სომალი. მადჰიბანის ტომის წარმომადგენელთა მდგომარეობა. დეკემბერი, 2019

ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) 2019 წლის 29 იანვარს მომზადებულ ინფორმაციაში სომალიში მადჰიბანის ტომის შესახებ წერს, რომ პროფესიული ჯგუფები ისტორიულად ცნობილნი არიან მიდგანის (ასევე გამოიყენება სახელები გაბოიე, მადჰიბანი და მუსე დერიო), ტუმალისა და იიბროს სახელით. აღსანიშნავია, რომ დენომინაცია მიდგანი ხანდახან ყველა პროფესიული ჯგუფის აღმნიშვნელად გამოიყენება, თუმცა ფაქტობრივად, მიეკუთვნება მხოლოდ ერთ ჯგუფს ვააბლეში. მიუხედავად ამისა, რთულია ტერმინის ზუსტი განსაზღვრების დადგენა. მიდგანი ცნობილია ასევე მადჰიბანის, გაბუიეს, გაბოიეს და გაბოიოს სახელით. მიდგანს სომალის ჩრდილო-დასავლეთში გაბუიეს ეძახიან, ეს ტერმინი ბარეს დროს დამკვიდრდა. ეს არ არის კლანის/ჯგუფის სახელი და არც წინაპრების სახელი. ყველაზე გავრცელებული ზოგადი სახელი აღნიშნული ჯგუფისთვის სომალის სხვა ტერიტორიაზე არის საბი ან ბონი. სხვადასხვა წყარო მიიჩნევს, რომ ტერმინი მიდგანი უხეში მიმართვაა, რომელსაც უფრო დიდი კლანები იყენებენ. გამომდინარე იქიდა, რომ ტერმინი ხშირად ითარგმნება როგორც „ხელშეუხებელი“ ან „გაუჩინარებული“, ზოგიერთი მიდგანი ამჯობინებს მადჰიბანად მოხსენიებას, რომელიც „უვნებელს“ ნიშნავს. ტერმინი გამუიე ასევე ერთერთი სასურველი და არა შეურაცხმყოფელი მიმართვაა, რომელიც მიდგანის ნაცვლად გამოიყენება პროფესიული ჯგუფებისთვის. მიდგანები ისტორიულად მონადირეები იყვნენ და ასევე ასოცირდებოდნენ ტყავის წარმოებასთან, ფეხსაცმელების დამზადებასთან და სხვა პროფესიებთან.

სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, მადჰიბანები მთელი სომალის მასშტაბით გვხვდებიან. მათი ნახვა შესალებელია ჩრდილოეთ და ცენტრალურ სომალიში და ასევე ჰირანში, მოგადიშუსა და კისმაიოში. მადჰიბანები წარმოდგენილნი არიან ასევე სამხრეთ სომალიში. სხვა წყაროები აღნიშნავენ, რომ დაბალი კასტის წარმომადგენლები,მათ შორის გაბოიეები ჩრდილო-დასავლეთ სომალისა და აღმოსავლეთ ეთიოპიაში ცხოვრობენ, თუმცა ისინი სამხრეთ სომალშიც გვხვდებიან. მადჰიბანები წარმოშობით მუდუგიდან და ნუგალიდან არიან, სადაც ტრადიციულად ასოცირებულნი იყვნენ ჰავიეს კლანებთან, მათ შორის გურგატესთან. სხვადასხვა წყაროს მტკიცებით, მადჰიბანები მოგადიშუშიც არიან.

