დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 16-23 ნოემბერი, 2018

ვითარება ავღანეთში – ქაბულში, ქორწინების სასახლესთან მომხდარი აფეთქების შედეგად 40-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, 60-ზე მეტმა კი სხეულის დაზიანებები მიიღო. გავრცელებული ინფორმაციით, შენობაში სასულიერო პირების შეკრება იმართებოდა, რა დროსაც ტერორისტმა თავი აიფეთქა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[1]

ხოსტის პროვინციაში, სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზე მდებარე მეჩეთში მომხდარი აფეთქების შედეგად 26 ადამიანი დაიღუპა და 50-მდე დაშავდა. აფეთქება, სავარაუდოდ, თვითმკვლელმა ტერორისტმა მოაწყო.[2]

აშშ-ის გაერთიანებული შტაბის უფროსის, გენერალ ჯოზეფ დანფორდის თქმით, ავღანეთში თალიბანი არ მარცხდება და ომის დასასრულებლად სამხედრო გადაწყვეტა არ არსებობს. მისი თქმით, აშშ, ნატო და მოკავშირეები მუშაობენ პოლიტიკური და ეკონომიკური ზეწოლის მობილიზაციაზე, რომ თალიბანს ომის დასასრულებლად სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ჩართვა აიძულონ.[3]

ერაყში აფეთქებას მსხვერპლი მოჰყვა – ქალაქ ტიკრიტში დანაღმული ავტომობილი აფეთქდა. ინციდენტის შედეგად 5 ადამიანი დაიღუპა, 16 კი დაშავდა. მსგავსი შემთხვევები ქალაქში იშვიათობაა. განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც 201 წელს ქვეყანაში ისლამური სახელმწიფო დამარცხდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[4]

იემენის კრიზისი – იემენში, ბოლო სამი წლის განმავლობაში, 5 წლამდე ასაკის, დაახლოებით, 85 ათასი ბავშვი შიმშილით გარდაიცვალა. კვლევა ორგანიზაციამ „Save the Children“ ჩაატარა. ჰუმანიტარული ორგანიზაციები მასობრივი შიმშილის ერთერთ მიზეზად სტრატეგიული მნიშვნელობის ადგილების ბლოკადას ასახელებენ.[5]

ამბოხებულმა შიიტმა ჰუსიტებმა სარაკეტო თავდასხმების შეწყვეტის შესახებ განაცხადეს. თავდასხმების შეწყვეტის მიზანია, არაბულ ქვეყნებს აგრესიის და ბლოკადის გაგრძელების გამართლება შეეზღუდოთ. ამბოხებულების თქმით, ისინი მზად არიან სამართლიანი მშვიდობისთვის იმუშაონ. იემენში სამხედრო კონფლიქტი 2014 წლიდან მიმდინარეობს.[6]

ევროსასამართლომ სელაჰატინ დემირთაში გაამართლა – სასამართლომ მისი გახანგრძლივებული წინასწარი პატიმრობა უკანონოდ სცნო და თურქეთს მისი წინასწარი პატიმრობის დასრულებისკენ მოუწოდა. პრო-ქურთული პარტიის ლიდერი დემირთაში 2014 წელს ტერორიზმის მხარდაჭერის ბრალდებით დააკავეს. 2017 წლის იანვარში პროკურატურამ მისთვის 142-წლიანი პატიმრობა მოითხოვა. 2016 წლის ნოემბერში თურქეთის პროკურატურის მოთხოვნით, სახალხო დემოკრატიული პარტიის კიდევ 15 დეპუტატი დააპატიმრეს. მათ ბრალად სდებენ ქურთისტანის მუშათა პარტიასთან კავშირს.[7]

სამხრეთ სუდანში 16 წლის გოგო სოციალური ქსელის „Facebook“ გამოყენებით, აუქციონის წესით გაყიდეს და გაათხოვეს გოგოს „შესასყიდად“ მისი ფოტოები და საწყისი ფასი ქსელში 25 ოქტომბერს განათავსეს. ინფორმაცია სოციალურმა ქსელმა 9 ნოემბერს წაშალა; ამ დროს გოგო უკვე „გაყიდული“ იყო. მოზარდით ვაჭრობაში 5 კაცი იყო ჩართული, მათ შორის სამხრეთ სუდანის მთავრობის მაღალჩინოსანი. კაცმა შვილის გაყიდვის შემდეგ 500 ძროხა, სამი მანქანა და 10 ათასი აშშ დოლარი მიიღო. ორგანიზაციები სოციალურ ქსელს უმოქმედობაში ადანაშაულებენ.[8]

