სუდანი. შეიარაღებული კონფლიქტი; იძულებითი რეკრუტირება. თებერვალი, 2019

უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული კუთხით არსებული ვითარება მძიმეა დარფურში, ლურჯი ნილოსისა და სამხრეთ კორდოფანის შტატებში, სადაც ადგილი აქვს საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებათა სამართლის ნორმების დარღვევებს.[1]

აღნიშნულ შტატებში 2011 წლიდან სამოქალაქო დაპირისპირებაა. სამხრეთ კორდოფანისა და ლურჯი ნილოსის შტატების კონფლიქტს, რომელიც დარფურსაც მოედო, სუდანის მესამე სამოქალაქო ომსაც უწოდებენ. მიმდინარე კონფლიქტში ერთმანეთს სუდანის არმია და სუდანის სახალხო გამათავისუფლებელი მოძრაობა-ჩრდილოეთი უპირისპირდებიან ერთმანეთს. აღნიშნული მოძრაობა ასოცირებულია სამხრეთ სუდანის სახალხო გამათავისუფლებელ მოძრაობასთან.

2005 წლის შემდეგ, როდესაც სამშვიდობო შეთანხმებით სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი დასრულდა, სიტუაცია მეტ-ნაკლებად სტაბილური და უსაფრთხოების მხრივ არსებული ვითარება გამოსწორებული იყო. კონფლიქტის ახალი ტალღა 2011 წელს დაიწყო. 2011 წლის 9 ივლისს სუდანის ორ ქვეყნად – სუდანად და სამხრეთ სუდანად გაყოფის შემდეგ, სუდანის სახალხო გამათავისუფლებელი მოძრაობა-ჩრდილოეთმა დაიწყო შეიარაღებული წინააღმდეგობა – ისინი აპროტესტებდნენ სამხრეთ კორდოფანისა და ლურჯი ნილოსის შტატების სუდანისთვის მიკუთვნებას, რადგან მათი მტკიცებით, არანაირი კონსულტაცია მოსახლეობასთან არ გამართულა. კონფლიქტი გადაიზარდა „დარფურის ომში“ მას შემდეგ, რაც სახალხო მოძრაობამ ალიანსი შეკრა დარფურელ ამბოხებულებთან, რომლებიც თავს სუდანის რევოლუციურ ფრონტს უწოდებენ.

2003 წლიდან მოყოლებული, კონფლიქტის შედეგად, 2 მილიონზე მეტი ადამიანი იძულებით გადაადგილებული პირი გახდა. სამოქალაქო დაპირისპირებას 100 ათასამდე ადამიანი ემსხვერპლა.[2]

ავსტრიის წითელი ჯვრის წარმოშობის ქვეყნის შესახებ ინფორმაციის კვლევისა და დოკუმენტაციის ცენტრი (ACCORD) 2017 წლის სექტემბერში გამოქვეყნებულ ანგარიშში დარფურის შესახებ წერს, რომ 2016 წლის ივლისში შეიარაღებულმა პირმა მოკლა ახალგაზრდა კაცი, როდესაც ფასის რეგიონში (Fasi Area), რომელიც ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და დასავლეთ დარფურს შორის მდებარეობს, პირთა ჯგუფმა უარი განაცხადა იძულებითი რეკრუტირების მიზნით ბანაკში გაწევრიანებაზე. გავრცელებული ინფორმაციით, ადგილობრივებმა უარი თქვეს ერთერთი შეიარაღებული ჯგუფის მოწოდებაზე, შეერთებოდნენ მათ რიგებს, რის გამოც დაჯგუფების ზოგიერთი წევრი დაედევნა ახალგაზრდების ჯგუფს და გაუხსნა მათ ცეცხლი. ინციდენტის შედეგად ახალგაზრდა ბიჭი დაიღუპა.

დამოუკიდებელი ექსპერტი 2016 წლის დეკემბერში გამოთქვამდა მოსაზრებას, რომ არა არაბი დარფურელების იძულებითი თუ ნებაყოფლობითი რეკრუტირება, რეგულარული ძალებისა თუ დაჯგუფებების მხრიდან, სავარაუდო იყო.

დამოუკიდებელი მკვლევარი ჯერომ ტუბიანა 2017 წლის ივლისში ამტკიცებდა, რომ იყო როგორც რეგულარული ძალების, ასევე დაჯგუფებების მხრიდან იძულებითი რეკრუტირების შემთხვევები. ჰარვარდის უნივერსიტეტის მკვლევარი ერიკ რივსი 2017 წლის აგვისტოში წერდა, რომ მისი აზრით, იძულებითი რეკრუტირების შემთხვევებს ადგილი ჰქონდა; თუმცა, მისი თქმით, ამბოხებულთა მოძრაობა უფრო მეტად განიცდიდა იარაღის, ვიდრე ადამიანური რესურსის ნაკლებობას.

„ACCORD“-ის წყარო ორგანიზაციიდან „პური მსოფლიოსთვის“ 2017 წლის აგვისტოში აცხადებდა, რომ მისი ვარაუდით, იძულებითი რეკრუტირების შემთხვევებს აღარ ჰქონდა ადგილი. ზოგადად, ისინი, ვინც უერთდებოდნენ ამბოხებულთა მოძრაობას, აკეთებდნენ ამას საკუთარი სურვილით, რადგან უკმაყოფილოები იყვნენ უსამართლობითა და უთანასწორობით. წყაროს მტკიცებით, ის, ვინც უერთდებოდა სამთავრობო პროფესიულ შეიარაღებულ ძალებს, აკეთებდა ამას ან საკუთარი სურვილით ან გაწვევით. მათი, ვინც უერთდებოდა მთავრობასთან ასოცირებულ „Janjaweed“ ძალებს, მოტივაცია იყო ფული და ძალაუფლება. იძულების ფაქტორი იყო მხოლოდ გაწვევის შემთხვევებში.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წლის ანგარიშში ადამიანთა ვაჭრობის შესახებ წერს, რომ სუდანის კანონმდებლობა კრძალავს ბავშვთა სამხედროებად რეკრუტირებას და აწესებს სისხლის სამართლებრივ სასჯელებს დამრღვევებისთვის. მიუხედავად ამისა, ბავშვები კვლავ რჩებოდნენ მოწყვლად ჯგუფად რეკრუტირების მიმართ და მათი გამოყენება კვლავ ხდებოდა სუდანის არა სამთავრობო შეიარაღებული ჯგუფებისა და შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ.