სხვადასხვა წყარო თანხმდება, რომ პროფესიული ჯგუფები ზოგადად და მადჰიბანები მათ შორის აწყდებიან დისკრიმინაციას. ზოგადად, პროფესიული ჯგუფები აწყდებიან მძიმე სოციალურ, პოლიტიკურ, სამართლებრივ და ეკონომიკურ დისკრიმინაციას. ისინი ხშირად განიცდიან სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი დაცვის ნაკლებობას. მადჰიბანები განიცდიან მძიმე დისკრიმინაციას კასტური გამორიცხვის საფუძველზე. სომალიში მადჰიბანი მოსახლეობის სტატისტიკური მონაცემები არ არის ხელმისაწვდომი. ისინი, როგორც სხვა უმცირესობები აწყდებიან დისკრიმინაციას მიწასა და სხვა სასიცოცხლო სერვისებზე ხელმისაწვდომობის კუთხით, რაც დაკავშირებულია მათ ეთნიკურ იდენტობასთან დომინანტურ კლანურ სტრუქტურაში. 2016 წლის ანგარიშში აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი წერდა, რომ უმცირესობები, მათ შორის მადჰიბანები, რომელთაც ხშირად არ ჰყავთ შეიარაღებული ჯგუფები, კვლავ არიან მკვლელობების, წამების, გაუპატიურების, გამოსასყიდის მიღების მიზნით გატაცების და მიწისა და სხვა ქონების წართმევის ობიექტები უმრავლესობაში მყოფი კლანების წევრების მხრიდან. ბევრი უმცირესობაში მყოფი ჯგუფი კვლავ ცხოვრობს უკიდურეს სიღარიბეში და განიცდის სხვადასხვა ფორმის დისკრიმინაციასა და გარიყვას. პროფესიული ჯგუფები, მათ შორის მადჰიბანები, ჩრდილოეთ სომალიში ხშირად აწყდებიან დისკრიმინაციას მათი პროფესიების გამო. ასეთი ჯგუფების ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება ცუდია, თუმცა მცირე გაუმჯობესებას ადგილი აქვს. ამასთან, ძალიან ცოტაა ცნობილი ჰუმანიტარული მდგომარეობის შესახებ, რომელში კონკრეტული პროფესიული ჯგუფები სომალის სამხრეთ ნაწილში იმყოფებიან.

აღსანიშნავია, რომ რამდენიმე წყარო ამტკიცებს, რომ პროფესიული ჯგუფების ბევრი წარმომადგენელი საკუთარ თავს არ მიიჩნევს უფრო მეტად მოწყვლადად, სომალის დანარჩენ მოსახლეობასთან შედარებით. ლენდინფოსთან საუბრისას ჰარგისაში მცხოვრები ორი სხვადასხვა პროფესიული ჯგუფის წევრმა აღნიშნა, რომ მაგალითად გაუპატიურების პრობლემას განიცდიან როგორც უმცირესობის, ასევე უმრავლესობის წარმომადგენლები და ხშირად დანაშაულს მათივე ჯგუფის წარმომადგენლები სჩადიან (როგორც სხვა სომალელების, ასევე თავიანთი ჯგუფის წარმომადგენლების მიმართ). ადგილობრივი მკვლევარების ინფორმაციით, იშვიათია გაბოიეს წარმომადგენლების მხრიდან გაბოიეს წარმომადგნელებისვე მიმართ ძალადობის შემთხვევები. წყაროების ცნობით, სომალის სამხრეთ ნაწილში, გაბუიეების მიმართ დისკრიმინაციას აქვს ადგილი, თუმცა უსაფრთხოების კუთხით ზოგადად არსებული ვითარება უფრო დიდი რისკის მატარებელია, ვიდრე მიზნობრივი დევნა. რაც შეეხება სომალილენდს, მიუხედავად იმისა, რომ არაღიარებული ქვეყნის მთავრობა ამტკიცებს, რომ ვითარება გაუმჯობესებულია, დისკრიმინაცია გაბუიეების მიმართ სომალილენდში მძიმეა და ძალადობა მათ მიმართ ხდება.[1]

[1] EASO – European Asylum Support Office: Somalia – Information on the Somali caste of Madhibans and in particular: Existence of genealogy; Specific mother tongue of Madhibans (besides the Somali language), evidence if this language is also known by the Madhibans living in Mogadishu, evidence of Madhibans who live in Mogadishu that do not speak the Madhiban traditional language; Whether the Madhibans living in Mogadishu are affiliated to another clan, 29 January 2019

 (accessed on 9 December 2019)

სომალი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება სომალილენდში. დეკემბერი, 2019

ავსტრიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციისა და თავშესაფრის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი (ACCORD) სომალიში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ 2019 წლის დეკემბრის ანგარიშში წერს, რომ სახელმწიფო სომალი 1960 წელს შეიქმნა, როდესაც ბრიტანული სომალილენდი და ყოფილი იტალიური სომალილენდი გაერთიანდნენ და გამოცხადეს დამოუკიდებლობა. 1969 წელს მოჰამედ სიად ბარემ სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო და დაამხო ავტორიტარული სოციალისტური რეჟიმი, რომელიც დისიდენტებისა და პოლიტიკური ოპონენტების დევნით, დაპატიმრებებითა და წამებით ხასიათდებოდა. შეიარაღებულმა ოპოზიციამ ბარეს რეჟიმი 1991 წელს დაამხო და სომალი ჩათრეული აღმოჩნდა სამოქალაქო ომსა და ანარქიაში.

