხელნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობა მოტოციკლზე იყო დამონტაჟებული და პოლიციის განყოფილებასთან ამოქმედდა. დაღუპულთა და დაშავებულთა უმრავლესობა გარე მოვაჭრეები იყვნენ.[5]

ქაბულის დასავლეთით მომხდარი აფეთქებისას 14 ადამიანი დაიღუპა და 145 დაშავდა. თვითმკვლელმა ტერორისტმა ავტომობილში დამონტაჟებული ბომბი პოლიციის სამმართველოსთან ახლოს ააფეთქა. დაღუპულთა შორის ძირითადად მშვიდობიანი მოსახლეობაა, მათ შორის ქალები და ბავშვები. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება თალიბანმა აიღო.[6]

[1] Reuters; Houthi attack kills more than 30 in Yemen’s Aden, Saudi blames Iran; By Fawaz Salman, Mohammed Ghorabi; 1st August, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/blast-hits-military-parade-in-yemens-aden-houthis-claim-responsibility-idUSKCN1UR3PC

[2] BBC; Saudi Arabia allows women to travel independently; 2 August, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49201019

[3] News 24; Mogadishu mayor dies of wounds after Shabaab attack; 1st August, 2019; available at: https://www.news24.com/Africa/News/mogadishu-mayor-dies-of-wounds-after-shabaab-attack-20190801

[4] Reuters; At least two killed in Afghan TV bus bombing in Kabul; 4 August, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack-media/at-least-two-killed-in-afghan-tv-bus-bombing-in-kabul-idUSKCN1UU0HT?il=0

[5] Tolo News; Blast in Herat kills four civilian; 5 August, 2019; available at: https://www.tolonews.com/afghanistan/blast-herat-kills-four-civilians

[6] Reuters; Taliban bomb kills 14, wounds 145, despite hopes for Afghan pact; By Abdul Qadir Sediqi; 7 August, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-blast/taliban-claim-bomb-attack-on-police-in-afghanistan-nearly-100-wounded-idUSKCN1UX0DF

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ივნისი, 2019

იემენის კრიზისი – ჰუსიტებმა საუდის არაბეთის ორი აეროდრომი დრონებით დაბომბეს. ამით ჰუსიტებმა თაიზის პროვინციაში მშვიდობიან მოსახლეობაზე საუდის არაბეთის ხელმძღვანელობით მოქმედი კოალიციის მიერ მიტანილ იერიშს უპასუხეს, რომელსაც 9 ადამიანი ემსხვერპლა. ჰუსიტების განცხადებით, საუდელმა საჰაერო ძალებმა 2018 წლის დეკემბერში გაფორმებული ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმება დაარღვიეს. იემენში მეოთხე წელია სამოქალაქო ომი მიმდინარეობს.[1]

13 წლის ასაკში დაკავებული საუდელი ბიჭი სიკვდილით დასჯას გადაურჩა – ახლა მურთაჯა ქურეირისი 18 წლისაა და მას ბრალად ედებოდა 10 წლის ასაკში თავის აქტივისტ ძმასთან ერთად ყოფნა, რომელმაც ავამიას პოლიციის განყოფილებას მოლოტოვის კოქტეილი ესროლა. პატარა ქურეირისის კიდევ ერთი ბრალდება ის იყო, რომ თავისი ძმის დაკრძალვას დაესწრო. საერთო ჯამში, მას 13 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ქურეირისი ციხეს 2022 წელს დატოვებს, რადგან ამ დრომდე საპატიმროში გატარებული ვადა, მას საერთო სასჯელის ვადაში ჩაეთვალა.[2]

ნიგერიაში მომხდარ აფეთქებას მინიმუმ 30 ადამიანი ემსხვერპლა – შემთხვევა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბორნოში მოხდა. დაშავებულია კიდევ 40 ადამიანი. ბომბები მაშინ გააქტიურდა, როდესაც გულშემატკივრები ფეხბურთის მატჩს ადევნებდნენ თვალს. მომხდარზე პასუხისმგებლობა დაჯგუფება „ბოკო ჰარამმა“ აიღო.[3]

ეგვიპტის ყოფილი პრეზიდენტი მოჰამედ მორსი სასამართლო დარბაზში გარდაიცვალა – მან მგრძნობელობა სასამართლოს განაჩენის გამოცხადების შემდეგ დაკარგა. ბრალდება ჯაშუშობას ეხებოდა. მორსი 67 წლის იყო. ის თანამდებობიდან 2013 წელს გადააყენეს. მას ბრალად ედებოდა დაჯგუფება „ჰამასთან“ და „ჰეზბოლასთან“ ერთად ციხიდან მასობრივი გაქცევის საქმეში მონაწილეობა. ექს-პრეზიდენტი გარდაცვალებიდან რამდენიმე საათში კაიროს აღმოსავლეთ ნაწილში დაკრძალეს. ხელისუფლებამ საჯარო დაკრძალვაზე უარი განაცხადა.[4]