გაეროს გენერალური მდივანი 2017 წლის ივნისში აცხადებდა, რომ ჩრდილოეთ დარფურში, მიუხედავად მთავრობასთან დადებული შეთანხმებისა ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ, ამბოხებულთა ჯგუფი მაინც ახდენდნენ დევნილი ახალგაზრდების იძულებით რეკრუტირებას. 2011 წლიდან 2016 წლის ჩათვლით, დარფურში ბავშვთა რეკრუტირების დადასტურებული შეთხვევების რაოდენობა იყო 105; აქედან, 45 – 2011 წელს, 31 – 2012 წელს, 18 – 2013 წელს, 6 – 2014 წელს, 4 – 2015 წელს და 1 – 2016 წელს. აღნიშნული შემთხვევების ნახევარი ჩადენილი იყო მთავრობასთან ასოცირებული ძალების მიერ, საერთო ჯამში 63 შემთხვევა; აქედან, 21 – 2011 წელს, 17 – 2012 წელს, 18 – 2013 წელს, 3 – 2014 წელს, 4 – 2015 წელს. 2016 წელს მთავრობასთან ასოცირებული ძალების მიერ ბავშვთა რეკრუტირების ფაქტი არ დაფიქსირებულა.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი 2017 წლის ანგარიშში სუდანში ადამიანის უფლებების დაცვის შესახებ წერს, რომ ბევრი ბავშვის ასაკის დადგენა შეუძლებელი იყო დოკუმენტების არ ქონის გამო, რის გამოყენებას და მათ რეკრუტირებასაც ცდილობდნენ ამბოხებულები. ბავშვთა დაცვის ორგანიზაციები აცხადებდნენ, რომ წვდომასთან დაკავშირებული პრობლემების გამო, კონფლიქტის ზონებში, ბავშვი ჯარისკაცების შესახებ ცნობები იყო შეზღუდული და ხშირად ძნელი იყო ამ ცნობების დადასტურება.

2017 წლის თებერვალში რადიო „დაბანგას“ მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, ამბოხებულთა დაჯგუფების „JEM“ ხელმძღვანელობამ გამოსცა განკარგულება ბავშვთა რეკრუტირების შეწყვეტის შესახებ. განკარგულება ავალებდა „JEM-ის წევრებს სრულად დაეცვათ ადგილობრივი და საერთაშორისო კანონმდებლობით დადგენილი ბავშვთა უფლებები და არ დაეშვათ მათი ჩართვა სამხედრო მოქმედებებში.[3]

[1] Amnesty International, Amnesty International Report 2017/18 – Sudan, 22 February 2018, available at:

[accessed 18 December 2018]

[2] Uppsala Conflict Data Program; Department of Peace and Conflict Research; Uppsala University; Sudan; available at: http://ucdp.uu.se/#country/625 [accessed 18 January 2019]

Al Jazeera; Sudan rebels from alliance to oust president; 13 November, 2011; available at: https://www.aljazeera.com/news/africa/2011/11/2011111313442277256.html [accessed 18 January 2019]

[3] Austrian Centre for Country of Origin and Asylum Research and Documentation (ACCORD), Darfur – COI Compilation, September 2017, available at:

[accessed 4 February 2019]

ა.ა. და სხვები შვედეთის წინააღმდეგ

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო. გადაწყვეტილების თარიღი: 24/07/2014

ერაყი – უსაფრთხოების კუთხით არსებული ვითარება – ივნისი, 2017

ბლოგერი ჯოელ უინგი (Joel Wing) საკუთარ ბლოგზე – „Musings on Iraq“ გამოქვეყნებულ სტატიაში, რომელიც ეხება 2016 წლის იანვრიდან 2017 წლის აპრილამდე, ერაყში, უსაფრთხოების კუთხით განვითარებული მოვლენების მიმოხილვას, აღნიშნავს, რომ დღესდღეობით, ერაყის მასშტაბით ძალადობის მაჩვენებელმა იკლო. აღნიშნული გამოწვეულია ქ. მოსულის დასაბრუნებლად დაწყებული საბრძოლო კამპანიით, რის შედეგადაც მსხვერპლის ძირითადი წილი ნინევაზე მოდის. ისლამური სახელმწიფოს მებრძოლებმა დატოვეს ქალაქის შემოგარენი, თუმცა დაჯგუფება კვლავ ინარჩუჯნებს კონტროლს დასავლეთ ანბარის და სამხრეთ კირკუკის ტერიტორიაზე. ის, აგრეთვე, ძალებს იღდგენს დიალასა და სალაჰადდინის პროვინციებში. აღნიშნულის მიუხედავად, ნინევას გარდა ყველა პროვინციაში, უსაფრთხოების კუთხით არსებული ინციდენტების რაოდენობა დაბალია.

აპრილში, ქ. მოსულში, საბრძოლო მოქმედებები შეჩერდა, რამდენადაც ერაყის უსაფრთხოების ძალები (ISF) გაჩერებულები იყვნენ ვესთ მოსულის აღმოსავლეთ  ნაწილში, ძველი ქალაქის მახლობლად. შედეგად, ქვეყნის მასშტაბით ინციდენტების რაოდენობა შემცირდა. აპრილში, დღეში საშუალოდ 18.7 ინციდენტი დაფიქსირდა, რაც 2016 წლის აგვისტოს (18.5 ინციდენტი) შემდეგ ყველაზე დაბალი მაჩვენებლი იყო. 2016 წლის პირველი ნახევრის პერიოდში, იანვრიდან ივლისამდე, ქვეყნის მასშტაბით ინციდენტების რაოდენობამ იკლო, თუმცა შემდეგში თანადათან იმატა, რაც გამოწვეული იყო, ოქტომბერში, მოსულის დასაბრუნებლად წამოწყებული საბრძოლო კამპანიით.

ანბარი ერთ-ერთი პროვინციაა სამიდან, სადაც ისლამური სახელმწიფო ახორციელებს თავდასხმებს. ის კვლავ აკონტროლებს სირიის საზღვართან პროვინციის დასავლეთ ნაწილს, თუმცა ინციდენტების რაოდენაბა შედარებით დაბალია, აპრილში დღეში საშუალოდ 1.3 დაფიქსირდა.