სომალიში არ არის ერთიანი ცენტრალური მმართველობა. ჩრდილოეთით, სომალილენდმა სამოქალაქო ომის დაწყებიდან მალევე დამოუკიდებლობა გამოაცხადა (სომალილენდი არ უღიარებია არცერთ ქვეყანას). სომალის ჩრდილო-დასავლეთით, პუნტლენდმა 1998 წელს გამოაცხადა ავტონომია. სომალილენდისგან განსხვავებით, პუნტლენდი არ ცდილობს დამოუკიდებლობის მიღებას.

სომალიში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება 2019 წელსაც ძალადობრივია. ალ-შაბააბი განაგრძობს ძალადობას, მათ შორის სამთავრობო ინფრასტრუქტურასა და პერსონალზე, უსაფრთხოების ძალებზე, საერთაშორისო პარტნიორებსა და საჯარო სივრცეებზე იერიშებს.

2019 წლის 10 ივლისს, სანააგში, დუბთან ახლოს შეტაკება მოხდა სომალილენდის სამხედროებსა და 2018 წელს პუნტლანდში გაქცეული პოლკოვნიკ არეს მომხრეებს შორის, რასაც სომალილენდის მხრიდან 3 და არეს სამხედროების მხრიდან ერთი ჯარისკაცი ემსხვერპლა. 26 ივლისს არეს ძალებმა სოფელი კარინი დაიკავეს, რასაც მომდევნო დღეებში ახალი დაპირისპირება მოყვა, რასაც სომალილენდის მხრიდან ორი ჯარისკაცი ემსხვერპლა.

სომალილენდისა და პუნტლენდის შეიარაღებული ძალები 14 ივნისს სანააგის რეგიონში, ქალაქ ბადჰანთან დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს. ორივე ადმინისტრაციის განცხადებით, შეტაკებას მსხვერპლი არ მოჰყოლია. 7-8 ივლისს, სომალილენდსა და პუნტლენდს შორის სადავო სანააგის რეგიონში დაპირისპირებული კლანების დაჯგუფებებს შორის, დუდ არალესა და ელ აფვეინში დაპირისპირების შედეგად 25 პირი დაიღუპა. 50 პირი ემსხვერპლა და 100-ზე მეტი დაშავდა კლანებს შორის დაპირისპირების შედეგად სომალილენდსა და პუნტლენდს შორის სადავო სულის რეგიონში, დუმარის რაიონში. კლანებს შორის დაპირისპირებას ადგილი ჰქონდა ასევე გალგადოდსა და ჰირაანში.

სომალის უსაფრთხოების მთავარ საფრთხედ ალ-შაბააბი რჩება. ასევე, ვრცელდებოდა ინფორმაციები დაჯგუფება ისლამური სახელმწიფოს მომხრე ელემენტების აქტიურობის შესახებ მოგადიშუში. სულის სადავო რეგიონში, დაძაბულობა გრძელდება ქალაქ ტურკარაქსა და მის შემოგარენში, რასაც ახლავს არარეგულარული შეიარაღებული დაპირისპირებები სომალილენდისა და პუნტლენდის უსაფრთხოების ძალებს შორის. ტერორისტული ინციდენტების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მოგადიშუში, ხოლო ყველაზე დაბალი – შაბელესა და ჰირაანის რეგიონში ფიქსირდება. ალ-შაბააბი ინარჩუნებს სამოქმედო სიძლიერესა და შესაძლებლობებს, მიუხედავად მის წინააღმდეგ მიმდინარე ინტენსიური სახმელეთო და საჰაერო შეტევებისა მთელი ქვეყნის მასშტაბით.