საუდის არაბეთში ქალებს ტაქსის მძღოლად მუშაობის უფლება მისცეს – ქვეყნის ტრანსპორტის სააგენტოს განცხადებით, ტაქსის ქალი მძღოლები მგზავრების აყვანას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეძლებენ თუ მათ შორის თუნდაც ერთი ზრდასრული ქალი იქნება. გარდა ამისა, მათ ეკრძალებათ წინა სალონში მამრობითი სქესის მგზავრი ჩაისვან.[9]

თურქეთში 74 სამხედრო მოსამსახურეს სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს – გადაწყვეტილება ანკარის სასამართლომ მიიღო. მათ ბრალად ედებათ 2016 წლის სამხედრო გადატრიალების მცდელობაში. 2016 წელს არშემდგარი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ თურქეთში 50 ათასზე მეტი ადამიანი დააპატიმრეს, სახელმწიფო უწყებებიდან კი 160 ათასზე მეტი ადამიანი დაითხოვეს.[10]

პაკისტანში ბაზრის ტერიტორიაზე მომხდარ აფეთქებას 15 ადამიანი ემსხვერპლა – ინციდენტი ხაიბერ-პახტუნხვას პროვინციის ქალაქ კალაიაში მოხდა. დაშავდა 20 ადამიანი. პარალელურად, ქალაქ კარაჩიში მდებარე ჩინეთის საკონსულოს შეიარაღებული პირები დაესხნენ თავს. დაიღუპა ორი პოლიციელი და სამი თავდამსხმელი. კარაჩიში მომხდარზე პასუხისმგებლობა სეპარატისტულ-გამათავისუფლებელმა ბალოჩისტანის არმიამ აიღო. ბაზარში მომხდარ აფეთქებაზე პასუხისმგებლობა არავის აუღია.[11]

[1] BBC; Kabul suicide bomber kills dozens at gathering of clerics; 20 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-asia-46273612

[2] Reuters; Suicide blast at Afghanistan mosque kills at least 26 gathered to pray; 23 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-blast/at-least-26-killed-in-a-blast-in-mosque-in-afghanistan-officials-idUSKCN1NS12A?fbclid=IwAR0tXHxxxzLeF6f3pO7G7gei9sKfLIsKLHV7HxyiDSI2JHFVAlG6lkRaxBQ

[3] იმედის ახალი ამბები; აშშ-ის გაერთიანებული შტაბის უფროსი: ავღანეთში თალიბანის დამარცხება ვერ ხერხდება; 18 ნოემბერი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/85936/ashshis-gaertianebuli-shtabis-uprosi-avganetshi-talibanis-damartskheba-ver-kherkhdeba

[4] Euronews; Car bomb blast kills five in Iraq’s Tikrit; 18 November, 2018; available at: https://www.euronews.com/2018/11/18/car-bomb-blast-kills-two-in-iraqs-tikrit-police-medics

[5] BBC; Yemen crisis: 85,000 children dead from malnutrition; 21 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46261983

[6] BBC; Yemen war: Houthis halting drone and missile strikes; 19 November, 2018; available at: https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46256874

[7] Al Jazeera; European court urges Turkey to free Kurdish politician Demirtash; 20 November, 2018; available at: https://www.aljazeera.com/news/2018/11/european-court-orders-release-kurdish-politician-demirtas-181120093432466.html

[8] CNN; Facebook under fire for posts on auction of child bride; By Bianca Britton; 23 November, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/11/20/africa/south-sudan-child-bride-facebook-auction-intl/index.html

[9] Saudi Gazette; Saudi women start driving family taxis; 21 November, 2018; available at: http://saudigazette.com.sa/article/548605/SAUDI-ARABIA/Saudi-women-start-driving-family-taxis

[10] Reuters; Turkey sentences 74 to life in prison in post-coup case; 21 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-security-coup/turkey-sentences-74-to-life-in-prison-in-post-coup-case-anadolu-idUSKCN1NQ1Z9

[11] Reuters; Blast at market in northwest Pakistan kills at least 25; By Jibran Ahmad; 23 November, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-pakistan-blast-market/blast-at-market-in-northwest-pakistan-kills-at-least-25-idUSKCN1NS0JF?il=0

