ავღანეთი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ნენგაჰარსა და ქაბულში. ოქტომბერი, 2018

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარეობა ნენგარჰარის პროვინციაში – მედია საშუალება „BBC“ 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის შედეგებში, რომლის საანგარიშო პერიოდს 2017 წლის აგვისტო-ნოემბერი წარმოადგენს, წერს, რომ  ტერორისტული ორგანიზაცია თალიბანის აქტივობის მაჩვენებელი არის „მაღალი“ (სულ მცირე 2 თავდასხმა კვირაში) – ნენგარჰარის რეგიონის დასავლეთში მდებარე ჰისარაკის, შერზადის, ხოგიიანისა და ცენტრში მდებარე ბატიკოტის დასახლებებში.

2014 წლიდან მოყოლებული, იზრდებოდა ცნობები ისლამური სახელმწიფოს გახშირებულ მოქმედებებზე პროვინციის განაპირა დასახლებებში, მათ შორის – აჩინის დასახლებაში.  მიუხედავად ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების და საერთაშორისო მოკავშირეების ერთობლივი სამხედრო ოპერაციებისა, „ერაყისა და ლევანტ-ხორეშანის ისლამური სახელმწიფოს – ISKP“ (რომელიც წარმოადგენს ისლამური სახელმწიფოს ავღანეთში მოქმედ განშტოებას) წევრებმა განახორციელეს რამდენიმე თავდასხმა როგორც სამოქალაქო, ისე სამხედრო სამიზნეების წინააღმდეგ.

ნენგარჰარში, თალიბანი და ISKP ერთმანეთს უპირისპირდებიან ადგილობრივი საბადოების და ტერიტორიის კონტროლისთვის, განსაკუთრებით კი, ტორა ბორას რეგიონის ხელში ჩასაგდებად, რომელიც პაკისტანში და პაკისტანიდან კონტრაბანდის ცენტრს წარმოადგენს. 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის იანვრის პერიოდში, ნენგარჰარის რეგიონში დაფიქსირდა ISKP-ის წევრების მიერ განხორციელებული სამოქალაქო მოსახლეობაზე ძალადობის, შეიარაღებულ ძალებთან დაპირისპირებისა და ზოგადი ძალადობის არაერთი ფაქტი. ამას გარდა, ასევე აღსანიშნავია, რომ თალიბანისა და ISKP მებრძოლების ნაწილი შეუერთდა 2018 წლის იანვარში ნენგაჰრარის რეგიონში მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკებებს.

რეგიონში რეგულარულად მიმდინარეობს სამთავრობო სამხედრო ოპერაციები, რომელიც ზოგჯერ მოიცავს საავიაციო დაბომბვებსაც. მაგალითად, 2018 წლის იანვარში ISKP-ის წინააღმდეგ სპეც-ოპერაციები (მათ შორის, ავია-დარტყმები) განხორციელდა ჰესკა მენასა და დეჰ ბალას დასახლებებში.

2017 წლის განმავლობაში, გაეროს ავღანეთის დახმარების მისიამ (UNAMA) აღრიცხა 862 სამოქალაქო დანაკარგი ნენგარჰარის პროვინციაში, რაც 1 პროცენტით უფრო მაღალი მაჩვენებელია 2016 წელთან შედარებით. ზოგადად, დანაკარგების კუთხით, ქალაქ ქაბულისა და ჰელმანდის პროვინციის შემდეგ, ეს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია მთელი ავღანეთის მასშტაბით. მსხვერპლის უმრავლესობა შედეგად მოჰყვა შეიარაღებულ დაპირისპირებებს, თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით (IED) თავდასხმებსა  და განზრახ მკვლელობებს. ასევე, დაფიქსირდა თვითმკვლელი ტერორისტების მიერ  IED-ების გამოყენებით თავის აფეთქების შემთხვევები.

გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) ნენგარჰარის პროვინციას მიიჩნევს, როგორც „ერთერთ ყველაზე კონფლიქტურ რეგიონს“ ავღანეთში. 3 ძირითადი ინდიკატორის – უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების; სამოქალაქო დანაკარგების და კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შემთხვევების ანალიზით შედგენილი რუკის მიხედვით, პროვინციის ცენტრსა და სამხრეთში მდებარე  დასახლებებს – აჩინი, დეჰ ბალა, ფაჩიერაგამი, ხოგიიანი და ჩაპარჰარი, UNOCHA მიიჩნევს, როგორც ყველაზე საშიშ ლოკაციებს. ნანგარჰარი ასევე მიჩნეულია, როგორც ერთერთი იმ ოთხი რეგიონიდან, სადაც „განსაკუთრებით მაღალი დაცვის საჭიროების მქონე“ პირები იმყოფებიან, მათ შორის, იძულებით გადაადგილებული პირები; ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად დაზარალებულები; ადგილობრივი თემის მოწყვლადი წევრები და ა.შ.

რაც შეეხება უსაფრთხოების კუთხით შემთხვევების რაოდენობის სტატისტიკას, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით, მედია წყაროების მიხედვით, ნენგარჰარის პროვინციაში, ჯამში, დაფიქსირდა 740 ინციდენტი. თალიბანი და ISKP აგრძელებდნენ ტერიტორიის კონტროლთან დაკავშირებულ დაპირისპირებას, მაგალითად, ოქტომბერსა და ნოემბერში, ხოგიიანის დასახლებაში აღნიშნულ ჯგუფებს შორის შეიარაღებული შეტაკებების შედეგად, იძულებით გადაადგილდა 10 000-მდე ადამიანი, ხოლო რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე ორმხრივ სროლას შეეწირა. ამას გარდა, ორივე ზემოხსენებული ჯგუფის წინააღმდეგ აქტიურად მიმდინარეობდა სახმედრო კამპანიები ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებისა და საერთაშორისო მოკავშირეების მხრიდან.

ტერიტორიაზე კონტროლის ცვლილებისას, ფიქსირდებოდა სამოქალაქო პირების წამების ფაქტები, წინამორბედების დახმარების მოტივით. მაგალითად, 2018 წლის იანვარში ჰესკა მენა/დეჰ ბალას დასახლებაში მცხოვრებმა პირებმა განაცხადეს, რომ ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების მიერ ISKP-ს წინააღმდეგ განხორციელებული ოპერაციის დროს, დაიღუპა რამდენიმე სამოქალაქო პირი, მათ შორის – ქალები და ბავშვები. 2018 წლის მარტში, კვლავ გავრცელდა ცნობები ჩაპარჰარის დასახლებაში ავღანეთის უსაფრთხოების ძალების სამხედრო ოპერაციების შედეგად სამოქალაქო დანაკარგების შესახებ.

ასევე, ადგილი ჰქონდა კონკრეტული პირების მკვლელობის ფაქტებს. მაგალითად, 2017 წლის ნოემბერში, მთავრობის მხარდაჭერის ბრალდებით ხოგიიანის პროვინციაში თალიბანის წევრებმა მოკლეს ადგილობრივი იმამი. მსგავსი შემთხვევა დაფიქსირდა ჩაპარჰარის დასახლებაშიც, სადაც  ISKP-ს წევრებმა იმავე ბრალდებით მოლა მოკლეს.

ნენგარჰარის რეგიონი არის იმ პროვინციათა შორის, სადაც მაღალია ომის შემდეგ დატოვებული გამოუყენებელი ბომბებისა თუ სხვა სახის ნაღმების აფეთქების შედეგად გამოწვეული სამოქალაქო დანაკარგები. ასევე, მაღალია იძულებით გადაადგილების მაჩვენებველიც – 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის მარტის ჩათვლით, ჯამში 128 781 პირმა მიატოვა სახლ-კარი.

ამას გარდა, 2018 წლის იანვარში რეგიონის დედაქალაქ – ჯალალაბადში მოხდა მასშტაბური თავდასხმა საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციის „Save the Children“ ოფისზე, რომელსაც 5 ადამიანის სიცოცხლე (მათ შორის  –  4 ოფისის პერსონალი) ემსხვერპლა, ხოლო 21 დაშავდა. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ISKP-მ აიღო.[1]

უსაფრთხოების კუთხით არსებული ზოგადი მდგომარეობა ქ. ქაბულში – ევროპის თავშესაფრის მხარდაჭერის ოფისი (EASO) ავღანეთში უსაფრთხოების კუთხით არსებული სიტუაციის შესახებ 2018 წლის მაისის ანგარიშში წერს, რომ ქალაქ ქაბულში მოქმედებენ როგორც ტერორისტული ორგანიზაცია თალიბანი, ასევე  – ისლამური სახელმწიფოს ადგილობრივი დაჯგუფება – „ერაყისა და ლევანტ-ხორეშანის ისლამური სახელმწიფო – ISKP“. მათ გარდა, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ქალაქში თავდასხმებს ასევე აწყობს დაჯგუფება ჰაქქანის ქსელი (Haqqani Network). 2017 წლის განმავლობაში, ISKP-მ ქაბულში ჯამში 14 მაშტაბურ თვითმკვლელ და სხვა ტიპის კომპლექსურ თავდასხმაზე აიღო პასუხისმგებლობა.

სამთავრობო უსაფრთხოების ძალები რეგულარულად ახორციელებენ სპეც-ოპერაციებს დედაქალაქის სხვადასხვა უბანში. ახალი უსაფრთხოების გეგმის მიხედვით, ისინი ასევე უფლებამოსილი არიან, გაჩხრიკონ სახლები. სიტუაციის გაუმჯობესების მიზნით, ქაბულში მოეწყო ე.წ. „მწვანე ზონა“, რომლის გარშემოც განლაგებულია 90-მდე საკონტროლო პუნქტი (Checkpoint). აღნიშნული ზონა ძირითადად ფარავს ქალაქის ცენტრს, სადაც განლაგებულია მნიშვნელოვანი სამთავრობო შენობები და უცხო ქვეყნების საელჩოები.

