სირია. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. დეკემბერი, 2019

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი 2019 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში სირიაში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ წერს, რომ 2019 წლის ივლისის მდგომარეობით, სირიის მთავრობა მეტწილად აკონტროლებდა ქვეყნის დიდ ტერიტორიას და ინარჩუნებდა ძალაუფლებას. ამბოხებულები დამარცხდნენ უმეტეს ნაწილში, თუმცა მაინც ინარჩუნებდნენ კონტროლს იდლიბის პროვინციაზე და მოსაზღვრე ზონებზე ალეპოსა და ჰამაში. სირიის ჩრდილო-დასავლეთით, თურქეთის საზღვართან, აფრინიდან ჯარაბულსამდე, თურქეთის მოკავშირე ამბოხებულები აკონტროლებდნენ. ქურთული ძალები აკონტროლებდნენ სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილს, ხოლო აშშ-ის და ადგილობრივი ამბოხებულების ძალები აკონტროლებდნენ ტერიტორიას ტანფის გარშემო და უდაბნოს ერაყის, იორდანიის და სირიის საზღვარზე. დანარჩენი ტერიტორია სირიის მთავრობის და მასთან დაკავშირებული დაჯგუფებების კონტროლის ქვეშ იყო.

2019 წლის ოქტომბრის დასაწყისში აშშ-ის სამხედრო ძალებმა სირიის დატოვება დაიწყეს და გზა გაუხსნეს თურქეთის სამხედრო ძალების მიერ გამოცხადებულ სამხედრო ოპერაციას. 2019 წლის 9 ოქტომბერს თურქულმა ძალებმა, მოკავშირე მეამბოხეებთან ერთად შეტევა დაიწყეს და დაიკავეს ტელ აბაიდი რაქაში და რას ალ-აინი ჰასაკაში; ასევე, მ4 საერთაშორისო მაგისტრალი, რომელიც ქურთულ ძალებს ერთმანეთთან აკავშირებდა. ოქტომბრის შუა რიცხვებში ქურთები სირიის მთავრობას შეუთანხმდნენ და სირიის სამთავრობო ძალები რეგიონში შევიდნენ თურქული ძალების წინააღმდეგ საბრძოლველად. 17 ოქტომბერს მხარეები 5-დღიან ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმდნენ. ამ დროის განმავლობაში ქურთებს თურქეთის საზღვრიდან 30 კილომეტრით უნდა დაეხიათ, რათა თურქეთს ამ ტერიტორიაზე „უსაფრთხო ზონა“ შეექმნა.

2019 წლის 21 ოქტომბერს ქურთულმა ძალებმა განაცხადეს, რომ ყველა ქურთი მებრძოლი ევაკუირებული იყო ქალაქ რას ალ-აინიდან.

2019 წლის 23 ოქტომბერს თურქეთმა და რუსეთმა ხელი მოაწერეს ერთობლივი პატრულირების ხელშეკრულებას, ქურთების მიერ დატოვებულ, ე.წ. „უსაფრთხო ზონაში“. თურქეთის სამხედრო ოპერაციის შედეგად 20 ოქტომბრისთვის 170 ათასზე მეტი ადამიანი, მათ შორის 74 ათასი ბავშვი იძულებით გადაადგილდა ალეპოდამ, ჰასაკადან და რაქადან. გაეროს მონაცემებით, დაახლოებით 18 500 პირი დაბრუნდა, ძირითადად, ტელ აბიადში (რაქა) და ქამიშლიში (ჰასაკა).

2019 წლის სექტემბრის ბოლოს სირიის არმიამ და მასთან დაკავშირებულმა ჯგუფებმა კონტროლი დაამყარეს მდინარე ევფრატის აღმოსავლეთით, ქალაქ დიერ ეზ ზორთან ახლოს მდებარე ქალაქებზე სალიჰია, ჰატლაჰი, ჰუსეინია და ტაბიია. 14 ოქტომბრისთვის სირიის არმია შესული იყო ქალაქ აინ ისაში, რაქას პროვინცია. 15 ოქტომბრისთვის სირიის არმია უკვე შევიდა აქამდე ქურთების მიერ კონტროლირებად მანბიჯში, ალეპოს პროვინცია. 16 ოქტომბერს სირიის შეიარაღებული ძალები შევიდნენ ალეპოს პროვინციის ქალაქ კობანეში, რომელიც ქურთების მთავარ დასაყრდენს წარმოადგენდა. გავრცელებული ინფორმაციით, სირიის არმიას ტერიტორიებზე კონტროლის აღდგენის პროცესში თან ახლდა რუსული არმია.

სრული მონაცემები და სტატისტიკა ძალადობრივი ინციდენტებისა და კონფლიქტთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის შესახებ არაა ხელმისაწვდომი, თუმცა ზოგიერთი ადგილობრივი ორგანიზაცია და საერთაშორისო ინსტიტუტი ცდილობს, აღწეროს სირიაში მომხდარი კონფლიქტთან დაკავშირებული ინციდენტები. არსებული ინფორმაცია ორ ძირითად ტენდენციაზე მეტყველებს. მთელი ქვეყნის მასშტაბით, ძალადობის მაჩვენებელი კლებულობს – 2018 წელს ძალადობრივი ინციდენტების რაოდენობა და კონფლიქტთან დაკავშირებული  სიკვდილიანობის მაჩვენებელი გაცილებით დაბალი იყო, ვიდრე კონფლიქტის საწყის წლებში. იგივე ტენდენცია ნარჩუნდება 2019 წლის განმავლობაში. მეორე ტენდენცია, რომელზეც მონაცემები მეტყველებს არის გეოგრაფიული განსხვავება. მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე, მათ შორის დამასკოში, სამხრეთის პროვინციებში და ლიბანთან სასაზღვრო მონაკვეთში 2019 წლის პირველ ნახევარში, წინა წლებთან შედარებით, ძალადობრივი ინციდენტების რაოდენობა გაცილებით ნაკლებია, ვიდრე სხვა ტერიტორიებზე. ფრონტის ხაზის სიახლოვეს – იდლიბის პროვინციაში ვითარება განსხვავებულია და ძალადობრივი ინციდენტების რაოდენობა მაღალია, ისევე როგორც თურქეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე და ქურთების მიერ კონტროლირებად ზონებში.

უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების საერთო რაოდენობა 2018 წელს 31 ათასს აჭარბებდა. წლის დასაწყისში საშუალო მაჩვენებელი თვეში 4 ათასი იყო; აგვისტოდან მოყოლებული კი 1500-მდე იკლო. ACLED-ის მონაცემებით, 2018 წელს დაფიქსირებული კლების შემდეგ, ინციდენტის რაოდენობის მატება მოხდა 2019 წლის ზაფხულში. ძალადობრივი ინციდენტები შემდეგ კატეგორიებად იყოფა: საბრძოლო მოქმედებები, ძალადობა სამოქალაქო პირების მიმართ; აფეთქებები; არეულობები და პროტესტი; სტრატეგიული განვითარებები.

კონფლიქტთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის მაჩვენებელი ძალადობრივი ინციდენტების დინამიკის შესაბამისია. საერთო ჯამში, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მთელი ქვეყნის მასშტაბით შემცირებულია. სხვადასხვა წყარო სხვადასხვა მონაცემს ავრცელებს, თუმცა ყველა მათგანის მონაცემი აჩვენებს შემცირებას – 2012 წლიდან მოყოლებული სიკვდილიანობის მაჩვენებელი წლიდან წლამდე მცირდებოდა და 2018 წელს 7500 შეადგინა (ზოგიერთი წყარო აღნიშნულ მაჩვენებელს 20 ათასამდე ვარაუდობს). 2019 წლის პირველი 5 თვის განმავლობაში დაფიქსირებული მაჩვენებელია 1300. სხვა წყაროებიც 2019 წლის პირველ 5 თვეში დაახლოებით იგივე მონაცემებს ავრცელებენ.[1]

[1] EASO – European Asylum Support Office: Syria Security situation, 1 November 2019

 (accessed on 5 December 2019)

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ნოემბერი, 2019

ერაყში არსებული ვითარება – ბაღდადის ცენტრში დანაღმული ავტომობილი აფეთქდა. ინციდენტის შედეგად 6 ადამიანი დაიღუპა და 30 დაშავდა. აფეთქება ღამით, ტაჰრირის მოედანთან მოხდა, სადაც რამდენიმე კვირაა საპროტესტო აქციის მონაწილეები არიან შეკრებილნი. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[1]

ერაყის რამდენიმე ქალაქში ანტი-სამთავრობო აქციები განახლდა. საპროტესტო აქციები გაიმართა ბაღდადში, კუტში, ნეჯეფში, დივანიაში, ნასირიასა და ბასრაში. აქციებში ათობით ათასი ადამიანი ჩაერთო. ისინი ხიდების დაკავებასა და ავტომაგისტრალების გადაკეტვას ცდილობდნენ.[2]

მორიგ შეტაკებებს ერაყში სულ მცირე სამი ადამიანი ემსხვერპლა, 20-ზე მეტი კი დაშავდა. მედიის ცნობით, პოლიციამ ბაღდადში დემონსტრანტების წინააღმდეგ საბრძოლო ტყვიები გამოიყენა. ბოლო მონაცემებით, ქვეყანაში შეტაკებებს უკვე 300-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა. სადამ ჰუსეინის რეჟიმის დამხობის შემდეგ ეს ყველაზე მასშტაბური გამოსვლებია. საპროტესტო აქციები პირველ ოქტომბერს დაიწყო – მოსახლეობა უმუშევრობას და საჯარო უწყებებში კორუფციას აპროტესტებს.[3]

საპროტესტო აქციები ირანში – ირანში მთავრობის მიერ საწვავის გაძვირებას საპროტესტო აქციები მოჰყვა. დემონსტრაციები ქვეყნის რამდენიმე ქალაქში გაიმართა. სირჟანში აქციის მონაწილეებმა ნავთობის საცავის დაწვა სცადეს, თუმცა სამართალდამცველებმა ამის საშუალება არ მისცეს. ირანის ხელისუფლებამ საწვავის გაძვირების გადაწყვეტილება 15 ნოემბერს მიიღო. კერძოდ, ხელისუფლებამ დააწესა, რომ ერთმა მანქანამ თვეში 60 ლიტრ საწვავზე მეტი არ უნდა მოიხმაროს. მანამდე დაშვებული რაოდენობა 250 ლიტრს შეადგენდა. საწვავის ღირებულება კი 50%-ით გაიზარდა. ქვეყნის პრეზიდენტ ჰასან როუჰანის თქმით, ცვლილებების მიზეზი დაბალი შემოსავლის მქონე მოსახლეობის მხარდაჭერაა.[4]

საპროტესტო აქციებმა ქვეყნის 21 ქალაქი მოიცვა. აქციების დროს სამართალდამცველებმა ძალა გამოიყენეს. მედიის ინფორმაციით, ქციების დროს 100-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. ირანის ხელისუფლების ცნობით, ქვეყნის მასშტაბით 1000-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს. 19 ნოემბრის მდგომარეობით, ხელისუფლების შეფასებით, ვითარება ნორმალიზებულია.[5]

ირანის პრეზიდენტმა ჰასან როუჰანიმ აქციების ორგანიზებაში აშშ და ისრაელი დაადანაშაულა. მისი თქმით, არეულობა დასრულდა და ქვეყანამ მორიგი გამოცდა წარმატებით ჩააბარა. პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ მთავრობის მხარდამჭერი სპონტანური აქციები, რომლებიც რამდენიმე ქალაქში გაიმართა, ირანელი ხალხის სიძლიერის ნიშანია.[6]