ბაღდადი, სადაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით, ყველაზე მეტი ინციდენტი ფიქსირდებოდა, მოსულისთვის დაწყებული საბრძოლო კამპანიის შედეგად,  ინციდენტების რაოდენობა, ბოლო წლების განმავლობაში, ყველაზე დაბალ მაჩვენებლამდე დავიდა.  2016 წლის იანვარში, დღეში საშუალოდ 11.6 ინციდენტი ფიქსირდებოდა, რაც შემდგომ თვეებში სტაბილურად შემცირდა. ზაფხულში მცირე მატება შეინიშნებოდა, თუმცა მომდევნო თვეებში კვლავ დაიკლო და 2017 წლის აპრილში დღეში 3.3 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი. უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა იმ კუთხით გაუმჯობესდა, რომ  ISF-მა ბაღდადის ცენტრალური ნაწილის გარკვეულ ადგილებში აიღო საკონტროლო გამშვები პუნქტები და ასაფეთქებლად მოწყობილი ბარიერები. მიუხედავად ამისა, ისლმური სახელმწიფო კვლავ წარმოდგენილია პროვინციის უკიდურესი სამხრეთით და ჩრდილოეთით მდებარე პატარა სოფლებში, რომლებიც უკავშირდება ანბარში, დიალასა და სალაჰადდინში არსებულ ქსელებს.

დიალა წარმოადგენს მეორე პროვინციას, სადაც ისლამური სახელმწიფო იღდგენს ძალებს. 2016 წლის დასაწყისიდან შეტაკებების რაოდენობა მერყეობს. მარტის თვესთან შედარებით, სადაც დღეში საშუალოდ  1.0  ინციდენტი ფიქსირდებოდა, აპრილში მაჩვენებელმა პიკს მიაღწია,  დღეში – 1.7. შეტაკებების ხასიათი, ანბარის მსგავასად, დიალაშიც შეიცვალა. ისლამური სახელმწიფო, პროვინციაში, ყოველთვიურად, მასობრივი მსხვერპლის გამომწვევ დაბომბვებს ახორციელებდა, ახლა კი, დაიწყო   ISF-ზე თავდასხმებიც.  2014 წელს, ბადრის ორგანიზაციამ, რომელიც ხელმძღვანელობს პროვინციის მთავრობას და უსაფრთხოების ძალებს, განაცხადა, რომ პროვინცია თავისუფალი იყო ისლამური სახელმწიფოსგან, თუმცა მათ არასდროს დაუკარგავთ დასაყრდენი ისეთ რაიონებში, როგორიცაა ჰამრინის მთები, აბუ საიდა და სხვა. ისლამური სახემწიფოს მებრძოლები აღნიშნულ ტერიტორიებზე შედიან კირკუკიდან.

მიუხედავად იმისა, რომ ისლამური სახელმწიფო აკონტროლებს კირკუკს, ძალადობის მაჩვენებელი ძალიან  დაბალია. 2016 წლის დეკემბრიდან 2017 წლის აპრილამდე საანგარიშო პერიოდში, დღეში ერთ ინციდენტზე ნაკლები ფიქსირდებოდა. აპრილში საშუალოდ 0.7 მაჩვენებელი დაფიქსირდა. პროვინციის მთავრობა მუდმივად მოითხოვს ბაღდადისგან, გაათავისუფლონ ქ. ჰავიჯა, თუმცა აღნიშნული მანამ ვერ განხორციელდება, სანამ მოსული არ გათავისუფლდება. ჰავიჯა მუდმივად მიიჩნევა, როგორც დესტაბილიზაციის წყარო მეზობელად მდებარე დიალასა და სალაჰადდინის პროვინციებისთვის, რომელიც ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ მართალია ის არ წარმოადგენს პირდაპირ საფრთხეს კირკუკისთვის, თუმცა ცენტრალური ერაყისთვის დესტაბილიზაციის გამომწვევია.

მოსულის კამპანიის გამო, ნინევა წარმოადგენს ქვეყანაში მიმდინარე საბრძოლო მოქმედებების აშკარა ცენტრს. ოქტომბერში დაწყებული კამპანიის შედეგად, ინციდენტების რაოდენობამ იმატა. ოქტომბერში ფიქსირდებოდა 5.0 ინციდენტი, ხოლო მარტში – 14.6. აპრილში აღნიშნული მაჩვენებელი 9.8-მდე ჩამოვიდა, ვინაიდან საბრძოლო მოქამედებები ცენტრალურ მოსულში ჩიხში შევიდა.

სალაჰადდინი მესამე პროვინციაა, სადაც ისლამური სახელმწიფო იღდგენს ძალებს. დიალასთან არსებული სასაზღვრო რეგიონი და სამარას მიმდებარედ, განპირა უდაბნოს ტერიტორია არის ის ადგილი, სადაც მეამბოხეები კვლავ აქტიურობენ. მათ ასევე შეაღწიეს თიქრითშიც. 2016-2017 წლებში ინციდენტების რაოდენობა მუდმივად მერყეობდა. 2017 წლის თებერვლიდან, დღეში დაახლოებით 1 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი.[1]

2017 წლის მაისში, ერაყის მასშტაბით ადგილი ჰქონდა 520 ინციდენტს, რამაც იმსხვერპლა 2,001 ადამიანი და დაიჭრა – 1,459. მოსულის საბრძოლო მოქმედებების შემცირებასთან ერთად, შემცირდა ინციდენტების რაოდენობაც. წლის განმავლობაში ყველაზე მცირე მაჩვენებელმა 520 შეადგინა. მსხვერპლის რაოდენობაც შედარებით შემცირდა 2017 წელს.

პროვინციების მიხედვით ინციდენტების რაოდენობა შემდეგნაირად ნაწილდება:

ნინევა – 268

ბაღდადი – 96

დიალა – 44

ანბარი – 43

სალაჰადდინი – 29

კირკუკი – 21

ბასრა – 9

ბაბილონი – 6

დუჰუკი – 2

ქურთისტანი – 2

მუთანა – 1

2016 წლის ოქტომბერში დაწყებული მოსულის კამპანიის გამო ინციდენტების ძირითადი რაოდენობა ნინევაზე მოდის. აღნიშნულის შედეგად, ძალადობა შემცირდა მთელი ქვეყნის მასშტაბით, განსაკუთრებით კი ბაღდადში, სადაც მუდმივად დაბალი მაჩვენებელი შენარჩუნდა. დედაქალაქში, დღეში საშუალოდ 3.0 ინციდენტს ჰქონდა ადგილი,  როცა მანამდე, 8-9 ფიქსირდებოდა.