2017 წლის განმავლობაში, გაეროს ავღანეთის დახმარების მისიამ (UNAMA) ქაბულის პროვინციაში (ქალაქ ქაბულის ჩათვლით) აღრიცხა 1831 სამოქალაქო დანაკარგი, აქედან 479 გარდაიცვალა, ხოლო 1352 –  დაშავდა. სტატისტიკურად, წინა 2016 წელთან შედარებით, ეს 4 პროცენტით გაზრდილი მაჩვენებელია. 2017 წლის აღნიშნული მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი იყო მთელი ქვეყნის მასშტაბით და ჯამური სამოქალაქო დანაკარგების 16 პროცენტს წარმოადგენდა. დანაკარგების უმრავლესობა გამოწვეული იყო ქალაქ ქაბულში კომპლექსური ტერორისტული თავდასხმების, არა-თვითმკვლელი თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობებით (IED) თავდასხმებისა და განზრახი მკვლელობების შედეგად. ამას გარდა, აღსანიშნავია თავდასხმები შიიტ სამოქალაქო მოსახლეობაზე, რომელთაგანაც თითქმის ყველა შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა ISKP-მ აიღო. 2018 წლის იანვრის მონაცემებით, მხოლოდ ქალაქ ქაბულში თავდასხმებს, კიდევ სულ მცირე 174 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ასევე, ხშირი იყო შეიარაღებული თავდასხმები ავღანეთის უსაფრთხოების ძალებზე, როგორც თალიბანის, ასევე ISKP-ს მხრიდან. მაგალითად, 2017 წლის ოქტომბერში თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა ქაბულის სამხედრო აკადემიის შესასვლელთან იმ დროს, როდესაც იქ  მინი-ავტობუსით კადეტები შედიოდნენ. შედეგად, სულ მცირე 15 კადეტი დაიღუპა. შემთხვევაზე პასუხისმგებლობა თალიბანმა აიღო. იგივე სამხედრო აკადემია მორიგი თავდასხმის მსხვერპლი გახდა 2018 წლის იანვარში, როდესაც შენობაში 5 შეიარაღებული პირი შეიჭრა. ინციდენტს 11 კადეტის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ამჯერად ISKP-მ აიღო.

გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისის (UNOCHA) მიერ ქაბულის რეგიონი, მათ შორის – ქალაქი ქაბული, მიჩნეული იყო, როგორც „ერთერთი ყველაზე კონფლიქტური ლოკაცია“.

3 ძირითადი ინდიკატორის – უსაფრთხოების კუთხით ინციდენტების; სამოქალაქო დანაკარგების და კონფლიქტის შედეგად იძულებითი გადაადგილების შემთხვევების ანალიზით შედგენილი „კონფლიქტის შედეგად ძალადობის რუკის“ მიხედვით, გაეროს ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის ოფისი (UNOCHA) ქაბულის დასახლებათა უმრავლესობას განათავსებს ყველაზე დაბალ კატეგორიაში. მხოლოდ ორი დასახლება – პანგჰმანი დასავლეთში და სურობის პროვინცია დასავლეთში, მიიჩნევა, როგორც საშუალო დონის საფრთხის კატეგორიაში მყოფი. ქაბული ასევე მიჩნეულია, როგორც ერთ-ერთი იმ ოთხი რეგიონიდან, სადაც „განსაკუთრებით მაღალი დაცვის საჭიროების მქონე“ პირები იმყოფებიან, მათ შორის, იძულებით გადაადგილებული პირები; ბუნებრივი კატაკლიზმების შედეგად დაზარალებულები; ადგილობრივი თემის მოწყვლადი წევრები და ა.შ.

რაც შეეხება უსაფრთხოებით კუთხით შემთხვევების რაოდენობის სტატისტიკას, მედია წყაროების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, 2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით,  ქაბულში სულ 388 ტერორისტული ინციდენტი მოხდა. ამ კუთხით ყველაზე აქტიური სურობის დასახლება იყო, სადაც „BBC“-ის 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის მიხედვით, თალიბანის საშუალო აქტიურობა ფიქსირდება (სულ მცირე სამი თავდასხმა თვეში). გაეროს უსაფრთხოების და უშიშროების დეპარტამენტის (UNDSS) მიხედვით, ასევე კჰაკ-ე ჯაბბარის პროვინცია უსაფრთხოების კუთხით იმავე დონეზეა, როგორზეც სურობისა და პანგჰმანის დასახლებები.

ქალაქ ქაბულში ასევე ფიქსირდება მზარდი კრიმინალი, რაც გამოიხატება ჯგუფურ ძალადობაში, გატაცებებში, ქურდობისა და მკვლელობის ფაქტებში. 2017 წლის ბოლოს, მთავრობის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ამ კუთხით სიტუაციას გააუმჯობესებდნენ უკანანო იარაღებისა და მანქანების ჩამორთმევის გზით. 2018 წლის თებერვალში მთავრობის მიერ გავრცელდა ოფიციალური ინფორმაცია, რომ კრიმინალის დონე 40 პროცენტით შემცირდა. თუმცა, პრესის მიერ გამოკითხული მოქალაქეები საწინააღმდეგო აზრს აფიქსირებდნენ და ამბობდნენ, რომ მთავრობის მიერ განხორციელებლ ღონისძიებებს თითქმის არ ჰქონდა პოზიტიური ეფექტი და კრიმინალი კვლავ განაგრძობდა ზრდას.

რაც შეეხება მიმდინარე კონფლიქტის შედეგად პირების იძულებითი გადაადგილების მაჩვენებელს, UNOCHA-მ 2017 წლის 1 იანვრიდან 2018 წლის 26 მარტის ჩათვლით საანგარიშო პერიოდში, აღრიცხა 353 იძულებით გადაადგილებული პირი, რომელთაგან 343 ზემოხსენებული სურობის დასახლებიდან იყო.[2]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 18 October 2018]

[2] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 19 October 2018]

ერაყი. ვასიტის პროვინციაში არსებული ზოგადი მდგომარეობა. ოქტომბერი, 2018

გაერთიანებული სამეფოს საგარეო საქმეთა ოფისი ერაყში დაბრუნებულთა შიდა გადაადგილებისა და სამოქალაქო დოკუმენტაციის შესახებ 2018 წელს გამოქვეყნებულ ანგარიშში წერს, რომ, ზოგადად, სამხრეთ პროვინციებში (ბასრა, ქერბალა, ნაჯაფი, მუტჰანა, ტჰი-ქარი, მისსანი, ქადისია და ვასიტი) შიდა გადაადგილება რეკომენდირებულია, თუმცა, ამ შემთხვევაში, გადაწყვეტილების მიმღებმა ორგანომ/პირმა უნდა გაითვალისწინოს საკითხი, თუ რამდენად უსაფრთხოა უკან დაბრუნებული პირის ბაღდადიდან სამხრეთში გამგზავრება.[1] საქმეში “AA”, გაერთიანებული სამეფოს უმაღლესი ტრიბუნალის იმიგრაციისა და  თავშესაფრის საკითხთა პალატამ დაადგინა, რომ „არ არსებობს იმის რეალური რისკი, რომ ჩვეულებრივი, რიგითი პირი, რომელიც მიემგზავრება ბაღდადის აეროპორტიდან ერაყის სამხრეთ პროვინციებში, დაექვემდებარება რაიმე ტიპის სერიოზულ ზიანს გზაში“.[2]

ნორვეგიის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის ცენტრი  – ლანდინფო (Landinfo) 2018 წლის ანგარიშში სამხრეთ ერაყში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობის შესახებ წერს, რომ ზოგადად, სამხრეთი ერაყის აბსოლუტურად ყველა პროვინცია, მათ შორის – ბაბილონი, იმყოფება ერაყის სამთავრობო კონტროლის ქვეშ. უკანასკნელი წლების განმავლობაში, ერაყის მთავრობა იძულებული იყო, ძირითადი სამხედრო და საპოლიციო ძალები გადაესროლა ქვეყნის ცენტრსა და ჩრდილოეთში, სადაც ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ შეიარაღებული დაპირისპირებები მიმდინარეობდა, შესაბამისად, სამხრეთში სამთავრობო გავლენამ იკლო.

ამ სიტუაციის გათვალისწინებით, მიმდინარე უსაფრთხოების კუთხით არსებულ მდგომარეობაში  ძირითადი როლს თამაშობს ადგილობრივ ტომებს შორის კონფლიქტები და მზარდი დანაშაული. მთავრობასთან აფილირებული მებრძოლები ნაწილობრივ წარმოდგენილნი არიან სამხრეთის რეგიონებში, თუმცა მათი ძირითადი ნაწილი განლაგებულია ჩრდილოეთის იმ პროვინციებში, რომლებიც უკანასკნელ პერიოდში გაათავისუფლეს ისლამური სახელმწიფოს კონტროლისგან.

ტერორიზმი და კონტრტერორიზმი თამაშობს გარკვეულ როლს სამხრეთში, განსაკუთრებით ბაბილონის პროვინციაში, თუმცა, როგორც წესი, ეს როლი არის მიზერული. უშუალოდ ვასიტის პროვინციასთან მიმართებით, ცენტრი წერს, რომ აღნიშნული პროვინცია უსაფრთოების კუთხით ინციდენტების ძალიან დაბალი მაჩვენებლით ხასიათდება. 2017 აგვისტოდან 2018 წლის იანვრის ჩათვლით დაფიქსირდა სულ სამი შემთხვევა, რომელთაგანაც ორი ეხებოდა ტერორიზმში ეჭვმიტანილი პირების დაკავებას, ხოლო მესამე – სროლებს, რომელიც მოჰყვა პოლიციის წარმომადგენლების მიერ ადგილობრივი შეიარაღებული ჯგუფის ერთ-ერთი წევრის დაკავებას. ვასიტის რეგიონში, მიმდინარე პერიოდში, არ დაფიქსირებულა გატაცებებისა და  ტომებსშორისი ძალადობის არც ერთი შემთხვევა.[3]

[1] United Kingdom: Home Office, Country Policy and Information Note Iraq: Internal relocation, civil documentation and returns , September 2018, Version 7.0, available at:

[accessed 15 October 2018]

[2] UK Upper Tribunal, Case “AA VS The Secretary of State for the Home Department”, available at http://www.bailii.org/uk/cases/UKUT/IAC/2015/544.html [accessed 15 October 2018]

[3] Norwegian Country of Origin Information Center – Landinfo, “Report on the security situation in South Iraq”, available at

[accessed 15 October 2018]