დაიჯესტი. მსოფლიოში მიმდინარე ახალი ამბების ქრონიკა. 8-15 თებერვალი, 2018

მსოფლიოში ყოველი მეექვსე ბავშვი კონფლიქტის ზონაში ცხოვრობს – ამის შესახებ საუბარია ჰუმანიტარული ორგანიზაციის „Save the Children“ ანგარიშში „ომი ბავშვების წინააღმდეგ“. 1990-იანი წლების დასაწყისთან შედარებით კონფლიქტის ზონაში მცხოვრები ბავშვების რიცხვი 75%-ით გაიზარდა და 357 მილიონს მიაღწია. ორგანიზაციის ცნობით, ამ ბავშვების თითქმის ნახევარი – 165 მილიონი განსაკუთრებით მსხვილი კონფლიქტის ზონაში ცხოვრობს. ისინი ვერ დადიან სკოლაში და არა აქვთ წვდომა სამედიცინო დაწესებულებებზე. ბავშვებისთვის ყველაზე საშიშ ქვეყნებად სირია, ავღანეთი, სომალი, ნიგერია, სამხრეთ სუდანი, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა, იემენი და ერაყი დასახელდა. ანგარიშის თანახმად, 2010 წლიდან მოკლული და დაჭრილი ბავშვების რიცხვი მსოფლოში თითქმის სამჯერ გაიზარდა.[1]

ერაყის აღმშენებლობისთვის 30 მილიარდი დოლარი გამოიყო – გადაწყვეტილება ერაყის საერთაშორისო კონფერენციის მონაწილეებმა მიიღეს მიიღეს. ინფორმაცია ქუვეითის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, შეიხ საბახ ალ-ხალედ ალ-ხამად ას-საბახმა დაადასტურა. ერაყის ეკონომიკის განვითარებისა და აღდგენთი სამუშაოებისთვის განკუთვნილ კონფერენციაში 51 ფონდი, 107 არასამთავრობო ორგანიზაცია და 76 ქვეყნის სხვადასხვა ორგანიზაცია მონაწილეობდა. დღესვე ცნობილი გახდა, რომ ევროკავშირი ერაყის განვითარებისთვის 300 მილიონ ევროს გამოყოფს. ერაყის ხელისუფლების მონაცემებით, ომისგან დაზარალებული ქვეყნის აღსადგენად 88.2 მილიარდი დოლარია საჭირო. ქუვეითში ერაყის რეკონსტრუქციის საერთაშორისო კონფერენცია 12-14 თებერვალს ჩატარდა.[2]

ბანგლადეშის ოპოზიციის ლიდერს 5-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს – ბანგლადეშის ოპოზიციის ლიდერი ხალედა ზია კორუფციის ბრალდებით დააკავეს და 5-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. დჰაკას სასამართლომ გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღო, რაც პოლიციამ ბანგლადეშის ყოფილი პარლამენტის წევრის მხარდამჭერების წინააღმდეგ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა. 72 წლის პოლიტიკოსი ფინანსურ მაქინაციებში მონაწილეობას უარყოფს და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება პოლიტიკურად მოტივირებულია, რადგან ამით მას დაგეგმილ საპარლამენტო არჩევნები მონაწილეობის უფლება შეუზღუდეს. ხალედა ზია დიდი ხნის განმავლობაში პრემიერ-მინისტრ შეიხ ჰასინას მეტოქე იყო.[3]

ინდოეთში ქალები „პატარძლის შემოწმების“ ტრადიციას აპროტესტებენ – მაჰარაშტრას შტატში ქუჩაში 200 ათასამდე ინდოელი ქალი გამოვიდა. აქტივისტების მოთხოვნაა, გაუქმდეს დამამცირებელი ტრადიცია, რომელიც პატარძლის „სიწმინდის“ შემოწმებას გულისხმობს. ადგილობრივები – კანჯარბათის თემის წევრები, დღემდე მისდევენ „ქალიშვილობის შემოწმების“ უძველეს ტრადიციას; საქორწინო ღამეს წყვილისთვის თემის საბჭო ან წყვილის ოჯახის წევრი ქირაობს სასტუმროს ოთახს, წყვილს აძლევენ თეთრ ზეწარს და თემი და ოჯახი ოთახის გარეთ ელოდება, დადასტურდება თუ არა ქალის „სიწმინდე“. თუ ქალი „წმინდაა“, მას ოჯახი „იტოვებს“. თუ არა – შეიძლება, შემთხვევა ქალისთვის მძიმე შედეგებით დასრულდეს. საპროტესტო ტალღა ინდოეთში იზრდება, რადგან ქალები ფიქრობენ, რომ ამ გზით მათ ამცირებენ და სიცოცხლის ბოლომდე, ისინი სირცხვილს განიცდიან.[4]