ავღანეთში არსებული ვითარება – მოძრაობა „თალიბანმა“ ქაბულის უნივერსიტეტის გატაცებული პროფესორები გაათავისუფლა. დაჯგუფებამ გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღო, რაც ავღანეთის მთავრობამ მოძრაობის 3 დაკავებული მეთაური გაათავისუფლა. ავღანეთის პრეზიდენტმა დაკავებულების გათავისუფლებას მძიმე, მაგრამ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება უწოდა. ამერიკელი კევინ კინგი და ავსტრალიელი ტიმოთი ვიქსი ტყვეობაში 2016 წლის შემდეგ იმყოფებოდნენ.[7]

ავღანეთის ჩრდილოეთით მდებარე კუნდუზის პროვინციაში თალიბები სამხედრო ბაზას დაესხნენ თავს. თავდასხმის შემდეგად 13 ჯარისკაცი დაიღუპა.[8]

სირიის კრიზისი – სირიის სასაზღვრო ქალაქ ტელ აბიადში აფეთქებას სულ ცოტა 10 ადამიანი ემსხვერპლა, 25 კი დაშავდა. შემთხვევა ქალაქის ცენტრალურ ქუჩაზე მოხდა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა მანქანაზე იყო დამონტაჟებული. აფეთქებას ერთი ოჯახის 4 წევრი ემსხვერპლა. ტელ აბიადს თურქეთის მიერ მხარდაჭერილი ძალები აკონტროლებენ. თურქეთის თავდაცვის მინისტრმა მომხდარში ქურთული დაჯგუფება YPG დაადანაშაულა, თუმცა აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[9]

[1] ANI News; 6 killed as bomb explodes amid protests in Iraq’s Tahrir Square; 16 November, 2019; available at: https://www.aninews.in/news/world/middle-east/6-killed-as-bomb-explodes-amid-protests-in-iraqs-tahrir-square20191116093802/

[2] იმედის ახალი ამბები; ერაყის რამდენიმე ქალაქში ანტისამთავრობო აქციები განახლდა; 18 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/121568/erakis-ramdenime-qalaqshi-antisamtavrobo-demonstratsiebi-ganakhlda

[3] იმედის ახალი ამბები; ერაყში მორიგ შეტაკებას ისევ მსხვერპლი მოჰყვა; 22 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/122007/erakshi-morig-shetakebas-isev-mskhverpli-mohkva

[4] DW; Iran: Deadly protests erupt over shock fuel price hike; 16 November, 2019; available at: https://www.dw.com/en/iran-deadly-protests-erupt-over-shock-fuel-price-hike/a-51275142

[5] Amnesty International; Iran: More than 100 protesters believed to be killed as top officials give green lights to crush protests; 19 November, 2019; available at: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/11/iran-more-than-100-protesters-believed-to-be-killed-as-top-officials-give-green-light-to-crush-protests/

[6] Reuters; Iran’s Rouhani claims victory over unrest; 20 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iran-gasoline-protests/irans-rouhani-claims-victory-over-unrest-and-blames-foreigners-idUSKBN1XU0YW

[7] BBC; US and Australian hostages freed in Taliban prisoner swap; 19 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50471186

[8] TOLO News; 13 Afghan soldiers killed in Taliban attack in Kunduz; 20 November, 2019; available at: https://tolonews.com/afghanistan/13%C2%A0afghan-soldiers-killed-taliban-attack-kunduz

[9] Reuters; Car bomb kills at least 10 people near Syria’s border with Turkey; 23 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security/car-bomb-kills-at-least-10-people-near-syrias-border-with-turkey-idUSKBN1XX0BS

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ნოემბერი, 2019

სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის შემდეგი შეხვედრა 25 ნოემბერს დაიწყება – გაეროს სპეციალურმა წარმომადგენელმა გეირ პედერსენმა სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის პირველი შეხვედრა დადებითად შეაფასა. პედერსენმა განაცხადა, რომ შეხვედრები მოსალოდნელზე უკეთესად წარიმართა, თუმცა გარკვეული საკითხების განხილვა ძალიან მტკივნეული იყო. მისივე თქმით, დელეგატებმა სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობის და ტერორიზმის თემებზე ისაუბრეს. მოლაპარაკებების შემდეგი ეტაპი 25 ნოემბერს დაიწყება. სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტის პირველი შეხვედრა ჟენევაში, 30 ოქტომბერს დაიწყო. კომიტეტში 150 დელეგატია, რომლებიც სირიის მთავრობას, ოპოზიციას და სამოქალაქო სექტორს წარმოადგენენ. მათ ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია უნდა შექმნან. საკონსტიტუციო კომიტეტი სექტემბერში შეიქმნა. 2011 წელს სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ ეს სირიის მთავრობასა და ოპოზიციას შორის მიღწეული პირველი შეთანხმებაა. კონფლიქტს 370 000 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, 5,6 მილიონი კი ლტოლვილი გახდა.[1]

დონბასში ძალების გაყვანის ბოლო ეტაპი დაიწყო – უკრაინის სახელმწიფო ძალებმა და რუსეთის მიერ მხარდაჭერილმა სეპარატისტებმა დონბასში ძალების გაყვანის პროცესი სოფელ პეტროვსკოესთან დაიწყეს. მინსკის ხელშეკრულების მიხედვით, ეს ბოლო წერტილია, რომელშიც ძალების გაყვანა უნდა მოხდეს. პროცესს ეუთოს წარმომადგენლები აკვირდებიან. როგორც უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ აღნიშნა, მას იმედი აქვს, რომ ძალების გაყვანა უახლოეს მომავალში დასრულდება. ძალების გაყვანის პროცესი ფრონტის ხაზზე 29 ოქტომბერს, სოფელ ზოლოტოესთან დაიწყო. აღმოსავლეთ უკრაინაში შეიარაღებული კონფლიქტი დონეცკისა და ლუგანსკის ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რუსეთის მომხრე აჯანყებულებს შორის 2014 წლის 6 აპრილს დაიწყო. შედეგად 13 000 ადამიანი დაიღუპა, 40 000 კი დაიჭრა.[2]

ავღანეთი დაკავებულ ტერორისტებს თალიბანის მძევლებზე გაცვლის – ასე ქვეყნის მთავრობა „თალიბანთან“ მოლაპარაკებების დაწყებას ცდილობს. ამერიკელი კევინ კინგი და ავსტრალიელი ტიმოთი ვიქსი ქაბულში, ავღანეთის ამერიკული უნივერსიტეტის ლექტორები იყვნენ, როცა 2016 წელს ისინი „თალიბანის“ მებრძოლებმა გაიტაცეს. 2017 წელს დაჯგუფებამ მათი მონაწილეობით ვიდეომიმართვა ჩაწერა, რომელშიც პროფესორები აშშ-ის პრეზიდენტს მათი გათავისუფლების სანაცვლოდ „თალიბანთან“ მოლაპარაკებების დაწყებას სთხოვდნენ. „თალიბანი“ და ვაშინგტონი შეთანხმებასთან ახლოს იყვნენ, მაგრამ დონალდ ტრამპმა მოლაპარაკებები მას შემდეგ გააუქმა, რაც „თალიბანის“ მიერ მოწყობილ ტერაქტს ამერიკელი ჯარისკაცი ემსხვერპლა. ავღანეთის მთავრობა „თალიბანსა“ და აშშ-ის შორის მოლაპარაკებებში არ მონაწილეობდა.[3]

ქაბულში შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობასთან ძლიერი აფეთქება მოხდა – წინასწარი ცნობით, დაიღუპა 7 ადამიანი და კიდევ 7 დაშავდა. ასაფეთქებელი მოწყობილობა ავტომობილში იყო დამონტაჟებული. აფეთქება ადგილობრივი დროით, დილის 07:30-ზე მოხდა, როდესაც ქუჩაში ცოტა ხალხი იყო. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

საუდის არაბეთმა ანტი-ფემინისტური ვიდეოს გამო ბოდიში მოიხადა – საუბარია სოციალური ქსელში (Twitter) გამოქვეყნებულ რგოლზე, სადაც ფემინიზმი, ჰომოსექსუალიზმი და ათეიზმი სახიფათო და ექსტრემიზმის შემცველ იდეებად სახელდება. სააგენტო საუდის არაბეთის მოქალაქეებს ამ კონცეფციების საფრთხის შესახებ აფრთხილებს. ვიდეო უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა გააკრიტიკეს, რის შემდეგაც სააგენტომ ოფიციალური განმარტება გამოაქვეყნა. განცხადების თანახმად, რგოლში რამდენიმე შეცდომაა და მისმა ავტორებმა დაკისრებულ დავალებას თავი სათანადოდ ვერ გაართვეს. მომხდართან დაკავშირებით განცხადება საუდის არაბეთის ადამიანის უფლებების კომისიამაც გაავრცელა. უწყებაში მიიჩნევენ, რომ ფემინიზმი დანაშაული არ არის, თუმცა ჰომოსექსუალიზმსა და ათეიზმზე კომენტარს არ აკეთებენ. ქალთა უფლებებზე ზრუნვა საუდის არაბეთის მემკვიდრე პრინცმა, მუჰამედ ბენ სალმანმა დაიწყო. მის მიერ წარმოდგენილ ეკონომიკური გარდაქმნის პროგრამაში, სახელწოდებით „ხედვა 2030“, ქალთა როლი მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი.[5]

[1] Reuters; First Syria talks in more than a year better than expected but no handshake; By Emma Farge, Babak Dehghanpisheh; 8 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-un/syrian-talks-to-reconvene-in-geneva-on-november-25-u-n-envoy-idUSKBN1XI1IP

[2] Reuters; Ukraine, Russian-backed rebels begin Donbass village withdrawal; 9 November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-withdrawal/ukraine-russian-backed-rebels-begin-donbass-village-withdrawal-idUSKBN1XJ07M

[3] BBC; Afghanistan announces Taliban prisoner swap to free hostages; 12 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50386284

[4] იმედის ახალია ამბები; ავღანეთის შსს-ის შენობასთან აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა; 13 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/121098/avganetis-shsss-shenobastan-apetqebas-mskhverpli-mohkva

[5] BBC; Saudi Arabia apologizes for video labeling feminism as extremism; 13 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50401311უკრაი

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 ნოემბერი, 2019

ერაყში არსებული ვითარება – ერაყში სადამ ჰუსეინის გადაყენების შემდეგ ყველაზე ხალხმრავალი აქცია გაიმართა. ათობით ათასი ერაყელი ბაღდადის ცენტრში შეიკრიბა და ქვეყნის პოლიტიკური ელიტის გადაყენება მოითხოვა. პოლიციამ მომიტინგეთა წინააღმდეგ რეზინის ტყვიები და ცრემლმდენი გაზი გამოიყენა. ერაყის ადამიანის უფლებათა კომისიის ინფორმაციით, ერთ მომიტინგე ქალს ცრემლმდენი გაზის ქილა თავში მოხვდა და ის საავადმყოფოში გარდაიცვალა. სხვადასხვა სიმძიმის დაზიანებები 155-მა ადამიანმა მიიღო.[1]