ნიგერია. დელტასა და ლაგოსში უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. სექტემბერი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ 2018 წლის ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ქვეყანაში ფართო და ძლიერი სამოქალაქო სექტორია. სხვადასხვა ორგანიზაციის წევრები ხდებიან დაშინებისა და ფიზიკური ზიანის მსხვერპლები, როდესაც საუბრობენ დაჯგუფება „ბოკო ჰარამის“ (Boko Haram) წინააღმდეგ ან აწყდებიან დაბრკოლებებს, როდესაც ცდილობენ გამოიძიონ სავარაუდო ადამიანის უფლებათა დარღვევები სამხედრო ძალების მხრიდან „ბოკო ჰარამის“ სავარაუდო წევრების მიმართ. იგივე პრობლემებს აწყდებიან დელტას რეგიონში (Niger Delta Region) მოქმედი ორგანიზაციები. ძალადობრივი დანაშაული ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს; სერიოზული პრობლემაა ასევე ნარკოტიკისა და მსუბუქი შეიარაღების გადაზიდვა. გატაცებები ჩვეულებრივ ამბავს წარმოადგენს დელტასა და სამხრეთით მდებარე აბიას (Abia), იმოსა (Imo) და ანამბრას (Anambra) შტატებში.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ 2017/2018 წლების ანგარიშში ნიგერიის შესახებ წერს, რომ ნავთობის წარმოებასთან დაკავშირებული გარემოს დაბინძურება კვლავ ძირს უთხრის დელტას საზოგადოებების ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ უფლებებს. 2017 წლის აგვისტოში, მოქმედმა პრეზიდენტმა იემი ოსინბაჯომ სამხედროების იერ ადამიანის უფლებების დარღვევების საგამოძიებო პანელი შექმნა. აღნიშნული ერთეული 11 სექტემბერიდან 8 ნოემბრის ჩათვლით მოქმედებდა დედაქალაქ აბუჯაში (Abuja) და ქალაქებში მაიდუგური (Maiduguri), ენუგუ (Enugu), პორტ ჰარკოტი (Port Harcourt), ლაგოსი (Lagos) და კადუნა (Kaduna). ანგარიშში ნათქვამია, რომ კვლავ გრძელდებოდა გამოსახლებები – ხელისუფლებამ ლაგოსში, იმოსა და რივერსში ათასობით მაცხოვრებელი გამოასახლა ყოველგვარი გაფრთხილების, კომპენსაციისა თუ ალტერნატიული განსახლების შეთავაზების გარეშე. ლაგოსის შტატში, 2017 წლის მარტი-აპრილის პერიოდში 5 ათასზე მეტი პირი გამოასახლეს იძულებით ოტოდო-გბამესა (Otodo-Gbame) და ილუბირინის (Ilubirin) თემებიდან. გამოსახლების დროს, პოლიციამ უიარაღო მოსახლეობას ცეცხლი გაუხსნა, რის შედეგადაც ორი ადამიანი დაიჭრა; მათგან ერთი გარდაიცვალა. მომხდართან დაკავშირებით გამოძიება არ ჩატარებულა. გამოსახლებები გრძელდებოდა მომდევნო თვეებშიც. 15 ნოემბერს, ლაგოსში პოლიციამ დააკავა 158 პირი, მათ შორის 6 ორსული ქალი, რომლებიც გამოსახლებებს აპროტესტებდნენ. 21 ივნისს ლაგოსის სასამართლომ იძულებითი გამოსახლება და გამოსახლებით დამუქრება არაკონსტიტუციურია და უთანაბრდება არა ადამიანურ და ღირსების შემლახავ ქმედებას.

2017 წლის აგვისტოში 12-დან 28 წლამდე ასაკის 42 მამაკაცი დააპატიმრეს ლაგოსის ერთერთ სასტუმროში, სადაც ისინი აივ ინფექციის ინტერვენციის პროგრამას ესწრებოდნენ. მათ ბრალი დასდეს „ჰომოსექსუალურ აქტივობებში მონაწილეობაში“. პოლიციამ ისინი მედიით უჩვენა საზოგადოებას. სიკვდილით დასჯის სასჯელად გამოყენება კვლავ გრძელდებოდა; საანგარიშო წლის განმავლობაში სიკვდილით დასჯის აღსრულების ფაქტი არ ყოფილა.[2]

ავსტრიის წარმოშობის ქვეყნის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი (ACCORD) ნიგერიაში უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარების შესახებ 2018 წლის 26 ივლისს განახლებულ ინფორმაციაში წერს, რომ სამხრეთით მდებარე დელტა (Niger Delta), პარადოქსულად, რესურსებით მდიდარი, მაგრამ ღარიბი და დაბალი უსაფრთხოების მქონე შტატია. ადგილობრივთა ნავთობისა და გაზის მოპოვებასთან, ინფრასტრუქტურულ საკითხებთან, სიღარიბესთან, უმუშევრობასთან, რეგიონის ნავთობიდან მიღებულ შემოსავალთან და მისი ეროვნულ პოლიტიკაში მარგინალიზაციის საკითხთან დაკავშირებულმა საჩივრების ერთობლიობა 2006 წელს ამბოხში გადაიზარდა. დელტაში მიმდინარე კონფლიქტისთვის დამახასიათებელი გახდა ნავთობის ინფრასტრუქტურის დაზიანება და ნავთობის მოპარვა, საპროტესტო აქციები ნავთობის გამო გარემოს დაბინძურების წინააღმდეგ, გატაცებები გამოსასყიდის მიღების მიზნით, სამოქალაქო უსაფრთხოების არ არსებობა და თემური ძალადობა. რეგიონში მოქმედი სხვადასხვა შეიარაღებული დაჯგუფების მოთხოვნები სხვადასხვაა; ძირითადად, ისინი ითხოვენ ფართო ავტონომიას და მეტ შემოსავალს ნავთობის პროდუქციიდან.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, ნიგერიის ცენტრალურ შტატებში, ისევე როგორც სამხრეთით მდებარე ედოს (Edo), ებონისა (Ebonyi) და კოგის (Kogi) შტატებში, ხშირია დაპირისპირებები მწყემსებსა და ფერმერებს შორის, რასაც თან სდევს მსხვერპლი, ქონების დაზიანება და მოსახლეობის გადაადგილება.

იმის ფონზე, რომ ძალადობრივი ინციდენტები შემცირებულია დელტასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონებში, სამხედრო დაჯგუფებები იმუქრებიან იერიშების განახლებით. დელტას რეგიონში შეიარაღებული ძალადობის დონე რჩება დაბალი, რაც ამნისტიის პროგრამის, დელტას ზოლის ექვს შტატში ახალი სამხედრო ძალის განლაგებისა და ადგილობრივი, რეგიონული და სახელმწიფო ლიდერების სამშვიდობო ინიციატივების შედეგია. კრიმინალური ჯგუფები კვლავ აგრძელებენ ფულის გამოძალვის მიზნით მოსახლეობის გატაცებებს დელტას შტატსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მაგალითად, პრესის ინფორმაციით, შეიარაღებულმა პირებმა რივერის შტატის კალაბარში, ივნისში გაიტაცეს ცემენტის კომპანიაში დასაქმებული 7 პირი. გამტაცებლებმა ისინი რამდენიმე დღეში უვნებლად გაათავისუფლეს.[3]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Nigeria, 28 May 2018, available at:

[accessed 28 September 2018]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Nigeria, 22 February 2018, available at:

[accessed 28 September 2018]

[3] ACCORD; Nigeria: Security Situation; 26 July, 2018; available at: https://www.ecoi.net/en/countries/nigeria/featured-topics/security-situation/ [accessed 28 September 2018]

ერაყი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. აგვისტო, 2018

ჯოელ უინგი საკუთარ ბლოგზე „Musings on Iraq“ 2018 წლის 2 აგვისტოს სტატიაში მიმოიხილავს ივლისში ერაყის ტერიტორიაზე უსაფრთხოების კუთხით არსებულ მოვლენებს. სტატიის მიხედვით, წინა თვეებთან შედარებით ზოგადი ძალადობის მაჩვენებელი შემცირდა. ასევე, ძალადობამ იკლო ქვეყნის ცენტრში, სადაც ისლამური სახელმწიფო ძალებს იკრებს. დაფიქსირდა მცირედი ზრდა ბაღდადისა და ნინევას რეგიონებში. ამას გარდა, მნიშვნელოვანი ფაქტორია თურქეთის სამხედრო ოპერაცია ქურთისტანის მშრომელთა პარტიის (PKK) წინააღმდეგ, რომელიც უკვე მეოთხე თვეა მიმდინარეობს.

საერთო ჯამში, ივლისში დაფიქსირდა 214 ინციდენტი (ივნისი – 239). ინციდენტების ყველაზე დიდი რაოდენობა დაფიქსირდა ბაღდადში (49). ეს ფაქტი განპირობებული იმით, რომ ქვეყნის ცენტრში (რომელიც, ზოგადად, ინციდენტების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდებოდა) შემთხვევათა რაოდენობამ იკლო. ძალადობა შემცირდა შემდეგ რეგიონებში: დიალა – 51-დან 46-მდე; კირკუკი – 56-დან 37-მდე და, განსაკუთრებით სალაჰადინი, სადაც ინციდენტთა რაოდენობა წინა თვესთან შედარებით თითქმის განახევრდა 42-დან 23-მდე. ასევე, შემთხვევათა რაოდენობამ იკლო ანბარისა და ბაბილონის პროვინციებშიც.

ივლისში, ერაყში ჯამში 267 პირი იქნა მოკლული, ხოლო 218 დაშავდა. თვის განმავლობაში აღმოჩენილ იქნა 45 გვამი, ხოლო დანარჩენი 222 პირიდან 51 მოკლეს ქურთისტანსა და სამხრეთ ერაყში, ხოლო – 171 მეამბოხეთა ქმედებებს შეეწირა. გარდაცვლილებიდან 3 იყო თურქი სამხედრო, 7 პეშმერგას წევრი, 24 ჰაშდ ალ-შააბის წევრი, 36 სამხედრო ერაყის უსაფრთხოების ძალებიდან, 39 PKK-დან, ხოლო დარჩენილი 158 – სამოქალაქო. დაშავებულთა შორის ჰაშდ ალ-შააბის 32 წევრი, 29 სამხედრო ერაყის უსაფრთხოების ძალებიდან და 127 სამოქალაქო პირი.

ანბარი, ბაბილონი, ნინევა და ბაღდადი მიიჩნეოდა ტერორისტული თავდასხმების ძირითად ცენტრებად. თუმცა, გასული თვეების განმავლობაში სიტუაცია საგრძნობლად შეიცვალა და ისლამურმა სახელმწიფომაც მნიშვნელოვნად დაიხია უკან ზემოხსენებული რეგიონებიდან.[1]

რაც შეეხება 2018 წლის აგვისტოს, თვის პირველი კვირის მდგომარეობით, უსაფრთხოების კუთხით არსებული მეტ-ნაკლებად სტაბილური მდგომარეობა შენარჩუნდა. თავდასხმების უმრავლესობა ძირითადად კონცენტრირებული იყო ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ხოლო ქურთისტანის მშრომელთა პარტიის წინააღმდეგ მიმართული თურქეთის სამხედრო კამპანია დაწყებიდან მეხუთე თვეს ითვლის.