წყარო ანგარიშში, ასევე, საუბრობს როგორც ალ-შაბააბისა და ისლამური სახელმწიფოს, ისე სამთავრობო და საერთაშორისო სამხედრო ძალების მიერ განხორციელებულ იერიშებზე. აღნიშნულ ქვეთავებში არ არის საუბარი სომალილენდის ტერიტორიაზე მომხდარი ინციდენტების შესახებ.[1]

სომალილენდში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების შესახებ მრავლად წერს სხვადასხვა არაოფიციალური წყარო – პირები, რომლებიც საქმიანი ან ტურისტული ვიზიტებით იმყოფებოდნენ სომალილენდში. ასეთი წყაროების შეფასებით, სომალილენდში ვითარება სტაბილური და მშვიდია. სომალილენდი არაღიარებული ქვეყანაა, ამიტომ ოფიციალური სტატისტიკა კრიმინალის ან ტერორიზმის რისკის შესახებ არაა ხელმისაწვდომი. არსებული ციფრები, რომელსაც საერთაშორისო ორგანიზაციები და მედია იყენებს, მთლიანად სომალის შესახებაა, მაშინ როცა სომალისა და სომალილენდს შორის ძალიან დიდი განსხვავებაა პოლიტიკური მდგომარეობის, უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის კუთხით. სომალის დედაქალაქ მოგადიშუში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება არაპროგნოზირებადია. 2017 წელს მოგადიშუში ერთ ტერორისტულ აქტს 300 ადამიანი ემსხვერპლა. სომალილენდში ბოლო ტერაქტს ადგილი ჰქონდა 2008 წელს და მას შემდეგ მთავრობამ მოახერხა, ქვეყანაში მეტწილად უსაფრთხო გარემოს შენარჩუნება. რა თქმა უნდა, რისკი არსებობს, თუმცა სომალილენდში გაცილებით უსაფრთხოა ვიდრე სომალიში, რაც სომალილენდის მოგადიშუსგან დამოუკიდებლობისა და ავტონომიურობის შედეგია. სომალის 1991 წლის შემდეგ არ ჰყოლია ერთიანი მთავრობა; სომალილენდმა მოახერხა შეექმნა საკუთარი მთავრობა, პარლამენტო და კანონის უზენაესობა და საკმაოდ წარმატებითაც ქვეყნისთვის, რომელიც არაა აღიარებული და არ აქვს მონეტარული საშუალებები, ბიუჯეტი ან საერთაშორისო დახმარება.

ბოლო საპარლამენტო არჩევნები სომალილენდში 2017 წლის ნოემბერში ჩატარდა და საერთაშორისო დამკვირვებლების მიერ მეტწილად დემოკრატიულად და მშვიდობიანად შეფასდა. ხალხმა მოახერხა ორგანიზება და წესრიგისა და მშვიდობის დამკვიდრება და მიგრანტებიც ბრუნდებიან აღმშენებლობაში დახმარების გასაწევად, ვიდრე ქვეყანა საერთაშორისო აღიარებას ელოდება. მიუხედავად ყველაფრისა, სომალილენდი, რა თქმა უნდა, სრულად უსაფრთხო კრიმინალისგან არაა. საფრთხე ძირითადად მოდის შეიარაღებული ჯგუფებისგან, არსებობს გატაცებისა და ტერორიზმის საფრთხეც, თუმცა აღნიშნული საფრთხე სომალილენდში დაბალია, განსხვავებით სომალისგან, სადაც ალ-შაბაბი აქტიურია, განსაკუთრებით მოგადიშუში. სომალილენდში კი მსგავსი ფაქტები წლებია არ დაფიქსირებულა.[2] [3]

[1] ACCORD – Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation: ecoi.net featured topic on Somalia: Security Situation, 4 December 2019

 (accessed on 6 December 2019)

[2] Once in a Lifetime Journey; Safety in Somaliland – Is Somaliland safe to visit? Written by Mar; 21 May, 2018; available at: https://www.onceinalifetimejourney.com/reviews/everything-else/safety-in-somaliland-is-somaliland-safe-to-visit/ [accessed 6 December 2019]

[3] The Candy Trail; Hargeisa – capital of a country that isn’t – Somaliland; By Michael Robert Powell; 03 October, 2019; available at: https://www.thecandytrail.com/hargeisa-somaliland/ [accessed 6 December 2019]