პროვინციების მიხედვით, 2017 წლის მაისის საანგარიშო პერიოდში, დაშავებულთა რიცხვი შემდეგნაირად ნაწილდება:

ნინევა 2,448 (1,591 გარდაცვლილი, 857 დაჭრილი)

ბაღდადი 400 (106 გარდაცვლილი, 294 დაჭრილი)

ანბარი 220 (99 გარდაცვლილი, 121 დაჭრილი)

სალაჰადდინი 104 (57 გარდაცვლილი, 47 დაჭრილი)

კირკუკი 90 (72 გარდაცვლილი, 18 დაჭრილი)

დიალა 85 (21 გარდაცვლილი, 53 დაჭრილი)

ბასრა 68 (24 გარდაცვლილი, 44 დაჭრილი)

ქურთისტანი 19 (15 გარდაცვლილი, 4 დაჭრილი)

ბაბილონი 16 (2 გარდაცვლილი, 14 დაჭრილი)

დოჰუკი 10 (3 გარდაცვლილი, 7 დაჭრილი)

2017 წლის იანვრიდან მაისის ჩათვლით, ერაყის მასშტაბით მომხდარი ინციდენტების შედეგად დაშავებულთა რაოდენობა ასე ნაწილდება: [2]

თვე

 

ინციდენტი გარდაცვლილი დაჭრილი
იანვარი 712 1,879 4,294
თებერვალი 618 1,852 + 399 2,461 + 1,634
მარტი 715 3,467 + 278 3,265 + 2,925
აპრილი 568 2,815 1,882
მაისი 520 2,001 1,459

საინფორმაციო საშუალება „Al-Jazeera“ – ს მიერ 2017 წლის მარტში გამოქვეყნებულ რუკაზე [3] მოცემულია ერაყის ტერიტორიების კონტროლის კუთხით, ძალთა გადანაწილება. წითელი ფერით აღნიშნულია ერაყის მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტეროტირია, ყვითელი ფერით – ქურთი შეიარაღებული ძალების ტერიტორია, ხოლო შავი ფერით ისლამური სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშ არსებული ტერიტორია:

[1] Musings on Iraq – Iraq Security Trends Jan 2016 – April 2017, published May 10, 2017, available at: http://musingsoniraq.blogspot.com/2017/05/iraq-security-charts-jan-2016-apr-2017.html (accessed 14 June 2017)

[2] Musings on Iraq – 2,001 Killed, 1,459 Wounded in Iraq in May 2017, published 9 June 2017, available at: http://musingsoniraq.blogspot.com/2017/06/2001-killed-1459-wounded-in-iraq-in-may.html (accessed 14 June 2017)

[3] Al-Jazeera – Iraq war map: Who controls what, 19 Mar 2017, available at: http://www.aljazeera.com/indepth/interactive/2016/08/iraq-war-map-controls-160830115440480.html (accessed 14 June)

მეგი ელგაფაჯი და ნურ ელგაფაჯი იუსტიციის სახელმწიფო მდივნის წინააღმდეგ

ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლო (დიდი პალატა). გადაწყვეტილების თარიღი: 17/02/2009

ავღანეთი – ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით არსებული ვითარება – მარტი, 2017

“Amnesty International”-ის 2017 წლის ანგარიშის მიხედვით, ავღანეთის ისლამურ რესპუბლიკაში ინტენსიური კონფლიქტის შედეგად ადამიანის უფლებათა დარღვევამ და ძალადობამ კიდევ უფრო მასშტაბური ხასიათი მიიღო. ათასობით მშვიდობიანი მოქალაქე იქნა მოკლული, ზოგი დაიჭრა, ზოგი კი იძულებით გადაადგილდა.უსაფრთხოების კუთხით არსებული პრობლემების შედეგად კიდევ უფრო შეიზღუდა განათლებაზე, ჯანდაცვის და სხვა სერვისებზე წვდომა. მშვიდობიანი მოქალაქეების მკვლელობაზე უმეტესად შეიარაღებული დაჯგუფებები არიან პასუხსიმგებლები, თუმცა სამთავრობო ძალების მხრიდანაც ჰქონდა ადგილი მშვიდობიანი მოქალაქეების დაჭრის ან მკვლელობის ფაქტებს. მთავრობის მომხრე და მოწინააღმდეგე ძალები კვლავ განაგრძობდნენ ბავშვების  გამოყენებას ბრძოლებში. იძულებით გადაადგილებულ პირთა რაოდენობა 1.4 მილიონ ადამიანს შეადგენს, რაც 2013 წლის მონაცემებთან შედარებით გაორმაგებულია. რაც შეეხება ლტოლვილთა რაოდენობას, 2.6 მილიონი ავღანელი ცხოვრობს ქვეყნის გარეთ, უმეტესად გაუსაძლის პირობებში. საანგარიშო პერიოდში, ქალთა და გოგონათა მიმართ ძალადობა კვლავ გრძელდებოდა. შეიარაღებული დაჯგუფებების მხრიდან ქალთა სახალხოდ დასჯის და გამათრახების ფაქტებმა იმატა. სახელმწიფო და არასახელმწიფო აქტორები კვლავ განაგრძობდნენ მუქარებს ადამიანის უფლებათა დამცველების მიმართ და ხელს უშლიდნენ თავიანთი ვალდებულების შესრულების პროცესში, ჟურნალისტები განიცდიდნენ ძალადობას და ცენზურას. მთავრობა კი განაგრძობდა სიკვდილით დასჯას არასამართლიანი სასამართლოს შემდეგაც კი.

მთავრობასა და ქვეყნის სიდიდით მეორე ამბოხებულ დაჯგუფება “ჰეზბ-ი-ისლამს” შორის ექვსწლიანი სამშვიდობო მოლაპარაკებების შემდეგ, რომელსაც გულბუდინ ჰეკმათიარი ხელმძღვანელობდა, პრეზიდენტმა ღანიმ და გულბუდინ ჰეკმათიარმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც ჰეკმათიარი და მისი მებრძოლები ამნისტიას დაექვემდებარებოდნენ და “ჰეზბ-ი-ისლამის” წევრების ნაწილი ციხიდან გათავისუფლდებოდა.