ჯამში, აგვისტოს პირველ კვირაში დაფიქსირდა 49 ინციდენტი, რაც აპრილიდან მოყოლებული საშუალო მაჩვენებელია. 2-ციფრიანი მაჩვენებელი დაფიქსირდა მხოლოდ ბაღდადისა და დიალას რეგიონებში, შესაბამისი 12 და 10 ინციდენტით. დაიღუპა 52, ხოლო დაშავდა – 30 ადამიანი. როგორც გარდაცვლილთა, ასევე დაშავებულთა შორის უმრავლესობა (43/52) და (21/30), კვლავაც სამოქალაქო პირი იყო. შეიარაღებული ქმედებების ძირითად ცენტრებს წარმოადგენდნენ დიალას, კირკუკისა და სალაჰადინის პროვინციები.[2]

სიტუაცია მეტ-ნაკლებად უცვლელი იყო აგვისტოს მეორე კვირის მონაცემებითაც. ქვეყნის მასშტაბით, ადგილი ჰქონდა 47 შემთხვევას, რომელთაც 43 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 51 – დაშავდა. ყველაზე ცხელი წერტილი იყო სალაჰადინის პროვინცია, სადაც 11 ინციდენტს 23 ადამიანი შეეწირა, ხოლო დაშავდა 20.[3]

[1] Blog “MUSINGSONIRAQ” by Joel Wing, Article of 2 August 2018, available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/08/violence-slightly-down-in-iraq-july-2018.html [accessed 19 August 2018]

[2] Blog “MUSINGSONIRAQ” by Joel Wing, Security in Iraq Aug 1-7, 2018. Available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/08/security-in-iraq-aug-1-7-2018.html [accessed 19 August 2018]

[3] Blog “MUSINGSONIRAQ” by Joel Wing, Security in Iraq Aug 8-15, 2018. Available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/08/security-in-iraq-aug-8-14-2018.html [accessed 19 August 2018]

ავღანეთი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება ჰერათში. აგვისტო, 2018

მედია საშუალება „BBC“ 2018 წლის იანვარში გამოქვეყნებულ კვლევის შედეგებში, რომლის საანგარიშო პერიოდს 2017 წლის აგვისტო-ნოემბერი წარმოადგენს, წერს, რომ ჰერათის (Herat) პროვინციაში, შინდანდსა (Shindand) და გულრანის (Gulran) რაიონში თალიბანს საშუალო აქტივობა და წარმომადგენლობა ჰყავს (აღნიშნულ რაიონებში თვის განმავლობაში მინიმუმ 3 იერიში ფიქსირდება) და დაბალი აქტივობა და წარმომადგენლობა კუშკის (Kushk), კუშკ კუნას (Kushk Kuna), გორიანის (Ghoryan), გუზარას (Guzara), ადრასკანისა (Adraskan) და ჩიშტი-შარიფის (Chist-I Sharif) რაიონებში (აღნიშნულ რაიონებში თვის განმავლობაში მინიმუმ 1 იერიში ფიქსირდება). სხვადასხვა წყარო ამტკიცებს, რომ ჰერათის პროვინციაში ირანი აფინანსებს და წვრთნის თალიბანის მებრძოლებს.

2017 წლის ოქტომბერში თალიბანის ერთმანეთის მოწინააღმდეგე ორი ჯგუფის შეტაკების შედეგად, შინდანდის რაიონში ათობით ადამიანი დაიღუპა ორივე მხარეს. ნანგარჰარისა (Nangarhar) და ქაბულის (Kabul) პროვინციების გარეთ, ჰერათის პროვინცია იყო პირველი, სადაც მომხდარ იერიშზე პასუხისმგებლობა აიღო ისლამურმა სახელმწიფომ. 2017 წლის იანვრიდან 2018 წლის იანვრის ჩათვლით პერიოდში ადგილი ჰქონდა ისლამურ სახელმწიფოსთან დაკავშირებულ ინციდენტებს – ძალადობის აქტებს სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ.

2017 წლის ნოემბერში, ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა, შინდანდის პროვინციაში 10-დღიანი სამხედრო ოპერაცია ჩაატარეს. 2017 წლის დეკემბერში, საერთაშორისო ჰუმანიტარული მისიების ინფორმაციით, შინდანდის პროვინციაში შეინიშნებოდა საერთაშორისო და ავღანური ძალების ოპერაციების ზრდა ამბოხებულების წინააღმდეგ, რასაც ბევრი მეამბოხის მკვლელობა მოჰყვა. ხოლო, მას შემდეგ, რაც ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა რეგიონი დატოვეს ამბოხებულმა ჯგუფებმა კვლავ ერთმანეთში დაიწყეს ბრძოლა.

2017 წლის ოქტომბერში, ჩიშტი-შარიფში თალიბანის შეკრება დაბომბეს, რასაც დაჯგუფების ასობით წევრი ემსხვერპლა. თუმცა, გლუკმა განაცხადა, რომ საჰაერო იერიშისას თალიბანის არცერთი წევრი არ დაღუპულა. კიდევ ერთი საჰაერო იერიშისა და დაპირისპირებების შედეგად თალიბანის 8 წევრი დაიღუპა ჩისტი-შარიფში. ჰერათის პროვინციაში იმყოფება იტალიის შეიარაღებული ძალების დანაყოფი, რომელიც ეხმარება ავღანეთის შეიარაღებულ ძალებს დასავლეთ ავღანეთში.

2017 წელს ავღანეთში გაეროს დახმარების მისიამ (UNAMA) 495 შემთხვევა აღწერა, როდესაც სამოქალაქო პირი დაშავდა ან დაიღუპა (238 პირი დაიღუპა და 257 დაშავდა). ეროვნულ დონეზე ტენდენციის გათვალისწინებით, ეს იყო 37%-იანი ზრდა 2016 წელთან შედარებით. ჰერათის პროვინციაში მოქალაქეების სიკვდილს იწვევს ხელნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობები, თვითმკვლელი ტერორისტებისა და კომპლექსური იერიშები; ასევე, მიზნობრივი თავდასხმები. მიუხედავად იმისა, რომ ბრძოლა გახშირდა 2017 წელს, გაცილებით ნაკლები მსხვერპლი მოჰყვა მიწაზე დაპირისპირებას – აღნიშნული მაჩვენებელი 2016 წელთან შედარებით 58%-ით შემცირდა (2017 წელს დაიღუპა 38 და დაშავდა 49 პირი). უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტების, სამოქალაქო მსხვერპლის და კონფლიქტთან დაკავშირებული გადაადგილების ფაქტორების გათვალისწინებით, ჰერათის პროვინციაში ყველაზე მაღალ კატეგორიაში შინდანდს, ხოლო ქვედა კატეგორიაში ადრასკანს აყენებენ.

UNOCHA ჰერათის პროვინციას დაცვის მაღალი საჭიროების მქონედ მიიჩნევს და წერს, რომ ახალი დევნილები, ბუნებრივი კატასტროფების შედეგად დაზარალებული ხალხი, დაბრუნებულები, ლტოლვილები და მოწყვლადი პირები მასპინძელ საზოგადოებაში ძალიან ახლოს ცხოვრობენ კონფლიქტის შედეგად დარჩენილ ფეთქებად რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან.

ჰერათის პროვინცია, რომელიც მიწის ნაღმების კუთხით ითვლებოდა სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი რისკის მქონე პროვინციად, სრულად განეიტრალებულად გამოცხადდა. პროვინციის 14 რაიონი 16-დან, ბოლო 10 წლის განმავლობაში ჩატარებული სამუშაოების შედეგად, სრულად უსაფრთხოდაა გამოცხადებული. უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მძიმე სიტუაციის გამო, რაც ამბოხებულების აქტივობებითაა გამოწვეული, განაღმვითი სამუშაოები ვერ ტარდება გულრანისა და შინდანდის რაიონებში.

2017 წელს გაიზარდა მსხვერპლის რაოდენობა ისლამური სახელმწიფოს მხრიდან, რომელთაც ერთ კომპლექსურ იერიშსა და ორ დისტანციური მართვით აფეთქებაზე აიღეს პასუხისმგებლობა. 2018 წლის მარტში, ჰერათის პროვინციაში მეჩეთზე განხორციელებულ თავდასხმაზე, ასევე, მათ აიღეს პასუხისმგებლობა.

2017 წლის 1-ელი იანვრიდან 2018 წლის 31 მარტის ჩათვლით, ჰერათის პროვინციაში ამბოხებულებთან დაკავშირებულ 125 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი.[1]

[1] European Union: European Asylum Support Office (EASO), Afghanistan: Security Situation – Update, May 2018, available at:

[accessed 10 August 2018]

კოტ-დ’ივუარი. უსაფრთხოება და ადამიანის უფლებების დაცვა. ივლისი, 2018

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Freedom House“ თავის 2018 წლის ანგარიშში კოტ-დივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანა აგრძელებს 2011 წელს მომხდარი პოლიტიკური დაპირისპირებებისა და მის შედეგად გავრცელებული კონფლიქტიდან გამოსვლას. 2017 წელს განვითარებული მთავარი მოვლენებია:

  1. გაერთიანებული ერების კოტ-დივუარის საოპერაციო ჯგუფმა (UNOCI) ამოწურა საკუთარი მანდატი და სამშვიდობო მისიაც, შესაბამისად, გაწვეული იქნა ქვეყნიდან.
  2. იანვარსა და მაისში, ეროვნული არმიის სამხედროთა ჯგუფმა, რომლებმაც თავის დროზე, 2011 წელს მოქმედი პრეზიდენტი – ალასანე ოუატტარა ხელისუფლებაში მოიყვანეს, მთავრობისგან მოითხოვეს მათთვის კუთვნილი ფინანსური ბონუსის გადახდა. მართალია, საბოლოოდ სიტუაცია მშვიდობიანად დამთავრდა და მთავრობამ მათ თანხა გადაუხადა, თუმცა, ზემოხსენებულმა მოვლენებმა ქვეყანაში მაინც შექმნეს დესტაბილიზაციის საფრთხე და არსებობდა პოტენციური სამხედრო გადატრიალების საშიშროება.
  3. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო (ICC) აგრძელებს ყოფილი პრეზიდენტი ლორენ გბაგბოს საქმის განხილვას, ომის დანაშაულების სავარაუდო ჩადენის ბრალდებით.[1]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Human Rights Watch“ თავის 2018 წლის ანგარიშში კოტ-დივუარის შესახებ წერს, რომ ქვეყანაში სტაბილურობა ეტაპობრივად აღდგა და გაეროს სპეციალურმა მისიამაც დაასრულა მისი 13-წლიანი სამშვიდობო მისია კოტ-დივუარში. თვითნებური დაპატიმრებების, დაკავებულთა მიმართ არასათანადო მოპყრობისა და უსაფრთხოების ძალების მიერ თვითნებური მკვლელობების შემთხვევათა რაოდენობა საგრძნობლად შემცირდა, თუმცა, სავარაუდო დამნაშავეთა მიმართ გამოძიებისა და სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყების ფაქტები საკმაოდ იშვიათი იყო. ასევე, მიუხედავად იმისა, რომ კოტ-დივუარში პრესა, უმრავლეს შემთხვევებში, ოპერირებს ყველანაირი შეზღუდვის გარეშე, არსებობს კანონი, რომლის მიხედვითაც დასჯადია ცრუ ინფორმაციის გამოქვეყნება. აღნიშნული კანონი, რამდენიმეჯერ გამოყენებულ იქნა, რათა დაეკავებინათ კონკრეტული ჟურნალისტები და, ასევე, დროებით ფუნქციონირება შეეჩერებინათ ზოგიერთი პრო-ოპოზიციური გაზეთისთვის.

