იემენი. სექსუალურ უმცირესობათა მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2020

ისლამური ტრადიციების მიხედვით ხდება თუ არა გეი მამაკაცების დასჯა და თუ კი რა ფორმით? – BBC სტატიაში „ჰომოსექსუალიზმი და ისლამი“ წერს, რომ ზოგადად, ისლამში ჰომოსექსუალიზმი დაგმობილია, რადგან ყურანის ზოგიერთი პასაჟის მიხედვით, შესაძლებელია ივარაუდებოდეს, რომ ის ალლაჰის ნების საწინააღმდეგოა. მაგალითად, ყურანის 4:16-ში წერია, რომ „თუ ორი მამაკაცი ავხორცობაშია ბრალდებული, ორივე უნდა დაისაჯოს, თუ ისინი ამას მოინანიებენ და გამოსწორდებიან, აპატიეთ.  ალლაჰი მოწყალეა“.

სტატიის მიხედვით, ისლამური სამართლის – „შარიათის“ სკოლათა უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ ჰომოსექსუალური ურთიერთობა იმსახურებს ისეთივე სასჯელს, რასაც მრუშობა, მეუღლის ღალატი. აღნიშნული დანაშაულისთვის, შარიათი სასიკვდილო სასჯელს აწესებს. შესაბამისად, ზოგიერთი თანამედროვე ისლამური სახელმწიფო ჰომოსექსუალიზმს დანაშაულად მიიჩნევს და ამისთვის სიკვდილით დასჯასაც კი ითვალისწინებს.[1]

მედია საშუალება The Guardian მიხედვით, არაერთ მუსლიმურ ქვეყანაში ჰომოსექსუალიზმი დასჯადია. მაგალითად, ირანში „ლავათი“ (სოდომური ცოდვა) სიკვდილით დასჯად ქმედებას წარმოადგენს და ამის გამო, პრაქტიკაშიც არაერთი პირი დაქვემდებარებულა სასიკვდილო სასჯელს. საუდის არაბეთში, სუდანში, იემენსა და მავრიტანიაშიც „სოდომია“ სასიკვდილო დანაშაულია, თუმცა, ათწლეულებია რაც, აღნიშნულ ქვეყნებში ჰომოსექსუალობის გამო სიკვდილით არავინ დაუსჯიათ. ამას გარდა არსებობს მთელი რიგი არაბული ქვეყნებისა, სადაც ჰომოსექსუალიზმის ბრალდებით, პირი შესაძლოა 10 წლამდე პატიმრობას დაექვემდებაროს. ესენია: ალჟირი, ბაჰრეინი, კუვეითი, ლიბანი, ლიბია, მაროკო, ომანი, კატარი, სომალი, ტუნისი და სირია. ზოგ ქვეყანაში, მართალია, კანონი უშუალოდ არ კრძალავს ჰომოსექსუალიზმს, თუმცა, ამ შემთხვევაში, გეი ადამიანებს მაინც დევნიან სხვა მუხლებით. მაგალითად, ეგვიპტეში ჰომოსექსუალების წინააღმდეგ კვლავაც აქტიურად გამოიყენება კანონი „გარყვნილების“ შესახებ.[2]

2. იემენის რესპუბლიკაში გეი მამაკაცების მდგომარეობა: აკრძალულია თუ არა ჰომოსექსუალიზმი, უსაფრთხოების მხრივ გეი მამაკაცებისთვის რა მდგომარეობაა, არის თუ არა დაცული მათი უფლებები, დასჯადია თუ არა ჰომოსექსუალიზმი სახელმწიფოს მიერ, გეი მამაკაცებს ვისგან ემუქრებათ საფრთხე იემენში და რა ფორმით. იემენში დაბრუნების შემთხვევაში, თუ გამჟღავნდა, რომ მამაკაცი გეია, რა საფრთხე დაემუქრება მას?

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი იემენში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ ქვეყნის სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით, იემენში კონსესუალური ხასიათის სექსუალური ურთიერთობა იგივე სქესის პირებს შორის დასჯადია. აღნიშნული დანაშაულისთვის, ისლამური შარიათის სამართლის იემენისეული ინტერპრეტაციის თანახმად, სასჯელის სახით განსაზღვრულია სიკვდილით დასჯა. ანგარიშის მიხედვით, 10 წელზე მეტი ხანია, რაც არ გავრცელებულა ინფორმაცია იემენში ლგბტი სეგმენტის წარმომადგენელი პირის სიკვდილით დასჯის თაობაზე.

იემენის მთავრობა არ მიიჩნევდა ლგბტი პირების მიმართ დისკრიმინაციის ან ძალადობის ფაქტებს „რელევანტურ“ საკითხებად და ამაზე სტატისტიკას არ აწარმოებდა. ანგარიშის თანახმად, გამომდინარე ქმედების უკანონობიდან და შედეგად სავარაუდოდ მძიმე სასჯელისგან თავის აცილების მიზნით, ლგბტი პირთა უმრავლესობა საკუთარ ორიენტაციას მალავდა. ღიად ლგბტი პირები ექვემდებარებოდნენ დისკრიმინაციას.

ქვეყანაში არ არსებობს ლგბტი საკითხებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაცია, ხოლო მთავრობა ბლოკავდა ისეთ საიტებზე წვდომას, სადაც განთავსებული იყო ლგბტი პირებთან დაკავშირებული მასალა.[3]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House იემენის შესახებ 2020 წლის მარტში გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2019 წელი) წერდა, რომ იგივე სქესის მქონე პირთა შორის სექსუალური ურთიერთობა კანონის აკრძალულია, ხოლო სასჯელის სახით გათვალისწინებულია ისეთი სანქციები, როგორიცაა: გამათრახება, დაპატიმრება და სიკვდილით დასჯა. გამომდინარე მათდამი არსებული ძალადობრივი მუქარებისა, ლგბტი იემენელთა უმრავლესობა იძულებულია, საკუთარი ორიენტაცია დამალოს.[4]

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭო 2020 წლის სექტემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერდა, რომ იემენში კონფლიქტის დაწყებიდან, ზოგიერთ პროვინციაში სექსუალური ორიენტაციის მოტივით პირთა მიმართ ძალადობისა და დისკრიმინაციის ხარისხი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. საბჭოს ექსპერტებმა დაადასტურეს, რომ აღნიშნულ დანაშაულების 2016-2020 წლების განმავლობაში ჩადიოდნენ როგორ ჰუსიტი ამბოხებულები, ასევე – უსაფრთხოების ძალები. მათ მიერ გამოკითხულმა 9 პირმა ისაუბრა თუ როგორ გადაურჩნენ ისეთი ტიპის უფლებადარღვევებს, როგორიცაა: თვითნებური დაკავება, არასათანადო მოპყრობა, წამება, სექსუალური ძალადობა და ა.შ. დამნაშავეები მათ ბრალს სდებდნენ, რომ ისინი ხელს უწყობდნენ პროსტიტუციისა და ჰომოსექსუალიზმის გავრცელებას, რითაც დახმარებას მტერს უწევდნენ.[5]

[1] BBC – What does Islam say about homosexuality?; available at https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z8kjpv4/revision/5 [accessed 10 November 2020]

[2] The Guardian – article “Everything you need to know about being gay in Muslim countries”; published on 21 June 2016; available at https://www.theguardian.com/world/2016/jun/21/gay-lgbt-muslim-countries-middle-east [accessed 10 November 2020]

[3] United States Department of State – “Country Report on Human Rights Practices 2019 – Yemen”; published in March 2020; available at

[accessed 9 November 2020]

[4] Freedom House – Freedom in the World 2020 – Yemen; published in March 2020; available at

[accessed 10 November 2020]

[5]  UN Human Rights Council – Situation of human rights in Yemen, including violations and abuses since September 2014 Comprehensive report of the Group of Eminent International and Regional Experts on Yemen*, **; published on 14 September 2020; available at

[accessed 10 November 2020]

ეგვიპტე. სექსუალური უმცირესობების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ივნისი, 2020

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2020 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კანონმდებლობით, ეგვიპტის ყველა მოქალაქე კანონის წინაშე თანასწორია და დაუშვებელია დისკრიმინაცია რელიგიის, რწმენის, სქესის, წარმოშობის, რასის თუ სხვა ნიშნით. თუმცა, ამავდროულად, კონსტიტუცია ადგენს, რომ ისლამი სახელმწიფო რელიგიაა და ისლამური შარიათის პრინციპები არის კანონმდებლობის ძირითადი წყარო. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ქვეყანაში ადამიანის უფლებების მნიშვნელოვან დარღვევას, მათ შორის, წარმოადგენს ძალადობა ლგბტ პირების მიმართ. ხელისუფლება აქტიურად იყენებს კანონმდებლობას ლგბტ პირების თვითნებური დაკავებისა და სისხლის სამართლებრივი დევნის მიზნით. ხშირია შემთხვევები, როდესაც ხელისუფლება ახორციელებს სოციალური მედიის და ინტერნეტ გაცნობის გვერდების მონიტორინგს ლგბტ პირების იდენტიფიცირებისა და მათი დაპატიმრებისთვის.

მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტის კანონმდებლობაში არ არსებობს ჩანაწერი, რომელიც კონკრეტულად ერთსქესიანთა კავშირს განსაზღვრავს დანაშაულად, პოლიციას აქვს შესაძლებლობა ლგბტ პირები დააპატიმროს ისეთი ბრალდებებით, როგორიცაა „გარყვნილება“, „პროსტიტუცია“ და „ისლამური სწავლებების დარღვევა“. ასეთი დანაშაულებისთვის 10 წლამდე პატიმრობაა გათვალისწინებული. 2013 წლიდან მოყოლებული მსგავსი ბრალდებებით დაპატიმრებების 250 შემთხვევაზე მეტია დაფიქსირებული. ხელისუფლება არ ავრცელებს ანტიდისკრიმინაციულ კანონს ლგბტ პირებზე. სამართლებრივი დისკრიმინაცია და სოციალური სტიგმა ბარიერებს უქმნის ლგბტ პირებს, საჯაროდ დაიცვან თავიანთი უფლებები. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ინფორმაცია არ იყო ხელმისაწვდომი სექსუალური ორიენტაციის ან გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციის ფაქტების შესახებ დასაქმების, განსახლების, განათლებასა და ჯანდაცვაზე წვდომის კუთხით. მედიის უზენაესი საბჭო (ნახევრად სამთავრობო უწყება) კვლავ უწესებს აკრძალვებს ისეთ მედიასაშუალებებს, რომლებიც ლგბტ პირებსა და მათ უფლებებს იცავს.