ვენესუელის კრიზისი – ვენესუელა-კოლუმბიის საზღვარზე მომხდარ აფეთქებას 12 ადამიანი ემსხვერპლა. ინციდენტი დასახლებულ პუნქტში, სოფელ ბოკა-დე-გრიტაში მოხდა. უცნობმა პირებმა რამდენიმე ასაფეთქებელი მოწყობილობა აამოქმედეს. კოლუმბიის ხელმძღვანელობამ უკვე დააკავა ორი კაცი, რომლებმაც სამედიცინო დახმარების მიღების მიზნით საზღვარი უკანონოდ გადალახეს. გავრცელებული ინფორმაციით, აფეთქებები სხვადასხვა კრიმინალური დაჯგუფების შორის არსებულ დაპირისპირებებს უკავშირდება, რომლებიც საზღვრის გასწვრივ საწვავის კონტრაბანდით არიან დაკავებული.[5]

[1] Reuters; Yemen’s Houthis target two Saudi airports with multiple drone attacks; 15 June, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security-saudi-drone/yemens-houthis-target-two-saudi-airports-with-multiple-drone-attacks-idUSKCN1TG0M3?il=0

[2] CNN; Saudi teenager arrested at 13 spared from execution, source says; By Muhammad Darwish and Tamara Qiblawi; 16 June, 2019; available at: https://edition.cnn.com/2019/06/16/middleeast/murtaja-qureiris-saudi-teen-execution-intl/index.html

[3] BBC; Nigeria suicide blast kills 30 at video hall in Borno; 17 June, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-48660150

[4] BBC; Egypt’s Mohammed Morsi: Ex-leader buried after court death; 18 June, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-48672096

[5] იმედის ახალი ამბები; ვენესუელა-კოლუმბიის საზღვარზე აფეთქებას 12 ადამიანი ემსხვერპლა; 19 ივნისი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/109087/venesuelakolumbiis-sazgvarze-apetqebebs-12-adamiani-emskhverpla

საუდის არაბეთი. ქალთა უფლებების დაცვის პრაქტიკა. აპრილი, 2019

ქალთა მიმართ დისკრიმინაციული პრაქტიკა – აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2019 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი 2018 წელი) საუდის არაბეთის შესახებ წერს, რომ ქალები კვლავ აწყდებიან სერიოზულ დისკრიმინაციას როგორც საკანონმდებლო, ასევე ყოფით დონეზე და ბევრი მათგანი კვლავ არ არის ინფორმირებული საკუთარი უფლებების შესახებ.

საკანონმდებლო დონეზე ქალები და კაცები თანაბარი სამართლებრივი სტატუსით არ სარგებლობენ და რადგან ქვეყანაში არ მოქმედებს კოდიფიცირებული კანონი პირადი სტატუსების შესახებ, საოჯახო თემებზე მოსამართლეები გადაწყვეტილებებს იღებენ შარიათის კანონების საკუთარი განმარტებების შესაბამისად. მიუხედავად იმისა, რომ ქალებს აქვთ ქონების ფლობის და თავიანთი მეურვის მხრიდან ფინანსური მხარდაჭერის უფლება, ქალები სარგებლობენ ნაკლები პოლიტიკური და სოციალური უფლებებით და ხშირად მათ მიმართ დამოკიდებულება არ არის კაცების მიმართ დამოკიდებულების თანაბარი როგორც პოლიტიკურ, ასევე სოციალურ სფეროებში. მეურვეობის სისტემა ქალებს ავალდებულებს, ჰყავდეთ მამრობითი სქესის ახლო ნათესავი „მეურვის“ ამპლუაში, როგორც კანონიერი პირი, რომელიც დართავს მას ქვეყნის გარეთ მოგზაურობის ნებას. 2018 წლის სექტემბერში ჯედაჰის პირადი სტატუსების შესახებ დავების განმხილველმა სასამართლომ დაავალა მამაკაცს, თავისი 24 წლის გოგოსთვის პასპორტის აღება, რათა მას სწავლა გაეგრძელებინა საზღვარგარეთ. ქალებს, ასევე, სჭირდებათ მეურვის თანხმობა, რათა დატოვონ საპატიმრო დაწესებულება სასჯელის მოხდის შემდეგ.

ზემოაღნიშნულის მიუხედავად, ქალებს უფლება აქვთ დამოუკიდებლად წარმართონ ჯანდაცვის პროცესი. ქალებს შეუძლიათ იმუშაონ მეურვის თანხმობის გარეშე, თუმცა ზოგიერთი დამსაქმებელი მაინც ითხოვს მეურვის თანხმობას, მიუხედავად იმისა, რომ კანონი კრძალავს ასეთ პრაქტიკას. 2018 წლის 15 თებერვალს ვაჭრობისა და ინვესტიციების სამინისტრომ განაცხადა, რომ ამიერიდან ქალებს აღარ სჭირდებათ მამაკაცი მეურვის თანხმობა ბიზნეს საქმიანობის დასაწყებად.[1] 2019 წლის ანგარიშში საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ გამოთქვამს ვარაუდს, რომ რეფორმა რეალურად პრაქტიკაში, როგორც ჩანს, არ გატარდება.[2]