საუდის არაბეთში ქალთა უფლებები ფართოვდება – საუდელი ქალებისთვის აბაიას (გრძელი თავისუფალი კაბა) ტარება სავალდებულო არ არის. ამის შესახებ უმაღლესმა რელიგიურმა სასულიერო პირმა შეიხ აბდულა ალ-მუთლაქმა განაცხადა. ალ-მუთლაქის თქმით, ქალებს მოკრძალებულად უნდა ეცვათ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ აბაია აუცილებელია. ამჟამად საუდელი ქალების ჩაცმულობას კანონი არეგულირებს.[5]

საუდის არაბეთში ქალებს გამომძიებლად მუშაობის უფლებაც მისცეს. საუდის არაბეთის გენერალურმა პროკურატურამ გამომძიებლის პოსტის დასაკავებლად ქალებისთვის კონკურსი გამოაცხადა. კონკურსში მონაწილეობას მხოლოდ საუდის არაბეთის მოქალაქეობის და უმაღლესი განათლების მქონე ქალები შეძლებენ. გასაუბრების გარდა, კონკურსანტებმა ტესტები უნდა ჩააბარონ  და ფიზიკური მომზადება გაიარონ. 13 იანვარს საუდის არაბეთში ქალები ფეხბურთის მატჩს პირველად დაესწრნენ. გასული წლის 26 სექტემბერს კი საუდის არაბეთის მეფე სალმანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის ივნისიდან ქალები მართვის მოწმებების მიღებას და ავტომანქანების კანონიერად მართვას შეძლებენ.[6]

მასშტაბური ანტიტერორისტული ოპერაცია ეგვიპტეში – ეგვიპტის არმიამ სინას ნახევარკუნძულზე მასშტაბური ანტიტერორისტული ოპერაცია დაიწყო, რომელიც ნილოსის სანაპიროსა და უდაბნოს ტერიტორიებს მოიცავს. ქვეყნის სამხედრო მეთაურის განმარტებით, სპეცოპერაცია „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ ტარდება და შეტევა ერთდროულად რამდენიმე ფრონტზე მიმდინარეობს. დაჯგუფებას ეგვიპტის სპეცსამსახურები გასული წლის ნოემბერში მეჩეთზე მომხდარ თავდასხმაში ადააშაულებენ. ინციდენტს მაშინ 235-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა.[7]

სინაის ნახევარკუნძულზე სპეცოპერაციის ფარგლებში ეგვიპტელმა სამხედროებმა 16 რადიკალი ისლამისტი მოკლეს. გარდა ამისა, დაკავებულია ოთხი მებრძოლი და 30 ადამიანი, რომელთაც ტერორისტების დახმარებაში სდებენ ბრალს. სამხედრო ოპერაციაში ჩართულია ეგვიპტის ავიაცია, ფლოტი და მესაზღვრეებიც. სამხედროებმა აღმოაჩინეს ტერორისტების საკომუნიკაციო ცენტრი და ნარკოტიკების მწარმოებელი ექვსი ქარხანა. როგორც ეგვიპტის თავდაცვის უწყებაში აცხადებენ, განადგურებულია ტერორიზმში ეჭვმიტანილთა იარაღი, მოტოციკლეტები და მანქანებიც. მანამდე ეგვიპტის ლიდერმა აბდელ ფატაჰ ალ-სისიმ მოუწოდა სამხედროებს ქვეყანაში მოქმედი ბანდფორმირებები თვის ბოლომდე გაანადგურონ. მედიის ცნობით, ლიკვიდირებულებს შორის არიან „ისლამური სახელმწიფოს“ წევრებიც.[8]

ბოლო დღეების განმავლობაში სირიაში იერიშებს 277 ადამიანი ემსხვერპლა – გაეროს ადამიანის უფლებათა დაცვის უმაღლესმა კომისარმა სირიაში მიმდინარე მოვლენები დაგმო. უწყებაში განმარტავენ, რომ ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში განხორციელებული იერიშების შედეგად, ამბოხებულების მიერ კონტროლირებად რეგიონებში 277 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა, აქედან 230 ავიაიერიშებს შეეწირა. კიდევ 812 ადამიანი კი დაშავდა. ორგანიზაციის უმაღლესი კომისარი საერთაშორისო გაერთიანებას დაუყოვნებლივი რეაგირებისკენ მოუწოდებს და განმარტავს, რომ მომხდარი სამხედრო დანაშაულია და ის დაუსჯელი არ უნდა დარჩეს. რამდენიმე დღის წინ, მეამბოხეების მიერ კონტროლირებად აღმოსავლეთ გუტას რეგიონში სირიის სამთავრობო ძალების ავიადარტყმებს 59 მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა, მათ შორის 15 ბავშვი იყო.[9]

