დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 24-31 აგვისტო, 2019

ღაზის სექტორში თვითმკვლელი პოლიციელებს თავს დაესხა – თვითმკვლელი, რომელიც, სავარაუდოდ, დაჯგუფება „ისლამურ სახელმწიფოსთან“ იყო დაკავშირებული, პოლიციის ორ საგუშაგოს დაესხა თავს. შემთხვევას სამი პალესტინელი პოლიციელი ოფიცერი ემსხვერპლა. ინციდენტის შემდეგ საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. უსაფრთხოების ძალებმა ადგილზე ასობით თანამშრომელი განალაგა. მოძრაობა ჰამასმა, რომელიც ღაზის სექტორს აკონტროლებს, ჯიჰადისტურ აქტივობებში ეჭვმიტანილი პირი დააკავა.[1]

ირანელ აქტივისტს ჰიჯაბის ტარების წესების დარღვევის გამო 15-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს – საბა კორდ აფშარი ჰიჯაბის მოხსნით „პროსტიტუციის გავრცელებაში“ დამნაშავედ ცნეს. 20 წლის აქტივისტის გარდა, ბოლო კვირის განმავლობაში ირანში კიდევ სამი აქტივისტი ანტისახელმწიფოებრივი პროპაგანდის გამო 66-წლით ჩასვეს ციხეში.[2]

ქაშმირის მოსახლეობა ინდოელ სამხედროებს წამებაში ადანაშაულებს – ადგილობრივების თქმით, სამხედროები მათ კეტებსა და ბაგირებს ურტყამენ და ელექტროშოკით აწამებენ. ინდოეთის ჯარმა ბრალდებებს უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი უწოდა. ინდოეთის ხელისუფლება ცდილობს მაქსიმალურად შეავიწროვოს ის ხალხი, რომლებიც რეგიონისთვის ფართო ავტონომიური სტატუსის მინიჭებას და პაკისტანთან შეერთებას ითხოვენ. რეგიონში დაძაბულობამ 2 აგვისტოს იმატა, როდესაც ინდოეთის მთავრობამ ქაშმირში ტერორისტული აქტის საფრთხის შესახებ განაცხადა და შტატში დამატებითი ძალები შეიყვანა. სხვადასხვა მიზეზით დაკავებულთა რიცხვმა 3 ათასს მიაღწია. მათ შორის არიან პოლიტიკური ლიდერები, ბიზნესმენები და სამოქალაქო აქტივისტები. ვითარება კიდევ უფრო გამწვავდა, როდესაც 6 აგვისტოს ინდოეთმა ჯამუს და ქაშმირს განსაკუთრებული სტატუსი გაუუქმა. მათ ადგილზე შეიქმნება ორი ტერიტორია შტატზე ნაკლები თვითმმართველობის უფლებით. ინდოეთმა და პაკისტანმა ქაშმირი 1947 წელს გაიყვეს. მას შემდეგ მხარეებმა ქაშმირისთვის ორჯერ იომეს.[3]

ვითარება ავღანეთში – ავღანეთის ჩრდილოეთით, ქალაქ კუნდუზზე თავდასხმისას, მოძრაობა თალიბანის 30 წევრი მოკლეს. ინფორმაცია ქვეყნის პრეზიდენტის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა სოციალური ქსელის მეშვეობით გაავრცელა. 32 თალიბი ხელისუფლების წარმომადგენლებს ტყვედ ჩაბარდა.[4]

[1] BBC; Gaza explosions: Suicide bomber kill three police officers; 28 August, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49491516

[2] Daily Mail; Iranian women’s rights activist, 20, is jailed for 15 years for spreading prostitution by taking off her hijab; 28 August, 2019; available at: https://www.dailymail.co.uk/news/article-7402503/Iranian-activist-20-jailed-15-years-spreading-prostitution-taking-hijab.html?ito=social-twitter_mailonline

[3] BBC; Don’t beat us, just shoot us: Kashmir allege violent army crackdown; 29 August, 2019; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-49481180

[4] იმედის ახალი ამბები; ავღანეთში თალიბანის დაჯგუფების 30 წევრი მოკლეს; 31 აგვისტო, 2019; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/115224/avganetshi-talibanis-dajgupebis-30-tsevri-mokles