პრეზიდენტ ღანის და პრემიერ-მინისტრის აბდულა აბდულას მომხრეებს შორის დაპირისპირების შედეგად პოლიტიკურმა არასტაბილურობამ კიდევ უფრო იმატა. ოქტომბერში გაიმართა დონორი ორგანიზაციების საერთაშორიო კონფერენცია ავღანეთისთვის დახმარების გაწევის მიზნით. საერთაშორისო საზოგადოებამ გადაწყვიტა, რომ 15.2 მილიარდ დოლარს გამოყოფს ავღანეთში უსაფრთხოების და მდგრადი განვითარების ხელშეწყობის მიზნით. კონფერენციამდე, ევროკავშირმა და ავღანეთმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც დიდი რაოდენობით ავღანელი თავშესაფრის მაძიებელი პირების დეპორტაციის უფლებას იძლევა, მიუხედავად იმისა, რომ უსაფრთხოების კუთხით გაუარესებულია ვითარება.

ფინანსური კრიზისი კიდევ უფრო მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენდა ქვეყნისთვის, საერთაშორისო ორგანიზაციების რაოდენობის შემცირების და უმუშევრობის დონის ზრდის პარალელურად.

სექტემბერსა და ოქტომბერში, თალიბანის თავდასხმების რაოდენობამ და პროვინციის ქალაქების დაკავების მცდელობამ საგრძნობლად იმატა. ოქტომბერში თალიბანმა ხელში ჩაიგდო კუნდუზი, რომლის დაკავების დროსაც ელექტროენერგიის და წყლის მიწოდება შეაჩერა. საავადმყოფოებში წამლები გათავდა, ხოლო დაჭრილი მშვიდობიანი მოქალაქეების რაოდენობამ იმატა. გაეროს ოფისის ჰუმანიტარულ საკითხთა კოორდინაციის სამსახურის (UNOCHA) ანგარიშით, ერთი კვირის განმავლობაში, კუნდუზიდან დედაქალაქში, ქაბულში და მეზობელ ქვეყნებში  25,000 ავღანელი იძულებით გადაადგილდა.

შეიარაღებული კონფლიქტი

2016 წლის პირველი ცხრა თვის მანძილზე UNAMA-მ აღრიცხა 8,397 კონფლიქტის შედეგად მშვიდობიან მოქალაქეებში არსებული მსხვერპლი (2,562 მოკლული და 5,835 დაჭრილი). UNAMA-ს მიხედვით, სამთავრობო ძალები – მათ შორის ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალები, ავღანეთის ადგილობრივი პოლიცია, მთავრობის მომხრე შეიარაღებული დაჯგუფებები და საერთაშორისო სამხედრო ძალები – იყვნენ პასუხისმგებლები შემთხვევების 23%-ზე.

2016 წლის პირველ ნახევარში UNAMA-მ აღრიცხა სულ მცირე 15 ინციდენტი, რომელშიც მთავრობის მომხრე ძალებმა განახორციელეს სამძებრო ოპერაციები საავადმყოფოებსა და კლინიკებში, შეაფერხეს ან ხელი შეუშალეს სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობას ან სამხედრო მიზნებისთვის იყენებდნენ სამედიცინო დაწესებულებებს. აღნიშნულმა ფაქტებმა წინა წელთან შედარებით, მნიშვნელოვნად იმატა.

18 თებერვალს, ავღანეთის ეროვნული არმიის ფორმაში ჩაცმული მამაკაცი შევიდა თალიბანის მიერ კონტროლირებად სოფელ „Tangi Saidan“-ში არსებულ კლინიკაში, ვარდაკის პროვინციაში. შვედური დახმარების ჯგუფმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა კლინიკას, განაცხადა, რომ მამაკაცმა ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაღენა კლინიკის თანამშრომლებს და მოკლა ორი პაციენტი და 15 წლის მომვლელი. NATO-მ დაიწყო აღნიშნული ინციდენტის გამოძიება. წლის ბოლოსთვის ჯერ კიდევ არ იყო გაკეთებული არანაირი განცხადება.

შეიარაღებული დაჯგუფებების მიერ ჩადენილი დანაშაულები

UNAMA-ს მიხედვით, მშვიდობიანი მოქალაქეებში არსებული მსხვერპლის უმეტეს ნაწილზე, დაახლოებით 60%-ზე პასუხისმგებლობა თალიბანს და სხვა შეიარაღებულ დაჯგუფებებს ეკისრებათ.

3 თებერვალს, თალიბანმა მოკლა 10 წლის ბიჭი, რომელიც სამხრეთ ურუზგანში, ტირინ კოტში მდებარე სკოლისკენ მიემართებოდა. მიზეზად ითვლებოდა ის, რომ ადრე ის თალიბანის მხარეს იბრძოდა ბიძამისთან ერთად, რომელიც შემდეგ ადგილობრივი პოლიციის ხელმძღვანელი გახდა.

19 აპრილს, თალიბანის მებრძოლები თავს დაესხნენ უსაფრთხოების ჯგუფს, რომელიც იცავდა მაღალი რანგის მთავრობის წევრს ქაბულში, შედეგად 64 ადამიანი იქნა მოკლული, ხოლო 347 კი დაიჭრა. 2001 წლის შემდეგ ეს იყო ყველაზე დიდი თავდასხმა დასახლებულ ტერიტორიაზე.

31 მაისს, თალიბანის მებრძოლებმა გაიტაცეს 220 მშვიდობიანი მოქალაქე კუნდუზ-ტახარის გზატკეცილზე სპეციალურად შექმნილ ყალბ საკონტროლო-გამშვებ პუნქტზე, არზან ანგორის სიახლოვეს, კუნდუზის პროვინციაში. 17 ადამიანი მოკლეს, ხოლო დანარჩენები კი გაათავისუფლეს. სულ მცირე 40 ადამიანი იქნა გატაცებული იმავე ტერიტორიაზე, 8 ივნისს.

23 ივლისს, თვითმკვლელმა ტერორისტმა, რომელიც თავს ისლამური სახელმწიფოს წევრად აცხადებდა, თავდასხმა განახორციელა ჰაზარას უმცირესობის მიერ გამართული მშვიდობიანი დემონსტრაციის მსვლელობის დროს ქაბულში, რის შედეგადაც მოკლა 80 და დაჭრა 230-ზე მეტი ადამიანი.

12 აგვისტოს, სამი შეიარაღებული მამაკაცი თავს დაესხა ამერიკულ უნივერსიტეტს ქაბულში, შედეგად 12 ადამიანი გარდაიცვალა, ხოლო 40 დაიჭრა. აღნიშნულ თავდასხმაზე არავის არ აუღია პასუხისმგებლობა.