პროგრესი, 2010-11 წლების არჩევნების შემდგომი ძალადობის მსხვერპლთათვის სამართლიანობის აღდგენის კუთხით, საკმაოდ ნელა ვითარდება, რადგან ჯერ არ დამდგარა დამნაშავეთა უმრავლესობის პასუხისმგებლობის საკითხი. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო კი, განაგრძობს ყოფილი პრეზიდენტის ლორენ გბაგბოსა და ახალგაზრდული საკითხების მინიტრის – ჩარლზ ბლე გოუდის საქმეთა განხილვას.[2]

საერთაშორისო ორგანიზაცია „Amnesty International“ კოტ-დივუარის შესახებ თავის 2018 წლის ანგარიშში წერს, რომ ყოფილი პრეზიდენტის ლორენ გბაგბოს მხარდამჭერი დაახლოებით 200 დაკავებული პირი ელოდება სასამართლო პროცესს, რომელმაც უნდა განიხილოს 2011 წლის არჩევნების შემდეგ, სავარაუდოდ, მათ მიერ ჩადენილი ძალადობის ფაქტები. სამხედრო აჯანყების შედეგად გამოწვეული მკვლელობები და   დაპირისპირებების შემთხვევები დემობილიზებულ სამხედრო შენაერთებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის არ იქნა გამოძიებული. იყო შეზღუდვები აზრის, გამოხატვის და მანიფესტაციის თავისუფლებების კუთხით. ასევე, ყოფილი პრეზიდენტის მეუღლეს – სიმონე გბაგბოს ბრალი დასდეს კაცობრიობის წინააღმდეგ მიმართულ და ომის დანაშაულებში.

გაეროს 13-წლიანი სამშვიდობო მისია კოტ-დივუარში დასრულდა. გაეროს დამოუკიდებელმა ექსპერტმა დადებითად შეაფასა კოტ-დივუარის პროგრესი ეროვნული შერიგებისა და სტაბილურობის კუთხით, თუმცა, აღნიშნა, რომ სტაბილურობა არის საკმაოდ მყიფე, რაც დადასტურდა იანვარში მომხდარი არეულობით.

მთავრობამ, გაეროს გამომძიებლების დახმარებით, აღმოაჩინა იარაღის საწყობი ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტის თანაშემწის საკუთრებაში მყოფ ტერიტორიაზე. ამას გარდა, ივლისში დაფიქსირდა რამდენიმე თავდასხმა შეიარაღებული ჯგუფების მხრიდან, შედეგად, ერთერთი ასეთი შემთხვევის დროს, დაიღუპა 3 სამხედრო.[3]

[1] Freedom House, Freedom in the World 2018 – Côte d’Ivoire, 28 March 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[2] Human Rights Watch, World Report 2018 – Côte d’Ivoire, 18 January 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]

[3] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Côte d’Ivoire, 22 February 2018, available at:

[accessed 30 July 2018]-

იემენი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. ივლისი, 2018

მედია საშუალება „Al Jazeera“ 2018 წლის 26 მარტს გამოქვეყნებულ სტატიაში წერს, რომ 3 წლის განმავლობაში, მსოფლიოში ყველაზე ღარიბ არაბულ ქვეყანაში – იემენში, მიმდინარეობს სისხლიანი სამოქალაქო ომი აჯანყებულ ჰუტებსა და სამთავრობო ძალებს შორის. 2014 წლის სექტემბერში, ჰუტებმა საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარეს იემენის დედაქალაქი – სანაა და განაგრძეს წინსვლა ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქ ადენის მიმართულებით. ამის საპასუხოდ, არაბულმა სახელმწიფოებმა, საუდის არაბეთის მეთაურობით, წამოიწყეს სამხედრო კამპანია, რათა დაემარცხებინათ ჰუტები და აღედგინათ იემენის მთავრობა. კონფლიქტი დღემდე მიმდინარეობს.

გამოცემა წერს, რომ 2018 წლის 26 მარტის მდგომარეობით, შეიარაღებულ დაპირისპირებებს, სულ მცირე 10 000 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო დაშავდა დაახლოებით 40 000. ზუსტი რიცხვის დასახელება რთულია, თუმცა არასამთავრობო ორგანიზაცია „Save the Children“-ის ცნობით, 2017 წლისთვის, დაახლოებით, 50 000 ბავშვი დაიღუპა შიმშილისა და სხვადასხვა დაავადების გამო.

გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის ინფორმაციით, სამოქალაქო დანაკარგთა 2/3 გამოწვეულ იქნა არაბული კოალიციის საჰაერო დაბომბვების შედეგად. ხოლო, ჰუტი მეამბოხეები პასუხისმგებელნი არიან მასობრივ სამოქალაქო მსხვერპლზე იემენის სიდიდით მესამე ქალაქ ტაიზზე მათ მიერ განხორციელებული ალყის გამო.

გაეროს ჰუმანიტარული საკითხების კოორდინირების ოფისის ინფორმაციით, 3 მილიონი ადამიანი იძულებით გადაადგილდა ქვეყნის შიგნით, ხოლო 280 000 პირმა თავშესაფარი ითხოვა უცხო ქვეყანაში, მათ შორის – ჯიბუტსა და სომალიში.

ქვეყანაში მიმდინარე სამოქალაქო ომით გამოწვეულმა ქაოსმა საშუალება მისცა ისეთ ტერორისტულ ორგანიზაციებს, როგორიცაა Al-Qaeda და ISIL, გაეფართოებინათ საკუთარ კონტროლს დაქვემდებარებული ტერიტორიები და, ასევე, განეხორციელებინათ ტერორისტული თავდასხმები. მაგალითად, 2015 წლის მარტში, ISIL-ის თვითმკვლელმა ტერორისტებმა თავი აიფეთქეს სანაში მდებარე ზაიდი შიიტების ორ მეჩეთში, რასაც 140 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.[1]

გაეროს უშიშროების საბჭო თავის ივნისის ყოველთვიურ ანგარიშში წერს იემენში 2018 წლის მაისის ჩათვლით განვითარებულ მოვლენებზე. ანგარიშის მიხედვით, იემენში, აჯანყებულ ჰუტებსა და ადგილობრივ მთავრობას შორის 4 წლის წინ დაწყებული ომი, კვლავაც აქტიურად მიმდინარეობს.

ჰუტების ცნობით, 23 აპრილს, კოალიციის ავია დარტყმების შედეგად, გარდაიცვალა სალეჰ ალი ალ-სამმადი, მათი უზენაესი პოლიტიკური საბჭოს ლიდერი. მისი სიკვდილი, საერთაშორისო დონეზე, აღქმული იქნა, როგორც სერიოზული დარტყმა სამშვიდობო მოლაპარაკებების პროცესზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სწორედ ის იყო მშვიდობისა და კონფლიქტის დიალოგის გზით გადაწყვეტის ყველაზე აქტიური მომხრე. კოალიციამ მისი დაკრძალვის წინა და უშუალოდ დაკრძალვის დღესაც (რომელიც იმართებოდა დედაქალაქში), გააგრძელა იემენის დედაქალაქის დაბომბვა. ჰუტებმა, საპასუხოდ, კოალიციის წინააღმდეგ გამოიყენეს 8 ბალისტიკური რაკეტა.

აპრილსა და მაისში, საგრძნობლად გაიზარდა ჰუტების სარაკეტო თავდასხმები საუდის არაბეთის პოზიციებზე. 23 აპრილის მიმართვაში, გაეროს გენერალურმა მდივანმა დაგმო ქალაქ ჰაიჯაჰში ქორწილის დროს და ქალაქ ტაიზში სამოქალაქო მანქანებზე განხორციელებული ავია დარტყმები, რომელთაც 50 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

ომის შედეგად, იემენის ჰუმანიტარული კრიზისი რჩება მსოფლიოში ყველაზე დიდ ჰუმანიტარულ კრიზისად. 22 მილიონ ადამიანზე მეტს სჭირდება გადაუდებელი ჰუმანიტარული დახმარება, ხოლო 8.4 მილიონი საკვების გარეშეა დარჩენილი. საბჭოს 17 აპრილის შეხვედრაზე, ჰუმანიტარულ საკითხებში გენერალური მდივნის მოადგილემ გამოთქვა შეშფოთება იმ შეზღუდვებთან დაკავშირებით, რის გამოც ფერხდება იემენში ჰუმანიტარული და კომერციული დახმარებების შეტანა. მან განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა საზღვაო გზით კომერციული ტვირთის მიწოდებაზე ჰოდეიდაჰისა და სალეეფის პორტებში, ასევე, ყურადღება გაამახვილა ზემოხსენებული ტვირთის მნიშვნელობაზე იემენში, გამომდინარე იქიდან, რომ, ომამდე, იემენში არსებული საკვების, საწვავისა და მედიკამენტების 90% პროცენტი სწორედ საზღვაო იმპორტით ხდებოდა.

გაეროს ჰუმანიტარული საკითხების კოორდინირების ოფისის (OCHA) ცნობით, მაისის დასაწყისში, წითელი ზღვის სანაპირო ზოლზე კოალიციის ძალების მასშტაბური შეტევის შედეგად,  ჰოდეიდაჰის სამხრეთიდან იემენის სამხრეთ ნაწილში იძულებით გადაადგილდა 100 000-მდე პირი.

ასევე, დაპირისპირებები გრძელდებოდა იემენის მთავრობასა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების წარმომადგენლებს შორის, განსაკუთრებით, კუნძულ სოკოსტრასთან დაკავშირებით, სადაც საამიროების საწინააღმდეგო საპროტესტო დემონსტრაციები ტარდებოდა. სიტუაცია გაუარესდა მას შემდეგ, რაც საამიროებმა, მთავრობის ნებართვის გარეშე,  განათავსა 2 ტანკი, ჯავშანმანქანები და სულ მცირე 100 ჯარისკაცი. 14 მაისს, საუდის არაბეთის ჩარევისა და მოლაპარაკებების შემდეგ, დაპირისპირება დასრულდა და ემირატების ჯარები ჩანაცვლდა საუდის არაბეთის  სამხედროებით.