2019 წლის განმავლობაში კვლავ ვრცელდებოდა ინფორმაცია ლგბტ პირების დაპატიმრებისა და მათი შევიწროვების ფაქტების შესახებ. დაშინებამ და დაპატიმრების შიშმა ხელი შეუწყო თვითცენზურის გაძლიერებას. ადამიანის უფლებათა დამცველი ჯგუფების ინფორმაციით, ხშირია პოლიციის მხრიდან შევიწროვება, მათ შორის ფიზიკური შეურაცხყოფა და დაპატიმრების თავიდან აცილების სანაცვლოდ, სხვა ლგბტ პირების დასმენა ან ქრთამის გამოძალვა. მთავრობა იტოვებს უფლებას ქვეყანაში არ შემოუშვას ან ქვეყნიდან გააძევოს უცხო ქვეყნის მოქალაქე ლგბტ პირი. უფლებადამცველი ჯგუფების ინფორმაციით, ხელისუფლება მიმართავს იძულებით ანალურ გამოკვლევებს. კანონით დაშვებულია მსგავსი პრაქტიკა „გარყვნილების“ შემთხვევებში.[1]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Freedom House“ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა ყველა მოქალაქეს, განურჩევლად რელიგიისა, გენდერული კუთვნილებისა, რასისა თუ სხვა ნიშნისა, ანიჭებს პოლიტიკურ უფლებებს. თუმცა, ქალები, ქრისტიანები, შიიტი მუსლიმები, ფერადკანიანები და ლგბტ პირები აწყდებიან დისკრიმინაციის სხვადასხვა ფორმას, რაც ზღუდავს მათ პოლიტიკურ ჩართულობას.[2]

საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2020 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება განაგრძობს ლგბტ პირების დაპატიმრებას და სისხლის სამართლებრივ დევნას მათი რეალური ან მიწერილი სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული იდენტობის საფუძველზე. ასევე, ხშირად ლგბტ პირები ხდებიან იძულებითი ანალური გამოკვლევისა და სქესის დადგენის ტესტის ობიექტები; მსგავსი პრაქტიკა, გავრცელებული მოსაზრებით, წამების ტოლფასია. 2019 წლის იანვარში, გეი მამაკაცთან ინტერვიუს ჩაწერის გამო,  ტელეწამყვან მოჰამედ ალ-ღიეტის სასამართლომ ერთი წლით პატიმრობა მიუსაჯა. მსგავსი სასჯელების მიზანია, დააშინოს ხალხი, რათა მათ ლგბტ თემებზე საჯარო დისკუსია შეწყვიტონ.[3]

[1] USDOS – US Department of State: 2019 Country Reports on Human Rights Practices: Egypt, 11 March 2020

 (accessed on 17 June 2020)

[2] Freedom House: Freedom in the World 2020 – Egypt, 4 March 2020

 (accessed on 17 June 2020)

[3] AI – Amnesty International: Human rights in the Middle East and North Africa: Review of 2019; Egypt, 18 February 2020

 (accessed on 17 June 2020)

ეგვიპტე. შიდსის პროგრამა და მასზე ლგბტი პირების წვდომა. სექტემბერი, 2019

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მიხედვით, ეგვიპტე კლასიფიცირებულია, როგორც აივ / შიდსის დაავადების დაბალი ეპიდემიური საშიშროების მქონე სახელმწიფო. ქვეყნის ჯანდაცვისა და მოსახლეობის სამინისტროს მიხედვით, 1986 წლიდან 2008 წლის აგვისტოს ბოლოს პერიოდში, დაფიქსირებულია აივ / შიდსით დაავადებული 2393 პირი (1534 აივ ინფექცია; ხოლო 859 – შიდსით დაავადებული), რაც შეეხება დაღუპულ პირთა რაოდენობას, 2008 წლის ბოლოსთვის აღნიშნული რიცხვი 1059 უდრიდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანაში არსებობს შიდსის აქტიური ეროვნული პროგრამა (Egypt National AIDS Program), რომელიც მოიცავს ნებაყოფლობითი ტესტირების; საკონსულტაციო მომსახურებას და ანტირეტროვირუსული თერაპიაზე წვდომას, ეგვიპტეში უამრავი გამოწვევა დგება აივ/ შიდსის დაბალი პრევალენტობის შენარჩუნებაში. მაგალითად, ამის მიზეზი შეიძლება იყოს: სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების პროფილაქტიკისა და ზედამხედველობის სუსტი სისტემა; რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციაზე სუსტი წვდომა; დევნილთა შემოდინება სუდანიდან და მეზობელი „აფრიკის რქის“ ქვეყნებიდან; საზღვარგარეთ მომუშავე ეგვიპტელთა დიდი რაოდენობა, რომლებიც შეიძლება შინ აივ ინფექციით დაუბრუნდნენ; გავრცელებული შიში და სტიგმა და ა.შ.[1]

გაეროს საერთო აივ/შიდსის პროგრამა (UNAIDS) 2017 წელს გამოქვეყნებულ სამონიტორინგო ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერდა, რომ „ 2015 წლის ბოლოსთვის ეგვიპტეში აივ-ინფექციით დააადებული იყო 11 000 ადამიანი; ხოლო ამჟამად, შიდსით დაავადებული თითქმის 3000 ადამიანი იღებს ART თერაპიას ეგვიპტის მთავრობის მიერ უფასოდ მიწოდებული სამკურნალო პროგრამის საშუალებით. მიუხედავად იმისა, რომ უკანასკნელ წლებში მკურნალობა ძირითადად გლობალური ფონდის მიერ გამოყოფილ რესურსებს ეყრდნობოდა, 2014 წლიდან მოყოლებული, ეგვიპტის მთავრობამ სერიოზული ნაბიჯები გადადგა, რომ ყველა ART თერაპიის დასაფინანსებლად გამოეყენებინა ქვეყნის შიდა რესურსები. ამას გარდა, ქვეყანაში დანერგილია თანამედროვე, აივ-თერაპიის სახელმძღვანელო პრინციპები (Guidelines). ასევე, აღსანიშნავია, რომ ეგვიპტოს ჯანდაცვისა და მოსახლეობის სამინიტროს მიერ მიწოდებული ყველანაირი ტიპის სამკურნალო თუ მოვლა-გამაჯანსაღებელი სერვისები, აივ-ინფექციით დაავადებული ყველა პირისთვის არის სრულიად უფასო“.

ანგარიშში ასევე მოცემულია კონკრეტული რისკ-ჯგუფები და მათ მიმართ არსებული მოქმედი კანონმდებლობა. მაგალითად, ტრანსგენდერი პირების შემთხვევაში არ მოქმედებს სისხლისამართლებრივი დევნა და ისინი არ იდევნებიან; სექს-მუშაკების შემთხვევაში, სიტუაცია განსხვავებულია, რადგან  სექსუალური მომსახურების ყიდვა-გაყიდვა ეგვიპტეში კრიმინალიზებულია; რაც შეეხება მამაკაცებს, რომელთაც სექსუალური ურთიერთობა აქვთ სხვა მამაკაცებთან, აღნიშნული სეგმენტისთვის არ არის განსაზღვრული კონკრეტული სასჯელი (თუმცა, მითითებულია, საჯარო სივრცეში სექსი და, ასევე, მათ მიერ სექსუალური მომსახურების ყიდვა-გაყიდვა. სისხლისამართლებრივი წესით დასჯად დანაშაულს წარმოადგენს).

ამას გარდა, ანგარიშის სხვა ნაწილში მითითებულია, რომ „აივ პრევენციისა და ზრუნვის კუთხით სამართლებრივი გარემო რთული და სწრაფად ცვალებადია. ახალი კონსტიტუციის მე-18 მუხლი ითვალისწინებს ჯანმრთელობის უფლებას ყველასთვის….. ჩვეულებრივ, მამაკაცებს შორის სექსი სისხლისსამართლებრივ დევნის კუთხით ხშირად განიხილება, როგორც სისხლის სამართლის დანაშაული, კერძოდ – გარყვნილება“. ამას გარდა, „ჯანდაცვის სფეროში დისკრიმინაციის საწინააღმდეგო რეგულაციები არსებობს, მაგრამ დაინტერესებულ მხარეთა უმეტესობა აღიარებს, რომ იმ სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებლებისთვის, რომლებიც პირებს დისკრიმინაციას უქვემდებარებენ, სასჯელი იშვითად თუ ინიშნება.“ [2]

გაეროს ბავშვთა ფონდის (UNICEF) მიხედვით, ეგვიპტეში საკმაოდ რთულია პრევენციული სერვისების მიწოდება მოსახლეობის იმ მოწყვლადი ნაწილისთვის, რომელიც ყველაზე დიდი რისკის ქვეშ არის, რადგან მათი ქცევა და ცხოვრების წესი, ეგვიპტური კანონის მიხედვით, განიხილება, როგორც დანაშაული. როდესაც საქმე ეხება ტესტირების, ზრუნვის, დამხმარე და სამკურნალო სერვისების მიწოდებას აივ–ინფექციით დაავადებული პირებისთვის, დაზარალებულთა უმეტესობის შემთხვევაში, ის საკმარისად ადრეულ ასაკში არ ტარდება. გარდა ამისა, მკურნალობის პირველ წელს ფიქსრიდება მკურნალობაზე თავის დანებების ბევრი შემთხვევა, მრავალი პირადი და სტრუქტურული მიზეზის გამო, მათ შორის მკურნალობის ცოდნის და მხარდაჭერის არარსებობის გამო. ყველა ეს ფაქტორი იწვევს სიკვდილიანობის ზრდას. 2016 წელს, შიდსით შედეგად დაღუპულთა სავარაუდო რიცხვი 0-დან 14 წლამდე ასაკის ბავშვებში 100-ზე ნაკლებია, ხოლო 0-დან 17 წლამდე შიდსის გამო დაობლებულთა რიცხვი 2200-ს შეადგენს.