2018 წლის 24 ივნისს მთავრობამ მოხსნა აკრძალვა ქალებისთვის ავტომობილების მართვაზე. „ნიუ იორკ ტაიმსი“ ამ პერიოდში წერდა, რომ საკმაოდ ჭიანურდებოდა ქალებისთვის მართვის მოწმობის აღების პროცესი და მართვის სასწავლო სკოლებში აყვანა, რადგან შეზღუდული იყო სასწავლო დაწესებულებებისა და ქალი მასწავლებლების რაოდენობა, რომელიც აუცილებელია გენდერული ნიშნით განცალკევებული პროგრამის პირობებში. სოციალურ მედიაში ფართოდ გავრცელდა ვიდეო, სადაც სალმა ალ-შერიფი ამტკიცებდა, რომ მის მანქანას განზრახ წაუკიდა ცეცხლი მამაკაცმა, რომელიც „ეწინააღმდეგებოდა ქალების მიერ მანქანის მართვას“. გარდა ამისა, ის აცხადებდა, რომ მუდმივად იღებდა მუქარებს მისი ახალგაზრდა მამაკაცი თანასოფლელებისგან (მექას პროვინციის სოფელი სამადი). 2018 წლის 28 ოქტომბერს მექას სისხლის სამართლის საქმეთა სასამართლომ საკმარისი მტკიცებულებების არ არსებობის გამო ორი მამაკაცი გაამართლა. ალ-შერიფმა გადაწყვეტილება გაასაჩივრა. 2018 წლის დეკემბერს კიდევ ერთ ინციდენტს ჰქონდა ადგილი, ამჯერად ჯედაჰში, სადაც კიდევ ერთი ქალის ნურჰან ბასამის მანქანა დაიწვა.[3] 2019 წლის ანგარიშში საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ აღნიშნულ თემასთან დაკავშირებით წერს, რომ აკრძალვის მოხსნამდე ერთი თვით ადრე ქალთა უფლებების აქტივისტები და ქალთათვის მართვის უფლების მოთხოვნის კამპანიის ლიდერები თვითნებურად დააკავეს.[4] საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ წერდა, რომ მათ საკმაოდ სერიოზული ბრალდებები წაუყენეს, მათ შორის კავშირი უცხოურ პარტიებთან. სახელმწიფო მედია საშუალებები რეგულარულად უჩვენებდნენ მათ ფოტოებს წარწერით „მოღალატე“.[5]

საუდის არაბეთის კანონი მოქალაქეობის შესახებ ასევე დისკრიმინაციულია ქალების მიმართ. ქალებს არ შეუძლიათ პირდაპირ გადასცენ მოქალაქეობა თავიანთ შვილებს, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში თუ ბავშვის მამა არ არის საუდის არაბეთის მოქალაქე. შარიათის კანონების ქვეყანაში დამკვიდრებული განმარტებით, მუსლიმ ქალს ეკრძალება არა მუსლიმ კაცზე ქორწინება, თუმცა, საპირისპიროდ, კაცებს შეუძლიათ დაქორწინდნენ ქრისტიანებსა და ებრაელებზე. ქალებს სჭირდებათ მთავრობის ნებართვა რათა იქორწინონ არა მოქალაქეზე. მამაკაცებს ასევე სჭირდებათ მთავრობის ნებართვა თუ აპირებენ დაქორწინდნენ იმ ქვეყნის მოქალაქეზე, რომელიც არ არის სპარსეთის ყურის ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს წევრი (საუდის არაბეთი, ბაჰრეინი, კუვეიტი, ომანი, კატარი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები). რეგულაციები უკრძალავს საუდელ მამაკაცებს ცოლად მოიყვანონ პაკისტანის, ბანგლადეშის, ჩადის და ბურმის მოქალაქე ქალები. დამატებით, მთავრობა ითხოვს საუდელი კაცებისგან, რომელთაც სურთ უცხოელ ქალე დაქორწინება, იმის დადასტურებას შესაბამის დოკუმენტაციით, რომ მათი პირველი ცოლი უუნაროა, აქვს ქრონიკული დაავადება ან სტერილურია.

ფართოდ გავრცელებული სოციალური ნორმების გამო, სახელმწიფო ინსტიტუტები და არა მარტო, უკრძალავს ქალებს ბევრი საჯარო დაწესებულებით სარგებლობას. კანონი ითხოვს ქალებისგან, რომ იყვნენ განცალკევებით, საჯარო სივრცეებში სპეციალურად ქალებისთვის გამოყოფილ სექციებში. ქალები ხშირად ვერ მიირთმევენ საკვებს იმ რესტორნებში, სადაც არ არის ქალებისთვის სპეციალურად გამოყოფილი სექციები. კულტურული ნორმები აიძულებს სახელმწიფო ინსტიტუტებს, ქალებს დაავალდებულონ საჯარო სივრცეში აბაიას ტარება. ზოგადად, მუსლიმი ქალებისგან მოითხოვენ, რომ მათ დამალონ საკუთარი თმა. რაც შეეხება არა მუსლიმ ქალებს აზიიდან და აფრიკიდან, მათ უფრო მეტად მოეთხოვებათ აღნიშნული წესის დაცვა, ვიდრე არა მუსლიმ ქალებს დასავლეთიდან.