მომდევნო დღეებში ანტისამთავრობო დემონსტრაციების მონაწილეებმა ბაღდადისკენ მისასვლელი გზები გადაკეტეს. აქციის ეპიცენტრი ტაჰრირის მოედანზე იყო. არ მუშაობდა სახელმწიფო დაწესებულებები, რადგან მომიტინგეებმა მათთან მისასვლელი გზები დაბლოკეს. აქციაში სტუდენტებიც მონაწილეობდნენ, რომლებიც სასწავლებლებში მჯდომარე აქციას მართავდნენ.[2]

3 ნოემბრის ღამეს დემონსტრანტებმა ქალაქ ქარბალაში ირანის საკონსულოზე თავდასხმა სცადეს. აქციის მონაწილეებს ცეცხლსასროლი იარაღიდან გაუხსნეს ცეცხლი. ინციდენტის შედეგად სამი ადამიანი დაიღუპა. დემონსტრანტები ირანისგან ერაყის შიდა საქმეებში ჩარევის შეწყვეტას მოითხოვდნენ. მათ საკონსულოს შენობის ღობეზე გადაძრომა სცადეს. გავრცელებული ინფორმაციით, მათ ცეცხლი უსაფრთხოების ძალებმა გაუხსნეს, თუმცა ასევე ვრცელდება ცნობა შეიარაღებული პირის შესახებ, რომელმაც მომიტინგეების წინააღმდეგ სროლა დაიწყო.[3]

აშშ-ის მეთაურობით მოქმედმა საერთაშორისო ანტიტერორისტულმა კოალიციამ ერაყში გაანადგურა გვირაბების სისტემა, რომელსაც „ისლამური სახელმწიფოს“ ტერორისტები იყენებდნენ. 400 მეტრის სიგრძის გვირაბების ქსელი სამხედროებმა ერაყში, ნინევის პროვინციაში აღმოაჩინეს. სავარაუდოდ, ის ტერორისტების თავშესაფარი იყო. სამხედროებმა გვირაბებში საწოლები, გაზქურები და განათება აღმოაჩინეს.[4]

სირიის კრიზისი – სირიაში, თურქეთის საზღვართან ახლოს, ქალაქ ტალ აბიადში აფეთქებას სულ ცოტა 13 ადამიანი ემსხვერპლა, 30-ზე მეტი კი დაშავდა. ბომბი მანქანაში იყო დამონტაჟებული. დაღუპულთა შორის ჯარისკაცები და სამოქალაქო პირები არიან. თურქეთის თავდაცვის სამინისტრო აფეთქებაში ქურთულ დაჯგუფება YPG-ის ადანაშაულებს, თუმცა მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჯერჯერობით არავის აუღია. ტალ აბიადიდან ქურთული დაჯგუფებების გასვლის შემდეგ ქალაქს თურქული ძალები აკონტროლებენ. ბოლო დღეების განმავლობაში ეს მეორე მსგავსი შემთხვევაა. 31 ოქტომბერს დანაღმული ავტომობილის აფეთქებას ქალაქ აფრინში 8 ადამიანი ემსხვერპლა.[5]

თურქულმა დრონებმა სირიის ქალაქ ტილ-ტემირთან მდებარე დასახლებაზე მიიტანეს იერიში. რამდენიმე თურქულმა უპილოტო საფრენმა აპარატმა დაბომბა დასახლებული პუნქტი დაუდია, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობის გარდა ის სირიელებიც ცხოვრობენ, რომლებსაც თურქეთის მიერ ჩატარებული სამხედრო ოპერაციის „მშვიდობის წყაროს“ გამო საკუთარი სახლების დატოვება მოუხდათ. ავიაიერიშის შედეგად შესაძლო ნგრევისა ამ მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია გავრცელებულა.[6]

ავღანეთში არსებული ვითარება – ავღანეთის ჩრდილოეთით მდებარე პროვინცია ტაჰხარში მომხდარი აფეთქების შედეგად სკოლის 9 მოსწავლე დაიღუპა. ინციდენტი დარქადის რაიონში დილით მოხდა, როდესაც ბავშვები სკოლაში მიდიოდნენ. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[7]

რომის პაპმა ეთიოპიაში ქრისტიანების მიმართ ძალადობა დაგმო – „ვწუხვარ იმ ძალადობის გამო, რომლის მსხვერპლიც ეთიოპიის მართლმადიდებელი ეკლესიის წევრები გახდნენ. გამოვთქვამ მხარდაჭერას ამ ეკლესიის და მისი პატრიარქის, ჩემი ძმის აბუნა მათეს მიმართ და გთხოვთ ყველას, იქ მიმდინარე ძალადობის მსხვერპლთათვის ილოცოთ“, – ამ სიტყვებით მიმართა ფრანცისკემ ტრადიციული საკვირაო ქადაგების დროს ვატიკანში, წმინდა პეტრეს მოედანზე შეკრებილ კათოლიკეებს. საპროტესტო აქციები ეთიოპიაში რამდენიმე დღის წინ დაიწყო, მას შემდეგ რაც სამოქალაქო აქტივისტმა ჯავარ მოჰამედმა მთავრობა „შეთქმულებაში“ და მისი დაკავების მცდელობაში დაადანაშაულა. საპროტესტო გამოსვლებს ​მხარი დაუჭირეს ორომოების ეთნიკური ჯგუფის ახალგაზრდებმა, რომლის უფლებების გაზრდასაც ჯავარ მოჰამედი ითხოვს. რამდენიმე ქალაქში შეტაკებებმა ეთნიკური და კონფესიური ხასიათი მიიღო. ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, პროტესტებს სულ მცირე 78 ადამიანი ემსხვერპლა. ხელისუფლებამ საპროტესტო აქციების 400-ზე მეტი მონაწილე დააკავა.[8]

თურქეთში 2 ოპოზიციური ჟურნალისტი პატიმრობიდან გაათავისუფლეს – თურქეთში, ქვეყნიდან გაუსვლელობის პირობით, უკვე დახურული ოპოზიციური გაზეთის „Taraf“ მთავარი რედაქტორი აჰმეთ ალტანი და ჟურნალისტი ნაზლი ილიჯაკი გაათავისუფლეს. გასული წლის ოქტომბერში ნაზლი ილიჯაკის, მეჰმეთ ალტანის და მისი ძმის, ასევე ჟურნალისტის, ოპოზიციური გაზეთის Taraf ყოფილი რედაქტორის, აჰმეთ ალტანის განაჩენი თურქეთის სასამართლომ ძალაში დატოვა. მოსამართლის გადაწყვეტილებით, მათ დარჩენილი სიცოცხლე ციხეში უნდა გაეტარებინათ. მათ სტამბოლის სასამართლომ 2018 წლის თებერვალში სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. ჟურნალისტებს 2016 წლის ივლისში მომხდარ სახელმწიფო გადატრიალებასთან კავშირში ედებოდათ ბრალი. 2019 წლის ივლისში თურქეთის სააპელაციო სასამართლომ ჟურნალისტების საქმეს „სახელმწიფო გადატრიალების ორგანიზების“ ნაცვლად, „ტერორისტული დაჯგუფების ხელშეწყობის“ კვალიფიკაცია მისცა და საქმე ხელახალი განხილვისთვის პირველ ინსტანციაში დააბრუნა. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მათ სასჯელი შეუმსუბუქა.[9]

[1] Reuters; Iraqis pour into streets for biggest protest day since Saddam; By Ahmed Aboulenein, Raya Jalabi; 1st November, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests/iraqis-pour-into-streets-for-biggest-protest-day-since-saddam-idUSKBN1XB3X5

[2] იმედის ახალი ამბები; დემონსტრანტებმა ბაღდადისკენ მისასვლელი გზები დაბლოკეს; 3 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/120344/demonstrantebma-bagdadisken-misasvleli-gzebi-dablokes

[3] BBC; Iraq unrest: Protesters attack Iranian consulate in Karbala; 4 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50287644

[4] Fox News; Anti-ISIS coalition destroys terror group’s tunnel systems; By Melissa Leon; 2 November, 2019; available at: https://www.foxnews.com/world/anti-isis-coalition-destroys-terror-groups-tunnels-iraq

[5] BBC; Tal Abyad car bomb: At least 13 killed in Syrian border town; 2 November, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50275543

[6] AFN News; Aerial attack in a village of Til Temir; 5 November, 2019; available at: https://anfenglishmobile.com/rojava-syria/aerial-attack-in-a-village-of-til-temir-39061

[7] Pajhowk Afghan News; Twitter post from 1 November, 2019; available at: https://twitter.com/pajhwok/status/1190523398742560770

[8] Vatican News; Pope prays for Christians and other victims of violence in Ethiopia; 3 November, 2019; available at: https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-11/pope-calls-for-prayers-for-ethiopian-christians.html

[9] იმედის ახალი ამბები; თურქეთში 2 ოპოზიციური ჟურნალისტი პატიმრობიდან გაათავისუფლეს; 5 ნოემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/120485/turqetshi-2-opozitsioneri-jurnalisti-patimrobidan-gaatavisuples

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 ოქტომბერი, 2019

ერაყში მიმდინარე მოვლენები – სამკვირიანი პაუზის შემდეგ, 25 ოქტომბერს, ანტისამთავრობო აქციები განახლდა. ერაყის პოლიციამ აქციის მონაწილეების წინააღმდეგ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა, ჰაერში კი გამაფრთხილებელი გასროლა განახორციელა. 30-ზე მეტი დემონსტრანტი საავადმყოფოში გადაიყვანეს.[1] მოგვიანებით, დემონსტრანტებსა და პოლიციას შორის შეტაკებები დაიწყო, რასაც სულ მცირე 40 ადამიანი ემსხვერპლა და 2 ათასამდე დაშავდა. დაღუპულთა შორის 2 სამართალდამცველია. არსებული ინფორმაციით, შეტაკებები პოლიციასა და დემონსტრანტებს შორის მას შემდეგ დაიწყო, რაც აქციის მონაწილეებმა სამთავრობო შენობებში შეჭრა სცადეს.[2] აქციის მონაწილეები სამუშაო ადგილებს ითხოვენ და კორუფციას აპროტესტებენ. ერაყის მთავრობა და გაერო მხარეებს თავშეკავებისკენ მოუწოდებს.[3] 27 ოქტომბერს გავრცელებული ინფორმაციით, ერაყის პრემიერმა ადელ აბდელ მაჰდიმ სპეცრაზმს ბაღდადის ქუჩებში მიმდინარე ანტისამთავრობო დემონსტრაციების დაშლა დაავალა. ელიტური კონტრტერორისტული სპეცრაზმის მეთაურმა პრემიერისგან მანიფესტანტების დაშლისთვის „ყველა აუცილებელი ზომის“ მიღების შესახებ დავალება მიიღო.[4] 29 ოქტომბერს, მედიაში გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, ქალაქ ქერბალაში, უსაფრთხოების ძალებმა დემონსტრანტებს ცეცხლი გაუხსნეს, რის შედეგადაც სულ მცირე 14 ადამიანი დაიღუპა და 800-ზე მეტი დაშავდა.[5]