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 იანვარი, 2018

ნარკოპოლიტიკის შეცვლით 5000-მდე ირანელი სიკვდილით დასჯას გადაურჩა – ათასობით ირანელი, რომელთაც ნარკოდანაშაულისთვის სიკვდილი აქვთ მისჯილი, სასჯელის უმკაცრეს ზომას გადაურჩნენ. ირანში ნარკოტიკებთან დაკავშირებით კანონში ცვლილებები შევიდა. სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ნარკოდანაშაულში ბრალდებული პირების საქმეები, რომლებსაც სიკვდილი აქვთ მისჯილი, უნდა გადაიხედოს. ირანში ასეთი ბრალდებულების რაოდენობა 5 ათასამდეა.[1]

ავღანეთში „ისლამური სახელმწიფოს“ 15 წევრი მოკლეს – ავღანეთში სამთავრობო არმიასა და ტერორისტულ დაჯგუფება „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლებს შორის შეტაკების შედეგად, 15 ჯიჰადისტი მოკვდა. შეტაკებების დროს 20 რადიკალი ისლამისტი დაიჭრა. დაპირისპირება ქვეყნის აღმოსავლეთით, კუნარის პროვინციაში მოხდა. „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლები სამართალდამცველების საგუშაგოებს დაესხნენ თავს.[2]

თურქეთში საგანგებო მდგომარეობა 3 თვით გახანგრძლივდა – საგანგებო მდგომარეობა, რომელიც 2016 წლის ივლისში სამხედრო გადატრიალების მცდელობის გამო დაწესდა, უკვე მეხუთედ გახანგრძლივდა. 2016 წლის 15 ივლისს, თურქეთში სამხედროებმა სახელმწიფო გადატრიალება სცადეს, რომლის დროსაც 230-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, 2 100-ზე მეტი დაშავდა. ამბოხში ოფიციალურმა ანკარამ აშშ-ში მცხოვრები ფეთჰულა გიულენი და მისი მოძრაობა დაადანაშაულა.[3]

სომალილენდში გაუპატიურება დასჯადი გახდა – თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის ისტორიაში პირველად, გაუპატიურების წინააღმდეგ კანონი მიიღეს. აქამდე, მსხვერპლი ქალი იძულებული იყო თავის მოძალადეზე დაქორწინებულიყო, რათა „შერცხვენა თავიდან აერიდებინა“. ახალი კანონის მიხედვით, სომალიში გაუპატიურებაში მსჯავრდადებულს 30 წლამდე ვადით პატიმრობა ემუქრება. სომალილენდი სომალის 1991 წელს თვითნებურად გამოეყო და დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. სომალიში გაუპატიურების წინააღმდეგ კანონი დღემდე არ არსებობს.[4]

საუდის არაბეთში ქალები ფეხბურთის მატჩს პირველად დაესწრნენ – საუდის არაბეთში ქალებს სტადიონზე საფეხბურთო მატჩზე დასწრების შესაძლებლობა მიეცათ. პირველი ასეთი მატჩი ქალაქ ჯედში გაიმართა. საუდის არაბეთში სტადიონზე მისვლა ქალებს როგორც ოჯახთან ერთად, ასევე მარტოც შეეძლებათ. სპორტული ობიექტების მონახულება ქვეყნის მოდერნიზაციის პროგრამის კიდევ ერთი ნაბიჯია, რომელსაც მემკვიდრე პრინცი, სალმან ალ-საუდი ახორციელებს. 26 სექტემბერს, საუდის არაბეთის მეფე სალმანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის ივნისიდან ქალები მართვის მოწმებების მიღებას და ავტომანქანების კანონიერად მართვას შეძლებენ. საუდის არაბეთი ერთადერთი ქვეყანაა მსოფლიოში, სადაც ქალებს მანქანის ტარება ოფიციალურად ეკრძალებოდათ. კრონპრინცი მუჰამედ ბინ სალმანი ქვეყანაში სოციალურ და ეკონომიკურ რეფორმებს ატარებს და კონცეფციის „ხედვა – 2030“ ფარგლებში ცხოვრების ბევრ სფეროზე ზეწოლას ასუსტებს. მიუხედავად ამისა, საუდის არაბეთში დღემდე ბევრი რამ აკრძალულია.[5]