2018 წლის ივნისში სატელევიზიო წამყვანმა შირინ ალ-რიფაიემ დატოვა ქვეყანა მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებამ დაიწყო გამოძიება მის წინააღმდეგ. აუდიო-ვიზუალური მედიის მთავარი კომისია ამტკიცებდა, რომ მისი ჩაცმულობა იყო „მიუღებელი“. ალ-რიფაიე საუბრობდა ქალებისთვის მართვის აკრძალვის მოხსნაზე, როდესაც მისი თეთრი აბაია ქარმა ააფრიალა და აბაიას ქვეშ მისი სამოსი გამოაჩინა.

ქალები დისკრიმინაციას აწყდებიან სასამართლოში, სადაც კაცის ჩვენება ორი ქალის ჩვენების ტოლფასია. ყველა მოსამართლე მამაკაცია და ქალები აწყდებიან აკრძალვებს საკანონმდებლო პრაქტიკის წარმართვის კუთხით. განქორწინებისას, ქალმა უნდა წარმოადგინოს სამართლებრივად აღიარებული საფუძველი, ხოლო მამაკაცს შეუძლია განქორწინდეს ასეთი მიზეზის გარეშე, უბრალოდ იმის თქმით, რომ არსებობს „შეუთავსებელი განსხვავებები“. ასეთ შემთხვევაში მამაკაცი ვალდებულია ქალს გადაუხადოს ქორწინებისას შეთანხმებული თანხმა, როგორც ერთჯერადი სახდელი. მამაკაცს ასეთი გადასახადის გადახდა შეიძლება სასამართლოს ძალითაც დაეკისროს. მთავრობამ დაიწყო თითის ანაბეჭდით იდენტიფიკაციის სისტემის დანერგვა, რათა ნიქაბის მატარებელ ქალებს მეტი წვდომა ჰქონდეთ სასამართლო პროცესზე.

ქალები აწყდებიან დისკრიმინაციას საოჯახო საკითხების შესახებ კანონით. მაგალითად, ქალებს სჭირდებათ მამაკაცი მეურვის თანხმობა, რათა დაქორწინდნენ; ან სასამართლოს დადგენილება, რომ დაქორწინდნენ მეურვის თანხმობის გარეშე. მეურვის წინააღმდეგობის დროს, სასამართლო აფასებს მეურვის როლს და შეიძლება ქორწინება დაშვებულად გამოაცხადოს. 2018 წლის განმავლობაში 72 ასეთი შემთხვევა დაფიქსირდა, როდესაც სასამართლომ დაუშვა ქორწინება მამაკაცი მეურვის წინააღმდეგობის პირობებში.

განქორწინებისას, სასამართლოები ხშირად ბავშვზე (ბიჭების შემთხვევაში 7 წლიდან და გოგოების შემთხვევაში 9 წლიდან) მეურვეობის უფლებას უტოვებენ მამაკაცს ან გარდაცვლილი მამაკაცის ოჯახს. ბევრ შემთხვევაში არა მოქალაქე განქორწინებულ ქალს სასამართლომ ბავშვის მონახულების უფლებაც არ მისცა. 2018 წლის მარტში იუსტიციის მინისტრმა შეიხ ვალიდ ალ-სამანიმ დაავალა სასამართლოებს გააუქმონ ის წესი, რომლის მიხედვითაც განქორწინებულ ქალებს მოეთხოვებათ საჩივრის შეტანა ბავშვზე მეურვეობის მისაღებად. მშობლებს შორის უთანხმოების არ არსებობის შემთხვევაში, დედებს შეუძლიათ, სამართლებრივი ქმედებების გარეშე, უბრალოდ შეავსონ მოთხოვნა შესაბამის სასამართლოში. მემკვიდრეობის შესახებ კანონი ასევე დისკრიმინაციულია ქალების მიმართ – ქალებს ერგებათ ძმებისთვის გადაცემული მემკვიდრეობის ნახევარი ოდენობა.