31 ოქტომბერს ერაყის პრეზიდენტის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, საპროტესტო აქციების საპასუხოდ, პრემიერი მხოლოდ იმ შემთხვევაში გადადგება თუ პარლამენტი მისი შემცვლელის კანდიდატურაზე შეთანხმდება, რათა საკონსტიტუციო ვაკუუმი თავიდან იქნას აცილებული. მისივე თქმით, ახალი არჩევნები მხოლოდ მაშინ გაიმართება, რაც ახალი საარჩევნო კანონი დამტკიცდება. ერაყში ანტისამთავრობო დემონსტრაციები 1-ელ ოქტომბერს დაიწყო. მოსახლეობა უმუშევრობასა და კორუფციას აპროტესტებს. ოქტომბრის ბოლო კვირის განმავლობაში, არეულობის შედეგად, ქვეყნის მასშტაბით 200-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 5 ათასზე მეტი დაშავდა.[6]

სირიის კრიზისი – „სირიის დემოკრატიული ძალები“, რომლის ძირითად ნაწილსაც ქურთი მებრძოლები შეადგენენ, თურქეთის საზღვრიდან 30 კილომეტრის მანძილზე გადაადგილებას დათანხმდნენ. ქურთების გადაწყვეტილებას სირიის მთავრობა მიესალმება. დამასკოში აცხადებენ, რომ ახლა თურქეთმა სირიის ტერიტორიაზე აგრესიული ქმედებები უნდა შეწყვიტოს.[7] ქურთების მიერ ტერიტორიის დატოვების შემდეგ, 30 ოქტომბრიდან, თურქეთმა რუსეთთან ერთად სასაზღვრო ზოლზე ერთობლივი  პატრულირება დაიწყო.[8] მომდევნო დღეს, თურქეთის საზღვართან ახლოს მომხდარ თავდასხმას 8 ადამიანი ემსხვერპლა. ინციდენტი სირიელი ამბოხებულების მიერ კონტროლირებად რეგიონში, ქალაქ აფრინში მოხდა, სადაც დანაღმული ავტომობილი აფეთქდა.[9]

დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ ლიდერი აბუ ბაქრ ალ-ბაღდადი ჩრდილოეთ სირიაში სამხედრო ოპერაციისას მოკლეს – თეთრ სახლში გამართულ პრესკონფერენციაზე ამერიკის პრეზიდენტმა თქვა, რომ ალ-ბაღდადმა თავი აიფეთქა და შედეგად თავისი სამი შვილიც მოკლა. ტრამპის განცხადებით, ალ-ბაღდადმა დევნის დროს, გვირაბში აიფეთქა თავი. მისივე თქმით, გვირაბი ჩამოიშალა და ალ-ბაღდადის სხეული დანაწევრდა.[10] ლიდერის ლიკვიდაციის შესახებ ცნობა დაჯგუფებამაც დაადასტურა.[11]

უკრაინის კრიზისი – უკრაინის სახელმწიფო ჯარმა და რუსეთის მიერ მხარდაჭერილმა სეპარატისტებმა აღმოსავლეთ უკრაინიდან ძალების გაყვანის პროცესი დაიწყეს. აღნიშნული ფაქტი უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ვადიმ პრისტაიკომ დაადასტურა. „დასახლება ზოლოტოეში ძალების გაყვანის პროცესი მიმდინარეობს“, – განაცხადა მან. ძალების გაყვანას ოქტომბრის დასაწყისში ხელმოწერილი „შტაინმაიერის ფორმულა“ ითვალისწინებს. შეთანხმების პირობების შესრულებას ეუთო შეამოწმებს. „შტაინმაიერის ფორმულა“ დონბასში კონფლიქტის დარეგულირების კომპლექსურ გეგმას წარმოადგენს, რომელიც რეგიონისთვის განსაკუთრებული სტატუსის მინიჭებას გულისხმობს, მას შემდეგ, რაც ამ ტერიტორიაზე ეუთოს მონიტორინგით არჩევნები გაიმართება. ადგილობრივი არჩევნების ჩატარებამდე ეს სტატუსი დროებითი იქნება, ეუთოს მიერ არჩევნების შედეგების აღიარების შემდეგ კი სტატუსი მუდმივი გახდება. უკრაინაში დოკუმენტის მიღებას საპროტესტო აქციები მოჰყვა. აღმოსავლეთ უკრაინაში შეიარაღებული კონფლიქტი დონეცკისა და ლუგანსკის ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რუსეთის მომხრე აჯანყებულებს შორის 2014 წლის 6 აპრილს დაიწყო. შედეგად 13 000 ადამიანი დაიღუპა, 40 000 კი დაიჭრა.[12]

ბანგლადეშის სასამართლომ გოგოს ცოცხლად დაწვის საქმეზე ბრალდებულ 16 ადამიანს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა – 19 წლის გოგო ნუსრათ ჯაჰან რაფი სკოლის დირექტორს სექსუალურ ძალადობაში ადანაშაულებდა. საქმეზე ბრალდებულებს შორის სკოლის დირექტორიც არის. გამოძიება ყველა მათგანისთვის სასიკვდილო განაჩენს მოითხოვდა. 12-მა ბრალდებულმა დანაშაული აღიარა. 27 მარტს ნუსრათ ჯაჰან რაფი სკოლის დირექტორმა კაბინეტში გამოიძახა და მასზე სექსუალური ძალადობა სცადა, რის შემდეგაც ნუსრათი ოთახიდან გაიქცა. უამრავი სხვა ბანგლადეშელი გოგოსგან განსხვავებით, ნუსრათი ოჯახთან ერთად პოლიციაში მივიდა და ყველაფერი სამართალდამცველებს უამბო. იმავე დღეს პოლიციამ სკოლის დირექტორი დააკავა, თუმცა მისი გათავისუფლების მოთხოვნით ქუჩაში საპროტესტო აქცია გაიმართა. ისინი მომხდარში ნუსრათს ადანაშაულებდნენ. მიუხედავად ამისა 6 აპრილს, ინციდენტიდან 11 დღეში ნუსრათი სკოლაში მივიდა, რათა გამოცდა ჩაებარებინა. ერთერთმა თანასკოლელმა ნუსრათი სკოლის სახურავზე აიყვანა, სადაც 4-5 თანასკოლელი მას საჩივრის უკან გამოტანისკენ მოუწოდებდა. როდესაც ნუსრათმა უარი განაცხადა, მას ნავთი გადაასხეს და ცეცხლი წაუკიდეს. ქვეყნის მთავარი პროკურორის განცხადებით, მკვლელებს თვითმკვლელობის ინსცენირება სურდათ, თუმცა მათი წასვლის შემდეგ ნუსრათმა უცხო პირებისთვის მომხდარის მოყოლა მოასწრო. როდესაც ნუსრათი ადგილობრივ ჰოსპიტალში გადაიყვანეს, ექიმებმა მას სხეულის 80%-ის დამწვრობა დაუდგინეს და ნუსრათის სხვა საავადმყოფოში გადაყვანა გადაწყვიტეს. სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მანქანაში ნუსრათმა ძმის მობილურ ტელეფონზე განცხადების ჩაწერა მოასწრო. ნუსრათი 10 აპრილს გარდაიცვალა.[13]

ირანში ქურდობისთვის გასამართლებულ კაცს თითები მოკვეთეს – სასამართლოს განაჩენი ჩრდილოეთ პროვინცია მაზანდარანის ერთერთ ციხეში აასრულეს. ირანის ხელისუფლების ცნობით, კაცი 28 ქურდობაში ცნეს დამნაშავედ. მისი ვინაობა არ საჯაროვდება. უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ „Amnesty International“ ფაქტი დაგმო და მომხდარს „წამების ამაზრზენი ფორმა“ უწოდა. თუმცა, ირანის მთავრობა ამტკიცებს, რომ ამპუტაცია ქურდობასთან ბრძოლის საუკეთესო საშუალებაა. ისლამური რესპუბლიკის კანონის თანახმად, ქურდობის პირველი შემთხვევა მარჯვენა ხელის ოთხი თითის ამპუტაციით ისჯება.[14]

[1] ABC News; Protests rattle the postwar order in Lebanon and Iraq; 26 October, 2019; available at: https://abcnews.go.com/International/wireStory/iraqi-police-fire-tear-gas-protesters-hit-baghdad-66519866

[2] Reuters; At least 40 killed as fresh protests engulf Iraq; 25 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests/at-least-27-killed-as-fresh-protests-engulf-iraq-idUSKBN1X32SV

[3] BBC; Iraq protests: 40 dead as mass unrest descends into violence; 25 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50181212

[4] Reuters; Iraqi PM orders deployment of elite troops to end Baghdad protests – sources; 27 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests-cts/iraqi-pm-orders-deployment-of-elite-troops-to-end-baghdad-protests-sources-idUSKBN1X50KH

[5] Deutsche Welle; Iraq protests: Deadly clashes in Karbala; 29 October, 2019; available at: https://www.dw.com/en/iraq-protests-deadly-clashes-in-karbala/a-51030396

[6] Reuters; Iraqi PM will only resign if a replacement is found: president; 31 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests-president/iraqi-pm-will-only-resign-if-a-replacement-is-found-president-idUSKBN1XA215

[7] Reuters; Syrian Kurdish forces say leaving Turkish border area, Damascus welcomes move; 27 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-turkey/syrian-kurdish-forces-say-leaving-turkish-border-area-damascus-welcomes-move-idUSKBN1X60H3

[8] Deutsche Welle; Turkey, Russia to begin joint patrols in Syria; 30 October, 2019; available at: https://www.dw.com/en/turkey-russia-to-begin-joint-patrols-in-syria/a-51046965

[9] იმედის ახალი ამბები; სირიაში თავდასხმას 8 ადამიანი ემსხვერპლა; 31 ოქტომბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/120134/siriashi-tavdaskhmas-8-adamiani-emskhverpla

[10] BBC; Abu Bakr al-Baghdadi: IS leader dead after US raid in Syria; 28 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-us-canada-50200339

[11] Reuters; Islamic State vows revenge against U.S. for Baghdadi killing; 31 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-baghdadi-confirmation/islamic-state-confirms-its-leader-baghdadi-is-dead-groups-news-agency-amaq-idUSKBN1XA25A

[12] BBC; Ukraine conflict: Front-line troops begin pullout; 29 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-europe-50221995

[13] BBC; Nusrat Jahan Rafi: Death penalty for 16 who set student on fire; 24 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50138990?fbclid=IwAR103bFzYHZJnNAdqMAiAMCrcdx3G8ctvUxpsiMHoxNd8cwQrTSY9XeHzR0

[14] BBC; Iran cuts off man’s finger for theft; 25 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50179741

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ოქტომბერი, 2019

ერაყში არსებული ვითარება – აშშ სირიიდან გაყვანილ ჯარისკაცებს, სავარაუდოდ დასავლეთ ერაყში გაგზავნის. ქვეყნის თავდაცვის მდივნის მარკ ესპერის თქმით, ჯარისკაცები „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ ოპერაციაში მიიღებენ მონაწილეობას. თუმცა თავდაცვის მდივანმა ისიც განაცხადა, რომ ვაშინგტონის გეგმა შესაძლოა, შეიცვალოს. მისივე განცხადებით, სირიიდან 1000 ამერიკელი ჯარისკაცის გაყვანის პროცესი რამდენიმე კვირაში დასრულდება. აშშ-მა ჩრდილოეთ სირიიდან ჯარების გაყვანა თურქეთის მიერ სამხედრო ოპერაციის დაწყების შემდეგ გადაწყვიტა.[1]