ეგვიპტეში შემუშავებულია ძლიერი ეროვნული სტრატეგიული გეგმა 2015-2020 წლების პერიოდის გასაშუქებლად, „90-90-90“ გლობალურ მიზნებთან შესაბამისობაში მყოფი ამბიციური მიზნების გათვალისწინებით (აღნიშნული „90-90-90“ პროგრამა გულისხმობს, რომ აივ-ინფექციით დაავადებულთა  90 % იცის საკუთარი სტატუსი აივ-ზე; იმ პირთა 90 %-მა კი, ვინც იცის საკუთარი დადებითი სტატუსი, დაიწყო მკურნალობა; და იმ პირთა 90 %-ის შემთვევაში, რომელნიც გადიოდნენ მკურნალობას, მიღწეულია ვირუსული ჩახშობის ეტაპი). სახელმწიფოების მიერ 2016 წლის პოლიტიკური დეკლარაციით დადასტურებული გლობალური მზადყოფნა, რათა 2030 წლისთვის შიდსის დაავადება დამარცხებული იქნას.

სტრატეგიის განხორციელება მრავალი გამოწვევის წინაშე დგას. მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტის მთავრობამ დადო პირობა, რომ ეროვნული რესურსების საშუალებით ხელს შეუწყობს მკურნალობის შეძენისა და მიწოდების პროცესს, პრევენციის, ზრუნვისა და დახმარებისა კუთხით მრავალი ხარვეზი კვლავ არსებობს.[3]

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი ეგვიპტეში ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2019 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში (საანაგარიშო პერიოდი – 2018 წელი) წერდა, რომ აივ–პოზიტიური ინდივიდები განიცდიდნენ მნიშვნელოვან სოციალურ სტიგმასა და დისკრიმინაციას საზოგადოების მხრიდან და სამუშაო ადგილზე. თუმცა, მათთვის სახელმწიფო ჯანდაცვის სისტემაში გათვალისწინებული იყო ისეთი ტიპის სერვისები, როგორიცაა: ანონიმური კონსულტაცია და ტესტირება აივ ინფექციაზე; უფასო ანტირეტროვირუსული თერაპია როგორც მოზრდილთათვის, ასევე – არასრულწლოვანთათვის; დახმარების ჯგუფები და ა.შ.

რაც შეეხება დასაქმების კუთხით სიტუაციას, ანგარიშის მიხედვით, ქვეყნის შიდა კანონმდებლობის თანახმად – „კანონის წინაშე ყველა მოქალაქე თანასწორია უფლებების, თავისუფლებების და ზოგადი ვალდებულებების კუთხით და არ შეიძლება დაექვემდებაროს დისკრიმინაციას, რომელიც განპირობებულია მათი რელიგიის, რწმენის, გენდერის, წარმოშობის, რასის, კანის ფერის, ენის, შეზღუდული შესაძლებლობის, სოციალური კლასის, პოლიტიკური თუ გეოგრაფიული კუთვნილების ან რაიმე სხვა მიზეზით.“ თუმცა, სახელმწიფო დეპარტამენტის მიხედვით,  ზემოაღნიშნულ ჩამონათვალში კონკრეტულად არ იყო განსაზღვრული ისეთი მნიშვნელოვანი ფაქტორები, როგორიცაა: ასაკი, მოქალაქეობა, სექსუალური ორიენტაცია, გენდერული იდენტობა და აივ-ინფექციაზე (შიდსი) დადებითი სტატუსი.[4]

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭომ 2019 წლის თებერვალში გამოაქვეყნა გაეროს სპეციალური მომხსენებლის ვრცელი ანგარიში, რომელიც იმყოფებოდა კაირშო და აღწერა ქვეყანაში სხვადასხვა სოციალურ ფენათა წარმომადგენლების წვდომა საცხოვრებელ ადგილებზე. ანგარიშის მიხედვით: „სპეციალურმა მომხსენებელმა მოისმინა შემაშფოთებელი ისტორიები ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი და ტრანსგენდერი პირების მხრიდან  ფართომასშტაბიანი საზოგადოებრივი დისკრიმინაციის შესახებ კაიროში საცხოვრებელზე წვდომასთან დაკავშირებით. ამას გარდა,  მომხსენებლის მიხედვით,  ეგვიპტეში არსებული ზოგადი კულტურული კლიმატი ლგბტ  და აივ ინფექცია / შიდსით დაავადებული პირების მიმართ ხშირად გამოიხატება  შევიწროებას, დაშინებასა და დისკრიმინაციაში.“[5]

[1] World Health Organization – Egypt: HIV/AIDS; available at http://www.emro.who.int/egy/programmes/hiv-aids.html [accessed 5 September 2019]

[2] UNAIDS – Country progress report – Egypt; Global AIDS Monitoring 2017; available at

[accessed 5 September 2019]

[3] UNICEF – Egypt HIV/ADIS; available at https://www.unicef.org/egypt/hivaids [accessed 5 September 2019]

[4] United States Department of State – Country Report on Human Rights Practices 2018 – Egypt; available at

[accessed 5 September 2019]

[5] UN Human Rights Council – “Revised comments by the government of Egypt on the report of the Special Rapporteur on adequate housing as a component of the right to an adequate standard of living, and on the right to non-discrimination in this context’ – available at

[accessed 5 September 2019]

ეგვიპტე. ლგბტ პირების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. აგვისტო, 2019

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2019 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნის კანონმდებლობა კონკრეტულად არ განსაზღვრავს ერთსქესიანთა კავშირს დანაშაულად, პოლიციას აძლევს საშუალებას, ლგბტ პირები დააპატიმროს ისეთი დანაშაულებისთვის, როგორიცაა „გარყვნილება“, „პროსტიტუცია“ და „რელიგიური სწავლებების დარღვევა“; პატიმრობის ვადამ კი შესაძლოა 10 წელი შეადგინოს. ადგილობრივი უფლებადამცველი ჯგუფის ინფორმაციით, მსგავსი ბრალდებებით დაკავების 250 შემთხვევაზე მეტი დაფიქსირდა 2013 წლიდან მოყოლებული.

ხელისუფლება არ იყენებს ანტიდისკრიმინაციულ კანონს ლგბტ პირების დასაცავად. სამართლებრივი დისკრიმინაცია და სოციალური სტიგმა არ აძლევს ლგბტ პირებს საკუთარი უფლებების საჯაროდ დაცვის საშუალებას. ინფორმაცია არ არის ხელმისაწვდომი სექსუალური ორიენტაციის გამო ოფიციალური ან პირადი დისკრიმინაციის შესახებ დასაქმების, განსახლების, მოქალაქეობის, განათლებასა თუ ჯანდაცვაზე წვდომის მიმართულებით. ასევე, ხელისუფლების მხრიდან არ გადადგმულა ნაბიჯები შესაძლო დისკრიმინაციის წინააღმდეგ. 2017 წელს მედიის უზენაესმა საბჭომ, რომელიც ნახევრად სამთავრობო უწყებაა, აკრძალა მედია საშუალება, რომელიც მხარს უჭერდა ლგბტ პირებს და მათ უფლებებს.

2018 წლის განმავლობაში ვრცელდებოდა ინფორმაციები ლგბტ პირების დაპატიმრებებისა და შევიწროვების შესახებ. შიში და დაპატიმრების რისკი ზღუდავს ღიაობას და ხელს უწყობს თვითცენზურის დაწესებას. უფლებადამცველი ჯგუფები და აქტივისტები ავრცელებენ ინფორმაციას პოლიციის მხრიდან ძალადობის, მათ შორის ფიზიკური შეურაცხყოფის და დაპატიმრების თავიდან აცილების სანაცვლოდ ქრთამის გადახდის ან სხვა ლგბტ პირების იდენტიფიცირებაში დახმარების იძულების შესახებ.

ვრცელდებოდა სანდო ინფორმაცია, რომ ხელისუფლება იყენებდა სოციალურ მედიას, გაცნობის საიტებს და სატელეფონო აპლიკაციებს სექსუალური უმცირესობების და მათი შეკრების ადგილების ამოსაცნობად; გასული ორი წლის განმავლობაში მრავლად დაიხურა საჯარო ადგილები, სადაც ლგბტ პირების მიმართ მეგობრული ატმოსფერო სუფევდა.

2018 წლის იანვარში პოლიციამ ალექსანდრიაში 10 პირი დააპატიმრა გარყვნილებისა და ნარკოტიკებთან დაკავშირებული ბრალდებებით. პოლიციის ანგარიშში ეწერა, რომ ერთერთი პირი აქირავებდა ბინას მამაკაცებისთვის, რომლებიც „ეძებდნენ სიამოვნებას მამაკაცებისგან“.

უფლებადამცველი ჯგუფები აცხადებდნენ, რომ ხელისუფლება, მათ შორის სამედიცინო უწყებები, აიძულებდნენ პირებს ანალური გამოკვლევების ჩატარებას. კანონი უშვებს ასეთ პრაქტიკას გარყვნილების შემთხვევების დროს.[1]

საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2019 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ხელისუფლება აპატიმრებს და სისხლის სამართლის წესით დევნის ლგბტ პირებს მათი რეალური ან მიწერილი სექსუალური ორიენტაციის და გენდერული იდენტობის გამო. 2018 წლის თებერვალში დააპატიმრეს ორი მამაკაცი და ისინი დაადანაშაულეს „საჯარო უხამსობაში“. ბრალდებამ საბოლოოდ ისინი გაათავისუფლა, მას შემდეგ, რაც დააჯარიმა ლიცენზიის გარეშე წვეულების მოწყობისთვის. ასევე თებერვალში დააპატიმრეს და დააკავეს 9 მამაკაცი პროსტიტუციის წინააღმდეგ ბრძოლის კანონის დარღვევისთვის.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2019 წლის ანგარიშში ეგვიპტის შესახებ წერს, რომ ქვეყნის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა უზრუნველყოფს პოლიტიკურ უფლებებს ყველა მოქალაქისთვის განურჩევლად რელიგიისა, გენდერისა, რასისა, ეთნიკური წარმოშობისა და სხვა განსხვავებულობისა. მიუხედავად ამისა, ქალები, ქრისტიანები, შიიტი მუსლიმები, განსხვავებული კანის ფერის ხალხი და ლგბტ პირები არაპირდაპირი დისკრიმინაციის ობიექტები არიან და მათი პოლიტიკური ჩართულობა სხვადასხვა ზომით იზღუდება.