უკანასკნელი კვლევების მიხედვით, ქალები საჯარო და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების სტუდენტთა 52%-ს შეადგენენ. გენდერული ნიშნით განცალკევებული სისტემა საუნივერსიტეტო დონეზე დადგენილ ნორმას წარმოადგენს. ერთადერთ გამონაკლისს წარმოადგენს სამედიცინო სკოლები და მეფე აბდულას სახელობის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი, სადაც ქალებს და კაცებს ერთად მუშაობის უფლება აქვთ, საუნივერსიტეტო საერთო საცხოვრებელში მათ არ მოეთხოვებათ აბაიას ტარება და შეუძლიათ მანქანის მართვა. სხვა უნივერსიტეტებში დაყოფილი კლასებია. გოგონებს და ბიჭებს შეუძლიათ ერთობლივად მიიღონ მონაწილეობა დებატებში, მხოლოდ ფიზიკურად განცალკევებით ყოფნის პირობებში.[6]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2019 წლის ანგარიშში საუდის არაბეთის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლებამ ბევრ სექტორში გაუღო კარი ქალებს და მისცა მათ დასაქმების უფლება ისეთ სფეროებში, სადაც აქამდე ქალთა დასაქმება აკრძალული იყო; ასეთი სფეროებია, მაგალითად, საგზაო მოძრაობის კონტროლი, საპასპორტო კონტროლი, საგამოძიებო და საჯარო ბრალმდებლის სფერო.[7]

2018 წლის 12 მარტს გაეროს ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის აღმოფხვრის კომიტეტმა მოუწოდა საუდის არაბეთს დაასრულოს დისკრიმინაციული პრაქტიკა ქალების წინააღმდეგ, მათ შორის გააუქმოს მამაკაცი მეურვის ინსტიტუტი და მისცეს ქალებს სრული წვდომა სამართალწარმოებაზე.

გაუპატიურება და ოჯახში ძალადობა – გაუპატიურება სისხლის სამართლის დანაშაულია შარიათის კანონით და აღნიშნული ქმედებისთვის დადგენილია სასჯელის ფართო სპექტრი – გამათრახებიდან სიკვდილით დასჯამდე. კანონი სისხლის სამართლის დანაშაულად არ აღიარებს მეუღლის მიერ გაუპატიურებას. მსხვერპლებს მოეთხოვებათ დაამტკიცონ, რომ გაუპატიურებას ჰქონდა ადგილი და ქალების ჩვენებები ყოველთვის არ დაიშვება სასამართლო პროცესზე.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი და სოციალური დაბრკოლებების გამო, ხელისუფლებას სასამართლომდე ძალიან ცოტა შემთხვევა მიჰყავს. სტატისტიკა ინციდენტების, სამართლებრივი დევნის, მსჯავრის დადებისა და აღსრულების შესახებ არ არის ხელმისაწვდომი; თუმცა, მედია საშუალებებისა და დამკვირვებლების ინფორმაციით, გაუპატიურება სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს. ამასთან, გაუპატიურების შესახებ ბევრ შემთხვევაში ინფორმაცია საერთოდ არ ვრცელდება, რადგან მსხვერპლი აწყდება სოციალურ და ოჯახის მხრიდან ზეწოლას, მათ შორისაა შემდგომი გათხოვების შესაძლებლობების შეზღუდვა, სამართლებრივი სანქციები და პატიმრობა ან ქორწინების გარეშე სექსუალურ კავშირში დადანაშაულება, რაც შარიათის კანონებით დასჯადი ქმედებაა.

ოჯახში ძალადობის შესახებ კანონი ადგენს ფართო სამოქმედო არეალს და ხელისუფლებას აძლევს საშუალებას, იმოქმედოს პრევენციის და ძალადობის მსხვერპლთა დაცვის კუთხით. კანონი ოჯახში ძალადობას ფართო ცნებად განსაზღვრავს და სასჯელის სახით ითვალისწინებს ერთი თვიდან ერთ წლამდე პატიმრობას და ფულად ჯარიმას 5-დან 50 ათას რიალამდე (1 330 – 13 300 $) თუ სასამართლო უფრო მკაცრ სასჯელს არ დააწესებს.

მკვლევარების მტკიცებით, ძნელია პრობლემის მაგნიტუდის დადგენა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ პრობლემა ფართოდაა გავრცელებული. ეროვნული გვარდიის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მოქმედი კვაზი-სამთავრობო ორგანიზაცია ოჯახის უსაფრთხოების ეროვნული პროგრამა NFSP 2005 წელს დაარსდა. ორგანიზაციის მიზანია ცნობიერების ამაღლება და ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლა, მათ შორის ინციდენტების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება.

წყაროების მტკიცებით, მთავრობა მკაფიოდ არ განმარტავს ოჯახში ძალადობას და პროცედურებთან დაკავშირებულ საკითხებს. ქალთა უფლებების ზოგიერთი დამცველის მტკიცებით, გამომძიებლებს ხშირად ერიდებათ სახლებში შესვლა ოჯახის უფროსის (მამაკაცი) თანხმობის გარეშე; ხშირად კი, მოძალადე სწორედ ოჯახის უფროსი მამაკაცია. ზოგიერთი აქტივისტი აცხადებს, რომ ხელისუფლება ყოველთვის არაა მოწოდებული ინციდენტი გამოიძიოს; ამის ნაცვლად, ისინი მსხვერპლს და მოძალადეს, ოჯახის შენარჩუნების მიზნით, შერიგებისკენ მოუწოდებენ. ხშირად, პოლიცია და სასამართლო ქალებს  პირდაპირ მათზე მოძალადეებთან აბრუნებს, რომლებიც ამავე დროს მათი სამართლებრივი მეურვეები არიან.