11 ოქტომბერს, ისლამურმა სახელმწიფომ განახორციელა თავდასხმა შიიტურ მეჩეთზე ქაბულში. თავდამსხმელებმა გამოიყენეს ასაფეთქებელი მოწყობილობები და შტურმით აიღეს მეჩეთი. შედეგად მძევლად აიყვანეს ასობით ადამიანი. სულ მცირე 18 ადამიანი იქნა მოკლული, ხოლო 40 კი დაიჭრა, მათ შორის იყვნენ ქალები და ბავშვები.

სამხედრო სამსახურის ასაკი  და ვალდებულება:

სამხედრო სამსახური ნებაყოფილობითია 18 წლის ასაკიდან, არ ხდება გაწვევა.[1]

ადამიანის უფლებათა დამცველები

შეიარაღებული ჯგუფები აგრძელებდნენ ზეწოლასა და მუქარას ადამიანის უფლებათა დამცველებზე. განსაკუთრებით, ქალი უფლებადამცველების მიმართ ხორციელდებოდა სასიკვდილო მუქარები, რომლებიც მიმართული იყო როგორც უშუალოდ მათი, ასევე მათი ოჯახების წინააღმდეგ.

2016 წლის დასაწყისში, ერთ-ერთმა ცნობილმა უფლებადამცველმა სოციალურ ქსელის  “Facebook”-ის მეშვეობით მიიღო წერილი თალიბანისგან, სადაც მას და კიდევ სხვა 9 პირს  მოკვლით ემუქრებოდნენ. მას შემდეგ რაც ათივე ზემოხსენებულმა პირმა მიმართა მთავრობას და ითხოვა დახმარება, დაზვერვის სააგენტომ  – „უსაფრთხოების ეროვნულმა სამმართველომ“ ორი მათგანი დააკავა თალიბანთან კავშირის ბრალდებით, თუმცა, შემდგომი ინფორმაცია ამ საკითხზე მათი კოლეგებისთვის არ მიუწოდებიათ. მუქარები გაგრძელდა აქტივისტების მიმართ, რომლებმაც, თავის მხრივ, შეზღუდეს თავიანთი საქმიანობა.

აგვისტოში, ერთ-ერთ სამხრეთ პროვინციაში, დაუდგენელმა პირებმა ადგილობრივი ქალთა უფლებების დამცველის ძმა მოიტაცეს, აწამეს და მოკლეს. დამნაშავეებმა ოჯახის დაშინებისთვის გამოიყენეს მსხვერპლის ტელეფონი და მოკლულის და გააფრთხილეს, რომ შეეწყვიტა საკუთარი საქმიანობა. ზემოხსენებული დანაშაულებისთვის, წლის ბოლოსთვისაც კი, არავინ არ დაუკავებიათ.

შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება

გამოხატვის თავისუფლება, რომელიც საკმაოდ განტკიცდა  თალიბანის დაცემის შემდეგ 2001 წელს, თანდათან დაკნინდა  ძალადობრივი თავდასხმების, დაშინებებისა და ჟურნალისტების მკვლელობების შემდეგ.

„Nai”, მედიის თავისუფლების გამშუქებელმა ორგანიზაციამ, იანვრიდან ნოემბრამდე დააფიქსირა 100-ზე მეტი თავდასხმა ჟურნალისტებსა და მედიის ოფისებზე, მათ შორის, მკვლელობები, ცემის ფაქტები, დაკავებები, ცეცხლის წაკიდების შემთხვევები, მუქარები და სხვა ძალადობრივი ქმედებები, როგორც სახელმწიფო, ასევე, არასახელმწიფო ქმედების სუბიექტების მხრიდან.

20 იანვარს,  თვითმკვლელი ტერორისტი თავს დაესხა  ავტობუსს, რომელსაც გადაჰყავდა  ქვეყნის ყველაზე დიდი ტელევიზიის – TOLO TV-ის ჟურნალისტები. შედეგად, გარდაიცვლა 7, ხოლო დაშავდა 27 პირი.  დანაშაულზე პასუხისმგებლობა აიღო თალიბანმა, რომელიც მანამდე რამდენჯერმე დაემუქრა ზემოხსენებულ ტელევიზიას.

29 იანვარს,  ცნობილი ჟურნალისტი – Zubair Khaksar, რომელიც მუშაობდა ავღანეთის ეროვნულ ტელევიზიაში „Nangarhar“-ის პროვინციაში, მოკლეს დაუდგენელმა პირებმა, როდესაც ის გადაადგილდებოდა  ქალაქ ჯალალაბადიდან „Surkhrood“-ის დასახლებაში.

19 აპრილს, ქაბულის პოლიციის თანამშრომლებმა სცემეს Ariana TV-ის ორი ჟურნალისტი, რომლების საკუთარ მოვალეობას ახორციელებდნენ.

ქაბულის მიმდებარე პროვინციებში, აქტივისტები აცხადებნენ, რომ ეშინოდათ დემონსტაციების მოწყობის, რადგან, შედეგად, აღმოჩნდებოდნენ მთავრობის მხრიდან რეპრესიების საფრთხის ქვეშ.

წამება და  სხვა არასათანდო მოპყრობა

შეიარაღებული დაჯგუფებები, მათ შორის – თალიბანი, აგრძელებდნენ მკვლელობებს, წამებას და სხვა სამართალდარღვევებს, როგორც “სასჯელს”  მათ მიერ მიჩნეული დანაშაულებისა თუ სხვა დარღვევებისთვის.

1 იანვრიდან 30 ივნისამდე, UNAMA-მა  მოახდინა 26 სხვადასხვა საქმის დოკუმენტირება, მათ შორის იყო მკვლელობები, გაროზგვები, ცემისა და უსამართლო დაკავებების ფაქტები. ზემოხსენებული სასჯელები პირებს დაეკისრათ მათ მიერ “შარიათის” კანონის დარღვევებისთვის, უსაფრთხოების ძალებთან კავშირისა ან მათ სასარგებლოდ ჯაშუშობისთვის. ფაქტების უმრავლესობა მოხდა დასავლეთ რეგიონში, უფრო კონკრეტულად, ფარაჰსა და ბადღის პროვინციებში.