მიუხედავად იმისა, რომ ერთსქესიანთა კავშირი პირდაპირ არ არის აკრძალული, ლგბტ პირებს ადანაშაულებენ პროსტიტუციასა და გარყვნილებაში. მას შემდეგ რაც 2017 წელს, ერთერთ კონცერტზე, ცისარტყელის დროშა ააფრიალეს, ხელისუფლებამ ლგბტ პირების დარბევა დაიწყო; დააკავეს 60-მდე პირი. ვრცელდებოდა ინფორმაციები საპატიმროებში მათზე ძალადობის შესახებ. ბევრ მათგანს 6 წლამდე პატიმრობა მიესაჯა. ლგბტ პირების დევნა გრძელდებოდა 2018 წელსაც – პოლიცია იყენებდა გაცნობის აპლიკაციას (Grindr), რათა ამოეცნო გეი მამაკაცები და სხვადასხვა მედია საშუალება ავრცელებდა ისტორიებს ლგბტ პირების მიმართ მტრული დამოკიდებულების გასაღრმავებლად.[3]

[1] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2018 – Egypt, 13 March 2019

 (accessed on 7 August 2019)

[2] AI – Amnesty International: Human rights in the Middle East and North Africa: Review of 2018 – Egypt [MDE 12/9916/2019], 26 February 2019

 (accessed on 7 August 2019)

[3] Freedom House: Freedom in the World 2019 – Egypt, 4 February 2019

 (accessed on 7 August 2019)

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 მაისი, 2019

ვითარება ერაყში – აშშ-სა და ირანს შორის ურთიერთობის დაძაბვა ერაყზეც აისახება. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მაიკ პომპეომ ბერლინში ვიზიტი გააუქმა და ერაყში ჩავიდა. ვაშინგტონმა ცენტრალურიო სარდლობის რეგიონში ავიამზიდი „აბრაამ ლინკოლნი“ გააგზავნა, რამაც თეირანის გაღიზიანება გამოიწვია.[1] აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა მთავრობის ყველა მუშაკს, რომელიც არ მუშაობს საგანგებო მიმართულებით, ერაყის დატოვება დაავალა; გადაწყვეტილება, რომელიც საელჩოს და ირბილის საკონსულოს თანამშრომლებსაც ეხება, ასევე, დაკავშირებულია ირანთან დაძაბულობის ზრდასთან.[2] მოკავშირეებთან კონსულტაციების შემდეგ, ერაყში სამხედრო მისია დროებით შეწყვიტა გერმანიამ. მიზეზად, აშშ-სა და ირანს შორის დაძაბულობა დასახელდა. იგივე მიზეზით, ერაყში სამხედრო საწვრთნელი მისია შეაჩერა ნიდერლანდებმაც.[3]

პაკისტანში აფეთქებას 9 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტი ლაჰორში მოხდა. თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი სუფისტების სამლოცველოსთან აიფეთქა. აფეთქების შედეგად დაღუპულთა შორის 5 პოლიციელია.[4]

კუბის ხელისუფლებამ ჰომოფობიის საწინააღმდეგო ყოველწლიური მარში გააუქმა – ქვეყნის სექსუალური განათლების ნაციონალურმა ცენტრმა ხელისუფლებას ახალი საერთაშორისო დაძაბულობის წარმოქმნაში დასდო ბრალი. აღნიშნული გადაწყვეტილება აქტივისტებმა გააპროტესტეს.[5] აკრძალვის მიუხედავად, ლგბტ თემის წარმომადგენლებმა და მათმა მხარდამჭერებმა ჰავანაში მსვლელობა მაინც მოაწყვეს, რის დროსაც პოლიციასთან შეტაკება მოხდა. სამართალდამცველებმა აქციის რამდენიმე მონაწილე დააკავეს.[6]

ქაბულში ცნობილი ქალი ჟურნალისტი და პარლამენტის მრჩეველი მოკლეს – მინა მანგელი პოლიტიკაში წასვლამდე რამდენიმე პოპულარული გადაცემის წამყვანი იყო. მას სახლთან ახლოს 11 მაისის დილას ესროლეს. პოლიციამ გამოძიება დაიწყო.[7]

იემენის კრიზისი – ჰუსიტი ამბოხებულები საკვანძო სტრატეგიული პორტის დასატოვებლად ემზადებიან. ჰოდეიდას პორტის დატოვება, 2018 წლის დეკემბერში მიღწეული ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების პირველი შედეგია. ჰოდეიდას პორტის დატოვების შემდეგ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდება გახდება შესაძლებელი. იემენის სამოქალაქო ომში, რომელიც უკვე 4 წელია გრძელდება, 7 ათასამდე ადამიანი დაიღუპა.[8]

ირანში რამადანის დროს კაცებს ქალებისთვის შეხედვა აეკრძალათ – ირანის სასამართლომ ქვეყანაში რამდენიმე შეზღუდვა დააწესა. მათ შორის, მარხვის პერიოდში ქუჩაში ჭამის ან მანქანაში ხმამაღლა მუსიკის მოსმენის შემთხვევაში, ირანის მოქალაქეები დაისჯებიან. წესების დარღვევის შემთხვევაში, შესაძლოა, მოქალაქეებს პატიმრობაც დაემუქროთ.[9]

„ისლამური სახელმწიფო“ სავარაუდოდ ინდოეთში დამკვიდრდა – „The Times“ წყაროზე დაყრდნობით აცხადებს, რომ „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლებმა ქაშმირში ბაზა ააშენეს. ტერორისტებსა და ინდოელ სამხედროებს შორის შეტაკებისას, ტერორისტებმა სამხედროები დახოცეს და ტეროტორიას ვილაიეთ ინდია დაარქვეს. ინდოეთის სამართალდამცავი ორგანი აცხადებს, რომ ეს ყველაფერი პროპაგანდაა და „ისლამურ სახელმწიფოს“ კვლავ აღდგენის საშუალება არ აქვს.[10]

[1] BBC; US Secretary of State Pompeo visits Iraq amid Iran tensions; 8 May, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-us-canada-48195747

[2] Al Jazeera; US orders non-emergency government employees to leave Iraq; 15 May, 2019; available at: https://www.aljazeera.com/news/2019/05/orders-emergency-government-employees-leave-iraq-190515081039448.html

[3] US News; German, Dutch military suspend training operations in Iraq amid US-Iran tensions; 15 May, 2019; available at: https://www.usnews.com/news/world/articles/2019-05-15/german-armed-forces-suspend-training-ops-in-iraq-on-regional-tensions

[4] BBC; Pakistan Data Darbar: Bomber kills nine outside Sufi shrine in Lahore; 8 May, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-48197260

[5] BBC; Cuba cancels annual Conga Against Homophobia march; 8 May, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-latin-america-48199835

[6] BBC; Cuba gay activists arrested at pride march in Havana; 12 May, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-latin-america-48242255

[7] CNN; Mina Mangal, Afghan journalist, killed in Kabul; By Ehsan Popalzai, Jennifer Hauser and Eliza Mackintosh; 12 May, 2019; available at: https://edition.cnn.com/2019/05/12/middleeast/mina-mangal-killed-kabul-intl/index.html

[8] Yemen war: Houthi withdrawal from Hudaydah met by mistrust; 11 May, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-48237445

[9] The Telegraph; Men ordered not to look at women during Ramadan in Iran as hardliners tighten control amid nuclear deal row; 11 May, 2019; By Ahmed Vahdat; available at: https://www.telegraph.co.uk/news/2019/05/11/men-ordered-not-look-women-ramadan-iran-hardliners-tighten-control/

[10] The Times; ISIS claims a foothold in India after killing troops; 13 May, 2019; available at: https://www.thetimes.co.uk/edition/world/isis-claims-a-foothold-in-india-after-killing-troops-w6kshz2ww

კუბა. სექსუალური უმცირესობების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. მარტი, 2019

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში კუბის შესახებ წერს, რომ სექსუალურ ნიადაგზე დისკრიმინაცია დასაქმებისა თუ განსახლების კუთხით არა კანონიერია; რაულ კასტროს ქალიშვილი, მარიელა კასტრო ესპინი, რომელიც სექსუალური განათლების ეროვნული ცენტრის დირექტორია, ადვოკატირებს ლგბტ საზოგადოების სახელით. თუმცა, დამოუკიდებელი ლგბტ აქტივისტების ძალისხმევა ან იგნორირებულია ან აქტიურად ჩახშობილი. დამოუკიდებელი აქტივისტები გმობენ სექსუალური განათლების ეროვნული ცენტრისა და მთავრობის ქმედებებს შემდგომი სამართლებრივი რეფორმებისთვის, როგორიცაა მათ შორის ქორწინება და შვილად აყვანა, წინააღმდეგობის გაწევის გამო.[1]