11 მაისის ბრიფინგზე, გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისის სპიკერმა განაცხადა, რომ 2018 წლის განმავლობაში, აპრილი ყველაზე სისხლიანი თვე გამოდგა სამოქალაქო მოსახლეობისთვის. დაიღუპა 236, ხოლო დაშავდა – 238 ადამიანი, რაც წინა თვის მონაცემებთან შედარებით, გაორმაგებული მაჩვენებელია. მძიმე მდგომარეობა გაგრძელდა მაისის პირველ კვირაში, სახეზე იყო 6 გარდაცვლილი და 57 დაშავებული პირი.[2]

[1] Al Jazeera, Article “key Facts about war in Yemen” of 26 March 2018, available at https://www.aljazeera.com/news/2016/06/key-facts-war-yemen-160607112342462.html [accessed 23 July 2018]

[2]  UN Security Council, Security Council Report “June 2018 Monthly Forecast”, available at https://www.securitycouncilreport.org/monthly-forecast/2018-06/yemen_34.php [accessed 23 July 2018]

ერაყი. უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარება. ივნისი, 2018

ჯოელ უინგი თავის ბლოგში „Musingsoniraq“ ერაყში უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარების შესახებ წერს, რომ 2018 წლის აპრილში მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა სიტუაცია უსაფრთხოების კუთხით. 2017 წლის ოქტომბრიდან 2018 წლის მარტის ჩათვლით, ინციდენტთა რაოდენობა მეტ-ნაკლებად სტაბილური იყო (საშუალოდ 8-9 შემთხვევა დღეში), ხოლო რაც შეეხება აპრილს, ინციდენტების რაოდენობამ საგრძნობლად იკლო (საშუალოდ 6.8 შემთხვევა დღეში). 2003 წლის შემდეგ, ეს დღეში საშუალო ინციდენტთა რეკორდულად დაბალი რაოდენობაა. ძალადობამ საგრძნობლად იკლო ერაყის თითქმის ყველა პროვინციაში; მიუხედავად ამისა, ჯამში, დაიღუპა 486 (მათ შორის 270 სამოქალაქო პირი), ხოლო დაშავდა – 236 (მათ შორის 158 სამოქალაქო პირი) ადამიანი.

რაც შეეხება უშუალოდ ბაღდადის რეგიონს, დეკემბერში ინციდენტების საშუალო დღიური რაოდენობა 2.1 იყო, რაც იანვარსა და თებერვალში გაიზარდა 3-მდე, მარტში კვლავ დაიკლო 2.2-ზე, ხოლო აპრილში, ბაღდადში დღეში საშუალოდ 1.1 შემთხვევა ფიქსირდებოდა (ჯამში 35 შემთხვევა, რომლის შედეგადაც, დაიღუპა 11, ხოლო დაშავდა – 40 ადამიანი). 2017 წლის იანვრიდან მოყოლებული, სტატისტიკურად, ბაღდადში, სადაც დღეში საშუალოდ 6 შემთხვევა ფიქსირდებოდა, ეს ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია.

კირკუკის პროვინციაში ჯამში დაფიქსირდა 36 ინციდენტი, რომელსაც 25 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, ხოლო 37 დაშავდა. დაღუპულთაგან 17 სამოქალაქო პირია.  სალაჰადინის ოლქში მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა სიტუაცია, შემთხვევათა რაოდენობამ წინა თვესთან შედარებით საგრძნობლად იკლო (103-დან 53-მდე), ასევე, შემცირდა მოკლულთა რიცხვიც, მარტის მდგომარეობით – 53, აპრილში – 20).[1]

2018 წლის მაისში, წინა თვესთან შედარებით, უსაფრთხოების კუთხით სიტუაცია თითქმის არ შეცვლილა. ინციდენტთა ჯამური რაოდენობა მცირედით გაიზარდა (204-დან 218-მდე), თუმცა, თავდასხმების შედეგად გარდაცვლილთა რაოდენობა, წინა თვესთან (486) შედარებით, საგრძნობლად შემცირდა (273).

ბაღდადის რეგიონში მნიშვნელოვნად გაიზარდა მოკლულთა რიცხვი (აპრილი – 51; მაისი – 146), რაც დიდწილად განპირობებული იყო რამდენიმე მასშტაბური თავდასხმით. მაგალითად, იყო შემთხვევა, როდესაც ისლამური სახელმწიფოს მებძოლებმა ქალაქ ტარმიიაში თავდასხმის შედეგად, მოკლეს 21, ხოლო დაჭრეს – 10 ადამიანი. ორი კვირის შემდგომ, თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა დაკრძალვის ცერემონიალზე (გარდაიცვალა – 8, დაშავდა – 38 პირი), ხოლო შემდეგ კვირას, იგივე შემთხვევა მოხდა, ამჯერად, კაფეში, რასაც ემსხვერპლა კიდევ 7 პირი, ხოლო 16 დაშავდა. ჯამში, დაფიქსირდა 46 ინციდენტი.

რაც შეეხება კირკუკის ოლქს, მდგომარეობა ნაწილობრივ დამძიმდა, რაც გამოწვეული იყო არჩევნების ფონზე მომატებული თავდასხმებით. ჯამში დაფიქსირდა 48 ინციდენტი, რასაც 90 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. სალაჰადინში მეტ-ნაკლებად სტაბილური მდგომარეობა შენარჩუნდა, ძირითადად, ადგილი ჰქონდა ისლამური სახელმწიფოს მიერ განხორციელებულ თავდასხმებს, მათ შორის ერთერთ ქალაქსა და პოლიციის შენობაზე. ინციდენტთა რაოდენობამ მცირედით იკლო და ჯამში დაფიქსირდა 48 შემთხვევა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 29 ადამიანი.[2]

[1] Blog “MUSINGSONIRAQ”, article of May 2 2018, available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/05/april-2018-large-drop-in-violence-in.html [accessed June 20 2018]

[2] Blog “MUSINGSONIRAQ”, article of June 2 2018, available at http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/06/security-in-iraq-largely-unchanged-in.html [accessed June 20 2018]

გამბია. უსაფრთხოების და ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებული ვითარება. მაისი, 2018

დედაქალაქი: ბანჯული; მოსახლეობა: 1.9 მილიონი; ენები: ინგლისური (ოფიციალური), მანდინკა, ვოლოფი, ფულა; მთავარი რელიგიები: ისლამი და ქრისტიანობა; გამბია წარმოადგენს აფრიკის ერთერთ პატარა ქვეყანას და დასავლურ აფრიკული ქვეყნებისგან განსხვავებით, გამბიაში დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან მოყოლებული სტაბილური მდგომარეობაა.

პრეზიდენტი იაჰია ჯამმაჰი მართავდა ქვეყანას 1994 წელს მომხდარი უსისხლო გადატრიალების შემდეგ. მისი 22 წლიანი მმართველობა 2016 წლის ბოლოს დასრულდა, როდესაც იგი დამარცხდა არჩევნებში მთავარი ოპოზიციური პარტიის კანდიდატთან, ადამა ბარროუსთან. ჯამეჰმა ოფისი დატოვა მხოლოდ მეზობელი ქვეყნების შუამავლობის და შეიარაღებული ინტერვენციის მუქარის შემდეგ.

სტაბილურობამ არ გამოიწვია ქვეყნის აყვავება. მიუხედავად გამბიის მდინარის არსებობისა, რომელიც ქვეყნის შუაში გაედინება, ქვეყნის მხოლოდ ერთი მეექვსედია სახნავ-სათესად გამოსადეგი; მიწის უხარისხობიდან გამომდინარე, გამბიაში მხოლოდ მიწის თხილი მოდის.

ტურიზმი წარმოადგენს უცხოური ვალუტის მნიშვნელოვან წყაროს, ასევე, საზღვარგარეთ მცხოვრები გამბიელების გზავნილები. ვიზიტორთა უმეტესი ნაწილი ატლანტის ოკეანის ნაპირებზე მდებარე კურორტებისკენ მიემართება.[1]

„Human Rights Watch“-ის 2018 წლის ანგარიშში, რომელიც ეხება გამბიაში 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს, აღნიშნულია, რომ ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა მას შემდეგ, რაც ახალმა პრეზიდენტმა, ადამა ბარროუმ და მისმა მთავრობამ ჩაანაცვლა ყოფილი პრეზიდენტის იაჰია ჯამეჰის ავტორიტარული და ძალადობრივი მმართველობა.

2016 წლის დეკემბერში გამართულ არჩევნებში გამარჯვების და იანვარში მმართველობის ხელში აღების შემდეგ, ბარროუ სწრაფადვე შეუდგა თავისი მთავრობის გათავისუფლებას ჯამმეჰისგან, რომლის 22-წლიანი მმართველობის განმავლობაში, უსაფრთხოების ძალები უკანონოდ აკავებდნენ ადამიანებს, აწამებდნენ და თვითნებურად კლავდნენ განსხვავებული აზრის მქონე პირებს და  დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლებს. ახალმა ხელისუფლებამ პირობა დადო, რომ გამბიას „ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით აფრიკის დედაქალაქად“ აქცევდა. ახალმა ხელისუფლებამ გაათავისუფლა უამრავი პოლიტიკური პატიმარი და დაიწყო სასამართლო სისტემის გაძლიერება და უსაფრთხოების ძალების რეფორმირება. მან ასევე გააუქმა ჯამმეჰის მიერ საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოდან გასვლის გადაწყვეტილება.

დასავლურ აფრიკული სახელმწიფოების ეკონომიკური საზოგადოებამ (ECOWAS) დიდი როლი ითამაშა ჯამმეჰის დარწმუნებაში, რომ დაეტოვებინა თანამდებობა, მას შემდეგ, რაც არჩევნებში დამარცხდა. ანგარიშის წერის პროცესში, გამბიაში კვლავ იდგა 500 მშვიდობისმყოფელი.

საერთაშორისო საზოგადოებამ მნიშვნელოვანი ფინანსური მხარდაჭერა აღმოუჩინა ბარროუს მთავრობას, რაც მოიცავს ადამიანის უფლებათა დარღვევების გამოძიების კუთხით და უსაფრთხოების და სასამართლო სისტემის რეფორმირების სფეროში დახმარებას.

2017 წლის 6 აპრილს გაიმართა საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები; ადგილების უმეტესობა გაერთიანებულმა დემოკრატიულმა პარტიამ (UDP) დაიკავა. ბარროუ იყო გაერთიანებული დემოკრატიული პარტიის წევრი, როდესაც 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ოპოზიციის კოალიციას ხელმძღვანელობდა.