სუდანში საპროტესტო აქციის დროს ერთი სტუდენტი მოკლეს – სუდანში მოსახლეობა პურის ფასის გაორმაგებს აპროტესტებს. საპროტესტო შეტაკებებს ერთი სტუდენტის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ექვსი ადამიანი კი დაშავდა. პურის გაძვირების შესახებ მთავრობამ გადაწყვეტილება ერთი თვის წინ მიიღო. ქალაქ გენეინაში დაწყებული საპროტესტო ტალღა უკვე გავრცელდა ქვეყნის რამდენიმე რეგიონში. სუდანის შინაგან საქმეთა მინისტრმა, ბაბკარ დაქნამ სამართალდამცველების მხრიდან ძალის გადამეტება უარყო. თუმცა ადგილობრივი მთავრობა, სტუდენტის დაღუპის მიზეზის დასადგენად, გამოძიებას მაინც დაიწყებს. ეს ბოლო წლებში დემონსტრანტის დაღუპვის პირველი შემთხვევა არაა. 2013 წელს, საწვავის გაძვირების წინააღმდეგ გამართულ აქციაზე 185 ადამიანი მოკლეს.[6]

ტუნისში მოსახლეობა ფასების ზრდას აპროტესტებს – ტუნისის ქალაქებში ხელისუფლების საწინააღმდეგო აქციების 250-მდე დემონსტრანტი დააკავეს. მანიფესტანტებსა და პოლიციას შორის დაპირისპირებაც მოხდა. დემონსტრანტები თავს დაესხნენ პოლიციის საგუშაგოებს, სამთავრობო შენობებსა და საგანმანათლებლო დაწესებულებებს. აქციის მონაწილეები გაზრდილ ფასებს და უმუშევრობას აპროტესტებენ. საპროტესტო ტალღა ტუნისში მას შემდეგ აგორდა, რაც მთავრობამ საწვავზე და პირველადი მოხმარების საგნებზე ფასები გაზარდა. 2018 წლის 1-ელი იანვრიდან ძალაში შევიდა ქვეყნის ბიუჯეტი, რომელიც საწვავის ფასების ზრდას და ახალი გადასახადების დაწესებას გულისხმობს.[7]

აქციების ფონზე ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ ქვეყანაში სოციალურ რეფორმებს გაატარებს. რეფორმების გატარების შესახებ ცნობილი ტუნისის მთავრობის საგანგებო სხდომის დასრულების შემდეგ გახდა. ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ სამედიცინო მომსახურების რეფორმირებაზე, ასევე სოციალურად დაუცველი მოქალაქეების მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად პარლამენტში რეფორმათა პაკეტს წარადგენენ. „ეს რეფორმები 250 000-მდე ოჯახს შეეხება. რეფორმები ღარიბ და საშუალო კლასს დაეხმარება“, – განაცხადეს ტუნისის ხელისუფლების წარმომადგენლებმა.[8]

[1] BBC; Iran drug law change could spare thousands on death row; 10 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-42634252

[2] Tolo News; 15 Daesh Insurgents Killed in Kunar;s Ongoing Clashes; 8 January, 2018; available at: http://www.tolonews.com/afghanistan/15-daesh-insurgents-killed-kunar%E2%80%99s-ongoing-clashes

[3] Reuters; Turkey to extend state of emergency for another three months, Duputy PM says; Reuters Stuff; 8 January, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-security-emergency/turkey-to-extend-state-of-emergency-for-another-three-months-deputy-pm-says-idUSKBN1EX1I2?il=0

[4] BBC; Somaliland passes first law against rape; 8 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42604496

[5] The Guardian; Saudi football stadium welcomes women for first time; Kareem Shaheen; 12 January, 2018; available at: https://www.theguardian.com/world/2018/jan/12/saudi-football-stadiums-prepare-welcome-women-first-time

[6] Aljazeera; Deadly protests grip Sudan over rising bread prices; 8 january, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/01/deadly-protests-grip-sudan-rising-bread-prices-180108094836363.html

[7] BBC; Tunisia protests: Hundreds arrested; 10 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42624639

[8] BBC; Tunisia protests: Reforms announced amid new rallies; 14 January, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-42679328