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში კუბის შესახებ წერს, რომ კანონი კრძალავს დისკრიმინაციას სექსუალურ ნიადაგზე დასაქმების, განსახლების, განათლებასა თუ ჯანდაცვაზე წვდომის კუთხით. საანგარიშო წლის განმავლობაში, როგორც ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო ფორმატში, მთავრობა ხელს უწყობდა ლესბოსელების, გეების, ბისექსუალების, ტრანსგენდერებისა და ინტერსექსთა უფლებების დაცვას, მათ შორის ძალადობისა და დისკრიმინაციის აღმოფხვრას. ზოგიერთი არ აღიარებული არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც ლგბტი უფლებებს იცავს, მთავრობისგან აწყდებოდა შევიწროვებას, თუმცა არა იმიტომ, რომ ისინი ლგბტი უფლებებს იცავენ, არამედ იმის გამო, რომ მოქმედებენ სამთავრობო ინსტიტუტებისგან დამოუკიდებლად.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2019 წლის ანგარიშში კუბის შესახებ წერს, რომ საჯარო პროტესტების შედეგად, კუბის მთავრობამ გადაწყვიტა შეეცვალა ახალი კონსტიტუციაში ის რედაქცია, რომელიც ქორწინებაში ერთი სქესის წყვილებსაც მოიაზრებდა.[3]

[1] Freedom House: Freedom in the World 2018 – Cuba, January 2018

 (accessed on 5 March 2019)

[2] USDOS – US Department of State: Country Report on Human Rights Practices 2017 – Cuba, 20 April 2018

 (accessed on 5 March 2019)

[3] HRW – Human Rights Watch: World Report 2019 – Cuba, 17 January 2019

 (accessed on 5 March 2019)

განა. სექსუალური უმცირესობის მიმართ დამოკიდებულება. იანვარი, 2019

ა.შ.შ. სახელმწიფო დეპარტამენტი განაში ადამიანის უფლებების კუთხიარსებული მდგომარეობის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017 წელი) წერს, რომ განაში იგივე სქესის პირთა შორის სექსუალური აქტი სისხლის სამართლით დასჯადი დანაშაული, თუმცა, პრაქტიკაში მისი აღსრულება ნაკლებად გხვდება.

კანონი არ კრძალავს სქესობრივი და სექსუალური ორიენტაციის ნიშნით დისკრიმინაციას და, ასევე, დასჯად ქმედებად მიიჩნევს „არაბუნებრივ სექსუალურ კონტაქტს“, რომელშიც მოისაზრებს „არაბუნებრივი გზით განხორციელებულ სექსუალურ აქტს ადამიანთან ან ცხოველთან“. აღნიშნული სასჯელი ვრცელდება მამრობითი სქესის  პირთა შორის სექსუალურ ურთიერთობაზე და, ასევე, ჰეტეროსექსუალურ ურთიერთობებზე. ამას გარდა, ვრცელედებოდა ცნობები, რომ აღნიშნულ კანონს ასევე უსადაგებდნენ მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებს შორის სექსუალურ ურთიერთობასაც.

ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი, ტრანსგენედერი და ინტერსექსუალი პირების მიმართ ფიქსირდებოდა ფართო დისკრიმინაცია განათლებისა და დასაქმების კუთხით. „განას ადამიანის უფლებათა და ადმინისტრაციული სამართლის კომისიის“ (CHRAJ) მიხედვით, გასული წლის ივნისის მდგომარეობით, კომისიაში შესული იყო 41 განცხადება ლგბტი პირების მიმართ სექსუალური იდენტობის ნიშნით დისკრიმინაციის გამო. ლგბტი პირები, ზოგიერთ შემთხვევაში, ასევე, ექვემებარებოდნენ პოლიციის მხრიდან არასათანადო მოპყრობასა და გამოძალვას. ვრცელდებოდა ცნობები, რომ პოლიციის წარმომადგენლები არ ან არასათანადოდ იძიებდნენ ლგბტი პირების მიმართ განხორციელებული ძალადობის შემთხვევებს.

მიუხედავად იმისა, რომ საანგარიშო პერიოდში არ დაფიქსირებულა ცნობები მთავრობის ან პოლიციის მხრიდან ლგბტი პირების მიმართ განხორციელებული ძალადობის შესახებ, სტიგმა, პოლიციის მხრიდან დაშინებები და, ზოგადად, პოლიციელთა დამოკიდებულება ლგბტი პირების მიმართ, ხელს უშლიდა მათ, რომ განეცხადებინათ ძალადობის ინციდენტთა შესახებ.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Amnesty International განას შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში (საანგარიშო პერიოდი – 2017-2018 წლები) წერს, რომ მამაკაცთა შორის ნებაყოფლობითი სექსუალური ურთიერთობა კვლავ რჩებოდა სისხლის სამართლის დანაშაულად. ლგბტი პირების მიმართ ფიქსირდებოდა დისკრიმინაციის, ძალადობის და პოლიციის მხრიდან არასათანადო მოპყრობის, ასევე, საზოგადოების წარმომადგენლეთა  მხრიდან გამოძალვის შემთხვევები. თებერვალში ქვეყნის პარლამენტის სპიკერმა განაცხადა, რომ „კონსტიტუცია უნდა შეიცვალოს და ჰომოსექსუალიზმი უნდა გახდეს სრულიად უკანონო და დასჯადი“. ამას გარდა, მარტში მან ასევე თქვა, რომ -„განაში არ მოხდება ჰომოსექსუალიზმის დეკრიმინალიზაცია, რადგან ასეთმა პროცესმა შეიძლება შემდგომ ზოოფილიისა და ინცესტის ლეგალიზაციამდე მიგვიყვანოს“.[2]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია Freedom House განას შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ ანგარიშში წერს, რომ „მიუხედავად იმისა, რომ განაში ადამიანის უფლებების და სამოქალაქო თავისუფლებების პატივისცემის კუთხით, როგორც წესი, ძალიან კარგი მდგომარეობაა, ქალებისა და ლგბტი პირების მიმართ დისკრიმინაცია კვლავ გრძელდება“.[3]

არასამთავრობო ორგანიზაცია Human Rights Watch 2018 წლის 8 იანვარს გამოქვეყნებულ ანგარიშში სახელწოდებით „განა – ძალადობა და დისკრიმინაცია ლგბტი პირების მიმართ“ წერს, რომ ლგბტი თემის წარმომადგენელი განელები, როგორც საზოგადოების, ასევე, ოჯახების მხრიდან განიცდიან ხშირ დისკრიმინაციას. „სისხლის სამართლის დანაშაულთა“ 1960 წლის აქტის მიხედვით, „არაბუნებრივ სექსუალურ კონტაქტი“ წარმოადგენს დასჯად დანაშაულს, რაც, შესაბამისი ორგანოების მიერ ლგბტი პირების პრობლემებზე არასაკმარის ყურადღების მიქცევასთან  ერთად, მათ (ლგბტი პირებს) „მეორე კლასის მოქალაქეებად“ აქცევს. მართალია, პოლიციისა და „განას ადამიანის უფლებათა და ადმინისტრაციული სამართლის კომისიის“ (CHRAJ) წარმომადგენლებმა სიტუაციის გაუმჯობესების კუთხით გარკვეული ნაბიჯები გადადგეს, მაგრამ ლგბტი პირები კვლავ არიან ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობის, გამოძალვის და დისკრიმინაციის მსხვერპლნი მათი ყოველდღიური ცხოვრების მრავალ ასპექტში.

Human Rights Watch-მა, 2016-2017 წლების განმავლობაში გამოკითხა 114 ლგბტი პირები ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში, მათმა უმრავლესობამ განაცხადა, რომ ზემოაღნიშნული კანონი ქმნის იმის წინაპირობას, რომ განაში ლგბტი პირთა მიმართ ძალადობა და დისკრიმინაცია რუტინულია. თუმცაღა, აღნიშნული კანონი პრაქტიკაში თითქმის არასდროს არ გამოიყენება.

ანგარიშის მიხედვით, განას საპოლიციო სამსახურმა ზოგიერთ შემთხვევაში, სათანადოდ რეაგირება მოახდინა ლგბტი პირების მიმართ განხორციელებული კანონდარღვევების დროს. მაგალითად, ქ. ტამალეში გეი მამაკაცების მიმართ ყალბი ბრალდებისა და შანტაჟის მცდელობების დროს. ამას გარდა, „განას ადამიანის უფლებათა და ადმინისტრაციული სამართლის კომისიის“ (CHRAJ) აქვს საკუთარი ონლაინ პორტალი, სადაც ფიქსირდება სექსუალური იდენტობის ნიშნით მოტვირებული ძალადობისა და დისკრიმინაციის შემთხვევები. კომისიამ უკვე დაამუშავა 36 შემთხვევა. [4]

იგივე Human Rights Watch 2018 წლის 26 ივნისს გამოქვეყნებულ სპეციალურ ანგარიშში წერს, რომ გაეროს სპეციალურმა წარმომადგენელმა უკიდურესი სიღარიბისა და ადამიანის უფლებათა საკითხებზე – ფილიპ ალსტონმა, განას მთავრობას მოუწოდა, მოეხდინა სრულწლოვან, იგივე სქესის წარმომადგენლებს შორის ნებაყოფლობითი სექსუალური ურთიერთობის დეკრიმინალიზაცია, რათა სათანადოდ დაცული ყოფილიყო ლგბტი პირთა უფლებები.

სპეციალურმა წარმომადგენელმა გამოთქვა შეშფოთება იმ საკითხზე, თუ რამდენად უშლის ხელს ლგბტი პირებს საზოგადოების მხრიდან სტიგმა და დისკრიმინაცია, იპოვნონ სათანადო სამუშაო ადგილი.