პოლიტიკური პატიმრები

არჩევნებში ჯამმეჰის დამარცხების შემდეგ, გამბიის სასამართლოებმა და საპატიმროებმა ჯამმეჰის დროს შეცდომით დაკავებული ადამიანები გაათავისუფლეს. მათ შორის იყო ოპოზიციის ლიდერი უსაინუ დარბოე, რომელიც 2016 წლის მშვიდობიანი საპროტესტო აქციის მსვლელობის დროს დააკავეს და სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. 2016 წლის დეკემბერში ის ოპოზიციის 40 მხარდამჭერთან ერთად გაათავისუფლეს.

სასამართლო და საპატიმრო რეფორმები

პრეზიდენტ ბარროუს მთავრობამ გარკვეული ნაბიჯები გადადგა სასამართლო სისტემის რეფორმირებისთვის, რომელიც ჯამმეჰის დროს მეტად პოლიტიზებული იყო. ბაროუმ დანიშნა ახალი მოსამართლეები და უზენაესი სასამართლოს მეთაური. საპატიმროებში არსებული ვითარება საზარელი იყო, პატიმრებს არ ქონდათ ცხოვრების ნორმალური პირობები, სანიტარული მდგომარეობა და საკვებზე წვდომა პრობლემას წარმოადგენდა. პატიმრებს არ ჰქონდათ წვდომა ჯანდაცვის სერვისებზე. მთავრობამ მნიშვნელოვნად შეამცირა გადატვირთულ საკნებში პატიმრების რაოდენობა. 2017 წლის თებერვალსა და მარტში მთავრობამ 250 პატიმარზე მეტი შეიწყალა. 21 სექტემბერს, ბარროუმ ხელი მოაწერა გაეროს ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც გამბიამ გააუქმა ადამიანთა სიკვდილით დასჯა.

შეკრების და გამოხატვის თავისუფლება

2017 წლის განმავლობაში, ბაროუს მთავრობა იცავდა მედიის და ოპოზიციის თავისუფლებას და პირობას დებდა, რომ გააუქმებდა კანონებს, რომელიც ზღუდავდა გამოხატვის თავისუფლებას და დანაშაულად თვლიდა ამბოხებას, „ყალბი ინფორმაციის“ გამოქვეყნებას. ბევრი ჟურნალისტი, რომლებიც გამბიიდან გაიქცნენ ჯამმეჰის დროს, თვითნებური დაკავების და წამების მსხვერპლნი იყვნენ, კვლავ დაბრუნდნენ ბანჯულში. მთავრობამ ბოდიში მოიხადა, მას შემდეგ, რაც 5 მარტს გამართული პრეს-კონფერენციის მმართველი კოალიციის მომხრეთა მიერ ჟურნალისტ კებბა ჯაფანგის ცემის შემდეგ.

გამბიის მთავრობას ჯერ კიდევ არ შეუტანია ცვლილებები კანონში, რომელიც საჯარო შეკრებებისთვის და გამოხატვის თავისუფლებისთვის წინასწარი ნებართვის აღებას მოითხოვს. 12 ნოემბრის მშვიდობიანი საპროტესტო აქცია ელექტროენერგიის და წყლის დეფიციტთან დაკავშირებით, რომლის ჩატარებისთვისაც ნებართვა თავდაპირველად ხელისუფლებამ გასცა, თუმცა შემდეგ პოლიციის მიერ იქნა დაშლილი.[2]

თვითნებური მკვლელობები და სხვა სახის პოლიტიკურად მოტივირებული და დაუსჯელი მკვლელობები

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გამბიის შესახებ გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში, რომელიც ეხება 2017 წელს განვითარებულ მოვლენებს, აღნიშნულია, რომ წლის განმავლობაში არ დაფიქსირებულა მთავრობის ან მათი წარმომადგენლების მხრიდან ადამიანთა თვითნებური მკვლელობის ფაქტები. გამბიის გაერთიანებული დემოკრატიული პარტიის პოლიტიკოსი, სოლო სანდეგის მკვლელობა კვლავ გამოუძიებელია. იგი 2016 წლის მშვიდობიანი აქციის მსვლელობისას დააკავეს და სახელმწიფო საპატიმროში იმყოფებოდა. მისი გვამის ექსჰუმაცია ჩატარდა, რომ დაედგინათ მისი გარდაცვალების მიზეზი. ეროვნული დაზვერვის სამსახურის წარმომადგენლები წარუდგინეს სასამართლოს, რომელთაც 2016 წლის აპრილსა და მაისში გამართულ საპროტესტო აქციების მონაწილეთა წამება და სანდეგის მკვლელობა ბრალდებოდათ.

იძულებითი გაუჩინარება

მთავრობის წარმომადგენელთა მიერ ადამიანთა იძულებით გაუჩინარების არცერთი ფაქტი არ დაფიქსირებულა. წინა რეჟიმის დროს გაუჩინარებულთა ოჯახები კვლავ მოითხოვდნენ ინფორმაციას მათი ახლობლების მდებარეობის შესახებ. 2013 წელს გაუჩინარებული პირების, ამერიკის შეერთებული შტატების და გამბიის მოქალაქეობის მქონე, ალჰაგიე კეესაის და ებრიმა ჯობეს ადგილმდებარეობა კვლავ უცნობია.

ადამიანთა წამება და სხვა სახის არაადამიანური მოპყრობა და დასჯა

კონსტიტუცია და კანონი კრძალავს ამგვარ მოპყრობას და არ ვრცელდება ინფორმაცია საანგარიშო პერიოდში მთავრობის წარმომადგენელთა მხრიდან ადამიანთა წამებისა და მათ მიმართ არაადამიანური მოპყრობის შესახებ. მთავრობამ საჯაროდ განაცხადა, რომ სახელმწიფო დაზვერვის სამსახური, თავისივე მანდატის ფარგლებში, შეიზღუდებოდა ეროვნული უსაფრთხოების დაცვის დროს. დაზვერვის სამსახურს დაკავების და დაპატიმრების უფლება ჩამოერთვა.

თვითნებური დაკავება ან დაპატიმრება

კონსტიტუცია კრძალავს თვითნებურ დაკავებას და დაპატიმრებას და ადგენს, რომ ხელისუფლებამ 72 საათის განმავლობაში ან უნდა წარუდგინოს ბრალი დაპატიმრებულს ან უნდა გაათავისუფლოს. თუმცა, პოლიციის და უსაფრთხოების ძალების მხრიდან 72 საათზე მეტ ხანს ბრალის წარდგენის გარეშე ადამიანთა თვითნებური დაკავების და ადამიანთა დაპატიმრების ფაქტები მრავლად დაფიქსირდა. ივლისში დააკავეს ათობით სამხედრო პირი თითქოსდა „შეურაცხმყოფელი ქმედებების, ცილისმწამებლური, სკანდალური და არაეთიკური ქცევის“ გამო, მათ ოფიციალურად ბრალი ნოემბერში წარედგინათ.[3]

[1] BBC News: The Gambia country profile; 14 February 2018

http://www.bbc.com/news/world-africa-13376517 [accessed May 30, 2018]

[2] Human Rights Watch: World Report 2018: Gambia; Events of 2017 https://www.hrw.org/world-report/2018/country-chapters/gambia [accessed May 30, 2018]

[3] U.S. State Department/Bureau of Democracy, Human Rights and Labor Country Reports on Human Rights Practices for 2017 https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2017&dlid=277003#wrapper [accessed May 30, 2018]

ერაყი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება. იანვარი, 2018

ერაყში მიმდინარე მოვლენების შესახებ Joel Wing-ის ბლოგზე – „Musings on Iraq“ – გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, რომელიც ეყრდნობა სხვადასხვა საინფორმაციო წყაროს, აღნიშნულია, რომ 2017 წელს სტაბილურად შემცირდა ძალადობა ერაყში. მას შემდეგ, რაც წლის დასაწყისში,  დასრულდა მოსულისთვის ბრძოლა, როგორც უსაფრთხოების კუთხით არსებული ინციდენტები, ისე მსხვერპლის რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა, რასაც 2003 წლის შემდეგ ადგილი არ ჰქონია. აღნიშნული განპირობებული იყო იმ ფაქტით, რომ ისლამური სახელმწიფო, როგორც არმია, დამარცხდა და მოხდა ქვეყნის დარჩენილი ტერიტორიების გათავისუფლება. ასევე, წლის დასასრულს, ისლამური სახელმწიფოს მებრძოლებმა გადაწყვიტეს ბრძოლა შეეწყვიტათ და უკან დაეხიათ.

2017 წლის დასაწყისში, როდესაც მიმდინარეობდა მოსულისთვის ბრძოლა, ინციდენტების რაოდენობა, იანვრიდან მარტის ჩათვლით, დღეში საშუალოდ 20-ს შეადგენდა, ხოლო მას შემდეგ, რაც ბრძოლა დასრულდა, ინცინდენტებმაც იკლო, აპრილში ადგილი ჰქონდა დღეში 19.2 ინციდენტს, ხოლო სექტემბერში – 10.2. ზამთარში, როდესაც, როგორც წესი, ამბოხებულები თავს იკავებენ თავდასხმებისაგან, ინციდენტების რაოდენობა შემცირდა და დეკემბერში, დღეში საშუალოდ 8.4-ს შეადგენდა. წლის დასასრულს, ერთ-ერთი შემამსუბუქებელი ფაქტორი იყო ისლამური სახელმწიფოს გადაწყვეტილება, რომ აღარ ებრძოლათ ერაყის შეიარაღებული ძალების წინააღმდეგ, რადგან ძალიან დიდი დანაკარგი განიცადეს და ახორციელებდნენ გადაჯგუფებას.

ქვემოთ მოყვანილ გრაფიკზე ასახულია თავდასხმების საშუალო დღიური რაოდენობა ერაყში 2017 წლის მანძილზე:

საერთო ჯამში, წლის მანძილზე, ერაყში სულ 5,693 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი, რომლის შედეგადაც დაიღუპა 22,644 და დაიჭრა 18,256 პირი. რაც შეეხება მოსულისთვის ბრძოლის კამპანიას, 2017-2018 წლის მონაკვეთში, სულ გარდაიცვალა 677 და დაიჭრა 6,936 პირი.

ისლამური სახელმწიფო წლის დასასრულამდე ინარჩუნებდა კონტროლს დასავლეთ ანბარის პროვინციაზე, ხოლო როდესაც მთავრობამ საბოლოოდ გაათავისუფლა აღნიშნული ტერიტორია, ამბოხებულებმა ბრძოლდა შეწყვიტეს, უკან დაიხიეს და გადაწყვიტეს, შეენარჩუნებინათ ცოცხალი ძალა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებამდე, ისლამური სახელმწიფო არ ახორციელებდა დიდი რაოდენობით თავდასხმებს ანბარის პროვინციაში. წლის მანძილზე, დღეში, საშუალოდ, 1 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი.