ერაყის სამთავრობო კომიტეტმა, რომელიც ქვეყანაში არეულობის დროს დემონსტრანტების დაღუპვის ფაქტებს იძიებდა, ანგარიში გამოაქვეყნა. გამოცემის ინფორმაციით, ანგარიშის თანახმად, ფატალური შემთხვევების 70% თავსა და გულმკერდის არეში განხორციელებულმა გასროლებმა გამოიწვია. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ სამართალდამცველებმა გადამეტებული ძალა გამოიყენეს, რაზეც პასუხისმგებლობას მათ უშუალო ხელმძღვანელობას აკისრებენ. „კომიტეტმა დაადგინა, რომ ოფიცრებმა და მეთაურებმა ქვეშევრდომებზე კონტროლი დაკარგეს, რამაც ქაოსი გამოიწვია. სამართალდამცველებს ხელისუფლებისგან დემონსტრანტების მიმართ ცეცხლის გახსნის ბრძანება არ მიუღიათ“, – ნათქვამია ანგარიშში. საპროტესტო აქციები ერაყში 1-ელ ოქტომბერს დაიწყო. მოსახლეობა უმუშევრობის მაღალ მაჩვენებელს და საჯარო უწყებებში კორუფციას აპროტესტებდა. ბოლო მონაცემებით, არეულობის დროს 149 დემონსტრანტი და 8 სამართალდამცველი დაიღუპა. მათი სიკვდილის მიზეზის დასადგენად ქვეყნის პრემიერმინისტრ ადელ აბდულ მადის ბრძანებით კომისია შეიქმნა.[2]

ერაყის ფედერალური პოლიციის ორი გენერალი ტერორისტული დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლთა თავდასხმას ემსხვერპლა. ტერორისტებმა ​გენერლების კორტეჟს ჩასაფრება ​მოუწყვეს. ბაღდადიდან 125 კილომეტრში გზაზე, რომლითაც გენერლები გადაადგილდებოდნენ, ასაფეთქებელი მოწყობილობა ამოქმედდა. გარდაცვლილთა შორის არიან ფედერალური პოლიციის მე-4 ბრიგადის მეთაური, გენერალი ალი ალ-ლამი, ბრიგადის გენერალი მუჰამედ ალაუი და მათი დაცვის ხუთი წევრი. პოლიციის მაღალჩინოსნების გარდაცვალება შინაგან საქმეთა მინისტრმა იასინ ალ-იასირიმ დაადასტურა.[3]

სირიის კრიზისი – რუსეთის არმია სირიის ქალაქ მანბიჯში შევიდა, სადაც აქამდე ამერიკული ბაზა იყო დისლოცირებული. რუსეთის თავდაცვის უწყების განმარტებით, სამხედროები სირიელ და თურქ ჯარისკაცებს შორის არსებულ „გამყოფ ხაზთან“ პატრულირებენ. სირიაში რუსეთის სპეციალური დესპანი კი აცხადებს, რომ რუსეთი თურქეთისა და სირიის სამხედრო ძალებს შორის შეტაკებას არ დაუშვებს. კრიტიკოსების განცხადებით, სირიიდან აშშ-ის სამხედრო ძალების გაყვანამ თურქეთს „მწვანე შუქი აუნთო“. რუსეთი ბაშარ ასადისა და შესაბამისად სირიის სამთავრობო ძალების მთავარი მოკავშირეა.[4]

სირიული ჯარი თურქეთის საზღვართან მდებარე ქალაქ კობანიში შევიდა. სირიელმა სამხედროებმა როგორც კობანი, ასევე მისი შემოგარენი დაიკავეს. მანამდე ინტერნეტში გავრცელდა ვიდეო, რომელზეც სირიული ტანკები ქალაქ რაქაში შედიან.[5]

ქურთი მებრძოლები და სამოქალაქო პირები სირიის ქალაქ რას ალ აიანს, რომელიც თურქეთის საზღვართან ახლოს მდებარეობს, ტოვებენ. ქალაქ რას ალ აიანის ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმების ფარგლებში, ადგილობრივი მცხოვრებლები და ქურთი სამხედროები ტერიტორიას ბადრაგის თანხლებით ტოვებენ. „სირიის დემოკრატიული ძალების“ ქურთი მეთაურის რედურ ხალის თქმით, ქურთი მებრძოლები ევაკუაციის შემდეგ „უსაფრთხო ზონიდან“ 120 კილომეტრში განთავსდებიან.[6]

სამხედრო ოპერაცია „მშვიდობის წყაროს“ კრიტიკისთვის თურქეთში 186 ადამიანია დაკავებული. დაკავებულებს სოციალურ ქსელებში „ტერორისტული ორგანიზაციის სასარგებლოდ პროპაგანდაში“ ადანაშაულებენ. გამოძიება მიმდინარეობს პროქურთული „ხალხთა დემოკრატიის პარტიის“ წინააღმდეგაც. „ხალხთა დემოკრატიის პარტია“ თურქეთში ერთადერთი პოლიტიკური პარტიაა, რომელიც სირიაში სამხედრო ინტერვენციას აკრიტიკებს. პარტიაში სამხედრო ოპერაციას „შეჭრად“, „აგრესიად“ და „ოკუპაციის მცდელობად“ აფასებენ. თურქეთის მთავრობა „ხალხთა დემოკრატიის პარტიას“ აკრძალული „ქურთისტანის მუშათა პარტიის“ პოლიტიკურ ფრთად განიხილავს. თურქეთმა სირიაში ოპერაცია „მშვიდობის წყარო“ 9 ოქტომბერს დაიწყო. სამხედრო მოქმედებების მსვლელობისას ათობით მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა. თურქეთის შეიარაღებული ძალების ცნობით, ოპერაციის დაწყებიდან 653 ქურთი მებრძოლია ნეიტრალიზებული. თავის მხრივ, ქურთების ინფორმაციით, 75 თურქი ჯარისკაცი მოკლულია, კიდევ 19 კი დაიჭრა. გაეროს ინფორმაციით, საკუთარი სახლების დატოვება, სულ ცოტა, 160 000 ადამიანს მოუწია.[7]

ავღანეთში არსებული ვითარება – ნანგარჰარის პროვინციაში, ქალაქ ჯავ დარში, მეჩეთში მომხდარი აფეთქების შედეგად 60-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. პარასკევის ლოცვის დროს მომხდარი აფეთქების შედეგად მეჩეთში სახურავი ჩაინგრა. ინციდენტის შედეგად, ასევე, დაშავდა 32 ადამიანი. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[8]

ვარდაკის პროვინციის გუბერნატორზე თავდასხმის შედეგად სამი ადამიანი დაიღუპა. ინციდენტი პროვინციის ცენტრში, ქალაქ მაიდანშაჰრში მოხდა. დანაღმული მანქანა გზაზე გუბერნატორის კორტეჟის გადაადგილების დროს აფეთქდა. თავად გუბერნატორი მუზაფარუდინ იემენი არ დაშავებულა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არცერთ დაჯგუფებას არ აუღია.[9]

15 სამართალდამცველი ემსხვერპლა თალიბანის თავდასხმას ავღანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. ინციდენტი კუნდუზის პროვინციაში მდებარე ერთერთ საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე მოხდა. ორმხრივი სროლისას თალიბანის 8 მებრძოლი დაიღუპა.[10]

ნიგერიაში ნაწამები სკოლის მოსწავლეები გაათავისუფლეს – რეიდის შედეგად ნიგერიის პოლიციამ ქვეყნის ჩრდილოეთით ისლამური სკოლა-ინტერნატიდან 147 ნაწამები მოსწავლე გაათავისუფლა. გამოცემის ინფორმაციით, მათ შორის 22 გოგო და 125 ბიჭია. მოსწავლეებს კედლებზე ჯაჭვებით აბამდნენ, სცემდნენ და სექსუალურად ავიწროებდნენ. ნიგერიის ჩრდილოეთით ისლამურ სკოლა-ინტერნატებში მილიონობით ბავშვი სწავლობს. ქვეყნის მოსახლეობა მთავრობას ამ სასწავლო დაწესებულებებზე უფრო მკაცრი კონტროლის დამყარებისკენ მოუწოდებს. ბოლო თვის განმავლობაში ნიგერიის ჩრდილოეთით ეს უკვე მეოთხე მსგავსი ოპერაციაა. მანამდე სამართალდამცველებმა ერთერთი სკოლიდან 67 მოსწავლე გაათავისუფლეს. ყველაზე მასშტაბური ოპერაციის შედეგად კი სექტემბრის ბოლოს 500-მდე ბიჭი და კაცი გადაარჩინეს. ჯამში პოლიციამ ისლამური სკოლებიდან 1 000 მოსწავლეზე მეტი გაათავისუფლა.[11]

[1] Reuters; All U.S. troops withdrawing from Syria expected to go to western Iraq: Pentagon chief; By Idrees Ali; 20 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-usa/all-u-s-troops-withdrawing-from-syria-expected-to-go-to-western-iraq-pentagon-chief-idUSKBN1WZ01S

[2] Iraqi security forces killed 149 protesters, most by shot to head, chest: government inquiry; By Ahmed Rashed, Ahmed Aboulenein; 22 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-iraq-protests/iraqi-security-forces-killed-149-protesters-most-by-shots-to-head-chest-government-inquiry-idUSKBN1X116T

[3] იმედის ახალი ამბები; „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრებმა ორი ერაყელი გენერალი მოკლეს; 22 ოქტომბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/119444/islamuri-sakhelmtsipos-tsevrebma-ori-erakeli-generali-mokles

[4] იმედის ახალი ამბები; რუსეთის არმია სირიის ქალაქ მანბიჯში შევიდა; 16 ოქტომბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/118951/rusetis-armia-siriis-qalaq-manbijshi-shevida

[5] იმედის ახალი ამბები; სირიული ჯარი თურქეთის საზღვართან ქალაქ კობანიში შევიდა; 16 ოქტომბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/119000/siriuli-jari-turqetis-sazgvartan-qalaq-kobanishi-shevida

[6] France 24; Kurds begin evacuation from besieged Syrian border town; 20 October, 2019; available at: https://www.france24.com/en/20191020-kurds-begin-evacuation-from-besieged-syrian-border-town

[7] Anadolu Agency; Turkey: 24 remanded for smearing Syria operation; 16 October, 2019; available at: https://www.aa.com.tr/en/operation-peace-spring/turkey-24-remanded-for-smearing-syria-operation/1615756

[8] BBC; Afghanistan mosque bombing kills 62 worshippers; 18 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-50099109

[9] TOLO News; Governor of Wardak survives car bomb; 20 October, 2019; available at: https://tolonews.com/afghanistan/spokesman-governor-wardak-survives-car-bomb

[10] Los Angeles Times; Taliban storm checkpoint, kill 15 policemen, Afghan official says; 22 October, 2019; available at: https://www.latimes.com/world-nation/story/2019-10-22/taliban-kill-policemen-afghanistan-checkpoint

[11] Reuters; Police free nearly 150 from school in northern Nigeria; 19 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-nigeria-captives/police-free-nearly-150-from-school-in-northern-nigeria-idUSKBN1WY0N2