14 თებერვალს, ადგილობრივმა პოლიციამ ხაკ-ე-საფიდის დასახლებაში, ფარაჰის პროვინციაში, დააკავა, აწამა  და მოკლა მეცხვარე, რომელიც მათი ვარაუდით დაკავშირებული იყო IED-ის (თვითნაკეთი ასაფეთქებელი დანადგარი) დაყენებასთან, რისი აფეთქების შედეგადაც გარდაიცვლა 2 პოლიციელი. UNAMA-ს ინფორმაციით, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ინციდენტის შესახებ ავღანეთის ეროვნული პოლიციის პროკურორის ოფისი ინფორმაციას ფლობდა,  მათ არ აღუძრავთ სისხლის სამართლის საქმე,  ან არ დაუწყიათ გამოძიება და არ დაუკავებიათ რომელიმე ეჭვმიტანილი.

სიკვდილით დასჯა

8 მაისს,  6 სიკვდილმისჯილი პატიმარი ჩამოახრჩვეს   „Pol-e Charkhi“ ციხეში ქაბულში. ჩამოხრჩობის ფაქტები შედეგად მოყვა პრეზიდენტის სიტყვით გამოსვლა 25 აპრილს, მას შემდეგ რაც თალიბანმა განახორციელა მასიური თავდასხმა 19 აპრილს, რომელშიც მან პირობა დადო, მიმართავდა უმკაცრეს სასჯელებს, მათ შორის – სიკვდილით დასჯასაც.

არსებობდა შიში იმისა, რომ სიკვდილით დასჯის ფაქტები კიდევ გაგრძელდებოდა. დაახლოებით 600 პატიმარი იყო სიკვდილმისჯილი და სასჯელის მომლოდინე, მათ შორის ბევრი იყო მსჯავრდებული ისეთი დანაშაულისთვის, როგორიცაა, მაგალითად, მკვლელობა. მათი სასამართლო პროცესების უმრავლესობა ვერ აკმაყოფილებდა „სამართლიანი სასამართლოს“ სტანდარტებს. წლის განმავლობაში, დაახლეობით 100 პირს მიუსაჯეს სიკვდილი  ისეთი დანაშაულისთვის, როგორიცაა მკვლელობა, გაუპატიურება,  ტერორიზმი, რომელმაც გამოიწვია მასობრიცი მკვლელობები და ა.შ.[2]

ბოლო მოვლენები უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით

2015 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 31 მაისის ჩათვლით, ქაბულის პროვინციაში, მათ შორის უშუალოდ ქალაქში, დაფიქსირდა 312 უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინციდენტი. შემდგომ ცხრილში წარმოდგენელია ამ ინციდენტების სახეები:

                                                                               ქაბულში           ქაბულის გარეთ

კერძო პირების მიმართ ძალადობა                       26                         5

შეიარაღებული დაპირისპირებები

და საჰაერო დაბომბვები                                       107                       89

აფეთქებები                                                           80                        30

უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული

იძულებითი ღონისძიება                                       67                       36

კონფლიქტთან დაუკავშირებელი ინციდენტები    29              1

სხვა ინციდენტები                                                      3                 0

სულ                                                                             312               161

ქაბული, ქალაქის ზოგადი აღწერილობა

ქალაქი ქაბული არის განცალკევებული დასახლება ქაბულის პროვინციაში, სხვა 14 დასახლებასთან ერთად.

ამ ანგარიშში, განსაკუთრებით ყურადღება გამახვილებულია ქალაქ ქაბულზე, რადგანაც ის წარმოადგენს ავღანეთის დედაქალაქს. გამომდინარე იქიდან, რომ ქალაქში მდებარეობს სამთავრობო შენობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, დიპლომატიური წარმომადგენლობები და საერთაშორისო თუ ეროვნული უსაფრთხოების ძალები, ქალაქში უსაფრთხოების კუთხით არსებული მდგომარეობა განსხვავებულია ქვეყნის სხვა პროვინციებისგან.

ქაბული, უდაოდ არის ავღანეთის ყველაზე დიდი და სწრაფად მზარდი ქალაქი.   რეპატრიანტების, იძულებით გადაადგილებული პირებისა და ეკო-მიგრანტების მასიურმა ნაკადებმა  გამოიწვია პოპულაციის  სწრაფი ზრდა. 2015 წელს, UN OCHA-ს გათვლებით, ქაბულის მოსახლეობა შეადგენდა 3.678.034 მოსახლეს. სხვა წყაროებით ეს რიცხვი 7 მილიონსაც აღწევს. ქაბულის პროვინციის ¾-ზე მეტი ცხოვრობს ქალაქ ქაბულში.

ქალაქი ქაბული დაყოფილია 17 დასახლებად, რომელთაც, ხშირად, 1-დან 17-მდე რიცხვებით აღნიშნავენ. UNOCHA-ს 2016 წლის 4 იანვრის რუკაზე ნაჩვენებია 22 პოლიციის განყოფილება. 2016 წლის დასაწყისში, ქალაქს არ ჰყავდა მერი, რაც გამოწვეული იყო პრეზიდენტ ღანისა და CEO Abdullah-ს შორის თანხმობის არქონით.

ქაბული არის ეთნიკურად მრავალფეროვანი ქალაქი, სადაც თითქმის ყველა ეთნოსია წარმოდგენილი. ფაშტუნები, ტაჯიკები, ჰაზარასები, უზბეკები, ბალუჩები, სიქები და ჰინდუსები, ყველა ცხოვრობენ ქაბულში და არც ერთ ჯგუფს არ უკავია დომინანტური პოზიცია. სამეზობლოები ძირითადად შედგება ერთი და იგივე ეთნოსის წარმომადგენლებისგან.

2016 წლის აპრილში, UNHCR-მა დააფიქსირა თავის სახელმძღვანელო პრინციპებში, რომ ავღანეთის ეროვნული უსაფრთხოების ძალები (ANSF) ეფექტურად იცავდნენ დედაქალაქს და მის ურბანულ ცენტრებს, თუმცა იყო გამონაკლისი, 2015 წლის სექტემბერში, როდესაც თალიბანმა მოახერხა კუნდუზის ხელში ჩაგდება. ქაბული რეგულარულად ხდება ძალადობის მოწმე. ქაბულში, ძირითადად თავდასხმის სამი ფორმა ფიქსირდება: „გახმაურებული თავდასხმები“, „კომპლექსური თავდასხმები“ და „თვითმკვლელი ტერორისტების თავდასხმები“. UNAMA კომპლექსურ თავდასხმას განსაზღვრავს, როგორც „წინასწარ დაგეგმილ და კოორდინირებულ თავდასხმას“, რაც გულისხმობს რამდენიმე თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ განხორციელებულ  რამდენიმე სახის თავდასხმას.