ანგარიშში ასევე დაფიქსირებულია HRW მკვლევარის – ვენდი აიზეკის მოსაზრებაც. „როდესაც მე 2016-2017 წლების განმავლობაში განაში გამოვკითხე ლგბტი პირები, აღმოჩნდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულ პირებს ძალიან იშვიათად ასამართლებენ, ჰომოსექსუალიზმის ამკრძალავი კანონი ხელს უწყობს ძალადობას ლგბტი პირების მიმართ და, ასევე, ქმნის სათანადო, მთავრობის მიერ ნებადართულ ნიადაგს დასაქმების, განათლების და ჯანდაცვის სერვისების კუთხით აღნიშნული უმცირესობის წარმომადგენლების დისკრიმინაციისა.“[5]

შეჯამება

ზემოხსენებულ წყაროთა ერთობლიობის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ განაში ლგბტი პირების (მათ შორის – ბისექსუალთა) უფლებების კუთხით მდგომარეობა არაერთგვაროვანია. მართლია, არსებობს კანონი, რომელიც ჰომოსექსუალიზმს მიიჩნევს სისხლის სამართლის დანაშაულად, თუმცა პრაქტიკაში ის თითქმის არასდროს გამოიყენება. თუმცა, უყურადღებოდ არ შეიძლება დავტოვოთ ინფორმაცია, რომელსაც თითქმის ყველა წყარო იმეორებს – აღნიშნული კანონი და საზოგადოების, ზოგჯერ კი პოლიციის მხრიდანაც, დამოკიდებულება, ხშირად აისახება ლგბტი პირების მიმართ განხორციელებულ ძალადობის, დისკრიმინაციისა თუ გამოძალვის შემთხვევებში. წყაროთა მიხედვით, დისკრიმინაცია ყველაზე ხშირად და ნათლად ფიქსირდება განათლებისა და დასაქმების კუთხით.

[1] United States Department of State, Country Report on Human Rights Practices 2017 – Ghana available at

[accessed 24 January 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Ghana, 22 February 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5a9938f94.html [accessed 24 January 2019]

[3] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Ghana, 15 March 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5ab8bd2da.html [accessed 25 January 2019]

[4] Human Rights Watch, Ghana: Discrimination, Violence against LGBT People, 8 January 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5a8eb099a.html [accessed 25 January 2019]

[5] Human Rights Watch, UN expert spotlights LGBT poverty in Ghana, 26 June 2018, available at: https://www.refworld.org/docid/5b87de45a.html [accessed 25 January 2019]

სერბეთი. ლგბტ პირების მიმართ არსებული დამოკიდებულება. ნოემბერი, 2018

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) 2016 წლის ნოემბერს გამოქვეყნებულ ანგარიშში სერბეთის შესახებ წერს, რომ ლგბტი პირები ქვეყანაში კვლავ ყველაზე დისკრიმინაციულ მდგომარეობაში მყოფ ჯგუფს წარმოადგენენ. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ხელისუფლება დგამს ნაბიჯებს სექსუალური უმცირესობების უფლებების დაცვის გაძლიერებისკენ; ასევე, დადებითადაა შეფასებული ბელგრადის ღირსების მარშში (სექსუალური უმცირესობების აღლუმი) ჩართულობა; თუმცა, აქვე ხაზგასმითაა აღნიშნული, რომ სერბეთს სჭირდება სექსუალური უმცირესობების პატივისცემის უფრო ძლიერი კულტურა.

ადამიანის უფლებათა ომბუდსმენის 2015 წლის ანგარიშის მიხედვით, სექსუალური უმცირესობებისა და განსხვავებული გენდერული იდენტობის მქონე პირთა უფლებები არ არის სრულად დაცული. სამოქალაქო უფლებათა დამცველი აქტივისტების თქმით, ხელისუფლების პასუხი დისკრიმინაციაზე, მუქარებსა თუ სიძულვილის ენის გამოყენებაზე კვლავ არა ადექვატურია.

სექსუალურ უმცირესობათა უფლებების დაცვის საერთაშორისო ასოციაციის (ILGA) ინფორმაციით, სერბულმა არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და აშშ-ში დაფუძნებულმა ეროვნულ დემოკრატიულმა ინსტიტუტმა შექმნეს ონლაინ პორტალი „DA SE ZNA“, სადაც ქვეყნდება ინფორმაცია ლგბტი პირების წინააღმდეგ დისკრიმინაციისა და ძალადობის შესახებ. 2010 წელს ლგბტი აღლუმის საწინააღმდეგოდ მობილიზებულ ულტრა-მემარჯვენეებსა და პოლიციას შორის დიდ შეტაკებას ჰქონდა ადგილი. 2016 წლის აღლუმმა ინციდენტების გარეშე ჩაიარა, რაც უსაფრთხოების მაქსიმალური და უმკაცრესი ზომების დამსახურება იყო. 2016 წელს ლგბტი საზოგადოების წევრმა ანა ბრნაბიჩმა, რომელიც იმ დროს საჯარო მმართველობისა და თვითმმართველობის მინისტრი იყო, პირობა დადო, რომ ხელისუფლება გადადგამდა ქმედით ნაბიჯებს სექსუალური უმცირესობების მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში სერბეთის შესახებ წერს, რომ ანა ბრნაბიჩის, რომელიც ღიად აცხადებს, რომ ლესბოსელია, ქვეყნის პრემიერ მინისტრად დანიშვნა და მისი მონაწილეობა ბელგრადის სექსუალური უმცირესობების აღლუმში, ბევრის მხრიდან პროგრესად აღიქმება. მიუხედავად ამისა, ხელისუფლება ვერ ახერხებს ლგბტი პირებისა და ორგანიზაციებს დისკრიმინაციისგან, მუქარებისა და ფიზიკური ძალადობისგან ეფექტურ დაცვას. 2017 წლის აპრილში, გაეროს ადამიანის უფლებათა კომიტეტმა სერბეთს მოსთხოვა სიძულვილის ნიადაგზე ჩადენილი დანაშაულის წინააღმდეგ კანონმდებლობის ეფექტური იმპლემენტაცია და გენდერის აღიარების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი სამართლებრივი პროცედურების შემოღება.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში სერბეთის შესახებ წერს, რომ 2017 წლის ივნისში ანა ბრნაბიჩი სერბეთის პირველი ქალი და პირველი ღიად ლესბოსელი პრემიერ მინისტრი გახდა; თუმცა, კრიტიკოსების მტკიცებით, აღნიშნული უფრო მეტად ევროკავშირის საამებელი ქმედება იყო, ვიდრე ქალთა ან სექსუალურ უმცირესობათა საკითხისადმი გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯი. ლგბტი საზოგადოება კვლავ აწყდება სიძულვილის ენას, მუქარებს და ფიზიკურ ძალადობას; ამასთან, დამნაშავეები იშვიათად ისჯებიან. მიუხედავად ამისა, ხელისუფლებამ რიგი ჟესტებით მხარდაჭერა გამოუცხადა ლგბტი თემს; ანა ბრნაბიჩი სექტემბერში დაესწრო ყოველწლიურ ღირსების აღლუმს ბელგრადში.[3]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ 2018 წლის ანგარიშში სერბეთის შესახებ წერს, რომ ლგბტი პირებისა და აქტივისტების მიმართ შევიწროვება და თავდასხმები რეგულარულად ხდებოდა. სექსუალურ უმცირესობათა უფლებების დაცვის ორგანიზაციამ „DA SE ZNA!“ 2016 წლის აგვისტოდან 2017 წლის აგვისტომდე პერიოდში ლგბტი პირთა მიმართ ინციდენტების 97 შემთხვევა აღწერა, მათ შორის იყო 9 ფიზიკური თავდასხმა, 12 მუქარის ფაქტი და სიძულვილის ენის გამოყენების 56 შემთხვევა.[4]

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში სერბეთში ადამიანის უფლებათა დაცვის პრაქტიკის შესახებ (საანგარიშო პერიოდი 2017 წელი) წერს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კანონმდებლობით აკრძალულია სექსუალური ორიენტაციის და გენდერული იდენტობის ნიადაგზე დისკრიმინაცია, ლგბტი პირების მიმართ ძალადობა და დისკრიმინაცია სერიოზულ პრობლემად რჩება. ლგბტი აქტივისტების ინფორმაციით, ქვეყნის მოსახლეობის 60% კვლავ ფიქრობს, რომ ჰომოსექსუალიზმი დაავადებაა, ხოლო 20% ლგბტი პირებს კრიმინალებად მიიჩნევს. ლგბტი აქტივისტის დრაგოსლავა ბარზუტის ინფორმაციით, ლგბტი მოსახლეობის 72% ვერბალური, ხოლო 26% ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლი ყოფილა სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული იდენტობის გამო. პოლიციის მონაცემებით, 2012 წლის იანვრიდან 2017 წლის თებერვლამდე პერიოდში ლგბტი პირების წანააღმდეგ სიძულვილის ნიადაგზე ჩადენილი დანაშაულის 45 ფაქტი გამოვლინდა. […] თავდასხმების უმეტესობა არ გამოძიებულა და დამნაშავეები არ დასჯილან.17 სექტემბერს ზედიზედ მეოთხედ ჩატარდა ყოველწლიური აღლუმი, რომელიც სექსუალური უმცირესობების უფლებების პროპაგანდას ემსახურება. პოლიციამ ცენტრალური ბელგრადის დიდი ნაწილი ჩაკეტა, რათა მონაწილეთა უსაფრთხოება დაცული ყოფილიყო. მსვლელობაში ათასამდე პირი მონაწილეობდა და მათ უსაფრთხოებას 500-მდე პოლიციელი იცავდა. არანაირ ინციდენტს აღლუმზე ადგილი არ ჰქონია. ანა ბრნაბიჩი სერბეთის პირველი ღიად ჰომოსექსუალი პრემიერ მინისტრი გახდა.[5]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), EASO COI Report. Republic of Serbia Country Focus, November 2016, available at:

[accessed 12 November 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Serbia, 22 February 2018, available at:

[accessed 12 November 2018]

[3] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Serbia, 28 May 2018, available at:

[accessed 12 November 2018]

[4] Human Rights Watch, World Report 2018 – Serbia, 18 January 2018, available at:

[accessed 12 November 2018]

[5] US Department of State; 2017 Country Report on Human Rights Practices; Serbia; April 20, 2018; available at: https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2017/eur/277215.htm [accessed 12 November 2018]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 სექტემბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – ზაბულის პროვინციაში თალიბანის მაღალი რანგის მეთეურები მოკლეს. მულაჰ ასადსა და მულაფ სანგალთან ერთად, ავიაგამანადგურებლების შეტევის დროს, მოძრაობის კიდევ რამდენიმე წევრი დაიღუპა.[1]