2018 წლის 8 მარტს ქალმა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ჯაზანის პროვინციიდან, გაავრცელა ვიდეო, სადაც ის შველას ითხოვდა და აცხადებდა, რომ მისმა უფროსმა ძმამ და ოჯახის დანარჩენმა წევრებმა ის სცემეს და ავადმყოფ დედასთან და ორ შვილთა ერთად სახლიდან გააგდეს. მისი მტკიცებით, როდესაც ის პოლიციაში მივიდა, მას მეურვე მამაკაცის მიყვანა მოსთხოვეს. როდესაც ვიდეო ფართოდ გავრცელდა, შრომისა და სოციალური განვითარების სამინისტრომ განაცხადა, რომ ჯაზანის პროვინციის სოციალური დაცვის ჯგუფი საქმეში ჩაერთო და საქმის შესწავლა დაიწყო. ანგარიშის გამოქვეყნების მომენტში აღნიშნულ საქმეზე ახალი გარემოებები არ იყო ცნობილი.

სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშში საუბარია ასევე მთავრობის ძალისხმევაზე, რომელიც ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგაა მიმართული. 2018 წლის განმავლობაში მეფე აბდულაზიზის სახელობის ეროვნული დიალოგის ცენტრმა გამართა სამუშაო შეხვედრები და დაარიგა საგანმანათლებლო მასალა ოჯახს შიგნით მეუღლეებს შორის არსებული კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარების მიზნით. შრომისა და სოციალური განვითარების სამინისტროს ორგანიზებითა და მხარდაჭერით მოეწყო საოჯახო-დაცვითი თავშესაფრები. ადამიანის უფლებათა კომისია ირებს საჩივრებს ოჯახში ძალადობის შესახებ და გადასცემს მათ შესაბამის სამთავრობო სტრუქტურებს. კომისია, ასევე, კონსულტაციას უტარებს მოსარჩელეებს და სთავაზობს მათ სამართლებრივ მხარდაჭერას. ორგანიზაცია დახმარებას უწევს მოსარჩელე ქალების ბავშვებს და ასევე ავრცელებს ქალთა უფლებების შესახებ საგანმანათლებლო მასალებს საგანმანათლებლო, ჯანდაცვის და სხვა სახის სამუშაო სივრცეებში.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ ადგილობრივი საუდელი ქალის მტკიცებით, ოჯახში ძალადობა ინცესტის ფორმით ფართოდაა გავრცელებული, მაგრამ მათ შესახებ ინფორმაციის გავრცელების ეშინიათ სოციალური რეპრესიების შიშით.

ქალთა სასქესო ორგანოების დასახიჩრება – ქალთა სასქესო ორგანოების დასახიჩრება საუდის არაბეთში არ არის გავრცელებული, რადგან შარიათის კანონების მთავრობისეული განმარტება აღნიშნულ ძალადობრივ ტრადიციას და პრაქტიკას კრძალავს.

სექსუალური შევიწროვება – რადგან სექსუალური ძალადობის გაზომა საკმაოდ რთულია, ამასთან მედიის მხრიდან გაშუქება დაბალია და მთავრობის სტატისტიკა არ არსებობს. შარიათის კანონების მთავრობისეული განმარტება ადგენს სახელმძღვანელო პრინციპებს სასამართლოებისთვის. 2018 წლის 29 მაისს მინისტრთა საბჭომ დაამტკიცა სექსუალური შევიწროვების წინააღმდეგ კანონი, რომელიც მაქსიმალურ სასჯელის ზომად აწესებს 5-წლიან პატიმრობას და 300 ათასამდე რიალის (80 ათასი $) ოდენობის ჯარიმას. სექსუალური შევიწროვების ინციდენტების შესახებ სტატისტიკური მონაცემები არ გავრცელებულა. 8 აგვისტოს საჯარო პროკურორმა განაცხადა, რომ შევიწროვების ფაქტების შესახებ განაცხადების რაოდენობა მცირეა და აღნიშნა, რომ ეს ახალი კანონის დამსახურებაა. დამსაქმებლები ბევრ სექტორში ქალებისა და კაცებისთვის ცალ-ცალკე სამუშაო სივრცეებს ადგენენ. 2018 წლის 14 ივლისს ხელისუფლებამ დააპატიმრა ახალგაზრდა ქალი, რომელიც სცენაზე ახტა და მამაკაც მომღერალს ჩაეხუტა. პროკურორის განცხადებით, ახალგაზრდა ქალს სექსუალური შევიწროვების წინააღმდეგ კანონის მიხედვით გაასამართლებენ; მას 2 წლამდე პატიმრობა და 100 ათასამდე რიალის ოდენობის ფულადი ჯარიმა ემუქრება.[8] აღნიშნულ კანონთან დაკავშირებით, „Human Rights Watch“ წერს, რომ ცრუ ბრალდების შემთხვევაში, ბრალის დამდებს სასჯელის სახით ემუქრება იგივე სასჯელი, რაც გათვალისწინებულია იმ ქმედებისთვის, რომლის ჩადენას ის სხვას დააბრალებს.[9]