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 ოქტომბერი, 2019

სირიის კრიზისი – თურქეთის ავიაციამ სირიის პროვინცია ჰასეკში ქურთების დაჯგუფებების ბაზაზე ავიაიერიში მიიტანა. მანამდე SDF-მა განაცხადა, რომ აშშ-მა შეთანხმება დაარღვია და თურქეთიდან სამხედრო ძალები სირიის ჩრდილოეთით გადაიყვანა. თავის მხრივ თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა განაცხადა, რომ აშშ-ის სამხედროები სირიის ჩრდილოეთით ტერიტორიას ტოვებენ, სადაც თურქეთი ქურთების დაჯგუფებების წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციას გეგმავს. თურქეთის ავიაციამ მიიტანა იერიში ქურთების ბაზაზე პროვინცია ჰასაკთან, ქალაქ ალ-მალიკიაში სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ავიაიერიშის შედეგად დაღუპულთა და დაშავებულთა შესახებ ცნობები არ გავრცელებულა. ქურთული დაჯგუფებები სირიიდან ამერიკული ჯარის გასვლას ღალატად მიიჩნევენ. თურქეთის პრეზიდენტმა სირიაში ანტიტერორისტული ოპერაციის ჩატარების შესახებ 5 ოქტომბერს განაცხადა. შემდეგ კი საზღვართან დამატებითი ძალები და სამხედრო ტექნიკა გაგზავნა. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილიდან ჯარის გაყვანა დაიწყო. ასე ვაშინგტონმა თურქეთს დაგეგმილი სამხედრო ოპერაციისთვის გზა გაუთავისუფლა.[1]

ავიაიერიშის შემდეგ თურქეთმა სირიის ტერიტორიაზე სამხედრო ოპერაცია დაიწყო. ექსპერტები თურქეთსა და ქურთულ ძალებს შორის პირდაპირ დაპირისპირებას ვარაუდობენ. ანკარა კი აცხადებს, რომ მათი მიზანი ქურთი მებრძოლებისგან თავისუფალი უსაფრთხო ზონის შექმნაა, სადაც ანკარა თურქეთში მცხოვრები 3,6 მილიონი სირიელი ლტოლვილის დასახლებას აპირებს. საბრძოლო მოქმედებების დაწყება თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა Twitter-ის გვერდზე დაადასტურა. როგორც მის განცხადებაში წერია, ოპერაცია „მშვიდობის წყაროს“ თურქეთი სირიის ეროვნულ ჯართან ერთად ახორციელებს.[2]

თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ შეტევის გაძლიერების გამო მოსახლეობა ჩრდილოეთ სირიაში სახლებს ტოვებს. თურქულმა ჯარებმა სასაზღვრო ქალაქებს რას ალ-აინს და თელ აბიადს ალყა შემოარტყეს. თურქული მედიის ცნობით, სირიის მხრიდან თურქეთის ქალაქებზე განხორციელებულ სარაკეტო დარტყმებს 6 ადამიანი ემსხვერპლა, მათ შორის 1 ბავშვია, დაშავდა 70.[3]

სირიის ტერიტორიაზე თურქეთის ოპერაცია „მშვიდობის წყაროს“ დაწყების შემდეგ სულ ცოტა 30 ადამიანი დაიღუპა. საკუთარი სახლების დატოვება 200 000 ადამიანზე მეტს მოუწია. ამ ეტაპზე საბრძოლო მოქმედებები ქალაქ რას ალ-აინში მიმდინარეობს. თურქეთი ამტკიცებს, რომ ქალაქი დაიპყრო, თუმცა ქურთული ძალები ამას უარყოფენ. თურქულმა მხარემ ბრძოლების შედეგად 1 ჯარისკაცის სიკვდილი და სამის დაჭრა დაადასტურა. სირიის სახელმწიფო ჯარმა, რომელიც ოპერაციაში თურქეთთან ერთად მონაწილეობს 4 დღის განმავლობაში 49 მებრძოლი დაკარგა. ამასთან, პარასკევს თურქულმა ავიაციამ სირიაში დარჩენილ ამერიკელი სამხედროების ბაზას საარტილერიო იერიში მიიტანა. ინფორმაციას პენტაგონი ადასტურებს. ინციდენტი ქალაქ კობანთან მოხდა. შედეგად არავინ დაშავებულა. თურქეთის მტკიცებით, მათი ჯარი საპასუხო იერიშს აწარმოებდა და დაბომბვა აშშ-ისგან მიღებული ინფორმაციის შემდეგ შეწყვიტა. თურქეთმა სირიის ტერიტორიაზე ოპერაცია „მშვიდობის წყარო“ 9 ოქტომბერს დაიწყო. თურქეთის შეიარაღებული ძალების ცნობით, ოპერაციის დაწყებიდან 399 ქურთი მებრძოლია ნეიტრალიზებული. პენტაგონი ანკარას ოპერაციის შეწყვეტისკენ მოუწოდებს.[4]

„ისლამურ სახელმწიფოსთან“ დაკავშირებული ასობით უცხოელი ჩრდილოეთ სირიაში მდებარე ბანაკიდან გაიქცა. ამის შესახებ ქურთმა ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს. მათი განცხადებით, დაკავებულები თავს დაესხნენ აინ ისას იძულებით გადაადგილებულთა ბანაკებს მაშინ, როდესაც ბანაკის სიახლოვეს საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობდა. გასულ კვირას თურქეთმა სირიაში ქურთების მიერ დაკავებული ტერიტორიების მიმართულებით შეტევები დაიწყო. გაეროს ცნობით, ამ პერიოდის განმავლობაში სახლი იძულებით 130 ათასმა ადამიანმა დატოვა და მათი რაოდენობა შეიძლება გაიზარდოს. რაც შეეხება ბანაკიდან გაქცევის დეტალებს, მას ჯერ ბოლომდე არ ახმაურებენ – მონიტორინგის ჯგუფის განცხადებით 100-მდე ადამიანმა დატოვა ბანაკი, ქურთების ოფიციალური პირების თქმით კი „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრების სულ ცოტა 800 დაკავებული ნათესავი გაიქცა ბანაკიდან.[5]

თურქეთის თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, ოპერაციის დაწყებიდან თურქულმა ძალებმა „ქურთისტანის დემოკრატიული კავშირის“ (PYD), „ქურთული თავდაცვითი ერთეულების“ და „ქურთისტანის მუშათა პარტიის“ 525 ტერორისტი გაანეიტრალა. თავის მხრივ, ქურთების ინფორმაციით, 75 თურქი ჯარისკაცი მოკლულია, კიდევ 19 კი დაიჭრა.[6]

სირიის ადამიანის უფლებადამცველი ორგანიზაციის განცხადებით, თურქეთის საჰაერო დარტყმებს 14 ადამიანი ემსხვერპლა, მათ შორის ხუთი სამოქალაქო პირი. ავიაიერიშის შედეგად 10 ადამიანი დაიჭრა. ორგანიზაციის დირექტორის რამი აბდულრაჰმანის განცხადებით, ავიაიერიშის სამიზნე ერთ ტერიტორიაზე მყოფი ადამიანთა ჯგუფი გახდა, რომლებიც ქალაქ რას-ელ-აინში ქალაქ ქამიშლიდან მხარდაჭერის გამოსახატად ჩავიდნენ, ვინაიდან თურქეთის ძალები სირიის ჩრდილოეთით ქურთების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიას უტევენ. ჯგუფთან ერთად რამდენიმე უცხოელი ჟურნალისტიც იმყოფებოდა. „ჩვენ ქურთ კონვოისთან ერთად ვიყავით, როდესაც ის თურქი სამხედროებისა და მათი მოკავშირეების სამიზნე გახდა“, – განაცხადა ფრანგული მედია გამოცემის რეპორტიორმა.[7]

სირიელი ქურთების თვითმმართველობის ინფორმაციით, მათ ქვეყნის ხელისუფლებასთან შეთანხმებას მიაღწიეს და თურქეთთან საზღვარზე ბაშარ ასადის მთავრობა დამატებით ძალებს გაგზავნის. 13 ოქტომბერს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ქურთების შეიარაღებულმა რაზმებმა სირიის ქალაქ რას-ელ-აინის დიდ ნაწილზე კონტროლი დაიბრუნეს. „განადგურებულია თურქეთის არმიის 7 ტანკი, მოკლულია 75 თურქი ჯარისკაცი და შეიარაღებული ოპოზიციის მებრძოლი, კიდევ 19 დაიჭრა“, – ნათქვამია ქურთების შეიარაღებული დაჯგუფების „სირიის დემოკრატიული ძალების“ განცხადებაში.[8]

მას შემდეგ რაც სირიის ხელისუფლება ქურთებს თურქეთის წინააღმდეგ დახმარებაზე დათანხმდა, სირიის სამთავრობო ძალები ქვეყნის ჩრდილოეთით გაემართნენ. სირიის სამთავრობო მედიის ცნობით, ქვეყნის სამხედრო ძალები ქალაქ რას-ელ-აინსა და მანბიჯში, რომელიც თურქეთის საზღვრიდან 30 კილომეტრში მდებარეობს, ორშაბათს შევიდნენ. თურქეთის პრეზიდენტის ოფიციალური წარმომადგენელი აცხადებს, რომ თურქეთი არ აპირებს სამხედრო ოპერაციის „მშვიდობის წყარო“ შეწყვეტას, სანამ სამხედროები დასახულ მიზანს არ მიაღწევენ.[9]

სირიაში სამხედრო ოპერაციის გამო აშშ-მა თურქეთს სანქციები დაუწესა. სიაში თურქეთის თავდაცვისა და ენერგეტიკის სამინისტროები მოხვდნენ. ამის შესახებ აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ განცხადებაში წერია. გარდა ამისა, შეზღუდვები დაუწესდათ თურქეთის თავდაცვის, შინაგან საქმეთა და ენერგეტიკის მინისტრებს. მანამდე დონალდ ტრამპმა თურქეთის წინააღმდეგ სანქციების დეტალები განმარტა. თეთრი სახლის ლიდერის თქმით, ვაშინგტონი გეგმავს თურქეთიდან შემოსულ ფოლადზე ტარიფი 50%-მდე გაზარდოს. მისივე თქმით, თურქეთთან სავაჭრო მოლაპარაკებები დაუყოვნებლივ შეწყდება. მომავალში კი შეზღუდვები შესაძლოა ფინანსურ სექტორსა და ვიზის გაცემასაც შეეხოს. აშშ-ის ვიცე პრეზიდენტის მაიკ პენსის განცხადებით, ტრამპი თურქ კოლეგას ტელეფონით უკვე ესაუბრა და სირიაში სამხედრო ოპერაციის შეჩერება მოსთხოვა.[10]

[1] იმედის ახალი ამბები; თურქეთმა სირიაში ქურთები ბაზაზე ავიაიერიში მიიტანა; 8 ოქტომბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/118314/turqetma-siriashi-qurtebis-bazaze-aviaierishi-miitana

[2] BBC; Turkey launches ground offensive in northern Syria; 9 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49983357

[3] BBC; Turkey Syria offensive: Tens of thousands flee homes; 10 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50008418

[4][4] BBC; Turkey Syria offensive: Fierce battle rages in Ras al-Ain; 12 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50025727

[5] BBC; Turkey-Syria offensive: Hundreds of IS relatives escape camp; 13 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50029540

[6] იმედის ახალი ამბები; თურქეთის აცხადებს რომ 525 ტერორისტი გაანეიტრალა; 13 ოქტომბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/118749/turqeti-atskhadebs-rom-525-teroristi-gaaneitrala

[7] Reuters; Fourteen killed after Turkish strike in Ras al Ain; 13 October, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-turkey-strike/fourteen-killed-after-turkish-strike-in-ras-al-ain-idUSKBN1WS0HL?il=0&fbclid=IwAR0ysK2n95HGQFl6v-jVMM13oJed_vgutiqzRNgrzdvUqPv0_BV4YRPtb4I