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 1-7 ივნისი, 2018

ქაშმირში პოლიციასა და დემონსტრანტებს შორის დაპირისპირება გრძელდება – ინდოეთის მთავრობის საწინააღმდეგო აქციების დროს დაშავებული დემონსტრანტი საავადმყოფოში გარდაიცვალა. აქციის მონაწილეები პოლიციას ქვებს უშენენ. პოლიცია, საპასუხოდ, ცრემლსადენ გაზს იყენებს. ქალაქის ზოგიერთ ნაწილში კომენდანტის საათია დაწესებული. შეიზღუდა ინტერნეტის მიწოდება. ქაშმირი ინდოეთსა და პაკისტანს შორის დავის საგანს წარმოადგენს. ისლამისტები ქაშმირის ინდოეთისგან გამოყოფისთვის იბრძვიან.[1]

საუდის არაბეთში პირველად ქალმა მართვის მოწმობა აიღო – სპეციალური ღონისძიებისას პირველ ქალს მართვის მოწმობა გზების დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა გადასცა. შარშან საუდის არაბეთში ქალებს ოფიციალურად მიეცათ ნება, რომ მანქანები მართონ. რამდენიმე დღის წინ შეიხს, რომელმაც განაცხადა, რომ საყიდლებზე წასვლისას ქალის თვინი მეოთხედამდე მცირდება, ამიტომ მათზე მართვის მოწმობები არ უნდა გაიცეს, ქადაგება აეკრძალა.[2]

ტერაქტს ავღანეთში 14 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა – ინციდენტი ქაბულის უნივერსიტეტთან მოხდა, სადაც თვითმკვლელმა ტერორისტმა თავი აიფეთქა. შემთხვევა იმ დროს მოხდა, როდესაც შეკრების დასრულების შემდეგ შენობიდან სასულიერო პირები გამოდიოდნენ. ტერაქტის შედეგად 14 ადამიანი დაიღუპა და 17 დაშავდა; გარდაცვლილთაგან 7 სასულიერო პირია, 4  – დაცვის თანამშრომელი. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[3]

ავღანეთში 4 მილიონამდე ბავშვი სკოლაში ვერ დადის – გაეროს ბავშვთა ფონდის (UNICEF) ანგარიშის თანახმად, მაღალი ინტენსივობის კონფლიქტის გამო ქვეყანაში დაახლოებით 3,7 მილიონი ბავშვი ვერ ახერხებს სკოლაში სიარულს. ანგარიში „გლობალური ინიციატივა – სკოლის მიღმა დარჩენილი ბავშვები“ შეეხება ავღანელ ბაშვებს, რომელთა ასაკი 7-დან 17 წლამდეა. ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც 2002 წლიდან ავღანეთში გაიზარდა სკოლის გარეშე დარჩენილი ბავშვების რაოდენობა.[4]

[1] BBC; Kashmir unrest as protester run over by police dies; 2 June, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-44341496

[2] Associated Press; First Saudi women receive drivind licenses amid crackdown; By Aya Batrawy; 4 June, 2018; available at: https://apnews.com/4c188141657a44299d2e22b4fac25707

[3] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში მორიგ ტერაქტს 14 ადამიანი ემსხვერპლა; 4 ივნისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/64553/avganetshi-morig-teraqts-14-adamiani-emskhverpla

[4] იმედი; ახალი ამბები; ავღანეთში 3,7 მილიონი ბავშვი სკოლაში ვერ დადის; 4 ივნისი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/64523/avganetshi-37-milioni-bavshvi-skolashi-ver-dadis

დაიჯესტი – მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა – 1-7 ოქტომბერი, 2017

საუდის არაბეთში სტუდენტ გოგონებს მობილური ტელეფონის ტარების უფლება მისცეს – საუდის არაბეთის განათლების მინისტრმა განკარგულება გასცა, რომლის მიხედვითაც, სტუდენტ გოგონებს უფლებას მისცემენ უნივერსიტეტის ტერიტორიაზე მობილური ტელეფონით ისარგებლონ. მან მოუწოდა უნივერსიტეტებისა და კოლეჯების ხელმძღვანელებს, არ შეუშალონ ხელი გოგონებს მობილურის გამოყენების შემთხვევაში. გავრცელებული ვერსიით, განათლების მინისტრმა ეს განცხადება მას შემდეგ გაავრცელა, რაც რამდენიმე გოგონას მშობელმა სამინისტროს საჩივრით მიმართა. მშობლები აცხადებენ, რომ უნივერსიტეტების უსაფრთხოების თანამშრომლები გოგონებს განსაკუთრებით აკონტროლებდნენ, შემდეგ კი მათ ტელეფონებს ართმევდნენ.[1]

ინდოეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ჯამუ და ქაშმირის შტატის ქალაქ სრინაგარში თვითმკვლელი ტერორისტების ჯგუფი სამხედრო ნაწილს თავს დაესხა – ორმა თვითმკვლელმა თავი აიფეთქა, რის შედეგადაც დაშავებულია სამი სამხედრო. სამხედრო ნაწილი სრინაგარის საერთაშორისო აეროპორტთან მდებარეობს. თავდასხმის გამო, შეწყვეტილია ფრენა. აეროპორტი სამხედროებს აქვთ ბლოკირებული. ტერორისტების წინააღმდეგ მიმდინარე ოპერაციაში ჩართულია ვერტმფრენები. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა რეგიონში მოქმედმა ისლამისტურმა დაჯგუფებამ „ჯაიშ-ე-მუჰამედმა“ („მუჰამედის არმია“) აიღო. ქაშმირის შტატი ინდოეთსა და პაკისტანს შორის სადავო ტერიტორიას წარმოადგენს. შტატის ერთ ნაწილს ინდოეთი აკონტროლებს, მეორეს კი პაკისტანი.[2]

კატალონიის რეფერენდუმი – კატალონიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმში მონაწილეთა 90.1%-მა ხმა რეგიონის დამოუკიდებლობას მისცა, – ამის შესახებ კატალონიის რეგიონულმა მთავრობამ განაცხადა. მათი ინფორმაციით, ამომრჩეველთა აქტივობამ 42,3% შეადგინა. მანამდე კატალონიის რეგიონული მთავრობის მეთაურმა, კარლეს პუიჩდემონმა განაცხადა, რომ რეფერენდუმის შედეგად, კატალონიის მოსახლეობამ მოიპოვა უფლება, ჰქონდეთ საკუთარი, დამოუკიდებელი სახელმწიფო.

ბარსელონასა და სხვა ქალაქების ქუჩებში კატალონიის დამოუკიდებლობის მომხრეები გამარჯვებას ზეიმობენ. ისინი მიიჩნევენ, რომ რეფერენდუმი წარმატებით ჩატარდა. ესპანეთის პრემიერ-მინისტრმა, მარიანო რახოიმ საგანგებო განცხადებით ესპანეთის მოსახლეობას. პრემიერმა კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ კატალონიის რეგიონული მთავრობის მიერ ორგანიზებული რეფერენდუმი არაკონსტიტუციურია.

კატალონიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმისთვის რეგიონის მასშტაბით სულ 2315 უბანი იყო მოწყობილი, თუმცა პოლიციამ 312 მათგანის დახურვა, ზოგიერთი უბნიდან კი დოკუმენტების ამოღება შეძლო. შეტაკებების შედეგად 800-ზე მეტი ადამიანი დაშავდა.[3]

ქურთისტანის რეფერენდუმი – თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ ტაიპ ერდოღანმა და ირანის ლიდერმა ჰასან როუჰანიმ თეირანში მოლაპარაკებები გამართეს. ორივე ლიდერმა ერაყის ქურთისტანში გამართული რეფერენდუმი დაგმეს. ერდოღანმა რეფერენდუმს უკანონო უწოდა; როუჰანის შეფასებით, გამართული გამოკითხვის შედეგები „დასავლური სახელმწიფოების შეთქმულებაა“. თურქეთის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ანკარა და თეირანი მზად არიან, უკანონო რეფერენდუმის წინააღმდეგ ზომები მიიღონ, თუმცა ერდოღანს არ დაუკონკრეტებია, რა ზომებზეა საუბარია. ჰასან როუჰანის თქმით, თურქეთისთვის და ირანისთვის სირიისა და ერაყის საზღვრების ნებისმიერი ცვლილება მიუღებელი იქნება. ორი ქვეყნის ლიდერებმა ორმხრივი ეკონომიკური ურთიერთობებიც განიხილეს და განცხადეს, რომ მოკლევადიან პერსპექტივაში სავაჭრო ბრუნვის გასამმაგებას გეგმავენ. რეჯეფ ტაიპ ერდოღანი უკანასკნელად თეირანში ვიზიტით 2015 წლის იანვარში იმყოფებოდა. მაშინ ქვეყნებს შორის ურთიერთობები დაძაბული იყო და ლიდერებმა ერთმანეთი რეგიონში ვითარების ესკალაციაში დაადანაშაულეს.[4]