მოსახლეობის რაოდენობის კონტროლი – ინფორმაცია იძულებითი აბორტის ფაქტებისა და სტერილიზაციის შესახებ არ გავრცელებულა.[10]

ქალთა მონაწილეობა პოლიტიკურ პროცესებში – „Freedom House“ 2019 წლის ანგარიშში საუდის არაბეთის შესახებ წერს, რომ 2015 წლის ადგილობრივ არჩევნებში ქალებს პირველად მიეცათ როგორც პასიური, ასევე აქტიური საარჩევნო უფლება. ქალთა მცირე რაოდენობამ მანდატების (საერთო რაოდენობის 1%) მოპოვებაც შეძლო. ანგარიშში ნათქვამია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ პოლიტიკური უფლებები ზოგადად ყველა მოქალაქისთვის შემცირებულია, ქალები დამატებით დაბრკოლებებს აწყდებიან აღნიშნული მიმართულებით. ქალები და რელიგიური უმცირესობები ყველაზე მეტად არიან გამორიცხული წამყვანი სამთავრობო პოზიციებიდან. 2018 წლის თებერვალში ერთი ქალბატონი დაინიშნა შრომისა და სოციალური განვითარების მინისტრის მოადგილედ. მისი ფუნქციაა ქალთა დასაქმების პროპაგანდა.[11]

[1] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Saudi Arabia, 13 March 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[2] Amnesty International; Human Rights in the Middle East and North Africa: Review of 2018; Saudi Arabia; 26 February, 2019; available at:

[accessed 23 April 2019]

[3] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Saudi Arabia, 13 March 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[4] Amnesty International; Human Rights in the Middle East and North Africa: Review of 2018; Saudi Arabia; 26 February, 2019; available at:

[accessed 23 April 2019]

[5] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Saudi Arabia, 17 January 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[6] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Saudi Arabia, 13 March 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[7] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Saudi Arabia, 17 January 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[8] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Saudi Arabia, 13 March 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[9] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Saudi Arabia, 17 January 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[10] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Saudi Arabia, 13 March 2019

 (accessed on 23 April 2019)

[11] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Saudi Arabia, 4 February 2019

 (accessed on 23 April 2019)

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 აპრილი, 2019

ერდოღანის პარტიამ სტამბოლსა და ანკარაში არჩევნები წააგო – მიუხედავად ამისა, მთელი ქვეყნის მასშტაბით, გამარჯვება მაინც „სამართლიანობისა და განვითარების“ პარტიას დარჩა. ერდოღანმა აღნიშნა, რომ ქვეყნის მთავარი მიზანი ეკონომიკის გაძლიერება, განვითარების შენარჩუნება და დასაქმების გაზრდა იქნება.[1]

უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნების პირველი ტური ზელენსკიმ მოიგო – მსახიობს მხარი ამომრჩეველთა 30.24%-მა დაუჭირა. მეორე ადგილზე მოქმედი პრეზიდენტი პოროშენკო გავიდა ხმების 15.95%-ით. არჩევნების მეორე ტური 21 აპრილს გაიმართება.[2]

პაკისტანელმა მეგობრების გასართობად ცეკვაზე უარის გამო ცოლს რკინის მილით სცემა – შემთხვევა ლაჰორში მოხდა. ახალგაზრდა კაცი და მისი მეგობარი დააკავეს. მაინ ფაისალმა ცოლს ჯერ რკინის მილი ჩაარტყა, შემდეგ კი თმა დაუწვა. ახალგაზრდა ქალის დახმარებაზე პოლიციამ და კლინიკებმა უარი თქვეს. მას შემდეგ კი, რაც საქმე გახმაურდა, კაცი დააკავეს. ბრალდებულმა თავი იმით იმართლა, რომ ნარკოტიკული ნივთიერებების თრობის ქვეშ იყო და არაფერი ახსოვს.[3]

ავღანეთში მორიგი თავდასხმა მოხდა – ამჯერად პროვინცია ბადღისში „თალიბანის“ ასობით მებრძოლი შეიჭრა. დაღუპულია, სულ მცირე, 20 ადამიანი. „თალიბანის“ მხრიდან 30-მდე მებრძოლი დაიღუპა. შეიარაღებული თავდასხმა ოთხი სხვადასხვა მიმართულებიდან განხორციელდა და თავდამსხმელებმა ხუთი საკონტროლო-გამშვებ პუნქტი აიღეს.[4]