ავღანეთის სამხრეთ ნაწილში დაუდგენელი პირები 3 სკოლას დაესხნენ თავს. შემთხვევა პაკტიკას პროვინციაში მოხდა. ადგილობრივების ცნობით, ერთერთი სკოლის ტერიტორიაზე ჭურვი ჩამოვარდა, დანარჩენ 2-ს კი ყუმბარები ესროლეს. დაღუპულთა დადაშავებულთა შესახებ ცნობები არ გავრცელებულა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[2]

საერთაშორისო კოალიციამ ავღანეთში „ისლამური სახელმწიფოს“ ერთერთი ლიდერი მოკლა. ვილაიათ ხორასანი, იგივე აბუ საად ორაკზაი ნანგაჰარის პროვინციაში საჰაერო იერიშის დროს დაიღუპა.[3]

„თალიბანის“ ერთერთი ლიდერი ჯალალედინ ჰაქანი ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა. ის ავღანეთში დაკრძალეს. ჯალალედინ ჰაქანმა „თალიბანის“ ერთერთი ყველაზე საშიში დანაყოფი, ჰაქანის ქსელი შექმნა. დაჯგუფებას ის 70-იან წლებში შეუერთდა. 90-იანი წლებიდან, მას შემდეგ რაც ავღანელმა ჯიჰადისტებმა ძალაუფლება ჩაიგდეს ხელში, ჰაქანმა მინისტრის პოსტი დაიკავა და დაჯგუფების მმართველთა საბჭოს წევრიც გახდა. ჰაქანის ქსელი ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 2012 წელს ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოაცხადა. ამ დროისთვის ჯგუფს მისი შვილი, სირაჯუდინ ჰაქანი მეთაურობს.[4]

ქაბულში თვითმკვლელი ტერორისტის აფეთქებას სულ მცირე 20 ადამიანი ემსხვერპლა, 70-მდე კი დაიჭრა. არსებული ინფორმაციით, ქაბულის შიიტურ უბანში ორი აფეთქება 5 ოქტომბერს საღამოს საათებში მოხდა; აფეთქებას, ასევე, ორი ჟურნალისტი ემსხვერპლა – 28 წლის სამინ ფარამარზი და 23 წლის რამიზ აჰმადი. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ“ აიღო. 2018 წელს ყველაზე მეტი ჟურნალისტი ავღანეთში დაიღუპა. მხოლოდ ამ წელში, ავღანეთში აფეთქებებსა და ძალადობას 10 ჟურნალისტი შეეწირა, ბოლო ინციდენტს კი კიდევ ორი ემსხვერპლა.[5]

ავღანეთის ჩრდილო-დასავლეთით, თალიბანის თავდასხმას 11 ავღანელი ჯარისკაცი ემსხვერპლა. შეტაკება ბადღის პროვინციაში მოხდა, რა დროსაც ასევე 13 ექსტრემისტი დაიღუპა. ამავე დღეს ექსტრემისტებმა ტახარის პროვინციაში პოლიციის ერთერთ განყოფილებაზე მიიტანეს იერიში, რასაც რვა პოლიციელი ემსხვერპლა. ხელისუფლების ცნობით, თალიბებმა ერთი პოლიციელი ტყვედ აიყვანეს.[6]

სირიაში ომს ერთ თვეში 400-მდე მშვიდობიანი მოქალაქი ემსხვერპლა – მათ შორის 66 ბავშვია. სირიის ადამიანის უფლებათა ქსელის (SNHR) ინფორმაციით, 36 ადამიანი ასადის რეჟიმის მთავარი მხარდამჭერის, რუსეთის შეიარაღებულმა ძალებმა იმსხვერპლა, სირიის სამთავრობო ძალების თავდასხმის გამო 239 ადამიანი დაიღუპა, 100-ზე მეტი ადამიანია დაღუპული ტერაქტებისას. ამავე ანგარიშის მიხედვით, იანვრიდან დღემდე სირიაში 6 036 ადამიანია დაღუპული. სირიის ომში, 2011 წლიდან ამ დრომდე 350 ათასზე მეტი ადამიანია მოკლული.[7]

ერაყში მიტინგზე პოლიციასთან შეტაკებისას 1 ადამიანი დაიღუპა და 25 დაშავდა – ერაყის ერთერთი მთავარი პორტი, რომელიც ქალაქ ბასრაში მდებარეობს, ქალაქში არსებული მასობრივი შეტაკებების გამო დროებით დაიკეტა. ბასრას სამხრეთით აქციის მონაწილეები და პოლიციელები ერთმანეთს ფიზიკურად დაუპირისპირდნენ, რა დროსაც 1 ადამიანი დაიღუპა, 25 კი დაშავდა. ერაყის სამხრეთ ნაწილში, რომელიც ძირითადად შიიტებით არის დასახლებული, პროტესტის ტალღა რამდენიმე კვირაა გრძელდება. ისინი აპროტესტებენ ინფრასტრუქტურის და ელექტროენერგიის არარსებობას, ასევე კორუფციას. 2-მილიონიანი ქალაქის მოსახლეობა უწყლობასაც უჩივის და ამბობს, რომ მათ სახლებში მარილიანი წყალი მოდის.[8]

იემენში ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესებას აქციებით აპროტესტებენ – იემენში, ქალაქ ადენში ასობით დემონსტრანტი ქვეყანაში ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესებას და ვალუტის გაუფასურებას აპროტესტებს. მომიტინგეებმა ქალაქის სამხრეთით გადაკეტეს ძირითადი საავტომობილო გზები და საბურავები დაწვეს. აქციების შედეგად ქალაქში მაღაზიები და სახელმწიფო სტრუქტურების ნაწილი დაიკეტა. იემენური რიალი დოლარის მიმართ სამოქალაქო ომის შემდეგ სულ უფრო უფასურდება. ფულის გაუფასურებამ მთელი რიგი სამომხმარებლო პროდუქცია გააძვირა და ის ქვეყნის მოსახლეობის ნაწილისთვის ხელმიუწვდომელი გახადა.[9]

ტერაქტი სომალიში – სომალის დედაქალაქის, მოგადიშუს ცენტრში აფეთქების შედეგად მსხვერპლთა რაოდენობა 6-მდე გაიზარდა. მათ შორის სამი ჯარისკაცია, რომლებიც ტერორისტის ავტომობილის შეჩერებას შეეცადნენ. კიდევ სამი დაღუპული კი ბავშვია. ტერორისტი მანქანით შეეცადა გაერღვია საგუშაგო, თუმცა სამართალმდაცველებმა მისი შეკავება შეძლეს, მაგრამ ისინი ადგილზე დაიღუპნენ. აფეთქების შედეგად, დაინგრა ახლომდებარე სკოლა, დაზიანდა შენობები, მათ შორის, მეჩეთიც. ბოლო მონაცემებით, ტერაქტის შედეგად 11 ადამიანი დაშავდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფება ალ-შაბაბმა აიღო.[10]

საუდის არაბეთში სოციალურ ქსელში რელიგიურ თემაზე ხუმრობა დასჯადი ხდება – რელიგიურ თემაზე ქილიკობის გამო, ადამიანი შესაძლოა ციხეში 5 წლის ვადით ჩასვან. ამის შესახებ საუდის არაბეთის პროკურატურის განცხადებაში წერია. „სოციალურ ქსელებში იმ შინაარსის შექმნა და გავრცელება, რომელიც მიზნად ისახავს საზოგადოებრივი წესრიგის, რელიგიური ფასეულობების და ზნეობრივი ნორმების დაცინვას ან ძირის გამოთხრას, კიბერდანაშაულად განიხილება“, – ნათქვამია განცხადებაში. 2012 წელს საუდის არაბეთში ვებგვერდ „საუდის არაბეთის ლიბერალური ქსელის“ დამფუძნებელი  ქვეყანაში სასულიერო პირებისა და სასულიერო პოლიციის კრიტიკისთვის დააპატიმრეს. მას 10-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს.[11]

ინდოეთში ჰომოსექსუალების კავშირი სისხლის სამართლის დანაშაული აღარ იქნება – ინდოეთის უზენაესმა სასამართლომ ისტორიული გადაწყვეტილება მიიღო – ჰომოსექსუალების სექსი სისხლის სამართლის დანაშაული აღარ იქნება. ახალი ვერდიქტი აუქმებს წინა დადგენილებას, რომელიც კოლონიალიზმის პერიოდში მიიღეს. მის მიხედვით, გეების სექსუალური კავშირი გამოცხადებული იყო, როგორც „არაბუნებრივი ქცევის დანაშაული“. ბოლო წლების განმავლობაში ინდოეთში ჰომოსექსუალიზმის დეკრიმინალიზაციისთვის მრავალი ლგბტ ორგანიზაცია მუშაობდა.[12]

[1] Xinhua News; Airstrikes kill 2 Taliban commanders in Southern Afghanistan; 1 September, 2018; available at: http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/01/c_137436028.htm

[2] Xinhua News; Militants attack 3 schools with hand grenades in E. Afghanistan; 2 September, 2018; available at: http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/03/c_137441444.htm

[3] CNN; US confirms death of ISIS leaderin Afghanistan; By Ryan Browne, Eli Watkins and Sam Kiley; 3 September, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/09/02/politics/isis-leader-killed-afghanistan/index.html

[4] The Guardian; Leader of Haqqani network in Afghanistan is dead, say Taliban; 4 September, 2018; available at: https://www.theguardian.com/world/2018/sep/04/jalaluddin-haqqani-leader-of-militant-haqqani-network-in-afghanistan-has-died-say-taliban

[5] CNN; Two journalists among 20 killed in wrestling club blasts in Kabul; By Ehsan Popalzai and Bard Wilkinson; 6 September, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/09/06/asia/kabul-attack-wrestling-intl/index.html

[6] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის თავდასხმას 11 ჯარისკაცი და 13 ექსტრემისტი ემსხვერპლა; 6 სექტემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/76555/avganetshi-talibanis-tavdaskhmas-11-jariskatsi-da-13-eqstremisti-emskhverpla

[7] Daily Sabah; 391 civilians, including 66 children, killed in Syria in August; 1 September, 2018; available at: https://www.dailysabah.com/syrian-crisis/2018/09/01/391-civilians-including-66-children-killed-in-syria-in-august