ქვემოთ მოყვანილ გრაფიკზე ასახულია, 2017 წლის მანძილზე, ანბარის პროვინციაში განხორციელებული თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმები. ლურჯი ფერით ნაჩვენებია – დანაღმული მანქანით განხორციელებული აფეთქება, წითელი ფერით – თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმა, ხოლო ნარინჯისფერით ნაჩვენებია საერთო რაოდენობა.

ბაღდადის პროვინცია იყო ძირითადი ადგილი,  სადაც კარგად გამოჩნდა უსაფრთხოების კუთხით შეცვლილი მდგომარეობა ერაყში. ერთ დროს ის წარმოადგენდა ტერორისტული თავდასხმების ძირითად ეპიცენტრს, მაგრამ 2017 წელს საგრძნობლად შემცირდა ძალადობის მაჩვენებელი. იანვარში დღეში საშუალოდ 5.9 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი, ხოლო დეკემბერში 2.1-ს. მასობრივი მსხვერპლის გამომწვევი თავდასხმების რაოდენობის ცვლილებას, ანბარის მსგავსად, ბაღდადშიც ჰქონდა ადგილი. აღნიშნული განპირობებული იყო, ისლამური სახელმწიფოს ოპერაციების შემცირებით.  ასევე, ბაღდადის ოპერაციების სარდლობამ აქცენტი გააკეთა ქალაქის ირგვლივ მდებარე სოფლებზე, რომელმაც წვლილი შეიტანა მეამბოხეთა თავდასხმების შემცირების კუთხით.

ქვემოთ მოყვანილ გრაფიკზე ასახულია, 2017 წლის მანძილზე, ბაღდადში განხორციელებული თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმები. ლურჯი ფერით ნაჩვენებია – დანაღმული მანქანით განხორციელებული აფეთქება, წითელი ფერით – თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმა, ხოლო ნარინჯისფერით ნაჩვენებია საერთო რაოდენობა.

დიალა წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად პროვინციას, სადაც ისლამურმა სახელმწიფომ უკან დაიხია. ზაფხულის განმავლობაში ახორციელებდნენ მცირე მასშტაბის თავდასხმებს, რა დროსაც ინციდენტების რაოდენობა მარტში, დღეში, საშუალოდ, ერთს, ხოლო ივნისში ორს შეადგენდა. დანაღმული ავტომობილების აფეთქების და თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმების რიცხვი გაიზარდა მაისში და შეადგინა 12, ხოლო ივნისში – 11. აღნიშნული თავდასხმების რიცხვმა იკლო მომდევნო თვეებში. ადგილობრივი ოფიციალური პირების განცხადებით, ამბოხებულები კვლავ მოქმედებენ სოფლებში და გადაადგილდებიან მეზობელ პროვინციებში, როგორიცაა კირკუკი და სალაჰ ად-დინი.

ქვემოთ მოყვანილ გრაფიკზე ასახულია, 2017 წლის მანძილზე, დიალას პროვინციაში განხორციელებული თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმები. ლურჯი ფერით ნაჩვენებია – დანაღმული მანქანით განხორციელებული აფეთქება, წითელი ფერით – თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმა, ხოლო ნარინჯისფერით ნაჩვენებია საერთო რაოდენობა.

ჰავიჯას რაიონი, რომელიც წარმოდგენდა ისლამური სახელმწიფოს უკანასკნელ დასაყრდენ ადგილს ერაყში, გათავისუფლდა. შესაბამისად კირკუკი იყო ერთადერთი   პროვინცია ერაყში, სადაც 2017 წლის განმავლობაში, ინციდენტების რაოდენობა გაიზარდა. წლის დასაწყისში, დღეში საშუალოდ ერთ ინციდენტზე ნაკლები იყო, თუმცა ბოლო სამი თვის განმავლობაში ერთზე მეტ ინციდენტს ჰქონდა ადგილი. აღნიშნული ცვლილება განპირობებული იყო იმ ფაქტით, რომ პრემიერ-მინისტრმა ჰაიდერ აბადიმ ფედერალური ძალები გაგზავნა პროვინციაში, რათა ქურთებისთვის ჩამოერთმია პოზიციები. შედეგად, პროვინციაში შეიქმნა არასტაბილური მდგომარეობა, რომელშიც ჩართული იყო, როგორც მეამბოხე ძალები, ასევე პოლიტიკური პარტიები და კონფლიქტის შედეგად დაზარალდა მშვიდობიანი მოსახლეობა.

წლის პირველ ნახევარში, მოსულისთვის ბრძოლამ განაპირობა უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარების ფორმირება ნინევაში. წლის პირველი ოთხი თვის მანძილზე, დღეში საშუალოდ 10 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი, რომელიც ივნისიდან დრამატულად შემცირდა. შედეგად, ისლამური სახელმწიფო გადავიდა ამბოხებულ შეტევებზე და კვლავ აქტიურია ქვეყნის დასავლეთით, სირიის საზღვართან, ასევე მოსულის შიგნით და მის სამხრეთით.

სალაჰ ად-დინში ვითარება, დიალას პროვინციის მსგავსად განვითარდა. იგი ერთ-ერთი ადგილია, სადაც ისლამური სახელმწიფო აღდგენას ცდილობს. ინციდენტების რაოდენობის კუთხით, სტაბილური მაჩვენებელი დაფიქსირდა, იანვრიდან სექტემბრის ჩათვლით ადგილი ჰქონდა დღეში დაახლოებით ერთ ინციდენტს, ხოლო წლის ბოლო სამი თვის მანძილზე აღნიშნულმა მაჩვენებელმა იკლო და დღეში, ერთზე ნაკლები დაფიქსირდა. მსგავსი ვითარება განაპირობა იმ ფაქტმა, რომ პროვინციის ჩრდილოეთი ნაწილი საბოლოოდ გათავისუფლდა ისლამური სახელმწიფოსგან და შესაბამისად, დაჯგუფებამ ბრძოლის ნაცვლად უკან დაიხია.[1]

მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციამ (IOM), ერაყში იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ გამოაქვეყნა ყოველწლიური ანგარიში, რომლის მიხედვითაც, 2017 წლის მანძილზე, უფრო მეტი ადამიანი დაუბრუნდა საკუთარ სახლს, ვიდრე იძულებით გადაადგილდა.

2017 წლის ბოლოსთვის, ქვეყანაში 2,615,988 რეგისტრირებული იძულებით გადაადგილებული პირი იყო, ხოლო დაბრუნებულთა რიცხვმა 3,220,362 შეადგინა. წლის განმავლობაში, ქვეყანაში, იძულებით გადაადგილება 9%-ით შემცირდა, ხოლო საკუთარ სახლებში დაბრუნებულთა მაჩვენებელი 17%-ით გაიზარდა. შედარებისთვის, 2015 წელს საკუთარ საცხოვრებელ ადგილას დაბრუნებულთა რიცხვი 468,780 იყო, 2016 წლისთვის გაიზარდა 1,370,862-მდე, ხოლო 2017 წელში კი 3 მილიონს გადააჭარბა. აღნიშნული ზრდა განპირობებული იყო ისლამური სახელმწიფოს დამარცხებით, რომლის შედეგადაც, გათავისუფლებულ ტერიტორიებზე უფრო და უფრო მეტი ადამიანი დაბრუნდა.

პროვინციების მიხედვით, საკუთარ საცხოვრებელ ადგილას დაბრუნებულთა რაოდენობა შემდეგნაირად ნაწილდება: ანბარი – 1,213,476, ნინევა – 874,862, სალაჰ ად-დინი – 459,186, კირკუკი – 244,764, დიალა – 217,416 და ბაღდადი – 74,868. ანბარის დასავლეთი ნაწილი იყო ბოლო ტერიტორია, რომელიც გათავისუფლდა ისლამური სახელმწიფოსგან. მანამდე, განმათავისუფლებელი ოპერაციები მიმდინარეობდა სალაჰ ად-დინში, კერძოდ შირქათში, კირკუკის ქალაქ ჰავიჯაში, მოსულში და დასავლეთ ნინევაში.

იძულებით გადაადგილებული პირები ძირითადად რამდენიმე პროვინციაში არიან განაწილებულები, ესენია: ნინევა, დოჰუკი, ერბილი, სალაჰ ად-დინი, ბაღდადი, კირკუკი და ანბარი, სადაც დევნილთა 82% იმყოფება. პროვინციების მიხედვით, იძულებით გადაადგილებულ პირთა რაოდენობა კი შემდეგნაირად ნაწილდება: ნინევაში – 807,324, დოჰუკში – 362,898, ერბილში – 255,672, სალაჰ ად-დინში – 247,362 და სულეიმანიაში – 188,406. რაც შეეხება დევნილ პირთა წარმოშობის ადგილს, მათი 57% ანუ 1,480,278 პირი, ნინევადან არის გადაადგილებული, მას მოყვება ანბარი და შემდეგ სალაჰ ად-დინი. აღნიშნული სამი პროვინცია ყველაზე ბოლოს იქნა გათავისუფლებული ისლამური სახელმწიფოსგან, რაც ხსნის იმ ფაქტს, რომ იძულებით გადაადგილებულ პირთა უმრავლესობა სწორედ ამ სამი პროვინციიდან მომდინარეობს.[2]

რაც შეეხება ისლამური სახელმწიფოს პოზიციიდან შეფასებულ ვითარებას, საკუთარ რუკაზე მონიშნული აქვთ ის ადგილები, რომელსაც კვლავ აკონტროლებენ ერაყში. 2018 წლის 23 იანვრის მონაცემებით, ისინი კვლავ რჩებიან ნინევას პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთით და სალაჰ ად-დინის პროვინციის ქალაქ ბაიჯის ჩრდილოეთით მდებარე მცირე ტერიტორიაზე. რუკაზე ნაცრისფერი ფერით აღნიშნულია ისლამური სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი ტერიტორია.[3]

[1] Musings on Iraq – 2017 Security In Iraq In Review Defeat of The Islamic State On The Battlefield, 3 January 2018, available at: http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/01/2017-security-in-iraq-in-review-defeat_3.html (accessed on 23 January 2018)

[2] Musings on Iraq – 2017 More Returns Than Displaced In Iraq, 13 January 2018, available at: http://musingsoniraq.blogspot.com/2018/01/2017-more-returns-than-displaced-in-iraq.html (accessed on 23 January 2018)

 

[3] ISIS MAP – Liveuamap, territory control of Iraq,  23 January 2018, available at: https://iraq.liveuamap.com/ (accessed on 23 January 2018)