საუდის არაბეთში ქალთა უფლებადამცველები ისევ დააკავეს – 7 დაკავებულს შორის ორი ასევე აშშ-ის მოქალაქეცაა. დაკავებულები ბლოგერები არიან. მათ თებერვლიდან მოგზაურობის უფლება უკვე შეზღუდული ჰქონდათ. დაკავებულები იმ 10-კაციანი ჯგუფის წევრები არიან, რომელიც საუდის არაბეთში ქალთა შეზღუდულ უფლებებს აპროტესტებს.[5]

[1] BBC; Turkey Local Election: Setback for Erdogan in big cities; 1 April, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-europe-47764393

[2] UNIAN Info; CEC announces official results of first round of presidential elections in Ukraine; 7 April, 2019; available at: https://www.unian.info/politics/10507722-cec-announces-official-results-of-first-round-of-presidential-elections-in-ukraine-video.html

[3] Dunya News; Medical report of woman tortured by her husband in Lahore reveal injuries; 29 March, 2019; available at: https://dunyanews.tv/en/Pakistan/484632-Medical-report-of-woman-tortured-by-her-husband-Lahore-reveal-injuries

[4] Al Jazeera; Taliban kills Afghan security forces in massive Badghis attack; 4 April, 2019; available at: https://www.aljazeera.com/news/2019/04/taliban-kill-afghan-security-forces-massive-badghis-attack-190404155048831.html

[5] BBC; Saudi Arabia arrests seven including US citizens; 5 April, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-47826106

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-28 თებერვალი, 2019

საუდის არაბეთმა პირველი ქალი ელჩი აშშ-ში დანიშნა – პრინცესა რიმა ბინტი პრინცი ბენდერას შვილია, რომელიც საუდის არაბეთის დიპლომატიას აშშ-ში 1983 წლიდან 2005 წლამდე ხელმძღვანელობდა. ამის შემდეგ, მან ქვეყანის ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურში დაიწყო მუშაობა.[1]

თალიბების ერთერთი ლიდერი ამერიკასთან მოლაპარაკებებში ჩაერთვება – მულაჰ ბარადერმა რვა წელი პაკისტანის ციხეში გაატარა. ის 2018 წელს გაათავისუფლეს. ამჟამად ის პაკისტანში თალიბების წარმომადგენელია. თალიბებთან დაახლოებული წყაროები ვარაუდობენ, რომ აღნიშნული ფაქტორი მოლაპარაკებების წარმატების შანსებს ზრდის. მხარეების განცხადებით კი, წინა თვეში შემდგარი მოლაპარაკებები წარმატებული იყო და არ არის გამორიცხული 17-წლიანი კონფლიქტი სამშვიდობო შეთანხმებამ დაასრულოს.[2]

2018 წელს ავღანეთში ყველაზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა – გაეროს მონაცემებით, მაჩვენებელი რეკორდულია. 2018 წელს ავღანეთში 3 804 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა, რომელთაგან 927 ბავშვია. 2017 წელთან შედარებით მსხვერპლთა რაოდენობა 11%-ითაა გაზრდილი.[3]

ნიგერიაში მოქმედი პრეზიდენტი მეორე ვადით აირჩიეს – 76 წლის მუჰამადუ ბუჰარიმ უპირატესობა 36-დან 19 შტატში მოიპოვა. მისი კონკურენტი ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ატიკუ აბუბაქრი იყო. არჩევნები დანიშნულზე ერთი კვირით გვიან ჩატარდა და არჩევნების დღეს ძალადობა სდევდა თან, თუმცა საერთაშორისო დამკვირვებლებს არჩევნების გაყალბება არ დაუფიქსირებიათ.[4]

დონეცკში მიკროავტობუსი ნაღმზე აფეთქდა – შემთხვევის შედეგად ორი ადამიანი დაიღუპა, დაშავებულია კიდევ რამდენიმე მოქალაქე. ინციდენტი ე.წ. ბუფერულ ზონაში მოხდა. თვითმხილველების თქმით, მიკროავტობუსი გზიდან გადავიდა და ნაღმზე აფეთქდა. მომხდარზე გამოძიება დაიწყო.[5]

[1] იმედის ახალი ამბები; საუდის არაბეთმა პირველი ქალი ელჩი აშშ-ში დანიშნა; 24 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/97593/saudis-arabetma-pirveli-qali-elchi-ashshshi-danishna

[2] იმედის ახალი ამბები; თალიბების ერთ-ერთი ლიდერი ამერიკასთან მოლაპარაკებებში ჩაერთვება; 25 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/97676/talibebis-erterti-lideri-amerikastan-molaparakebebshi-chaertveba

[3] 1TV; გაერო – ავღანეთში 2018 წელს ყველაზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა; 25 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://1tv.ge/news/gaero-avghanetshi-2018-wels-yvelaze-meti-mshvidobiani-moqalaqe-daighupa/

[4] BBC; Nigeria election: Muhammadu Buhari re-elected as president; 27 February, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-africa-47380663

[5] 1TV; დონეცკში მიკროავტობუსი ნაღმზე აფეთქდა; 24 თებერვალი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://1tv.ge/news/doneckshi-mikroavtobusi-naghmze-afetqda/