[8] BBC; Turkey-Syria offensive: Kurds reach deal with Syrian army; 14 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50036901

[9] BBC; Turkey-Syria offensive; Assad’s army enters Manbij; 14 October, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50039106

[10] U.S. Department of the Treasury; Treasury Designates Turkish Ministries and Senior Officials in Response to Military Action in Syria; 14 October, 2019; available at: https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm792

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 სექტემბერი, 2019

სირიის კრიზისი – სირიის ქალაქ ალ-რაის საავადმყოფოსთან ავტომობილის აფეთქების შედეგად 10 ადამიანი დაიღუპა და 15 დაშავდა. ქალაქი თურქეთთან სასაზღვრო ზოლზე მდებარეობს.[1]

სირიის მთავრობა და ოპოზიცია საკონსტიტუციო კომიტეტის შექმნაზე შეთანხმდნენ. გაეროს გენერალური მდივნის განცხადებით, აღნიშნული ორგანოს შექმნა ქვეყანაში არსებული პრობლემის პოლიტიკური გზით გადაწყვეტის დასაწყისი იქნება.[2]

ვითარება ავღანეთში – აფეთქება მოხდა ავღანეთის ქალაქ ჩარიკარიში, სადაც წინასაარჩევნო ღონისძიებაზე სიტყვით პრეზიდენტი აშრაფ ღანი გამოდიოდა. ინციდენტის შედეგად 24 ადამიანი დაიღუპა და 31 დაშავდა. პრეზიდენტი არ დაშავებულა. აფეთქება მოხდა ასევე ქაბულში, სადაც თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ აფეთქებულ ბომბს 6 ადამიანი ემსხვერპლა. ორივე შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო.[3]

თალიბანმა აშშ-სთან მოლაპარაკებების განახლებისთვის მზადყოფნა გამოთქვა. ტელეკომპანია „ბიბისისთან“ ინტერვიუში მოძრაობის წარმომადგენელმა შერ მოჰამად აბას სტანიკზაიმ განაცხადა, რომ მოლაპარაკებები ავღანეთში მშვიდობის დამყარების ერთადერთი გზაა.[4]

თალიბანის მიერ დანაღმული სატვირთო ავტომობილი ავღანეთის სამხრეთით,  საავადმყოფოსთან აფეთქდა. ინციდენტის შედეგად 20 ადამიანი დაიღუპა და 95 დაშავდა. დაღუპულთა შორის ქალები და ბავშვებიც არიან.[5]

აშშ-ის დრონით იერიშს ავღანეთში მშვიდობიანი მოსახლეობა ემსხვერპლა. დაიღუპა სულ მცირე 30 ადამიანი. ინციდენტი ნანგარჰარის პროვინციაში მოხდა. სამიზნე დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს ობიექტი იყო, თუმცა იერიშის შედეგად ფერმერები დაშავდნენ, რომლებიც მინდვრებიდან სახლებში ბრუნდებოდნენ.[6]

ჰელმანდის პროვინციაში სახელმწიფო ჯარმა ააფეთქა სახლი, სადაც ქორწილს აღნიშნავდნენ. დაიღუპა 35 ადამიანი და 13 დაშავდა. დაღუპულთა შორის ქალები და ბავშვებიც არიან. ჯარის სამიზნე თალიბანის ობიექტი იყო. ოფიციალური ინფორმაციით, ოპერაციის შედეგად თალიბანის 22 მებრძოლი მოკლეს.[7]

[1] Reuters; Car bomb kills 10in Syrian town near Turkish border; 15 September, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-blast/car-bomb-kills-10-in-syrian-town-near-turkish-border-local-council-medic-idUSKBN1W00O0?il=0

[2] იმედის ახალი ამბები; სირიის საკონსტიტუციო კომიტეტი შეიქმნა; 23 სექტემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/117175/siriis-sakonstitutsio-komiteti-sheiqmna

[3] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში აფეთქებებს სულ მცირე 30 ადამიანი ემსხვერპლა; 17 სექტემბერი, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/116655/avganetshi-apetqebebs-sul-mtsire-30-adamiani-emskhverpla

[4] BBC; Afghanistan war: Taliban tell Trump their doors are open; 18 September, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-49729612

[5] The Guardıanş Talıban car bomb kılls at least 30 ın southern Afghanıstanş 19 September; 2019; available at: https://www.theguardian.com/world/2019/sep/19/taliban-car-bomb-deaths-afghanistan-zabul-hopsital

[6] US drone strike kills 30 pine nut farm workers in Afghanistan; 19 September, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack-drones/u-s-drone-strike-kills-30-pine-nut-farm-workers-in-afghanistan-idUSKBN1W40NW

[7] Reuters; At least 40 civilians at wedding party killed during nearby US-backed Afghan army raid; 23 September, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-attack/at-least-35-people-at-wedding-party-killed-during-nearby-afghan-army-raid-idUSKBN1W80MI

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 სექტემბერი, 2019

ვითარება ავღანეთში – აშშ-ის პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის განცხადებით, რადიკალურ მოძრაობა „თალიბანთან“ მოლაპარაკებები ჩაიშალა. „დღეს ავღანეთში ქვეყნის პრეზიდენტს და „თალიბანის“ ლიდერებს უნდა შევხვედროდი. თუმცა მას შემდეგ რაც ყალბი ბერკეტების შესაქმნელად მათ ქაბულში მომხდარ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა აიღეს, შეხვედრები და მოლაპარაკებების პროცესი გავაუქმე. როგორ შეიძლება ამდენი ადამიანი მხოლოდ იმიტომ მოკლა, რომ საკუთარი პოზიცია გაამყარო? მათ არ იცოდნენ, რომ ყველაფერს აფუჭებდნენ. თუ ასეთი მნიშვნელოვანი მოლაპარაკებების დროს ცეცხლს ვერ წყვეტ და 12 უდანაშაულო ადამიანს კლავ, სავარაუდოდ, არ ხარ უფლებამოსილი შინაარსობრივი შეთანხმების შესახებ სალაპარაკოდ. კიდევ რამდენიმე წელი უნდა იომონ?“, – დაწერა ტრამპმა სოციალურ ქსელში.[1] ტრამპის გადაწყვეტილების საპასუხოდ, მოძრაობა თალიბანმა განაცხადა, რომ შტატები ბევრს დაკარგავს და ტრამპის ამ გადაწყვეტილებას ბევრი ამერიკელი შეეწირება.[2]

11 სექტემბრის წლისთავზე ავღანეთში, ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოსთან აფეთქება მოხდა. შენობაში ამოქმედებული განგაშის სიგნალი ახლომდებარე კვარტლებშიც ისმოდა. ცნობები მსხვერპლის ან დაშავებულების შესახებ არ გავრცელებულა. ტერაქტზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია. ვარაუდობენ, რომ აფეთქების უკან შესაძლოა „თალიბანი“ იდგეს, რომელიც აშშ-ს ჩაშლილი მოლაპარაკებების გამო დაემუქრა.[3]

სირიის კრიზისი – თურქეთის შეიარაღებული ძალები სირიის ომისგან დაზარალებულ ნაწილში ამერიკელ სამხედროებთან ერთად პატრულირებას იწყებენ, რათა ერთობლივად ქურთების მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიის გასწვრივ „უსაფრთხო ზონა“ შექმნან. სააგენტოს ცნობით, თურქული დროშებით ავტომობილები ამერიკელებს თურქეთის ქალაქ აკჩაკალეს აღმოსავლეთით, სირიის საზღვრამდე 15 კილომეტრში შეუერთდნენ, ეს ადგილი სირიის ქალაქ თელ-აბიადთან ახლოს მდებარეობს. სახმელეთო პატრულირებას დამასკო აპროტესტებს. თურქეთის პრეზიდენტს აშშ-ის პრეზიდეტთან უთანხმოების შემდეგ ნატოს მოკავშირეების მიმართ ნდობის შესუსტებასთან დაკავშირებით აქვს განცხადებები გაკეთებული. მისი თქმით, თურქეთი არ იზიარებს ვაშინგტონის ზოგიერთ პოზიციას და უარყოფს კონფლიქტურ ზონაში „ტერორისტული ორგანიზაციების“ ხელშეწყობას. ერდოღანს თურქეთის საზღვრებთან ქურთების სამხედრო ძალების გადაადგილება არ მოსწონს, ქურთებს კი, რომლებსაც მხარს ბოლო ოთხი წელია აშშ უჭერს, სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ტერიტორია უკავიათ, რომელსაც მანამდე „ისლამური სახელმწიფო“ აკონტროლებდა.[4]

ქალაქ ალბუ ქამალის მახლობლად განხორციელებული ავიაიერიშის შედეგად სულ მცირე 18 ირანელი მებრძოლი დაიღუპა. ჯერჯერობით უცნობია, ვინ განახორციელა იერიში, თუმცა, ირანთან დაკავშირებულ სამიზნეებს ხშირად ისრაელი უტევს. მსგავსი ოპერაციების მიზნად ლიბანში დაჯგუფება „ჰეზბოლასთვის“ ირანული შეიარაღების გადაცემის აღკვეთა სახელდება. მომხდარიდან რამდენიმე საათში დამასკოდან ისრაელის მიმართულებით რამდენიმე რაკეტა გაუშვეს. ისრაელის ჯარში აცხადებენ, რომ რაკეტებმა ისრაელის ტერიტორიამდე ვერ მიაღწია. ქვეყანაში ასევე განაცხადეს, რომ მომხდარში ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსს ადანაშაულებენ, თუმცა პასუხისგებლობას სირიის მთავრობას აკისრებენ.[5]

იდლიბის პროვინციაში საჰაერო იერიშების გამო საავადმყოფოები მიწის ქვეშ ფუნქციონირებს. ამის შესახებ სიუჟეტი „ბი-ბი-სის“ კორესპონდენტმა მოამზადა. სირიაში, იდლიბის პროვინციაში საჰაერო ავია დარტყმების სამიზნე სამედიცინო დაწესებულებებიც იყო, რაც ომის დანაშაულია. მედიკოსები იძულებულები გახდნენ მიწის ქვეშ ჩასულიყვნენ, რათა გადარჩენილიყვნენ. როგორც BBC-ის ჟურნალისტი კვენტინ სომერვილი სიუჟეტში ამბობს, ორი კვირის წინ კონკრეტულ ადგილზე ავია დარტყმების სამიზნე საავადმყოფო იყო. მისი თქმით, სამედიცინო დაწესებულებაზე თავდასხმა მართალია ომის დანაშაულია, თუმცა ეფექტური გზაა ირგვლივ მდებარე ტერიტორიის დასაცლელად, რადგან ახლა ყოფილი საავადმყოფოს ნანგრევების ირგვლივ უკვე აღარავინ არის. აპრილის შემდეგ იდლიბში 40 სამედიცინო დაწესებულება გახდა ავია დარტყმების სამიზნე. თუმცა არსებობს რამდენიმე საავადმყოფო, რომელიც მიწის ქვეშ მდებარეობს, რათა ექიმებმა თავის გადარჩენა და სხვების დახმარება ისევ შეძლონ. გაერო აცხადებს, რომ სირიის ხელისუფლებისა და რუსეთის საბრძოლო თვითმფრინავები მომაკვდინებელ კამპანიას აწარმოებენ, რომლის სამიზნეც საავადმყოფოები ხდება.[6]