თურქეთის პროქურთულმა პარტიამ ახალი ლიდერები აირჩია – თურქეთის ერთ-ერთმა მთავარმა ოპოზიციურმა ძალამ „სახალხო დემოკრატიულმა პარტიამ“, რომელიც ქურთებს უჭერს მხარს, ყრილობაზე ახალი ლიდერები აირჩია – იურისტი და უფლებადამცველი პერვინ ბულდანი და პარტიის თანათავმჯდომარის მოადგილე სეზაი თემელი. პარტიის წევრების ცნობით, ყრილობის ჩაშლა ხელისუფლებამ მათი მხარდამჭერების დაკავებებით სცადა, თუმცა არ გამოუვიდა. პარტიის ინფორმაციით, ყრილობამდე რამდენიმე დღის განმავლობაში მოულოდნელი შემოწმებისა და რეიდების შედეგად, თურქეთის პოლიციამ 500-მდე თანამოაზრე დააკავა. ამის მიუხედავად, კონგრეს 32 ათასი მხარდამჭერი და პარტიის წევრი დაესწრო. შეკრება პირველი იყო მას შემდეგ, რაც პარტიის ლიდერი სელაჰატინ დემირტაში 2014 წელს ტერორიზმის მხარდაჭერის ბრალდებით დააკავეს.

2017 წლის იანვარში თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქის, დიარბაკირის პროკურატურამ პარტიის თანათავმჯდომარეებისთვის – სელაჰატინ დემირტაშისთვის 142-წლიანი და ფიგენ იუკსეგდაგისათვის 83-წლიანი პატიმრობა მოითხოვა. პოლიტიკოსებს ტერორისტული ორგანიზაციის პროპაგანდასა და მოსახლეობაში უკმაყოფილების გაღვივებაში სდებენ ბრალს. 2016 წლის ნოემბერში, თურქეთის პროკურატურის მოთხოვნით, პარტიის 15 დეპუტატი დააპატიმრეს. მათ ბრალად დასდეს თურქეთში აკრძალულ „ქურთისტანის მუშათა პარტიასთან“ კავშირი.[10]

[1] იმედი, ახალი ამბები; ანგარიში: მსოფლიოში ყოველი მეექვსე ბავშვი კონფლიქტის ზონაში ცხოვრობს; 15 თებერვალი, 2018; ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://imedinews.ge/ge/msoflio/48732/angarishi-msoplioshi-koveli-me6-bavshvi-konpliqtis-zonashi-tskhovrobs

[2] The Washington Post; $30 bilion pledged in Kuwait at summit to rebuild Iraq; By Jon Gambrell; 14 February, 2018; available at: https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/kuwait-to-give-2-billion-in-loans-investments-for-iraq/2018/02/14/a1191afe-115e-11e8-a68c-e9374188170e_story.html?utm_term=.e70fafef115f

[3] BBC; Bangladesh ex-PM Khaleda Zia jailed amid clashes; 8 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-42987765

[4] BBC; The fight to ban a ‘humiliating’ virginity test for newlyweds; 8 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-india-42814681

[5] BBC; Saudi women shoul not have to wear abaya robes, top cleric says; 10 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43017148

[6] Arab News; Saudi prosecutor to hire women investigators for first time; By AFP; 12 February, 2018; available at: http://www.arabnews.com/node/1245101/saudi-arabia

[7] Aljazeera; Egypt launches military operation in Sinai, Nile Delta; 10 February, 2018; available at: http://www.aljazeera.com/news/2018/02/egypt-launches-military-operation-sinai-nile-delta-180209064926285.html

[8] BBC; Egypt army says it killed 16 jihadists in Sinai; 11 February, 2018; available at: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43022522

[9] CNN; UN human rights chief condemns bloody week in Syria; By Laura Smith-Spark; 10 February, 2018; available at: https://edition.cnn.com/2018/02/10/middleeast/syria-violence-united-nations-intl/index.html

[10] Reuters; Turket’s pro-Kurdish opposition elects new leaders; 11 February, 2018; available at: https://www.reuters.com/article/us-turkey-kurds/turkeys-pro-kurdish-opposition-elects-new-leaders-idUSKBN1FV0S8