აღნიშნული თავდასხმების ძირითად სამიზნეს მაღალი რანგის საერთაშორისო ინსტიტუტები, სამხედრო და სამოქალაქო კადრები, მათ შორის დიპლომატები, დასავლური ორგანიზაციები, ავღანეთის ხელისუფლების და უსაფრთხოების ძალების წევრები წარმოადგენენ.

კონფლიქტთან დაკავშირებული ძალადობის გარდა, ქაბულში დანაშაულის დონე მაღალია. ავღანეთის პოლიცია ერთი თვის მანძილზე რეგულარულად აკავებს ასობით დამნაშავეს, რომლებიც ჩართულები არიან მკვლელობში, შეიარაღებულ ძარცვასა და ავტომობილთა გატაცებებში.[3]

ავღანეთში მიწის საკითხებთან დაკავშირებული დავები წარმოადგენს ძალადობრივი კონფლიქტის ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ტიპს. ამერიკის შეერთებული შტატების მშვიდობის ინსტიტუტმა  (Usip) და მიწის საკითხებთან დაკავშირებით ავღანეთის დამოუკიდებელმა ორგანომ (ARAZI) შექმნეს საპილოტო სისტემა მიწის საკითხებთან დაკავშირებული დავების რეგისტრაციისთვის, რომლებიც ტომობრივი და ჩვეულებითი სამართლით იქნა გადაწყვეტილი. ეს გულისხმობს საბჭოების შექმნას, რომელიც უთანხმოების მოგვარების მიზნით ითანამშრომლებს ARAZI-სთან ან სხვა რომელიმე ტრადიციულ ორგანოსთან. ARAZI-ს პრიორიტეტია კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, მიწების მიტაცების პრევენცია და  მიტაცებული მიწების დაბრუნების უზრუნველყოფა.[4]

ავღანეთში მიწის საკითხთან დაკავშირებით უფლებების დადგენა შესაძლებელია კონტიტუციის, რელიგიის კანონით, სამოქალაქო და ჩვეულებითი სამართლით. პრინციები შეიძლება იყო ერთმანეთის საპირისპირო. მაგალითად, ისლამური სამართალი ქალებს და ქვრივებს ანიჭებს მიწის მემკვიდრეობით მიღების უფლებას, მაშინ როდესაც, პაშტუნვალი (ეთიკური კოდი და პუშტუნების ტრადიციული ცხოვრების სტილი) პირიქით გამორიცხავს ქალთა უფლებას. გადაწყვეტილების მიმღები არაფორმალური და ფორმალური მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მიწის ფლობის უფლება უნდა განისაზღვრებოდეს ისლამური კანონმდებლობით, რომელიც თანაბარ უფლებებს ანიჭებს როგორც ქალს ისე მამაკაცს.

საოჯახო მიწების მემკვიდრეობის საკითხთან დაკავშირებული კონფლიქტი ოჯახის წევრებს შორის ფართოდ გავრცელებული პრობლმაა ავღანეთში, განსაკუთრებით კუნდუზის, იმამ საჰიბის და ხან აბადის რაიონებში: 87% ფორმალური და არაფორმალური სამართლის აქტორები აცხადებდნენ, რომ მემკვიდრეობის საკითხთან დაკავშირებული დავები წარმოადგენს მიწის დავების უმეტეს ნაწილს. სამართლებრივი და რელიგიური ცოდნის სიმწირემ მემკვიდრეობის უფლებასთან დაკავშირებით გამოიწვია ის რომ ოჯახის წევრები ასაჩივრებდნენ გაურკვეველ საქმეებს მემკვიდრეობასთან დაკავშირებით, ძალით იტაცებდნენ ადგილებს, წინააღმდეგობას უწევდნენ ქალებს მემკვიდრეობის მიღების პროცესში. მიწებთან დაკავშირებული დავები შეიძლება გაგრძელდეს წლობით, ოჯახის წევრებს შორის კონფლიქტი შეიძლება გაგრძელდეს რამდენიმე თაობას შორის. უმეტესად კონფლიქტი ეხება ქალის მიერ მიწის მემკვიდრეობით მიღების უფლებას.

მიწის საკითხთან არსებული დავების უმეტესი ნაწილი ადგილობრივი უხუცესების და საბჭოების მიერ განიხილება. ზოგ შემთხვევაში ფორმალური სასამართლოები მიწასთან  დაკავშირებულ საკითხებს გადასცემენ ადგილობრივ უხუცესებს. მიწასთან დაკავშირებული საკითხების განხილვის კუთხით, ფორმალური და არაფორმალურ სამართლის მწარმოებლებს შორის არსებობს არაოფიციალური დონის თანამშრომლობა.

არაფორმალური სისტემა, ადგილობრივი უხუცესების მიერ მიწის საკითხთან დაკავშირებული დავების განხილვა ითვლება პრობლემის ყველაზე ეფექტურ გადაწყვეტად, რადგან მათ უფხო მალე შეუძლიათ დავის გადაწყვეტა. როგორც საზოგადოების წევრებმა მათ უკეთ იციან კონტექსტი, ოჯახის ისტორია და ირგვლივ არსებული დავები. არსებობს არაპირდაპირი აღიარება იმ ფაქტისა, რომ ოფიციალური სასამართლოს გადაწყვეტილებისგან განსხვავებით, ადგილობრივი უხუცესების და საზოგადოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ითვლება ლეგიტიმურად და უფრო მდგრადია, ასევე, უფრო სწრაფად ხდება გადაწყვეტილების მიღება და ბევრად იაფი ჯდება, ვიდრე სახელმწიფო სასამართლოს პროცესი.[5]

[1]The Central Intelligence Agency/The World Factbook: Afghanistan  updated on January 12, 2017 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html [accessed 2 March, 2017]

[2] Amnesty International, Amnesty International Report 2016/17 – Afghanistan, 22 February 2017, available at:

[accessed 2 March 2017]

 

[3] EASO Country of Origin Information Report: Afghanistan Security Situation; November 2016

[4] The United States Institute of Peace:The Current Situation in Afghanistan; January 13, 2017  https://www.usip.org/publications/2017/01/current-situation-afghanistan [accessed  10 March 10, 2017]

[5] Peace  Training  and  Research  Orga/ United  States  Institute  of  Pe:  Land Titling in Kunduz,  Afghanistan;

3,July 2014 

[accessed  10 March 10, 2017]