[8] Reuters; Protesters torch political party offices in Barsa’s fourth night of violence; By Aref Mohammed and Raya Jalabi; 6 September, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests/main-iraqi-port-closed-as-one-dies-25-injured-in-basra-protests-idUSKCN1LM0N6?il=0

[9] Reuters; Protests over Yemen’s weakening currency paralyze Aden; By Mohammed Mukhashaf; 2 September; 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/protests-over-yemens-weakening-currency-paralyze-aden-idUSKCN1LI0EZ?il=0

[10] US News; Suicide car bombing in Somalia’s Capital kills at least 6; 2 September, 2018; available at: https://www.usnews.com/news/world/articles/2018-09-02/suicide-car-bombing-in-somalias-capital-wounds-at-least-4

[11] The Independent; Saudi Arabia prosecutor seas people who post satire on social media can be jailed; By Tom Barnes; 5 September, 2018; available at: https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudia-arabia-social-media-satire-jail-sentences-twitter-facebook-censorship-a8523781.html

[12] BBC; India court legalizes gay ses in landmark ruling; 6 September, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-45429664

ირანი. ლგბტი პირთა მიმართ არსებული დამოკიდებულება – ივლისი, 2018

ლგბტი პირთა უფლებების დაცვის საერთაშორისო ასოციაცია ILGA თავის 2016 წლის ანგარიშში წერს, რომ ირანის ისლამური რესპუბლიკის სისხლის სამართლის ისლამური კოდექსის მიხედვით, სოდომიზმი ანუ სექსუალური ურთიერთობა მამაკაცებს შორის, წარმოადგენს სისხლის სამართლის დანაშაულს, რისთვისაც სასჯელს წარმოადგენს სიკვდილით დასჯა. თუ რა ფორმით განხორციელდება სასჯელი, წყვეტს შარიათის სასამართლო. ორივე მხარე ისჯება მაშინ, თუ ისინი არიან სრულწლოვნები, ქმედუნარიანნი და აქვთ ნების თავისუფლება. იმ შემთხვევაში, თუ სოდომიზმი ხდება ნებაყოფლობით, ორ არასრულწლოვანს შორის, ორივე მხარე ისჯება 74 როზგით, ხოლო თუ ერთერთი მხარე სრულწლოვანია, ხოლო მეორე – არასრულწლოვანი, პირველი ექვემდებარება სიკვდილით დასჯას, ხოლო მეორე  – 74 როზგს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა აქტი მოხდა ძალადობით, მისი სურვილის წინააღმდეგ.

ზემოხსენებული კანონის თანახმად, ლესბიანიზმი ანუ სექსუალური აქტი ორ ქალს შორის, ასევე წარმოადგენს სისხლის სამართლის დანაშაულს, რომლის ჩადენისთვისაც სასჯელის სახით დაწესებულია 100 როზგი, ორივე მხარისთვის. მხარეების მიმართ მოქმედებს ზემოთ ჩამოთვლილი კრიტერიუმები (სრულწლოვნება, ქმედუნარიანობა და ნების თავისუფლება). ასევე, იმ შემთხვევაში, როდესაც ლესბიანიზმი განმეორებით იქნა ჩადენილი 3-ჯერ და თითოეულ შემთხვევაში აღსრულდა სასჯელი, მეოთხე შემთხვევის დროს პირი დაექვემდებარება სიკვდილით დასჯას.

ანგარიშში, ასევე, მოცემულია ხელისუფლების უმაღლესი თანამდებობის პირების დამოკიდებულება სექსუალური უმცირესობების მიმართ. მაგალითად, 2014 წელს, ირანის უმაღლესმა მეთაურმა ჰომოსექსუალიზმი განმარტა, როგორც „მორალური ხრწნა“ და  „გარყვნილი ქმედება“. ასევე, 2016 წელს, პარლამენტის სპიკერმა ჰომოსექსუალიზმს უწოდა „თანამედროვე დასავლური „ურჯულოება“, ხოლო ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესმა საბჭომ ცენზურას დაუქვემდებარა ზემოხსენებული საკითხი და აუკრძალა პრესას ნებისმიერი სახით მისი გაშუქება, სახელწმიფო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მოტივით.[1]

საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Freedom House“ ირანის შესახებ თავის 2018 წლის ანგარიშში უთითებს, რომ ირანის სისხლის სამართლის კოდექსის თანახმად, ტრადიციული ქორწინების გარეთ ჩადენილი ნებისმიერი სახის სექსუალური აქტი წარმოადგენს სისხლის სამართლის დანაშაულს. ასევე, ირანი მიეკუთვნება ქვეყანათა იმ მცირე რიცხვს, სადაც ერთნაირი სქესის წარმომადგნელებს შორის ნებაყოფლობითი სექსუალური აქტი სიკვდილით ისჯება. ანგარიშის მიხედვით, ლგბტი პირები ირანში ხშირად აწყდებიან ძალადობასა და დისკრიმინაციას, თუმცა, ამ კუთხით პრობლემები, როგორც წესი არ ხმაურდება, გამომდინარე იქიდან, რომ ეს პირები ღიად ვერ საუბრობენ ამ თემაზე.[2]

„Human Rights Watch“ ირანის შესახებ საკუთარი 2017 წლის ანგარიშში (რომელიც აღწერს 2016 წლისთვის არსებულ მდგომარეობას) წერდა, რომ გაეროს ბავშვთა კომიტეტის ინფორმაციით, სექსუალური უმცირესობის წარმომადგენელი ბავშვების მიმართ, სახელმწიფო ორგანოების მხრიდან გამოიყენებოდა ელექტრონული შოკი, იმ მიზნით, რომ ისინი „განეკურნათ“ ამ დაავადებისგან.[3]

„Human Rights Watch“ ირანის შესახებ საკუთარ 2018 წლის ანგარიშში წერს ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში იგივე სქესის პირთა ნებაყოფლობითი სექსუალური ურთიერთობის კრიმინალიზებულ ბუნებაზე და, შესაბამისად, დაწესებულ სასჯელზე (სიკვდილით დასჯა მამაკაცების შემთხვევაში, გაროზგვა – ქალების შემთხვევაში). ამას გარდა, ანგარიშში საუბარია იმ ფაქტზე, რომ ირანის კანონმდებლობა ნებას რთავს და, გარკვეული კუთხით, სუბსიდირებასაც უწევს ტრანსგენდერ პირებს, რათა მათ, სქესის შესაცვლელად, ჩაიტარონ შესაბამისი ოპერაცია, თუმცა, კანონი არ კრძალავს მათ მიმართ დისკრიმინაციას. ასევე, მოყვანილია კონკრეტული ფაქტი, როდესაც 2017 წლის 14 სექტემბერს, არდებილის პროკურატურამ განუცხადა მედიას, რომ დაკავებულ იქნა 6 ადამიანი იმ მოტივით, რომ ისინი, ტელეგრამის საშუალებით, ხელს უწყობდნენ ჰომოსექსუალიზმის პროპაგანდას.[4]

რაც შეეხება საზოგადოების მხრიდან ზემოხსენებული პირების მიმართ დამოკიდებულებას, წარმოშობის ქვეყანის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტირების ავსტრიული ცენტრი (ACCORD) ირანის შესახებ საკუთარ 2015 წლის ანგარიშში წერდა, რომ „ჰომოსექსუალი და ტრანსგენდერი პირები, რომლებიც ღიად არ აფიქსირებენ საკუთარ ორიენტაციას, საზოგადოებაში თავისუფლად ცხოვრობენ და გადაადგილდებიან. ირანში ხშირად ხდება, როდესაც იგივე სქესის წარმომადგენელი ორი პირი ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ერთად ცხოვრობს და ეს საზოგადოების მხრიდან არ ასოცირდება ჰომოსექსუალიზმთან. წარსულში სახეზე იყო რეგულარული რეიდები პოლიციის მხრიდან ჰომოსექსუალი პირების თავშეყრის ადგილებზე, თუმცა სიტუაცია შეიცვალა,  ინტერნეტისა და სოციალური მედიის განვითარების შემდეგ, როდესაც ლგბტი პირებმა დაიწყეს ონლაინ ჩატ-ოთახების და გაცნობითი საიტების გამოყენება. დღეის მდგომარეობით, სახელმწიფო ორგანოები ზოგჯერ, კონკრეტულ ლოკაციებზე უშვებენ კიდეც ჰომოსექსუალური პირების საჯარო შეხვედრას და, ასევე, არსებობს კონკრეტული ადგილები (მაგალითად, სააბაზანოები), სადაც ხდება ფულის სანაცვლოდ ჰომოსექსუალური აქტის შეთავაზება, რაზეც პოლიციას გააჩნია ინფორმაცია, თუმცა, არ რეაგირებს. განსაკუთრებით დიდ ქალაქებში, ადგილობრივი ხელისუფლება არ იყენებს ჰომოსექსუალიზმთან საბრძოლველად „ცეცხლით და მახვილით“ მიდგომას, თუმცა, სანდო წყაროს ცნობით, გარკვეულ შემთხვევებში, როდესაც აქტიურობა მაღალია ან ხელისუფლების წარმომადგენლები მიიჩნევენ, რომ ამგვარი აქტივობა ირანის საგარეო იმიჯისთვის საზიანოა, ისინი დაუყოვნებლივ ერთვებიან საქმეში და იღებენ შესაბამის ზომებს“.[5]

[1] International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association (ILGA), State-Sponsored Homophobia, A world survey of laws: Criminalisation, protection and recognition of same-sex love, May 2016, available at:

[accessed 2 July 2018]

[2] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Iran, 19 January 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

[3] Human Rights Watch, World Report 2017 – Iran, 12 January 2017, available at:

[accessed 2 July 2018]

[4] Human Rights Watch, World Report 2018 – Iran, 18 January 2018, available at:

[accessed 2 July 2018]

[5] Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation (ACCORD), Iran: Women, children, LGBTI persons, persons with disabilities, “moral crimes”: COI Compilation, December 2015, available at:

[accessed 2 July 2018]