დამასკოში, ომის დაწყების შემდეგ პირველად, საერთაშორისო ქსელის 2 სასტუმრო გაიხსნება. ფრანგული ჯგუფი „Louvre Hotels Group“ სირიის დედაქალაქ დამასკოში 2 სასტუმროს გახსნის. ხუთვარსკვლავიანი „Royal Tulip Semiramis“ და ოთხვარსკვლავიანი „Golden Tulip Mazzeh“ მუშაობას 2020 წლის გაზაფხულზე დაიწყებენ, მას შემდეგ რაც მათთვის განკუთვნილი შენობების აღდგენა დასრულდება. ეს არის პირველი დასავლური სასტუმროების ქსელი, რომელიც სირიაში 2012 წელს სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ შევა. „Louvre Hotels Group“ მსოფლიოს ერთერთი უმსხვილესი ქსელია. მას 54 ქვეყანაში 1500-ზე მეტი სასტუმრო ეკუთვნის. 2015 წლიდან მას ჩინელი ინვესტორები მართავენ. 2010 წელს სირიას 8,5 მილიონი უცხოელი ვიზიტორი სტუმრობდა, 2018 წელს კი მხოლოდ 1,8 მილიონი.[7]

სირიის პრეზიდენტმა, ბაშარ ასადმა საყოველთაო ამნისტიის შესახებ განკარგულებას მოაწერა ხელი. ასადმა ყველა დამნაშავე შეიწყალა, რომელთა მიმართაც 2019 წლის 14 სექტემბრამდე იყო სისხლის სამართლის საქმე აღძრული. ამნისტია შეეხოთ ასევე სიკვდილმისჯილებს, რომელთაც განაჩენი შეუცვალეს და უვადო პატიმრობაში დატოვეს. ბაშარ ასადის განკარგულების თანახმად, სრულად მოეხსნათ პატიმრობა განუკურნებელი სენით შეპყრობილ პატიმრებს, რომელთაც 75 წელი შეუსრულდათ. ამნისტია შეეხებათ მიმალვაში მყოფ პირებს, იმ შემთხვევაში თუ სამი თვის ვადაში, ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებს ჩაბარდებიან.[8]

ირანელი ფეხბურთის გულშემატკივარი ქალი, რომელმაც ერთი კვირის წინ ცეცხლი წაიკიდა, გარდაიცვალა – ქალმა თეირანში ფეხბურთის მატჩზე დასწრება გადაწყვიტა და ამისთვის კაცის სამოსში გამოეწყო, თუმცა ის იცნეს და დააკავეს. შემთხვევა მარტში მოხდა. საქმეზე გამოძიება დაიწყო, გასულ კვირას დაგეგმილი იყო ამ საქმის სასამართლო პროცესი, თუმცა გადაიდო, ქალმა სწორედ ამის შემდეგ წაიკიდა ცეცხლი. ირანის ხელისუფლება ქალებს სტადიონებზე დასწრებას უკრძალავს. ამ ქალის შესახებ სოციალურ ქსელში ჰეშთეგი შეიქმნა სახელწოდებით „Blue Girl“ (ლურჯი გოგო), ლურჯი კი იმიტომ რომ ეს ფერი ქალის საყვარელი საფეხბურთო კლუბის „ესტეგლალ თეირანის“ ფერია.

ქალმა ციხეში სამი დღე გაატარა, რის შემდეგაც ის გაათავისუფლეს და 6 თვე სასამართლო პროცესს ელოდებოდა. მაგრამ როდესაც გასულ კვირაში სასამართლოში გამოცხადდა, მას აცნობეს, რომ მოსამართლე ოჯახთან დაკავშირებული საქმის გამო პროცესს ვერ წაიყვანდა. ქალი მოგვიანებით სასამართლოში ტელეფონის წასაღებად დაბრუნდა. ამ დროს, როგორც მედია წერს, ქალმა შემთხვევით ყური მოჰკრა საუბარს და გაიგო, რომ მას 6 თვიდან 2 წლამდე პატიმრობა ემუქრებოდა.

სავარაუდოდ, სწორედ ამის შემდეგ წაიკიდა ქალმა ცეცხლი სასამართლოს შენობასთან, ის საავადმყოფოში გადაიყვანეს, თუმცა ერთი კვირის შემდეგ მიღებული ტრავმებისგან გარდაიცვალა.[9]

[1] სოციალური ქსელი „ტვიტერი“; აშშ-ის პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის ოფიციალური გვერდი; 2019 წლის 7 სექტემბრის პოსტი; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1170469618177236992

[2] BBC; Afghan peace deal: Taliban says US has most to lose from cancelled talks; 8 September; 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-49628290

[3] AP; Rocket blast at US embassy in Kabul on 9/11 anniversary; By Cara Anna; 11 September, 2019; available at: https://www.apnews.com/3bdfd6bdd52a4f5f9ec7bfc383ee487c?fbclid=IwAR2QuiWQrD6DaRFtQmbt0f1OGHeeMOMLLA-Z5sZc9p-y8F4-iviQjvSpjf4

[4] Reuters; Turkish military enters Syria to begin joint US safe zone patrol; By Murad Sezer; Rodi Said; 8 September, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-syria-security-turkey/turkish-military-enters-syria-to-begin-joint-u-s-safe-zone-patrol-idUSKCN1VT05H?il=0

[5] BBC; Syria war: Air strikes hit Iranian-backed forces near Iraq border; 9 September, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49633146

[6] BBC; Syria war: Idlib’s secret hospitals hiding from air strikes; 12 September, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-49669939/syria-war-idlib-s-secret-hospitals-hiding-from-air-strikes

[7] Le Monde; Une societe francaise s’apprete a ouvrir deux hotels a Damas; 13 September, 2019; available at: https://www.lemonde.fr/international/article/2019/09/13/une-societe-francaise-s-apprete-a-ouvrir-deux-hotels-a-damas_5510133_3210.html

[8] SANA; President al-Asad issues legislative decree stipulation for granting amnesty for crimes committed before 14 September, 2019; 15 September, 2019; available at: https://www.sana.sy/en/?p=173348

[9] BBC; Iran’s “Blue Girl” dies after setting herself on fire; 10 September, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49646879

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 აგვისტო, 2019

სუდანის კრიზისი – სუდანის გარდამავალმა სამხედრო საბჭომ და მთავარმა ოპოზიციურმა პარტიამ „ცვლილებებისა და თავისუფლებისთვის“ საკონსტიტუციო დეკლარაციას მოაწერეს ხელი. დეკლარაციაზე ხელმოწერის ცერემონია პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა. 3 აგვისტოს მხარეების მიერ პარაფირებული დოკუმენტი ქვეყანაში გარდამავალი პერიოდის ძირითად პრინციპებს აყალიბებს. გარდამავალი პერიოდის შემდეგ ძალაუფლება მთლიანად სამოქალაქო ძალების ხელში უნდა გადავიდეს. ამასთან ერთად, მხარეების წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს პოლიტიკური შეთანხმების საბოლოო ვარიანტს, რომელშიც გარდამავალი პერიოდის განმავლობაში ქვეყნის პოლიტიკური მოწყობის ძირითადი დებულებებია გაწერილი. დოკუმენტის პროექტზე შეთანხმებას მხარეებმა ივლისში მიაღწიეს.

სუვერენულ საბჭოში, რომლის შექმნაზეც მხარეები ივლისში შეთანხმდნენ, 11 სამოქალაქო და სამხედრო წარმომადგენელი შევა. 5 მათგანს სამხედრო საბჭო, 5-ს ალიანსი „თავისუფლებისა და ცვლილებებისთვის“ აირჩევს, კიდევ ერთი კანდიდატურა კი ორივე მხარის მიერ იქნება შეთანხმებული. სუვერენული საბჭო სულ მცირე 3 წელი იარსებებს, რის შემდეგაც გარდამავალი სამხედრო საბჭო დაიშლება.

სუდანში პრეზიდენტის ომარ ალ-ბაშირის საწინააღმდეგო მასობრივი საპროტესტო აქციები 6-7 აპრილიდან დაიწყო. 11 აპრილს სუდანის არმიამ ქვეყანაში სამხედრო გადატრიალება მოაწყო და 30-წლიანი მმართველობის შემდეგ ალ-ბაშირი დააკავა. მას შემდეგ სუდანს სამხედრო საბჭო მართავდა.[1]

ვითარება ავღანეთში – ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამური სახელმწიფო“ 17 აგვისტოს ავღანეთის დედაქალაქ ქაბულში ქორწილში მომხდარ ტერაქტზე პასუხისმგებლობა აიღო. „ჩვენმა მებრძოლმა აბუ ასილ ალ-პაკისტანიმ დარბაზში ასაფეთქებელი მოწყობილობის შეტანა და ურწმუნოთა გარემოცვაში თავის აფეთქება შეძლო“, – ნათქვამია ტერორისტების განცხადებაში. ქაბულის დასავლეთ ნაწილში, შიიტების ქორწილში მომხდარ აფეთქებას 63 ადამიანი ემსხვერპლა, 182-მ კი სხვადასხვა სიმძიმის დაზიანებები მიიღო. ავღანეთის პრეზიდენტმა აშრაფ ღანიმ მომხდარი დაგმო და უშიშროების საბჭოს საგანგებო სხდომა მოიწვია.[2]

სირიის კრიზისი – სირიის ჯარის მიერ განხორციელებული შეტევის შემდეგ ამბოხებულთა დაჯგუფებები პროვინცია იდლიბში სტრატეგიული მნიშვნელობის ქალაქ ჰან შეიჰუნს ტოვებენ. ტერიტორიას ქალაქის სამხრეთით სირიის პრეზიდენტის ბაშრ ასადის ჯარი სრულად აკონტროლებს. 19 აგვისტოს სირიულმა და რუსულმა ავიაციამ იერიში მიიტანა თურქულ სამხედრო კოლონაზე, რომელიც სავარაუდოდ ჰან შეიჰუნისკენ მიემართებოდა. 5 წლის მანძილზე ჰან შეიჰუნს ამბოხებულები აკონტროლებენ. ქალაქი იდლიბის ერთერთ მთავარ სატრანსპორტო მაგისტრალზე მდებარეობს, რომელიც დამასკოსა და ალეპოს აკავშირებს. 2017 წელს ქიმიური იარაღის გამოყენების შედეგად ქალაქში 80 ადამიანზე მეტი დაიღუპა. მაშინ გაერომ მომხდარზე პასუხისმგებლობა სირიის სახელმწიფო ჯარს დააკისრა. სამოქალაქო დაპირისპირება სირიაში 2011 წლიდან გრძელდება.[3]

[1] იმედის ახალი ამბები; სუდანში სამხედროებმა და ოპოზიციამ საკონსტიტუციო დეკლარაციას მოაწერეს ხელი; 17 აგვისტო, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/114191/sudanshi-samkhedroebma-da-opozitsiam-sakonstitutsio-deklaratsias-moatseres-kheli

[2] Reuters; Islamic State claims Afghan wedding blast as families bury the dead; By Abdul Qadir Sediqi; 17 August, 2019; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-blast/islamic-state-claims-afghan-wedding-suicide-blast-that-killed-63-idUSKCN1V70K6

[3] BBC; Khan Sheikhoun: Syria rebels pull out of key town after five years; 20 August, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49404741