თურქეთში სახელმწიფო გადატრიალებაში ბრალდებულ 34 სამხედროს სასამართლომ უვადო პატიმრობა მიუსაჯა – პროკურატურა ყოფილ სამხედრო მოსამსახურეებს თურქეთის პრეზიდენტის მკვლელობის მცდელობაში ადანაშაულებს. თურქული მედიის ცნობით, მათ შორისაა რეჯეპ ტაიპ ერდოღანის პირადი დაცვის უფროსიც. ჯარისკაცების სასამართლო პროცესი თურქეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ქალაქ მუგლაში გაიმართა. სასამართლოს შენობასთან უსაფრთხოების ზომები მაქსიმალურად იყო გამკაცრებული. თურქეთში სამხედრო გადატრიალების მცდელობა 2016 წელს მოხდა. არეულობის დროს ოფიციალური ცნობებით, 240 ადამიანი დაიღუპა.[5]

ერაყის სამთავრობო არმიამ „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლებისგან კირკუკის პროვინციაში ქალაქ ჰავიჯას გათავისუფლების ოპერაცია დაიწყო – ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, სამხედრო ოპერაცია ქალაქის ცენტრსა და რამდენიმე უბანში მიმდინარეობს. ოპერაციაში ჩართული არიან სწრაფი რეაგირებისა და უსაფრთხოების ძალები, ასევე „შიიტური მილიცია“. ერაყის ხელისუფლებაში ამბობენ, რომ ჯიჰადისტების კონტროლისგან ამ დროისთვის ქვეყნის 90 პროცენტი გათავისუფლებულია, 2.2 მილიონი ლტოლვილი კი უკვე დაუბრუნდა ერაყის გათავისუფლებულ ტერიტორიებს. „ისლამურმა სახელმწიფომ“ კირკუკის პროვინციაში ქალაქი ჰავიჯა და მისი შემოგარენი 2014 წელს დაიკავა. მიმდინარე წლის ივლისში ერაყის არმიის მიერ ქალაქ მოსულის გათავისუფლების შემდეგ, ქალაქი ჰავიჯა რადიკალი ისლამისტების მთავარი დასაყრდენი გახდა.[6]

[1] Gulf News; Now, Saudi female students allowed to carry mobiles on campus; By Habib Toumi; October 3, 2017; available at: http://gulfnews.com/news/gulf/saudi-arabia/now-saudi-female-students-allowed-to-carry-mobiles-on-campus-1.2099683

[2] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; ინდოეთში თვითმკვლელი ტერორისტები პაკისტანის საზღვართან მდებარე სამხედრო ნაწილს დაესხნენ თავს; ქეთი ჩოხელი; 3.10.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/181869.html

[3] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; კატალონიის მთავრობა – ე.წ. რეფერენდუმში მონაწილეთა 90.1%-მა დამოუკიდებლობას მისცა ხმა, დათვლილია ხმების 95%; აკაკი შენგელია; 2.10.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/181657.html

[4] Al-Monitor; Erdogan, Rouhani stand together against Iraqi Kurdish state; Amberin Zaman; October 4, 2017; available at: https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/10/erdogan-begins-iran-visit.html

[5] Tribune; Turkey sentences 34 to life in jail over Erdogan death plot; By AFP; October, 2017; available at: https://tribune.com.pk/story/1522911/turkey-sentences-34-life-jail-erdogan-death-plot/

[6] საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი; ერაყის სამთავრობო არმიამ „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლებისგან ქალაქ ჰავიჯას გათავისუფლების ოპერაცია დაიწყო; გივი ბარამიძე; 4.10.2017; ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://1tv.ge/ge/news/view/182198.html